off-post

ut or ŭtī (old form ŭtei, C. I. L. 1, 196, 4 sq.; 1, 198, 8 et saep.), adv. and conj. [for quoti or cuti, from pronom. stem ka-, Lat. quo-, whence qui, etc., and locat. ending -ti of stem to-, whence tum, etc.].

As adv. of manner.

Interrog. = quomodo, how, in what way or manner.

In independent questions (colloq.; rare in class. prose; not in Cic.): De. Quid? ut videtur mulier? Ch. Non, edepol, mala. De. Ut morata'st? Ch. Nullam vidi melius mea sententia, Plaut. Merc. 2, 3, 56 sq.:

salve! ut valuisti? quid parentes mei? Valent?

id. ib. 5, 2, 107; id. Pers. 2, 5, 8:

ut vales?

id. Most. 2, 19, 29; 3, 2, 28; Ter. Heaut. 2, 4, 26:

ut sese in Samnio res habent?

Liv. 10, 18, 11:

ut valet? ut meminit nostri?

Hor. Ep. 1, 3, 12; id. S. 2, 8, 1.—

In exclamatory sentences (in all periods of the language): ut omnia in me conglomerat mala! Enn. ap. Non. p. 90, 14 (Trag. Rel. v. 408 Vahl.):

ut corripuit se repente atque abiit! Hei misero mihi!

Plaut. Merc. 3, 4, 76:

ut dissimulat malus!

id. ib. 5, 4, 13:

ut volupe est homini si cluet victoria!

id. Poen. 5, 5, 15: ut multa verba feci;

ut lenta materies fuit!

id. Mil. 4, 5, 4:

ut scelestus nunc iste te ludos facit!

id. Capt. 3, 4, 47:

ut saepe summa ingenia in occulto latent,

id. ib. 1, 2, 61; id. Rud. 1, 2, 75; 2, 3, 33 sq.:

ut falsus animi est!

Ter. Eun. 2, 2, 42:

heia! ut elegans est!

id. Heaut. 5, 5, 19:

fortuna ut numquam perpetua est bona!

id. Hec. 3, 3, 46; cf. id. Phorm. 5, 8, 52:

Gnaeus autem noster... ut totus jacet,

Cic. Att. 7, 21, 1:

quae ut sustinuit! ut contempsit, ac pro nihilo putavit!

id. Mil. 24, 64:

qui tum dicit testimonium ex nostris hominibus, ut se ipse sustentat! ut omnia verba moderatur, ut timet ne quid cupide... dicat!

id. Fl. 5, 12:

quod cum facis, ut ego tuum amorem et dolorem desidero!

id. Att. 3, 11, 2:

quanta studia decertantium sunt! ut illi efferuntur laetitia cum vicerint! ut pudet victos! ut se accusari nolunt! etc.,

id. Fin. 5, 22, 61:

ut vidi, ut perii! ut me malus abstulit error!

Verg. E. 8, 41:

ut melius quidquid erit pati!

Hor. C. 1, 11, 3:

ut tu Semper eris derisor!

id. S. 2, 6, 53:

o superbia magnae fortunae! ut a te nihil accipere juvat! ut omne beneficium in injuriam convertis! ut te omnia nimia delectant! ut to omnia dedecent!

Sen. Ben. 2, 13, 1:

ut me in supremis consolatus est!

Quint. 6, prooem. 11.—

In dependent questions.

With indic. (ante-class. and poet.): divi hoc audite parumper ut pro Romano populo... animam de corpore mitto, Enn. ap. Non. p. 150, 6 (Ann. v. 215 Vahl.): edoce eum uti res se habet, Plaut. [p. 1940] Trin. 3, 3, 21:

hoc sis vide ut avariter merum in se ingurgitat,

id. Curc. 1, 2, 33:

hoc vide ut dormiunt pessuli,

id. ib. 1, 2, 66:

illud vide os ut sibi distorsit carnufex,

Ter. Eun. 4, 4, 3:

vide ut otiosus it, si dis placet,

id. ib. 5, 3, 10:

illud vide, Ut in ipso articulo oppressit,

id. Ad. 2, 2, 21; 3, 5, 3:

viden ut faces Splendidas quatiunt comas?

Cat. 61, 77:

viden ut perniciter exiluere?

id. 62, 8:

adspicite, innuptae secum ut meditata requirunt,

id. 62, 12:

aspice, venturo laetantur ut omnia saeclo! (= omnia laetantia),

Verg. E. 4, 52 Forbig. ad loc.:

nonne vides, croceos ut Tmolus odores, India mittit ebur,

id. G. 1, 56; id. E. 5, 6; id. A. 6, 779. —

With subj. (class.):

nescis ut res sit, Phoenicium,

Plaut. Ps. 4, 4, 1:

oppido Mihi illud videri mirum, ut una illaec capra Uxoris dotem simiae ambadederit,

id. Merc. 2, 1, 16:

nam ego vos novisse credo jam ut sit meus pater,

id. Am. prol. 104:

narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet,

Ter. Hec. 1, 2, 70:

tute scis quam intimum Habeam te, et mea consilia ut tibi credam omnia,

id. Eun. 1, 2, 48:

videtis ut omnes despiciat, ut hominem prae se neminem putet, ut se solum beatum se solum potentem putet?

Cic. Rosc. Am. 46, 135:

videtisne ut Nestor de virtutibus suis praedicet?

id. Sen. 10, 31; id. Rosc. Am. 24, 66:

credo te audisse ut me circumsteterint, ut aperte jugula sua pro meo capite P. Clodio ostentarint,

id. Att. 1, 16, 4:

videte ut hoc iste correxerit,

id. Verr. 2, 1, 45, § 115:

docebat ut omni tempore totius Galliae principatum Aedui tenuissent,

Caes. B. G. 1, 43:

veniat in mentem, ut trepidos quondam majores vestros... defenderimus,

Liv. 23, 5, 8:

aspice quo submittat humus formosa colores,

Prop. 1, 2, 9:

infinitum est enumerare ut Cottae detraxerit auctoritatem, ut pro Ligario se opposuerit,

Quint. 6, 5, 10:

vides ut alta stet nive candidum Soracte,

Hor. C. 1, 9, 1:

nonne vides, ut... latus et malus Antennaeque gemant,

id. ib. 1, 14, 3 Orell. ad loc.:

audis... positas ut glaciet nives Puro numine Juppiter,

id. ib. 3, 10, 7; id. S. 1, 8, 42; 2, 3, 315; Verg. A. 2, 4; Tib. 2, 1, 26; Prop. 2, 34 (3, 32), 57:

mirum est ut animus agitatione motuque corporis excitetur,

Plin. Ep. 1, 6, 2.—

Relative adverb of manner = eo modo quo, as.

Without demonstr. as correlatives: ut aiunt, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 101 Mull. (fr inc. l. 10 Vahl.):

ego emero matri tuae Ancillam... forma mala, ut matrem addecet familias,

Plaut. Merc. 2, 3, 79:

apparatus sum ut videtis,

id. ib. 5, 2, 10:

verum postremo impetravi ut volui,

id. Mil. 4, 5, 5:

ero ut me voles esse,

id. Capt. 2, 1, 32:

faciam ut tu voles,

id. Men. 5, 9, 90: ut vales? Tox. Ut queo, id. Pers. 1, 1, 16:

ut potero feram,

Ter. And. 5, 3, 27:

faciam ut mones,

id. Hec. 4, 4, 97:

Ciceronem et ut rogas amo, et ut meretur et ut debeo,

Cic. Q. Fr. 3, 9, 9:

cupiditates quae possunt esse in eo qui, ut ipse accusator objecit, ruri semper habitarit?

id. Rosc. Am. 14, 39:

ut ex propinquis ejus audio, non tu in isto artificio callidior es, quam hic in suo,

id. ib. 17, 49:

homo demens, ut isti putant,

id. Rep. 1, 1, 1:

cumulate munus hoc, ut opinio mea fert, effecero,

id. ib. 1, 46, 70:

non ut clim solebat, sed ut nunc fit, mimum introduxisti,

id. Fam. 9, 16, 7:

Labienus, ut erat ei praeceptum, ne proelium committeret nisi, etc., monte occupato nostros exspectabat, proelioque abstinebat,

Caes. B. G. 1, 22:

cuncta ut gesta erant exposuit,

Liv. 3, 50, 4:

(Postumius) fugerat in legatione, ut fama ferebat, populi judicium,

id. 10, 46, 16:

sed, ut plerumque fit, major pars meliorem vicit,

id. 21, 4, 1:

nec temere, et ut libet conlocatur argentum, sed perite servitur,

Sen. Vit. Beat. 17, 2:

servus, ut placet Chrysippo, perpetuus mercenarius est,

id. Ben. 3, 22, 1.—Esp. parenthet., to denote that the facts accord with an assumption or supposition made in the principal sentence (= sicut):

si virtus digna est gloriatione, ut est,

Cic. Fin. 4, 18, 51:

quorum etiamsi amplecterer virtutem, ut facio, tamen, etc.,

id. Phil. 10, 9, 18:

quamvis fuerit acutus, ut fuit,

id. Ac. 2, 22, 69; cf.:

incumbite in causam, Quirites, ut facitis,

id. Phil. 4, 5, 12:

tu modo istam imbecillitatem valetudinis sustenta, ut facis,

id. Fam. 7, 1, 5:

satis enim erat, probatum illum esse populo Romano, ut est,

id. Phil. 1, 15, 37.—

With the correlative ita or sic: VTI LEGASSIT SVPER PECVNIA TVTELAVE SVAE REI, ITA IVS ESTO, Leg. XII. Tab. 5, fr. 3: alii, ut esse in suam rem ducunt, ita sint;

ego ita ero ut me esse oportet,

Plaut. Men. 5, 6, 24 sq.:

sic sum ut vides,

id. Am. 2, 1, 57:

omnes posthabui mihi res, ita uti par fuit,

Ter. Phorm. 5, 8, 15:

ut viro forti ac sapienti dignum fuit, ita calumniam ejus obtrivit,

Cic. Caecin. 7, 18.—In partic. with a superlative belonging to the principal sentence, attracted to the relative clause:

haec ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt (= ita breviter dicta sunt ut dici potuerunt),

Cic. de Or. 2, 41, 174.—So ut qui, with sup.:

te enim semper sic colam et tuebor ut quem diligentissime,

Cic. Fam. 12, 62 fin.; without sic or ita:

causas ut honorificentissimis verbis consequi potero, complectar,

id. Phil. 14, 11, 29:

sed exigenda est ut optime possumus,

Quint. 12, 10, 38.—And with comp.:

eruditus autem sic ut nemo Thebanus magis,

Nep. Epam. 2, 1; cf.:

ad unguem Factus homo, non ut magis alter, amicus,

Hor. S. 1, 5, 33:

cocto Chium sic convenit, ut non Hoc magis ullum aliud,

id. ib. 2, 8, 48.—

Doubled ut ut, as indefinite relative, = utcumque, in whatever manner, howsoever (mostly ante-class.; only with indic.):

gaudeo, ut ut erga me est merita,

Plaut. Am. 5, 1, 52:

age jam, utut est, etsi'st dedecori, patiar,

id. Bacch. 5, 2, 85:

utut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuo'st,

id. Ps. 1, 3, 76:

utut res sese habet, pergam, etc.,

id. Most. 3, 1, 14:

non potis est pietati opsisti huic, ututi res sunt ceterae,

id. Ps. 1, 3, 36; id. Cist. 1, 1, 110:

sed ut ut haec sunt, tamen hoc faciam,

Ter. Phorm. 3, 2, 46; cf. id. ib. 3, 1, 4; id. Heaut. 1, 2, 26; id. Ad. 2, 2, 40; 4, 4, 22:

ut ut est res, casus consilium nostri itineris judicabit,

Cic. Att. 15, 25 B. and K. (dub.;

v. Orell. ad loc.): sed ut ut est, indulge valetudini tuae,

id. Fam. 16, 18, 1 dub. (al. ut est).—

Causal, as, = prout, pro eo ut.

Introducing a general statement, in correspondence with the particular assertion of the principal clause, ut = as, considering... that, in accordance with:

atque, ut nunc sunt maledicentes homines, uxori meae mihique objectent, lenociniam facere,

Plaut. Merc. 2, 3, 75:

ut aetas mea est, atque ut huic usus facto est,

id. Men. 5, 2, 1:

haud scio hercle ut homo'st, an mutet animum,

Ter. Phorm. 5, 2, 9:

praesertim, ut nunc sunt mores,

id. ib. 1, 2, 5:

atque ille, ut semper fuit apertissimus, non se purgavit, sed, etc.,

Cic. Mur. 25, 51:

permulta alia colligit Chrysippus, ut est in omni historia curiosus,

id. Tusc. 1, 45, 108:

magnifice et ornate, ut erat in primis inter suos copiosus, convivium comparat,

id. Verr. 2, 1, 26, § 65:

Kal. Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt,

Liv. 3, 6, 1:

tribuni, ut fere semper reguntur a multitudine magis quam regunt, dedere plebi, etc.,

id. 3, 71, 5:

transire pontem non potuerunt, ut extrema resoluta erant, etc.,

id. 21, 47, 3.—Ellipt.:

mortales multi, ut ad ludos, convenerant (ut fit, si ludi sunt),

Plaut. Men. prol. 30:

Epicharmi, acuti nec insulsi hominis, ut Siculi,

as was natural, he being a Sicilian, Cic. Tusc. 1, 8, 15; so,

Diogenes, liberius, ut Cynicus... inquit,

id. ib. 5, 33, 92:

ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta,

Liv. 23, 14, 1.—

Reflecting the assertion to particular circumstances, etc., ut = for, as, considering:

hic Geta ut captus est servorum, non malus,

Ter. Ad. 3, 4, 34:

ut est captus hominum,

Cic. Tusc. 2, 27, 65; Caes. B. G. 4, 3: Themistocles ut apud nos perantiquus, ut apud Athenienses non ita sane vetus, in regard to us, etc., Cic. Brut. 10, 41:

Caelius Antipater, scriptor, ut temporibus illis, luculentus,

for those times, id. ib. 26, 102:

nonnihil, ut in tantis malis est profectum,

considering the unfortunate state of affairs, id. Fam. 12, 2, 2:

(orationis genus) ut in oratore exile,

for an orator, id. Or. 3, 18, 66:

multae (erant in Fabio) ut in homine Romano, litterae,

id. Sen. 4, 12:

consultissimus vir, ut in illa quisquam esse aetate poterat,

Liv. 1, 18, 1:

florentem jam ut tum res erant,

id. 1, 3, 3:

Apollonides orationem salutarem, ut in tali tempore, habuit,

id. 24, 28, 1:

Sp. Maelius, ut illis temporibus praedives,

id. 4, 13, 1: insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho, id. 10, 46, 2:

Ardeam Rutuli habebant, gens ut in ea regione atque in ea aetate divitiis praepollens,

id. 1, 57, 1:

vir, ut inter Aetolos, facundus,

id. 32, 33, 9:

Meneclidas, satis exercitatus in dicendo, ut Thebanus scilicet,

Nep. Epam. 5, 2:

ad magnam deinde, ut in ea regione, urbem pervenit,

Curt. 9, 1, 14:

multum, ut inter Germanos, rationis ac sollertiae,

Tac. G. 30. —

Ut before relatives, with subj., as it is natural for persons who, like one who, since he, since they, etc.; seeing that they, etc. (not in Cic.):

non demutabo ut quod certo sciam,

seeing that I know it for certain, Plaut. Ps. 1, 5, 153:

prima luce sic ab castris proficiscuntur ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo consilium datum,

Caes. B. G. 5, 31, 6:

facile persuadent (Lucumoni) ut cupido honorum, et cui Tarquinii materna tantum patria esset,

Liv. 1, 34, 6:

inde consul, ut qui jam ad hostes perventum cerneret, explorato, etc., procedebat,

id. 38, 18, 7:

Philippus, ut cui de summa rerum adesset certamen, adhortandos milites ratus, etc.,

id. 33, 4, 11:

Tarquinius ad jus regni nihil praeter vim habebat, ut qui neque populi jussu, neque auctoribus patribus regnaret,

id. 1, 49, 3; 25, 23, 3:

Aequorum exercitus, ut qui permultos annos imbelles egissent, sine ducibus certis, sine imperio,

id. 9, 45, 10:

igitur pro se quisque inermes, ut quibus nihil hostile suspectum esset, in agmen Romanum ruebant,

id. 30, 6, 3; 23, 15, 4; 23, 29, 12:

omnia nova offendit, ut qui solus didicerit quod inter multos faciendum est,

as is natural in one who, since he, Quint. 1, 2, 19:

in omni autem speciali inest generalis, ut quae sit prior,

id. 3, 5, 9:

ignara hujusce doctrinae loquacitas erret necesse est, ut quae vel multos vel falsos duces habeat,

id. 12, 2, 20; 5, 14, 28; 11, 3, 53.—Rarely with participle:

ne Volsci et Aequi... ad urbem ut ex parte captam venirent,

Liv. 3, 16, 2:

gens ferox cum procul visis Romanorum signis, ut extemplo proelium initura, explicuisset aciem, etc.,

id. 7, 23, 6.—

With perinde or pro eo, with reference to several alternatives or degrees to be determined by circumstances, as, according as, to the extent that, in the measure that, etc.:

perinde ut opinio est de cujusque moribus, ita quid ab eo factum et non factum sit, existimari potest,

Cic. Clu. 25, 70:

in exspectatione civitas erat, perinde ut evenisset res, ita communicatos honores habitura,

Liv. 7, 6, 8: pro eo ut temporis difficultas aratorumque penuria tulit, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 54, § 126.—

Transf. of local relations, like Gr. hina, where (very rare):

in eopse astas lapide, ut praeco praedicat,

Plaut. Bacch. 4, 7, 17:

flumen uti adque ipso divortio (aquae sunt),

Lucil. 8, 18 Mull.:

in extremos Indos, Litus ut longe resonante Eoa Tunditur unda,

Cat. 11, 2 sqq.; 17, 10; cf. Verg. A. 5, 329; Lucr. 6, 550 Munro ad loc.

Introducing comparative clauses of manner, = eodem modo quo, as, like.

In gen.

With sic as correlative:

haec res sic est ut narro tibi,

Plaut. Most. 4, 3, 40:

quae si ut animis sic oculis videre possemus, nemo de divina ratione dubitaret,

Cic. N. D. 2, 39, 99:

Pomponium Atticum sic amo ut alterum fratrem,

id. Fam. 13, 1, 5:

si sic ageres ut de eis egisti qui jam mortui sunt... ne tu in multos Autronios incurreres,

id. Brut. 72, 251:

sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, justitiam cole,

id. Rep. 6, 15, 15:

ut dicere alia aliis magis concessum est, sic etiam facere,

id. Quint. 11, 3, 150 (for ut... sic, in similes, v. sic, IV. 1. a.).—

With ita as correlative:

ut sementem feceris, ita metes,

Cic. Or. 2, 65, 261:

quamobrem, ut ille solebat, ita nunc mea repetat oratio populi origines,

id. Rep. 2, 1. 3:

non ut injustus in pace rex ita dux belli pravus fuit,

Liv. 1, 53, 1:

ut haec in unum congeruntur, ita contra illa dispersa sunt,

Quint. 9, 3, 39.—

With other correlatives:

in balteo tracta ex caseo ad eundem modum facito ut placentum sine melle,

Cato, R. R. 78:

encytum ad eundem modum facito uti globos,

id. ib. 80:

cum animi inaniter moveantur eodem modo rebus his quae nulla sint ut iis quae sint,

Cic. Ac. 2, 15, 47:

disputationem exponimus, eisdem fere verbis, ut disputatumque est,

id. Tusc. 2, 3, 9: scelerum caput, ut tute es item omnis censes esse' [p. 1941] Plaut. Rud. 4, 4, 55:

ut filium bonum patri esse oportet, item ego sum patri,

id. Am. 3, 4, 9:

fecisti item ut praedones solent,

Cic. Verr. 2, 4, 9, § 21:

item ut illo edicto de quo ante dixi... edixit, etc.,

id. ib. 2, 1, 45, § 117;

so with item,

id. Or. 60, 202:

is reliquit filium Pariter moratum ut pater eius fuit,

Plaut. Aul. prol. 21.—With atque:

nec fallaciam astutiorem ullus fecit Poeta atque ut haec est fabrefacta a nobis,

Plaut. Cas. 5, 1, 7.—And after aliter = than:

si aliter ut dixi accidisset,

Cic. Rep. 1, 4, 7.—

Without correlative:

rem omnem uti acta erat cognovit,

Sall. J. 71, 5:

quare perge ut instituisti,

Cic. Rep. 2, 11, 22:

apud me, ut apud bonum judicem, argumenta plus quam testes valent,

id. ib. 1, 38, 59:

miscent enim illas et interponunt vitae, ut ludum jocumque inter seria,

Sen. Vit. Beat. 12, 2:

comitetur voluptas, et circa corpus ut umbra versetur,

id. ib. 13, 5:

ut in animum ejus oratio, ut sol in oculos, incurrat,

Quint. 8, 2, 23.—

In partic.

Ut... ita or ut... sic; co-ordinate, introducing contrasted clauses.

= cum... tum, as... so, as on the one hand... so on the other, both and:

ut errare potuisti, sic decipi te non potuisse, quis non videt?

Cic. Fam. 10, 20, 2:

ut Poeni ad moenia urbis Romanae nullo prohibente se pervenisse in gloria ponebant, ita pigebat irriti incepti,

Liv. 26, 37, 6:

Dolabellam ut Tarsenses ita Laodiceni ultra arcessierunt,

Cic. Fam. 12, 13, 4:

fert sortem suam quisque ut in ceteris rebus ita in amicitiis,

Sen. Ben. 2, 28, 3.—

Concessive, = etsi... tamen, although... yet:

consul, ut fortasse vere, sic parum utiliter in praesens certamen, respondit, etc.,

Liv. 4, 6, 2:

Saguntini, ut a proeliis quietem habuerant per aliquot dies, ita non cessaverant ab opere,

id. 21, 11, 5:

ut quies certaminum erat, ita ab apparatu operum nihil cessatum,

id. 21, 8, 1:

haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta,

id. 3, 55, 15:

in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, ita... nihil praetermissurus,

id. 23, 14, 6; 23, 34, 12:

uti longe a luxuria, ita famae propior,

Tac. Agr. 6:

ut multo infirmior, ita aliquatenus lucidior,

Quint. 10, 1, 74:

ut est utilis saepe... ita obstabit melioribus,

id. 12, 2, 12:

quod, ut optimum est, ita longe quidem, sed sequitur tamen,

id. 5, 12, 9; cf. id. 10, 1, 62.—With certe in place of ita:

ut non demens, crudelis certe videtur,

Quint. 9, 2, 91.—

Ita... ut;

in oaths or strong asseverations: ita me di amabunt ut ego hunc ausculto lubens,

Plaut. Aul. 3, 5, 22:

ita me di ament ut ego nunc non tam meapte causa Laetor quam illius,

Ter. Heaut. 4, 3, 8:

ita me di amabunt, ut nunc Menedemi vicem Miseret me,

id. ib. 4, 5, 1:

ita vivo ut maximos sumptus facio,

Cic. Att. 5, 15, 2.—So with sic:

sic me di amabunt ut me tuarum miseritum'st fortunarum,

Ter. Heaut. 3, 1, 54.—

In exemplifications.

In gen., as for example, for instance:

nam aut ipsa cognitio rei perquiritur, ut: virtus suam ne, etc., aut agendi consilium exquiritur, ut: sitne sapienti, etc.,

Cic. de Or. 3, 29, 112:

sunt bestiae in quibus inest aliquid simile virtutis, ut in leonibus, ut in canibus, in equis, etc.,

id. Fin. 5, 14, 38:

in libero populo, ut Rhodi, ut Athenis, nemo est civium qui, etc.,

id. Rep. 1, 31, 47:

qui rem publicam constituissent, ut Cretum Minos, Lacedaemoniorum Lycurgus, etc.,

id. ib. 2, 1, 2; id. Ac. 2, 24, 76; id. Inv. 2, 52, 157:

est aliquid quod dominus praestare servo debeat, ut cibaria, ut vestiarium,

Sen. Ben. 3, 21, 2:

est etiam amarum quiddam... et aere, ut illud Crassi Ego te consulem putem? etc.,

Quint. 8, 3, 89; 4, 3, 12.—Where several instances are adduced, if each of them singly is made prominent, ut is repeated with each;

if they are taken in a group, ut occurs but once, e. g. quod erant, qui aut in re publica, propter sapientiam florerent, ut Themistocles, ut Pericles, ut Theramenes, aut, qui.. sapientiae doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, etc.,

Cic. de Or. 3, 16, 59.—

Ut si, if for instance; for example, if, etc.; with subj.:

ut si accusetur is qui P. Sulpicium se fateatur occidisse,

Auct. Her. 1, 15, 25:

ut si quis hoc velit ostendere, eum qui parentem necarit, etc.,

Cic. Inv. 2, 15, 48:

ut si qui docilem faciat auditorem, etc.,

id. ib. 1, 18, 26:

ut si qui in foro cantet,

id. Off. 1, 40, 145:

ut si quis ei quem urgeat fames venenum ponat,

Liv. 6, 40, 12; cf. Auct. Her. 2, 26, 4; 2, 27, 43; 3, 2, 2; Cic. Inv. 1, 49, 92:

ut si obsessi de facienda ad hostem deditione deliberent,

Quint. 3, 8, 23:

ut si des arma timidis et imbellibus,

id. 12, 5, 2; 5, 10, 34; 2, 4, 18; 9, 2, 79 et saep.—So with cum:

ut cum marem feminamque filios dicimus,

Quint. 9, 3, 63; 1, 6, 22; 3, 8, 30; 9, 1, 3.—

Before an appositive noun, as, the same as, like:

qui canem et felem ut deos colunt,

Cic. Leg. 1, 11, 32:

ut militiae Africanum ut deum coleret Laelius,

id. Rep. 1, 12, 18:

suam vitam ut legem praefert suis civibus,

id. ib. 1, 34, 52:

habuit (ei) honorem ut proditori, non ut amico fidem,

id. Verr. 2, 1, 15, § 38:

Hannibalem, non ut prudentem tantum virum, sed ut vatem omnium quae tum evenirent admirari,

Liv. 36, 15, 2: (Dionysium) dimisi a me ut magistrum Ciceronum non lubenter;

ut hominem ingratum non invitus,

in his capacity of, Cic. Att. 8, 10:

qui ante captas Syracusas non desciverant... ut socii fideles accepti, quos metus post captas Syracusas dediderat, ut victi a victore leges acceperunt,

Liv. 25, 40, 4:

qui et ipsum, ut ambiguae fidei virum, suspectum jam pridem habebat,

id. 24, 45, 12:

Cicero ea quae nunc eveniunt cecinit ut vates,

Nep. Att. 16:

et ipsam (virtutem) ut deos, et professores ejus ut antistites colite,

Sen. Vit. Beat. 26, 7:

hunc ut deum homines intuebuntur,

Quint. 12, 10, 65:

id ut crimen ingens expavescendum est,

id. 9, 3, 35.—

Ut si = quasi, velut si, tamquam si, as if, just as if:

mater coepit studiose... educere ita uti si esset filia,

Ter. Eun. 1, 2, 37:

Rufio tuus ita desiderabatur ut si esset unus e nobis,

Cic. Fam. 7, 20, 1:

ejus negotium sic velim suscipias ut si esset res mea,

id. ib. 2, 14, 1:

ita se gerant in istis Asiaticis itineribus ut si iter Appia via faceres,

id. Q. Fr. 1, 1, 6:

qui aliis nocent ut in alios liberales sint, in eadem sunt injustitia ut si in suam rem aliena convertant,

id. Off. 1, 14, 42; id. Opt. Gen. 4, 10:

similes sunt ut si qui gubernatorem in navigando nihil agere dicant,

like men who should say, Cic. Sen. 6, 17: similiter facere eos... ut si nautae certarent, etc., they act like sailors who, etc., id. Off. 1, 25, 87.—

Ut quisque... ita (sic), with superlatives (= eo magis... quo magis, with indefinite subjects): ut quisque est vir optimus, ita difficillime alios improbos suspicatur, the better a man is, the more difficult it is for him to, etc., Cic. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:

ut quaeque res est turpissima, sic maxime et maturissime vindicanda est,

id. Caecin. 2, 7:

ut quisque (morbus) est difficillimus, ita medicus nobilissimus quaeritur,

id. Clu. 21, 57:

ut quisque te maxime cognatione... attingebat, ita maxime manus tua putabatur,

id. Verr. 2, 2, 10, § 27; id. Off. 1, 16, 50; 1, 19, 64:

nam ut quaeque forma perfectissima ita capacissima est,

Quint. 1, 10, 40.—This construction is variously modified,

With ita understood:

facillime ad res injustas impellitur ut quisque altissimo animo est,

Cic. Off. 1, 19, 65. —

With virtual superlatives:

ut quisque in fuga postremus ita in periculo princeps erat,

Cic. Verr. 2, 5, 34, § 90:

ut quisque optime institutus est, esse omnino nolit in vita, si, etc.,

id. Fin. 5, 20, 57.—

The superlatives omitted in either clause:

ut quisque aetate antecedit, ita sententiae principatum tenet,

Cic. Sen. 18, 64:

ut quisque aetate et honore antecedebat, ita sententiam dixit,

id. Verr. 2, 4, 64, § 143:

pro se quisque, ut in quoque erat auctoritatis plurimum, ad populum loquebatur,

id. ib. 2, 1, 27, §

68: ut quisque gradu proximus erat, ita ignominiae objectus,

Liv. 9, 6, 1:

ut quisque maxime laboraret locus, aut ipse occurrebat, aut aliquos mittebat,

id. 34, 38, 6.—And with tum = ita:

nec prodesse tantum, sed etiam amari potest, tum... ut quisque erit Ciceroni simillimus,

in proportion to his resemblance, Quint. 2, 5, 20.—

With a comparative in one of the terms:

major autem (societas est) ut quisque proxime accederet,

Cic. Lael. 5, 19.—

Without superlative, as, according as:

de captivis, ut quisque liber aut servus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est,

Liv. 3, 18, 10 (for ut quisque... ita, in temporal clauses, v. B. 3. g infra).—

Introducing a temporal clause, the principal predicate being an immediate sequence; orig. = quo tempore.

With perf. indic.

In gen., as soon as:

principio ut illo advenimus... continuo Amphitruo delegit viros, etc.,

Plaut. Am. 1, 1, 49:

ut hinc te intro ire jussi, opportune hic fit mi obviam,

Ter. And. 3, 4, 11:

ut abii abs te fit forte obviam Mihi Phormio,

id. Phorm. 4, 3, 12:

ut modo argentum tibi dedimus apud forum, recta domum Sumus profecti,

id. ib. 5, 6, 19; id. Hec. 3, 3, 5; 5, 1, 26; id. Eun. 4, 7, 12:

qui ut peroravit, surrexit Clodius,

Cic. Q. Fr. 2, 3, 2:

eumque ut salutavit, amicissime apprehendit,

id. Rep. 1, 11, 7:

qui ut huc venit... hominesque Romanos bellicis studiis ut vidit incensos, existimavit, etc.,

id. ib. 2, 13, 25; cf. id. Verr. 2, 4, 22, § 48; id. Phil. 9, 4, 9; id. Brut. 8, 30:

ut vero aquam ingressi sunt... tum utique egressis rigere omnibus corpora,

Liv. 21, 54, 9:

ut haec dicta in senatu sunt, dilectus edicitur,

id. 3, 10, 9; 23, 34, 6; 24, 44, 10.—

In oblique discourse:

Ariovistum, ut semel Gallorum copias vicerit, superbe et crudeliter imperare,

Caes. B. G. 1, 31.—

With primum, when first, as soon as ever:

atque ego, ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso inquam, etc.,

Cic. Rep. 6, 15, 15:

Siculi, ut primum videre volgari morbos, in suas quisque urbes dilapsi sunt,

Liv. 25, 26, 13: ut primum lingua coepit esse in quaestu, curam morum qui diserti habebantur reliquerunt, Quint. prooem. 13.—

Rarely of coincidence in time:

nam ut dudum adcurrimus ad Alcesimarchum... tum mi puto prae timore hic excidisse Cistellam,

Plaut. Cist. 4, 2, 46.—

Ut = ex quo tempore. since:

ut Brundusio profectus es, nullae mihi abs te sunt redditae litterae,

Cic. Att. 1, 15, 2.—

With imperf. indic.

In gen.: Fabii oratio fuit qualis biennio ante;

deinde, ut vincebatur consensu, versa ad P. Decium collegam poscendum,

Liv. 10, 22, 2:

deinde ut nulla vi perculsos sustinere poterat, Quid ultra moror, inquit, etc.,

id. 10, 28, 20:

Marcellus, ut tanta vis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos,

id. 25, 26, 15:

ut vero... exurebatur amoenissimus Italiae ager, villaeque passim incendiis fumabant... tum prope de integro seditione accensi,

id. 22, 14, 1.— And with perf. and imperf. in co-ordinate clauses:

consules, ut ventum ad Cannas est, et in conspectu Poenum habebant,

Liv. 22, 44, 1:

ut in extrema juga ventum, et hostes sub oculis erant,

id. 22, 14, 3:

ut Poenus apparuit in collibus, et pauci... adferebant, etc.,

id. 24, 1, 6.—

Of repeated past actions, whenever:

ut quaeque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre,

Caes. B. G. 3, 4.—

With plupf.

= postquam (rare):

ut hinc forte ea ad obstetricem erat missa,

Ter. Ad. 4, 4, 10:

ut ad mare nostrae cohortes excubuerant, accessere subito prima luce Pompejani,

Caes. B. C. 3, 63.—

In epistolary style = the Engl. perf.:

litteras scripsi... statim ut tuas legeram (= litteras nunc scribo, ut tuas legi),

Cic. Att. 2, 12, 4:

ut Athenas a. d. VII. Kal. Quinct. veneram, exspectabam ibi jam quartum diem Pomptinium (= ut veni, exspecto),

id. ib. 5, 10, 1.—

Of repeated past actions, whenever:

ut cujusque sors exciderat... alacer arma capiebat,

Liv. 21, 42, 3 dub.:

ut quisque istius animum offenderat, in lautumias statim coniciebatur,

Cic. Verr. 2, 5, 55, § 143:

ut quidque ego apprehenderam, statim accusator extorquebat e manibus,

id. Clu. 19, 52:

ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt,

Caes. B. G. 7, 81; cf.:

ut quisque arma ceperat... inordinati in proelium ruunt,

Liv. 23, 27, 5.—With ita as correl.:

ut enim quisque contra voluntatem ejus dixerat, ita in eum judicium de professione jugerum postulabatur,

Cic. Verr. 2, 3, 15, § 39.—

With fut. perf., or, in oblique discourse, plupf. subj.:

neque, ut quaeque res delata ad nos erit, tum denique scrutari locos debemus,

Cic. Or. 2, 34, 146:

traditum esse ut quando aqua Albana abundasset, tum... victoriam de Veientibus dari,

Liv. 5, 15, 11 (for ut after simul, v. simul, VI.).—

Introducing substantive clauses, that; always with subj. (cf. ut as interrog. adverb in dependent clauses, I. A. 3. supra).

In object clauses.

In clauses which, if independent, would take the imperative mood, often rendered by the Engl. infinitive.

After verbs denoting [p. 1942] to wish, request, pray, demand, or invite:

malim istuc aliis ita videatur quam uti tu, soror, te collaudes,

Plaut. Poen. 5, 4, 18:

equidem mallem ut ires,

Cic. Att. 1, 16, 8:

equidem vellem ut pedes haberent (res tuae),

id. Fam. 7, 31, 2:

volo uti mihi respondeas num quis, etc.,

id. Vatin. 7, 17:

precor (deos) ut his infinitis nostris malis contenti sint,

id. Q. Fr. 1, 3, 9:

postulo ut ne quid praejudicati afferatis,

id. Clu. 2, 5:

petebant uti equites praemitterent,

Caes. B. G. 4, 11:

tibi instat Hortensius ut eas in consilium,

Cic. Quint. 10, 34:

hoc ut aliquando fieret, instabat,

Sen. Clem. 2, 1, 2:

illum Dolabellae dixisse (= eum rogasse) ut ad me scriberet (= me rogaret), ut in Italiam quam primum venirem,

Cic. Att. 11, 7, 2:

cupio ut quod nunc natura et impetus est, fiat judicium,

Sen. Clem. 2, 2, 2:

senectutem ut adipiscantur omnes optant,

Cic. Lael. 2, 4:

exigo a me, non ut optimis par sim, sed ut malis melior,

Sen. Vit. Beat. 17, 3.—With ut ne = ne:

Trebatio mandavi, ut, si quid te eum velles ad me mittere, ne recusaret,

Cic. Fam. 4, 1, 2; Tac. H. 4, 58 fin. —Also without verb, like utinam, to express a wish;

esp. in imprecations (ante-class.): ut te cum tua Monstratione magnus perdat Juppiter,

Ter. Ad. 4, 6, 2:

ut illum di deaeque perdant,

id. Eun. 2, 3, 10; id. Heaut. 4, 6, 6.—

After verbs expressing or implying advice, suggestion, or exhortation:

ego vos hortari tantum possum ut, etc.,

Cic. Lael. 5, 17:

quod suades ut ad Quinctium scribam, etc.,

id. Att. 11, 16, 4:

tibi auctor sum ut eum tibi ordinem reconcilies,

id. Fam. 1, 9, 26:

censeo ut iter reliquum conficere pergas,

I propose, id. Or. 2, 71, 200; Caes. B. C. 1, 2; Liv. 30, 40, 4:

dixeram a principio ut sileremus,

I had advised, Cic. Brut. 42, 157:

Pompejum monebat ut meam domum metueret,

id. Sest. 64, 133:

equidem suasi ut Romam pergeret,

id. Att. 16, 8, 2:

M. Messalae et ipsi Attico dixit ut sine cura essent,

exhorted, id. ib. 16, 16, A, 5.—

After verbs expressing resolution or agreement to do something:

rus ut irem jam heri constitiveram,

Plaut. Ps. 1, 5, 136:

decrevistis ut de praemiis militum primo quoque tempore referretur,

Cic. Phil. 5, 2, 4:

constitueram ut pridie Idus Aquini manerem,

id. Att. 16, 10, 1:

statuunt ut decem millia hominum in oppidum submittantur,

Caes. B. G. 7, 21:

Hasdrubal paciscitur cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant,

Liv. 25, 33, 3:

illos induxisse in animum, ut superbo quondam regi, tum infesto exuli proderent (patriam),

id. 2, 5, 7; 27, 9, 9; 42, 25, 11:

ut ne plebi cum patribus essent conubia sanxerunt,

Cic. Rep. 2, 27, 63:

servitia urbem ut incenderent conjurarunt,

Liv. 4, 45, 1.—

After verbs of command or prohibition:

imperat Laelio ut per collis circumducat equites,

Liv. 28, 33, 11:

illud praecipiendum fuit ut... diligentiam adhiberemus,

Cic. Lael. 16, 60:

M. Aemilio senatus negotium dat ut Patavinorum seditionem comprimeret,

Liv. 41, 27, 3:

consul edicere est ausus ut senatus ad vestitum rediret,

Cic. Pis. 8, 18:

jubet sententiam ut dicant suam,

Plaut. Am. 1, 1, 50:

hic tibi in mentem non venit jubere ut haec quoque referret,

Cic. Verr. 2, 4, 12, § 28.—With ne:

iis praedixit, ut ne prius Lacedaemoniorum legatos dimitteret, quam ipse esset remissus,

Nep. Them. 7, 3.—

Verbs expressing permission:

atque ille legem mihi de XII. tabulis recitavit quae permittit ut furem noctu liceat occidere,

Cic. Tull. 20, 47:

concedo tibi ut ea praetereas quae, etc.,

id. Rosc. Am. 19, 54:

dabis mihi hanc veniam ut eorum... auctoritatem Graecis anteponam,

id. de Or. 1, 6, 23:

ille tibi potestatem facturus est ut eligas utrum velis,

id. Div. in Caecil. 14, 45:

illud natura non patitur ut aliorum spoliis nostras facultates augeamus,

id. Off. 3, 5, 22.—

In dependent clauses implying an aim or end.

After verbs denoting direction and inclination of the mind, care, purpose, intention, or striving:

ut plurimis prosimus enitimur,

Cic. Ac. 2, 2, 6:

facilior erit ut albam esse nivem probet quam erat Anaxagoras,

he will be more inclined, disposed, id. ib. 2, 36, 117: ne ille longe aberit ut argumento credat philosophorum, far remote from believing = not inclined, id. ib. 2, 47, 144: qui sibi hoc sumpsit ut conrigat mores aliorum, quis huic ignoscat si, who undertakes to correct, id. Verr. 2, 3, 1, § 2:

navem idoneam ut habeas diligenter videbis,

care, id. Fam. 16, 1, 2:

ille intellexit id agi atque id parari ut filiae suae vis afferretur,

id. Verr. 2, 1, 26, § 67:

pater potuit animum inducere ut naturam ipsam vinceret,

id. Rosc. Am. 19, 53:

cum senatus temptaret ut ipse gereret sine rege rem publicam,

id. Rep. 2, 12, 23:

equidem ut honore dignus essem, maxime semper laboravi,

id. Planc. 20, 50:

omni contentione pugnatum est ut lis haec capitis existimaretur,

id. Clu. 41, 116:

omnis spes ad id versa ut totis viribus terra adgrederentur,

Liv. 24, 34, 12:

omnis cura solet in hoc versari, semper ut boni aliquid efficiam dicendo,

Cic. de Or. 2, 75, 306:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8; 2, 34, 11.—

Verbs of effecting:

nec potui tamen Propitiam Venerem facere uti esset mihi,

Plaut. Poen. 2, 6:

prior pars orationis tuae faciebat ut mori cuperem,

Cic. Tusc. 1, 47, 112:

caritas annonae faciebat ut istuc... tempore magnum videretur,

id. Verr. 2, 3, 92, § 215:

sol efficit ut omnia floreant,

id. N. D. 2, 15, 41:

potest praestare ut ea causa melior esse videatur,

id. Or. 1, 10, 44:

non committam ut tibi ipse insanire videar,

id. Fam. 5, 5, 3:

di prohibeant, judices, ut hoc praesidium sectorum existimetur,

id. Rosc. Am. 52, 151:

effecisti ut viverem et morerer ingratus,

Sen. Ben. 2, 25, 1:

quibus nihil aliud actum est quam ut pudor hominibus peccandi demeretur,

id. Vit. Beat. 26, 6.—

Verbs of obtaining:

Dumnorix a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur,

Caes. B. G. 1, 9:

quid assequitur, nisi hoc ut arent qui... in agris remanserunt,

what does he gain, Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:

facile tenuit ut (Chalcidis) portae sibi aperirentur,

Liv. 35, 51, 6:

vicerunt tribuni ut legem perferrent,

id. 4, 25, 13.—

Verbs of inducing and compelling:

nec ut omnia quae praescripta sunt defendamus necessitate ulla cogimur,

Cic. Ac. 2, 3, 8:

civitati persuasit ut de finibus suis exirent,

Caes. B. G. 1, 2:

exspectatione promissi tui moveor ut admoneam te,

Cic. Fam. 9, 8, 1:

Parhedrum excita ut hortum ipse conducat,

id. ib. 16, 18, 2:

ille adduci non potest ut... ne lucem quoque hanc eripere cupiat, etc.,

id. Rosc. Am. 52, 150:

impellit alios avaritia, alios iracundia ut levem auditionem pro re comperta habeant,

Caes. B. G. 7, 42:

ut de clementia scriberem, Nero Caesar, una me vox tua maxime compulit,

Sen. Clem. 2, 1, 1.—

After verbs implying duty, right, rule, condition, or possibility:

cum mihi ne ut dubitem quidem relinquatur,

not even the possibility of doubt, Cic. Ac. 2, 38, 119:

obsides inter se dent, Sequani ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii ut sine maleficio transeant,

Caes. B. G. 1, 9:

se ita a majoribus didicisse ut magis virtute quam dolo contenderent,

id. ib. 1, 13:

mea lenitas hoc exspectavit ut id quod latebat erumperet,

Cic. Cat. 2, 12, 27:

(natura) nobis insculpsit in mentibus, ut eos (deos) aeternos et beatos haberemus,

id. N. D. 1, 17, 45:

hoc mihi Metellus non eripuit, hoc etiam addidit ut quererer hoc sociis imperari,

he gave the additional right, id. Verr. 2, 2, 68, § 164:

ut vero conloqui cum Orpheo, Musaeo, Homero liceat, quanti tandem aestimatis?

the privilege of conversing, id. Tusc. 1, 41, 98:

respondet Socrates sese meruisse ut amplissimis honoribus decoraretur,

id. Or. 1, 54, 272:

meruit ut suspendatur,

Sen. Ep. 7, 5:

quia enim non sum dignus prae te ut figam palum in parietem,

Plaut. Mil. 4, 4, 4.—So after dignus, Liv. 24, 16, 19; Quint. 8, 5, 12.—

After verbs of fearing, where ut implies a wish contrary to the fear; that not:

rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere se dicebant,

Caes. B. G. 1, 39:

vereor ut satis diligenter actum sit in senatu de litteris meis,

Cic. Att. 6, 4, 2:

verebar ut redderentur,

id. Fam. 12, 19, 1:

sin homo amens diripiendam urbem daturus est, vereor ut Dolabella ipse satis nobis prodesse possit,

id. ib. 14, 14, 1:

veretur Hiempsal ut foedus satis firmum sit,

id. Leg. 2, 22, 58:

timeo ut sustineas,

id. Fam. 14, 2, 3:

o puer, ut sis vitalis, metuo, et majorum ne quis amicus Frigore te feriat,

Hor. S. 2, 1, 60.— So sometimes after video, with weakened force: vide ut sit, nearly = perhaps it is not (cf. Roby, Gr. 2, p. 280): considerabitis, vestri similes feminae sintne Romae;

si enim non sunt, videndum est, ut honeste vos esse possitis,

Cic. Fam. 14, 14, 1.—Very rarely ut stands for ne after verbs of fearing:

quia nihil minus, quam ut egredi obsessi moenibus auderent, timeri poterat,

Liv. 28, 22, 12 Weissenb. ad loc.:

ut ferula caedas meritum... non vereor,

Hor. S. 1, 3, 120 Jan. and Orell. ad loc. —

In interrogative clauses represented as untrue, rejecting a supposition or thought with indignation (nearly = fierine potest ut):

me ut quisquam norit, nisi ille qui praebet cibum?

Plaut. Pers. 1, 3, 52:

te ut ulla res frangat, tu ut umquam te corrigas?

Cic. Cat. 1, 9, 22:

egone ut te interpellem?

id. Tusc. 2, 18, 42:

pater ut in judicio capitis obesse filio debeat?

id. Planc. 13, 31:

egone ut prolis meae fundam cruorem?

Sen. Med. 927.—

In subject clauses, with impersonal predicates.

With a predicate adjective.

With the idea of rule, duty, etc.:

id arbitror Adprime in vita utile esse, ut ne quid nimis,

Ter. And. 1, 1, 34:

reliquum est ut de Catuli sententia dicendum videatur,

Cic. Imp. Pomp. 20, 59:

praeclarum est et verum ut eos qui nobis carissimi esse debeant, aeque ac nosmet ipsos amemus,

id. Tusc. 3, 29, 73:

ergo hoc sit primum ut demonstremus quem imitetur,

id. de Or. 2, 22, 90:

proximum est ut doceam, etc.,

id. N. D. 2, 29, 73:

extremum est ut te orem, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7:

ei (Dionysio) ne integrum quidem erat ut ad justitiam remigraret,

permission, id. Tusc. 5, 21, 62. —With predicates, aequum est, par (anteclass. and rare):

aequom videtur tibi ut ego alienum quod est Meum esse dicam?

Plaut. Rud. 4, 7, 4:

non par videtur... praesente ibus una paedagogus ut siet,

id. Bacch. 1, 2, 31.—

In clauses expressing result and consequence:

magnificum illud etiam et gloriosum ut Graecis de philosophia litteris non egeant, illud,

that result of my labors, Cic. Div. 2, 2, 5:

consentaneum est huic naturae ut sapiens velit gerere et administrare rem publicam,

id. Fin. 3, 20, 68. —

In clauses represented as real, true, false, certain, or probable (where the acc. and inf. might be used):

concedetur verum esse ut bonos boni diligant,

Cic. Lael. 14, 50: sin autem illa veriora ut idem interitus animorum et corporum, etc., id. ib 4, 14; cf.:

concedant ut hi viri boni fuerin (= concedant vere factum esse ut, etc.),

id. ib. 5, 18:

si verum est ut populus Romanus omnis gentes virtute superarit, etc.,

Nep. Hann. 1, 1:

de ipso Roscio potest illud quidem esse falsum ut circumligatus fuerit, angui,

Cic. Div. 2, 31, 66:

non est verisimile ut Chrysogonus horum litteras adamarit aut humanitatem,

id. Rosc. Am. 41, 121:

deos verisimile est ut alios indulgentius tractent propter parentis, alios propter futuram posterorum indolem,

Sen. Ben. 4, 32, 1; so,

rarum est ut,

Quint. 3, 19, 3:

quid tam inusitatum quam ut, etc.,

Cic. Imp. Pomp. 21, 62.—And after potius:

multi ex plebe spe amissa potius quam ut cruciarentur... se in Tiberim praecipitaverunt,

Liv. 4, 12, 11.—

With predicate nouns.

Expressing the idea of a verb which would require an object clause, with ut:

quoniam ut aliter facias non est copia,

Plaut. Merc. 5, 4, 30:

Romano in hostico morandi causa erat ut hostem ad certamen eliceret,

Liv. 6, 31, 7:

vetus est lex amicitiae ut idem amici semper velint,

Cic. Planc. 2, 5:

consensus fuit senatus ut mature proficisceremur (= decretum est a senatu),

id. Fam. 3, 3, 1:

fuit hoc sive meum, sive rei publicae fatum ut in me unum omnis illa inclinatio temporum incumberet,

ordained by fate, id. Balb. 26, 58:

tempus est ut eamus ad forum,

Plaut. Mil. 1, 1, 72:

dicasque tempus maximum esse ut eat,

id. ib. 4, 3, 9:

primum est officium ut homo se conservet in naturae statu,

Cic. Fin. 3, 6, 20:

ejus culturae hoc munus est ut efficiat, etc.,

id. ib. 4, 14, 38:

caput illud est ut Lyconem recipias in necessitudinem tuam,

duty, id. Fam. 13, 19, 3; so,

caput est ut, etc.,

id. de Or. 1, 19, 87:

fuit hoc quoddam inter Scipionem et Laelium jus ut Scipio Laelium observaret parentis loco,

id. Rep. 1, 12, 18:

mea ratio in dicendo haec esse solet ut boni quod habeat id amplectar,

id. de Or. 2, 72, 292; so,

ratio est ut,

id. Verr. 1, 11, 34: est mos hominum ut [p. 1943] nolint eundem pluribus excellere, id. Brut. 21, 84:

est hoc Gallicae consuetudinis ut, etc.,

Caes. B. G. 4, 5.—

Expressing result and consequence:

est hoc commune vitium in magnis liberisque civitatibus ut invidia gloriae comes sit,

Nep. Chabr. 3, 3.—

With impersonal verbs.

Including the idea of a verb requiring an object clause, with ut:

convenit, victi utri sint eo proelio, urbem, agrum... seque uti dederent,

Plaut. Am. 1, 1, 71:

mihi cum Dejotaro convenit ut ille in meis castris esset,

Cic. Att. 6, 1, 14:

placitum est ut in aprico loco considerent,

id. Rep. 1, 12, 18:

postea mihi placuit ut, etc.,

id. Or. 1, 34, 155:

ad Appii Claudii senectutem accedebat etiam ut caecus esset,

id. Sen. 6, 16.—So after fit, it happens:

fit ut natura ipsa ad ornatius dicendi genus incitemur,

Cic. Or. 2, 83, 338:

potest fieri ut res verbosior haec fuerit, illa verior,

it may be that, id. Att. 8, 3, 6; id. Ac. 2, 11, 36; id. Verr. 2, 2, 77, § 190.—

So with accidit, evenit, contigit: accidit... ut illo itinere veniret Lampsacum,

Cic. Verr. 2, 1, 24, § 63; so id. Imp. Pomp. 9, 25:

sed tamen hoc evenit ut in vulgus insipientium opinio valeat,

id. Tusc. 2, 26, 63:

utinam Caesari contigisset ut esset optimo cuique carissimus,

id. Phil. 5, 18, 49.—

Denoting consequence:

ex quo efficitur ut quidquid honestum sit, idem sit utile,

Cic. Off. 2, 3, 10:

sequitur ut dicamus quae beneficia danda sint et quemadmodum,

Sen. Ben. 1, 11, 1:

sequitur ut causa ponatur,

Cic. Or. 2, 81, 331.—

Est, in the meaning fit, or causa est:

est ut plerique philosophi nulla tradant praecepta dicendi,

it is a fact that, Cic. Or. 2, 36, 152:

non est igitur ut mirandum sit ea praesentiri,

there is no reason for wondering, id. Div. 1, 56, 128:

quando fuit ut quod licet non liceret?

id. Cael. 20, 48; so, in eo est ut, prope est ut, to be on the point of, to be near to:

jam in eo rem fore ut Romani aut hostes aut domini habendi sint,

Liv. 8, 27, 3:

cum jam in eo esset ut comprehenderetur,

Nep. Paus. 5, 1; id. Milt. 7, 3:

jam prope erat ut ne consulum quidem majestas coerceret iras hominum,

Liv. 2, 23, 14:

prope est ut lamentationem exigat,

Sen. Clem. 2, 6, 4.— Here belongs the circumlocution of the periphrastic future by futurum esse or fore, with ut; generally in the inf.:

arbitrabar fore ut lex de pecuniis repetundis tolleretur,

Cic. Verr. 1, 14, 41.—Very rarely in the indic.:

futurum est ut sapiam,

Sen. Ep. 117, 29.—

In attributive clauses, dependent on nouns not belonging to the predicate.

With the idea of resolve, etc.:

vicit sententia ut mitterentur coloni,

Liv. 9, 26, 4:

sententiam dixit (= censuit) ut judicum comitia haberentur,

Cic. Q. Fr. 2, 1, 2; id. Fam. 4, 4, 5; id. Tusc. 5, 41, 119; id. Leg. 3, 15, 33.—

Of agreement:

fide accepta ut remitterent eum,

Liv. 24, 48, 8. —

Of law, rule, etc.:

praetores rogationem promulgarunt ut omnes regiae stirpis interficerentur,

Liv. 24, 25, 10:

senatus consultum factum est ut M. Fulvius litteras extemplo ad consulem mitteret,

id. 35, 24, 2:

haec ei est proposita condicio ut aut juste accusaret aut acerbe moreretur,

Cic. Clu. 14, 42:

Suevi in eam se consuetudinem induxerunt ut locis frigidissimis lavarentur in fluminibus,

Caes. B. G. 4, 1.—

Of duty:

jusjurandum poscit ut quod esse ex usu Galliae intellexissent, communi consilio administrarent,

Caes. B. G. 8, 6. —

Of purpose, inclination, etc.:

vobis dent di mentem oportet ut prohibeatis, etc.,

make you inclined, Liv. 6, 18, 9:

causa mihi fuit huc veniendi ut quosdam hinc libros promerem,

Cic. Fin. 3, 2, 8:

confectio tabularum hanc habet vim (= efficit) ut quidquid fingatur aut non constet, appareat,

id. Font. 2, 3.—

Of effect, result, etc.:

fuit ista quondam virtus ut viri fortes acrioribus suppliciis civem perniciosum quam hostem everterent,

Cic. Cat. 1, 1, 3:

habet hoc virtus ut viros fortis species ejus et pulchritudo etiam in hoste posita delectet,

id. Pis. 32, 81:

damnatum poenam sequi oportebat ut igni cremaretur,

Caes. B. G. 1, 4.—

In clauses of manner, that, so that.

With ita, sic, adeo, tantus, talis, or tam as antecedent (v. hh. vv.;

anteclass. ut qui = ut): Adeon' me fungum fuisse ut qui illi crederem?

Plaut. Bacch. 2, 3, 49.—

With is or hic as antecedent: eos deduxi testes et eas litteras deportavi ut de istius facto dubium esse nemini possit, Cic. Verr. 2, 4, 42, § 91:

ejusmodi res publica debet esse ut inimicus neque deesse nocenti possit, neque obesse innocenti (ejusmodi = talis),

id. ib. 2, 3, 69, §

162: eo perducam servum ut in multa liber sit,

Sen. Ben. 3, 19, 2:

non eo loco res humanae sunt ut vobis tantum otii supersit,

id. Vit. Beat. 27, 6:

haec aequitas in tuo imperio fuit, haec praetoris dignitas ut servos Siculorum dominos esse velles,

Cic. Verr. 2, 3, 38, § 87:

hoc jure sunt socii ut eis ne deplorare quidem de suis incommodis liceat,

id. ib. 2, 2, 27, § 65.—

Without antecedents, so that:

cujus aures clausae veritati sunt ut ab amico verum audire nequeat, hujus salus desperanda est,

Cic. Lael. 24, 90:

in virtute multi sunt ascensus, ut is maxima gloria excellat qui virtute plurimum praestet,

id. Planc. 25, 60:

mons altissimus impendebat ut perpauci prohibere possent,

Caes. B. G. 1, 6:

accessit quod Domitius Heraclea iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompejo videretur,

id. B. C. 3, 79:

pecunia a patre exacta crudeliter, ut divenditis omnibus bonis aliquamdiu trans Tiberim veluti relegatus viveret,

Liv. 3, 13, 10:

fama Gallici belli pro tumultu valuit ut et dictatorem dici placeret,

id. 8, 17, 6:

nihilo minus... magnas percipiendum voluptates, ut fatendum sit, etc.,

Sen. Vit. Beat. 12, 1.—

Idiomat. with non.

Ut non, when the principal sentence is negative, without: non possunt una in civitate multi rem ac fortunam amittere ut non plures secum in eandem trahant calamitatem, without dragging, etc., Cic. Imp. Pomp. 7, 19:

flaminem Quirinalem neque mittere a sacris neque retinere possumus ut non deum aut belli deseramus curam,

Liv. 24, 8, 10:

non ita fracti animi civitatis erant ut non sentirent, etc.,

id. 45, 25, 12:

nusquam oculi ejus flectentur ut non quod indignentur inveniant,

Sen. Ira, 2, 7, 2:

ajunt, nec honeste quemquam vivere ut non jucunde vivat, nec jucunde ut non honeste quoque,

id. Vit. Beat. 6, 3:

nemo in eo quod daturus es gratiam suam facere potest ut non tuam minuat,

id. Ben. 2, 4, 3; cf. also: ut non conferam vitam neque existimationem tuam cum illius;

neque enim est conferenda (= ut omittam conferre),

Cic. Verr. 2, 4, 20, § 45.—

Non ut, followed by sed quod, causal (= non quod, sed quod;

rare): earum exempla tibi misi non ut deliberarem reddendaene essent, sed quod non dubito, etc.,

not that... but because, Cic. Att. 14, 17, 4:

haec ad te scribo non ut queas tu demere solitudinem, sed, etc.,

id. ib. 11, 15, 3.—Followed by sed ut:

benigne accipe (beneficium): rettulisti gratiam, non ut solvisse te putes, sed ut securior debeas,

Sen. Ben. 2, 35, 5; and in reversed order: quorsum haec praeterita? Quia sequitur illud, etc.;

non ut eas res causam adferrent amoris,

Cic. Fat. 15, 35.—Rarely nedum ut, in the sense of nedum alone, much less that, not to mention that (mostly post-class.; cf.

Zumpt, Gram. § 573): ne voce quidem incommoda, nedum ut illa vis fieret, paulatim permulcendo mansuefecerant plebem,

Liv. 3, 14, 6 Weissenb. ad loc.:

quando enim... fama in totam urbem penetrat? nedum ut per tot provincias innotescat,

Tac. Or. 10.—

Conditional or concessive.

Granting that ( for argument's sake):

quod ut ita sit—nihil enim pugno—quid habet ista res aut laetabile aut gloriosum?

Cic. Tusc. 1, 21, 49:

sed ut haec concedantur, reliqua qui tandem intellegi possunt?

id. N. D. 3, 16, 41:

ut tibi concedam hoc indignum esse, tu mihi concedas necesse est, etc.,

id. Clu. 53, 146:

quae, ut essent vera, conjungi debuerunt,

id. Fin. 4, 15, 40:

quae natura ut uno consensu juncta sit et continens... quid habere mundus potest cum thesauri inventione conjunctum?

id. Div. 2, 14, 33:

nihil est prudentia dulcius, quam, ut cetera auferat, adfert certe senectus,

id. Tusc. 1, 39, 94.—

Even if, although:

qui (exercitus) si pacis... nomen audiverit, ut non referat pedem, insistet certe,

Cic. Phil. 12, 3, 8:

ut ea pars defensionis relinquatur, quid impediet actionem? etc.,

id. Ac. 2, 34, 108:

ut quaeras omnia, quomodo Graeci ineptum appellant non reperies,

id. de Or. 2, 4, 18:

ut enim neminem alium nisi T. Patinam rogasset, scire potuit, illo ipso die a Milone prodi flaminem,

id. Mil. 17, 46: verum ut hoc non sit, tamen praeclarum spectaculum mihi propono, id. Att. 2, 15; id. Leg. 1, 8, 23; id. Fat. 5, 9; id. Verr. 2, 3, 64, § 151; 2, 1, 45, § 117; id. Planc. 25, 62:

qui, ut non omnis peritissimus sim belli, cum Romanis certe bellare didici,

Liv. 36, 7, 20:

neque equites armis equisque salvis tantum vim fluminis superasse verisimile est, ut jam Hispanos omnes inflati travexerint utres,

id. 21, 47, 5:

at enim, ut jam ita sint haec, quid ad vos, Romani?

id. 34, 32, 13:

ut jam Macedonia deficiat,

id. 42, 12, 10:

cum jam ut virtus vestra transire alio possit, fortuna certe loci hujus transferri non possit,

id. 5, 54, 6; 22, 50, 2; cf.:

ac jam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse,

Caes. B. G. 3, 9:

ut desint vires tamen est laudanda voluntas,

Ov. P. 3, 4, 79:

ut dura videatur appellatio, tamen sola est,

Quint. 3, 8, 25; 6, prooem. 15.—Ut maxime = si maxime:

quaere rationem cur ita videatur: quam ut maxime inveneris... non tu verum testem habere, sed eum non sine causa falsum testimonium dicere ostenderis,

Cic. Ac. 2, 25, 81.—With nihilominus:

quae (res) nihilominus, ut ego absim, confici poterunt,

Cic. Fam. 10, 2, 2.—

Provided that:

ambulatiuncula, ut tantum faciamus quantum in Tusculano fecimus, prope dimidio minoris constabit isto loco,

Cic. Att. 13, 39, 2: dabo egenti, sed ut ipse non egeam;

succurram perituro, sed ut ipse non peream,

Sen. Ben. 2, 15, 1.—

In clauses of purpose (final clauses; distinguished from object clauses with ut; v. C. 1., in which the verb itself contains the idea of purpose, the clause completing the idea of the verb), in order that, so that, so as to.

In gen.:

quin voco, ut me audiat, nomine illam suo?

Plaut. Rud. 1, 4, 17:

haec acta res est uti nobiles restituerentur in civitatem,

Cic. Rosc. Am. 51, 149:

intellego, tempus hoc vobis divinitus datum esse ut odio... totum ordinem liberetis,

id. Verr. 1, 15, 43:

Caesar singulis legionibus singulos legatos praefecit uti eos testes suae quisque virtutis haberet,

Caes. B. G. 1, 52.—And with ut ne, instead of ne, lest:

id ut ne fiat, haec res sola est remedio,

Ter. Eun. 3, 1, 49; v. 1. ne, I. B. 4. a.—Very rarely, ut non for ne, expressing a negative purpose:

ut plura non dicam neque aliorum exemplis confirmem quantum valeat (= ut praeteream),

Cic. Imp. Pomp. 15, 44; cf. d. a fin. supra.—

Esp., after certain antecedents.

After id, for the purpose (ante-class.):

id huc reverti uti me purgarem tibi,

Plaut. Am. 3, 2, 28.—

After idcirco:

idcirco amicitiae comparantur ut commune commodum mutuis officiis gubernetur,

Cic. Rosc. Am. 38, 111:

legum idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus,

id. Clu. 53, 146; id. Rosc. Am. 47, 137.—

After ideo and eo:

non ideo Rhenum insedimus ut Italiam tueremur, sed ne quis, etc.,

Tac. H. 4, 73:

Marionem ad te eo misi ut aut tecum ad me quam primum veniret, aut, etc.,

Cic. Fam. 16, 1, 1.—

After ad eam rem, ad hoc, in hoc:

ad eam rem vos delecti estis ut eos condemnaretis quos sectores jugulare non potuissent?

Cic. Rosc. Am. 52, 151:

praebere se facilem ad hoc ut quem obligavit etiam exsolvi velit?

Sen. Ben. 2, 17, 6:

homo natus in hoc ut mores liberae civitatis Persica servitute mutaret,

id. ib. 2, 12, 2.—

After ea mente, hac mente:

navis onerarias Dolabella ea mente comparavit ut Italiam peteret,

Cic. Fam. 12, 14, 1:

hac mente laborem Sese ferre senes ut in otia tuta recedant Ajunt,

Hor. S. 1, 1, 30.—

After potius quam:

potius ad delendam memoriam dedecoris, quam ut timorem faciat,

Liv. 6, 28, 8:

potius quodcumque casus ferat passuros, quam ut sprevisse Tarentinos videantur,

id. 9, 14, 8.—

Idiomat.

With the principal predicate, referring to the conception of the writer, understood; mostly parenthet. = the Engl. inf.: ut in pauca conferam, testamento facto mulier moritur, to be brief, etc., Cic. Caecin. 6, 17:

ecquid tibi videtur, ut ad fabulas veniamus, senex ille Caecilianus minoris facere filium rusticum?

to come to the drama, id. Rosc. Am. 16, 46:

reliquum judicium de judicibus, et, vere ut dicam, de te futurum est,

to tell the truth, id. Verr. 2, 5, 69, § 177:

Murena, si nemini, ut levissime dicam, odio fuit,

to say the least, id. Mur. 40, 87: ut nihil de illo tempore, nihil de calamitate rei publicae [p. 1944] querar, hoc tibi respondeo, etc., not to complain of that time, etc., id. Caecin. 33, 95: quae cum se disposuit, et partibus suis consensit, et, ut ita dicam concinuit, summum bonum tetigit, and, so to speak, chimes in, etc., Sen. Vit. Beat. 8, 5:

ecce— ut idem in singulos annos orbis volveretur —Hernici nuntiant Volscos et Aequos reficere, etc.,

Liv. 3, 10, 8.—

Satis ut, enough to (lit. enough for the purpose of):

satis esse magna incommoda accepta ut reliquos casus timerent,

disasters large enough to make them afraid, Caes. B. C. 3, 10.—

Quam ut after comparatives, too much to:

quod praeceptum, quia major erat quam ut ab homine videretur, idcirco adsignatum est deo,

too great to come from man, Cic. Fin. 5, 16, 44:

quis non intellegit, Canachi signa rigidiora esse quam ut imitentur veritatem?

id. Brut. 18, 70:

clarior res erat quam ut tegi ac dissimulari posset,

too clear to be covered up, Liv. 26, 51, 11:

potentius jam id malum apparuit quam ut minores per magistratus sedaretur,

id. 25, 1, 11:

est tamen aliquis minor quam ut in sinu ejus condenda sit civitas,

Sen. Ben. 2, 16, 2.

con-vĕnĭo, vēni, ventum, 4 ( fut. convenibo, Plaut. Cas. 3, 2, 18), v. n. and a.

To come together, meet together, assemble (class. and freq.).

In gen.:

milites, qui ex provinciā convenerant,

Caes. B. G. 1, 8:

omnes... eo convenerant,

id. ib. 3, 16:

totius fere Galliae legati ad Caesarem gratulatum convenerunt,

id. ib. 1, 30:

quanto multitudo hominum ad hoc judicium,

Cic. Rosc. Am. 5, 11:

amici privatique hospites ad eum defendendum convenerunt,

Nep. Timoth. 4, 2:

ad clamorem hominum,

Caes. B. G. 4, 37:

ad delectationem,

Quint. 3, 4, 6:

Pericles, cum haberet collegam Sophoclem, iique de communi officio convenissent,

id. Off. 1, 40, 144:

nunc ita convenimus, ut possemus dicere, etc.,

id. Phil. 3, 2, 5:

quoniam convenimus ambo,

Verg. E. 5, 1; id. A. 1, 361 al.—With the place to or at which, usu. designated by in and acc.:

mei capitis servandi causā Romam Italia tota convenit,

Cic. Pis. 15, 34; id. Div. 2, 23, 50:

unum in locum omnes,

Caes. B. G. 4, 19:

in coetus scholarum,

Quint. 2, 9, 2:

in consilium frequentes,

Cic. Verr. 2, 2, 29, § 71:

reguli in unum convenere,

Sall. J. 11, 2:

tribuni plebis non desistebant clam inter se convenire,

Cic. Agr. 2, 5, 12:

et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia,

Caes. B. G. 5, 28 fin.: convenientis manus dissipare, Auct. B. G. 8, 6.—Rarely with in and abl., or with advv. of place (mostly post-Aug.):

uno in loco omnes adversariorum copiae convenissent,

Cic. Div. 2, 24, 52 B. and K.; cf.: quanta illic multitudo convenisse dicebatur, id. Verr. 2, 2, 66, § 160 B. and K. (al. illuc):

in coloniā Agrippiensi in domum privatam conveniunt,

Tac. H. 4, 55.—

Transf., of inanim. and abstr. subjects:

munera multa huc ab amatoribus,

Plaut. Ps. 1, 2, 44:

huc convenit utrumque bivium,

Plin. 6, 28, 32, § 144; cf.:

oppi dum in quo omnis negotiatio ejus (Arabiae) convenit,

id. 6, 28, 32, § 157:

cum multae causae convenisse unum in locum atque inter se congruere videntur,

Cic. Rosc. Am. 22, 62; so id. ad Q. Fr. 1, 4, 4.—

In partic.

Publicist. t. t. of civil communities which belong in jurisdiction to some chief city:

ex his civitatibus, quae in id forum convenirent,

Cic. Verr. 2, 2, 15, § 38:

Carthaginem conveniunt populi LXV.,

Plin. 3, 3, 4, § 25; cf.:

ibi Aethiopicae convenere naves,

id. 5, 28, 29, § 105.—

Jurid. t. t.:

in manum, of a woman who in marriage (by usus, confarreatio, or coëmptio, q. v.) comes into the hands (manus) of her husband,

Cic. Fl. 34, 84; id. Top. 3, 14; Quint. 5, 10, 62; Gai Inst. 3, 84:

viro in manum,

Cic. Top. 4, 23:

in manum flaminis,

Tac. A. 4, 16 et saep.—

In the same sense: in matrimonium alicujus,

Dig. 45, 1, 121, § 1:

in matrimonium cum viro,

to marry, Gell. 18, 6, 8; or, in nuptias, Cod. Th. 3, 7, 11.—

Act., to go to one to speak to him, make a request of him, etc., to address, accost, meet, visit:

haut multos homines nunc videre et convenire quam te mavellem,

Plaut. Mil. 2, 2, 16; id. Pers. 5, 2, 74 al.; Ter. And. 1, 3, 22:

(Helvetii) cum eum (sc. Caesarem) in itinere convenissent,

Caes. B. G. 1, 27:

adversarios ejus,

Nep. Dion, 8, 3:

illum Atilium,

Cic. Rosc. Am. 18, 50:

neminem conveni—convenio autem cottidie plurimos—quin omnes, etc.,

id. Fam. 9, 14, 1:

Bruti pueri Laodiceae me convenerunt,

id. ib. 3, 7, 1.— Pass.:

Balbus tantis pedum doloribus afficitur, ut se conveniri nolit,

Cic. Fam. 6, 19, 2:

nec eum (Lentulum) a minore Balbo conventum,

id. Att. 9, 6, 1:

quod conveniundi patris me tempus capere jubebat,

Ter. Phorm. 5, 4, 9; Cic. Fam. 1, 8, 7; Nep. Dion, 9, 3 al. — Absol.:

aditum petentibus conveniendi non dabat,

Nep. Paus. 3, 3.—

Jurid. t. t., to meet one judicially, to sue, bring an action against, summon before a tribunal:

ut heredes ex stipulatu conveniri possint,

Dig. 10, 2, 20; 50, 1, 17:

de peculio,

Paul. Sent. 2, 31:

pro parte dimidiā,

Dig. 17, 1, 59 et saep.—Also with abstr. objects:

dolum aut culpam eorum,

Dig. 26, 7, 38:

nomen,

ib. 42, 1, 15.

Pregn.

To come together, to unite, join, combine, couple (cf. coëo, II.).

Lit., so mostly of the coition of animals, Lucr. 2, 922; Plin. 11, 24, 29, § 85; App. M. 6, p. 177, 38 al.—Of the union of atoms:

Tandem conveniant ea (primordia) quae convecta repente Magnarum rerum fiunt exordia,

Lucr. 5, 429.—

Trop.

With personal subject, to agree with in wishes, decisions, etc., to accord, harmonize (rare;

late Lat.),

Hyg. Astr. 2, 4; Dig. 9, 2, 27, § 29; Paul. Sent. 1, 1, § 5 (but in Plaut. Ps. 1, 5, the v. 130 is spurious; v. Ritschl, prol. ad Trin. p. 131).—Far more freq.,

Res convenit or impers. convenit, it is agreed upon, or there is unanimity in respect to something, the matter is decided.

Res convenit, constr. alicui cum aliquo, inter aliquos, or absol.:

cum his mihi nec locus nec sermo convenit,

Plaut. Ps. 4, 7, 10:

haec fratri mecum non conveniunt neque placent,

Ter. Ad. 1, 1, 34:

de dote mecum conveniri nil potest,

Plaut. Trin. 2, 4, 168:

hoc mihi cum tuo fratre convenit,

Cic. Fin. 5, 29, 87; Liv. 2, 39, 8; Quint. 3, 6, 91:

pax, quae cum T. Quinctio convenisset,

Liv. 34, 43, 2; cf.:

pax convenit,

Sall. J. 38 fin.; Liv. 1, 3, 5; 30, 43, 8:

in eas condiciones cum pax conveniret,

id. 29, 12, 14 al.; and:

cum imperatoribus Romanis pacem conventam fuisse,

Sall. J. 112, 2:

ratio accepti atque expensi inter nos,

Plaut. Most. 1, 3, 146:

eo signo quod convenerat revocantur,

Caes. B. C. 1, 28:

quod tempus inter eos committendi proelii convenerat,

id. B. G. 2, 19:

neminem voluerunt majores nostri esse judicem, nisi qui inter adversarios convenisset,

Cic. Clu. 43, 120; so,

judex inter eos,

Val. Max. 2, 8, 2:

posse rem convenire... si posset inter eos aliquid convenire,

Cic. Leg. 1, 20, 53:

dum rem conventuram putamus,

id. Att. 9, 6, 2:

si in eo manerent, quod convenisset,

Caes. B. G. 1, 36: [p. 463] in colloquium convenit;

condiciones non convenerunt,

Nep. Hann. 6, 2; cf. Liv. 30, 40, 14; 38, 11, 1 al.:

postquam ardentia vidit castra magister equitum (id convenerat signum),

id. 9, 23, 15:

signum,

Suet. Oth. 6:

omnia conventura,

Sall. J. 83, 2.— Pass.:

pacem conventam frustra fuisse,

Sall. J. 112, 2:

quibus conventis,

Liv. 30, 43, 7.—

Convenit, constr. alicui cum aliquo, inter aliquos, with ut, the acc. and inf., with de and abl., or absol.:

mihi cum Deiotaro convenit, ut, etc.,

Cic. Att. 6, 1, 14:

idne agebas, ut tibi cum sceleratis, an ut cum bonis civibus conveniret?

id. Lig. 6, 18:

quicum optime convenisset,

id. Verr. 2, 4, 66, § 147:

nunc ita convenit inter me atque hunc, ut, etc.,

Plaut. Capt. 2. 3, 19:

non modo inter Patres, sed ne inter consules quidem ipsos satis conveniebat,

Liv. 2, 23, 14:

conveniat mihi tecum necesse est, ipsum fecisse, etc.,

Cic. Rosc. Am. 29, 79; Sen. Ben. 7, 4, 5; id. Brev. Vit. 7, 3:

inter omnis vero convenit, Sibyllam ad Tarquinium Superbum tris libros attulisse,

Plin. 13, 13, 27, § 88; cf. Suet. Vesp. 25: convenit, jam inde per consules reliqua belli perfecta, it is generally asserted, homologeitai, Liv. 9, 16, 1; cf. Suet. Claud. 44 et saep.:

cum de facto convenit, et quaeritur, etc.,

Cic. Inv. 1, 8, 11; id. Fin. 4, 26, 72:

de duobus minus convenit,

Liv. 2, 33, 2; Quint. 1, 4, 17; Col. 2, 9 init.; Sen. Clem. 2, 7, 4; Gell. 2, 22, 2:

quamquam de hoc parum convenit,

Quint. 5, 10, 2:

quaedam sunt, de quibus inter omnes convenit,

id. 2, 12, 2; 4, 5, 28; Cic. N. D. 2, 4, 9; Liv. 42, 25, 11; Sen. Q. N. 2, 12, 2; Plin. Pan. 29, 5:

ubi de pace non convenit, signa cecinere,

Flor. 2, 6, 59 al.:

convenit, victi utri sint eo proelio, Urbem, agrum, etc.... seque uti dederent,

Plaut. Am. 1, 1, 70:

convenerat, ne interloquereris,

Sen. Clem. 1, 9, 9; cf.:

quibus consulibus interierit non convenit,

Nep. Hann. 13, 1:

pacto convenit, etc.,

Liv. 24, 6, 7; Plaut. Aul. 2, 2, 80:

omnis exercitus, uti convenerat. Numidiā deductus, etc.,

Sall. J. 39, 4:

Patres igitur jurati (ita enim convenerat),

Liv. 30, 40, 12:

pro argento si aurum dare mallent, darent convenit,

id. 38, 11, 8.—

To fit with, in, or to something, to suit, be adapted to.

Lit. (rare):

quae (cupa) inter orbes conveniat... quae (fistula) in columellam conveniat,

Cato, R. R. 21, 1:

conveniebatne in vaginam tuam machaera militis?

Plaut. Ps. 4, 7, 85:

si cothurni laus illa esset, ad pedem apte convenire,

Cic. Fin. 3, 14, 46.—More freq.,

Transf.: res convenit, or impers. convenit, the thing (or it) is fit, becoming, seemly, suitable, appropriate, proper, serviceable for something, it becomes, = consentit, congruit.

Res convenit, constr. with in or ad aliquid, cum aliquā re, the dat., acc., acc. and inf., or absol.

In or ad aliquid:

ceterae vites in quemvis agrum conveniunt,

Cato, R. R. 6 fin.; cf. Varr. R. R. 1, 19, 1:

quid minus in hunc ordinem convenit? etc.,

Cic. Phil. 9, 4, 8:

convenire quae vitia in quemvis videntur potius, etc.,

id. Verr. 2, 1, 49, § 128; id. Rosc. Am. 23, 65:

hoc in te unum,

id. N. D. 2, 29, 74 Orell. N. cr. nullam contumeliam jacere potueris, quae non ad maximam partem civium conveniret, id. Sull. 7, 23.—

Cum aliquā re:

haec tua deliberatio non mihi convenire visa est cum oratione Largi,

Cic. Fam. 6, 8, 2; so id. Fin. 3, 22, 73 al.—

With dat.:

num videntur convenire haec nuptiis?

Ter. And. 2, 2, 29; so Cic. Prov. Cons. 17, 41; id. Fin. 3, 22, 74; Sall. J. 85, 40; Quint. 6, 3, 25; Suet. Galb. 14 et saep.—

With acc.:

itidem ut tempus anni, aetatem aliam aliud factum convenit,

Plaut. Merc. 5, 4, 24 dub. (Lachm. ap. Lucr. p. 64, conj. condecet).—

With acc. and inf.:

hoc non convenit, me... agrum habere,

Plaut. Trin. 3, 2, 55; so Prop. 2, 1, 41.—

With in and abl.:

nihil autem minus in perfecto duce quam festinationem... convenire arbitrabatur,

Suet. Aug. 25.—

Absol.: hanc mi expetivi, contigit;

conveniunt mores, etc.,

Ter. And. 4, 2, 13:

nomen non convenit,

id. ib. 5, 4, 39; id. Phorm. 1, 2, 3 (cf. impers.: rationes conferatis; adsidunt;

subducunt: ad nummum convenit,

Cic. Att. 5, 21, 12):

non bene conveniunt, nec in unā sede morantur Majestas et amor,

Ov. M. 2, 846:

medius ille orationis modus maxime convenit,

Quint. 6, 2, 19 et saep.—

Convenit, impers., constr. with a clause as subject (so esp. freq. in Lucr. and the elder Pliny).

Haud convenit, unā ire cum amicā imperatorem in viā, Ter. Eun. 3, 2, 41:

convenit illud in his rebus obsignatum habere, Lucr 2, 582: per se sibi vivere,

id. 3, 685:

dicere causas leti,

id. 6, 708 et saep.:

quo maxime contendi conveniat,

Caes. B. G. 7, 85, 2:

convenit Evandri victos discedere ad urbem,

Verg. A. 12, 184; so Hor. A. P. 226; Vell. 1, 3, 2; Quint. 7, 3, 9; Plin. 18, 13, 33, § 126; cf. id. 33, 1, 5, § 15 Sillig.—

With ut:

quī enim convenit, ut? etc.,

Cic. Phil. 7, 2, 4 (al. evenit):

si tibi curae Quantae conveniat Munatius,

Hor. Ep. 1, 3, 31; cf. Quint. 8, 6, 63. —To express assent:

convenit,

well, it is agreed, Plaut. Cas. 2, 3, 54.—Hence,

convĕnĭens, entis, P. a.

(Acc. to II. A. 2.) Agreeing, consistent, accordant, harmonious (syn.:

consentiens, concors, congruens): bene convenientes propinqui,

Cic. Off. 1, 17, 58; cf.:

convenientes optime propinqui cognatique,

id. Rosc. Am. 34, 96; Suet. Tib. 7:

recta et convenientia et constantia natura desiderat,

Cic. Off. 3, 8, 35:

conveniens et conjuncta constantia inter augures,

id. Div. 2, 39, 82:

motus,

Lucr. 1, 1029; cf.:

inter se motus,

id. 2, 941.—More frequently,

(Acc. to II. B. 2.) Fitting to something, appropriate to, meet, fit, suitable, = congruens; constr. with cum, the dat., ad aliquid, inter se, in and acc. or abl., or absol.

With cum (rare): motus oris conveniens cum ipsius verbi demonstratione, Nigid. ap. Gell. 10, 4, 4:

dies conveniens cum populi vultu,

Ov. P. 2, 1, 28.—

With dat. (very freq.):

nihil in hac praeclarā epistulā scriptum ab Epicuro congruens et conveniens decretis ejus reperietis,

Cic. Fin. 2, 31, 99; Quint. 3, 11, 20; 6, 3, 102 al.; Suet. Tib. 50; Hor. A. P. 316; Ov. P. 3, 9, 36 et saep.:

aut sibi convenientia finge,

Hor. A. P. 119; cf. Quint. 11, 1, 11:

bono civi convenientissimum credidi amplecti, etc.,

Plin. Ep. 3, 18, 1:

disciplina convenientissima,

Vell. 1, 6, 3.—

Ad aliquid (rare):

nihil est tam conveniens ad res vel secundas vel adversas,

Cic. Lael. 5, 17:

sonus ad formam tauri,

Ov. Ib. 436.—

In aliquid (very rare):

forma in illam conveniens amplitudinem,

Vell. 2, 29, 2.—

In aliquā re:

gratulatio conveniens in eā victoriā,

Liv. 45, 19, 3.—

Inter se (rare):

in vitā omnia sint apta inter se et convenientia,

Cic. Off. 1, 40, 144:

inter se motus,

Lucr. 2, 941.—

Absol. (rare):

quod sit aptum atque conveniens,

Quint. 5, 10, 123:

toga,

fitting, fitting close, Ov. A. A. 1, 514:

nihil convenientius ducens, quam, etc.,

Suet. Aug. 10.—

Conveniens est = convenit, consentaneum est, it is fit, proper, becoming, suitable (post-Aug. and rare; cf.

congruens): convenientius est dici,

Plin. 34, 7, 16, § 35.— Sup., Plin. Pan. 87, 1; id. Ep. 10, 3 (20), 2.— Adv.: convĕnĭen-ter, fitly, suitably, conformably, consistently (syn.. congruenter, constanter; class.;

most freq. in Cic.): convenienter cum naturā vivere (with congruere),

Cic. Tusc. 5, 28, 82:

convenienter naturae vivere (with congruenter),

id. Fin. 3, 7, 26; cf. id. Off. 3, 3, 13 al.; Hor. Ep. 1, 10, 12:

convenienter sibi dicere (with constanter),

Cic. Tusc. 5, 9, 26; Ov. A. A. 3, 546:

convenienter ad praesentem fortunae statum loqui,

Liv. 23, 5, 4.— Sup., Aug. Civ. Dei, 18, 44.—

con-ventum, i, n. (acc. to II. A. 2.), an agreement, compact, covenant, convention, accord (in good prose):

facere promissa, stare conventis, reddere deposita,

Cic. Off. 3, 25, 95; 1, 10, 32; id. Part. Or. 37, 130; Liv. 29, 24, 3; Sil. 1, 10 al.—As a jurid. expression, very freq. in the connection pactum conventum (for which the MSS. sometimes, perh. through interpolation, give pactum et conventum), Cic. Part. Or. 37, 130; id. de Or. 2, 24, 100; id. Caecin. 18, 51; id. Att. 6, 3, 1; Juv. 6, 25; v. pactum.

dūco, xi, ctum, 3 ( imp. duc;

but duce,

Plaut. Ep. 3, 3, 18; id. Most. 1, 4, 11; id. Poen. 5, 4, 59; id. Rud. 2, 3, 55; id. Trin. 2, 2, 103; id. Truc. 2, 5, 26.— Perf. sync.: duxti, Varr. ap. Non. 283, 32; Cat. 91, 9; Prop. 1, 3, 27), v. a. [cf. Goth. tiuh-an; O. H. Germ. zieh-an, to draw; Germ. -zog, in Herzog, commander, duke], to lead, conduct, draw, bring forward, in all senses; very freq. passing over into the signif. of the compounds abducere, deducere, adducere, producere, etc., and of the synonyms agere, trahere, movere, etc. (very freq.).

Lit.

In gen.:

quo sequar? quo ducis nunc me?

Plaut. Bacch. 3, 3, 2: duc hos intro, id. Am. 2, 2, 224; id. Aul. 2, 6, 13:

duc ac demonstra mihi,

id. Cist. 2, 3, 36:

suas secum mulierculas sunt in castra ducturi,

Cic. Cat. 2, 10 fin.; cf. Caes. B. G. 5, 5 fin. et saep.:

(difficile iter) vix qua singuli carri ducerentur,

id. ib. 1, 6, 1; cf.

plaustra,

Ov. Tr. 3, 10, 34: aquam ducere, Cato ap. Charis. p. 192 P.; so,

aquam per fundum ejus,

Cic. Q. Fr. 3, 1, 2, § 4:

spiritum naribus,

Varr. R. R. 2, 3, 5: so,

spiritum per siccas fauces,

Sen. Ben. 3, 8; cf.:

aërem spiritu,

Cic. N. D. 2, 6 fin.:

animam spiritu,

id. ib. 2, 54, 136; and in gen.: spiritum, for to live, id. Fam. 10, 1; cf.:

vitam et spiritum,

id. de Imp. Pomp. 12, 33:

tura naribus,

to inhale, Hor. C. 4, 1, 22:

sucos nectaris,

to drink in full draughts, to quaff, id. ib. 3, 3, 34; cf.

pocula,

id. ib. 1, 17, 22; and:

Liberum,

id. ib. 4, 12, 14.— Poet.:

jucunda oblivia vitae (referring to the waters of Lethe),

Hor. S. 2, 6, 62 (cf. Verg. A. 6, 714 sq.) et saep.:

mucronem,

to draw from the scabbard, Verg. A. 12, 378; cf.:

ferrum vaginā,

Ov. F. 4, 929:

ensem vagina,

Sil. 8, 342;

but: ensem duxerat faber,

had beaten out, forged, Tib. 1, 3, 48:

sortem,

Cic. Div. 2, 33; Verg. A. 6, 22;

hence, also transf. of that which is drawn by lot,

Cic. Div. 1, 18, 34; id. Rep. 1, 34; Suet. Caes. 12; Tac. A. 1, 54; 3, 28 al.:

pondus aratri,

to draw, Ov. M. 7, 119:

remos,

to row, id. ib. 1, 294; cf. id. ib. 4, 353:

numerosa brachia,

in dancing, id. Am. 2, 4, 29:

lanas,

to spin, id. ib. 4, 34; cf.

stamina,

id. ib. 4, 221:

ubera,

to milk, id. ib. 9, 358:

frena manu,

to guide, govern, id. ib. 15, 518: vela, to haul (= navigare), Prop. 1, 6, 2:

manus, of swimming,

id. 3, 20, 2:

ilia,

to draw the flanks together, become broken-winded, Hor. Ep. 1, 1, 9:

os,

to draw awry, to make wry faces, Cic. Or. 25 fin.; Quint. 9, 3, 101; cf.

vultum,

Ov. M. 2, 774; id. P. 4, 8, 13; Mart. 1, 41 et saep.:

non equus impiger Curru ducet Achaico Victorem,

to draw along, Hor. C. 4, 3, 5; cf. id. Ep. 1, 1, 93.— Absol.:

sibi quisque ducere, trahere, rapere,

to take to one's self, appropriate, Sall. J. 41, 5.—

Esp.

To lead, conduct, as a way or road:

via ducit (te), in urbem?

Verg. E. 9, 1; cf. Plin. Ep. 7, 5; Verg. A. 1, 401; Ov. F. 2, 679:

Brundisium Minuci melius via ducat an Appi,

Hor. Ep. 1, 18, 20:

via ad undas,

Ov. M. 3, 602:

via ad infernas sedes,

id. ib. 4, 433; cf.:

iter ad urbem,

id. ib. 437; Curt. 3, 28, 19; Sen. Prov. 6, 7; id. Vit. Beat. 1; Plin. 18, 11, 29, § 111; Quint. 5, 9, 14; Liv. 5, 40, 8 al.—

Se, in colloq. lang., to betake one's self, go:

jam me ad regem recta ducam,

Plaut. Am. 4, 3, 8; id. Aul. 4, 8, 8; id. Bacch. 4, 2, 11; Ter. Hec. 4, 1, 7: Balbus duxit se a Gadibus, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 1.—

A legal t. t., to take, lead away, drag, carry off a person before court, to prison, to punishment, etc.: POST. DEINDE. MANVS. INIECTIO. ESTO. IN. IVS. DVCITO, XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45; so,

in jus,

Liv. 2, 27:

illos duci in carcerem jubent,

Cic. Verr. 2, 5, 30:

aliquem in carcerem,

Suet. Caes. 20:

in vincula,

id. ib. 79:

ad mortem,

Cic. Cat. 1, 1, 1; Nep. Phoc. 4, 3; and absol.:

ducite, ubi capiat, etc.,

Plaut. Capt. 3, 5, 65; Sen. de Ira, 1, 16, 14; Suet. Calig. 27; Plin. Ep. 10, 97, 3 al.: NI. IVDICATVM. FACIT. AVT. QVIS. ENDO. EM. IVRE. VINDICIT. SECVM. DVCITO. VINCITO, etc., XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45:

decreta ejus modi: SI PETIT DUCAS. C. Fuficium duci jussit petitorem,

to be imprisoned, Cic. Verr. 2, 2, 12, § 31; so of a debtor (addictus) who is led off as a slave, Novat. ap. Cic. de Or. 2, 63, 255; Plaut. Bacch. 5, 2, 87; Cic. Fl. 20 fin.; Liv. 6, 14 sq.; cf. id. 2, 23 med.; cf.

prov.: stultitiast venatum ducere invitas canes,

Plaut. Stich. 1, 2, 83. —

Uxorem, to lead a wife home, i. e. to marry:

bona uxor si ea deducta est, etc.... Verum egon eam ducam domum, Quae, etc.?

Plaut. Mil. 3, 1, 91:

uxorem domum,

id. Aul. 2, 1, 40; Ter. Ph. 2, 1, 68:

filiam Orgetorigis in matrimonium,

Caes. B. G. 1, 9, 3; cf. Liv. 4, 4:

eum uxorem ducturum esse aliam,

Plaut. Cist. 1, 1, 105:

uxorem (or aliquam, filiam alicujus, etc.),

id. Aul. 2, 1, 48; id. Cas. prol. 69 et saep.; Ter. And. 1, 1, 128; 2, 1, 21 et saep.; Cic. Sest. 3; Caes. B. G. 1, 53, 4; id. B. C. 3, 110, 2; Verg. E. 8, 29; Vulg. Marc. 10, 11 et saep.— Absol.:

si tu negaris ducere,

Ter. And. 2, 3, 5; 2, 3, 9; id. Phorm. 2, 3, 76; Liv. 4, 4 al.: jugum ducere cum infidelibus, i. e. to be yoked in marriage, Vulg. 2 Cor. 6, 14.—Rarely for nubere: si ignorans statum Erotis ut liberum duxisti, isque postea servus est judicatus, etc., Imp. Antonin. ap. Cod. Just. 5, 18, 3.—In the comic poets, of taking home prostitutes, Plaut. Most. 1, 1, 35; 4, 2, 44; id. Men. 1, 2, 15; id. Stich. 5, 4, 48; id. Truc. 3, 2, 10 et saep.—

In milit. lang.

Said of a commander, to lead, to cause to move, to march his army in any direction:

locis apertis exercitum ducere,

Caes. B. G. 1, 41, 4; cf. id. B. C. 1, 64 fin.; 1, 68, 1:

exercitum ab Allobrogibus in Segusianos,

id. B. G. 1, 10 fin.:

exercitum in fines Suessionum,

id. ib. 2, 12, 1; cf. id. ib. 4, 38, 3;

5, 18, 1: exercitum (legiones, etc.) in Bellovacos,

id. ib. 2, 13, 1; 5, 24, 2 et saep.; cf. Tac. A. 2, 57:

cohortes ad eam partem munitionum, quae, etc.,

Caes. B. C. 3, 62, 2:

exercitum Uticam,

id. ib. 2, 26, 1:

reliquas copias contra Labienum,

id. B. G. 7, 61 fin. et saep.—In pass., of the soldiers, to march, move:

quam in partem aut quo consilio ducerentur,

Caes. B. G. 1, 40, 2.—And in act., absol., of the general himself, to march, move (a favorite expression of Liv.;

not in Caes. or Sall.): (Mettus) ducit, quam proxime ad hostem potest,

Liv. 1, 23; 1, 27; 9, 35; 22, 18 et saep.—Hence,

In gen., to lead, command an army or (more freq.) a division:

qua in legatione duxit exercitum,

Cic. Mur. 9, 20; so,

exercitum,

Nep. Eum. 13, 1; id. Epam. 7, 3:

qui superiore anno primum pilum duxerat,

Caes. B. G. 5, 35, 6; 6, 38, 1; id. B. C. 3, 91, 1:

ordinem,

id. ib. 1, 13, 4; 3, 104, 3; Suet. Vesp. 1:

partem exercitūs,

Sall. J. 55, 4 et saep.—Rarely, to lead a division in front, in advance:

consuetudine sua Caesar sex legiones expeditas ducebat: post eas... inde, etc.,

Caes. B. G. 2, 19, 2; hence also, to march in front, take the lead, said of the division that forms the van:

pars equitum et auxiliariae cohortes ducebant, mox prima legio, etc.,

Tac. A. 1, 51; cf. id. ib. 1, 64 fin. —

Transf. beyond the milit. sphere, to lead, to be leader, head, chief, first in any thing:

accedit etiam, quod familiam ducit,

Cic. Fam. 7, 5 fin. Manut.; so,

familiam,

id. Phil. 5, 11, 30; id. Fin. 4, 16, 45:

ordines,

id. Phil. 1, 8, 20:

classem (discipulorum),

Quint. 1, 2, 24 Spald.:

funus,

Hor. Epod. 8, 12:

toros,

Ov. F. 6, 668 et saep.—

To conduct as prisoners in a triumph:

per triumphum,

Cic. Verr. 2, 5, 26, § 67:

in triumpho,

Plin. 7, 43, 45, § 139, v. triumphus.—

With the accessory idea of creation, formation, to produce, form, construct, make, fashion, shape, dispose (cf.:

struo, pono, condo, fundo): parietem per vestibulum alicujus,

to erect, Cic. Mil. 27 fin.; cf.

muros,

Hor. C. 4, 6, 23:

vallum ex castris ad aquam,

Caes. B. C. 1, 73, 2:

fossam,

id. B. G. 7, 72, 1; 7, 73, 2:

arcum,

Ov. M. 3, 160:

lateres de terra,

Vitr. 2, 3:

vivos vultus de marmore (with excudere spirantia aera),

Verg. A. 6, 849; cf. id. ib. 7, 634; Hor. Ep. 2, 1, 240; Varr. ap. Non. 283, 32; Plin. 7, 37, 38, § 125; Quint. 10, 3, 18 Spald.; Juv. 7, 237; hence, poet. also:

epos,

Hor. S. 1, 10, 44:

carmen,

Ov. Tr. 1, 11, 18; 3, 14, 32:

versus,

id. ib. 5, 12, 63 et saep.:

liniam ex colore,

Plin. 35, 10, 36, § 81; Quint. 2, 6, 2; cf.

orbem,

id. 11, 3, 118:

alvum,

to bring forth by clysters, Cels. 2, 12; 4, 4 et saep.: alapam alicui, qs. to fetch one a box on the ear, Phaedr. 5, 3, 2; cf.

colaphum,

Quint. 6, 3, 83 Spald.:

pugnum,

Dig. 47, 10, 4 et saep.;

so esp. of processions, dances, etc.: funus,

Cic. Quint. 15 fin.; Ov. M. 14, 746; Verg. G. 4, 256; cf.

exsequias,

Plin. 8, 42, 64, § 154:

pompam,

Ov. H. 12, 152; id. F. 6, 405; id. M. 13, 699:

choros,

Tib. 2, 1, 56; Hor. C. 1, 4, 5; 4, 7, 6 et saep.; cf.

choreas,

Ov. M. 8, 582; 14, 520.—

To receive, admit, take any thing (not ante-Aug.):

cicatricem,

Ov. Tr. 3, 11, 66; Liv. 29, 32, 12:

rimam,

Ov. M. 4, 65:

situm,

to grow rusty, Quint. 1, 2, 18:

formam,

Ov. M. 1, 402:

colorem,

id. ib. 3, 485; cf.

pallorem,

to grow pale, id. ib. 8, 760:

nomina,

Hor. C. 3, 27, 76:

notam,

id. ib. 4, 2, 59 et saep.

Trop.

In gen., to lead, guide, draw, conduct:

progredimur quo ducit quemque voluntas,

Lucr. 2, 258; cf. Hor. Ep. 1, 3, 27; 1, 6, 57:

ad strepitum citharae cessatum ducere curam,

id. ib. 1, 2, 31:

Liber vota bonos ducit ad exitus,

id. C. 4, 8, 34; cf. Quint. 12, 1, 26:

per quaedam parva sane ducant (futurum oratorem),

id. 1, 10, 5; cf. id. 1, 1, 27; 1, 5, 58.—Prov.:

ducunt volentem fata, nolentem trahunt,

Sen. Ep. 107.—

In partic.

To draw, deduce, [p. 616] derive its origin or beginning from, any thing:

ab aliqua re totius vitae ducere exordium,

Cic. Fin. 5, 7, 18; cf.:

exordium a nostra persona,

Quint. 3, 8, 8; 4, 1, 7:

principium disputationis a principe investigandae veritatis,

Cic. N. D. 2, 21 fin.:

belli initium a fame,

id. Att. 9, 9, 2; cf. Quint. 1, 1, 21:

initia causasque omnium ex quatuor temporum mutationibus,

Cic. N. D. 2, 19, 49:

originem ab Isocrate,

Quint. 2, 15, 4; 1, 6, 38; Hor. C. 3, 17, 5 al.:

ingressionem non ex oratoriis disputationibus, sed, etc.,

Cic. Or. 3, 11:

honestum ab iis rebus,

id. Off. 1, 18, 60; id. Or. 39, 135:

nomen ex quo,

id. Ac. 11, 41; cf.:

nomen a Graeco,

Quint. 1, 6, 3; 3, 7, 1; Hor. S. 2, 1, 66 et saep.; cf.

also: utrumque (sc. amor et amicitia) ductum (al. dictum) est ab amando,

Cic. Lael. 27; id. Fin. 2, 24, 78.—

To lead a person, as regards his will or opinions, in any direction; to move, incite, induce, allure, in a good or bad sense (most freq. in the pass.):

ita me ad credendum tua ducit oratio,

Cic. Tusc. 2, 18:

nos ducit scholarum consuetudo,

Quint. 4, 2, 28; 5, 11, 19; cf. id. 9, 1, 21:

ducit te species,

Hor. S. 2, 2, 35 et saep.:

declamatores quosdam perversa ducit ambitio, ut, etc.,

Quint. 10, 7, 21.—In the pass.:

si quis statuarum honore aut gloria ducitur,

Cic. Verr. 2, 2, 58 fin.:

eloquentiae laude,

id. Or. 32, 115:

quaestu et lucro,

id. Tusc. 5, 3, 9:

hoc errore ut, etc.,

id. Off. 1, 41; cf.:

litteris eorum et urbanitate, ut, etc.,

id. Rosc. Am. 41, 120:

omnes trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem,

id. Off. 1, 6 et saep.—

In a bad sense, to cheat, deceive, Plaut. Most. 3, 2, 26; id. Capt. 4, 2, 7; Ter. And. 4, 1, 20; id. Ph. 3, 2, 15; Prop. 2, 17, 1 (3, 8, 1 M.); Ov. H. 19, 13; id. M. 3, 587 (with decipere).—

With regard to time, to draw out, extend, protract, prolong:

bellum,

Caes. B. G. 1, 38, 4; id. B. C. 2, 18, 6; 2, 37, 5 sq.; Cic. Fam. 7, 3, 2; Liv. 22, 25 et saep.; cf.:

bellum longius,

Caes. B. C. 1, 64, 2; 3, 42, 3:

bellum in hiemem,

id. ib. 1, 61, 3:

eam rem longius,

id. B. G. 7, 11, 4; cf.:

rem prope in noctem,

id. B. C. 3, 51, 7:

rem leniter,

Liv. 3, 41 et saep. Also transf., of time itself:

tempus,

Cic. Verr. 2, 1, 11; Nep. Them. 7:

diem ex die,

Caes. B. G. 1, 16, 4; and of persons who are put off, delayed:

ubi se diutius duci intellexit,

id. ib. 1, 16, 5.—Less freq. (mostly poet.),

In gen., of time, to pass, spend, enjoy:

aetatem in litteris,

Cic. Fin. 5, 19, 50; so,

aetatem,

Hor. Ep. 2, 2, 202:

vitam,

id. Epod. 17, 63; Sen. Ep. 45, 10; cf. Verg. A. 2, 641 (where, shortly before, vitam producere):

noctes,

Prop. 1, 11, 5; Plin. Ep. 6, 31, 13:

somnos,

Verg. A. 4, 560.—

In mercant. lang., to calculate, compute, reckon: age nunc summam sumptus duc, Lucil. ap. Non. 283, 30:

minimum ut sequamur, quoniam XC. medimnūm milia duximus, accedant eo, etc.,

Cic. Verr. 2, 3, 49; id. Att. 6, 1, 5 and 16; 6, 2, 7; Varr. R. R. 3, 16, 11; Gell. 1, 20, 5.—

Transf. beyond the mercant. sphere.

Rationem alicujus, to consider, calculate, care for one's advantage or interest (a favorite expression of Cicero):

duxi meam rationem, quam tibi facile me probaturum arbitrabar,

Cic. Att. 8, 11 D, § 7; so,

suam quoque rationem,

to have respect to one's own advantage, id. Verr. 2, 1, 48; and:

non minorem aratorum quam populi rationem,

Suet. Aug. 42 fin.:

salutis meae rationem,

Cic. Fam. 7, 3:

rationem officii, non commodi,

id. Sest. 10, 23; cf. id. Rosc. Am. 44, 128:

unius cujusque temporis ducta ratio est,

id. Div. in Caecil. 4, 16:

rationem officii atque existimationis,

id. Quint. 16, 53.—

In gen., to reckon, consider, hold, account, esteem as any thing (cf. aestimo and existimo;

very freq. in prose and poetry): parvi id ducebat,

Cic. Fin. 2, 8, 24:

pro nihilo aliquid,

Plaut. Pers. 4, 4, 85; Cic. Verr. 2, 2, 16 fin.; id. Tusc. 5, 32, 90; cf. Auct. Her. 4, 20, 28:

ea pro falsis ducit,

Sall. C. 3, 2; cf.:

innocentiam pro malevolentia,

id. ib. 12, 1:

vos eritis judices, Laudin' an vitio duci id factum oportuit,

Ter. Ad. prol. 5; so,

aliquid honori,

Sall. J. 11, 3:

aliquid laudi, Nep. praef. § 4: aliquem despicatui,

Cic. Fl. 27, 65: nihil praeter virtutem in bonis ducere (for which, shortly after, in bonis habere = numerare), Cic. Fin. 3, 3;

aliquem in numero hostium,

id. Verr. 2, 5, 25 fin.; Caes. B. G. 6, 32, 1; cf. ib. 6, 23, 8; without in, ib. 6, 21, 2; cf.:

aliquem loco affinium,

Sall. J. 14, 1 Kritz. N. cr.: aliquid testimonii loco, Quint. 5, 9, 10:

tutelae nostrae duximus, cum Africo bello urgerentur,

Liv. 21, 41; cf.:

officii duxit exorare filiae patrem, etc.,

Suet. Tib. 11:

faceret, quod e republica fideque sua duceret,

id. ib. 25, 7 et saep.:

malum cum amici tuum ducis malum,

Plaut. Capt. 1, 2, 48; cf.:

Archytas iracundiam seditionem quandam animi vere ducebat,

Cic. Rep. 1, 38:

eorum, quos idoneos ducebat, consilium habet,

Sall. J. 62, 4:

nil rectum nisi quod placuit sibi ducunt,

Hor. Ep. 2, 1, 83.— With acc. and inf.:

sic equidem ducebam animo rebarque futurum,

Verg. A. 6, 690:

ut omnia tua in te posita esse ducas humanosque casus virtute inferiores putes,

Cic. Lael. 2, 7, 19 fin.; id. Rep. 1, 2; 1, 17; 1, 38; 3, 9 (three times); Sall. J. 93, 5; Liv. 22, 14, 6; 22, 59, 5; Caes. B. G. 1, 3, 2; 4, 30, 2; 6, 18 et saep.—Here too probably belongs the much disputed passage: ludos et inania honoris medio rationis atque abundantiae duxit (= ludos publicos cum aliis rebus quae ad inania honoris pertinent, duxit, i. e. existimavit habendos et ponendos in medio rationis atque abundantiae, ut inter rationem, quae plane spernit inania, et abundantiam, quae eadem ostentat, media via incederet), he thought right to manage them in a middle course between reason and profusion, Tac. Agr. 6 fin., v. Dübner and Orell. ad h. l.

lŏcus (old form stlocus, like stlis for lis, Quint. 1, 4, 16), i, m. ( lŏcum, i, n., Inscr. ap. Grut. 129, 14; plur. loci, single places; loca, places connected with each other, a region; cf. Krebs, Antibarb. p. 666 sq., and v. infra), a place, spot.

Lit.

In gen.:

adsedistis in festivo loco,

i. e. the theatre, Plaut. Mil. 2, 1, 83:

locum sibi velle liberum praeberier, ubi nequam faciat clam,

id. Poen. 1, 1, 49; 3, 3, 44; cf.

3, 2, 25: omnes copias in unum locum convenire,

Cic. Att. 8, 16, 2:

Galli qui ea loca incolerent,

Caes. B. G. 2, 4:

locorum situm naturam regionis nosse,

Liv. 22, 38:

Romae per omnes locos,

Sall. J. 32:

facere alicui locum in turba,

Ov. A. A. 2, 210:

ex loco superiore agere, of an orator speaking from the rostra, or of a judge pronouncing judgment: de loco superiore dicere,

Cic. Verr. 2, 2, 42, § 102:

ex aequo loco, of one speaking in the Senate or conversing with another: et ex superiore et ex aequo loco sermones habiti,

id. Fam. 3, 8, 2:

ex inferiore loco,

to speak before a judge, id. de Or. 3, 6, 23: primus locus aedium, a dwelling on the ground-floor, Nep. praef. 6.— A post, position: loco movere, to drive from a place or post, Ter. Phorm. prol. 32; so,

loco deicere,

Hor. Ep. 2, 2, 30:

loco cedere,

to give way, abandon one's post, retire, Sall. C. 9; Caes. B. G. 1, 15.—

In partic.

A place, seat, in the theatre, the circus, or the forum:

Servi ne obsideant, liberis ut sit locus,

room, seats, Plaut. Cas. prol. 23.—

Esp. the place assigned by the Senate to foreign ambassadors: locum ad spectandum dare,

Cic. Mur. 35, 73; 34, 72; so Liv. 30, 17. — Plur. loca, Liv. 34, 44, 5; Vell. 2, 32, 3; Suet. Claud. 21; id. Ner. 11; Plin. 8, 7, 7, § 21.—But plur. loci, Tac. A. 15, 32.—

So of the lodging, quarters, place of abode assigned to foreign ambassadors for their residence:

locus inde lautiaque legatis praeberi jussa,

Liv. 28, 39, 19; 30, 17, 14; 42, 26, 5; Symm. Ep. 4, 56; Sid. Ep. 8, 12:

loca lautia,

App. M. 3, p. 140, 30.—

A piece or part of an estate:

stricte loquendo locus non est fundus sed pars aliqua fundi,

Dig. 50, 16, 60:

locus certus ex fundo possideri potest,

ib. 41, 2, 26.—

A place, spot, locality; a country region: hau longe abesse oportet homines hinc;

ita hic lepidust locus,

Plaut. Rud. 1, 4, 35:

nunc hoc ubi abstrudam cogito solum locum,

id. Aul. 4, 6, 7:

non hoc ut oppido praeposui, sed ut loco,

Cic. Att. 7, 3, 10; Verg. A. 1, 530; Caes. B. G. 5, 12.— Poet. of the inhabitants of a place, a neighborhood:

numina vicinorum odit uterque locus,

Juv. 15, 37.—Of a place where a city once stood, a site:

locus Pherae,

Plin. 4, 5, 6, § 13:

locus Buprasium, Hyrmine,

id. ib.; cf. Ov. F. 2, 280.— Plur. rarely loci:

quos locos adiisti,

Plaut. Trin. 4, 2, 86:

locos tenere,

Liv. 5, 35, 1:

occupare,

Sall. J. 18, 4; 76, 1; Lucr. 4, 509; Verg. A. 1, 306; 2, 28; Prop. 4 (5), 8, 22; Tac. A. 1, 61; 13, 36; Suet. Tib. 43.—Usually loca:

loca haec circiter,

Plaut. Cist. 4, 2, 8:

venisse in illa loca,

Cic. Fam. 9, 2, 5; id. Fin. 5, 1, 2 sq.; Caes. B. G. 2, 4, 2; Lucr. 1, 373; 2, 146; Cat. 9, 7; 63, 3; Sall. J. 18, 11; 54, 3; Verg. G. 2, 140; id. A. 1, 51; 2, 495; Hor. C. 1, 22, 7; Tib. 4, 1, 97; Ov. M. 10, 29; Liv. 1, 1, 5; 1, 5, 2; 1, 6, 4 et saep.—

In war [p. 1075] or battle, a post, station (plur. loca):

tum loca sorte legunt,

Verg. A. 5, 132:

loca jussa tenere,

id. ib. 10, 238:

loca servare,

Amm. 25, 6, 14.—

Loci and loca, of parts of the body:

loci nervosi,

Cels. 5, 26, 26.—Esp.:

muliebres,

Varr. L. L. 5, 2, 15; and without adj., in females, the womb:

si ea lotio locos fovebit,

Cato, R. R. 157, 11:

cum in locis semen insederit,

Cic. N. D. 2, 51; Cels. 2, 8. —Of animals, Col. 6, 27, 10.—Of birds, Col. 8, 11, 8; Lucr. 14, 1246; Plin. 11, 37, 84, § 209; Cael. Aur. Acut. 3, 17:

genitalia,

Col. 7, 7, 4; cf. id. 8, 7, 2; 8, 11, 8;

in males,

Lucr. 4, 1034; 4, 1045.—

Communis locus,

The place of the dead:

qui nunc abierunt hinc in communem locum,

Plaut. Cas. prol. 19.—

A public place:

Sthenius... qui oppidum non maximum maximis ex pecunia sua locis communibus monumentisque decoravit,

Cic. Verr. 2, 2, 46, § 112.—

A burial-place, grave; very freq. in epitaphs; v. Inscr. Orell. 8; 4499; 4500 sq.

Trop.

A topic of discussion or thought; a matter, subject, point, head or division of a subject.

In gen.:

cum fundamentum esset philosophiae positum in finibus bonorum, perpurgatus est is locus a nobis quinque libris,

Cic. Div. 2, 1, 2:

Theophrastus cum tractat locos ab Aristotele ante tractatos,

id. Fin. 1, 2, 6:

hic locus, de natura usuque verborum,

id. Or. 48, 162:

philosophiae noti et tractati loci,

id. ib. 33, 118:

ex quattuor locis in quos honesti naturam vimque divisimus,

id. Off. 1, 6, 18; id. Inv. 2, 3, 11; 2, 5, 16; 2, 8, 26 et saep.; Quint. 2, 4, 27; 2, 11, 6; 5, 8, 4; Juv. 6, 245; Tac. Or. 31.—

Esp.: loci, the grounds of proof, the points on which proofs are founded or from which they are deduced:

cum pervestigare argumentum aliquod volumus, locos nosse debemus,

Cic. Top. 2, 7; id. de Or. 1, 13, 56; 3, 55, 210:

traditi sunt ex quibus argumenta ducantur duplices loci,

id. Or. 35; so sing.:

itaque licet definire, locum esse argumenti sedem,

id. Top. 2.—

Esp.: loci communes, general arguments, which do not grow out of the particular facts of a case, but are applicable to any class of cases:

pars (argumentorum) est pervagatior et aut in omnis ejusdem generis aut in plerasque causas adcommodata: haec ergo argumenta, quae transferri in multas causas possunt, locos communis nominamus,

Cic. Inv. 2, 14, 47 sq.; cf. the passage at length; id. ib. 2, 16, 50 sq.; 2, 18, 56; Auct. Her. 3, 8, 15; Quint. 2, 1, 9; 3, 1, 12; 5, 1, 3; 5, 13, 57 al.— Sing.:

vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa, nisi aliquo proprio quaestionis vinculo copulatus,

Quint. 2, 4, 30:

locus, for communis locus,

id. 4, 2, 117; 5, 7, 32.—

A passage in a book or author; plur. loci (Zumpt, Gram. §

99): locos quosdam transferam,

Cic. Fin. 1, 3, 7; Quint. 1, 1, 36; 1, 4, 4; 5, 13, 42; 6, 3, 36; Tac. Or. 22:

locos Lucreti plurimos sectare,

Gell. 1, 21, 7;

but rarely loca: loca jam recitata,

Hor. Ep. 2, 1, 223; Amm. 29, 2, 8.—

Room, opportunity, cause, occasion, place, time, etc., for any thing:

et cognoscendi et ignoscendi dabitur peccati locus,

Ter. Heaut. 2, 1, 6:

avaritia paululum aliquid loci rationi et consilio dedisset,

Cic. Quint. 16, 53:

de tuo in me animo iniquis secus existimandi videris nonnihil dedisse loci,

to have given occasion, cause, reason, id. Fam. 3, 6, 6:

dare suspicioni locum,

id. Cael. 4, 9:

dare locum dubitationis,

id. Balb. 6, 16; Val. Fl. 4, 451: locum habere, to find a place:

qui dolorem summum malum dicit, apud eum, quem locum habet fortitudo?

Cic. Off. 3, 33, 117:

in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci?

id. de Or. 2, 54, 219; so,

locus est alicui rei: legi Aquiliae locus est adversus te,

Dig. 9, 2, 27; cf.:

huic edicto locus est,

ib. 37, 10, 6; cf.:

meritis vacat hic tibi locus,

Verg. A. 11, 179:

cum defendendi negandive non est locus,

Quint. 5, 13, 8:

quaerendi,

id. 3, 8, 21.—Also in the sense of there is place for any thing, it finds acceptance:

in poëtis non Homero soli locus est aut Archilocho, etc.,

Cic. Or. 1, 4:

si in mea familiaritate locus esset nemini nisi, etc.,

id. Planc. 33, 82:

maledicto nihil loci est,

id. Mur. 5, 12: locum non relinquere, to leave no room for, not to admit, to exclude:

vita turpis ne morti quidem honestae locum relinquit,

id. Quint. 15, 49; so,

nec precibus nostris nec admonitionibus relinquit locum,

id. Fam. 1, 1, 2: nancisci locum, to find occasion:

nactus locum resecandae libidinis,

id. Att. 1, 18, 2:

valde gaudeo, si est nunc ullus gaudendi locus,

id. ib. 9, 7, 6.—

In aliquo loco esse, to be in any place, position, situation, condition, state, relation:

si ego in istoc siem loco, dem potius aurum, quam, etc.,

position, place, Plaut. Bacch. 4, 9, 116:

tanta ibi copia venustatum aderat, in suo quaeque loco sita munde,

id. Poen. 5, 4, 8:

in uxoris loco habere,

Ter. Heaut. 1, 1, 52:

in liberūm loco esse,

Cic. de Or. 2, 49, 200; id. Planc. 11, 28; id. Brut. 1, 1; but more freq. without in:

is si eo loco esset, negavit se facturum,

id. Fam. 4, 4, 4:

eodem loco esse,

Sen. Ben. 3, 8, 2; 7, 14, 6.—Esp. with a gen.:

parentis loco esse,

Cic. Div. in Caecil. 19, 61:

hostium loco esse,

Liv. 2, 4, 7:

fratris loco esse,

Cic. Fam. 5, 3, 1; 7, 3, 6; Quint. 6, 1, 7:

nec vero hic locus est, ut, etc.,

not the proper occasion, Cic. Tusc. 4, 1, 1; id. Rosc. Am. 12, 33.— Hence, loco or in loco, at the right place or time, seasonably, suitably:

posuisti loco versus Attianos,

Cic. Fam. 9, 16, 4:

epistolae non in loco redditae,

id. ib. 11, 16, 1:

dulce est desipere in loco,

Hor. C. 4, 12, 28; so,

locis: non insurgit locis? non figuris gaudet?

Quint. 12, 10, 23:

quo res summa loco?

in what condition? Verg. A. 2, 322:

quo sit fortuna loco,

id. ib. 9, 723:

quo sit Romana loco res,

Hor. Ep. 1, 12, 25:

quo tua sit fortuna loco,

Stat. Th. 7, 558:

missis nuntiis, quo loco res essent,

Liv. 2, 47, 5:

primo loco,

in the first place, first in order, Juv. 5, 12.—Freq. as a partit. gen.:

quo loci for quo loco,

Cic. Att. 8, 10; id. Div. 2, 66:

eo loci for eo loco,

id. Sest. 31, 68; Tac. A. 15, 74:

eodem loci,

Suet. Calig. 53:

ubi loci,

Plaut. Merc. 5, 4, 26:

ibidem loci,

id. Cist. 3, 1, 53:

interea loci for interea,

meanwhile, Ter. Eun. 1, 2, 46:

postea loci,

after that, afterwards, Sall. J. 102:

ubicumque locorum,

Hor. Ep. 1, 3, 34:

adhuc locorum,

hitherto, Plaut. Capt. 2, 3, 25:

ad id locorum,

to that time, till then, hitherto, Sall. J. 63, 6; 73, 2; Liv. 22, 38, 12:

post id locorum,

after that, thereupon, Plaut. Cas. 1, 32:

inde loci,

since then, Lucr. 5, 437.—

Place, position, degree, rank, order, office, of persons or things:

summus locus civitatis,

Cic. Clu. 55, 150:

tua dignitas suum locum obtinebit,

id. Fam. 3, 9, 2:

quem locum apud ipsum Caesarem obtinuisti?

id. Phil. 2, 29, 71:

res erat et causa nostra eo jam loci, ut, etc.,

id. Sest. 31, 68:

Socrates voluptatem nullo loco numerat,

id. Fin. 2, 28, 90:

codem loco habere, quo, etc.,

id. Prov. Cons. 17, 41; Caes. B. G. 1, 26, 6; 7, 77, 3; id. B. C. 1, 84, 2:

indignantes eodem se loco esse, quo, etc.,

Liv. 42, 37, 8:

sed esto, neque melius quod invenimus esse, neque par, est certe proximus locus,

Quint. 10, 5, 6:

erat ordine proximus locus,

id. 7, 3, 36:

humili loco,

id. 4, 2, 2.— Plur. loca:

ut patricii recuperarent duo consularia loca,

Liv. 10, 15, 8:

quinque augurum loca,

id. 10, 8, 3; 42, 34, 15:

omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset,

id. 4, 57, 11; Tac. A. 2, 55:

Vesta loca prima tenet,

Ov. F. 6, 304.—Esp. of birth:

infimo loco natus,

Cic. Fl. 11, 24:

esse summo loco natus,

id. Planc. 25, 60:

Tanaquil summo loco nata,

Liv. 1, 34.—

Loco, adverbially, in the place of, instead of, for:

criminis loco putant esse, quod vivam,

Cic. Fam. 7, 3, 6:

haec filium suum sibi praemii loco deposcit,

id. Inv. 2, 49, 144.

lŏcus (old form stlocus, like stlis for lis, Quint. 1, 4, 16), i, m. ( lŏcum, i, n., Inscr. ap. Grut. 129, 14; plur. loci, single places; loca, places connected with each other, a region; cf. Krebs, Antibarb. p. 666 sq., and v. infra), a place, spot.

Lit.

In gen.:

adsedistis in festivo loco,

i. e. the theatre, Plaut. Mil. 2, 1, 83:

locum sibi velle liberum praeberier, ubi nequam faciat clam,

id. Poen. 1, 1, 49; 3, 3, 44; cf.

3, 2, 25: omnes copias in unum locum convenire,

Cic. Att. 8, 16, 2:

Galli qui ea loca incolerent,

Caes. B. G. 2, 4:

locorum situm naturam regionis nosse,

Liv. 22, 38:

Romae per omnes locos,

Sall. J. 32:

facere alicui locum in turba,

Ov. A. A. 2, 210:

ex loco superiore agere, of an orator speaking from the rostra, or of a judge pronouncing judgment: de loco superiore dicere,

Cic. Verr. 2, 2, 42, § 102:

ex aequo loco, of one speaking in the Senate or conversing with another: et ex superiore et ex aequo loco sermones habiti,

id. Fam. 3, 8, 2:

ex inferiore loco,

to speak before a judge, id. de Or. 3, 6, 23: primus locus aedium, a dwelling on the ground-floor, Nep. praef. 6.— A post, position: loco movere, to drive from a place or post, Ter. Phorm. prol. 32; so,

loco deicere,

Hor. Ep. 2, 2, 30:

loco cedere,

to give way, abandon one's post, retire, Sall. C. 9; Caes. B. G. 1, 15.—

In partic.

A place, seat, in the theatre, the circus, or the forum:

Servi ne obsideant, liberis ut sit locus,

room, seats, Plaut. Cas. prol. 23.—

Esp. the place assigned by the Senate to foreign ambassadors: locum ad spectandum dare,

Cic. Mur. 35, 73; 34, 72; so Liv. 30, 17. — Plur. loca, Liv. 34, 44, 5; Vell. 2, 32, 3; Suet. Claud. 21; id. Ner. 11; Plin. 8, 7, 7, § 21.—But plur. loci, Tac. A. 15, 32.—

So of the lodging, quarters, place of abode assigned to foreign ambassadors for their residence:

locus inde lautiaque legatis praeberi jussa,

Liv. 28, 39, 19; 30, 17, 14; 42, 26, 5; Symm. Ep. 4, 56; Sid. Ep. 8, 12:

loca lautia,

App. M. 3, p. 140, 30.—

A piece or part of an estate:

stricte loquendo locus non est fundus sed pars aliqua fundi,

Dig. 50, 16, 60:

locus certus ex fundo possideri potest,

ib. 41, 2, 26.—

A place, spot, locality; a country region: hau longe abesse oportet homines hinc;

ita hic lepidust locus,

Plaut. Rud. 1, 4, 35:

nunc hoc ubi abstrudam cogito solum locum,

id. Aul. 4, 6, 7:

non hoc ut oppido praeposui, sed ut loco,

Cic. Att. 7, 3, 10; Verg. A. 1, 530; Caes. B. G. 5, 12.— Poet. of the inhabitants of a place, a neighborhood:

numina vicinorum odit uterque locus,

Juv. 15, 37.—Of a place where a city once stood, a site:

locus Pherae,

Plin. 4, 5, 6, § 13:

locus Buprasium, Hyrmine,

id. ib.; cf. Ov. F. 2, 280.— Plur. rarely loci:

quos locos adiisti,

Plaut. Trin. 4, 2, 86:

locos tenere,

Liv. 5, 35, 1:

occupare,

Sall. J. 18, 4; 76, 1; Lucr. 4, 509; Verg. A. 1, 306; 2, 28; Prop. 4 (5), 8, 22; Tac. A. 1, 61; 13, 36; Suet. Tib. 43.—Usually loca:

loca haec circiter,

Plaut. Cist. 4, 2, 8:

venisse in illa loca,

Cic. Fam. 9, 2, 5; id. Fin. 5, 1, 2 sq.; Caes. B. G. 2, 4, 2; Lucr. 1, 373; 2, 146; Cat. 9, 7; 63, 3; Sall. J. 18, 11; 54, 3; Verg. G. 2, 140; id. A. 1, 51; 2, 495; Hor. C. 1, 22, 7; Tib. 4, 1, 97; Ov. M. 10, 29; Liv. 1, 1, 5; 1, 5, 2; 1, 6, 4 et saep.—

In war [p. 1075] or battle, a post, station (plur. loca):

tum loca sorte legunt,

Verg. A. 5, 132:

loca jussa tenere,

id. ib. 10, 238:

loca servare,

Amm. 25, 6, 14.—

Loci and loca, of parts of the body:

loci nervosi,

Cels. 5, 26, 26.—Esp.:

muliebres,

Varr. L. L. 5, 2, 15; and without adj., in females, the womb:

si ea lotio locos fovebit,

Cato, R. R. 157, 11:

cum in locis semen insederit,

Cic. N. D. 2, 51; Cels. 2, 8. —Of animals, Col. 6, 27, 10.—Of birds, Col. 8, 11, 8; Lucr. 14, 1246; Plin. 11, 37, 84, § 209; Cael. Aur. Acut. 3, 17:

genitalia,

Col. 7, 7, 4; cf. id. 8, 7, 2; 8, 11, 8;

in males,

Lucr. 4, 1034; 4, 1045.—

Communis locus,

The place of the dead:

qui nunc abierunt hinc in communem locum,

Plaut. Cas. prol. 19.—

A public place:

Sthenius... qui oppidum non maximum maximis ex pecunia sua locis communibus monumentisque decoravit,

Cic. Verr. 2, 2, 46, § 112.—

A burial-place, grave; very freq. in epitaphs; v. Inscr. Orell. 8; 4499; 4500 sq.

Trop.

A topic of discussion or thought; a matter, subject, point, head or division of a subject.

In gen.:

cum fundamentum esset philosophiae positum in finibus bonorum, perpurgatus est is locus a nobis quinque libris,

Cic. Div. 2, 1, 2:

Theophrastus cum tractat locos ab Aristotele ante tractatos,

id. Fin. 1, 2, 6:

hic locus, de natura usuque verborum,

id. Or. 48, 162:

philosophiae noti et tractati loci,

id. ib. 33, 118:

ex quattuor locis in quos honesti naturam vimque divisimus,

id. Off. 1, 6, 18; id. Inv. 2, 3, 11; 2, 5, 16; 2, 8, 26 et saep.; Quint. 2, 4, 27; 2, 11, 6; 5, 8, 4; Juv. 6, 245; Tac. Or. 31.—

Esp.: loci, the grounds of proof, the points on which proofs are founded or from which they are deduced:

cum pervestigare argumentum aliquod volumus, locos nosse debemus,

Cic. Top. 2, 7; id. de Or. 1, 13, 56; 3, 55, 210:

traditi sunt ex quibus argumenta ducantur duplices loci,

id. Or. 35; so sing.:

itaque licet definire, locum esse argumenti sedem,

id. Top. 2.—

Esp.: loci communes, general arguments, which do not grow out of the particular facts of a case, but are applicable to any class of cases:

pars (argumentorum) est pervagatior et aut in omnis ejusdem generis aut in plerasque causas adcommodata: haec ergo argumenta, quae transferri in multas causas possunt, locos communis nominamus,

Cic. Inv. 2, 14, 47 sq.; cf. the passage at length; id. ib. 2, 16, 50 sq.; 2, 18, 56; Auct. Her. 3, 8, 15; Quint. 2, 1, 9; 3, 1, 12; 5, 1, 3; 5, 13, 57 al.— Sing.:

vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa, nisi aliquo proprio quaestionis vinculo copulatus,

Quint. 2, 4, 30:

locus, for communis locus,

id. 4, 2, 117; 5, 7, 32.—

A passage in a book or author; plur. loci (Zumpt, Gram. §

99): locos quosdam transferam,

Cic. Fin. 1, 3, 7; Quint. 1, 1, 36; 1, 4, 4; 5, 13, 42; 6, 3, 36; Tac. Or. 22:

locos Lucreti plurimos sectare,

Gell. 1, 21, 7;

but rarely loca: loca jam recitata,

Hor. Ep. 2, 1, 223; Amm. 29, 2, 8.—

Room, opportunity, cause, occasion, place, time, etc., for any thing:

et cognoscendi et ignoscendi dabitur peccati locus,

Ter. Heaut. 2, 1, 6:

avaritia paululum aliquid loci rationi et consilio dedisset,

Cic. Quint. 16, 53:

de tuo in me animo iniquis secus existimandi videris nonnihil dedisse loci,

to have given occasion, cause, reason, id. Fam. 3, 6, 6:

dare suspicioni locum,

id. Cael. 4, 9:

dare locum dubitationis,

id. Balb. 6, 16; Val. Fl. 4, 451: locum habere, to find a place:

qui dolorem summum malum dicit, apud eum, quem locum habet fortitudo?

Cic. Off. 3, 33, 117:

in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci?

id. de Or. 2, 54, 219; so,

locus est alicui rei: legi Aquiliae locus est adversus te,

Dig. 9, 2, 27; cf.:

huic edicto locus est,

ib. 37, 10, 6; cf.:

meritis vacat hic tibi locus,

Verg. A. 11, 179:

cum defendendi negandive non est locus,

Quint. 5, 13, 8:

quaerendi,

id. 3, 8, 21.—Also in the sense of there is place for any thing, it finds acceptance:

in poëtis non Homero soli locus est aut Archilocho, etc.,

Cic. Or. 1, 4:

si in mea familiaritate locus esset nemini nisi, etc.,

id. Planc. 33, 82:

maledicto nihil loci est,

id. Mur. 5, 12: locum non relinquere, to leave no room for, not to admit, to exclude:

vita turpis ne morti quidem honestae locum relinquit,

id. Quint. 15, 49; so,

nec precibus nostris nec admonitionibus relinquit locum,

id. Fam. 1, 1, 2: nancisci locum, to find occasion:

nactus locum resecandae libidinis,

id. Att. 1, 18, 2:

valde gaudeo, si est nunc ullus gaudendi locus,

id. ib. 9, 7, 6.—

In aliquo loco esse, to be in any place, position, situation, condition, state, relation:

si ego in istoc siem loco, dem potius aurum, quam, etc.,

position, place, Plaut. Bacch. 4, 9, 116:

tanta ibi copia venustatum aderat, in suo quaeque loco sita munde,

id. Poen. 5, 4, 8:

in uxoris loco habere,

Ter. Heaut. 1, 1, 52:

in liberūm loco esse,

Cic. de Or. 2, 49, 200; id. Planc. 11, 28; id. Brut. 1, 1; but more freq. without in:

is si eo loco esset, negavit se facturum,

id. Fam. 4, 4, 4:

eodem loco esse,

Sen. Ben. 3, 8, 2; 7, 14, 6.—Esp. with a gen.:

parentis loco esse,

Cic. Div. in Caecil. 19, 61:

hostium loco esse,

Liv. 2, 4, 7:

fratris loco esse,

Cic. Fam. 5, 3, 1; 7, 3, 6; Quint. 6, 1, 7:

nec vero hic locus est, ut, etc.,

not the proper occasion, Cic. Tusc. 4, 1, 1; id. Rosc. Am. 12, 33.— Hence, loco or in loco, at the right place or time, seasonably, suitably:

posuisti loco versus Attianos,

Cic. Fam. 9, 16, 4:

epistolae non in loco redditae,

id. ib. 11, 16, 1:

dulce est desipere in loco,

Hor. C. 4, 12, 28; so,

locis: non insurgit locis? non figuris gaudet?

Quint. 12, 10, 23:

quo res summa loco?

in what condition? Verg. A. 2, 322:

quo sit fortuna loco,

id. ib. 9, 723:

quo sit Romana loco res,

Hor. Ep. 1, 12, 25:

quo tua sit fortuna loco,

Stat. Th. 7, 558:

missis nuntiis, quo loco res essent,

Liv. 2, 47, 5:

primo loco,

in the first place, first in order, Juv. 5, 12.—Freq. as a partit. gen.:

quo loci for quo loco,

Cic. Att. 8, 10; id. Div. 2, 66:

eo loci for eo loco,

id. Sest. 31, 68; Tac. A. 15, 74:

eodem loci,

Suet. Calig. 53:

ubi loci,

Plaut. Merc. 5, 4, 26:

ibidem loci,

id. Cist. 3, 1, 53:

interea loci for interea,

meanwhile, Ter. Eun. 1, 2, 46:

postea loci,

after that, afterwards, Sall. J. 102:

ubicumque locorum,

Hor. Ep. 1, 3, 34:

adhuc locorum,

hitherto, Plaut. Capt. 2, 3, 25:

ad id locorum,

to that time, till then, hitherto, Sall. J. 63, 6; 73, 2; Liv. 22, 38, 12:

post id locorum,

after that, thereupon, Plaut. Cas. 1, 32:

inde loci,

since then, Lucr. 5, 437.—

Place, position, degree, rank, order, office, of persons or things:

summus locus civitatis,

Cic. Clu. 55, 150:

tua dignitas suum locum obtinebit,

id. Fam. 3, 9, 2:

quem locum apud ipsum Caesarem obtinuisti?

id. Phil. 2, 29, 71:

res erat et causa nostra eo jam loci, ut, etc.,

id. Sest. 31, 68:

Socrates voluptatem nullo loco numerat,

id. Fin. 2, 28, 90:

codem loco habere, quo, etc.,

id. Prov. Cons. 17, 41; Caes. B. G. 1, 26, 6; 7, 77, 3; id. B. C. 1, 84, 2:

indignantes eodem se loco esse, quo, etc.,

Liv. 42, 37, 8:

sed esto, neque melius quod invenimus esse, neque par, est certe proximus locus,

Quint. 10, 5, 6:

erat ordine proximus locus,

id. 7, 3, 36:

humili loco,

id. 4, 2, 2.— Plur. loca:

ut patricii recuperarent duo consularia loca,

Liv. 10, 15, 8:

quinque augurum loca,

id. 10, 8, 3; 42, 34, 15:

omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset,

id. 4, 57, 11; Tac. A. 2, 55:

Vesta loca prima tenet,

Ov. F. 6, 304.—Esp. of birth:

infimo loco natus,

Cic. Fl. 11, 24:

esse summo loco natus,

id. Planc. 25, 60:

Tanaquil summo loco nata,

Liv. 1, 34.—

Loco, adverbially, in the place of, instead of, for:

criminis loco putant esse, quod vivam,

Cic. Fam. 7, 3, 6:

haec filium suum sibi praemii loco deposcit,

id. Inv. 2, 49, 144.

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

făcĭlis, e, adj. (archaic forms nom. sing. facil, Plaut. Trin. 3, 2, 53; adv. facul, like difficul, simul; v. under adv. 2, and cf. Paul. ex Fest. p. 87 Müll.), [facio, properly, that may be done or made; hence, pregn.], easy to do, easy, without difficulty.

In gen.

Prop., constr. absol., with ad (and the gerund), the supine, inf., ut, and the dat.

Absol.:

nulla est tam facilis res, quin difficilis siet, quam invitus facias,

Ter. Heaut. 4, 6, 1; cf.:

facilis et plana via (opp. difficilis),

Plaut. Trin. 3, 2, 20:

quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat,

Caes. B. G. 2, 27 fin.; cf.

also: mihi in causa facili atque explicata perdifficilis et lubrica defensionis ratio proponitur,

Cic. Planc. 2, 5:

justa res et facilis,

Plaut. Am. prol. 33:

facilis et prompta defensio,

Cic. de Or. 1, 56, 237; cf.:

facilis et expedita distinctio,

id. Fin. 1, 10, 33:

facilia, proclivia, jucunda,

id. Part. Or. 27, 95; cf.:

proclivi cursu et facili delabi,

id. Rep. 1, 28:

ascensus,

Caes. B. G. 1, 21:

aditus,

id. ib. 3, 25 fin.;

descensus Averno,

Verg. A. 6, 126; Cic. de Imp. Pomp. 14, 41; cf.:

celerem et facilem exitum habere,

Caes. B. C. 3, 22 fin.:

lutum,

easy to work, Tib. 1, 1, 40:

fagus,

Plin. 16, 43, 84, § 229:

humus,

easy to cultivate, mellow, Curt. 4, 6, 5:

arcus,

Val. Fl. 1, 109:

jugum,

easy to climb, Prop. 4 (5), 10, 4:

somnus,

easy to obtain, Hor. C. 2, 11, 8; 3, 21, 4:

irae,

easily excited, Luc. 1, 173:

saevitia,

easily overcome, Hor. C. 2, 12, 26 et saep.:

aurae,

gentle, Ov. H. 16, 123:

jactura,

easily borne, Verg. A. 2, 646:

cera,

easily shaped, Ov. M. 15, 169:

victus,

copious, Verg. G. 2, 460.— Comp.:

iter multo facilius atque expeditius,

Caes. B. G. 1, 6, 2:

cui censemus cursum ad deos faciliorem fuisse quam Scipioni?

Cic. Lael. 4, 14:

faciliore et commodiore judicio,

id. Caecin. 3, 8.— Sup.:

quod est facillimum, facis,

Plaut. Trin. 3, 2, 4; cf. Cic. Rep. 2, 3:

concordia,

id. ib. 1, 32:

hujus summae virtutis facillima est via,

Quint. 8, 3, 71:

in quibus (ceris) facillima est ratio delendi,

id. 10, 3, 31 et saep.—

With ad and the gerund:

nulla materies tam facilis ad exardescendum est,

Cic. de Or. 2, 45, 190:

ad subigendum,

id. Rep. 2, 41:

ad credendum,

id. Tusc. 1, 32, 78:

palmae ad scandendum,

Plin. 13, 4, 7, § 29.— Comp.:

faciliora ad intelligendum,

Quint. 2, 3, 8.— Sup.:

haec ad judicandum sunt facillima,

Cic. Off. 3, 6, 30; id. Fin. 2, 20.—

With ad and subst.:

faciles ad receptum angustiae,

Liv. 32, 12, 3:

mens ad pejora,

Quint. 1, 2, 4:

credulitas feminarum ad gaudia,

Tac. A. 14, 4.— Comp.:

mediocritas praeceptoris ad intellectum atque imitationem facilior,

Quint. 2, 3, 1.—

With supine:

facile inventust,

Plaut. Trin. 3, 2, 53:

res factu facilis,

Ter. Heaut. 4, 3, 26:

cuivis facile scitu est,

id. Hec. 3, 1, 15:

facilis victu gens,

abounding in resources, Verg. A. 1, 445 Wagn.:

(Cyclops) nec visu facilis nec dictu affabilis ulli,

id. ib. 3, 621; cf.:

sapiens facilis victu fuit,

Sen. Ep. 90, 11.— Comp.:

nihil est dictu facilius,

Ter. Ph. 2, 1, 70.— Sup.:

factu facillimum,

Sall. C. 14, 1.—

With inf.:

materia facilis est, in te et in tuos dicta dicere,

Cic. Phil. 2, 17, 42:

facilis vincere ac vinci vultu eodem,

Liv. 7, 33, 2:

facilis corrumpi,

Tac. H. 4, 39:

Roma capi facilis,

Luc. 2, 656.—So esp. freq. in the neuter, facile est, with a subject-clause:

id esse verum, cuivis facile est noscere,

Ter. Ad. 5, 4, 8:

quod illis prohibere erat facile,

Caes. B. C. 1, 50, 2:

neque erat facile nostris, uno tempore propugnare et munire,

id. ib. 3, 45, 4; Quint. 6, 4, 20:

nec origines persequi facile est,

Plin. 3, 5, 6, § 46:

quīs facile est aedem conducere,

Juv. 3, 31; 4, 103.— Comp.:

plerumque facilius est plus facere quam idem,

Quint. 10, 2, 10; 12, 6, 7.— Sup.:

stulta reprehendere facillimum est,

Quint. 6, 3, 71; 11, 1, 81.—

With ut:

facilius est, ut esse aliquis successor tuus possit, quam ut velit,

Plin. Pan. 44, 3; 87, 5; cf. with quod: facile est quod habeant conservam in villa, Varr. R. R. 2, 10, 6.—

With dat.:

terra facilis pecori,

i.e. suitable, proper, Verg. G. 2, 223; cf.:

campus operi,

Liv. 33, 17, 8:

facilis divisui (Macedonia),

id. 45, 30, 2:

neque Thraces commercio faciles erant,

Liv. 40, 58, 1:

homines bello faciles,

Tac. Agr. 21:

juvenis inanibus,

easily susceptible, open to, id. A. 2, 27; cf.:

facilis capessendis inimicitiis,

id. ib. 5, 11. —

With gen. ( poet.):

Hispania frugum facilis,

fertile in, Claud. Laud. Seren. 54.—

Adverbially, in facili, ex (e) facili, and rarely, de facili, easily:

cum exitus haud in facili essent,

not easy, Liv. 3, 8, 9 Drak.:

in facili,

Sen. Clem. 1, 7: Plin. 18, 28, 68, § 274; Dig. 26, 3, 8:

ita adducendum, ut ex facili subsequatur,

easily, Cels. 7, 9 med.:

ex facili tolerantibus,

Tac. Agr. 15 init.: ex facili, Cel. 6, 1, 1; Plin. 37, 4, 15, § 60;

for which: e facili,

Ov. A. A. 1, 356: de facili ab iis superabuntur, Firm. Math. 5, 6.—

Transf.

Of persons that do any thing with facility, ready, quick. — Constr. with ad, in, and simple abl.:

facilis et expeditus ad dicendum,

Cic. Brut. 48, 180:

sermone Graeco promptus et facilis,

Suet. Tib. 71; cf.:

promptus et facillis ad extemporalitatem usque,

id. Tit. 3:

faciles in excogitando et ad discendum prompti,

Quint. 1, 1, 1:

exiguo faciles,

content, Sil. 1, 615.—