-
1 meridiana
I.(Class.) Tempus, mid-day, noon, Cic. de Or. 3, 5, 17:II.sol,
Plin. 12, 19, 42, § 86:somnus,
id. Ep. 9, 40, 2; Lact. 2, 9, 9.—Hence, as subst.: mĕ-rīdĭāni, sc. gladiatores, mid-day combatants, gladiators who fought at mid-day, Suet. Claud. 34.—In abl. adv.: mĕrīdĭā-nō, sc. tempore, at mid-day, Plin. 2, 26, 25, § 96; 9, 8, 8, § 25.—Transf., of or belonging to the south or south side, southern, southerly, meridional:ager spectat ad meridianam caeli partem,
Varr. R. R. 1, 7, 1:pars orbis, opp. septentrionalis,
id. ib. 1, 2, 4:plaga,
Plin. 2, 11, 8, § 50; Lact. 2, 9:orbis,
Plin. 13, 4, 9, § 42:circulus,
the equator, Sen. Q. N. 5, 17:latus tabernaculi,
Vulg. Exod. 26, 35.— Subst.: mĕrīdĭānum, i, n., the south, Vell. 2, 126, 3; Vulg. Eccli. 34, 19; id. Act. 8, 26.— mĕrīdĭāna, ōrum, n., southern places or parts:in meridianis Indiae,
Plin. 7, 2, 2, § 24. -
2 meridiani
I.(Class.) Tempus, mid-day, noon, Cic. de Or. 3, 5, 17:II.sol,
Plin. 12, 19, 42, § 86:somnus,
id. Ep. 9, 40, 2; Lact. 2, 9, 9.—Hence, as subst.: mĕ-rīdĭāni, sc. gladiatores, mid-day combatants, gladiators who fought at mid-day, Suet. Claud. 34.—In abl. adv.: mĕrīdĭā-nō, sc. tempore, at mid-day, Plin. 2, 26, 25, § 96; 9, 8, 8, § 25.—Transf., of or belonging to the south or south side, southern, southerly, meridional:ager spectat ad meridianam caeli partem,
Varr. R. R. 1, 7, 1:pars orbis, opp. septentrionalis,
id. ib. 1, 2, 4:plaga,
Plin. 2, 11, 8, § 50; Lact. 2, 9:orbis,
Plin. 13, 4, 9, § 42:circulus,
the equator, Sen. Q. N. 5, 17:latus tabernaculi,
Vulg. Exod. 26, 35.— Subst.: mĕrīdĭānum, i, n., the south, Vell. 2, 126, 3; Vulg. Eccli. 34, 19; id. Act. 8, 26.— mĕrīdĭāna, ōrum, n., southern places or parts:in meridianis Indiae,
Plin. 7, 2, 2, § 24. -
3 meridiano
I.(Class.) Tempus, mid-day, noon, Cic. de Or. 3, 5, 17:II.sol,
Plin. 12, 19, 42, § 86:somnus,
id. Ep. 9, 40, 2; Lact. 2, 9, 9.—Hence, as subst.: mĕ-rīdĭāni, sc. gladiatores, mid-day combatants, gladiators who fought at mid-day, Suet. Claud. 34.—In abl. adv.: mĕrīdĭā-nō, sc. tempore, at mid-day, Plin. 2, 26, 25, § 96; 9, 8, 8, § 25.—Transf., of or belonging to the south or south side, southern, southerly, meridional:ager spectat ad meridianam caeli partem,
Varr. R. R. 1, 7, 1:pars orbis, opp. septentrionalis,
id. ib. 1, 2, 4:plaga,
Plin. 2, 11, 8, § 50; Lact. 2, 9:orbis,
Plin. 13, 4, 9, § 42:circulus,
the equator, Sen. Q. N. 5, 17:latus tabernaculi,
Vulg. Exod. 26, 35.— Subst.: mĕrīdĭānum, i, n., the south, Vell. 2, 126, 3; Vulg. Eccli. 34, 19; id. Act. 8, 26.— mĕrīdĭāna, ōrum, n., southern places or parts:in meridianis Indiae,
Plin. 7, 2, 2, § 24. -
4 meridianum
I.(Class.) Tempus, mid-day, noon, Cic. de Or. 3, 5, 17:II.sol,
Plin. 12, 19, 42, § 86:somnus,
id. Ep. 9, 40, 2; Lact. 2, 9, 9.—Hence, as subst.: mĕ-rīdĭāni, sc. gladiatores, mid-day combatants, gladiators who fought at mid-day, Suet. Claud. 34.—In abl. adv.: mĕrīdĭā-nō, sc. tempore, at mid-day, Plin. 2, 26, 25, § 96; 9, 8, 8, § 25.—Transf., of or belonging to the south or south side, southern, southerly, meridional:ager spectat ad meridianam caeli partem,
Varr. R. R. 1, 7, 1:pars orbis, opp. septentrionalis,
id. ib. 1, 2, 4:plaga,
Plin. 2, 11, 8, § 50; Lact. 2, 9:orbis,
Plin. 13, 4, 9, § 42:circulus,
the equator, Sen. Q. N. 5, 17:latus tabernaculi,
Vulg. Exod. 26, 35.— Subst.: mĕrīdĭānum, i, n., the south, Vell. 2, 126, 3; Vulg. Eccli. 34, 19; id. Act. 8, 26.— mĕrīdĭāna, ōrum, n., southern places or parts:in meridianis Indiae,
Plin. 7, 2, 2, § 24. -
5 meridianus
I.(Class.) Tempus, mid-day, noon, Cic. de Or. 3, 5, 17:II.sol,
Plin. 12, 19, 42, § 86:somnus,
id. Ep. 9, 40, 2; Lact. 2, 9, 9.—Hence, as subst.: mĕ-rīdĭāni, sc. gladiatores, mid-day combatants, gladiators who fought at mid-day, Suet. Claud. 34.—In abl. adv.: mĕrīdĭā-nō, sc. tempore, at mid-day, Plin. 2, 26, 25, § 96; 9, 8, 8, § 25.—Transf., of or belonging to the south or south side, southern, southerly, meridional:ager spectat ad meridianam caeli partem,
Varr. R. R. 1, 7, 1:pars orbis, opp. septentrionalis,
id. ib. 1, 2, 4:plaga,
Plin. 2, 11, 8, § 50; Lact. 2, 9:orbis,
Plin. 13, 4, 9, § 42:circulus,
the equator, Sen. Q. N. 5, 17:latus tabernaculi,
Vulg. Exod. 26, 35.— Subst.: mĕrīdĭānum, i, n., the south, Vell. 2, 126, 3; Vulg. Eccli. 34, 19; id. Act. 8, 26.— mĕrīdĭāna, ōrum, n., southern places or parts:in meridianis Indiae,
Plin. 7, 2, 2, § 24. -
6 ecfundo
ef-fundo (or ecf-), fūdi, fūsum, 3, v. a., to pour out, pour forth, shed, spread abroad (class.; esp. freq. in the transf. and trop. signif.).I.Lit.:B.vinum in barathrum (i. e. ventrem),
Plaut. Curc. 1, 2, 28; cf. Cic. Pis. 10:aquam oblatam in galea,
Front. Strat. 1, 7, 7:humorem,
Cels. 7, 15:lacrimas,
Lucr. 1, 126; Cic. Planc. 42, 101:imbrem (procella),
Curt. 8, 13:se in oceanum (Ganges),
Plin. 2, 108, 112, § 243:Sangarius flumen in Propontidem se effundit,
Liv. 38, 18, 18; cf. pass. in mid. force:mare neque redundat umquam neque effunditur,
Cic. N. D. 2, 45, 116; v. also under P. a.—Transf., of non-liquid bodies.1.In gen., to pour out, pour forth, drive out, cast out, send out (mostly poet. and in postAug. prose;2.a favorite word of Vergil): saccos nummorum,
Hor. S. 2, 3, 149:frumentum in flumen,
Dig. 9, 2, 27, § 19:ei oculus effunditur,
is knocked out, put out, ib. 19, 2, 13, § 4:tela,
i. e. to shoot in great numbers, Verg. A. 9, 509; Liv. 27, 18:auxilium castris apertis,
to send forth, Verg. A. 7, 522:equus consulem lapsum super caput effudit,
threw, Liv. 22, 3, 11; so id. 10, 11; 27, 32; Plin. 8, 42, 65, § 160; Curt. 8, 14, 34; Verg. A. 10, 574; 893; cf. Val. Fl. 8, 358:(quae via) Excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum,
Verg. A. 9, 68:sub altis portis,
id. ib. 11, 485; cf.:aliquem solo,
id. ib. 12, 532:caput in gremium,
Cels. 7, 7, 4. — Poet.:carmina molli numero fluere, ut per leve severos Effundat junctura ungues,
i. e. lets it slip over smoothly, Pers. 1, 65.—In partic.a.With se, or mid. of persons, to pour out in a multitude, to rush out, spread abroad (a favorite expression with the historians):b.omnis sese multitudo ad cognoscendum effudit (sc. ex urbe),
Caes. B. C. 2, 7, 3; so,se,
id. ib. 2, 7, 3; Liv. 26, 19; 34, 8; 33, 12, 10; 35, 39, 5; Val. Max. 7, 6, 6; Vell. 2, 112, 4; Suet. Calig. 4 fin.; id. Caes. 44 et saep. (but not in Caes. B. G. 5, 19, 2, where the better reading is:se ejecerat, v. Schneider ad h. l.): omnibus portis effunduntur,
Liv. 38, 6;so mid.,
Tac. A. 1, 23; Liv. 40, 40, 10; and esp. freq. in the part. effusus, Sall. J. 55, 4; 69, 2; Liv. 1, 14; 9, 31; Tac. A. 4, 25 fin.; 12, 31; 15, 23; Verg. A. 6, 305 et saep.— Ellips. of se: ubi se arctat (mare) Hellespontus vocatur; Propontis, ubi expandit; ubi iterum pressit, Thracius Bosporus;ubi iterum effundit, Pontus Euxinus,
spreads out, widens, Mel. 1, 1, 5.—With the accessory notion of producing, to bring forth, produce abundantly:c.non solum fruges verum herbas etiam effundunt,
Cic. Or. 15, 48; cf.: fruges (auctumnus), Hor. C. 4, 7, 11:copiam,
Cic. Brut. 9, 36.—Of property, to pour out, i. e. to lavish, squander, waste, run through:II.patrimonium per luxuriam effundere atque consumere,
Cic. Rosc. Am. 2, 6; so,patrimonium,
id. Phil. 3, 2:aerarium,
id. Agr. 1, 5, 15; id. Tusc. 3, 20, 48:sumptus,
id. Rosc. Am. 24, 68:opes,
Plin. 7, 25, 26, § 94:omnes fortunas,
Tac. A. 14, 31:reditus publicos non in classem exercitusque, sed in dies festos,
Just. 6, 9, 3; and absol.:effundite, emite, etc.,
Ter. Ad. 5, 9, 34.Trop.A.In gen.:B.effudi vobis omnia, quae sentiebam,
i. e. have freely imparted, Cic. de Or. 1, 34 fin.; cf. id. Att. 16, 7, 5; id. Fl. 17, 41; Quint. 2, 2, 10; 10, 3, 17; Val. Fl. 7, 434:procellam eloquentiae,
Quint. 11, 3, 158:totos affectus,
id. 4, 1, 28:tales voces,
Verg. A. 5, 723:questus,
id. ib. 5, 780:carmina,
Ov. H. 12, 139 al.:vox in coronam turbamque effunditur,
Cic. Fl. 28 fin.; cf.:questus in aëra,
Ov. M. 9, 370:omnem suum vinulentum furorem in me,
Cic. Fam. 12, 25, 4:iram in aliquem,
Liv. 39, 34:omne odium in auxilii praesentis spem,
id. 31, 44, 2:indignationem,
Vulg. Ezech. 20, 8 et saep.—In partic. (acc. to I. B. 2. a. and c.).1.With se, or mid., to give one's self up to, to give loose to, yield to, indulge in:2.qui se in aliqua libidine effuderit,
Cic. Par. 3, 1, 21:se in omnes libidines,
Tac. A. 14, 13:(Pompeius) in nos suavissime hercule effusus,
has treated me with the most flattering confidence, Cic. Att. 4, 9;more freq., mid.: in tantam licentiam socordiamque,
Liv. 25, 20, 6:in venerem,
id. 29, 23, 4:in amorem,
Tac. A. 1, 54; Curt. 8, 4, 25:in laetitiam,
Just. 12, 3, 7; Curt. 5, 1, 37:in jocos,
Suet. Aug. 98:in cachinnos,
id. Calig. 32:in questus, lacrimas, vota,
Tac. A. 1, 11:in lacrimas,
id. ib. 3, 23; 4, 8; id. H. 2, 45;for which, lacrimis,
Verg. A. 2, 651; cf.:ad preces lacrimasque,
Liv. 44, 31 fin.:ad luxuriam,
id. 34, 6:terra effunditur in herbas,
Plin. 17, 8, 4, § 48; cf.:quorum stomachus in vomitiones effunditur,
id. 23, 1, 23, § 43.—To cast away, give up, let go, dismiss, resign:3.collectam gratiam florentissimi hominis,
Cic. Fam. 2, 16, 1:odium,
id. ib. 1, 9, 20:vires,
Liv. 10, 28; Ov. M. 12, 107:curam sui,
Sen. Ira, 2, 35:verecundiam,
id. Ep. 11:animam,
Verg. A. 1, 98; cf.vitam,
Ov. H. 7, 181; Macr. Somn. Scip. 1, 1, 9; cf. id. ib. 1, 11, 25:spiritum,
Tac. A. 2, 70.—To relax, loosen, slacken, let go:I.manibus omnis effundit habenas,
Verg. A. 5, 818:sive gradum seu frena effunderet,
Stat. Th. 9, 182:irarum effundit habenas,
Verg. A. 12, 499.—Hence, effūsus, a, um, P. a.(Effundo, I. B. 1.) Poured out, cast out; hence, plur. as subst.: effusa, ōrum, n., the urine:II.reliquias et effusa intueri,
Sen. Const. Sap. 13, 1.—(Effundo, I. B. 2.) Spread out, extensive, vast, broad, wide (not freq. till after the Aug. per.).— Lit.1.In gen.:2.effusumque corpus,
Lucr. 3, 113; cf.:late mare,
Hor. Ep. 1, 11, 26:loca,
Tac. G. 30:effusissimus Hadriatici maris sinus,
Vell. 2, 43:incendium,
Liv. 30, 5; cf.caedes,
id. 42, 65:cursus,
id. 2, 50; Plin. 9, 33, 52, § 102:membra,
i. e. full, plump, Stat. Th. 6, 841.—Esp., relaxed, slackened, loosened, dishevelled:3.habenis,
Front. Strat. 2, 5, 31; cf.:quam posset effusissimis habenis,
Liv. 37, 20:comae,
Ov. H. 7, 70; id. Am. 1, 9, 38 et saep.; cf.also transf.: (nymphae) caesariem effusae nitidam per candida colla,
Verg. G. 4, 337.—Of soldiers or a throng of people, etc., straggling, disorderly, scattered, dispersed:III.effusum agmen ducit,
Liv. 21, 25, 8:aciem,
Luc. 4, 743:huc omnis turba effusa ruebat,
Verg. A. 6, 305:sine armis effusi in armatos incidere hostis,
Liv. 30, 5, 8.—Trop.1.Profuse, prodigal, lavish:2.quis in largitione effusior?
Cic. Cael. 6, 13:munificentiae effusissimus,
Vell. 2, 41.—Extravagant, immoderate:1. a.licentia,
Liv. 44, 1; cf.laetitia,
id. 35, 43 fin.:cursus,
Plin. Ep. 6, 20, 11 et saep.— Comp.:cultus in verbis,
Quint. 3, 8, 58.— Sup.:laudationes,
Petr. 48, 7:studium,
Suet. Ner. 40.— Adv.: effūse.In gen.:b.ire,
Sall. J. 105, 3; cf.fugere,
Liv. 3, 22; 40, 48:persequi,
id. 43, 23; Curt. 9, 8:vastare,
Liv. 1, 10; 44, 30; cf.:effusius praedari,
id. 34, 16 et saep.: spatium annale effuse interpretari. in a wide sense, Cod. Just. 7, 40, 1. —Esp., profusely, lavishly:2.large effuseque donare,
Cic. Rosc. Am. 8 fin.; cf.vivere,
id. Cael. 16 fin.: liberalem esse, Aug. ap. Suet. Aug. 71:affluant opes,
Liv. 3, 26. —In the comp., Tac. A. 4, 62.—(Acc. to II.) Extravagantly, immoderately:cum inaniter et effuse animus exsultat,
Cic. Tusc. 4, 6, 13:amare,
Plin. Ep. 6, 26, 2.— Comp.:dicere,
Plin. Ep. 1, 20, 20:fovere,
id. ib. 7, 24, 4:excipere,
Suet. Ner. 22:favere,
Tac. H. 1, 19.— Sup.:diligere,
Plin. Ep. 7, 30, 1; id. Pan. 84, 4. -
7 effundo
ef-fundo (or ecf-), fūdi, fūsum, 3, v. a., to pour out, pour forth, shed, spread abroad (class.; esp. freq. in the transf. and trop. signif.).I.Lit.:B.vinum in barathrum (i. e. ventrem),
Plaut. Curc. 1, 2, 28; cf. Cic. Pis. 10:aquam oblatam in galea,
Front. Strat. 1, 7, 7:humorem,
Cels. 7, 15:lacrimas,
Lucr. 1, 126; Cic. Planc. 42, 101:imbrem (procella),
Curt. 8, 13:se in oceanum (Ganges),
Plin. 2, 108, 112, § 243:Sangarius flumen in Propontidem se effundit,
Liv. 38, 18, 18; cf. pass. in mid. force:mare neque redundat umquam neque effunditur,
Cic. N. D. 2, 45, 116; v. also under P. a.—Transf., of non-liquid bodies.1.In gen., to pour out, pour forth, drive out, cast out, send out (mostly poet. and in postAug. prose;2.a favorite word of Vergil): saccos nummorum,
Hor. S. 2, 3, 149:frumentum in flumen,
Dig. 9, 2, 27, § 19:ei oculus effunditur,
is knocked out, put out, ib. 19, 2, 13, § 4:tela,
i. e. to shoot in great numbers, Verg. A. 9, 509; Liv. 27, 18:auxilium castris apertis,
to send forth, Verg. A. 7, 522:equus consulem lapsum super caput effudit,
threw, Liv. 22, 3, 11; so id. 10, 11; 27, 32; Plin. 8, 42, 65, § 160; Curt. 8, 14, 34; Verg. A. 10, 574; 893; cf. Val. Fl. 8, 358:(quae via) Excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum,
Verg. A. 9, 68:sub altis portis,
id. ib. 11, 485; cf.:aliquem solo,
id. ib. 12, 532:caput in gremium,
Cels. 7, 7, 4. — Poet.:carmina molli numero fluere, ut per leve severos Effundat junctura ungues,
i. e. lets it slip over smoothly, Pers. 1, 65.—In partic.a.With se, or mid. of persons, to pour out in a multitude, to rush out, spread abroad (a favorite expression with the historians):b.omnis sese multitudo ad cognoscendum effudit (sc. ex urbe),
Caes. B. C. 2, 7, 3; so,se,
id. ib. 2, 7, 3; Liv. 26, 19; 34, 8; 33, 12, 10; 35, 39, 5; Val. Max. 7, 6, 6; Vell. 2, 112, 4; Suet. Calig. 4 fin.; id. Caes. 44 et saep. (but not in Caes. B. G. 5, 19, 2, where the better reading is:se ejecerat, v. Schneider ad h. l.): omnibus portis effunduntur,
Liv. 38, 6;so mid.,
Tac. A. 1, 23; Liv. 40, 40, 10; and esp. freq. in the part. effusus, Sall. J. 55, 4; 69, 2; Liv. 1, 14; 9, 31; Tac. A. 4, 25 fin.; 12, 31; 15, 23; Verg. A. 6, 305 et saep.— Ellips. of se: ubi se arctat (mare) Hellespontus vocatur; Propontis, ubi expandit; ubi iterum pressit, Thracius Bosporus;ubi iterum effundit, Pontus Euxinus,
spreads out, widens, Mel. 1, 1, 5.—With the accessory notion of producing, to bring forth, produce abundantly:c.non solum fruges verum herbas etiam effundunt,
Cic. Or. 15, 48; cf.: fruges (auctumnus), Hor. C. 4, 7, 11:copiam,
Cic. Brut. 9, 36.—Of property, to pour out, i. e. to lavish, squander, waste, run through:II.patrimonium per luxuriam effundere atque consumere,
Cic. Rosc. Am. 2, 6; so,patrimonium,
id. Phil. 3, 2:aerarium,
id. Agr. 1, 5, 15; id. Tusc. 3, 20, 48:sumptus,
id. Rosc. Am. 24, 68:opes,
Plin. 7, 25, 26, § 94:omnes fortunas,
Tac. A. 14, 31:reditus publicos non in classem exercitusque, sed in dies festos,
Just. 6, 9, 3; and absol.:effundite, emite, etc.,
Ter. Ad. 5, 9, 34.Trop.A.In gen.:B.effudi vobis omnia, quae sentiebam,
i. e. have freely imparted, Cic. de Or. 1, 34 fin.; cf. id. Att. 16, 7, 5; id. Fl. 17, 41; Quint. 2, 2, 10; 10, 3, 17; Val. Fl. 7, 434:procellam eloquentiae,
Quint. 11, 3, 158:totos affectus,
id. 4, 1, 28:tales voces,
Verg. A. 5, 723:questus,
id. ib. 5, 780:carmina,
Ov. H. 12, 139 al.:vox in coronam turbamque effunditur,
Cic. Fl. 28 fin.; cf.:questus in aëra,
Ov. M. 9, 370:omnem suum vinulentum furorem in me,
Cic. Fam. 12, 25, 4:iram in aliquem,
Liv. 39, 34:omne odium in auxilii praesentis spem,
id. 31, 44, 2:indignationem,
Vulg. Ezech. 20, 8 et saep.—In partic. (acc. to I. B. 2. a. and c.).1.With se, or mid., to give one's self up to, to give loose to, yield to, indulge in:2.qui se in aliqua libidine effuderit,
Cic. Par. 3, 1, 21:se in omnes libidines,
Tac. A. 14, 13:(Pompeius) in nos suavissime hercule effusus,
has treated me with the most flattering confidence, Cic. Att. 4, 9;more freq., mid.: in tantam licentiam socordiamque,
Liv. 25, 20, 6:in venerem,
id. 29, 23, 4:in amorem,
Tac. A. 1, 54; Curt. 8, 4, 25:in laetitiam,
Just. 12, 3, 7; Curt. 5, 1, 37:in jocos,
Suet. Aug. 98:in cachinnos,
id. Calig. 32:in questus, lacrimas, vota,
Tac. A. 1, 11:in lacrimas,
id. ib. 3, 23; 4, 8; id. H. 2, 45;for which, lacrimis,
Verg. A. 2, 651; cf.:ad preces lacrimasque,
Liv. 44, 31 fin.:ad luxuriam,
id. 34, 6:terra effunditur in herbas,
Plin. 17, 8, 4, § 48; cf.:quorum stomachus in vomitiones effunditur,
id. 23, 1, 23, § 43.—To cast away, give up, let go, dismiss, resign:3.collectam gratiam florentissimi hominis,
Cic. Fam. 2, 16, 1:odium,
id. ib. 1, 9, 20:vires,
Liv. 10, 28; Ov. M. 12, 107:curam sui,
Sen. Ira, 2, 35:verecundiam,
id. Ep. 11:animam,
Verg. A. 1, 98; cf.vitam,
Ov. H. 7, 181; Macr. Somn. Scip. 1, 1, 9; cf. id. ib. 1, 11, 25:spiritum,
Tac. A. 2, 70.—To relax, loosen, slacken, let go:I.manibus omnis effundit habenas,
Verg. A. 5, 818:sive gradum seu frena effunderet,
Stat. Th. 9, 182:irarum effundit habenas,
Verg. A. 12, 499.—Hence, effūsus, a, um, P. a.(Effundo, I. B. 1.) Poured out, cast out; hence, plur. as subst.: effusa, ōrum, n., the urine:II.reliquias et effusa intueri,
Sen. Const. Sap. 13, 1.—(Effundo, I. B. 2.) Spread out, extensive, vast, broad, wide (not freq. till after the Aug. per.).— Lit.1.In gen.:2.effusumque corpus,
Lucr. 3, 113; cf.:late mare,
Hor. Ep. 1, 11, 26:loca,
Tac. G. 30:effusissimus Hadriatici maris sinus,
Vell. 2, 43:incendium,
Liv. 30, 5; cf.caedes,
id. 42, 65:cursus,
id. 2, 50; Plin. 9, 33, 52, § 102:membra,
i. e. full, plump, Stat. Th. 6, 841.—Esp., relaxed, slackened, loosened, dishevelled:3.habenis,
Front. Strat. 2, 5, 31; cf.:quam posset effusissimis habenis,
Liv. 37, 20:comae,
Ov. H. 7, 70; id. Am. 1, 9, 38 et saep.; cf.also transf.: (nymphae) caesariem effusae nitidam per candida colla,
Verg. G. 4, 337.—Of soldiers or a throng of people, etc., straggling, disorderly, scattered, dispersed:III.effusum agmen ducit,
Liv. 21, 25, 8:aciem,
Luc. 4, 743:huc omnis turba effusa ruebat,
Verg. A. 6, 305:sine armis effusi in armatos incidere hostis,
Liv. 30, 5, 8.—Trop.1.Profuse, prodigal, lavish:2.quis in largitione effusior?
Cic. Cael. 6, 13:munificentiae effusissimus,
Vell. 2, 41.—Extravagant, immoderate:1. a.licentia,
Liv. 44, 1; cf.laetitia,
id. 35, 43 fin.:cursus,
Plin. Ep. 6, 20, 11 et saep.— Comp.:cultus in verbis,
Quint. 3, 8, 58.— Sup.:laudationes,
Petr. 48, 7:studium,
Suet. Ner. 40.— Adv.: effūse.In gen.:b.ire,
Sall. J. 105, 3; cf.fugere,
Liv. 3, 22; 40, 48:persequi,
id. 43, 23; Curt. 9, 8:vastare,
Liv. 1, 10; 44, 30; cf.:effusius praedari,
id. 34, 16 et saep.: spatium annale effuse interpretari. in a wide sense, Cod. Just. 7, 40, 1. —Esp., profusely, lavishly:2.large effuseque donare,
Cic. Rosc. Am. 8 fin.; cf.vivere,
id. Cael. 16 fin.: liberalem esse, Aug. ap. Suet. Aug. 71:affluant opes,
Liv. 3, 26. —In the comp., Tac. A. 4, 62.—(Acc. to II.) Extravagantly, immoderately:cum inaniter et effuse animus exsultat,
Cic. Tusc. 4, 6, 13:amare,
Plin. Ep. 6, 26, 2.— Comp.:dicere,
Plin. Ep. 1, 20, 20:fovere,
id. ib. 7, 24, 4:excipere,
Suet. Ner. 22:favere,
Tac. H. 1, 19.— Sup.:diligere,
Plin. Ep. 7, 30, 1; id. Pan. 84, 4. -
8 effusa
ef-fundo (or ecf-), fūdi, fūsum, 3, v. a., to pour out, pour forth, shed, spread abroad (class.; esp. freq. in the transf. and trop. signif.).I.Lit.:B.vinum in barathrum (i. e. ventrem),
Plaut. Curc. 1, 2, 28; cf. Cic. Pis. 10:aquam oblatam in galea,
Front. Strat. 1, 7, 7:humorem,
Cels. 7, 15:lacrimas,
Lucr. 1, 126; Cic. Planc. 42, 101:imbrem (procella),
Curt. 8, 13:se in oceanum (Ganges),
Plin. 2, 108, 112, § 243:Sangarius flumen in Propontidem se effundit,
Liv. 38, 18, 18; cf. pass. in mid. force:mare neque redundat umquam neque effunditur,
Cic. N. D. 2, 45, 116; v. also under P. a.—Transf., of non-liquid bodies.1.In gen., to pour out, pour forth, drive out, cast out, send out (mostly poet. and in postAug. prose;2.a favorite word of Vergil): saccos nummorum,
Hor. S. 2, 3, 149:frumentum in flumen,
Dig. 9, 2, 27, § 19:ei oculus effunditur,
is knocked out, put out, ib. 19, 2, 13, § 4:tela,
i. e. to shoot in great numbers, Verg. A. 9, 509; Liv. 27, 18:auxilium castris apertis,
to send forth, Verg. A. 7, 522:equus consulem lapsum super caput effudit,
threw, Liv. 22, 3, 11; so id. 10, 11; 27, 32; Plin. 8, 42, 65, § 160; Curt. 8, 14, 34; Verg. A. 10, 574; 893; cf. Val. Fl. 8, 358:(quae via) Excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum,
Verg. A. 9, 68:sub altis portis,
id. ib. 11, 485; cf.:aliquem solo,
id. ib. 12, 532:caput in gremium,
Cels. 7, 7, 4. — Poet.:carmina molli numero fluere, ut per leve severos Effundat junctura ungues,
i. e. lets it slip over smoothly, Pers. 1, 65.—In partic.a.With se, or mid. of persons, to pour out in a multitude, to rush out, spread abroad (a favorite expression with the historians):b.omnis sese multitudo ad cognoscendum effudit (sc. ex urbe),
Caes. B. C. 2, 7, 3; so,se,
id. ib. 2, 7, 3; Liv. 26, 19; 34, 8; 33, 12, 10; 35, 39, 5; Val. Max. 7, 6, 6; Vell. 2, 112, 4; Suet. Calig. 4 fin.; id. Caes. 44 et saep. (but not in Caes. B. G. 5, 19, 2, where the better reading is:se ejecerat, v. Schneider ad h. l.): omnibus portis effunduntur,
Liv. 38, 6;so mid.,
Tac. A. 1, 23; Liv. 40, 40, 10; and esp. freq. in the part. effusus, Sall. J. 55, 4; 69, 2; Liv. 1, 14; 9, 31; Tac. A. 4, 25 fin.; 12, 31; 15, 23; Verg. A. 6, 305 et saep.— Ellips. of se: ubi se arctat (mare) Hellespontus vocatur; Propontis, ubi expandit; ubi iterum pressit, Thracius Bosporus;ubi iterum effundit, Pontus Euxinus,
spreads out, widens, Mel. 1, 1, 5.—With the accessory notion of producing, to bring forth, produce abundantly:c.non solum fruges verum herbas etiam effundunt,
Cic. Or. 15, 48; cf.: fruges (auctumnus), Hor. C. 4, 7, 11:copiam,
Cic. Brut. 9, 36.—Of property, to pour out, i. e. to lavish, squander, waste, run through:II.patrimonium per luxuriam effundere atque consumere,
Cic. Rosc. Am. 2, 6; so,patrimonium,
id. Phil. 3, 2:aerarium,
id. Agr. 1, 5, 15; id. Tusc. 3, 20, 48:sumptus,
id. Rosc. Am. 24, 68:opes,
Plin. 7, 25, 26, § 94:omnes fortunas,
Tac. A. 14, 31:reditus publicos non in classem exercitusque, sed in dies festos,
Just. 6, 9, 3; and absol.:effundite, emite, etc.,
Ter. Ad. 5, 9, 34.Trop.A.In gen.:B.effudi vobis omnia, quae sentiebam,
i. e. have freely imparted, Cic. de Or. 1, 34 fin.; cf. id. Att. 16, 7, 5; id. Fl. 17, 41; Quint. 2, 2, 10; 10, 3, 17; Val. Fl. 7, 434:procellam eloquentiae,
Quint. 11, 3, 158:totos affectus,
id. 4, 1, 28:tales voces,
Verg. A. 5, 723:questus,
id. ib. 5, 780:carmina,
Ov. H. 12, 139 al.:vox in coronam turbamque effunditur,
Cic. Fl. 28 fin.; cf.:questus in aëra,
Ov. M. 9, 370:omnem suum vinulentum furorem in me,
Cic. Fam. 12, 25, 4:iram in aliquem,
Liv. 39, 34:omne odium in auxilii praesentis spem,
id. 31, 44, 2:indignationem,
Vulg. Ezech. 20, 8 et saep.—In partic. (acc. to I. B. 2. a. and c.).1.With se, or mid., to give one's self up to, to give loose to, yield to, indulge in:2.qui se in aliqua libidine effuderit,
Cic. Par. 3, 1, 21:se in omnes libidines,
Tac. A. 14, 13:(Pompeius) in nos suavissime hercule effusus,
has treated me with the most flattering confidence, Cic. Att. 4, 9;more freq., mid.: in tantam licentiam socordiamque,
Liv. 25, 20, 6:in venerem,
id. 29, 23, 4:in amorem,
Tac. A. 1, 54; Curt. 8, 4, 25:in laetitiam,
Just. 12, 3, 7; Curt. 5, 1, 37:in jocos,
Suet. Aug. 98:in cachinnos,
id. Calig. 32:in questus, lacrimas, vota,
Tac. A. 1, 11:in lacrimas,
id. ib. 3, 23; 4, 8; id. H. 2, 45;for which, lacrimis,
Verg. A. 2, 651; cf.:ad preces lacrimasque,
Liv. 44, 31 fin.:ad luxuriam,
id. 34, 6:terra effunditur in herbas,
Plin. 17, 8, 4, § 48; cf.:quorum stomachus in vomitiones effunditur,
id. 23, 1, 23, § 43.—To cast away, give up, let go, dismiss, resign:3.collectam gratiam florentissimi hominis,
Cic. Fam. 2, 16, 1:odium,
id. ib. 1, 9, 20:vires,
Liv. 10, 28; Ov. M. 12, 107:curam sui,
Sen. Ira, 2, 35:verecundiam,
id. Ep. 11:animam,
Verg. A. 1, 98; cf.vitam,
Ov. H. 7, 181; Macr. Somn. Scip. 1, 1, 9; cf. id. ib. 1, 11, 25:spiritum,
Tac. A. 2, 70.—To relax, loosen, slacken, let go:I.manibus omnis effundit habenas,
Verg. A. 5, 818:sive gradum seu frena effunderet,
Stat. Th. 9, 182:irarum effundit habenas,
Verg. A. 12, 499.—Hence, effūsus, a, um, P. a.(Effundo, I. B. 1.) Poured out, cast out; hence, plur. as subst.: effusa, ōrum, n., the urine:II.reliquias et effusa intueri,
Sen. Const. Sap. 13, 1.—(Effundo, I. B. 2.) Spread out, extensive, vast, broad, wide (not freq. till after the Aug. per.).— Lit.1.In gen.:2.effusumque corpus,
Lucr. 3, 113; cf.:late mare,
Hor. Ep. 1, 11, 26:loca,
Tac. G. 30:effusissimus Hadriatici maris sinus,
Vell. 2, 43:incendium,
Liv. 30, 5; cf.caedes,
id. 42, 65:cursus,
id. 2, 50; Plin. 9, 33, 52, § 102:membra,
i. e. full, plump, Stat. Th. 6, 841.—Esp., relaxed, slackened, loosened, dishevelled:3.habenis,
Front. Strat. 2, 5, 31; cf.:quam posset effusissimis habenis,
Liv. 37, 20:comae,
Ov. H. 7, 70; id. Am. 1, 9, 38 et saep.; cf.also transf.: (nymphae) caesariem effusae nitidam per candida colla,
Verg. G. 4, 337.—Of soldiers or a throng of people, etc., straggling, disorderly, scattered, dispersed:III.effusum agmen ducit,
Liv. 21, 25, 8:aciem,
Luc. 4, 743:huc omnis turba effusa ruebat,
Verg. A. 6, 305:sine armis effusi in armatos incidere hostis,
Liv. 30, 5, 8.—Trop.1.Profuse, prodigal, lavish:2.quis in largitione effusior?
Cic. Cael. 6, 13:munificentiae effusissimus,
Vell. 2, 41.—Extravagant, immoderate:1. a.licentia,
Liv. 44, 1; cf.laetitia,
id. 35, 43 fin.:cursus,
Plin. Ep. 6, 20, 11 et saep.— Comp.:cultus in verbis,
Quint. 3, 8, 58.— Sup.:laudationes,
Petr. 48, 7:studium,
Suet. Ner. 40.— Adv.: effūse.In gen.:b.ire,
Sall. J. 105, 3; cf.fugere,
Liv. 3, 22; 40, 48:persequi,
id. 43, 23; Curt. 9, 8:vastare,
Liv. 1, 10; 44, 30; cf.:effusius praedari,
id. 34, 16 et saep.: spatium annale effuse interpretari. in a wide sense, Cod. Just. 7, 40, 1. —Esp., profusely, lavishly:2.large effuseque donare,
Cic. Rosc. Am. 8 fin.; cf.vivere,
id. Cael. 16 fin.: liberalem esse, Aug. ap. Suet. Aug. 71:affluant opes,
Liv. 3, 26. —In the comp., Tac. A. 4, 62.—(Acc. to II.) Extravagantly, immoderately:cum inaniter et effuse animus exsultat,
Cic. Tusc. 4, 6, 13:amare,
Plin. Ep. 6, 26, 2.— Comp.:dicere,
Plin. Ep. 1, 20, 20:fovere,
id. ib. 7, 24, 4:excipere,
Suet. Ner. 22:favere,
Tac. H. 1, 19.— Sup.:diligere,
Plin. Ep. 7, 30, 1; id. Pan. 84, 4. -
9 verso
verso ( vorso), āvi, ātum, 1 ( inf. vorsarier, Plaut. Poen. 1, 2, 53), v. freq. a. [verto], to turn, wind, twist, or whirl about often or violently (freq. and class.; syn.: verto, contorqueo).I.Lit.: qui caelum versat stellis fulgentibus aptum, Enn. ap. Macr. 6, 1 (Ann. v. 30 Vahl.): Sisyphus versat Saxum, Poët. ap. Cic. Tusc. 1, 5, 10:B.turbinem puer,
Tib. 1, 5, 4:turdos in igni,
Hor. S. 1, 5, 72:ova non acri favillā,
Ov. M. 8, 667:cum versati appositi essent pisces,
Quint. 6, 3, 90:vinclorum inmensa volumina,
Verg. A. 5, 408:manum,
Ov. M. 12, 493:lumina,
id. ib. 5, 134; 6, 247;7, 579: cardinem,
id. ib. 4, 93:fusum,
id. ib. 4, 221;6, 22: corpus,
id. Am. 1, 2, 4:sortem urnā,
to shake, Hor. C. 2, 3, 26:ligonibus glaebas,
to turn up, hoe, id. ib. 3, 6, 39; so,rura (juvenci),
Prop. 4 (5), 1, 129:terram,
Ov. R. Am. 173:desectum gramen,
hay, id. M. 14, 646:currum in gramine,
i. e. to wheel about, Verg. A. 12, 664:oves,
to drive about, pasture, id. E. 10, 68:pulsat versatque Dareta,
id. A. 5, 460:me versant in litore venti,
id. ib. 6, 362: vos exemplaria Graeca Nocturnā versate manu, versate diurnā, turn them over, i. e. read, study them, Hor. A. P. 269:et nummulario non ex fide versanti pecunias manus amputavit,
handling, accounting for, Suet. Galb. 9.—With se, or mid., to turn one's self often, to turn, revolve, etc.: versabat se in utramque partem, non solum mente, verum etiam corpore, Cic. Verr. 2, 2, 30, § 74.—Prov.:satis diu jam hoc saxum vorso,
I have wasted time enough with this man, Ter. Eun. 5, 8, 55.—Mid.:mundum versari circum axem caeli,
Cic. N. D. 1, 20, 52:qui (orbes) versantur retro,
id. Rep. 6, 17, 17:pars superior mundi non versatur in turbinem,
Sen. Ira, 3, 6, 1:suāpte naturā et cylindrum volvi et versari turbinem putat,
Cic. Fat. 18, 42:ne versari aves possent,
Col. 8, 7, 1.—Trop.1.In gen., to turn, twist, bend:2.versare suam naturam et regere ad tempus atque huc et illuc torquere et flectere,
Cic. Cael. 6, 13:ad omnem malitiam et fraudem versare mentem suam coepit,
id. Clu. 26, 70:eadem multis modis,
id. Or. 40, 137:causas,
i. e. to treat, manage, id. ib. 9, 31; Quint. 10, 5, 9; cf. absol.:non mille figuris variet ac verset (orator)?
id. 5, 14, 32:verba,
to pervert, alter, Cic. Fin. 4, 20, 56:fors omnia versat,
turns, changes, Verg. E. 9, 5;so mid.: versatur celeri Fors levis orbe rotae,
Tib. 1, 5, 70:huc et illuc, Torquate, vos versetis licet, etc.,
Cic. Fin. 2, 31, 99:in quo, utrum respondebo, verses te huc atque illuc necesse est,
id. ib. 5, 28, 86:versabat se ad omnis cogitationes,
Curt. 6, 6, 27.—In partic. (rare in Cic.).a.Qs. to turn upside down, i. e. to discompose, disturb, vex, agitate:b.versabo ego illum hodie, si vivo, probe,
Plaut. Bacch. 4, 5, 6; id. Pers. 5, 2, 17:haerere homo, versari, rubere,
to be disturbed, Cic. Verr. 2, 2, 76, § 187: si quid te adjuero curamve levasso Quae nunc te coquit et versat in pectore fixa, Enn. ap. Cic. Sen. 1, 1 (Ann. v. 340 Vahl.):miserum toto cubili,
Prop. 1, 14, 21:illum toto versant suspiria lecto,
id. 2, 22, 47 (3, 16, 5):odiis domos,
to overthrow, ruin, subvert, Verg. A. 7, 336:ille placet, versatque domum, neque verbera sentit,
i. e. disturbs without being punished, Ov. Am. 2, 2, 29:sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset,
alternated with, treated each in turn, Caes. B. G. 5, 44 fin.:pectora,
id. ib. 2, 45:muliebrem animum in omnes partes,
Liv. 1, 58, 3:patrum animos,
id. 1, 17, 1:pectora (nunc indignatio nunc pudor),
id. 2, 45, 5; cf.:spesque timorque animum versat utroque modo,
Prop. 3, 17 (4, 16), 12.—To turn over a thing in the mind, to think over, meditate, or reflect upon, revolve, consider; to transact, carry on (cf.:II.volvo, agito): multas res simitu in meo corde vorso,
Plaut. Trin. 2, 1, 1:versarent in animis secum unamquamque rem,
Liv. 3, 34, 4:illa dolos dirumque nefas in pectere versat, Certa mori,
Verg. A. 4, 563; so,dolos,
id. ib. 2, 62:versate diu, quid ferre recusent, Quid valeant umeri,
Hor. A. P. 39:ubi maxima rerum momenta versantur,
Quint. 8, 3, 13:versenturque omni modo numeri,
examined, considered, id. 10, 3, 5; 10, 5, 9:somnia decies,
to interpret, Prop. 2, 4, 16:multum igitur domi ante versandi sunt (testes), variis percontationibus, etc.,
examined, practised, Quint. 5, 7, 11.—Transf., in the mid. form, versor ( vor-sor), ātus, 1, prop. to move about in a place, i. e. to dwell, live, remain, stay, abide, be in a place or among certain persons; constr. most freq. with in aliquā re; also with inter, intra, apud, and cum.A.Lit.:B.vorsari crebro hic cum viderent me domi,
Plaut. Am. prol. 128:in medio pariete,
id. Cas. 1, 52:non ad solarium, non in campo, non in conviviis versatus est,
Cic. Quint. 18, 59:in fundo,
id. Mil. 20, 53:in castris,
Caes. B. G. 2, 24:inter aciem,
id. ib. 1, 52; cf.:nec versari inter eos sine dedecore potero,
Cic. Att. 10, 8, 3:intra vallum,
Caes. B. C. 3, 96:alicui inter femina,
Suet. Tib. 44:nobiscum versari jam diutius non potes,
Cic. Cat. 1, 5, 10;apud praefectos regis,
Nep. Con. 2, 4.—Trop.1.In gen., to be; to be circumstanced or situated:2. a.nescis, quantis in malis vorser miser,
Ter. And. 4, 1, 25:certe ego te in medio versantem turbine leti Eripui,
Cat. 64, 149:ergo illi nunc in pace versantur,
Cic. Phil. 8, 2, 6:in clarissimā luce,
id. Off. 2, 13, 44:Minturnenses aeternā in laude versantur,
id. Planc. 10, 26:in simili culpā,
Caes. B. C. 3, 110:mihi ante oculos dies noctesque versaris,
Cic. Fam. 14, 2, 3:nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum,
i. e. are read, Dig. 1, 2, 2.—Of abstract subjects: numquam tibi populi Romani dignitas, numquam species ipsa hujusmodi multitudinis in oculis animoque versata est? Cic. Verr. 2, 5, 55, § 144:mors, exsilium mihi ob oculos versabantur,
id. Sest. 21, 47:haec omnia in eodem errore versantur,
id. N. D. 3, 10, 25; id. Tusc. 1, 44, 107:aliquid in dubitatione versatur,
id. Rep. 2, 15, 29:Mithridaticum bellum, in multā varietate versatum,
waged with many vicissitudes, id. Arch. 9, 21.—Of persons.(α).With in and abl. (class.):(β).opifices omnes in sordidā arte versantur,
Cic. Off. 1, 42, 150:in omnibus ingenuis artibus,
id. Fam. 4, 3, 4:versabor in re difficili,
id. Leg. 3, 15, 33:in re publicā atque in his vitae periculis laboribusque,
id. Arch. 12, 30;ullā in cogitatione acrius ac diligentius versari,
id. Rep. 1, 22, 35:si diutius in hoc genere verser,
id. ib. 1, 46, 70:multum in imperiis,
Nep. Milt. 8, 2.—With circa and acc. (post-Aug.):(γ).circa mensuras ac numeros non versabitur (orator)?
Quint. 2, 21, 19.—With inter:b.inter arma ac studia versatus,
Vell. 1, 13, 3.—Of abstract subjects.(α).With in and abl. (class.):(β).haec omnia in eodem quo illa Zenonis errore versantur,
depend on, Cic. N. D. 3, 10, 25:dicendi omnis ratio in hominum more et sermone versatur,
is occupied with, concerns, Cic. de Or. 1, 3, 12:ejus omnis oratio versata est in eo, ut, etc.,
id. ib. 1, 57, 244; cf.:imitatio est posita fere in eludendo, sed versatur etiam in factis,
Quint. 9, 2, 58: ipsae res in perfacili cognitione versantur Cic. Or. 35, 122;quae omnes artes in veri investigatione versantur,
id. Off. 1, 6, 19:omnia quae in causā versarentur,
Quint. 7, 1, 4:epilogi omnes in eādem fere materiā versari solent,
id. 7, 4, 19; 2, 4, 1:praejudiciorum vis omnis tribus in generibus versatur,
id. 5, 2, 1.—With circa and acc. (post-Aug.):(γ).haec pars (tragoedia) circa iram, odium, metum, miserationem fere tota versatur,
Quint. 6, 2, 20:circa quae versari videatur omnis quaestio,
id. 3, 6, 23:quidam circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt,
id. 2, 15, 15.—With abl.:c.itaque (finitio) pluribus legibus isdem quibus conjectura versatur,
Quint. 7, 3, 1 (dub.; Halm, ex conj. in isdem).—Part. perf.:homo in aliis causis exercitatus et in hac multum et saepe versatus,
Cic. Quint. 1, 3:viri in rerum publicarum varietate versati,
id. Rep. 3, 3, 4:semper inter arma ac studia versatus,
Vell. 1, 13, 3.— Absol.:is missum ad dilectus agendos Agricolam integreque ac strenue versatum praeposuit, etc.,
Tac. Agr. 7. -
10 vorsor
verso ( vorso), āvi, ātum, 1 ( inf. vorsarier, Plaut. Poen. 1, 2, 53), v. freq. a. [verto], to turn, wind, twist, or whirl about often or violently (freq. and class.; syn.: verto, contorqueo).I.Lit.: qui caelum versat stellis fulgentibus aptum, Enn. ap. Macr. 6, 1 (Ann. v. 30 Vahl.): Sisyphus versat Saxum, Poët. ap. Cic. Tusc. 1, 5, 10:B.turbinem puer,
Tib. 1, 5, 4:turdos in igni,
Hor. S. 1, 5, 72:ova non acri favillā,
Ov. M. 8, 667:cum versati appositi essent pisces,
Quint. 6, 3, 90:vinclorum inmensa volumina,
Verg. A. 5, 408:manum,
Ov. M. 12, 493:lumina,
id. ib. 5, 134; 6, 247;7, 579: cardinem,
id. ib. 4, 93:fusum,
id. ib. 4, 221;6, 22: corpus,
id. Am. 1, 2, 4:sortem urnā,
to shake, Hor. C. 2, 3, 26:ligonibus glaebas,
to turn up, hoe, id. ib. 3, 6, 39; so,rura (juvenci),
Prop. 4 (5), 1, 129:terram,
Ov. R. Am. 173:desectum gramen,
hay, id. M. 14, 646:currum in gramine,
i. e. to wheel about, Verg. A. 12, 664:oves,
to drive about, pasture, id. E. 10, 68:pulsat versatque Dareta,
id. A. 5, 460:me versant in litore venti,
id. ib. 6, 362: vos exemplaria Graeca Nocturnā versate manu, versate diurnā, turn them over, i. e. read, study them, Hor. A. P. 269:et nummulario non ex fide versanti pecunias manus amputavit,
handling, accounting for, Suet. Galb. 9.—With se, or mid., to turn one's self often, to turn, revolve, etc.: versabat se in utramque partem, non solum mente, verum etiam corpore, Cic. Verr. 2, 2, 30, § 74.—Prov.:satis diu jam hoc saxum vorso,
I have wasted time enough with this man, Ter. Eun. 5, 8, 55.—Mid.:mundum versari circum axem caeli,
Cic. N. D. 1, 20, 52:qui (orbes) versantur retro,
id. Rep. 6, 17, 17:pars superior mundi non versatur in turbinem,
Sen. Ira, 3, 6, 1:suāpte naturā et cylindrum volvi et versari turbinem putat,
Cic. Fat. 18, 42:ne versari aves possent,
Col. 8, 7, 1.—Trop.1.In gen., to turn, twist, bend:2.versare suam naturam et regere ad tempus atque huc et illuc torquere et flectere,
Cic. Cael. 6, 13:ad omnem malitiam et fraudem versare mentem suam coepit,
id. Clu. 26, 70:eadem multis modis,
id. Or. 40, 137:causas,
i. e. to treat, manage, id. ib. 9, 31; Quint. 10, 5, 9; cf. absol.:non mille figuris variet ac verset (orator)?
id. 5, 14, 32:verba,
to pervert, alter, Cic. Fin. 4, 20, 56:fors omnia versat,
turns, changes, Verg. E. 9, 5;so mid.: versatur celeri Fors levis orbe rotae,
Tib. 1, 5, 70:huc et illuc, Torquate, vos versetis licet, etc.,
Cic. Fin. 2, 31, 99:in quo, utrum respondebo, verses te huc atque illuc necesse est,
id. ib. 5, 28, 86:versabat se ad omnis cogitationes,
Curt. 6, 6, 27.—In partic. (rare in Cic.).a.Qs. to turn upside down, i. e. to discompose, disturb, vex, agitate:b.versabo ego illum hodie, si vivo, probe,
Plaut. Bacch. 4, 5, 6; id. Pers. 5, 2, 17:haerere homo, versari, rubere,
to be disturbed, Cic. Verr. 2, 2, 76, § 187: si quid te adjuero curamve levasso Quae nunc te coquit et versat in pectore fixa, Enn. ap. Cic. Sen. 1, 1 (Ann. v. 340 Vahl.):miserum toto cubili,
Prop. 1, 14, 21:illum toto versant suspiria lecto,
id. 2, 22, 47 (3, 16, 5):odiis domos,
to overthrow, ruin, subvert, Verg. A. 7, 336:ille placet, versatque domum, neque verbera sentit,
i. e. disturbs without being punished, Ov. Am. 2, 2, 29:sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset,
alternated with, treated each in turn, Caes. B. G. 5, 44 fin.:pectora,
id. ib. 2, 45:muliebrem animum in omnes partes,
Liv. 1, 58, 3:patrum animos,
id. 1, 17, 1:pectora (nunc indignatio nunc pudor),
id. 2, 45, 5; cf.:spesque timorque animum versat utroque modo,
Prop. 3, 17 (4, 16), 12.—To turn over a thing in the mind, to think over, meditate, or reflect upon, revolve, consider; to transact, carry on (cf.:II.volvo, agito): multas res simitu in meo corde vorso,
Plaut. Trin. 2, 1, 1:versarent in animis secum unamquamque rem,
Liv. 3, 34, 4:illa dolos dirumque nefas in pectere versat, Certa mori,
Verg. A. 4, 563; so,dolos,
id. ib. 2, 62:versate diu, quid ferre recusent, Quid valeant umeri,
Hor. A. P. 39:ubi maxima rerum momenta versantur,
Quint. 8, 3, 13:versenturque omni modo numeri,
examined, considered, id. 10, 3, 5; 10, 5, 9:somnia decies,
to interpret, Prop. 2, 4, 16:multum igitur domi ante versandi sunt (testes), variis percontationibus, etc.,
examined, practised, Quint. 5, 7, 11.—Transf., in the mid. form, versor ( vor-sor), ātus, 1, prop. to move about in a place, i. e. to dwell, live, remain, stay, abide, be in a place or among certain persons; constr. most freq. with in aliquā re; also with inter, intra, apud, and cum.A.Lit.:B.vorsari crebro hic cum viderent me domi,
Plaut. Am. prol. 128:in medio pariete,
id. Cas. 1, 52:non ad solarium, non in campo, non in conviviis versatus est,
Cic. Quint. 18, 59:in fundo,
id. Mil. 20, 53:in castris,
Caes. B. G. 2, 24:inter aciem,
id. ib. 1, 52; cf.:nec versari inter eos sine dedecore potero,
Cic. Att. 10, 8, 3:intra vallum,
Caes. B. C. 3, 96:alicui inter femina,
Suet. Tib. 44:nobiscum versari jam diutius non potes,
Cic. Cat. 1, 5, 10;apud praefectos regis,
Nep. Con. 2, 4.—Trop.1.In gen., to be; to be circumstanced or situated:2. a.nescis, quantis in malis vorser miser,
Ter. And. 4, 1, 25:certe ego te in medio versantem turbine leti Eripui,
Cat. 64, 149:ergo illi nunc in pace versantur,
Cic. Phil. 8, 2, 6:in clarissimā luce,
id. Off. 2, 13, 44:Minturnenses aeternā in laude versantur,
id. Planc. 10, 26:in simili culpā,
Caes. B. C. 3, 110:mihi ante oculos dies noctesque versaris,
Cic. Fam. 14, 2, 3:nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum,
i. e. are read, Dig. 1, 2, 2.—Of abstract subjects: numquam tibi populi Romani dignitas, numquam species ipsa hujusmodi multitudinis in oculis animoque versata est? Cic. Verr. 2, 5, 55, § 144:mors, exsilium mihi ob oculos versabantur,
id. Sest. 21, 47:haec omnia in eodem errore versantur,
id. N. D. 3, 10, 25; id. Tusc. 1, 44, 107:aliquid in dubitatione versatur,
id. Rep. 2, 15, 29:Mithridaticum bellum, in multā varietate versatum,
waged with many vicissitudes, id. Arch. 9, 21.—Of persons.(α).With in and abl. (class.):(β).opifices omnes in sordidā arte versantur,
Cic. Off. 1, 42, 150:in omnibus ingenuis artibus,
id. Fam. 4, 3, 4:versabor in re difficili,
id. Leg. 3, 15, 33:in re publicā atque in his vitae periculis laboribusque,
id. Arch. 12, 30;ullā in cogitatione acrius ac diligentius versari,
id. Rep. 1, 22, 35:si diutius in hoc genere verser,
id. ib. 1, 46, 70:multum in imperiis,
Nep. Milt. 8, 2.—With circa and acc. (post-Aug.):(γ).circa mensuras ac numeros non versabitur (orator)?
Quint. 2, 21, 19.—With inter:b.inter arma ac studia versatus,
Vell. 1, 13, 3.—Of abstract subjects.(α).With in and abl. (class.):(β).haec omnia in eodem quo illa Zenonis errore versantur,
depend on, Cic. N. D. 3, 10, 25:dicendi omnis ratio in hominum more et sermone versatur,
is occupied with, concerns, Cic. de Or. 1, 3, 12:ejus omnis oratio versata est in eo, ut, etc.,
id. ib. 1, 57, 244; cf.:imitatio est posita fere in eludendo, sed versatur etiam in factis,
Quint. 9, 2, 58: ipsae res in perfacili cognitione versantur Cic. Or. 35, 122;quae omnes artes in veri investigatione versantur,
id. Off. 1, 6, 19:omnia quae in causā versarentur,
Quint. 7, 1, 4:epilogi omnes in eādem fere materiā versari solent,
id. 7, 4, 19; 2, 4, 1:praejudiciorum vis omnis tribus in generibus versatur,
id. 5, 2, 1.—With circa and acc. (post-Aug.):(γ).haec pars (tragoedia) circa iram, odium, metum, miserationem fere tota versatur,
Quint. 6, 2, 20:circa quae versari videatur omnis quaestio,
id. 3, 6, 23:quidam circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt,
id. 2, 15, 15.—With abl.:c.itaque (finitio) pluribus legibus isdem quibus conjectura versatur,
Quint. 7, 3, 1 (dub.; Halm, ex conj. in isdem).—Part. perf.:homo in aliis causis exercitatus et in hac multum et saepe versatus,
Cic. Quint. 1, 3:viri in rerum publicarum varietate versati,
id. Rep. 3, 3, 4:semper inter arma ac studia versatus,
Vell. 1, 13, 3.— Absol.:is missum ad dilectus agendos Agricolam integreque ac strenue versatum praeposuit, etc.,
Tac. Agr. 7. -
11 exerceo
ex-ercĕo, ŭi, itum, 2, v. a. [arceo], to drive on, keep busy, keep at work; to oversee, superintend; with an inanimate object, to work, work at, employ one's self about a thing.I.Lit. (mostly poet. and in postAug. prose):II.quod in opere faciundo operae consumis tuae, Si sumas in illis (servis) exercendis, plus agas,
Ter. Heaut. 1, 1, 22; cf.:homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositive sunt his, quorum in numero sunt vilici et monitores,
who oversee them, Dig. 33, 7, 8:exercete, viri, tauros,
Verg. G. 1, 210:i sane, ego te exercebo hodie, ut dignus es,
keep agoing, exercise, Ter. Ad. 4, 2, 48:corpora assiduo varioque exercita motu, etc.,
driven, impelled, Lucr. 2, 97; cf. id. 4, 862; 2, 120; and:exercita cursu Flumina (with fontes liquidi),
Verg. G. 3, 529 Wagn.:(Maeandros) Incertas exercet aquas,
Ov. M. 8, 165:exercere feras,
to drive, hunt, Dig. 7, 1, 62: Mi. Gestiunt pugni mihi. So. Si in me exercituru's, quaeso in parietem ut primum domes, to let loose, set them at me, Plaut. Am. 1, 1, 168:litus arant Rutulosque exercent vomere colles,
work, till, Verg. A. 7, 798:solum presso sub vomere,
id. G. 2, 356:rura bubus,
Hor. Epod. 2, 3:humum in messem,
Verg. G. 1, 219:vineas, arbusta, campos (with curare),
Plin. Ep. 1, 20, 16:agrum multis arationibus,
Pall. Jan. 13, 2:pinguia culta,
Verg. A. 10, 142:ferrum vasto in antro (Cyclopes),
id. ib. 8, 424:telas (aranea),
Ov. M. 6, 145 al.; cf.: neque arva nobis aut metalla aut portus sunt, quibus exercendis reservemur, Tac. Agr. 31.— Poet.:ut possint (aratores), sole reducto, Exercere diem,
i. e. employ the day in labor, perform their day's work, Verg. A. 10, 808.Trop. (freq. and class.).A. (α).Aliquem or aliquid ( in aliqua re, ad aliquid, aliqua re, etc.):(β).me adolescentem multos annos in studio ejusdem laudis (Hortensius) exercuit,
Cic. Brut. 64, 230:quod genus belli esse potest, in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae,
id. de Imp. Pomp. 10, 28:a Diodoto studiosissime in dialectica exercebar,
id. Brut. 90, 309; cf. id. de Or. 1, 57, 244:hanc (animi vim) tu exerce in optimis rebus,
id. Rep. 6, 26:haec aetas (juvenum) exercenda in labore patientiaque et animi et corporis,
id. Off. 1, 34, 122:animos in armis,
Ov. Am. 1, 8, 41:in gramineis exercent membra palaestris,
Verg. A. 6, 642:vocem et vires in hoc,
Cic. de Or. 1, 33, 149 et saep.:Aristoteles adolescentes... ad copiam rhetorum in utramque partem exercuit,
id. Or. 14, 46:ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit,
id. Cat. 1, 10, 25:facultatem dicendi his exercuerunt,
Quint. 2, 4, 41:ingenium multiplici variaque materia,
id. 2, 4, 20:linguas litibus,
Ov. M. 6, 375 et saep.—With simple acc.:quid te exercuit Pammenes?
Cic. Brut. 97, 332:Induciomarus copias cogere, exercere coepit,
to exercise, drill, Caes. B. G. 5, 55, 3:juventutis exercendae causa,
id. ib. 6, 23, 6:ingenium nostrum,
Auct. Her. 3, 21, 34:corpus,
Cic. de Off. 1, 23, 79:exercendae memoriae gratia,
id. de Sen. 11, 38:exercendi stili,
Quint. 10, 5, 15:exercendus est spiritus,
id. 11, 3, 54 et saep.—With se, or pass. in mid. force; and in part. praes. and gerund., to exercise or train one's self, to practise:B.si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit, etc.,
Cic. Or. 28, 99:se vehementissime in his subitis dictionibus,
id. de Or. 1, 33, 152:se in consultationibus,
id. Att. 9, 4, 3:sese ad cursuram,
Plaut. Most. 4, 1, 5:se ad velitationem,
id. Rud. 2, 6, 41:sese quotidianis commentationibus,
Cic. Brut. 71, 249:se genere pugnae,
Caes. B. G. 1, 48, 4:se genere venationis,
id. ib. 6, 28, 3:se saliendo,
Plaut. Bacch. 3, 3, 25:cur non in utrumque protinus locum se exerceant?
Quint. 4, 2, 29 Zumpt N. cr.:Jovem Olympium, eum ipsum, cui se exercebit, implorabit,
Cic. Tusc. 2, 17, 40:cum athletas se exercentes in curriculo videret,
id. de Sen. 9, 27; so,ad virtutem,
Vulg. 1 Tim. 4, 7.—Mid.: ut exerceamur in venando,
Cic. N. D. 2, 64, 161:ut in utrumque locum simul exerceamur,
Quint. 5, 13, 50:faciunt idem, cum exercentur, athletae,
Cic. Tusc. 2, 23, 56:Ciceronis pueri amant inter se, discunt, exercentur,
id. Att. 6, 1, 12:ne aliter exerceri velint,
Quint. 3, 8, 70:in mandatis tuis exercebor,
Vulg. Psa. 118, 15.— Act. part. in mid. force:cum, ceteris in campo exercentibus, in herba ipse recubuisset,
Cic. de Or. 2, 71, 287; so,ipsique dictata exercentibus darent,
Suet. Caes. 26:spectavit assidue et exercentes ephebos,
id. Aug. 98; cf.:si ludicra exercendi aut venandi consuetudine adamare solemus,
of exercising ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 69, v. Madv. ad h. l.—To practise, follow, exercise any employment; to employ one's self about, to make use of any thing:2.medicinae exercendae causa,
Cic. Clu. 63, 178:hoc civile quod vocant eatenus exercuerunt, quoad populum praestare voluerunt,
id. Leg. 1, 4, 14:rhetoricen,
Quint. 2, 1, 3; 2, 15, 27:eloquentiam,
id. 1, 4, 6:artem,
id. 3, 6, 18; cf. Hor. Ep. 1, 14, 44:exercere atque exigere vectigalia,
Cic. de Imp. Pomp. 6, 16:cauponam vel stabulum,
Dig. 4, 9, 1, § 5:navem,
ib. 14, 1, 1:auri, argenti, sulphuris, etc.... fodinas,
ib. 7, 1, 13, § 5:negotiationem per libertos,
ib. 26, 7, 58:commercium turis,
Plin. 12, 14, 30, § 54:arma,
Verg. A. 4, 87:arma contra patriam,
Tac. A. 11, 16:gymnasia et otia et turpes amores,
id. ib. 6, 1:acies pueriles,
batiles in sport, Juv. 15, 60:pharetram et arcum,
Val. Fl. 3, 161:vocem (with clamare),
Plaut. Poen. prol. 13.—To follow up, follow out, prosecute, carry into effect, practise, administer:C.judicium,
Cic. Arch. 12, 32:latam legem,
Liv. 4, 51, 4:Tiberius exercendas leges esse respondit,
Tac. A. 1, 72: [p. 684] legem praecipue sumptuariam, Suet. Caes. 43; id. Tib. 58:quaestionem inter sicarios,
Cic. Fin. 2, 16, 54:regnum,
Plin. 10, 21, 24, § 47; cf.imperia,
Verg. G. 2, 370:crudelitatem non solum in vivo sed etiam in mortuo,
Cic. Phil. 11, 3, 8:inimicitias,
id. Div. in Caecil. 4, 13; cf.:graves inimicitias cum aliquo,
Sall. C. 49, 2:gratiam aut inimicitias in tanta re,
id. ib. 51, 16:jurgia, discordia, simultates cum hostibus,
id. ib. 9, 2:cui exercita cum Pisone amicitia,
Tac. A. 1, 14:licentiam,
id. ib. 13, 47:amicitiam,
id. ib. 15, 60:odium,
id. ib. 13, 37:odium in aliquo,
Ov. M. 9, 275 et saep.:facilitatem et lenitudinem animi,
Cic. Off. 1, 25, 88:juris aequabilitatem,
id. ib.; cf.justitiam,
Plin. Ep. 1, 10, 10:scelus, libidinem, avaritiam in socios,
Liv. 29, 17, 13; cf.:avaritiam (juvenes) exercere jubentur,
Juv. 14, 108:foede victoriam in captis,
Liv. 6, 22, 4:acerrume victoriam nobilitatis in plebem,
Sall. J. 16, 2:foede et crudeliter victoriam,
id. C. 38:amores ad aliquem,
Cat. 68, 69:pacem et hymenaeos,
to celebrate, solemnize, Verg. A. 4, 99:nomen patris,
to bear his name, Plin. Pan. 21, 4 et saep.—Pregn., to disturb, disquiet, vex, plague (the figure being taken from the baiting of wild beasts):A.meos casus, in quibus me fortuna vehementer exercuit,
Cic. Tusc. 5, 1, 3:nunc me reliquiae vestrae exercent,
id. Fam. 12, 4, 1:non te nullius exercent numinis irae,
Verg. G. 4, 453:aliquem odiis,
id. A. 4, 622 et saep.:te de praedio Oviae exerceri, moleste fero,
Cic. Att. 13, 22, 4:ergo exercentur poenis,
Verg. A, 6, 739:hominum vitam curis,
Lucr. 5, 1424:ambitio animos hominum exercet,
Sall. C. 11, 1:simultates nimio plures et exercuerunt eum et ipse exercuit eas,
Liv. 39, 40, 9.—In the part. perf.:nate, Iliacis exercite fatis,
Verg. A. 3, 182:Venus exercita curis,
id. ib. 5, 779; cf.:curis exercita corpora,
Ov. M. 7, 634:adversis probitas exercita rebus,
id. Tr. 5, 5, 49: habere aliquem exercitum, Plaut. Fragm. ap. Non. 6, 4.—Hence, exercĭ-tus, a, um, P. a. (acc. to II. C.).Vexed, harassed:B.scito nihil tam exercitum esse nunc Romae quam candidatos omnibus iniquitatibus,
Cic. Att. 1, 11, 2:Tiberius tantis rebus,
Tac. A. 4, 11.— Hence,Vexatious, severe:C.quid magis sollicitum, magis exercitum dici potest?
Cic. Mil. 2, 5:finem tam exercitae militiae orabant,
Tac. A. 1, 35:dura hiems, exercita aestas,
id. ib. 1, 17:aestas (with inquieta),
Plin. Ep. 7, 2, 2:infantiam pueritiamque habuit laboriosam et exercitam,
Suet. Tib. 6 init. —Disciplined:(miles) exercitatus et vetus ob eam rem fortior (opp. rudis et inexercitatus),
Cic. Tusc. 2, 16, 38:mirum in modum juventus,
Flor. 1, 3, 2:proprio in metu, qui exercitam quoque eloquentiam debilitat,
Tac. A. 3, 67:militia,
id. ib. 3, 20:ad omne flagitium,
id. ib. 14, 2:ingenium adulatione,
id. H. 4, 4:Graeca doctrina ore tenus,
id. A. 15, 45.— Comp. and sup.: exercitiorem, exercitissimum (dicebant antiqui), Paul. ex Fest. p. 81, 8 Müll. — Adv.: exercĭtē, in a practised manner; in comp.:cogitare,
App. M. 11, p. 272, 6. -
12 fero
fĕro, tuli, latum, ferre (ante-class. redupl. form in the tempp. perff.:I.tetuli,
Plaut. Am. 2, 2, 84; 168; id. Men. 4, 2, 25; 66; id. Rud. prol. 68: tetulisti, Att. and Caecil. ap. Non. 178, 17 sq.:tetulit,
Plaut. Most. 2, 2, 40; id. Men. 2, 3, 30; Ter. And. 5, 1, 13:tetulerunt,
Lucr. 6, § 672:tetulissem,
Ter. And. 4, 5, 13:tetulisse,
Plaut. Rud. 4, 1, 2:tetulero,
id. Cist. 3, 19:tetulerit,
id. Poen. 3, 1, 58; id. Rud. 4, 3, 101), v. a. and n. [a wide-spread root; Sanscr. bhar-, carry, bharas, burden; Gr. pherô; Goth. bar, bairo, bear, produce, whence barn, child; Anglo-Saxon beran, whence Engl. bear, birth; cf. Curt. Gr. Etym. p. 300; Fick, Vergl. Wort. p. 135. The perf. forms, tuli, etc., from the root tul-, tol-; Sanscr. tol-jami, lift, weigh; Gr. tlênai, endure, cf. talas, talanton; Lat. tollo, tolerare, (t)latus, etc. Cf. Goth. thulan, Germ. dulden, Geduld; Anglo-Sax. tholian, suffer. Supine latum, i. e. tlatum; cf. supra; v. Curt. Gr. Etym. p. 220; Corss. Ausspr. 2, 73], to bear, carry, bring. (For syn. cf.: gero, porto, bajulo, veho; effero, infero; tolero, patior, sino, permitto, etc.)Lit.A.In gen.:B.ferri proprie dicimus, quae quis suo corpore bajulat, portari ea, quae quis in jumento secum ducit, agi ea, quae animalia sunt,
Dig. 50, 16, 235: oneris quidvis feret, Ter. Ph. 3, 3, 29:quin te in fundo conspicer fodere aut arare aut aliquid ferre,
id. Heaut. 1, 1, 17:numerus eorum, qui arma ferre possent,
Caes. B. G. 1, 29, 1:arma et vallum,
Hor. Epod. 9, 13:sacra Junonis,
id. S. 1, 3, 11:cadaver nudis humeris (heres),
id. ib. 2, 5, 86:argentum ad aliquem,
Plaut. As. 3, 3, 142; cf.:symbolum filio,
id. Bacch. 2, 3, 30:olera et pisciculos minutos ferre obolo in cenam seni,
Ter. And. 2, 2, 32; cf.:vina et unguenta et flores,
Hor. C. 2, 3, 14:discerpta ferentes Memora gruis,
id. S. 2, 8, 86; cf.:talos, nucesque sinu laxo,
id. ib. 2, 3, 172:in Capitolium faces,
Cic. Lael. 11, 37:iste operta lectica latus per oppidum est ut mortuus,
id. Phil. 2, 41, 106:lectica in Capitolium latus est,
Suet. Claud. 2:circa judices latus (puer),
Quint. 6, 1, 47:prae se ferens (in essedo) Darium puerum,
Suet. Calig. 19.— Poet. with inf.:natum ad Stygios iterum fero mergere fontes,
Stat. Ach. 1, 134.—Prov.:ferre aliquem in oculis, or simply oculis,
i. e. to hold dear, love exceedingly, Cic. Phil. 6, 4, 11; id. Q. Fr. 3, 1, 3, § 9; Q. Cic. Fam. 16, 27, 2.—In partic.1.With the idea of motion predominating, to set in motion, esp. to move onward quickly or rapidly, to bear, lead, conduct, or drive away; with se or mid. (so esp. freq.), to move or go swiftly, to haste, speed, betake one's self; and of things, to flow, mount, run down.(α).Act.:(β).ubi in rapidas amnis dispeximus undas: Stantis equi corpus transvorsum ferre videtur Vis, et in advorsum flumen contrudere raptim: Et, quocumque oculos trajecimus, omnia ferri Et fluere assimili nobis ratione videntur,
Lucr. 4, 422 sq.:ubi cernimus alta Exhalare vapore altaria, ferreque fumum,
to send up, id. 3, 432; cf.:vis ut vomat ignes, Ad caelumque ferat flammai fulgura rursum,
id. 1, 725; and:caelo supinas si tuleris manus,
raisest, Hor. C. 3, 23, 1:te rursus in bellum resorbens Unda fretis tulit aestuosis,
id. ib. 2, 7, 16; cf.:ire, pedes quocumque ferent,
id. Epod. 16, 21; and:me per Aegaeos tumultus Aura feret,
id. C. 3, 29, 64:signa ferre,
to put the standards in motion, to break up, Caes. B. G. 1, 39 fin.; 1, 40, 12; Liv. 10, 5, 1 al.:pol, si id scissem, numquam huc tetulissem pedem,
have stirred foot, have come, Ter. And. 4, 5, 13:pedem,
Verg. A. 2, 756; Val. Fl. 7, 112:gressum,
to walk, Lucr. 4, 681; cf.:agiles gressus,
Sil. 3, 180:vagos gradus,
Ov. M. 7, 185:vestigia,
Sil. 9, 101:vagos cursus,
id. 9, 243.— Absol.:quo ventus ferebat,
bore, drove, Caes. B. G. 3, 15, 3:interim, si feret flatus, danda sunt vela,
Quint. 10, 3, 7:itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant,
led, Caes. B. C. 1, 27, 4:pergit ad speluncam, si forte eo vestigia ferrent,
Liv. 1, 7, 6.—Prov.:in silvam ligna ferre,
to carry coals to Newcastle, Hor. S. 1, 10, 34.—With se or mid., to move or go swiftly, to hasten, rush:2.cum ipsa paene insula mihi sese obviam ferre vellet,
to meet, Cic. Planc. 40, 96; cf.:non dubitaverim me gravissimis tempestatibus obvium ferre,
id. Rep. 1, 4:hinc ferro accingor rursus... meque extra tecta ferebam,
Verg. A. 2, 672; 11, 779:grassatorum plurimi palam se ferebant,
Suet. Aug. 32.—Of things as subjects:ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum,
i. e. have collected themselves, Lucr. 6, 672.—Mid.:ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur,
proceeded, Caes. B. C. 3, 78, 2:alii aliam in partem perterriti ferebantur,
betook themselves, fled, id. B. G. 2, 24, 3:(fera) supra venabula fertur,
rushes, springs, Verg. A. 9, 553:huc juvenis nota fertur regione viarum,
proceeds, id. ib. 11, 530:densos fertur moribundus in hostes,
rushes, id. ib. 2, 511:quocumque feremur, danda vela sunt,
Cic. Or. 23, 75; cf.:non alto semper feremur,
Quint. 12, 10, 37:ego, utrum Nave ferar magna an parva, ferar unus et idem,
Hor. Ep. 2, 2, 200:non tenui ferar Penna biformis per liquidum aethera Vates,
fly, id. C. 2, 20, 1.—Of inanimate subjects:(corpuscula rerum) ubi tam volucri levitate ferantur,
move, Lucr. 4, 195; cf.:quae cum mobiliter summa levitate feruntur,
id. 4, 745; cf.:tellus neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera,
Cic. Rep. 6, 17 fin.:Rhenus longo spatio per fines Nantuatium, etc.... citatus fertur,
flows, Caes. B. G. 4, 10, 3; cf. Hirt. B. [p. 738] G. 8, 40, 3:ut (flamma) ad caelum usque ferretur,
ascended, arose, Suet. Aug. 94.—Rarely ferre = se ferre: quem procul conspiciens ad se ferentem pertimescit,
Nep. Dat. 4 fin. —To carry off, take away by force, as a robber, etc.: to plunder, spoil, ravage:3.alii rapiunt incensa feruntque Pergama,
Verg. A. 2, 374:postquam te (i. e. exstinctum Daphnin) fata tulerunt,
snatched away, id. E. 5, 34. So esp. in the phrase ferre et agere, of taking booty, plundering, where ferre applies to portable things, and agere to men and cattle; v. ago.—To bear, produce, yield:4.plurima tum tellus etiam majora ferebat, etc.,
Lucr. 5, 942 sq.; cf.:quae autem terra fruges ferre, et, ut mater, cibos suppeditare possit,
Cic. Leg. 2, 27, 67:quem (florem) ferunt terrae solutae,
Hor. C. 1, 4, 10:quibus jugera fruges et Cererem ferunt,
id. ib. 3, 24, 13:angulus iste feret piper et thus,
id. Ep. 1, 14, 23:(olea) fructum ramis pluribus feret,
Quint. 8, 3, 10.— Absol.:ferundo arbor peribit,
Cato, R. R. 6, 2.—Of a woman or sheanimal, to bear offspring, be pregnant:5.ignorans nurum ventrem ferre,
Liv. 1, 34, 3;of animals: equa ventrem fert duodecim menses, vacca decem, ovis et capra quinque, sus quatuor,
Varr. R. R. 2, 1, 19; cf.:cervi octonis mensibus ferunt partus,
Plin. 8, 32, 50, § 112:nec te conceptam saeva leaena tulit,
Tib. 3, 4, 90.— Poet.:quem tulerat mater claro Phoenissa Laconi,
i. e. had borne, Sil. 7, 666.—To offer as an oblation:6.liba et Mopsopio dulcia melle feram,
Tib. 1, 7, 54; so,liba,
id. 1, 10, 23:lancesque et liba Baccho,
Verg. G. 2, 394:tura superis, altaribus,
Ov. M. 11, 577.—To get, receive, acquire, obtain, as gain, a reward, a possession, etc.:II.quod posces, feres,
Plaut. Merc. 2, 3, 106; cf.: quodvis donum et praemium a me optato;id optatum feres,
Ter. Eun. 5, 8, 27:fructus ex sese (i. e. re publica) magna acerbitate permixtos tulissem,
Cic. Planc. 38, 92:partem praedae,
id. Rosc. Am. 37, 107:ille crucem pretium sceleris tulit, hic diadema,
Juv. 13, 105:coram rege sua de paupertate tacentes Plus poscente ferent,
Hor. Ep. 1, 17, 44.Trop.A.In gen., to bear, carry, bring:B.satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
bears, contains, Lucr. 6, 663;veterrima quaeque, ut ea vina, quae vetustatem ferunt, esse debent suavissima,
which carry age, are old, Cic. Lael. 19, 67:scripta vetustatem si modo nostra ferent,
will have, will attain to, Ov. Tr. 5, 9, 8:nomen alicujus,
to bear, have, Cic. Off. 3, 18, 74; cf.:insani sapiens nomen ferat, aequus iniqui,
Hor. Ep. 1, 6, 15:nomen,
Suet. Aug. 101; id. Calig. 47:cognomen,
id. Aug. 43; id. Galb. 3; cf.:ille finis Appio alienae personae ferendae fuit,
of bearing an assumed character, Liv. 3, 36, 1:Archimimus personam ejus ferens,
personating, Suet. Vesp. 19; cf.also: (Garyophyllon) fert et in spinis piperis similitudinem,
Plin. 12, 7, 15, § 30: fer mi auxilium, bring assistance, aid, help, Enn. ap. Cic. Ac. 2, 28, 29 (Trag. v. 50 ed. Vahl.); cf.:alicui opem auxiliumque ferre,
Cic. Verr. 2, 2, 3, § 9:auxilium alicui,
Plaut. Stich. 2, 2, 5; Ter. And. 1, 1, 115; Cic. Cat. 2, 9, 19; Caes. B. G. 1, 13, 5; 4, 12, 5; Hor. Epod. 1, 21 et saep.: opem, Enn. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 86 ed. Vahl.):opem alicui,
Plaut. Bacch. 4, 3, 23; Ter. And. 3, 1, 15; id. Ad. 3, 4, 41; Cic. Rab. Perd. 1, 3 (with succurrere saluti); id. Fin. 2, 35, 118 (with salutem); id. Fam. 5, 4, 2:subsidium alicui,
Caes. B. G. 2, 26, 2:condicionem,
to proffer, id. ib. 4, 11, 3; cf. Cic. Rosc. Am. 11, 30:Coriolanus ab sede sua cum ferret matri obviae complexum,
offered, Liv. 2, 40, 5:si qua fidem tanto est operi latura vetustas,
will bring, procure, Verg. A. 10, 792:ea vox audita laborum Prima tulit finem,
id. ib. 7, 118: suspicionem falsam, to entertain suspicion, Enn. ap. Non. 511, 5 (Trag. v. 348 ed. Vahl.).—In partic.1.(Acc. to I. B. 1.) To move, to bring, lead, conduct, drive, raise:2.quem tulit ad scenam ventoso gloria curru,
Hor. Ep. 2, 1, 177; so,animi quaedam ingenita natura... recta nos ad ea, quae conveniunt causae, ferant,
Quint. 5, 10, 123; cf. absol.:nisi illud, quod eo, quo intendas, ferat deducatque, cognoris,
Cic. de Or. 1, 30, 135:exstincti ad caelum gloria fertur,
Lucr. 6, 8; cf.:laudibus aliquem in caelum ferre,
to extol, praise, Cic. Fam. 10, 26, 2; cf. id. Rep. 1, 43; Quint. 10, 1, 99; Suet. Otho, 12; id. Vesp. 6:eam pugnam miris laudibus,
Liv. 7, 10, 14; cf.:saepe rem dicendo subiciet oculis: saepe supra feret quam fieri possit,
wilt exalt, magnify, Cic. Or. 40, 139:ferte sermonibus et multiplicate fama bella,
Liv. 4, 5, 6:ferre in majus vero incertas res fama solet,
id. 21, 32, 7:crudelitate et scelere ferri,
to be impelled, carried away, Cic. Clu. 70, 199:praeceps amentia ferebare,
id. Verr. 2, 5, 46, § 121; cf.:ferri avaritia,
id. Quint. 11, 38:orator suo jam impetu fertur,
Quint. 12 praef. §3: eloquentia, quae cursu magno sonituque ferretur,
Cic. Or. 28, 97; cf.:(eloquentia) feratur non semitis sed campis,
Quint. 5, 14, 31:oratio, quae ferri debet ac fluere,
id. 9, 4, 112; cf.:quae (historia) currere debet ac ferri,
id. 9, 4, 18; so often: animus fert (aliquem aliquo), the mind moves one to any thing:quo cujusque animus fert, eo discedunt,
Sall. J. 54, 4; cf.:milites procurrentes consistentesque, quo loco ipsorum tulisset animus,
Liv. 25, 21, 5; and:qua quemque animus fert, effugite superbiam regiam,
id. 40, 4, 14:si maxime animus ferat,
Sall. C. 58, 6; cf. Ov. M. 1, 775.—With an object-clause, the mind moves one to do any thing, Ov. M. 1, 1; Luc. 1, 67; Suet. Otho, 6; cf.also: mens tulit nos ferro exscindere Thebas,
Stat. Th. 4, 753.—(Acc. to I. B. 2.) To carry off, take away:3.omnia fert aetas, animum quoque,
Verg. E. 9, 51:postquam te fata tulerunt,
id. ib. 5, 34:invida Domitium fata tulere sibi,
Anthol. Lat. 4, 123, 8;like efferre,
to carry forth to burial, Ov. Tr. 1, 3, 89.—(Acc. to I. B. 3.) To bear, bring forth, produce:4.haec aetas prima Athenis oratorem prope perfectum tulit,
Cic. Brut. 12, 45:aetas parentum, pejor avis, tulit Nos nequiores,
Hor. C. 3, 6, 46:Curium tulit et Camillum Saeva paupertas,
id. ib. 1, 12, 42.—(Acc. to I. B. 6.) To bear away, to get, obtain, receive:5. a.Cotta et Sulpicius omnium judicio facile primas tulerunt,
Cic. Brut. 49, 183:palmam,
to carry off, win, id. Att. 4, 15, 6:victoriam ex inermi,
to gain, Liv. 39, 51, 10; 2, 50, 2; 8, 8, 18:gratiam et gloriam annonae levatae,
id. 4, 12, 8:maximam laudem inter suos,
Caes. B. G. 6, 21, 4:centuriam, tribus,
i. e. to get their votes, Cic. Planc. 20, 49; 22, 53; id. Phil. 2, 2, 4:suffragia,
Suet. Caes. 13 (diff. from 8. a.):responsum ab aliquo,
to receive, Cic. Cat. 1, 8, 19; Caes. B. G. 6, 4 fin.:repulsam a populo,
Cic. Tusc. 5, 19, 54:repulsam,
id. de Or. 2, 69 fin.; id. Phil. 11, 8, 19; id. Att. 5, 19 al.: calumniam, i. e. to be convicted of a false accusation, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 1:ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat,
Gai. Inst. 3, 8:singulas portiones,
id. ib. 3, 16; 61.—To bear in any manner.(α).With acc.: servi injurias nimias aegre ferunt, Cato ap. Gell. 10, 3, 17:(β).(onus senectutis) modice ac sapienter sicut omnia ferre,
Cic. de Sen. 1, 2:aegre ferre repulsam consulatus,
id. Tusc. 4, 17, 40:hoc moderatiore animo ferre,
id. Fam. 6, 1, 6:aliquid toleranter,
id. ib. 4, 6, 2:clementer,
id. Att. 6, 1, 3:quod eo magis ferre animo aequo videmur, quia, etc.,
id. Verr. 2, 5, 48, § 126:ut tu fortunam, sic nos te, Celse, feremus,
Hor. Ep. 1, 8, 17.—With an object-clause:(γ).ut si quis aegre ferat, se pauperem esse,
take it ill, Cic. Tusc. 4, 27, 59:hoc ereptum esse, graviter et acerbe ferre,
id. Verr. 2, 1, 58, § 152:quomodo ferant veterani, exercitum Brutum habere,
id. Phil. 10, 7, 15.—With de:(δ).de Lentulo scilicet sic fero, ut debeo,
Cic. Att. 4, 6, 1:quomodo Caesar ferret de auctoritate perscripta,
id. ib. 5, 2, 3:numquid moleste fers de illo, qui? etc.,
id. ib. 6, 8, 3.—Absol.:b. (α).sin aliter acciderit, humaniter feremus,
Cic. Att. 1, 2, 1:si mihi imposuisset aliquid, animo iniquo tulissem,
id. ib. 15, 26, 4.—With acc.: quis hanc contumeliam, quis hoc imperium, quis hanc servitutem ferre potest? Cato ap. Gell. 10, 3, 17:(β).qui potentissimorum hominum contumaciam numquam tulerim, ferrem hujus asseclae?
Cic. Att. 6, 3, 6:cujus desiderium civitas ferre diutius non potest,
id. Phil. 10, 10, 21:cogitandi non ferebat laborem,
id. Brut. 77, 268:unum impetum nostrorum,
Caes. B. G. 3, 19, 3:vultum atque aciem oculorum,
id. ib. 1, 39, 1:cohortatio gravior quam aures Sulpicii ferre didicissent,
to hear unmoved, Cic. Phil. 9, 4, 9:vultum,
Hor. S. 1, 6, 121:multa tulit fecitque puer, sudavit et alsit,
id. A. P. 413:spectatoris fastidia,
id. Ep. 2, 1, 215:fuisse (Epaminondam) patientem suorumque injurias ferentem civium,
Nep. Epam. 7.—Of personal objects:quem ferret, si parentem non ferret suum?
brook, Ter. Heaut. 1, 2, 28:optimates quis ferat, qui, etc.,
Cic. Rep. 1, 33:vereor, ut jam nos ferat quisquam,
Quint. 8, 3, 25:an laturi sint Romani talem regem,
id. 7, 1, 24:quis enim ferat puerum aut adolescentulum, si, etc.,
id. 8, 5, 8.—With an object-clause:(γ).ferunt aures hominum, illa... laudari,
Cic. de Or. 2, 84, 344:non feret assiduas potiori te dare noctes,
Hor. Epod. 15, 13; Ov. M. 2, 628:illa quidem in hoc opere praecipi quis ferat?
Quint. 11, 3, 27; 11, 1, 69:servo nubere nympha tuli,
Ov. H. 5, 12; cf.:alios vinci potuisse ferendum est,
id. M. 12, 555. —With quod:6.quod rapta, feremus, dummodo reddat eam,
Ov. M. 5, 520:illud non ferendum, quod, etc.,
Quint. 11, 3, 131. —With the access, notion of publicity, to make public, to disclose, show, exhibit:b.eum ipsum dolorem hic tulit paulo apertius,
Cic. Planc. 14, 34; cf.:laetitiam apertissime tulimus omnes,
id. Att. 14, 13, 2:neque id obscure ferebat nec dissimulare ullo modo poterat,
id. Clu. 19, 54:haud clam tulit iram adversus praetorem,
Liv. 31, 47, 4; cf.:tacite ejus verecundiam non tulit senatus, quin, etc.,
id. 5, 28, 1.—Prae se ferre, to show, manifest, to let be seen, to declare:7.cujus rei tantae facultatem consecutum esse me, non profiteor: secutum me esse, prae me fero,
Cic. N. D. 1, 5, 12:noli, quaeso, prae te ferre, vos plane expertes esse doctrinae,
id. ib. 2, 18, 47:non mediocres terrores... prae se fert et ostentat,
id. Att. 2, 23, 3:hanc virtutem prae se ferunt,
Quint. 2, 13, 11:liberalium disciplinarum prae se scientiam tulit,
id. 12, 11, 21:magnum animum (verba),
id. 11, 1, 37.—Of inanim. and abstr. subjects:(comae) turbatae prae se ferre aliquid affectus videntur,
Quint. 11, 3, 148:oratio prae se fert felicissimam facilitatem,
id. 10, 1, 11.—Of speech, to report, relate, make known, assert, celebrate:b.haec omnibus ferebat sermonibus,
Caes. B. C. 2, 17, 2:alii alia sermonibus ferebant Romanos facturos,
Liv. 33, 32, 3:ferte sermonibus et multiplicate fama bella,
id. 4, 5, 6:patres ita fama ferebant, quod, etc.,
id. 23, 31, 13; cf. with acc.:hascine propter res maledicas famas ferunt,
Plaut. Trin. 1, 2, 149:famam,
id. Pers. 3, 1, 23:fama eadem tulit,
Tac. A. 1, 5; cf. id. ib. 15, 60:nec aliud per illos dies populus credulitate, prudentes diversa fama, tulere,
talk about, id. ib. 16, 2:inimici famam non ita, ut nata est, ferunt,
Plaut. Pers. 3, 1, 23:quod fers, cedo,
tell, say, Ter. Ph. 5, 6, 17:nostra (laus) semper feretur et praedicabitur, etc.,
Cic. Arch. 9, 21.—With an object-clause:cum ipse... acturum se id per populum aperte ferret,
Liv. 28, 40, 2; id. ib. §1: saepe homines morbos magis esse timendos ferunt quam Tartara leti,
Lucr. 3, 42:Prognen ita velle ferebat,
Ov. M. 6, 470; 14, 527:ipsi territos se ferebant,
Tac. H. 4, 78; id. A. 4, 58; 6, 26 (32); cf.:mihi fama tulit fessum te caede procubuisse, etc.,
Verg. A. 6, 503:commentarii ad senatum missi ferebant, Macronem praesedisse, etc.,
Tac. A. 6, 47 (53).—Ferunt, fertur, feruntur, etc., they relate, tell, say; it is said, it appears, etc.—With inf.:c.quin etiam Xenocratem ferunt, cum quaereretur ex eo, etc... respondisse, etc.,
Cic. Rep. 1, 2:fuisse quendam ferunt Demaratum, etc.,
id. ib. 2, 19:quem ex Hyperboreis Delphos ferunt advenisse,
id. N. D. 3, 23, 57; Hor. C. 3, 17, 2:homo omnium in dicendo, ut ferebant, accrrimus et copiosissimus,
Cic. de Or. 1, 11, 45:Ceres fertur fruges... mortalibus instituisse,
Lucr. 5, 14:in Syria quoque fertur item locus esse, etc.,
id. 6, 755:is Amulium regem interemisse fertur,
Cic. Rep. 2, 3:qui in contione dixisse fertur,
id. ib. 2, 10 fin.:quam (urbem) Juno fertur terris omnibus unam coluisse,
Verg. A. 1, 15:non sat idoneus Pugnae ferebaris,
you were accounted, held, Hor. C. 2, 19, 27:si ornate locutus est, sicut fertur et mihi videtur,
Cic. de Or. 1, 11, 49; cf.: cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas florente [p. 739] Academia, ut temporibus illis ferebatur, id. ib. § 45.—To give out, to pass off a person or thing by any name or for any thing; and, in the pass., to pass for any thing, to pass current:8.hunc (Mercurium) omnium inventorem artium ferunt,
Caes. B. G. 6, 17, 1:ut Servium conditorem posteri fama ferrent,
Liv. 1, 42, 4:qui se Philippum regiaeque stirpis ferebat, cum esset ultimae,
set himself up for, boast, Vell. 1, 11, 1:avum M. Antonium, avunculum Augustum ferens,
boasting of, Tac. A. 2, 43; cf.:qui ingenuum se et Lachetem mutato nomine coeperat ferre,
Suet. Vesp. 23:ante Periclem, cujus scripta quaedam feruntur,
Cic. Brut. 7, 27 (quoted paraphrastically, Quint. 3, 1, 12): sub nomine meo libri ferebantur artis rhetoricae, Quint. prooem. 7; cf.:cetera, quae sub nomine meo feruntur,
id. 7, 2, 24; Suet. Caes. 55; id. Aug. 31; id. Caes. 20:multa ejus (Catonis) vel provisa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur,
Cic. Lael. 2, 6:qua ex re in pueritia nobilis inter aequales ferebatur,
Nep. Att. 1, 3.—Polit. and jurid. t. t.a.Suffragium or sententiam, to give in one's vote, to vote, Varr. R. R. 3, 2, 1; cf.:b.ferunt suffragia,
Cic. Rep. 1, 31; id. Fam. 11, 27, 7:de quo foedere populus Romanus sententiam non tulit,
id. Balb. 15, 34; cf.:de quo vos (judices) sententiam per tabellam feretis,
id. Verr. 2, 4, 47, § 104;so of the voting of judges,
id. Clu. 26, 72;of senators: parcite, ut sit qui in senatu de bello et pace sententiam ferat,
id. Verr. 2, 2, 31, § 76; cf. id. Fam. 11, 21, 2.—Legem (privilegium, rogationem) ad populum, or absol., to bring forward or move a proposition, to propose a law, etc.:c.perniciose Philippus in tribunatu, cum legem agrariam ferret, etc.,
Cic. Off. 2, 21, 73; cf. id. Sull. 23, 65:quae lex paucis his annis lata esset,
id. Corn. 1, 3 (vol. xi. p. 10 B. and K.):familiarissimus tuus de te privilegium tulit, ut, etc.,
id. Par. 4, 32:Sullam illam rogationem de se nolle ferri (shortly before: Lex ferri coepta),
id. Sull. 23, 65:rogationem de aliquo, contra or in aliquem, ad populum, ad plebem,
id. Balb. 14, 33; id. Clu. 51, 140; id. Brut. 23, 89; Caes. B. C. 3, 1, 4; Liv. 33, 25, 7:nescis, te ipsum ad populum tulisse, ut, etc.,
proposed a bill, Cic. Phil. 2, 43, 100:ut P. Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem, vellentne, etc.,
id. Fin. 2, 16, 54; cf. Liv. 33, 25, 6:quod Sulla ipse ita tulit de civitate, ut, etc.,
Cic. Caecin. 35, 102:nihil de judicio ferebat,
id. Sull. 22, 63:cum, ut absentis ratio haberetur, ferebamus,
id. Att. 7, 6, 2.— Impers.:lato ut solet ad populum, ut equum escendere liceret,
Liv. 23, 14, 2. —Judicem, said of the plaintiff, to offer or propose to the defendant as judge:9.quem ego si ferrem judicem, refugere non deberet,
Cic. Rosc. Com. 15, 45; id. de Or. 2, 70, 285.—Hence, judicem alicui, in gen., to propose a judge to, i. e. to bring a suit against, to sue a person:se iterum ac saepius judicem illi ferre,
Liv. 3, 57, 5; 3, 24, 5; 8, 33, 8.—Mercant. t. t., to enter, to set or note down a sum in a book:10.quod minus Dolabella Verri acceptum rettulit, quam Verres illi expensum tulerit, etc.,
i. e. has set down as paid, has paid, Cic. Verr. 2, 1, 39, § 100 sq., v. expendo.—Absol., of abstr. subjects, to require, demand, render necessary; to allow, permit, suffer:ita sui periculi rationes ferre ac postulare,
Cic. Verr. 2, 5, 40, § 105; cf.:gravioribus verbis uti, quam natura fert,
id. Quint. 18, 57: quid ferat Fors, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. 203 ed. Vahl.):quamdiu voluntas Apronii tulit,
Cic. Verr. 2, 3, 23, § 57:ut aetas illa fert,
as is usual at that time of life, id. Clu. 60, 168:ad me, ut tempora nostra, non ut amor tuus fert, vere perscribe,
id. Q. Fr. 1, 4, 5:quod ita existimabam tempora rei publicae ferre,
id. Pis. 2, 5:si ita commodum vestrum fert,
id. Agr. 2, 28, 77:prout Thermitani hominis facultates ferebant,
id. Verr. 2, 2, 34, § 83:si vestra voluntas feret,
if such be your pleasure, id. de Imp. Pomp. 24, 70:ut opinio et spes et conjectura nostra fert,
according to our opinion, hope, and belief, id. Att. 2, 25, 2:ut mea fert opinio,
according to my opinion, id. Clu. 16, 46: si occasio tulerit, if occasion require, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 6:dum tempus ad eam rem tulit, sivi, animum ut expleret suum,
Ter. And. 1, 2, 17: in hac ratione quid res, quid causa, quid tempus ferat, tu perspicies, Cic. Fam. 1, 7, 6:natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent,
id. Rep. 6, 18.— Impers.:sociam se cujuscumque fortunae, et, si ita ferret, comitem exitii promittebat (sc. res or fortuna),
Tac. A. 3, 15; so,si ita ferret,
id. H. 2, 44. -
13 fundo
1.fundo, fūdi, fūsum, 3, v. a. [root FUD; Gr. CHU, cheW-, in cheô, cheusô;I.Lat. futis, futtilis, ec-futio, re-futo, etc.,
Curt. Gr. Etym. p. 204 sq. ], to pour, pour out, shed.Lit., of fluids.1.In gen.:2.(natura terram) sucum venis cogebat fundere apertis Consimilem lactis, etc.,
Lucr. 5, 812:sanguinem e patera,
Cic. Div. 1, 23, 46:novum liquorem (i. e. vinum) de patera,
Hor. C. 1, 31, 3:vina paterā in aras,
Ov. M. 9, 160; cf.:vinum inter cornua,
id. ib. 7, 594:vinum super aequora,
id. ib. 11, 247:duo rite mero libans carchesia Baccho Fundit humi,
Verg. A. 5, 78:laticem urnis,
Ov. M. 3, 172:lacrimas,
Verg. A. 3, 348: cf. Ov. M. [p. 793] 5, 540:fundit Anigros aquas,
pours out, id. ib. 15, 282:parumne fusum est Latini sanguinis?
shed, spilt, Hor. Epod. 7, 4:sanguine ob rem publicam fuso,
Sall. H. Fr. 2, 96, 2 Dietsch:sanguinem de regno (i. e. propter regnum),
Curt. 10, 5.—Mid.:memorandum, in septem lacus eum (Strymonem) fundi,
discharges itself, Plin. 4, 10, 17, § 38:ingentibus procellis fusus imber,
pouring, Liv. 6, 8, 7; 6, 32, 6; cf.:sanguis in corporibus fusus,
Cic. de Or. 2, 77, 310.—In partic.a.Of metals, to make by melting, to melt, cast, found:* b.exolevit fundendi aeris pretiosi ratio,
Plin. 34, 2, 3, § 5; cf. id. 34, 7, 18, § 46:caldarium (aes) funditur tantum, malleis fragile,
id. 34, 8, 20, § 94:aere fuso,
id. 34, 11, 24, § 107:vitrum,
id. 34, 14, 42, § 148:glandes, Auct. B. Afr. 20, 3: Theodorus ipse se ex aere fudit,
Plin. 34, 8, 19, § 83:ne statuam quidem inchoari, cum ejus membra fundentur,
Quint. 2, 1, 12:fusis omnibus membris (statuae),
id. 7 praef. §2: olim quaerere amabam, Quid sculptum infabre, quid fusum durius esset,
Hor. S. 2, 3, 22.—In medic. lang.: aliquem, to cause one to have fluid stools, to relax the bowels (opp. comprimere): si compresserit aliquem morbus aut fuderit, Cels. praef. med.; cf. under P. a.—B.Transf.1.To wet, moisten, bathe with a liquid ( poet. and very rare):2.(ossa) niveo fundere lacte,
Tib. 3, 2, 20:multo tempora funde mero,
id. 1, 7, 50.—Of things non-fluid.a.In gen., to pour forth in abundance, to scatter, cast, hurl; to spread, extend, diffuse:b.desectam cum stramento segetem corbibus fudere in Tiberim,
Liv. 2, 5, 3:picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant,
Caes. B. G. 7, 24, 4:tela,
Val. Fl. 3, 243:sagittam,
Sil. 7, 647:(solis) radios per opaca domorum,
Lucr. 2, 115:quas (maculas) incuria fudit,
has scattered, Hor. A. P. 352:fundunt se carcere laeti Thraces equi,
pour themselves forth, rush out, Val. Fl. 1, 611:se cuncta manus ratibus,
id. 2, 662:littera fundens se in charta,
Plin. 13, 12, 25, § 81:luna se fundebat per fenestras,
Verg. A. 3, 152.—Mid.:ne (vitis) in omnes partes nimia fundatur,
spread out, Cic. de Sen. 15, 52:homines fusi per agros ac dispersi,
Cic. Sest. 42, 91.—In partic.(α).With the accessory notion of production, to bring forth, bear or produce (in abundance):(β).crescunt arbusta et fetus in tempore fundunt,
Lucr. 1, 351; cf.:terra feta frugibus et vario leguminum genere, quae cum maxima largitate fundit,
Cic. N. D. 2, 62, 156:flores aut fruges aut bacas,
id. Tusc. 5, 13, 37:frugem,
id. de Sen. 15, 51:plus materiae (vites),
Plin. 17, 22, 35, § 192:cum centesimo Leontini campi fundunt,
id. 18, 10, 21, § 95:facile illa (piscium ova) aqua et sustinentur et fetum fundunt,
Cic. N. D. 2, 51, 129:(terra) animal prope certo tempore fudit Omne,
Lucr. 5, 823; cf. ib. 917:fudit equum magno tellus percussa tridenti,
Verg. G. 1, 13:Africa asinorum silvestrium multitudinem fundit,
Plin. 8, 30, 46, § 108: quae te beluam ex utero, non hominem fudit, Cic. Pis. init.; Verg. A. 8, 139, v. Forbig. ad h. l.—With the secondary notion of depth or downward direction, to throw or cast to the ground, to prostrate:II.(victi hostes) et de jugis, quae ceperant, funduntur,
Liv. 9, 43, 20:nec prius absistit, quam septem ingentia victor Corpora (cervorum) fundat humi,
Verg. A. 1, 193; cf. Ov. M. 13, 85; Sil. 4, 533:aliquem arcu,
Val. Fl. 1, 446.—In middle force:fundi in alga,
to lie down, Val. Fl. 1, 252.—Esp. freq. milit. t. t., overthrow, overcome, rout, vanquish an enemy:hostes nefarios prostravit, fudit, occidit,
Cic. Phil. 14, 10, 27; cf.:exercitus caesus fususque,
id. ib. 14, 1, 1:aliquos caedere, fundere atque fugare,
Sall. J. 58, 3:Gaetulos,
id. ib. 88, 3:classes fusae fugataeque,
id. ib. 79, 4; cf.:si vi fudisset cecidissetque hostes,
Liv. 35, 1, 8:hostes de jugis,
id. 9, 43, 20:Gallos de delubris vestris,
id. 6, 16, 2:eas omnes copias a se uno proelio fusas ac superatas esse,
Caes. B. G. 1, 44, 8; cf.:Massilienses crebris eruptionibus fusi,
id. B. C. 2, 22, 1:Latini ad Veserim fusi et fugati,
Cic. Off. 3, 31, 112; Liv. 2, 6 fin.:quatuor exercitus Carthaginiensium fudi, fugavi, Hispania expuli,
id. 28, 28, 9; cf. Drak. on 38, 53, 2;less freq. in a reversed order: alios arma sumentes fugant funduntque,
Sall. J. 21, 2; Vell. 2, 46 fin.: omnibus hostium copiis fusis armisque exutis, Caes. B. G. 3, 6, 3:magnas copias hostium fudit,
Cic. Mur. 9, 20:Sabinos equitatu fudit,
id. Rep. 2, 20:Armeniorum copias,
id. Arch. 9, 21:maximas copias parva manu,
Sall. C. 7, 7.Trop.A.Ingen., to pour out or forth, to spread out, extend, display:B.imago de corpore fusa,
Lucr. 4, 53:animam moribundo corpore fudit,
id. 3, 1033; cf. id. 3, 700:concidit ac multo vitam cum sanguine fudit,
Verg. A. 2, 532:circuli (appellantur), quod mixta farina et caseo et aqua circuitum aequabiliter fundebant,
poured out, spread out, Varr. L. L. 5, § 106:quem secutus Cicero hanc famam latius fudit,
Quint. 11, 2, 14; cf. id. 10, 5, 11:cum vero causa ea inciderit, in qua vis eloquentiae possit expromi: tum se latius fundet orator,
will display himself, Cic. Or. 36, 125:superstitio, fusa per gentes,
id. Div. 2, 72 init.; cf. Quint. 11, 3, 84:neque se tanta in eo (Cicerone) fudisset ubertas,
id. 12, 2, 23:fundet opes, Latiumque beabit divite lingua,
riches of expression, Hor. Ep. 2, 2, 121. —Mid.:quamquam negant, nec virtutes nec vitia crescere: tamen utrumque eorum fundi quodammodo et quasi dilatari putant,
to be diffused, Cic. Fin. 3, 15, 48; cf.:modo virtus latius funditur,
Sen. Ep. 74, 27; and:semper ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur,
id. 5, 30, 92:saepe in amplificanda re funditur numerose et volubiliter oratio,
id. Or. 62, 210.—In partic., of speech, to pour forth, utter:A.per quam (arteriam) vox principium a mente ducens percipitur et funditur,
Cic. N. D. 2, 59, 149; cf.:e quibus elici vocem et fundi videmus,
id. Tusc. 2, 24, 56:inanes sonos,
id. ib. 5, 26, 73 (for which:inani voce sonare,
id. Fin. 2, 15, 48):sonum,
id. Ac. 2, 23, 74:verba poëtarum more (opp. ratione et arte distinguere),
id. Fin. 4, 4, 10:versus hexametros aliosque variis modis atque numeris ex tempore,
id. de Or. 3, 50, 194; cf.:grave plenumque carmen,
id. Tusc. 1, 26, 64:tam bonos septenarios ad tibiam,
id. ib. 1, 44, 107:physicorum oracula,
id. N. D. 1, 26, 66:has ore loquelas,
Verg. A. 5, 842:preces pectore ab imo,
id. ib. 6, 55; so,preces,
id. ib. 5, 234; Hor. Epod. 17, 53:mera mendacia,
Plaut. Ps. 4, 1, 33:jam tu verba fundis hic, sapientia?
you waste, Ter. Ad. 5, 2, 7:opprobria rustica,
Hor. Ep. 2, 1, 146:iras inanes,
Val. Fl. 3, 697:vehemens et liquidus puroque simillimus amni Fundet opes,
Hor. Ep. 2, 2, 121:preces,
App. M. 11, p. 258, 4; Tac. A. 14, 30; Aug. in Psa. 25, 10 al.—Hence, fūsus, a, um, P. a., spread out, extended, broad, large, copious, diffuse.Lit.:B.(aër) tum fusus et extenuatus sublime fertur, tum autem concretus in nubes cogitur,
Cic. N. D. 2, 39, 101: fusior alvus, i. e. more relaxed (opp. astrictior), Cels. 1, 3 med.:toga (opp. restricta),
wide, full, Suet. Aug. 73:Gallorum fusa et candida corpora,
full, plump, Liv. 38, 21, 9:campi in omnem partem,
extended, Verg. A. 6, 440; cf.:non fusior ulli Terra fuit domino,
a broader, larger kingdom, Luc. 4, 670.—Trop., copious, diffuse; flowing, free:* 1. 2.genus sermonis non liquidum, non fusum ac profluens,
Cic. de Or. 2, 38, 159; cf.:constricta an latius fusa narratio,
Quint. 2, 13, 5:materia abundantior atque ultra quam oporteat fusa,
id. 2, 4, 7:ut illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum, quam late fusum sit, appareat,
Cic. Off. 1, 28, 98; cf. Quint. 11, 1, 5:(vox) in egressionibus fusa et securae claritatis (opp. contracta),
unrestrained, free, id. 11, 3, 64:periodus,
id. 9, 4, 128:fusiores liberioresque numeri,
id. 130:lingua Graeca prolixior fusiorque quam nostra,
Gell. 2, 26, 7:in locis ac descriptionibus fusi ac fluentes,
Quint. 9, 4, 138:plenior Aeschines et magis fusus,
id. 10, 1, 77:dulcis et candidus et fusus Herodotus (opp. densus et brevis et semper instans sibi Thucydides),
id. 10, 1, 73.— Sup. seems not to occur.— Adv.: fūse.(Acc. to B.) Copiously, at length, diffusely:2.quae fuse olim disputabantur ac libere, ea nunc articulatim distincteque dicuntur,
Cic. Leg. 1, 13, 36:multa dicere fuse lateque,
id. Tusc. 4, 26, 57:fuse lateque dicendi facultas,
id. Or. 32, 113:fuse et copiose augere et ornate aliquid (opp. brevia et acuta),
id. Fin. 3, 7, 26.— Comp.:haec cum uberius disputantur et fusius (opp. brevius angustiusque concluduntur),
Cic. N. D. 2, 7, 20:fusius et ornatius rem exponere,
Quint. 4, 2, 128.— Sup. seems not to occur.fundo, āvi, ātum, 1, v. a. [fundus], to lay the bottom, keel, foundation of a thing, to found (syn.: condo, exstruo, etc.).I.Lit. (perh. only poet.):B.haec carina satis probe fundata et bene statuta est,
i. e. is laid, Plaut. Mil. 3, 3, 44 (v. Ritschl ad h. l.);dum mea puppis erat validā fundata carinā,
Ov. P. 4, 3, 5; id. H. 16, 111:Erycino in vertice sedes fundatur Veneri Idaliae,
is founded, Verg. A. 5, 759: sedes saxo vetusto. id. ib. 8, 478:arces,
id. ib. 4, 260.—Transf., in gen., to fasten, secure, make firm:II.dente tenaci Ancora fundabat naves,
Verg. A. 6, 4:(genus humanum) Et majoribus et solidis magis ossibus intus Fundatum,
Lucr. 5, 928; 4, 828.—Trop., to found, establish, fix, confirm (class., esp. in part. perf.; cf.:A.firmo, stabilio): illud vero maxime nostrum fundavit imperium et populi Romani nomen auxit, quod, etc.,
Cic. Balb. 13, 31; cf.:quantis laboribus fundatum imperium,
id. Cat. 4, 9, 19:qui (rei publicae status) bonorum omnium conjunctione et auctoritate consulatus mei fixus et fundatus videbatur,
id. Att. 1, 16, 6:accurate non modo fundata verum etiam exstructa disciplina,
id. Fin. 4, 1, 1; cf.:fundati a doctore,
thoroughly instructed, Lact. 6, 21, 4:res publica praeclare fundata,
Cic. Par. 1, 2, 10; cf.:qui legibus urbem Fundavit,
Verg. A. 6, 810:in eorum agro sedes fundare Bastarnis,
Liv. 40, 57, 5:libertatem, salutem, securitatem,
Plin. Pan. 8, 1:jus civile,
Dig. 1, 2, 2, § 39:vacuos Penates prole,
Stat. S. 4, 7, 30; cf.:thalamos Tritonide nympha,
i. e. to marry, Sil. 2, 65:partis et fundatis amicitiis,
Q. Cic. Petit. Cons. 7, 25:fundatae atque optime constitutae opes,
Cic. Rab. Post. 1, 1; cf.:nitidis fundata pecunia villis,
well laid out, Hor. Ep. 1, 15, 46:nihil veritate fundatum,
Cic. Fl. 11, 26; cf. Lucr. 5, 161.— Hence, fundātus, a, um, P. a., firm, fixed, grounded, durable (very rare).Lit.:B.quo fundatior erit ex arenato directura, etc.,
Vitr. 7, 3 med.:si permanetis in fide fundati,
Vulg. Col. 1, 23.—Trop.: deflevi subitas fundatissimae familiae ruinas, Auct. Or. pro Domo, 36, 96. -
14 pando
1.pando, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [for spando; root spa-; Sanscr. spha-, spread, grow; Gr. spaô; cf. spatium].I.Act., to bend, bow, curve any thing (cf.:(β).flecto, curvo): pandant enim posteriora,
Quint. 11, 3, 122:manus leviter pandata,
id. 11, 3, 100. —Mid., to bend itself, to bend:II. 2.in inferiora pandantur,
Plin. 16, 42, 81, § 223; 16, 39, 74, § 189; 16, 40, 79, § 219:apes sarcinā pandatae,
id. 11, 10, 10, § 21:firmiora juga sunt alliganda, ut rigorem habeant nec pandentur onere fructuum,
Col. 4, 16 fin. —pando pandi (acc. to Prisc. p. 891 P.), passum, and less freq. pansum (v. Neue, Formenl. 2, p. 567 sq.), 3, v. a., to spread out, extend; to unfold, expand [from the root pat of pateo, cf. petannumi, q. v.] (syn.: explano, explico, extendo).I.Lit.:(β).pandere palmas Ante deum delubra,
Lucr. 5, 1200; so,ad solem pennas,
Verg. G. 1, 398:retia,
Plin. 9, 8, 9, § 29:telas in parietibus latissime,
id. 29, 4, 27, § 87: aciem, to extend, deploy, = explicare, Tac. H. 2, 25; 4, 33:rupem ferro,
i. e. to split, Liv. 21, 37:utere velis, Totos pande sinus,
Juv. 1, 150.—With se or pass., to spread one's self, stretch, open out, extend, etc.:2.immensa panditur planities,
Liv. 32, 4:dum se cornua latius pandunt,
id. 2, 31:rosa sese pandit in calices,
Plin. 21, 4, 10, § 14:ubi mare coepit in latitudinem pandi,
id. 6, 13, 15, § 38:si panditur ultra (gremium),
i. e. is not yet full, Juv. 14, 327.—In partic., in econom. lang., to spread out to dry, to dry fruits:B.ficos pandere,
Col. 2, 22, 3:uvas in sole,
id. 12, 39, 1.—Transf.1.To throw open, to open any thing by extending it (mostly poet.;2.syn.: patefacio, aperio, recludo): pandite atque aperite propere januam hanc Orci,
Plaut. Bacch. 3, 1, 1:pandite, sulti', genas (i. e. palpebras), Enn. ap. Paul. ex Fest. s. v. genas, p. 94 Müll. (Ann. v. 521 Vahl.): dividimus muros et moenia pandimus urbis,
Verg. A. 2, 234:(Cerberus) tria guttura pandens,
id. ib. 6, 421:limina,
id. ib. 6, 525: agros pingues, to lay open, i. e. to plough up, till, Lucr. 5, 1248:piceae tantum taxique nocentes Interdum aut hederae pandunt vestigia nigrae,
disclose, Verg. G. 2, 257:torridam incendio rupem ferro pandunt,
lay open, split, Liv. 21, 37, 3:pandite nunc Helicona, deae,
Verg. A. 7, 641; 10, 1.—Mid., to open itself, to open: panduntur inter ordines [p. 1297] viae, Liv. 10, 41:II.cum caudā omnis jam panditur Hydra,
i. e. displays itself, Cic. Arat. 449.—Trop.A.To spread, extend; and with se, to spread or extend itself:B. 2.cum tempora se veris florentia pandunt,
Lucr. 6, 359:illa divina (bona) longe lateque se pandunt caelumque contingunt,
Cic. Tusc. 5, 27, 76:quaerebam utrum panderem vela orationis,
id. ib. 4, 5, 9:umbriferos ubi pandit Tabrica saltus,
Juv. 10, 194. —Mid.:ab aquilone pandetur malum super omnes,
Vulg. Jer. 1, 14; see also under P. a. B.—In partic., to unfold in speaking, to make known, publish, relate, explain (mostly poet.):A.omnem rerum naturam dictis,
Lucr. 5, 54:primordia rerum,
id. 1, 55:res altā terrā et caligine mersas,
Verg. A. 6, 267; 3, 252; 3, 479:nomen,
Ov. M. 4, 679:fata,
Luc. 6, 590:Hesiodus agricolis praecepta pandere orsus,
Plin. H. N. 14, 1, 1, § 3.—Hence,pansus, a, um, P. a., spread out, outspread, outstretched, extended (rare and mostly post-Aug.):B.manibus et pedibus pansis,
Vitr. 3, 1:suppliciter pansis ad numina palmis, Germ. Arat. 68: sago porrectius panso,
Amm. 29, 5, 48:pansis in altum bracchiis,
Prud. Cath. 12, 170: panso currere carbaso, id. adv. Symm. praef. 1, 48.—passus, a, um (cf.:1.ab eo, quod est pando passum veteres dixerunt, non pansum, etc.,
Gell. 15, 15, 1), P. a., outspread, outstretched, extended, open.Lit.:2.velo passo pervenire,
under full sail, Plaut. Stich. 2, 2, 45; so,velis passis pervehi,
Cic. Tusc. 1, 49, 119:passis late palmis,
Caes. B. C. 3, 98:passis manibus,
Plin. 7, 17, 17, § 77; Gell. 15, 15, 3: crinis passus, and more freq. in plur., crines passi, loose, dishevelled hair:capillus passus,
Ter. Phorm. 1, 2, 56; Caes. B. G. 1. 51; 7, 48; Liv. 1, 13; Verg. A. 1, 480 et saep.—Hence, verba passa, loose, relaxed, i. e. prose, App. Flor. 2, 15, p. 352, 1.—Transf.(α).Spread out to dry (v. supra, I. 2.); hence, dried, dry:(β).uvae,
i. e. raisins, Col. 12, 39, 4; Front. Ep. ad M. Caes. 4, 4 Mai; Vulg. Num. 6, 4; so,acini,
Plin. 14, 1, 3, § 16:racemi,
Verg. G. 4, 269:rapa,
Plin. 18, 13, 34, § 127:uva passa pendilis,
Plaut. Poen. 1, 2, 99:lac passum,
boiled milk, Ov. M. 14, 274.—Hence,Transf.: rugosi passique senes, dried up, withered, Lucil. ap. Non. 12, 5 (Sat. 19, 11).— Hence, subst.: passum, i, n. (sc. vinum), wine made from dried grapes, raisin-wine: passum nominabant, si in vindemiā uvam diutius coctam legerent, eamque passi essent in sole aduri, Varr. ap. Non. 551, 27; Plaut. Ps. 2, 4, 51:3.passo psythia utilior,
Verg. G. 2, 93; Juv. 14, 271; cf. Col. 12, 39, 1; Plin. 14, 9, 11, § 81; Pall. 11, 19, 1:passum quo ex sicciore uva est, eo valentius est,
Cels. 2, 18.—Trop.: verba passa, prose (post-class.), App. Flor. p. 352, 1. -
15 proveho
prō-vĕho, xi, ctum, 3, v. a., to carry or conduct forwards, to carry or convey along, to conduct, convey, transport, etc., to a place; and freq. pass. in mid. signif., to go, proceed, advance, move, drive, ride, sail, etc., to a place (freq. and class.).I.Lit.:II.eam pol provexi: avehere non quivi,
I took her on board the ship, Plaut. Rud. 3, 6, 24:alvos apum mulis,
Plin. 21, 13, 43, § 74:aër a tergo quasi provehat atque propellat,
Lucr. 6, 1026.—Mid.:cum classe freto provehi,
Caes. B. C. 2, 3; id. B. G. 5, 8:provehimur portu,
Verg. A. 3, 72:huc se provecti deserto in litore condunt,
id. ib. 2, 24; Plin. 6, 31, 36, § 199:provectus equo,
Liv. 23, 47:a terrā provectae naves,
Caes. B. C. 3, 8:naves provectae in altum,
id. B. G. 4, 28 fin. —Trop., to carry on, along, or forwards, to lead on; to promote, advance, exalt, raise:B.ecquo te tua virtus provexisset?
promoted, exalted, Cic. Phil. 13, 11, 24:ad summos honores alios scientia juris provexit,
Liv. 39, 40, 5; so,quosdam infimi generis ad amplissimos honores,
Suet. Caes. 72; and:aliquem in consulatūs, censuras et triumphos,
Vell. 2, 128; cf.:studiosos amat, fovet, provehit,
Plin. Ep. 8, 12, 1:vim temperatam di quoque provehunt In majus,
Hor. C. 3, 4, 66: haec spes provexit, ut ad conspecta procul pecora decurrerent, carried them so far, brought them to such a pitch, that, etc., Liv. 2, 50, 5; cf. absol.:illo etiam (forsitan pravo) gaudio provehente, quod, etc.,
id. 40, 14:quem e gregario milite Alexander virtutis causā provexerat,
Just. 13, 4, 10:quos (reges) ad fastigium majestatis spectata moderatio provehebat,
id. 1, 1, 1:quos provexerat, fortuna destitit,
Sen. Contr. 1, 1, 5:in consulare provectus fuerat vestigium,
Vell. 2, 69, 1: vitam in altum, qs. to drive it into a sea, i. e. into disquietude, Lucr. 5, 1434.—Mid., to advance, proceed, go onwards, make progress, etc.:2.ne videlicet ultra quam homini datum est nostra provehantur,
Quint. 6, prooem. §10: sentio me esse longius provectum quam proposita ratio postularet,
have been carried farther, have gone farther, Cic. Fin. 3, 22, 74:quod si qui longius in amicitiā provecti essent,
id. Lael. 10, 34: provectus longius quam voluit, id. Har. [p. 1480] Resp. 20, 43:imbecillitas in altum provehitur,
id. Tusc. 4, 18, 42:provehi in maledicta,
Liv. 35, 48:per altercationem ad continuas et infestas orationes provecti sunt,
Tac. H. 4, 7.—Of speech, to draw out, protract, prolong:orationem,
Cic. Dom. 12, 32:quid ultra Provehor?
why do I say more? Verg. A. 3, 481.—Hence, prōvectus, a, um, P. a. of time, advanced:eum colere coepi non admodum grandem natu, sed tamen jam aetate provectum,
Cic. Sen. 4, 10:provectā aetate mortua est,
id. Tusc. 1, 39, 94:provecta nox erat,
Tac. A. 13, 20:cum aetate jam provectus esset,
Nep. Timol. 4, 1:senectute provectior,
Arn. 6, 195; Aus. Epigr. 19:equis provectioribus tempora cavari incipiunt,
Pall. 4, 13, 9:aetatis provectae,
Vulg. Gen. 18, 11. -
16 remitto
rĕ-mitto, mīsi, missum, 3, v. a. and n.I.Act., to let go back, send back, despatch back, drive back, cause to return (class. and very freq.; cf. reddo).A.Lit.1.In gen.: Al. Redde mihi illam (filiam)... Non remissura es mihi illam?... non remittes? Me. Non remittam! Plaut. Cist. 2, 1, 29 sq.:b.a legione omnes remissi sunt domum Thebis,
id. Ep. 2, 2, 22:aliquem domum,
Caes. B. G. 1, 43 fin.; 4, 21; 7, 4 fin.; id. B. C. 3, 27 fin.:mulieres Romam,
Cic. Att. 7, 23, 2:paucos in regnum,
Caes. B. C. 2, 44:Fabium cum legione in sua hiberna,
id. B. G. 5, 53:partem legionum in sua castra,
id. B. C. 3, 97:ad parentes aliquem nuntium,
Plaut. Capt. 2, 3, 15:aliquem ad aliquem,
id. Cas. 2, 8, 1; Cic. Fam. 16, 5, 1; Caes. B. C. 1, 24; 26:obsides alicui,
id. B. G. 3, 8 fin.; Lucil. ap. Lact. 5, 14:is argentum huc remisit,
Plaut. As. 2, 2, 69:librum tibi remisi,
Cic. Att. 9, 9, 2: pila intercepta, to cast or hurl back, Caes. B. G. 2, 27; so,tractum de corpore telum,
Ov. M. 5, 95:epistulam ad aliquem,
Plaut. Truc. 2, 4, 43:litteras Caesari,
Caes. B. G. 5, 47; cf.:scripta ad eum mandata per eos,
id. B. C. 1, 10:naves ad aliquem,
id. B. G. 5, 23; so,naves,
id. B. C. 1, 27:obsides,
id. B. G. 3, 8; 3, 29:nonne vides etiam, quantā vi tigna trabesque Respuat umor aquae?.. Tam cupide sursum revomit magis atque remittit,
drives back, Lucr. 2, 199; so,aquas longe (cautes),
Sen. Hippol. 583:calces (equi),
i. e. kick out behind, Nep. Eum. 5, 5.—To send forth from itself, give out, yield:2.ut melius muriā, quam testa marina remittit,
gives forth, yields, Hor. S. 2, 8, 53:muriam,
Col. 12, 9 init.:minimum seri,
id. 12, 13:umorem (humus),
id. 12, 15 init.:aeruginem (vasa aenea),
id. 12, 20, 2:nec umenti sensit tellure remitti (nebulas),
Ov. M. 1, 604:umorem ex se ipsa remittit,
Verg. G. 2, 218:quod baca remisit olivae,
Hor. S. 2, 4, 69:sanguinem e pulmone,
Ov. P. 1, 3, 19.—In partic.a.To let go back, to loosen, slacken, relax any thing strained, bound, rigid, etc. (syn. relaxo;b. c.opp. intendo, adduco): in agro ambulanti ramulum adductum, ut remissus esset, in oculum suum recidisse,
Cic. Div. 1, 54, 123; cf.:habenas vel adducere vel remittere,
id. Lael. 13, 45:frena,
Ov. M. 2, 191 (opp. retinere);6, 228: lora,
id. ib. 2, 200; id. Am. 3, 2, 14; cf.:vela pennarum,
Lucr. 6, 743:ira contractis, hilaritas remissis (superciliis) ostenditur,
Quint. 11, 3, 79:quattuor remissis (digitis) magis quam tensis,
id. 11, 3, 99:digitis,
Ov. H. 19, 197:remissis,
id. M. 4, 229: junctasque manus remisit;vinclis remissis, etc.,
i. e. to loose, id. ib. 9, 314 sq.:digitum contrahens ac remittens,
Plin. 11, 26, 32, § 94: bracchia, i. e. to let sink or fall down, Verg. G. 1, 202: remissas manus, sinking or failing, Vulg. Heb. 12, 12:frigore mella Cogit hiems eademque calor liquefacta remittit,
dissolves again, melts, Verg. G. 4, 36; cf.:cum se purpureo vere remittit humus,
opens again, thaws, Tib. 3, 5, 4:vere remissus ager,
Ov. F. 4, 126. —Jurid. t. t.: remittere nuntium or repudium, to send a bill of divorce, to dissolve a marriage or betrothal; v. nuntius and repudium.—B.Trop.1.In gen., to send back, give back, return, restore, dismiss, remove, etc.:2.(specula) simulacra remittunt,
Lucr. 4, 337 Lachm.:vocem late nemora alta remittunt,
Verg. A. 12, 929; cf.:totidemque remisit Verba locus,
Ov. M. 3, 500:chorda sonum... remittit acutum (with reddere),
Hor. A. P. 349:vos me imperatoris nomine appellavistis: cujus si vos paenitet, vestrum vobis beneficium remitto, mihi meum restituite nomen,
Caes. B. C. 2, 32 fin.:quin etiam ipsis (imperium) remittere,
id. B. G. 7, 20: integram causam ad senatum remittit, refers, Tac. A. 3, 10:a quibus appellatum erit, si forte ad eosdem remittemur,
Quint. 11, 1, 76; 12, 10, 21:veniam,
to return, repay, Verg. A. 4, 436:quae nisi respuis ex animo longeque remittis,
Lucr. 6, 68; cf.:opinionem animo,
to dismiss, reject, cast off, Cic. Clu. 2, 6:si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto,
resign it, id. Sull. 30, 84:utramque provinciam remitto, exercitum depono,
id. Phil. 8, 8, 25:Galliam togatam,
id. ib. 8, 9, 27.—In partic.a.(Acc. to I A. 2. a.) To slacken, relax, relieve, release, abate, remit (freq. and class.):(β).omnes sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus,
Cic. Or. 18, 59; cf.:(sonorum vis) tum remittit animos, tum contrahit,
id. Leg. 2, 15, 38: quaero enim non quibus intendam rebus animum, sed quibus relaxem ac remittam, relieve, recreate, refresh, id. Fragm. ap. Non. 383, 23:ut requiescerem curamque animi remitterem,
id. Verr. 2, 4, 61, § 137:animum per dies festos licentius,
Liv. 27, 31; and in a like sense with se, Nep. Alcib. 1 fin.;and mid.: mirum est, ut opusculis animus intendatur remittaturque,
Plin. Ep. 7, 9, 13:animos a contentione pugnae,
Liv. 5, 41:animos a certamine,
id. 9, 12:animos a religione,
id. 5, 25; cf.:nihil apud milites remittitur a summo certamine,
id. 6, 24, 10:superioris temporis contentionem,
Caes. B. C. 2, 14 fin.; cf. Cic. Brut. 55, 202:diligentiam in perdiscendo ac memoriam,
Caes. B. G. 6, 14; cf.:curam et diligentiam remittunt,
id. B. C. 2, 13:summum illud suum studium remisit,
Cic. Brut. 93, 320:ea studia remissa temporibus revocavi,
id. Tusc. 1, 1, 1:belli opera,
Liv. 30, 3:bellum,
id. 30, 23:pugnam,
Sall. J. 60, 3 al.:urguent tamen et nihil remittunt,
Cic. Fin. 4, 28, 77: equites petere ut sibi laxaret aliquid laboris;quibus ille, ne nihil remissum dicatis, remitto, etc.,
Liv. 9, 16:cottidie aliquid iracundiae remittebat,
Cic. Phil. 8, 6, 19; cf. id. Att. 10, 4, 2:aliquid de suo,
id. Rab. Post. 11, 31:horam de meis legitimis horis,
id. Verr. 2, 1, 9, § 25:aliquid de severitate cogendi,
id. Phil. 1, 5, 12; 13, 17, 36:nihil de saevitiā,
Tac. A. 6, 25 al.; cf. Caes. B. C. 3, 17:ex eo, quod ipse potest in dicendo, aliquantum remittet,
Cic. Div. in Caecil. 15, 48:aliquid ex pristinā virtute,
Caes. B. C. 3, 28:aliquid ex curā verborum,
Quint. 10, 7, 22; 7, 1, 22.—With ellipsis of aliquid, etc.:illum viris fortissimis remittere de summā non potuisse, te mulieri deterrimae recte remississe, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 35, § 82; Liv. 4, 43, 11:de voluntate nihil,
Cic. Brut. 5, 17:nihil e solito luxu,
Tac. H. 3, 55:nihil ex arrogantiā,
id. Agr. 27 al. — Impers.:tum aequo animo remittendum de celeritate existumabat,
Caes. B. G. 5, 49.—With inf., to cease, leave off, omit to do any thing (rare;(γ).not in Cic. or Cæs.): si cogites, remittas jam me onerare injuriis,
Ter. And. 5, 1, 8:neque remittit quid ubique hostis ageret explorare,
Sall. J. 52, 5; cf.:quid bellicosus Cantaber cogitet, remittas Quaerere,
Hor. C. 2, 11, 3.—With se, or mid., to relax, abate:(δ).ubi dolor et inflammatio se remiserunt,
Cels. 4, 24 fin.; cf.:cum se furor ille remisit,
Ov. H. 4, 51:quae (febres) certum habent circuitum et ex toto remittuntur,
Cels. 3, 12; cf. under II.—Mid., to recreate one ' s self:(ε).eundem, cum scripsi, eundem etiam cum remittor, lego,
Plin. Ep. 1, 16, 7; cf.:fas est et carmine remitti,
id. ib. 7, 9, 9; cf.supra: animus remittatur,
id. ib. 7, 9, 13.—To give free course to (opp. continere):b.animi appetitus, qui tum remitterentur, tum continerentur,
Cic. N. D. 2, 12, 34.—With respect to a person, to free one from any thing; to give up, grant, forgive, yield, resign, concede, surrender, sacrifice a thing to any one (= concedere, condonare); with acc. of the offence:(β).Tranioni remitte quaeso hanc noxiam causā meā,
Plaut. Most. 5, 2, 47:injuriam,
Sall. H. 3, 61, 2 Dietsch:quare tum cito senex ille remisit injuriam?
Sen. Contr. 2, 11, 1:ut ex animo tibi volens omne delictum remittam,
App. M. 3, p. 137, 29; so freq. in late Lat., to remit, forgive a sin or offence:peccata,
Vulg. Matt. 9, 2:blasphemia,
id. ib. 12, 31:cogitationem,
id. Act. 8, 22. — Freq. with acc. of the penalty:multam,
Cic. Phil. 11, 8, 18:poenam alicui,
Liv. 40, 10, 9: ipso remittente Verginio ultimam poenam, id. 3, 59, 10; 8, 35, 1:omnia tibi ista concedam et remittam,
Cic. Verr. 2, 5, 9, § 22; cf. id. Ac. 2, 33, 106; and:alicui remittere atque concedere, ut, etc.,
id. Planc. 30, 73: meam animadversionem et suppli cium... remitto tibi et condono, Vatin. ap. Cic. Fam. 5, 10, 2:quod natura remittit, Invida jura negant,
Ov. M. 10, 330:si per populum Romanum stipendium remittatur,
Caes. B. G. 1, 44:pecunias, quas erant in publicum Varroni cives Romani polliciti, remittit,
id. B. C. 2, 21; cf. Liv. 42, 53: aedes (venditas) alicui, to give up, resign a purchase, Plaut. Most. 3, 2, 111:tempus vobis,
Cic. Verr. 2, 1, 11, § 30:ut patria tantum nobis in nostrum privatum usum, quantum ipsi superesse posset, remitteret,
id. Rep. 1, 4, 8:navem imperare debuisti ex foedere: remisisti in triennium: militem nullum umquam poposcisti per tot annos,
id. Verr. 2, 4, 9, § 21:tibi remittunt omnes istam voluptatem et eā se carere patiuntur,
resign that pleasure to you, id. de Or. 1, 58, 246:ut memoriam simultatium patriae remitteret,
sacrifice to his country, Liv. 9, 38; cf.:privata odia publicis utilitatibus remittere,
Tac. A. 1, 10:ut sibi poenam magistri equitum remitteret (dictator),
that he would remit for their sake, Liv. 8, 35:dictator consulibus in senatu magnifice conlaudatis et suarum quoque rerum illis remisso honore, dictaturā se abdicavit,
having been resigned in their favor, id. 7, 11:jus ipsi remittent,
will abandon their claim, id. 6, 18, 7.— Absol.:remittentibus tribunis plebis comitia per interregem sunt habita,
withdrawing their opposition, Liv. 6, 36, 3:de tributo remiserunt,
id. 5, 12, 13; cf. Tac. A. 1, 8:si hoc ipsi remitti vellent, remitterent ipsi de maritumis custodiis,
Caes. B. C. 3, 17.—Poet., with inf., to allow, permit:II.sed mora damnosa est nec res dubitare remittit,
Ov. M. 11, 376; cf.:(Fides) occulte saevire vetat, prodesse remittit,
Claud. Laud. Stil. 2, 37. —Neutr., to decrease, abate (very rare, but class.):A.si forte ventus remisisset,
Caes. B. C. 3, 26:imbres,
Liv. 40, 33, 4:pestilentia,
id. 2, 34, 6:cum remiserant dolores pedum,
Cic. Brut. 34, 130; cf.:si remittent quippiam Philumenae dolores,
Ter. Hec. 3, 2, 14:tumor remittens,
Cels. 7, 18:vapor calidus primo non remittit propter levitatem,
does not sink, Vitr. 8, 2.— Hence, rĕmissus, a, um, P. a. (acc. to I. A. 2. a.), slack, loose, relaxed, languid (opp. contentus, contendere):membra,
Lucr. 5, 852.Lit.:B. 1.ut onera contentis corporibus facilius feruntur, remissis opprimunt,
Cic. Tusc. 2, 23, 54; cf.:vox, ut nervi, quo remissior, hoc gravior et plenior,
Quint. 11, 3, 42:ridens Venus et remisso Filius arcu,
Hor. C. 3, 27, 67:ammoniacum,
i. e. liquid, Pall. 1, 41, 2; cf.adeps,
Veg. 1, 11, 4. —Mild, gentle, soft, indulgent, cheerful, good-humored, gay, etc. (syn.:2.lenis, mitis, dulcis): remissior ventus,
Caes. B. C. 3, 26:remissiora frigora,
id. B. G. 5, 12 fin.:cantūs remissiores,
Cic. de Or. 1, 60, 254; cf.:tum intentis tum remissis modis,
Quint. 11, 3, 17:si me non improbissime Dolabella tractasset, dubitassem fortasse, utrum remissior essem, an summo jure contenderem,
Cic. Att. 16, 15, 1:in eo sermone non remissi sumus,
id. Fin. 3, 1, 2:remissus et subridens,
Tac. Or. 11 init.:nisi magistratus valde lenes et remissi sint,
Cic. Rep. 1, 43, 66:in ulciscendo remissior,
id. Red. ad Quir. 7, 23:animus (with lenis),
id. de Or. 2, 46, 193; cf.:remississimo ad otium et ad omnem comitatem animo,
i. e. most prone, Suet. Aug. 98:remissus et mitis,
Plin. Ep. 3, 14, 5:cum tristibus severe, cum remissis jucunde vivere,
Cic. Cael. 6, 13; cf. Suet. Galb. 14; id. Claud. 21:decorus est sermo senis quietus et remissus,
Cic. Sen. 9, 28:remissius genus dicendi,
id. Sest. 54, 115:amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior,
id. Lael. 18, 66; cf.affectus,
Quint. 10, 1, 73:egressiones dulces et remissae,
id. 11, 3, 164: joci, gay, merry (opp. curae graves), Ov. M. 3, 319; cf.:remissiores hilarioresque sermones,
Suet. Tib. 21:opus,
Ov. Tr. 2, 547. —Slack, negligent, remiss (syn. languidus):b.esse remisso ac languido animo,
Caes. B. C. 1, 21; cf.:nostris languentibus atque animo remissis,
id. ib. 2, 14: dolus Numidarum [p. 1563] nihil languidi neque remissi patiebatur, i. e. no negligence, Sall. J. 53, 6; 88, 2:in labore,
Nep. Iphic. 3, 1:oderunt agilem gnavumque remissi,
Hor. Ep. 1, 18, 90:remissior in petendo,
Cic. Mur. 26, 52:vita remissior,
Suet. Tib. 52.—Lower, cheaper:remissior aliquanto ejus fuit aestimatio quam annona,
below the market price, Cic. Verr. 2, 3, 92, § 214. — Hence, adv.: rĕ-missē (acc. to B. 1.), gently, mildly (with leniter, urbane;opp. severe, graviter, vehementer, etc.),
Cic. de Or. 3, 26, 102; id. Cael. 14, 33; Col. 1, 8, 10; Quint. 10, 2, 23; 12, 10, 71; Suet. Claud. 30.— Comp., Cic. de Or. 1, 60, 255; id. Verr. 2, 4, 34, § 76; Quint. 9, 2, 91.— Sup. is not found. -
17 verto
verto ( vorto), ti, sum, 3 ( inf. vortier, Plaut. Rud. 3, 6, 48; Lucr. 1, 710; 2, 927; 5, 1199 al.), v. a. and n. [Sanscr. root vart-, to apply one's self, turn; cf. vart-ukas, round].I. A.Lit.:B.(luna) eam partem, quaecumque est ignibus aucta, Ad speciem vertit nobis,
Lucr. 5, 724:speciem quo,
id. 4, 242:ora huc et huc,
Hor. Epod. 4, 9:terga,
Ov. Tr. 3, 5, 6:gradu discedere verso,
id. M. 4, 338:verso pede,
id. ib. 8, 869:pennas,
i. e. to fly away, Prop. 2, 24, 22 (3, 19, 6):cardinem,
Ov. M. 14, 782:fores tacito cardine,
Tib. 1, 6, 12: cadum, to turn or tip up, Hor. C. 3, 29, 2:versā pulvis inscribitur hastā,
inverted, Verg. A. 1, 478:verte hac te, puere,
Plaut. Ps. 1, 3, 29; cf.:verti me a Minturnis Arpinum versus,
Cic. Att. 16, 10, 1:cum haesisset descendenti (virgini) stola, vertit se et recollegit,
Plin. Ep. 4, 11, 9:ante tuos quotiens verti me, perfida, postes,
Prop. 1, 16, 43:Pompeiani se verterunt et loco cesserunt,
turned about, wheeled about, fled, Caes. B. C. 3, 51; cf.:vertere terga,
to turn one's back, run away, betake one's self to flight, id. B. G. 1, 53; 3, 21; id. B. C. 1, 47; 3, 63 fin.; Liv. 1, 14, 9; cf.also: hostem in fugam,
to put to flight, rout, id. 30, 33, 16;Auct. B. Afr. 17: iter retro,
Liv. 28, 3, 1:hiems (piscis) ad hoc mare,
Hor. Epod. 2, 52: fenestrae in viam versae, turned or directed towards, looking towards, Liv. 1, 41, 4; cf.:mare ad occidentem versum,
id. 36, 15, 9:Scytharum gens ab oriente ad septentrionem se vertit,
Curt. 7, 7, 3:(Maeander) nunc ad fontes, nunc in mare versus,
Ov. M. 8, 165: terram aratro, to turn up or over, to plough, etc., Hor. S. 1, 1, 28:ferro terram,
Verg. G. 1, 147:glaebas (aratra),
Ov. M. 1, 425; 5, 477:solum bidentibus,
Col. 4, 5:agros bove,
Prop. 3, 7, 43 (4, 6, 43):collem,
Col. 3, 13, 8:freta lacertis (in rowing),
Verg. A. 5, 141:ex illā pecuniā magnam partem ad se vortit,
Cic. Div. in Caecil. 17, 57.—Mid.: vertier ad lapidem, to turn or incline one's self towards, Lucr. 5, 1199:congressi... ad caedem vertuntur,
Liv. 1, 7, 2; so,versi in fugam hostes,
Tac. H. 2, 26; cf.:Philippis versa acies retro,
Hor. C. 3, 4, 26:sinit hic violentis omnia verti Turbinibus,
to whirl themselves about, Lucr. 5, 503:magnus caeli si vortitur orbis,
id. 5, 510:vertitur interea caelum,
revolves, Verg. A. 2, 250:squamarum serie a caudā ad caput versā,
reaching, Plin. 28, 8, 30, § 119.—Trop.1.In gen., to turn:2.ne ea, quae reipublicae causa egerit, in suam contumeliam vertat,
Caes. B. C. 1, 8:in suam rem litem vertendo,
Liv. 3, 72, 2:usum ejus (olei) ad luxuriam vertere Graeci,
Plin. 15, 4, 5, § 19; cf.:aliquid in rem vertere,
turn to account, make profitable, Dig. 15, 3, 1 sqq.:edocere, quo sese vertant sortes,
Enn. Trag. v. 64 Vahl.; Verg. A. 1, 671:ne sibi vitio verterent, quod abesset a patriā,
Cic. Fam. 7, 6, 1:idque omen in Macedonum metum verterunt Tyrii,
Curt. 4, 2, 13:in religionem vertentes comitia biennic habita,
making a matter of religious scruple, Liv. 5, 14, 2:aquarum insolita magnitudo in religionem versa,
id. 30, 38, 10; cf. id. 26, 11, 3:id ipsum quod iter belli esset obstructum, in prodigium et omen imminentium cladium vertebatur,
Tac. H. 1, 86 fin.:vertere in se Cotyi data,
to appropriate, id. A. 2, 64:perii! quid agam? quo me vertam?
Ter. Hec. 4, 1, 1:quo se verteret, non habebat,
Cic. Phil. 2, 29, 74; id. Div. 2, 72, 149:Philippus totus in Persea versus,
inclined towards him, Liv. 40, 5, 9:toti in impetum atque iram versi,
id. 25, 16, 19:si bellum omne eo vertat,
id. 26, 12, 13:di vortant bene, Quod agas,
cause to turn out well, prosper, Ter. Hec. 1, 2, 121; cf. infra, II. B.; so,in melius somnia,
Tib. 3, 4, 95.—In partic.a.To turn, i. e. to change, aller, transform (syn. muto):b.Juppiter In Amphitruonis vortit sese imaginem,
Plaut. Am. prol. 121:in anginam ego nunc me velim vorti,
id. Most. 1. 3, 61:omnes natura cibos in corpora viva Vertit,
Lucr. 2, 880: vertunt se fluvii frondes et pabula laeta In pecudes; vertunt pecudes [p. 1978] in corpora nostra Naturam, id. 2, 875 sq.; cf.:cum terra in aquam se vertit,
Cic. N. D. 3, 12, 31:verte omnis tete in facies,
Verg. A. 12, 891:ego, quae memet in omnia verti,
id. ib. 7, 309:tot sese vertit in ora,
id. ib. 7, 328:inque deum de bove versus erat,
Ov. F. 5, 616:Auster in Africum se vertit,
Caes. B. C. 3, 26 fin.; cf. Liv. 30, 24, 7:semina malorum in contrarias partes se vertere,
Cic. Div. 2, 14, 33:omnia versa et mutata in pejorem partem,
id. Rosc. Am. 36, 103:cur nunc tua quisquam Vertere jussa potest,
Verg. A. 10, 35:hic continentiam et moderationem in superbiam ac lasciviam vertit,
Curt. 6, 6, 1; cf.:fortuna hoc militiae probrum vertit in gloriam,
id. 9, 10, 28:versus civitatis status,
Tac. A. 1, 4:versis ad prospera fatis,
Ov. H. 16, 89: solum, to change one's country, i. e. to emigrate or go into exile, Cic. Balb. 11, 28; Amm. 15, 3, 11 et saep.; v. solum. —With abl. (rare and poet.):nullā tamen alite verti Dignatur,
Ov. M. 10, 157; cf.muto.—Prov.: in fumum et cinerem vertere,
to turn into smoke, dissipate, Hor. Ep. 1, 15, 39.—Mid.:omnia vertuntur: certe vertuntur amores,
Prop. 2, 8, 7 (9):saevus apertam In rabiem coepit verti jocus,
Hor. Ep. 2, 1, 149.—To exchange, interchange: nos divitem istum meminimus adque iste pauperes nos;c.vorterunt sese memoriae,
Plaut. Truc. 2, 1, 11; cf.:vorsis gladiis depugnarier,
id. Cas. 2, 5, 36.—Of literary productions, to turn into another language, to translate (syn.:d. e.transfero, interpretor, reddo): Philemo scripsit, Plautus vortit barbare,
Plaut. Trin. prol. 19:si sic verterem Platonem, ut verteruntnostri poëtae fabulas,
Cic. Fin. 1, 3, 7:verti etiam multa de Graecis,
id. Tusc. 2, 11, 26:annales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem vertit,
Liv. 25, 39, 12.—In partic., like our to turn upside down, i. e. to overturn, overthrow, subvert, destroy (= everto):f.Callicratidas cum multa fecisset egregie, vertit ad extremum omnia,
Cic. Off. 1, 24, 84:agerent, verterent cuncta,
Tac. H. 1, 2; id. A. 2, 42; 3, 36:Cycnum Vi multā,
Ov. M. 12, 139:fluxas Phrygiae res fundo,
Verg. A. 10, 88; 1, 20; 2, 652:vertere ab imo moenia Trojae,
id. ib. 5, 810:Ilion fatalis incestusque judex... vertit in pulverem,
Hor. C. 3, 3, 20:proceras fraxinos,
id. ib. 3, 25, 16:ab imo regna,
Sen. Hippol. 562:Penates,
id. Troad. 91:puppem,
Luc. 3, 650:fortunas,
Amm. 28, 3, 1.—Mid., from the idea of turning round in a place, to be engaged in, to be in a place or condition; also to turn, rest, or depend upon a thing:g.jam homo in mercaturā vortitur,
Plaut. Most. 3, 1, 109:res in periculo vortitur,
id. Merc. 1, 2, 12; Phaedr. 2, 8, 19; so,res vertitur in majore discrimine,
Liv. 6, 36, 7:ipse catervis Vertitur in mediis,
Verg. A. 11, 683:omnia in unius potestate ac moderatione vertentur,
Cic. Verr. 1, 7, 20; so,spes civitatis in dictatore,
Liv. 4, 31, 4:totum id in voluntate Philippi,
id. 37, 7, 8:causa in jure,
Cic. Brut. 39, 145:hic victoria,
Verg. A. 10, 529:cum circa hanc consultationem disceptatio omnis verteretur,
Liv. 36, 7, 1:puncto saepe temporis maximarum rerum momenta verti,
id. 3, 27, 7.— Impers.:vertebatur, utrum manerent in Achaico concilio Lacedaemonii, an, etc.,
Liv. 39, 48, 3.—To ascribe, refer:h.quae fuerunt populis magis exitio quam fames morbique, quaeque alia in deum iras velut ultima malorum vertunt,
Liv. 4, 9, 3 Weissenb. ad loc.:cum omnium secundorum adversorumque in deos verterent,
id. 28, 11, 1.—= considero; exercitum majorum more vortere, Sall. ap. Serv. ad Verg. A. 5, 408 dub. (Sall. H. inc. 51 Dietsch ad loc.).II. A.Lit.:B.depulsi aemulatione alio vertunt,
Tac. A. 1, 18:eoque audaciae provectum ut verteret, etc.,
id. ib. 4, 10:utinam mea vocula dominae vertat in auriculas!
Prop. 1, 16, 28:versuros extemplo in fugam omnes ratus,
Liv. 38, 26, 8 (but in Lucr. 5, 617 the correct read. is cancri se ut vortat).—Trop., to turn, change, etc.:b.jam verterat fortuna,
Liv. 5, 49, 5:libertatem aliorum in suam vertisse servitutem conquerebantur,
id. 2, 3, 3:totae solidam in glaciem vertere lacunae,
Verg. G. 3, 365: verterat pernicies in accusatorem, Tac. A. 11, 37:quod si esset factum, detrimentum in bonum verteret,
Caes. B. C. 3, 73 fin.:ea ludificatio veri in verum vertit,
Liv. 26, 6, 16: talia incepta, ni in consultorem vertissent, reipublicae pestem factura, against, Sall. H. inc. 89 Dietsch:neque inmerito suum ipsorum exemplum in eos versurum,
Liv. 7, 38, 6:si malus est, male res vortunt, quas agit,
turn out badly, Plaut. Pers. 4, 1, 5; so,quae res tibi vertat male,
Ter. Ad. 2, 1, 37:quod bene vertat, castra Albanos Romanis castris jungere jubet (= cum bonis omnibus),
Liv. 1, 28, 1; 3, 62, 5; 3, 35, 8:quod bene verteret,
Curt. 5, 4, 12; 7, 11, 14:hos illi (quod nec vertat bene), mittimus haedos,
Verg. E. 9, 6.—Annus, mensis vertens, the course or space of a year, of a month:(β).anno vertente sine controversiā (petisses),
Cic. Quint. 12, 40; so,anno vertente,
id. N. D. 2, 20, 53; Nep. Ages. 4, 4; cf.:apparuisse numen deorum intra finem anni vertentis,
Cic. Phil. 13, 10, 22:tu si hanc emeris, Numquam hercle hunc mensem vortentem, credo, servibit tibi,
Plaut. Pers. 4, 4, 76; Macr. S. 1, 14.—Pregn.: annus vertens, the great year or cycle of the celestial bodies (a space of 15,000 solar years), Cic. Rep. 6, 22, 24.—Hence, ver-sus ( vors-), or (much less freq.) ver-sum ( vors-), adv., turned in the direction of, towards a thing; usu. after the name of a place to which motion is directed (orig. a part., turned towards, facing, etc., and so always in Livy; cf. Liv. 1, 18, 6 Weissenb. ad loc.; 1, 41, 4; 9, 2, 15).A.Form versus (vors-).1.After ad and acc.:2.T. Labienum ad Oceanum versus... proficisci jubet,
Caes. B. G. 6, 33: ad Alpes versus, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 2:ad Cercinam insulam versus, Auct. B. Afr. 8, 3: ad Cordubam versus, Auct. B. Hisp. 11: modo ad Urbem, modo in Galliam versus,
Sall. C. 56, 4. —After in and acc.:3.in agrum versus,
Varr. R. R. 3, 5, 10:in forum versus,
Cic. Lael. 25, 96:in Arvernos versus,
Caes. B. G. 7, 8: si in urbem versus venturi erunt, Traj. ap. Plin. Ep. 10, 78 (82), 3.—After acc. alone (class. only with names of towns and small islands):4.verti me a Minturnis Arpinum versus,
Cic. Att. 16, 10, 1:Brundisium versus,
id. Fam. 11, 27, 3:Ambraciam versus,
Caes. B. C. 3, 36:Massiliam versus,
id. ib. 2, 3:Narbonem versus,
id. B. G. 7, 7.—After other advv.:B.deorsum versus,
Cato, R. R. 156, 4:sursum versus,
Cic. Or. 39, 135:dimittit quoquo versus legationes,
Caes. B. G. 7, 4:ut quaedam vocabula utroque versus dicantur,
Gell. 5, 12, 10; cf. the adverbs deorsum, sursum, etc.—Form versum (vors-).1.After ad and acc.:2.animadvertit fugam ad se versum fieri,
Sall. J. 58, 4.—After other advv.:► Versus is said by many lexicons to be also a prep.cunas rursum vorsum trahere,
Plaut. Am. 5, 1, 60 (63):lumbis deorsum versum pressis,
Varr. R. R. 2, 7, 5:vineam sursum vorsum semper ducito,
Cato, R. R. 33, 1:cum undique versum circumfluat,
Gell. 12, 13, 20:utroque vorsum rectum est ingenium meum,
Plaut. Capt. 2, 3, 8., but no ancient authority can be safely cited for this use. The true readings are:in Italiam versus,
Cic. Fam. 4, 12, 1:adversus aedem,
Liv. 8, 20, 8:in forum versus,
Plin. 10, 43, 60, § 121; and perh. in oppidum, Auct. B. Hisp. 21. -
18 medius
medius adj. [MED-], in the middle, in the midst, mid, mean, middle: mundi locus: tempus: solio medius consedit, in the middle, V.: medius Polluce et Castore ponar, between, O.: medios ignīs testor, i. e. on the altar between us, V.: medium turba Hunc habet, surrounds, V.: Discessere omnes medii, from the midst, V.: caelestes medio Iove sedent, O.: medium ostendere unguem, point with the middle finger, Iu.: cum inter bellum et pacem medium nihil sit, no middle course: locus medius regionum earum, half-way between, Cs.: locus medius iuguli summique lacerti, between, O.: medius ex tribus, S.: in foro medio, in the middle of the forum: in mediis aedibus: de mediā nocte, midnight, Cs.: mediā aestate, at midsummer: medios dilapsus in hostīs, V.: Phoebus, the sun at noon, O.: (illum) medium adripere, by the middle, T.: iuvenem medium complectitur, L.—Fig., of the middle, middling, medial, moderate: aetatis mediae vir, of middle age, Ph.: nihil medium, sed inmensa omnia volventes animo, L.: gratia non media, extraordinary, L.: ingenium, Ta.: sermones, common, O.— Undetermined, undecided, neutral: medium quendam cursum tenere: medios esse: responsum, ambiguous, L.— Indifferent, not imperative: officium (opp. perfectum).— Intermediate: medium erat in Anco ingenium, et Numae et Romuli memor, like each some respects, L.: consilium, avoiding both extremes, L.— Central, intimate, profound, essential: quae sunt ex mediā laude iustitiae, essential claims to honor: in medio maerore et dolore, buried in: in medio ardore belli, L.: media inter pocula, Iu.: Pacis eras mediusque belli, equally ready for, H.—As subst m., a mediator: paci medium se offert, V.* * *Imedia, medium ADJmiddle, middle of, mid; common, neutral, ordinary, moderate; ambiguousIImediator; one who stands in the middle, one who comes between -
19 antemeridianus
antĕ-mĕrīdĭānus, a, um, adj., before mid-day or noon:sermo,
Cic. de Or. 3, 6:ambulatio,
id. ib. 3, 30:litterae,
received before mid-day, id. Att. 13, 23. -
20 circumfundo
circum-fundo, fūdi, fūsum, 3, v. a., lit. to pour out around, i.e. as in circumdo, either with the acc. of that which is poured, to pour around; or, with the acc. of that around which something is poured, to surround with a liquid (class. in prose and poetry).I.Lit.A.With acc. of the liquid poured (with or without dat. of the object around which):B.amurcam ad oleam circumfundito,
Cato, R. R. 93:Tigris urbi circumfunditur,
surrounds, flows round the town, Plin. 6, 27, 31, § 132.— More freq. in part. perf. pass.:mare circumfusum urbi,
the sea flowing around the town, Liv. 30, 9, 12:gens circumfusis invia fluminibus,
Ov. F. 5, 582:circumfusus nobis spiritus,
Quint. 12, 11, 13:nec circumfuso pendebat in aëre tellus,
circumambient, Ov. M. 1, 12; imitated by Tib. 4, 1, 151.—Reflex.: circumfudit se repente nubes,
Lact. 4, 21, 1.—Once mid.: cum fervet (lac), ne circumfundatur, etc., pour itself out around, i. e. run over, Plin. 28, 9, 33, § 126; cf.:circumfusa nubes,
Verg. A. 1, 586.—With acc. of the object around which, etc., with or without abl. of the fluid:II.(mortuum) cerā circumfuderunt,
Nep. Ages. 8, 7:terram crassissimus circumfundit aër,
encompasses, envelops, Cic. N. D. 2, 6, 17:terra circumfusa illo mari, quem oceanum appellatis,
id. Rep. 6, 20, 21:et multo nebulae circum dea fudit amictu (tmesis),
Verg. A. 1, 412:quas circumfuderat atra tempestas,
Sil. 7, 723.—Transf. to objects that do not flow, esp. if there is a great multitude, as it were, heaped upon a thing.A.(Acc. to I. 1.) Mid., to press upon, crowd around, embrace closely, cling to (freq. in the histt.):(β).circumfunduntur ex reliquis hostes partibus,
Caes. B. G. 6, 37; 7, 28; id. B. C. 3. 63:equites infestis cuspidibus circumfunduntur,
Liv. 10, 36, 9; 25, 34, 9; 27, 19, 3;44, 23, 8: (Nymphae) circumfusae Dianam Corporibus texere suis,
surrounding, Ov. M. 3, 180:multitudo circumfusa,
Caes. B. G. 6, 34; Liv. 2, 28, 6; 4, 46, 6; Curt. 8, 14, 31; Quint. 4, 2, 37.—With the dat. of that upon which a multitude presses:circumfundebantur obviis sciscitantes,
Liv. 22, 7, 11; 22, 14, 15; 26, 27, 10;29, 34, 14 al.: circumfusa turba lateri meo,
id. 6, 15, 9: ut lateribus circumfundi posset equitatus. Curt. 3, 9, 12. —With acc. (depending on circum): Pacidiussuos equites exporrigere coepit... uthaberent facultatem turmas Julianas circumfundi, to surround, encompass them, Auct. B. Afr. 78 Oud. N. cr. — Poet. also of a single person: et nunc hac juveni, nunc circumfunditur illac, i. e. clings to, or closely embraces him, Ov. M. 4, 360; 14, 354; cf. with acc.:hunc (sc. Mavortem), tu, diva, tuo recubantem corpore sancto circumfusa super,
Lucr. 1, 40.—So once in the active voice, absol.:2.circumfudit eques,
Tac. A. 3, 46.—Trop.:B.undique circumfusae molestiae,
Cic. Tusc. 5, 41, 121:non est tantum ab hostibus aetati nostrae periculum, quantum ab circumfusis undique voluptatibus, Liv 30, 14, 6: circumfuso nitore,
Quint. 4, 1, 59.—(Acc. to I. 2.) To enclose, environ, surround, overwhelm:2.circumfusus publicorum praesidiorum copiis,
Cic. Mil. 26, 71:praefectum castrorum circumfundunt,
Tac. A. 12, 38; so id. H. 2, 19; 4, 20; id. A. 13, 40; Plin. [p. 339] 5, 12, 13, § 67; Sil. 7, 306:circumfusus hostium concursu,
Nep. Chabr. 4, 2:M. Catonem vidi in bibliothecā sedentem, multis circumfusum Stoicorum libris,
Cic. Fin. 3, 2, 7; Quint. 9, 4, 91, Curt. 3, 11, 4:amplexibus alicujus,
Vell. 2, 123, 3:X. milia Bojorum alio latere quam exspectabatur missis legionibus circumfudit,
Front. 1, 2, 7.—Trop.:cum has terras incolentes circumfusi erant caligine,
Cic. Tusc. 1, 19, 45:latent ista omnia crassis occultata et circumfusa tenebris,
id. Ac. 2, 39, 122:ut, quantā luce ea circumfusa sunt, possint agnoscere,
id. ib. 2, 15, 46:eos stultitiā obruit, tenebris circumfundit,
Lact. 3, 29, 14:circumfundit, aliquem multo splendore,
Sen. Tranq. 1, 9.
См. также в других словарях:
Mid — (m[i^]d), a. [Compar. wanting; superl. {Midmost}.] [AS. midd; akin to OS. middi, D. mid (in comp.), OHG. mitti, Icel. mi[eth]r, Goth. midjis, L. medius, Gr. me sos, Skr. madhya. [root]271. Cf. {Amid}, {Middle}, {Midst}, {Mean}, {Mediate},… … The Collaborative International Dictionary of English
MID — or Mid may refer to: Contents 1 Computers and electronics 2 Medicine and biology 3 Military 4 Other Compu … Wikipedia
mid- — [mıd] prefix [: Old English; Origin: midde] middle ▪ a young woman in her mid twenties ▪ The mid sixties were a turning point in sports car design. ▪ in mid July ▪ He stopped mid sentence. mid morning/afternoon/week etc … Dictionary of contemporary English
mid- — [mıd] prefix [: Old English; Origin: midde] middle ▪ a young woman in her mid twenties ▪ The mid sixties were a turning point in sports car design. ▪ in mid July ▪ He stopped mid sentence. mid morning/afternoon/week etc … Dictionary of contemporary English
mid- — UK / US or mid UK [mɪd] / US prefix the middle of a period of time: used with many nouns in mid September during the mid 1950s Cut the branches in mid or late summer. • See: mid II … English dictionary
mid — meaning ‘middle of’, is normally joined by a hyphen to the following word, as in mid century / mid fifteenth century. Note that when the century is in attributive position (before a noun), two hyphens are needed: a mid fifteenth century church.… … Modern English usage
MID — ist die Abkürzung für: Außenministerium der Russischen Föderation russisch Министерство иностранных дел Российской Федерации Molded Interconnect Devices, 3 dimensionale elektronische Baugruppen Military Intelligence Department, ein… … Deutsch Wikipedia
MID — может означать следующее: .mid укороченное расширение имён файлов в формате MIDI. Mobile Internet device Мобильное интернет устройство. Mid встроенная функция обработки строк во многих версиях Basic и Visual Basic. Mid% обозначает процент… … Википедия
mid — (prep., adj.) O.E. mid with, in conjunction with, in company with, together with, among, from P.Gmc. *medjaz (Cf. O.N. miðr, O.S. middi, O.Fris. midde, O.H.G. mitti, Goth. midjis mid, middle ), from PIE *medhyo middle (see MEDIAL (Cf … Etymology dictionary
mid — mid1 [mid] adj. [ME < OE midd , akin to Goth midjis, ON mithr < IE * medhjo (> L medius, Gr mesos) < base * me , between] 1. MIDDLE 2. Phonet. articulated with the tongue in a position approximately halfway between high and low: said… … English World dictionary
mid|i — «MIHD ee», noun, plural mid|is, adjective. –n. 1. a skirt, dress, or other garment reaching to the calf, usually the mid calf; longuette. 2. the style or length characterized by hemlines at the calf. –adj. reaching to the calf, usually the mid… … Useful english dictionary