back+face

- skóra dłoni the skin of the hand

- skóra głowy the scalp

- skóra na plecach/twarzy the skin of the back/face

- pielęgnacja skóry skin care

- krem do pielęgnacji skó skin cream

- zapalenie skóry dermatitis

- rak skóry skin cancer

- przeszczep skóry a skin graft

- kolor skóry (rasa) the colour of one’s/sb’s skin

- skóra ci schodzi your skin is peeling

- skóra schodzi mu z nosa his nose is peeling

- zedrzeć sobie skórę z kolana/łokcia to skin one’s knee/elbow

- zdjąć skórę z jelenia/niedźwiedzia to skin a deer/bear

- zrzucić skórę Zool. to shed its skin

- ostrzyc kogoś do gołej skóry to shave sb’s head

- obedrzeć kogoś żywcem ze skóry to skin sb alive także przen.

- złupić kogoś ze skóry a. zedrzeć z kogoś skórę przen. to rip sb off

- darł się a. krzyczał a. wrzeszczał, jakby go ze skóry obdzierali he was screaming his head off

- skóra mi cierpnie na myśl, że… przen. it gives me the creeps to think that… pot.

- została z niego skóra i kości przen. he’s nothing but skin and bones

- złoić a. wygarbować komuś skórę a. dać komuś w skórę to whip a. tan sb’s hide; przen. (pokonać) to give sb a licking

- dostać w skórę to get a licking także przen.

- są podobni, jakby skórę zdjął they are the spitting image of each other

- bać się o własną skórę (o życie) to fear for one’s life; (o stanowisko) to fear for one’s job

- każdy dba o własną skórę it’s every man for himself

- zapłacił za to własną skórą (życiem) he paid for it with his own life; (stanowiskiem) it cost him his job

- tanio swojej skóry nie sprzeda he’s not going to give in easily

- potwór w ludzkiej skórze a monster in human form

- zmieniać skórę to change one’s spots

- wejść w czyjąś skórę to put oneself in sb’s position

- nie chciałbym być w twojej skórze I wouldn’t like to be in your shoes

- świńska/cielęca skóra pigskin/calfskin

- skóra wołowa cowhide

- królicze skóry rabbit skins

- sztuczna skóra imitation leather, leatherette

- przedmioty ze skóry leather articles

- buty ze skóry cielęcej calfskin shoes

- torebka z krokodylej skóry a crocodile handbag

- lamparcia/lwia skóra na podłodze a leopard/lion’s skin on the floor

- wyprawiać skórę to tan leather

- oprawić coś w skórę to bind sth in leather

- książka oprawna w skórę a leather-bound book

- chodzić w skórze to wear leathers

- motocykliści w skórach leather-clad bikers

■ czuć przez skórę, że… to feel in one’s bones that…

- dobrać się komuś do skóry (spuścić lanie) to whip a. tan sb’s hide; (zaatakować) to get at sb

- dzielić skórę na niedźwiedziu to count one’s chickens (before they’re hatched)

- mieć cienką/grubą skórę to have a thin/thick skin

- omal ze skóry nie wyskoczył z ciekawości he was dying to find out

- przekonać się na własnej skórze, że… to personally find out that…

- wyłazić ze skóry, żeby coś zrobić to fall over oneself to do sth

- zaleźć komuś za skórę [osoba] to be a nuisance to sb

- trzasnął pięścią w stół he banged his fist on the table

- trzasnąć kogoś w plecy/w twarz to hit sb in the back/face

- trzaskać konia batem po grzbiecie to lash a horse with a whip

- trzasnąć słuchawką to hang up a. to slam down the receiver

- trzaskać drzwiami to bang a. slam the door

- trzaskać garnkami w kuchni to bang pots around in the kitchen

- wiatr trzaska oknem the window is banging in the wind

- trzaskać butami/obcasami/ostrogami to click one’s heels

- trzaśnij mi zdjęcie take a quick photo of me

- ogień trzaskał w kominku a log fire crackled in the hearth

- w korytarzu trzasnęły drzwi the hall door slammed

- lało i trzaskały pioruny it was raining and thunder roared in the sky

- piorun trzasnął w stodołę a thunderbolt struck a. hit a/the barn

- na dworze trzaska mróz it’s freezing outside

- trzaskający mróz a sharp a. severe frost

- trzasnęła się głową o kant stołu she cracked her head on a. against the edge of the table

- trzasnął się dłonią w czoło he banged his forehead with his fist

■ trzasnąć jednego a. po jednym pot. to have a quick one pot.

- trzasnąć sobie w łeb pot. to shoot one’s head off

- choćby a. żeby pioruny trzaskały, to… I’m damned if… pot.

- uderzenie w plecy/twarz a blow in the back/face

- miała sińce od uderzeń she had bruises from being hit

- uderzenie pioruna a stroke of lightning

- uderzenia zegara/dzwonu the striking of a clock/bell

- ziemia drżała od uderzeń bomb the ground shook from the impact of the bombs

- uderzenie mrozu an attack of frost

- uderzenia pulsu a. tętna pulse beats

- uderzenia serca heartbeats

- uderzenie krwi do głowy/mózgu a rush of blood to the head/brain

- mocne uderzenie rock (music), beat (music)

- uderzenie na pozycje nieprzyjaciela a strike a. an attack on the enemy’s position

- wysypać cukierki na stół to empty out a. to spill candy onto a table

- wysypać mąkę na stolnicę to pour flour out onto a pastry board

- wysypać piasek z butów to pour a. to shake sand out of one’s shoes

- wysypała zawartość torebki she emptied out the contents of her handbag

- wysypać blachę mąką to dust a. to sprinkle a baking tin with flour, to dust a. to sprinkle flour onto a baking tin

- wysypać podjazd żwirem to gravel a drive(way)

- cukier wysypywał się z uszkodzonej torebki sugar was pouring out of the damaged bag

- ciasteczka wysypały się z pudełka na stół biscuits fell a. spilled out of the box onto the table

- ludzie wysypali się z pociągu/kościoła people piled off a. out of the train/church

- jaskry wysypały się na łąkach w ciągu jednej nocy overnight the meadows were covered with butter-cups

■ wysypało go/ją na plecach/twarzy pot. a rash broke out on his/her back/face

- zboże wysypało Roln. the corn yielded a good crop

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- błędne/bystre/zamglone/żywe oczy wild/sharp/hazy/lively eyes

- brązowe/piwne/szare/zielone oczy brown/hazel/grey/green eyes

- dwoje a. oboje oczu a pair of eyes

- głęboko osadzone oczy deep-set eyes

- podbite/podsinione oczy black-ringed/livid eyes

- przekrwione/skośne/wpadnięte/wyłupiaste/wypukłe oczy bloodshot/slanting/sunken/bulging/protruding eyes

- łzy napływają a. nabiegają komuś do oczu tears are welling up in sb’s eyes

- oczy komuś zachodzą łzami tears flow into sb’s eyes

- łzy zakręciły się komuś w oczach tears rolled in sb’s eyes

- męczyć a. wytężać a. wysilać oczy to strain one’s eyes

- mrużyć oczy to squint

- otwierać/zamykać oczy to open/to close one’s eyes

- skierować a. obrócić oczy na kogoś/na coś to direct one’s eyes at sb/sth

- wodzić za kimś/czymś oczami a. śledzić kogoś/coś oczami to follow sb/sth with one’s eyes

- tkanina w kolorowe oka polka-dot fabric

- oka na a. w rosole drops of fat in the broth

- stać na oku to bow watch

□ argusowe oczy książk. Argus-eyed look

- kocie oczy Techn. catseyes

- kocie oko Miner. cat’s eye

- magiczne oko Radio, Techn. magic eye

- oko cyklonu Meteo. eye of the storm, storm centre

- oko opatrzności Relig. (symbol opatrzności) the Eye of Providence

- pawie oko (wzór na piórach pawia) peacock’s eye

- tygrysie oko Miner. tiger(’s)-eye

- wole oczy Archit. (ornament) bullseye a. bull’s-eye ornament

- wole oko Archit. bullseye a. bull’s-eye window

■ sokole oko eagle eye

- o sarnich oczach doe-eyed

- szklane oczy (chorobliwe) glazed a. shiny eyes; (o tępym spojrzeniu) glassy a. glazed eyes

- świdrowate oczy przest. piercing eyes

- bez zmrużenia oka a. oczu without batting an eye(lid)

- być czyimś okiem i uchem to be sb’s eyes and ears

- być/pozostawać/uczyć się pod czyimś okiem to be under sb’s tutelage

- cieszyć a. nęcić a. przyciągać a. przykuwać a. rwać a. wabić oczy a. oko to please the eye

- rzucać się a. bić a. uderzać w oczy to be blatant

- dawać po oczach pot. to blind, to dazzle

- dla czyichś pięknych oczu a. na piękne oczy for sb’s pretty face

- dobrze/źle jemu/jej z oczu patrzy he/she has a kind/a forbidding look in his/her eyes

- dwoi a. troi się mu w oczach he sees double/triple

- iść a. pójść gdzie a. dokąd oczy poniosą a. zaprowadzą to go and never look back

- jak a. gdzie okiem sięgnąć a. oko sięga as far as the eye can see

- mieć ciemne plamy przed oczami to see spots before one’s eyes

- pociemniało mu a. zrobiło mu się ciemno przed oczami he saw spots before his eyes

- leźć a. włazić komuś w oczy pot. to nag sb pot., to get in sb’s way pot.

- mieć dobre a. bystre oko a. oczy (być spostrzegawczym) to have observant eyes; (mieć dobry wzrok) to have good a. sharp eyes

- mieć kocie oczy to have cat’s eyes

- mieć kogoś/coś na oku a. mieć oko na kogoś/coś to keep an eye a. a sharp eye on sb/sth

- mieć kogoś/coś przed oczami to have sb/sth before one’s (very) eyes

- stoją mi przed oczami I have them before my very eyes

- mieć oczy (szeroko) otwarte to keep one’s eyes open a. skinned, to keep one’s weather eye (on sth)

- mieni się mi/jemu/jej w oczach a. świat/wszystko mi/mu/jej mieni się w oczach I see/he sees/she sees spots

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć komuś coś prosto w oczy to say sth in sb’s face

- na czyichś oczach before a. in front of a. under sb’s (very) eyes

- na oko more or less

- napawać a. paść a. sycić oczy czymś a. widokiem czegoś/kogoś to feast one’s eyes on sth/sb

- nie móc oderwać oczu od kogoś/czegoś to have one’s eyes riveted to sb/sth

- nie śmieć spojrzeć komuś w oczy a. nie śmieć pokazać się komuś na oczy to not be able to look sb in their eyes a. face

- nie wiedzieć, gdzie oczy podziać a. schować książk. to not know where to look

- nie wierzyć a. nie dowierzać (swoim a. własnym) oczom to not believe one’s own eyes

- obserwować coś/patrzeć na coś kątem oka to watch/to see sth out of a. from the corner of one’s eye

- oczy się mu/jej kleją a. zamykają his/her eyelids are drooping

- oczy się mu/jej świecą a. śmieją do kogoś/czegoś his/her eyes shine a. are shining at sb/sth

- oczy wychodzą a. wyszły a. wyłażą a. wylazły mu/jej na wierzch a. z orbit (ze strachu) his/her eyes bulge(d) from his/her head a. sockets; (ze zdziwienia) his/her eyes pop(ped) out on stalks

- oczy zachodzą mu/jej mgłą a. mgła przysłania a. zasłania a. zasnuwa mu/jej oczy his/her eyes get hazy, his/her sight gets blurred

- oko mu/im zbieleje this will knock him/them out

- otworzyć oczy to wake

- otworzyć szeroko oczy a. zrobić duże a. wielkie oczy a. wybałuszyć a. wytrzeszczyć oczy to goggle

- patrzeć a. spoglądać a. zerkać spod a. kątem oka to look (at sth) out of a. from the corner of one’s eye

- pilnować a. strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie a. jak źrenicy oka to guard sth with one’s life

- podnieść a. wznieść oczy to lift a. raise one’s eyes

- postawić oczy w słup to cast up one’s eyes in astonishment

- patrzeć krzywym a. złym okiem na kogoś/coś to frown (up)on sb/sth, to look askance at sb/sth

- przeszyć a. prześwidrować a. przewiercić kogoś oczami to look at sb piercingly

- przewracać oczami a. wywracać oczy a. oczami to roll one’s eyes

- robić (do kogoś) słodkie oczy pot. to cast a. to make sheep’s eyes (at sb)

- robić coś dla (ludzkiego) oka a. dla ludzkich oczu to keep up appearances

- zrobić a. puścić do kogoś (perskie) oko to wink at sb

- rozmawiać/spotkać się z kimś w cztery oczy to talk/to meet with sb face to face a. tête-à-tête

- skakać a. rzucać się komuś do oczu to fly at sb’s throat

- spojrzeć niebezpieczeństwu/prawdzie/śmierci (prosto) w oczy to face the danger/truth/death

- spotkać się a. stanąć a. znaleźć się z kimś/z czymś oko w oko to be eyeball to eyeball with sb/sth

- spuścić a. opuścić oczy to lower one’s eyes

- stracić kogoś/coś z oczu a. z oka to lose sight of sb

- strzelać oczami (rzucać wesołe spojrzenia) to cast happy glances; (lękliwie zerkać) to cast anxious glances

- szukać oczami kogoś/czegoś to look about for sb/sth

- ścigać a. gonić kogoś/coś oczami to follow sb with one’s eyes

- w czyichś oczach in sb’s eyes

- w oczach rapidly

- zmieniać się w oczach to change overnight

- urosnąć w oczach (dziecko) to shoot up

- w żywe oczy blatantly

- kłamać w żywe oczy to lie through one’s teeth, to tell brazen lies

- widoczny gołym okiem visible to the naked eye

- widzieć a. zobaczyć coś a. przekonać się o czymś na własne a. swoje oczy to see sth with one’s own eyes

- widzieć coś oczami a. oczyma duszy a. wyobraźni to see sth in one’s mind’s eye

- wisieć oczami na kimś/czymś to fix one’s eyes on sb/sth, to glue one’s eyes to sb/sth

- wpaść komuś w oko to catch one’s fancy; (zwrócić uwagę) to catch sb’s eye

- wykłuwać komuś oczy czymś to fling sth in sb’s face

- wypatrywać (sobie) za kimś/czymś oczy to look out for sb/sth

- z zamkniętymi a. zawiązanymi oczami (z łatwością) with one hand (tied) behind one’s back; (trafić gdzieś) with one’s eyes closed

- (po)za oczami behind sb’s back

- zamknąć oczy książk., euf. to pass away, to breathe one’s last (breath)

- zamykać a. przymykać a. (przy)mrużyć na coś oczy to turn a blind eye to sth

- zejść komuś z oczu to get out of sb’s sight

- zginąć a. zniknąć komuś z oczu to vanish from sb’s sight

- oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye, a tooth for a tooth

- co z oczu, to z serca a. z myśli przysł. out of sight, out of mind

- czego oko nie widzi a. oczy nie widzą, tego sercu nie żal przysł. what the eye doesn’t see, the heart doesn’t grieve (over)

- pańskie oko konia tuczy przysł. the master’s eye makes the horse fat

- popie oczy, wilcze gardło, co zobaczy, to by żarło przysł. sb has eyes bigger than their stomach

* * *

1. ( strona przeciwległa) back; (budynku, samochodu) rear; tyłem do kogoś/czegoś with one's back to sb/sth; wejście od tyłu back entrance; na tyłach czegoś in the back of sth; iść tyłem walk backwards; jechać tyłem reverse; włożyć coś tył(em) na przód put sth on back to front; wystawić kogoś tyłem do wiatru pot. leave sb out in the cold; mieć tyły (w czymś) pot. be behind (with sth); mieć tyły u kogoś pot. be in hock to sb.

2. (przestrzeń za kimś, czymś) back; rear; od tyłu from behind; do tyłu backwards; w przód i w tył to and fro; w tył zwrot! about face!; pozostawać w tyle (za kimś/czymś) lag behind (sb/sth).

- suknia z tyłu zapinana na zamek/wiązana a dress with a zip fastener/tied at the back

- włożyć sweter/koszulkę tył a. tyłem na przód to put on a jumper/T-shirt back to front GB a. backwards US

- siedzieć/stać tyłem do okna to sit/stand with one’s back to a window

- posuwać się/iść tyłem to walk backward(s)

- wjechał tyłem do garażu he backed a. reversed a car into a garage

- czytać/pisać wyrazy od tyłu to read/write words backwards

- ogród z tyłu domu a garden at the back a. rear of a house

- spojrzeć do tyłu to glance backward(s), to look back

- odrzucić do tyłu głowę/włosy to toss one’s head/hair

- szedł w tyle za innymi he walked behind the others

- kiwać się w przód i w tył to rock to and fro a. backwards and forwards

- zbliżyć się/zaatakować od tyłu to approach/attack from behind

- zrobił krok w tył he took a step backwards, he stepped backwards

- w tył zwrot! about turn! GB, about face! US

- żołnierze wykonali w tył zwrot soldiers did an about-turn GB a. about-face US

- na tyłach fabryki/sklepu at the rear of a factory/store

- zawsze mamy tyły w płaceniu rachunków we’re always behind with (paying) the bills

■ być do tyłu pot. (mieć zaległości) to be a. get behind (z czymś with sth)

- on jest stale do tyłu z robotą/płaceniem czynszu he’s always behind with his work/the rent

- być w tyle (być gorszym) to fall behind, to lag behind

- w porównaniu do innych jesteśmy bardzo w tyle compared with the others, we have fallen way behind

- mieć tyły u kogoś pot. to be in sb’s black books pot., to be in the doghouse with sb pot.

- podać tył książk. (uciec) to be in flight

- posmarować coś czymś to spread sth with sth

- posmarować chleb dżemem to spread the bread with jam

- posmarować blachę tłuszczem to grease a baking tin

- chleb posmarowany masłem buttered bread

- posmarować coś maścią to apply an ointment to sth

- posmarować twarz kremem to put cream on one’s face, to apply cream to one’s face

- posmarować komuś plecy olejkiem do opalania to rub sb’s back with suntan oil

- posmaruj mi plecy could you do my back, please? ⇒ smarować

- posmarować sobie ubranie smarem to smear one’s clothes with grease

- jak się nie posmaruje, to się nic nie załatwi you always have to grease someone’s palm to get anything done ⇒ smarować

- posmarować się olejkiem do opalania to use suntan oil ⇒ smarować się

- drzwi do kuchni/stajni a kitchen/stable door

- dwoje/troje drzwi two/three doors

- drzwi wejściowe/kuchenne a front/kitchen door

- drzwi balkonowe French window(s) GB

- drzwi od szafy/serwantki a cupboard door

- pukać do drzwi to knock at a. on the door

- otworzyć/zamknąć drzwi to open/close a. shut the door

- otworzyć komuś drzwi (wpuścić) to open the door to sb, to answer the door; (przepuścić) to open the door for sb

- mieszkać z kimś drzwi w drzwi to live next door to sb

- zamknąć a. zatrzasnąć komuś drzwi przed nosem to shut a. slam the door in sb’s face

- zamknąć przed kimś drzwi to shut the door on sb także przen.

- wyrzucić kogoś za drzwi to throw sb out, to turn sb out

- za drzwi! get out!

- nie wiedział, co znajduje się za drzwiami he didn’t know what there was behind the door

- drzwi uchyliły/otworzyły/zatrzasnęły się the door opened slightly/opened/slammed shut

- trzasnąć drzwiami to slam the door

- „nie trzaskać drzwiami” ‘don’t slam the door’

- przy drzwiach otwartych [rozprawa] in open court

- przy drzwiach zamkniętych a. za zamkniętymi drzwiami behind closed doors, in camera

- stanąć/pojawić się w drzwiach to stand/appear in the doorway

- stać w drzwiach to stand in the doorway

- przepuścić kogoś w drzwiach to let sb in/out

- minęłam się z nim w drzwiach I was going out just as he was coming in/he was going out as I was coming in

- ta rola otworzyła przed nim drzwi do kariery that role was a springboard to a career a. opened the doors to a career for him

- □ drzwi dwuskrzydłowe a. podwójne double door(s)

- drzwi jednoskrzydłowe single door

- drzwi obrotowe revolving door

- drzwi harmonijkowe folding door

- drzwi rozsuwane sliding door

- drzwi wahadłowe swing door, swinging door US

■ chodzić od drzwi do drzwi to go from door to door

- cisnąć się a. włazić drzwiami i oknami pot. to flock

- dostać się a. wejść kuchennymi drzwiami to get in by the back door

- dostać się a. wejść tylnymi drzwiami to sneak in by a. through the back door

- drzwi się nie zamykają it’s all go GB

- pokazać a. wskazać komuś drzwi to show sb the door

- nie kładź palca między drzwi don’t stick your neck out

- te drzwi stoją przed tobą/nimi otworem you/they are always welcome

* * *

* * *

Gen. -i door; drzwi wejściowe front door, main door; drzwi kuchenne back door, kitchen door; drzwi na taras terrace door, French windows; drzwi otwarte na oścież wide-open door; pukać do drzwi knock at the door; dobijać się do drzwi bang at the door, pound on the door; zamknąć drzwi close the door; podsłuchiwać pod drzwiami eavesdrop at a door; stanąć w drzwiach stand in the doorway l. on the threshold; wyrzucić kogoś za drzwi throw sb out; wskazać l. pokazać komuś drzwi show sb the door; dom, w którym drzwi się nie zamykają open house; zatrzasnąć komuś drzwi przed nosem dosł. slam the door in sb's face; przen. turn sb from one's door; drzwi stoją przed kimś otworem door is open to sb; pchać się drzwiami i oknami crowd; wyważać otwarte drzwi state l. prove the obvious; za zamkniętymi drzwiami behind closed doors; rozprawa przy drzwiach zamkniętych in camera trial; obrady przy drzwiach otwartych open session; polityka otwartych drzwi open door policy; chodzić od drzwi do drzwi go door-to-door, beg; za drzwi! out!; nie kładź palca między drzwi it's none of your business; don't interfere in someone else's business; drzwi jednoskrzydłowe single door; drzwi dwuskrzydłowe double doors; drzwi obrotowe revolving door; drzwi rozsuwane sliding door; drzwi wahadłowe swing door; dwoje/troje drzwi two/three doors.

- od zachodu/południa from the west/south

- wiatr od morza the wind from the sea

- wieje od drzwi there’s a draught from the door

- od jeziora dochodził rechot żab the croaking of frogs could be heard from the lake

- od schroniska idziemy żółtym szlakiem from the hostel we take the yellow trail

- właśnie wracałam od dentysty I was just on my way back from the dentist

- goście wstali od stołu the guests got up from the table

- odległość od drzwi do okna the distance from the door to the window a. between the door and the window

- chodzić od wsi do wsi/od sklepu do sklepu to go from village to village/from shop to shop

- sto metrów od ratusza a hundred metres from the town hall

- od wewnątrz/zewnątrz from the inside/outside

- druga półka od dołu/góry the second shelf from the bottom/top, the second shelf up/down

- piąty wagon od końca the fifth carriage from the end

- okna od ulicy/podwórza the front/back windows

- na południe od Krakowa (to the) south of Cracow

- oddzielić coś od czegoś to separate sth from sth

- nie mógł oderwać się od książki he couldn’t tear himself away from the book

- odejmij pięć od trzynastu subtract five from thirteen

- oddziel mięso od kości bone the meat

- zwolnienia od podatku tax exemptions

- stronić od kogoś/czegoś to avoid a. shun sb/sth

- list od brata a letter from one’s brother

- azjatyckie bydło pochodzące od tura Asian cattled descended from the aurochs

- pożyczyć/kupić coś od kogoś to borrow/buy sth from sb

- dostała ode mnie książkę she got a book from me

- zaraził się odrą ode mnie he caught the measles from me

- od tej chwili from that moment on

- od jutra from tomorrow, as of a. from tomorrow

- od poniedziałku/marca since (last) Monday/March

- od dzieciństwa a. od dziecka cierpiała na alergię she’d suffered from an allergy since childhood a. since she was a child

- od jak dawna tu mieszkasz? how long have you lived a. been living here?

- od roku/trzech tygodni for a year/three weeks

- od dawna for a long time

- od jakiegoś czasu for some time

- od drugiej do piątej po południu from two p.m. till five p.m., between two p.m. and five p.m.

- od poniedziałku do środy from Monday to Wednesday

- zaprosimy od 50 do 60 osób we’ll invite (from) 50 to 60 people

- ceny wahają się od stu do pięciuset złotych prices range from a hundred to five hundred zlotys

- od 1000 złotych w górę from 1,000 zlotys up a. upwards

- można tu kupić wszystko: od śrubek po komputery you can buy everything here – from screws to computers

- trawa mokra od rosy grass wet with a. from dew

- oczy czerwone od płaczu eyes red from crying a. tears

- jego twarz rozpalona od gorączki his face flushed with fever

- ochrypł od krzyku he grew hoarse from a. with shouting

- bolał ją kręgosłup od dźwigania walizek her back ached from carrying the suitcases

- rury popękały od mrozu the pipes had burst from the cold

- dom zapalił się od pioruna the house was set on fire by lightning

- chronić coś od słońca/chłodu to protect sth from sunlight/cold

- oganiać się od komarów to fight off gnats

- być ubezpieczonym od pożaru/kradzieży to be insured against fire/theft

- uchylać się od czegoś to shirk sth

- guziki od marynarki jacket buttons

- kluczyki od samochodu car keys

- okulary od słońca sunglasses

- pasek od zegarka a watch strap

- tabletki od bólu głowy headache pills a. tablets

- syrop od kaszlu cough mixture a. syrup

- od czego jest ta śrubka? where does this screw come from?

- ekspert od informatyki an expert in computer science

- fachowiec a. spec pot. od naprawy starych zegarów an expert at repairing old clocks

- policja jest od tego, żeby zaprowadzić w mieście porządek it’s the job of the police to restore order in the city

- nie jestem od tego, żeby was pouczać it’s not up to me to lecture you

- to mieszkanie jest mniejsze od waszego this flat is smaller than yours

- ona jest starsza od brata o dwa lata she’s two years older than her brother

- wyszedł wcześniej ode mnie he left earlier than I did

- płatny od wiersza/godziny paid by the line/hour

- 50 złotych od metra 50 zlotys a metre

* * *

* * *

+ Gen.

1. ( przy określaniu kierunku) from; od drzwi from the door; od wschodu from the east; okno od ulicy front window.

2. ( przy określaniu trwania) for; od pięciu lat for five years; od dawna for a long time.

3. ( przy określaniu punktu początkowego) from, since; od świtu do nocy from dawn till dusk; od a do zet from A to Z; od rana do wieczora all day long; od stóp do głów from head l. crown l. top to toe l. foot; od początku do końca from the start till the end; od dziecka since childhood; od wtorku since Tuesday; od poniedziałku do piątku Monday through Friday.

4. ( przy wyrażaniu strony) from; od lewej do prawej from the left to the right.

5. ( przy określaniu punktu wyjściowego) (away) from; 500 kilometrów od Nowego Jorku 500 kilometers away from New York.

6. ( przy określaniu dolnej granicy) from; od czterech do pięciu minut from four to five minutes; od 100 do 150 dolarów from 100 to 150 dollars.

7. ( przy określaniu przyczyny) with, from; czoło mokre od potu forehead damp with sweat.

8. ( przy określaniu pochodzenia) from; list od mojej dziewczyny letter from my girlfriend; wiedzieć coś od kogoś know sth from sb.

9. ( przy określaniu przeznaczenia) for; dziurka od klucza keyhole; tabletka od bólu głowy headache pill, painkiller.

10. ( przy określaniu specjalizacji) nauczyciel od angielskiego English teacher, teacher of English; fachowiec od komputerów computer technician.

11. ( przy porównaniach) than; lepszy od kogoś better than sb.

12. ( przy wyrażaniu odejścia od czegoś) from, to; zwolnienie od opłat exemption from charges; odstępstwo od reguły exception to the rule.

13. ( przy wyrażaniu czynnika) by; stawka od godziny hourly rate; cena od sztuki item l. unit price; praca płatna od godziny work paid by the hour; czegoś jest od metra pot. there's loads l. plenty of sth, there's shitloads of sth.

14. ( przy wyrażaniu powtarzalności) from; od domu do domu from house to house.

* * *

- am -asz

1. (= chować) conceal, cover up, hide, stash away ( coś przed kimś sth from sb); ( zbiega) harbor, give shelter to; ukryć twarz w dłoniach bury one's face in one's hands; ukrywać w dłoni palm.

2. (= zatajać) suppress, conceal, keep secret, hold back; (ból, aferę) conceal; (chorobę, uczucia) dissimulate; ( intencje) mask, veil; ( prawdę) cover up; ( błędy) whitewash; (wiek, fakty) belie; (uczucia, motywy) disguise, dissemble; ukrywać coś przed kimś keep l. hold sth back from sb; ukrywać coś pod maską l. płaszczykiem czegoś hide sth under the pretense of sth, mask sth by the pretense of sth; ukrywać swoje talenty, umiejętności hide one's light under a bushel; nie ukrywam, że... I'm not denying that...; nie da się ukryć, że... there's no escaping the fact that...; starać się coś ukryć sweep sth under the carpet l. the rug; nic się przed nim nie ukryje he never misses a trick, nothing can be held back from him.

3. (= mieścić w sobie) harbor, house.

hide ( przed kimś from sb); be in hiding, take cover; ( o przestępcy) be on the run, lie low; (na statku, w samolocie) stow away; ukrywać się z czymś keep sth secret.

- obrócić klucz w zamku to turn the key in the lock

- obracaćcoś w rękach to turn sth over (and over) in one’s hands

- sanitariusze obrócili rannego na plecy the orderlies turned the injured man onto his back

- obracać ku komuś głowę to turn one’s face towards sb

- stał obrócony tyłem do okna he stood with his back to the window

- obrócić wzrok na kogoś to look at sb

- dwie pary oczu obrócone na mnie two pairs of eyes looking at me

- przymierze obrócone przeciwko światu przen. an alliance against the rest of the world

- pola uprawne obracano na pastwiska arable fields were changed into pastures

- obracać coś w zgliszcza to reduce sth to ashes

- pokój w chlew obrócili they turned their room into a pigsty

- obrócił trzy razy, zanim zniósł wszystkie paczki he had to go back and forth/up and down three times to bring down all the parcels

- obracać się wokół Słońca to revolve around the Sun

- obracać się wokół własnej osi to rotate (on a. around its axis)

- koła od roweru obracały się wolno the bike wheels were turning slowly

- obracali się w tańcu they were spinning across the dance floor

- chciał ją pocałować, ale obróciła się do niego tyłem he wanted to kiss her but she turned her back on him

- kwiat obrócił się ku słońcu the flower turned toward the sun

- gdziekolwiek bym się obrócił, zawsze mnie znajdą wherever I go, they’ll find me

■ obrócić się przeciw komuś to backfire on sb

- obrócić kogoś przeciwko komuś to turn sb against sb

- po rozwodzie wszyscy obrócili się przeciwko mnie when I got divorced everybody turned against me

- obracać językiem pot. to prattle (on), to chatter (on)

- obrócić coś w żart to make a joke (out) of sth

- opalać mieszkanie drzewem/węglem/koksem to heat an apartment with firewood/coal/coke

- po oskubaniu należy drób opalić poultry should be singed after plucking

- poszli się opalać na plażę they went sunbathing on the beach

- ładnie się opaliłaś you’ve got a nice tan

- podrapać kogoś po plecach/kota za uszami to scratch sb’s back/a cat behind the ears

- podrap mnie w plecy a. po plecach scratch my back, please ⇒ drapać

- ciernie podrapały jej nogi her legs were scratched by thorns

- kot mnie podrapał a cat scratched me

- podrapała mu twarz paznokciami she scratched his face with her fingernails

- wrócił do domu z podrapaną twarzą he came home with a scratched face

- byłem cały podrapany I was covered in scratches

- samochód miał podrapany lakier the car was scratched ⇒ drapać

- podrapać się w głowę a. po głowie to scratch one’s head

- nie mogłem się nawet podrapać I couldn’t even scratch myself ⇒ drapać się

- podrapać się w rękę/kolano to scratch one’s hand/knee

- podrapać się o drut kolczasty to scratch oneself on barbed wire ⇒ drapać się

pot mug (pot)

* * *

Gen.pl. gąb

1. pot. (= usta) trap, yap, bazoo; ( razem ze szczęką) kisser l. kisseroo, chops; na gębę at sb's word; trzymaj gębę na kłódkę keep your mouth l. trap shut; iść l. lecieć z gębą run one's mouth; gęba się komuś nie zamyka sb runs at the mouth, sb is a chatterbox; być mocny w gębie be all talk, have a big mouth, be a bigmouth l. loudmouth; gębę sobie kimś wycierać spread dirt about sb; mieć niewyparzoną gębę have a foul mouth; zamknąć komuś gębę shut sb up, keep sb quiet; zamknij gębę! shut your mouth l. trap!; nie mam do kogo gęby otworzyć I have no one to talk to; nie mam co do gęby włożyć I don't have a bite to eat; robić z gęby cholewę go back on one's word; zapomnieć języka w gębie be at a loss for words, be tongue-tied; zapomniałeś języka w gębie? (has the) cat got your tongue?

2. pot., przen. (= ktoś na czyimś utrzymaniu) mouth to feed.

3. pot. (= twarz) mug, puss, face; straszna gęba ugly mug; strzelić kogoś w gębę punch sb in the face; skuć komuś gębę use sb's face as a punching bag; pan/pani całą gębą a gentleman/lady in every sense of the word, a gentleman/lady if there ever was one l. if I've ever seen one; śmiać się całą gębą roar with laughter.

4. ( u zwierząt) muzzle.

( chleb masłem) perf; po- to butter; ( zawiasy) perf; na- to grease, to lubricate, (pot: mazać, brudzić) perf; wy- to smear

* * *

1. (= powlekać smarem) grease; lubricate.

2. (= rozprowadzać masło, dżem) spread; smarować chleb masłem spread butter on one's bread, spread bread with butter.

3. ( maścią) rub, smear, bedaub ( coś czymś sth with sth); smarować komuś plecy maścią apply ointment to sb's back; smarować twarz kremem put cream on one's face, cream one's face.

4. pot. (= pisać) scribble, doodle.

5. pot. (= brudzić) blot, stain, soil.

6. pot. (= biec) dash; smaruj do domu! off you go home!

7. pot. (= dawać łapówkę) grease sb's palm l. hand.

put on (cream, oil, ointment, etc. on one's face, body, etc.).

* * *

1. (= mur) wall; ściana boczna/frontowa side/front wall; ściana działowa partition wall; ściana nośna load-bearing wall; ściana przeciwpożarowa firewall; ściana szczytowa ( w domu) gable wall; ( w bloku) side wall; ściana ślepa windowless wall; blady jak ściana white as a sheet; jak groch o ścianę pot. like water off a duck's back; gadać jak do ściany pot. it's like talking to a brick wall; mieszkać z kimś przez ścianę live next door to sb; podpierać ściany pot. ( na potańcówce) be a wallflower; postawić kogoś pod ścianą put sb up against a wall; wbić gwóźdź w ścianę drive a nail into the wall; ściany mają uszy walls have ears.

2. (= płaszczyzna) wall; (= bok) side; ściana komórkowa bot. cell wall.

3. (= zbocze) wall; wejść na szczyt południową ścianą reach the top from the south.

4. górn. (= wyrobisko) face.

5. (= przeszkoda) wall; barrier; ściana deszczu sheet of rain; ściana ognia wall of fire; ściana milczenia wall of silence.

6. geom. face, side.

- ciemne/jasne kolory dark/light colours

- intensywne/jaskrawe/stonowane kolory vivid/bright/muted colours

- ciepłe/chłodne kolory warm/cool colours

- kolory podstawowe/pochodne primary/secondary colours

- kolor czerwony/niebieski (the colour) red/blue

- kolor ochronny protective colouring

- kolor trawy/morza the colour of grass/the sea

- kolor oczu/włosów eye/hair colour

- zestawienie kolorów a colour combination

- gra kolorów na płótnie the play of colours on a canvas

- suknia koloru czerwonego a. w kolorze czerwonym a red dress

- materiał w kolorze nieba/piasku sky-/sand-coloured fabric

- włosy w kolorze jesiennych liści hair the colour of autumn leaves

- oczy/włosy o nieokreślonym kolorze eyes/hair of an undefined a. nondescript colour

- marynarka w tym samym kolorze a. tego samego koloru co spodnie a jacket (of) the same colour as the trousers

- w jakim kolorze a. jakiego koloru jest twój samochód? what colour is your car?

- jakiego koloru miała oczy? what colour were her eyes?

- szminka pod kolor sukienki lipstick to match a. matching the dress

- ubierać się pod kolor to dress in (shades of) one colour

- być dopasowanym pod względem koloru to be in matching colours

- nadać czemuś rubinowy kolor to give sth a ruby-red colour, to turn sth ruby red

- nabrać czerwonego koloru to turn red a. take on a red colour

- jaki jest twój ulubiony kolor? what’s your favourite colour?

- kolor skóry skin colour, the colour of one’s skin

- bez względu na kolor skóry regardless of (skin) colour a. the colour of one’s skin

- kolor na zdjęciach wyblakł the pictures have lost their colour

- zdjęcie w kolorze a colour picture

- nakręcić film w kolorze to shoot a film in colour

- kolor puszcza/nie puszcza w praniu the colour runs/doesn’t run in the wash

- nałożyć kolor to apply colour (paint)

- mocny/słaby kolor a strong/weak suit

- długi/krótki kolor a long/short suit

- kolor atutowy the trump suit

- mieć karty we wszystkich kolorach to have cards in all suits

- dodawać do koloru to follow suit

- zgłosić kolor to declare a suit

- odzyskał kolory he regained his colour, the colour came back to his face

- kolory wystąpiły jej na twarzy colour flooded her face, her face flooded with colour

- nabrać kolorów to take on new colour

- dodać czemuś kolorów to add some colour to sth

- moje życie jest pozbawione kolorów my life lacks colour

- kolory należy prać oddzielnie colours should be washed separately

- nosić jasne/ciemne kolory to wear light/dark colours

■ widzieć coś w ciemnych a. czarnych kolorach to look on the dark side (of sth)

- przedstawiać coś w ciemnych a. czarnych kolorach to paint sth in dark colours, to paint a gloomy picture of sth

- widzieć coś w jasnych a. różowych kolorach to see sth through rose-coloured spectacles a. glasses

- przedstawiać coś w jasnych a. różowych kolorach to paint a. present sth in rosy colours, to paint a rosy picture of sth

* * *

- ę -esz

1. (= kruszyć) break, smash, crack; łamać sobie język na czymś twist one's tongue trying to pronounce sth; łamać sobie głowę nad czymś puzzle one's head over sth, rack one's brains, beat out l. cudgel one's brains; łamie mnie w krzyżu pot. my back is killing me, I have shooting pains in my back; łamać (pierwsze) lody break the ice.

2. (opór, przeszkody) (= przezwyciężać) break (down), overcome.

3. (= naruszać) break, violate, transgress, infringe; ( umowę) breach; ( zasady) flout; ( obietnicę) break, go back on; łamać prawo break the law, infringe upon the law; łamać tradycję fly in the face l. teeth of tradition.

4. (= zaprzepaszczać) ruin, spoil; łamać sobie karierę ruin l. spoil one's career, bring one's career to an end.

5. druk. make up.

1. (= dzielić się) share; łamać się opłatkiem share the wafer.

2. (= być łamanym) break; głos się komuś łamie sb's voice falters.

3. przen. (o fali, świetle) refract, be refracted.

4. przen. (= załamywać się) break down, get depressed, go to pieces.

5. ( o falach) (= rozpryskiwać się) break.

6. (= wahać się) waver, be in two minds.

7. pot. (= zamartwiać się) eat one's heart out, fret; nie łam się, wszystko będzie dobrze don't worry, it's going to be fine l. all right.