-
81 pila
1.pīla, ae, f. [perh. for pisula, from root pis-; v. pinso, piso], a mortar (syn. mortarium):2.pila, ubi triticum pinsant,
Cato, R. R. 14; Ov. Ib. 573:zeae granum tunditur in pilā ligneā,
Plin. 18, 11, 29, § 112:si contuderis stultum in pilā,
Vulg. Prov. 27, 22: sal sordidum in pilā pisatum, Paul. ex Fest. p. 158 Müll.pīlă, ae, f. [for pigla, from root pag-, pig-, of pango, pe-pig-i, q. v.], a pillar (syn. columna): pila, quae parietem sustentat, ab opponendo dicta est, Paul. ex Fest. p. 204 Müll.:II.locavit pilas pontis in Tiberim,
Liv. 40, 51:salax taberna a pileatis nona fratribus pila, of the temple of Castor and Pollux,
Cat. 37, 1: nulla taberna meos habeat neque pila libellos, i. e. they are not to be publicly sold (as the booksellers had their stalls around the pillars of public buildings), Hor. S. 1, 4, 71; Vitr. 6, 11:pilas operibus subdere,
Sen. Q. N. 6, 302; Plin. 11, 10, 10, § 23; Mart. 7, 61, 5.—Transf., a pier or mole of stone:3.saxea,
Verg. A. 9, 711; Vitr. 5, 12; Suet. Claud. 20; Sil. 4, 297.pĭla, ae ( gen. sing. pilaï, Lucr. 5, 713; 720; 726), f. [etym. dub.; perh. akin to Gr. pallô, brandish; Lat. pellere, drive; v. Corss. 1, 525 sqq.], a ball, playing-ball (syn. follis).I.Lit.: pilā expulsim ludere, Varr. ap. Non. 104, 29:II.di nos quasi pilas homines habent,
Plaut. Capt. prol. 22; id. Most. 1, 2, 73:pilae studio teneri,
Cic. de Or. 3, 23, 88; Hor. S. 1, 5, 49:cum lapsa e manibus fugit pila,
Verg. Cir. 149, Prop. 3, 12 (4, 13), 5:pila cadit aut mittentis vitio, aut accipientis... (pila) jactata et excepta,
Sen. Ben. 2, 17, 3:pilam scite et diligenter excipere... apte et expedite remittere,
id. ib. 2, 32, 1:pilam repetere, quae terram contigit,
Petr. 27:reddere pilam,
Mart. 14, 46, 2. There were four sorts of pilæ:trigonalis, paganica, follis, harpastum.—Prov.: mea pila est,
I have the ball, I have caught it, I've won, Plaut. Truc. 4, 1, 7:claudus pilam,
Cic. Pis. 28, 69;v. claudus: Fortunae pila,
the foot-ball of fortune, Aur. Vict. Epit. 18.—Transf.A.The game of ball:B.quantum alii tribuunt alveolo, quantum pilae,
Cic. Arch. 6, 13.—Of any thing round, a ball or globe of any material:C.pilae lanuginis,
Plin. 12, 10, 21, § 38:scarabaei e fimo ingentes pilas aversi pedibus volutant,
id. 11, 28, 34, § 98.—Of the globe of the earth (ante-class.): in terrae pila, Varr. ap. Non. 333, 25.—The ancients made use of a glass or crystal ball filled with water as a burning-glass:cum addită aquā vitreae pilae sole adverso in tantum excandescunt, ut vestes exurant,
Plin. 36, 26, 67, § 199; 37, 2, 10, § 28.—The Roman ladies carried a crystal or amber ball to keep their hands cool, Prop. 2, 18, 60 (3, 18, 12); Mart. 11, 8.—Of the ball or lump of earth which adheres to the roots of a bush when torn up, Col. 5, 9. —Of the ballots or bails used by judges in voting, Prop. 4 (5), 11, 19; Ascon. Argum. Milon. fin. —Of stuffed balls or human figures: pilae et effigies viriles et muliebres ex lanā Compitalibus suspendebantur in compitis. quod hunc diem festum esse deorum inferorum quos vocant Lares, putarent: quibus tot pilae, quot capita servorum; tot effigies, quot essent liberi. ponebantur, ut vivis parcerent et essent his pilis et simulacris contenti, Paul. ex Fest. p. 239 Müll. Bulls were baited by throwing similar stuffed figures at their heads, Mart. Spect. 19, 2:quantus erat cornu, cui pila taurus erat!
id. ib. 9;hence, sed cui primus erat lusor dum floruit aetas, Nunc postquam desiit ludere prima pila est,
id. ib. 10, 86. As these effigies were usually torn by the throwing, the term is also applied to a torn toga, Mart. 2, 43, 6.—In partic.:pilae Nursicae, i. e. rapae rotundae,
Mart. 13, 20, 2. -
82 pono
pōno, pŏsŭi (Plaut. posīvi), pŏsĭtum, 3 (old form of perf. POSEIVEI, Inscr. Orell. 3308:I.posivi,
Plaut. Ps. 5, 1, 35: posivimus, id. Fragm. ap. Prisc. p. 898 P.:posiverunt, Cato, R. R. praef. 1: posiveris,
id. ib. 4, 1; Plaut. Trin. 1, 2, 108: POSIER unt, Inscr. Orell. 5061:POSIT, contr. from posivit,
ib. 71; 732; 1475; 3087 al.; part. perf. sync. postus, a, um, Lucr. 1, 1059; 3, 87; 6, 965), v. a. [for posno, posino, from old prep. port, = proti, pros, and sino; cf.: porricio, pollingo, etc., and v. pro, sino], to put or set down a person or thing, to put, place, set, lay, etc. (syn.: colloco, statuo); constr. with acc. alone, or with in and abl., or with adv. of place; sometimes with in and acc., or absol.; v. infra.Lit.A.In gen.:B.tabulas in aerario ponere,
Caes. B. C. 3, 108:castra,
to pitch, id. ib. 1, 65 fin.:castra iniquo loco,
id. ib. 1, 81:milia passuum tria ab eorum castris castra ponit,
id. B. G. 1, 22 fin.: qui indicabantur, in senatu sunt positi, Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:tabulas obsignatas in publico,
Cic. Fl. 9, 21:sejuges in Capitolio aurati a P. Cornelio positi,
Liv. 38, 35, 4:tyrannicidae imago in gymnasio ponatur,
Quint. 7, 7, 5; cf. id. 1, 7, 12:collum in Pulvere,
Hor. C. 4, 6, 11; cf.:artus in litore ponunt,
Verg. A. 1, 173; and with simple abl.:saxo posuit latus,
Val. Fl. 4, 378:in curulibus sellis sese posuerunt,
seated themselves, Flor. 1, 13.—With in and acc.: hodierno die primum longo intervallo in possessionem libertatis pedem ponimus, Cic. Phil. 3, 11, 28 B. and K. (Klotz, possessione):Cyzici in Prytaneum vasa aurea mensae unius posuit,
Liv. 41, 20, 7 Weissenb. ad loc.:stipes erat, quem... in flammam triplices posuere sorores,
Ov. M. 8, 452:omnia pone feros in ignes,
id. R. Am. 719:oleas in solem,
Cato, R. R. 7:coronam in caput,
Gell. 3, 15, 3.—With sub and abl.:pone sub curru nimium propinqui,
Hor. C. 1, 22, 21:fundamenta,
Vulg. 1 Esd. 6, 3:ubi pedem poneret non habebat,
might set his foot, Cic. Fin. 4, 25, 69:genu or genua,
to bow the knee, to kneel, Ov. F. 2, 438; 5, 507; Curt. 8, 7, 13:num genu posuit? num vocem supplicem misit?
id. 4, 6, 28:oculos,
to cast one's eyes on, Vulg. Jer. 24, 6:faciem,
to turn one's face, id. ib. 42, 15.—In partic.1.In milit. lang., to place, post, set, station a body of troops:2.ibi praesidium ponit,
Caes. B. G. 2, 5:praesidium ibi,
id. B. C. 1, 47 fin.:legionem tuendae orae maritimae causā,
id. ib. 3, 34:insidias contra aliquem,
Cic. Agr. 2, 18, 49.—To set up, erect, build (mostly poet.):3.opus,
Ov. M. 8, 160:templa,
Verg. A. 6, 19:aras,
id. ib. 3, 404:tropaeum,
Nep. Dat. 8, 3; so,in inscrr., of erecting monuments of any kind: POSVIT, PONENDVM CVRAVIT (usu. abbreviated P. C.), etc.: columna rostrata quae est Duilio in foro posita,
in honor of Duilius, Quint. 1, 7, 12.—Hence, poet., to form, fashion works of art:4.Alcimedon duo pocula fecit... Orpheaque in medio posuit,
Verg. E. 3, 46:hic saxo liquidis ille coloribus Sollers nunc hominem ponere, nunc deum,
Hor. C. 4, 8, 8.—To set, set out, plant trees, etc. ( poet. and in postAug. prose;5.syn.: planto, sero): pone ordine vites,
Verg. E. 1, 74:vitem,
Col. 4, 1; cf.:ille et nefasto te (arbor) posuit die,
planted thee, Hor. C. 2, 13, 1.—To lay, stake, wager, as a forfeit; to lay down, propose, as a prize: pono pallium;6.Ille suum anulum opposuit,
Plaut. Curc. 2, 3, 76:pocula fagina,
Verg. E. 3, 36:invitat pretiis animos et praemia ponit,
id. A. 5, 292:praemia,
id. ib. 5, 486:praemium,
Liv. 41, 23, 10.—In business lang., to put out at interest, to loan, to invest (less freq. than collocare): pecuniam in praedio ponere, Cic. Tull. § 15 Orell.; cf.:7.pecuniam apud aliquem,
id. Verr. 2, 3, 70, § 165:dives positis in fenore nummis,
Hor. A. P. 421:pecuniam Quaerit Kalendis ponere,
id. Epod. 2, 70.—To place, set, appoint a person as a watch or guard, accuser, etc. (less freq. than apponere):8.Dumnorigi custodes ponit, ut, quae agat, scire possit,
Caes. B. G. 1, 20 fin.:custos frumento publico est positus,
Cic. Fl. 19, 45: alicui accusatorem, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 3:puer super hoc positus officium,
Petr. 56, 8.—To serve up, set before one at table (rare for the class. apponere), Cato, R. R. 79; so id. ib. 81:9.posito pavone,
Hor. S. 2, 2, 23; 2, 4, 14; 2, 6, 64; 2, 8, 91; id. A. P. 422:positi Bacchi cornua,
Ov. A. A. 1, 231:vinum,
Petr. 34, 7:calidum scis ponere sumen,
Pers. 1, 53:porcum,
Mart. 8, 22, 1:da Trebio, pone ad Trebium,
Juv. 5, 135.—To lay aside, take off, put down, lay down, etc. (as clothing, arms, books, the hair or beard, etc., = deponere):10.cum pila ludere vellet tunicamque poneret,
Cic. Tusc. 5, 20, 60; cf.:veste positā,
id. ib. 1, 47, 113:velamina,
Ov. A. A. 2, 613; cf.:velamina de corpore,
id. M. 4, 345:arma,
Caes. B. G. 4, 37:sarcinam,
Petr. 117, 11:barbam,
Suet. Calig. 5; cf.:bicolor positis membrana capillis,
Pers. 3, 10:libros de manibus,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 8, § 23; cf.:cum posui librum, et mecum ipse coepi cogitare,
id. Tusc. 1, 11, 24.—To lay out for the grave:11.toroque Mortua componar, positaeque det oscula frater,
Ov. M. 9, 503; Verg. A. 2, 644.—Also, to lay in the grave, to bury, inter ( poet. and in post-class. prose;syn.: sepelio, condo): corpore posto,
Lucr. 3, 871:te... patriā decedens ponere terrā,
Verg. A. 6, 508; Ov. F. 5, 480:ubi corpus meum positum fuerit,
Dig. 34, 1, 18 fin.; Inscr. Orell. 4370:IN HAC CVPA MATER ET FILIVS POSITI SVNT,
ib. 4550; 4495:HIC POSITVS EST, Inscr. in Boeckh. C. I. Gr. 4156: CINERES,
Inscr. Orell. 4393; 4489.—Ponere calculum or calculos, transf., to weigh carefully, to ponder, consider:12.si bene calculum ponas,
Petr. 115, 16:examina tecum, omnesque, quos ego movi, in utrāque parte calculos pone,
Plin. Ep. 2, 19 fin. —To arrange, deck, set in order (cf. compono):13.qui suas ponunt in statione comas,
Ov. A. A. 3, 434:quid totiens positas fingis, inepta, comas?
id. ib. 1, 306; cf. id. H. 4, 77; id. M. 1, 477.—To subdue, calm, allay, quiet:II.quo non arbiter Hadriae Major, tollere seu ponere vult freta,
Hor. C. 1, 3, 16:magnos cum ponunt aequora motus,
Prop. 4 (5), 14, 31.—Hence, neutr., of the winds, to fall, abate ( poet. and late Lat.):cum venti posuere omnisque repente resedit Flatus,
Verg. A. 7, 27:tum Zephyri posuere,
id. ib. 10, 103:simul ac ventus posuit,
Gell. 2, 30, 2.Trop.A.In gen., to set, place, put, lay a thing anywhere: noenum ponebat rumores ante salutem, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 314 Vahl.):B.pone ante oculos laetitiam senatūs,
Cic. Phil. 2, 45, 115:at te apud eum, di boni! quantā in gratiā posui,
id. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; 6, 1, 22: ponite me ei (Appio) in gratiā, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 5:apud Lentulum ponam te in gratiā,
Cic. Att. 5, 3, 3 B. and K. (Orell. gratiam):se quoque in gratiā reconciliatae pacis ponere,
Liv. 44, 14, 7:in laude positus,
Cic. Sest. 66, 139:aliquem in metu non ponere,
i. e. not to fear, id. Top. 13, 55:virtutum fundamenta in voluptate tamquam in aquā ponere,
id. Fin. 2, 22, 72; cf. id. Pis. 4, 9:aliquid in conspectu animi,
id. de Or. 3, 40, 161; cf.:sub uno aspectu ponere,
Q. Cic. Petit. Cons. 1, 1: ponendus est ille ambitus, non abiciendus, to lay down gently, i. e. close gracefully, Cic. Or. 59, 199:super cor,
to lay to heart, Vulg. Mal. 2, 2.—With in and acc.:te in crimen populo ponat atque infamiam,
Plaut. Trin. 3, 3, 11.—Elliptically: et quidem cum in mentem venit, ponor ad scribendum, when it occurs to Cœsar, he sets me (i. e. my name) to the Senate's decrees, Cic. Fam. 9, 15, 4.—In partic.1.Ponere aliquid in aliquā re, to put or place a thing in something, to cause a thing to rest or depend upon:2.credibile non est, quantum ego in consiliis et prudentiā tuā, quantum in amore et fide ponam,
Cic. Att. 2, 23, 3:spem in aliquo,
id. ib. 6, 1, 11:salutis auxilium in celeritate,
Caes. B. G. 5, 48; cf.:spem salutis in virtute,
id. ib. 5, 34, 2:ut in dubio poneret, utrum, etc.,
regarded as doubtful, doubted, Liv. 34, 5, 3: sed haec haud in magno equidem ponam discrimine, I shall attach no great importance to it, id. prooem. § 8.—In pass.: positum esse in aliquā re, to be based or founded upon, to rest upon, depend upon:ut salutem praesentium, spem reliquorum in vestris sententiis positam esse et defixam putetis,
Cic. Fl. 1, 3; id. Agr. 2, 9, 22:omnia posita putamus in Planci tui liberalitate,
id. Att. 16, 16, F, 2; id. Or. 8, 27:in te positum est, ut, etc.,
id. Att. 16, 16, B, § 8. —To lay out, spend, employ a thing, esp. time, in any thing:3.tempus in cogitatione ponere,
Cic. de Or. 3, 5, 17:si in hac curā vita mihi ponenda sit,
id. Fam. 9, 24, 4:diem totum in considerandā causā,
id. Brut. 22, 87; cf. id. Fam. 5, 21, 1; id. Att. 6, 2, 6:sumptum,
id. Q. Fr. 3, 1, 2; id. Fam. 13, 54 fin.; cf.:totum animum atque omnem curam, operam diligentiamque suam in petitione,
id. Mur. 22, 45:id multo tum faciemus liberius totosque nos in contemplandis rebus perspiciendisque ponemus,
id. Tusc. 1, 19, 44:apud gratissimum hominem beneficium ponere,
id. Fam. 13, 55 fin.:itinera enim ita facit, ut multos dies in oppidum ponat,
id. Att. 11, 22, 2.—To put, place, count, reckon, consider a thing in or among certain things:4.mortem in malis,
Cic. Fin. 3, 8, 29:in beneficii loco,
id. Fam. 15, 4, 12; id. Cat. 2, 9, 20:si quis motus populi factus esset, id C. Norbano in fraude capitali esse ponendum,
id. de Or. 2, 48, 199:in laude,
to regard as praiseworthy, id. Top. 18, 71:in vitiis poni,
to be regarded as a fault, Nep. Epam. 1, 2.—To appoint, ordain, make something:5.leges,
Cic. Verr. 2, 5, 11, § 28:festos laetosque ritus,
Tac. H. 5, 5 fin.:ut male posuimus initia, sic cetera sequentur,
Cic. Att. 10, 18, 2:ne tu in spem ponas me bonae frugi fore,
to hope for, reckon upon, Plaut. Capt. 5, 2, 4 Fleck.: nomen, to apply or give a name (= imponere):sunt enim rebus novis nova ponenda nomina,
Cic. N. D. 1, 17, 44; id. Tusc. 3, 5, 10; Verg. A. 7, 63:qui tibi nomen Insano posuere,
Hor. S. 2, 3, 48: rationem, to furnish an account, to [p. 1397] reckon, Suet. Oth. 7; cf. Col. 1, 3:pecuniae,
Dig. 46, 3, 89.—To make or render vows or votive offerings to the gods:6.Veneri ponere vota,
Prop. 3, 12, 18:nunc ego victrices lauro redimire tabellas, Nec Veneris mediā ponere in aede morer,
Ov. Am. 1, 11, 25:hic ponite lucida Funalia et vectes,
Hor. C. 3, 26, 6:libatum agricolae ponitur ante deo,
Tib. 1, 1, 14; Ov. M. 3, 506:ex praedā tripodem aureum Delphi posuit,
Nep. Paus. 2, 3.—In speaking or writing, to lay down as true, to state, assume, assert, maintain, allege, take for granted, etc.:7.quamobrem, ut paulo ante posui, si, etc.,
Cic. Fam. 1, 9, 21; id. Fin. 2, 31, 100:recte Magnus ille noster, me audiente, posuit in judicio, rem publicam, etc.,
id. Leg. 2, 3, 6: verum pono, esse victum eum;at, etc.,
Ter. Phorm. 4, 3, 25:positum sit igitur in primis, etc.,
Cic. Or. 4, 14:hoc posito atque concesso, esse quandam vim divinam, etc.,
id. Div. 1, 52, 118; cf.:quo posito, et omnium sensu adprobato,
id. Fin. 3, 8, 29; id. Leg. 2, 19, 48:pono satis in eo fuisse orationis atque ingenii,
id. Brut. 45, 165:aliquid pro certo ponere,
Liv. 10, 9 fin.:nunc rem ipsam ponamus quam illi non negant... Est haec res posita, quae ab adversario non negatur,
Cic. Caecin. 11, 32.—Esp.: exemplum ponere, to cite an instance:8.eorum quae constant exempla ponemus,
Cic. Inv. 1, 38, 68:perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exemplum,
id. ib. 1, 47, 88:ab adjunctis antea posui exemplum,
id. Top. 11, 50:horum exempla posui ex jure civili,
id. ib. 14, 58:horum generum ex Cicerone exempla ponamus,
Quint. 5, 11, 11; 6, 3, 108 al.—To set before the mind, represent, describe:9.nec ponere lucum Artifices, nec, etc.,
Pers. 1, 70:pone Tigellinum,
Juv. 1, 155.—To propose, offer, fix upon a theme for discussion (= proponere):10.mihi nunc vos quaestiunculam, de quā meo arbitratu loquar, ponitis?
Cic. de Or. 1, 22, 102; 2, 1, 2:ponere aliquid, ad quod audiam, si tibi non est molestum, volo,
id. Fat. 2, 4; cf.:ponere jubebam, de quo quis audire vellet,
id. Tusc. 1, 4, 7:ponere praemium,
Liv. 39, 17, 1; and impers. pass.:doctorum est ista consuetudo eaque Graecorum, ut iis ponatur, de quo disputent quamvis subito,
id. Lael. 5, 17; so,cum ita positum esset, videri, etc.,
id. Tusc. 3, 22, 54.—To put away, leave off, dismiss, forego, lay down, surrender (= deponere):11.vitam propera ponere,
Plaut. Curc. 4, 3, 4:vitia,
Cic. de Or. 3, 12, 46:dolorem,
id. Tusc. 3, 28, 66: inimicitias, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6:curas,
Liv. 1, 19:metum,
Plin. Ep. 5, 6:iram,
Hor. A. P. 160:moras,
id. C. 4, 12, 25; Ov. F. 2, 816:animos feroces,
Liv. 8, 1:corda ferocia,
Verg. A. 1, 302:vires (flammae),
id. ib. 5, 681:ipsum rudimentum adulescentiae bello lacessentem Romanos posuisse,
had obtained his first experience, Liv. 31, 11 fin.; Suet. Ner. 22; also,tirocinium,
Just. 12, 4, 6:animam,
to lay down life, Vulg. Johan. 10, 15; 17.—Esp., milit. t. t.: arma ponere (= deponere), to lay down arms, yield, surrender:Nepesinis inde edictum ut arma ponant,
Liv. 6, 10, 5:dedi imperatorem, arma poni jubet,
id. 4, 10, 3; cf.:positis armis,
id. 35, 36, 4; id. Epit. 88.—To make, cause to be (eccl. Lat.):12.cornu tuum ponam ferreum,
Vulg. Mich. 4, 13:posuit me desolatam,
id. Thren. 3, 11; with quasi:ponam Samariam quasi acervum,
id. Mich. 1, 6; with in and acc.:posuerunt eam in ruinam,
id. Isa. 23, 13.—To assume, suppose, put a case (of mere suppositions; only late Lat.; cf. 6 supra): pone tamen ab evangelistis scriptum, Ambros. de Fide, 5, 16, 194; Ps.-Quint. Decl. 273.—Hence, pŏsĭtus, a, um, P. a., of localities, placed, situated; situate, standing, lying anywhere:Roma in montibus posita,
Cic. Agr. 2, 35, 96:Delos in Aegaeo mari posita,
id. Imp. Pomp. 18, 55:portus ex adverso urbi positus,
Liv. 45, 5:tumulus opportune ad id positus,
id. 28, 13:urbs alieno solo posita,
id. 4, 17.— Poet.:somno positus = sopitus,
lulled to sleep, Verg. A. 4, 527. -
83 potestas
pŏtestas, ātis ( gen. plur. potestatium, Sen. Ep. 115, 7; Plin. 29, 4, 20, § 67), f. [possum].I.Lit., in gen., ability, power of doing any thing (class.):B.SI FVRIOSVS EST AGNATORVM GENTILIVMQVE IN EO PECVNIAQVE EIVS POTESTAS ESTO, Fragm. XII. Tabularum: vim tantam in se et potestatem habere tantae astutiae,
to have such a power of craftiness, to be able to devise such tricks, Ter. Heaut. 4, 3, 32:aut potestas defuit aut facultas aut voluntas,
Cic. Inv. 2, 7, 24:habere potestatem vitae necisque in aliquem,
id. Dom. 29, 77; id. Q. Fr. 1, 1, 3, § 11:potestatem alicui deferre beneficiorum tribuendorum,
id. Balb. 16, 37. — Poet., with inf.:potestas occurrere telis... ensem avellere dextrā,
Stat. Th. 3, 296; Luc. 2, 40.—In phrases.1.Esse in potestate alicujus, to be in one's power, under one's control, to be subject to (for a description of the relation of potestas under the Roman law, and of the classes of persons to whom it applied, v. Gai. Inst. 1, 49 sqq.):2.mittuntur legati, qui nuntient, ut sit in senatūs populique Romani potestate,
Cic. Phil. 6, 2, 4:esse in dicione ac potestate alicujus,
id. Quint. 2, 6: habere familiam in potestate, to keep them slaves, not to free them, Liv. 8, 15.—Esse in suā potestate, to be one's own master, Nep. Att. 6, 1; so,3.esse suae potestatis,
Liv. 31, 45.—Jus potestatemque habere imperandi, Cic. Phil. 11, 12, 30; cf.:4.cum consulis eā de re jus ac potestatem esse dixisset,
had jurisdiction and authority over it, Liv. 24, 39.—Est mea (tua, etc.) potestas, I have the power, I can, Cic. Att. 2, 5, 1; Ter. Heaut. 4, 3, 42; cf.:II.sed volui meam potestatem esse vel petendi, etc.,
Cic. Att. 4, 2, 6.—In partic.A.Political power, dominion, rule, empire, sovereignty (syn.:B.imperium, dicio): Thessaliam in potestatem Thebanorum redigere,
Nep. Pelop. 5, 1; Liv. 24, 31; so,sub potestatem Atheniensium redigere,
Nep. Milt. 1, 4:esse in potestate alicujus,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 136:tenere aliquem in suā potestate ac dicione,
id. ib. 2, 1, 38, §97: venire in arbitrium ac potestatem alicujus,
id. ib. 2, 1, 57, § 150.—Magisterial power, authority, office, magistracy (syn.:b.magistratus, auctoritas): potestas praetoria,
Cic. Imp. Pomp. 24, 69:qui togatus in re publicā cum potestate imperioque versatus sit,
id. Phil. 1, 7, 18:modo ut bonā ratione emerit, nihil pro potestate, nihil ab invito,
id. Verr. 2, 4, 5, § 10:cum potestate aut legatione in provinciam proficisci,
id. ib. 2, 4, 5, § 9; id. Clu. 27, 74:censores dederunt operam, ut ita potestatem gererent, ut, etc.,
so to administer the office, id. Verr. 2, 2, 55, § 138; id. Agr. 2, 6, 14.—In plur.:imperia, potestates, legationes,
id. Leg. 3, 3, 9:in potestatibus gerendis,
Auct. Her. 3, 7, 14.—Transf.(α).A person in office, a public officer, magistrate:(β).a magistratu aut ab aliquā potestate legitimā evocatus,
by some lawful authority, Cic. Tusc. 1, 30, 74:mavis Fidenarum esse potestas,
Juv. 10, 100.—A ruler, supreme monarch:C.hominum rerumque aeterna potestas,
i. e. Jupiter, Verg. A. 10, 18:nihil est quod credere de se Non possit, cum laudatur dis aequa potestas,
Juv. 4, 71 (v. context): potestates, = archai, the highest magistrates, Plin. 9, 8, 8, § 26; Suet. Ner. 36; Amm. 31, 12, 5:celsae potestates,
officers of state, id. 14, 1, 10:jurisdictionem potestatibus per provincias demandare,
Suet. Claud. 23.—Esp., legal power, right over or to a thing (class.):D.potestatis verbo plura significantur: in personā magistratuum imperium, in personā liberorum patria potestas, in personā servi dominium: at cum agimus de noxae deditione cum eo, qui servum non defendit, praesentis corporis copiam facultatemque significamus. Ex lege Atiniā in potestatem domini rem furtivam venisse videri, et si ejus vindicandae potestatem habuerit, Sabinus et Cassius aiunt,
Dig. 50, 16, 215.—Of inanimate things, power, force, efficacy, effect, operation, virtue, value:E.potestates colorum,
Vitr. 7, 14:potestates visque herbarum,
Verg. A. 12, 396; Plin. 25, 2, 5, § 9:pecuniarum,
value, Dig. 13, 4, 3:haec potestatibus praesentibus dijudicanda sunt,
circumstances, state of things, Gell. 1, 3, 24:actionum vis et potestas,
Dig. 9, 4, 1:quaternarius numerus suis partibus complet decadis ipsius potestatem (because the first four integers, taken together, = 10),
compass, fulness, Mart. Cap. 2, § 106:plumbi potestas,
nature, quality, properties, Lucr. 5, 1242:naturalis,
Vitr. 9, 4.—Of a word, meaning, signification (syn.:F.vis, significatio),
Gell. 10, 29, 1; Auct. Her. 4, 54, 67; Sen. Ben. 2, 34, 4.—Math. t. t., = dunamis, the square root, Mart. Cap. 2, § 106.—III.Trop.A.Power, control, command (class.): dum ex tanto gaudio in potestatem nostram redeamus, recover our self-control, come to ourselves, Cato ap. Gell. 7, 3, 14:B.exisse ex potestate dicimus eos, qui effrenati feruntur aut libidine, aut iracundiā,
to have lost the control of their reason, to be out of their minds, Cic. Tusc. 3, 5, 11; cf.:qui exisse ex potestate dicuntur, idcirco dicuntur, quia non sunt in potestate mentis, cui regnum totius animi a natura tributum est,
id. ib. 3, 5, 11; cf. also id. ib. 4, 36, 77:postquam ad te cum omnium rerum tum etiam tui potestatem di transtulerint,
Plin. Pan. 56, 3.—Power, ability, possibility, opportunity (class.; cf.:IV.copia, facultas): ubi mihi potestas primum evenit,
Plaut. Cist. 1, 2, 18:liberius vivendi,
Ter. And. 1, 1, 25:ut primum potestas data est augendae dignitatis tuae,
Cic. Fam. 10, 13, 1: quoties mihi certorum hominum potestas erit (al. facultas), whenever I find men on whom I can rely, id. ib. 1, 7, 1: facere potestatem, to give opportunity, leave, permission:si quid de his rebus dicere vellet, feci potestatem,
id. Cat. 3, 5, 11:quae potestas si mihi saepius fiet, utar,
shall present itself, id. Phil. 1, 15, 38:alicui potestatem optionemque facere, ut, etc.,
id. Div. in Caecil. 14, 45:facio tibi interpellandi potestatem,
id. Rosc. Am. 27, 73:ego instare, omnium mihi tabularum et litterarum fieri potestatem oportere,
must be allowed the use of, id. Verr. 2, 4, 66, § 149: potestatem sui facere, to allow others to see or have access to one, to give an opportunity of conversing with one:cum neque praetores diebus aliquot adiri possent vel potestatem sui facerent,
allowed themselves to be spoken to, id. Q. Fr. 1, 2, 5, § 15:facere omnibus conveniendi sui potestatem,
to admit to an audience, id. Phil. 8, 10, 31:qui potestatem sui non habuissent,
who had not been able to speak with him, Suet. Tib. 34:potestatem sui facere,
to give an opportunity of fighting with one, Caes. B. G. 1, 40; Nep. Ages. 3, 3.— Poet., with inf.:non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas,
Verg. A. 4, 565:nunc flere potestas est,
Luc. 2, 40:soli cui tanta potestas meis occurrere telis,
Stat. Th. 3, 296.—In eccl. Lat.:V.potestates,
angels, angelic powers, authorities in the spiritual world, Vulg. Ephes. 6, 12; id. 1 Pet. 3, 22; sing., id. 1 Cor. 15, 24.—Personified, a daughter of Pallas and Styx, Hyg. Fab. prooem. -
84 propter
propter, adv. and prep. [contr. for propiter, from prope; cf.: inter, subter].I.Adv., near, hard by, at hand (syn.: prope, juxta;II. A.rare but class.). serito in loco, ubi aqua propter siet,
Cato, R. R. 151, 2:ibi angiportum propter est,
Ter. Ad. 4, 2, 37:propter dormire,
id. Eun. 2, 3, 77:araque Panchaeos exhalat propter odores,
Lucr. 2, 417:propter est spelunca,
Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107 (al. prope):vident unum virum esse... et eum propter esse,
id. Imp. Pomp. 5, 13:cum duo reges propter assint,
id. ib. 6, 16:(caules) si propter sati sunt,
id. N. D. 2, 47, 120:duo filii propter cubantes,
id. Rosc. Am. 23, 64; id. Inv. 2, 4, 14:adulescentia voluptates propter intuens,
id. Sen. 14, 48; id. ap. Non. 367, 25:cornix propter volans,
Phaedr. 2, 6, 7: praeter propter, v praeter. —Lit., of place (rare but class.);B.stat propter virum fortem,
Plaut. Mil. 1, 1, 9; id. Curc. 4, 1, 14; id. Rud. prol. 33: partem cohortium propter mare collocat, Sisenn ap. Non. 367, 32:hic propter hunc assiste,
Ter. Ad. 2, 1, 15: propter eam porticum situm erat dolium, Varr ap. Non. 367, 31:propter Platonis statuam consedimus,
Cic. Brut. 6, 25:propter aliquem assidere,
id. Rep. 1, 11, 17 (cited ap. Non. 367, 28):insulae propter Siciliam,
id. N. D. 3, 22, 55:propter aquae rivum,
Lucr. 2, 30; Verg. E. 8, 87.—Following its case:viam propter,
Tac. A. 15, 47:hostem propter,
id. ib. 4, 48.—Trop., in stating a cause.1.On account of, by reason of, from, for, because of (syn. ob;2.the predom. signif. of the word): parere legibus propter metum,
Cic. Par. 5, 1, 34; cf.:propter metum poenae,
id. Sest. 46, 99:propter eam ipsam causam,
id. de Or. 1, 16, 72:propter frigora frumenta in agris matura non erant,
Caes. B. G. 1, 16:propter humanitatem,
Cic. Att. 7, 5, 2:is propter morbum exire non potuit,
Auct. Her. 1, 11, 19:excusato languore faucium propter quem non adesset,
Suet. Ner. 41; id. Aug. 8; Sall. J. 23, 1: bidentes propter viam facere, to sacrifice on account of a journey, Laber, ap. Non. 53, 26; cf.:propter viam fit sacrificium quod est proficiscendi gratiā, Herculi aut Sanco,
Fest. p. 229 Müll.; Plaut. Rud. 1, 2, 62:propter injuriam,
to avoid injury, Pall. 12, 13:propter hoc, propter quod,
on that account, for which reason, Varr. R. R. 3, 16, 14; Col. 1, 6, 18: propter me, te, etc., on my, thy account, etc., as far as I ( you, etc.) are concerned, = mea causā, or per me:egon propter me illam decipi miseram sinam?
Ter. And. 1, 5, 36; id. Eun. 4, 6, 6:non est aequom me propter vos decipi,
id. Phorm. 5, 7, 34:di numquam propter me de caelo descendent,
Liv. 6, 18, 9.—Through, by means of (rare).a.Referring to persons in whom lies the cause of a thing:b.te propter tuam Matrem non posse habere hanc uxorem domi,
Ter. Hec. 4, 4, 55:propter quos vivit,
through whom he lives, to whom he owes life, Cic. Mil. 22, 58:lugere eum, propter quem ceteri laetarentur,
id. ib. 30, 81; 34, 93.—To things by means of which any thing takes place:quid enim refert, utrum propter oves, an propter aves fructus capias?
Varr. R. R. 3, 2, 11.—Placed after its case: quod propter studi, um cum rem neglegere familiarem videretur,
Cic. Sen. 7, 22; id. Pis. 7, 15; id. Att. 10, 4, 1 al.:suctum propter lactis,
Plin. 10, 40, 56, § 115:quam propter tantos potui perferre labores,
Verg. A. 12, 177. -
85 reddo
red-do, dĭdi, dĭtum, 3 (old fut. reddibo = reddam, Plaut. Cas. 1, 41; id. Men. 5, 7, 49, acc. to Non. 476, 27; id. Fragm. ap. Non. 508, 9; pass. reddibitur, id. Ep. 1, 1, 22), v. a.I.Lit., to give back, return, restore (freq. and class.;(β).syn. restituo): reddere est quod debeas ei cujus est volenti dare,
Sen. Ben. 7, 19, 2:ut mihi pallam reddat, quam dudum dedi,
Plaut. Men. 4, 2, 109; 4, 3, 5; cf.:potes nunc mutuam drachmam dare mihi unam, quam cras reddam tibi?
id. Ps. 1, 1, 84;so corresp. to dare,
id. ib. 1, 1, 89; id. Stich. 4, 1, 42:quid si reddatur illi, unde empta est,
id. Merc. 2, 3, 83; id. Men. 3, 3, 21 sq.; Ter. Ad. 5, 9, 24 sq. et saep.; cf.the foll.: ea, quae utenda acceperis, majore mensurā, si modo possis, jubet reddere Hesiodus,
Cic. Off. 1, 15, 48;so corresp. to accipere,
id. Lael. 8, 26; 16, 58; id. Rep. 2, 5, 10; Sen. Ben. 1, 1, 13:accipe quod nunquam reddas mihi,
Hor. S. 2, 3, 66; Verg. G. 4, 172; id. A. 8, 450 et saep.:si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto,
I give it back and renounce it, Cic. Sull. 30, 84: Th. Redde argentum aut virginem. Ph. Quod argentum, quam tu virginem, me reposcis? Plaut. Curc. 5, 2, 14:ut (virginem) suis Restituam ac reddam,
Ter. Eun. 1, 2, 67;so with restituere,
Liv. 3, 68 al.; cf.:reddere alias tegulas, i. e. restituere,
Plaut. Most. 1, 2, 29: obsides, Naev. ap. Non. 474, 19; so Caes. B. G. 1, 35; 1, 36; 6, 12:captivos,
id. ib. 7, 90; Liv. 26, 50:ho mines,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 7 al.:corpora (mor tuorum),
Verg. A. 11, 103; cf. id. ib. 2, 543:equos,
Cic. Rep. 4, 2, 2; Suet. Aug. 38:suum cuique,
Cic. Rosc. Am. 47, 136:hereditatem mulieri,
id. Fin. 2, 18, 58:sive paribus paria redduntur,
i. e. are set against, opposed to, id. Or. 49, 164:nosmet ipsos nobis reddidistis,
id. Red. in Sen. 1, 1:redditus Cyri solio Phraates,
Hor. C. 2, 2, 17:reddas incolumem, precor,
id. ib. 1, 3, 7:ut te reddat natis carisque,
id. S. 1, 1, 83:redditus terris Daedalus,
Verg. A. 6, 18; cf.:patriis aris,
id. ib. 11, 269:oculis nostris,
id. ib. 2, 740:tenebris,
id. ib. 6, 545:sed jam urbi votisque publicis redditus,
Plin. Pan. 60, 1:ex magnā desperatione saluti redditus,
Just. 12, 10, 1:quin tu primum salutem reddis, quam dedi,
Plaut. Bacch. 2, 3, 11:operam da, opera reddibitur tibi,
id. Ep. 1, 1, 22; so id. Men. 4, 2, 101: cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum reddendi, demus nec ne, in nostrā potestate est;non reddere viro bono non licet,
Cic. Off. 1, 15, 48; so Sen. Ben. 1, 1 sq.; and cf. Plaut. Pers. 5, 1, 10:redde his libertatem,
id. Poen. 5, 4, 17; so,Lyciis libertatem ademit, Rhodiis reddidit,
Suet. Claud. 25:patriam,
Liv. 5, 51 fin.:sibi ereptum honorem,
Verg. A. 5, 342:conspectum,
id. ib. 9, 262 al.:se ipse convivio reddidit,
betook himself again to the banquet, returned, Liv. 23, 9 fin.:quae belua reddit se catenis,
Hor. S. 2, 7, 71:se reddidit astris,
Sil. 4, 119; so,lux terris,
Verg. A. 8, 170:se iterum in arma,
id. ib. 10, 684.—Poet., with inf.:(γ).sua monstra profundo Reddidit habere Jovi,
Stat. Th. 1, 616.—Absol. (rare and poet.), of a river:II.sic modo conbibitur, modo Redditur ingens Erasinus,
is swallowed up... reappears, Ov. M. 15, 275. —Transf.1.To give up, hand over, deliver, impart, assign; to yield, render, give, grant, bestow, pay, surrender, relinquish, resign (syn.:b.trado, refero): Cincius eam mihi abs te epistulam reddidit, quam tu dederas,
Cic. Att. 1, 20, 1; so,litteras (alicui),
id. ib. 2, 1, 1; id. Fam. 2, 17, 1:litteras a te mihi reddidit stator tuus,
id. ib. 2, 1, 1; Caes. B. C. 1, 1; 2, 20; 3, 33; Sall. C. 34, 3; cf.mandata,
Suet. Tib. 16:pretium alicui pro benefactis ejus,
Plaut. Capt. 5, 1, 20:hoccine pretii,
id. As. 1, 2, 2; cf.:praemia debita (along with persolvere grates),
Verg. A. 2, 537:cetera praemia (with dare),
id. ib. 9, 254:primos honores,
id. ib. 5, 347:gratiam alicui (for the usual referre gratiam),
Sall. J. 110, 4:reddunt ova columbae,
Juv. 3, 202:obligatam Jovi dapem,
Hor. C. 2, 7, 17:o fortunata mors, quae naturae debita, pro patriā est potissimum reddita,
Cic. Phil. 14, 12, 31; cf.:vitam naturae reddendam,
id. Rep. 1, 3, 5; so, vitam. Lucr. 6, 1198:debitum naturae morbo,
i. e. to die by disease, Nep. Reg. 1 fin.:lucem,
Ov. Tr. 3, 3, 35:ultimum spiritum,
Vell. 2, 14, 2; cf. id. 2, 22, 2; 2, 35 fin.;2, 87, 2: animam caelo,
id. ib. 123 fin.; cf.animas (with moriuntur),
Verg. G. 3, 495:hanc animam, vacuas in auras,
Ov. P. 2, 11, 7:caute vota reddunto,
to pay, offer, render, Cic. Leg. 2, 9, 22; so,vota,
Verg. E. 5, 75; Just. 11, 10, 10:tura Lari,
Tib. 1, 3, 34:liba deae,
Ov. F. 6, 476:fumantia exta,
Verg. G. 2, 194; Tac. H. 4, 53; cf.:graves poenas,
i. e. to suffer, Sall. J. 14, 21:promissa viro,
Verg. A. 5, 386 al.:tibi ego rationem reddam?
will render an account, Plaut. Aul. 1, 1, 6; so,rationem,
id. Trin. 2, 4, 114; Cic. Tusc. 1, 17, 38;v. ratio: animam a pulmonibus respirare et reddere,
to give off, exhale, id. N. D. 2, 54, 136; cf.:ut tibiae sonum reddunt,
give forth, Quint. 11, 3, 20; so,sonum,
id. 9, 4, 40; 66; Sen. Ep. 108; Hor. A. P. 348:vocem,
Verg. A. 3, 40; 7, 95; 8, 217 (with mugiit); Hor. A. P. 158:stridorem,
Ov. M. 11, 608:murmura,
id. ib. 10, 702:flammam,
Plin. 37, 2, 11, § 36 et saep.; so,alvum,
Cels. 2, 12, 2:bilem,
id. 7, 23:sanguinem,
to vomit, Plin. Ep. 5, 19, 6 (just before:sanguinem rejecit): urinam,
Plin. 8, 42, 66, § 165:calculum,
id. 28, 15, 61, § 217:catulum partu,
Ov. M. 15, 379; cf.so of parturition,
id. ib. 10, 513; id. H. 16, 46:fructum, quem reddunt praedia,
yield, produce, Ter. Phorm. 4, 3, 75; Ov. P. 1, 5, 26; Col. 2, 16, 2; Pall. Febr. 9, 4; Plin. 18, 9, 20, § 87; cf. Tib. 2, 6, 22; Quint. 12, 10, 25:generi nostro haec reddita est benignitas,
is imparted to, Plaut. Stich. 1, 3, 27; cf.: nulla quies est [p. 1539] Reddita corporibus primis, Lucr. 2, 96. — Hence, poet., redditum esse, in gen., = factum esse, esse:una superstitio, superis quae reddita divis,
which is given, belongs to the gods, Verg. A. 12, 817:quibus et color et sapor una reddita sunt cum odore,
Lucr. 2, 681; cf. id. 2, 228 Munro ad loc.; Juv. 1, 93; Orell. ad Hor. Ep. 2, 1, 216:neque iis petentibus jus redditur,
is dispensed, granted, Caes. B. G. 6, 13:alicui jus,
Quint. 11, 2, 50; cf.:alicui testimonium reddere industriae,
id. 11, 1, 88:quod reliquum vitae virium, id ferro potissimum reddere volebant,
to yield, sacrifice, Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quibus ille pro meritis... jura legesque reddiderat,
had conferred upon it the power of self-jurisdiction, Caes. B. G. 7, 76; cf Liv. 9, 43, 23 Drak.:Lanuvinis sacra sua reddita,
id. 8, 14:conubia,
to bestow, grant, id. 4, 5:peccatis veniam,
Hor. S. 1, 3, 75:nomina facto vera,
to call by the right name, Ov. Tr. 3, 6, 36.— Hence,Jurid. t. t.:2.judicium,
to appoint, grant, fix the time for a trial, Ter. Phorm. 2, 3, 57; Caes. B. C. 2, 18; Quint. 7, 4, 43; Tac. A. 1, 72:jus,
to administer justice, pronounce sentence, id. ib. 6, 11; 13, 51; id. H. 3, 68; id. G. 12; Suet. Vit. 9 et saep.—To give up, yield, abandon to one that which has not been taken away, but only threatened or in danger:3.Thermitanis urbem, agros legesque suas reddere,
Cic. Verr. 2, 2, 37, § 90 ( = relinquere, id. ib. 2, 2, 36, §88): Orestis leges suae redditae,
left undisturbed, Liv. 33, 34, 6; 9, 43, 23 (cf. restituere); 29, 21, 7.—To give back, pay back; hence, to take revenge for, punish, inflict vengeance for:4.per eum stare quominus accepta ad Cannas redderetur hosti clades,
Liv. 24, 17, 7:reddidit hosti cladem,
id. 24, 20, 2:redditaque aequa Cannensi clades,
id. 27, 49, 5.—To give back in speech or writing, i. e.a.To translate, render (syn.:b.converto, transfero): cum ea, quae legeram Graece, Latine redderem,
Cic. de Or. 1, 34, 155:verbum pro verbo,
id. Opt. Gen. 5:verbo verbum,
Hor. A. P. 133; cf. Ov. Tr. 5, 7, 54.—To repeat, declare, report, narrate, recite, rehearse (freq. in Quint.):c.ut quae secum commentatus esset, ea sine scripto verbis iisdem redderet, quibus cogitasset,
Cic. Brut. 88, 301; cf. Quint. 10, 6, 3:sive paria (verba) paribus redduntur, sive opponuntur contraria,
Cic. Or. 49, 164:reddere quae restant,
id. Brut. 74, 258:tertium actum de pastionibus,
Varr. R. R. 3, 17, 1:nomina per ordinem audita,
Quint. 11, 2, 23:causas corruptae eloquentiae,
id. 8, 6, 76:quid cuique vendidissent,
id. 11, 2, 24:dictata,
to repeat, rehearse, Hor. Ep. 1, 18, 14; id. S. 2, 8, 80:carmen,
to recite, deliver, id. C. 4, 6, 43:cum talia reddidit hospes,
Ov. M. 6, 330; Lucr. 2, 179:causam,
id. F. 1, 278:insigne exemplum suo loco,
Tac. H. 4, 67.—To answer, reply ( poet.):5.veras audire et reddere voces,
Verg. A. 1, 409; 6, 689:Aeneas contra cui talia reddit,
id. ib. 10, 530;2, 323: auditis ille haec placido sic reddidit ore,
id. ib. 11, 251 et saep.; cf.responsa,
id. G. 3, 491:responsum,
Liv. 38, 9; 3, 60; Verg. A. 6, 672.—To give back or render a thing according to its nature or qualities; to represent, imitate, express, resemble ( poet. and in post - Aug. prose):6.quas hominum reddunt facies,
Lucr. 6, 812:faciem locorum,
Ov. M. 6, 122; 7, 752:lux aemula vultum Reddidit,
gave back, reflected, Stat. Achill. 2, 191:formam alicujus,
Sil. 3, 634:et qui te nomine reddet Silvius Aeneas,
Verg. A. 6, 768; cf.:jam Phoebe toto fratrem cum redderet orbe,
Luc. 1, 538:paternam elegantiam in loquendo,
Quint. 1, 1, 6; 6, 3, 107; cf.:odorem croci saporemque,
i. e. to smell and taste like saffron, Plin. 36, 23, 55, § 177:imaginem quandam uvae,
id. 34, 12, 32, § 123:flammam excellentis purpurae et odorem maris,
id. 35, 6, 27, § 46:Apelleā redditus arte Mentor,
Mart. 11, 10, 2.—To give back, return a thing changed in some respect:7.senem illum Tibi dedo ulteriorem lepide ut lenitum reddas,
Plaut. Bacch. 5, 2, 31; cf.:quas tu sapienter mihi reddidisti opiparas opera tua,
id. Poen. 1, 1, 4.— Hence, in gen.,To make or cause a thing to be or appear something or somehow; to render (very freq. and class.; cf.:facio, redigo): reddam ego te ex ferā fame mansuetem,
Plaut. As. 1, 2, 19; id. Capt. 4, 2, 42:eam (servitutem) lenem reddere,
id. ib. 2, 5, 1: tutiorem et opulentiorem vitam reddere, Cic. Rep. 1, 2, 3:haec itinera infesta reddiderat,
Caes. B. C. 3, 79:aliquem insignem,
Verg. A. 5, 705:obscuraque moto Reddita forma lacu est,
dimmed by the disturbance of the water, Ov. M. 3, 476:homines ex feris et immanibus mites reddidit et mansuetos,
Cic. Inv. 1, 2, 2: omnes Catilinas Acidinos postea reddidit, has made all the Catilines seem to be Acidini, i. e. patriots, in comparison with himself, id. Att. 4, 3, 3:aliquid perfectum,
Plaut. As. 1, 1, 109:aliquid effectum,
to accomplish, id. Ps. 1, 3, 152; 1, 5, 116; 5, 2, 14:omne transactum,
id. Capt. 2, 2, 95:actum,
id. Trin. 3, 3, 90:dictum ac factum,
Ter. Heaut. 4, 5, 12.— With ut and subj.:hic reddes omnia Quae sunt certa ei consilia incerta ut sient,
Ter. And. 2, 3, 15.— Pass. = fieri scripsit fasciculum illum epistularum totum sibi aquā madidum redditum esse, Cic. Q. Fr. 2, 12, 4; Just. 16, 4, 6; 22, 7, 2:per sudorem corpus tantum imbecillius redditur,
Cels. 3, 3, 19; cf. Just. 29, 4, 3; 42, 5, 4; 44, 1, 10; Flor. 3, 5, 17; Val. Max. 4, 3 prooem.; Lact. 4, 26, 33. -
86 remitto
rĕ-mitto, mīsi, missum, 3, v. a. and n.I.Act., to let go back, send back, despatch back, drive back, cause to return (class. and very freq.; cf. reddo).A.Lit.1.In gen.: Al. Redde mihi illam (filiam)... Non remissura es mihi illam?... non remittes? Me. Non remittam! Plaut. Cist. 2, 1, 29 sq.:b.a legione omnes remissi sunt domum Thebis,
id. Ep. 2, 2, 22:aliquem domum,
Caes. B. G. 1, 43 fin.; 4, 21; 7, 4 fin.; id. B. C. 3, 27 fin.:mulieres Romam,
Cic. Att. 7, 23, 2:paucos in regnum,
Caes. B. C. 2, 44:Fabium cum legione in sua hiberna,
id. B. G. 5, 53:partem legionum in sua castra,
id. B. C. 3, 97:ad parentes aliquem nuntium,
Plaut. Capt. 2, 3, 15:aliquem ad aliquem,
id. Cas. 2, 8, 1; Cic. Fam. 16, 5, 1; Caes. B. C. 1, 24; 26:obsides alicui,
id. B. G. 3, 8 fin.; Lucil. ap. Lact. 5, 14:is argentum huc remisit,
Plaut. As. 2, 2, 69:librum tibi remisi,
Cic. Att. 9, 9, 2: pila intercepta, to cast or hurl back, Caes. B. G. 2, 27; so,tractum de corpore telum,
Ov. M. 5, 95:epistulam ad aliquem,
Plaut. Truc. 2, 4, 43:litteras Caesari,
Caes. B. G. 5, 47; cf.:scripta ad eum mandata per eos,
id. B. C. 1, 10:naves ad aliquem,
id. B. G. 5, 23; so,naves,
id. B. C. 1, 27:obsides,
id. B. G. 3, 8; 3, 29:nonne vides etiam, quantā vi tigna trabesque Respuat umor aquae?.. Tam cupide sursum revomit magis atque remittit,
drives back, Lucr. 2, 199; so,aquas longe (cautes),
Sen. Hippol. 583:calces (equi),
i. e. kick out behind, Nep. Eum. 5, 5.—To send forth from itself, give out, yield:2.ut melius muriā, quam testa marina remittit,
gives forth, yields, Hor. S. 2, 8, 53:muriam,
Col. 12, 9 init.:minimum seri,
id. 12, 13:umorem (humus),
id. 12, 15 init.:aeruginem (vasa aenea),
id. 12, 20, 2:nec umenti sensit tellure remitti (nebulas),
Ov. M. 1, 604:umorem ex se ipsa remittit,
Verg. G. 2, 218:quod baca remisit olivae,
Hor. S. 2, 4, 69:sanguinem e pulmone,
Ov. P. 1, 3, 19.—In partic.a.To let go back, to loosen, slacken, relax any thing strained, bound, rigid, etc. (syn. relaxo;b. c.opp. intendo, adduco): in agro ambulanti ramulum adductum, ut remissus esset, in oculum suum recidisse,
Cic. Div. 1, 54, 123; cf.:habenas vel adducere vel remittere,
id. Lael. 13, 45:frena,
Ov. M. 2, 191 (opp. retinere);6, 228: lora,
id. ib. 2, 200; id. Am. 3, 2, 14; cf.:vela pennarum,
Lucr. 6, 743:ira contractis, hilaritas remissis (superciliis) ostenditur,
Quint. 11, 3, 79:quattuor remissis (digitis) magis quam tensis,
id. 11, 3, 99:digitis,
Ov. H. 19, 197:remissis,
id. M. 4, 229: junctasque manus remisit;vinclis remissis, etc.,
i. e. to loose, id. ib. 9, 314 sq.:digitum contrahens ac remittens,
Plin. 11, 26, 32, § 94: bracchia, i. e. to let sink or fall down, Verg. G. 1, 202: remissas manus, sinking or failing, Vulg. Heb. 12, 12:frigore mella Cogit hiems eademque calor liquefacta remittit,
dissolves again, melts, Verg. G. 4, 36; cf.:cum se purpureo vere remittit humus,
opens again, thaws, Tib. 3, 5, 4:vere remissus ager,
Ov. F. 4, 126. —Jurid. t. t.: remittere nuntium or repudium, to send a bill of divorce, to dissolve a marriage or betrothal; v. nuntius and repudium.—B.Trop.1.In gen., to send back, give back, return, restore, dismiss, remove, etc.:2.(specula) simulacra remittunt,
Lucr. 4, 337 Lachm.:vocem late nemora alta remittunt,
Verg. A. 12, 929; cf.:totidemque remisit Verba locus,
Ov. M. 3, 500:chorda sonum... remittit acutum (with reddere),
Hor. A. P. 349:vos me imperatoris nomine appellavistis: cujus si vos paenitet, vestrum vobis beneficium remitto, mihi meum restituite nomen,
Caes. B. C. 2, 32 fin.:quin etiam ipsis (imperium) remittere,
id. B. G. 7, 20: integram causam ad senatum remittit, refers, Tac. A. 3, 10:a quibus appellatum erit, si forte ad eosdem remittemur,
Quint. 11, 1, 76; 12, 10, 21:veniam,
to return, repay, Verg. A. 4, 436:quae nisi respuis ex animo longeque remittis,
Lucr. 6, 68; cf.:opinionem animo,
to dismiss, reject, cast off, Cic. Clu. 2, 6:si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto,
resign it, id. Sull. 30, 84:utramque provinciam remitto, exercitum depono,
id. Phil. 8, 8, 25:Galliam togatam,
id. ib. 8, 9, 27.—In partic.a.(Acc. to I A. 2. a.) To slacken, relax, relieve, release, abate, remit (freq. and class.):(β).omnes sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus,
Cic. Or. 18, 59; cf.:(sonorum vis) tum remittit animos, tum contrahit,
id. Leg. 2, 15, 38: quaero enim non quibus intendam rebus animum, sed quibus relaxem ac remittam, relieve, recreate, refresh, id. Fragm. ap. Non. 383, 23:ut requiescerem curamque animi remitterem,
id. Verr. 2, 4, 61, § 137:animum per dies festos licentius,
Liv. 27, 31; and in a like sense with se, Nep. Alcib. 1 fin.;and mid.: mirum est, ut opusculis animus intendatur remittaturque,
Plin. Ep. 7, 9, 13:animos a contentione pugnae,
Liv. 5, 41:animos a certamine,
id. 9, 12:animos a religione,
id. 5, 25; cf.:nihil apud milites remittitur a summo certamine,
id. 6, 24, 10:superioris temporis contentionem,
Caes. B. C. 2, 14 fin.; cf. Cic. Brut. 55, 202:diligentiam in perdiscendo ac memoriam,
Caes. B. G. 6, 14; cf.:curam et diligentiam remittunt,
id. B. C. 2, 13:summum illud suum studium remisit,
Cic. Brut. 93, 320:ea studia remissa temporibus revocavi,
id. Tusc. 1, 1, 1:belli opera,
Liv. 30, 3:bellum,
id. 30, 23:pugnam,
Sall. J. 60, 3 al.:urguent tamen et nihil remittunt,
Cic. Fin. 4, 28, 77: equites petere ut sibi laxaret aliquid laboris;quibus ille, ne nihil remissum dicatis, remitto, etc.,
Liv. 9, 16:cottidie aliquid iracundiae remittebat,
Cic. Phil. 8, 6, 19; cf. id. Att. 10, 4, 2:aliquid de suo,
id. Rab. Post. 11, 31:horam de meis legitimis horis,
id. Verr. 2, 1, 9, § 25:aliquid de severitate cogendi,
id. Phil. 1, 5, 12; 13, 17, 36:nihil de saevitiā,
Tac. A. 6, 25 al.; cf. Caes. B. C. 3, 17:ex eo, quod ipse potest in dicendo, aliquantum remittet,
Cic. Div. in Caecil. 15, 48:aliquid ex pristinā virtute,
Caes. B. C. 3, 28:aliquid ex curā verborum,
Quint. 10, 7, 22; 7, 1, 22.—With ellipsis of aliquid, etc.:illum viris fortissimis remittere de summā non potuisse, te mulieri deterrimae recte remississe, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 35, § 82; Liv. 4, 43, 11:de voluntate nihil,
Cic. Brut. 5, 17:nihil e solito luxu,
Tac. H. 3, 55:nihil ex arrogantiā,
id. Agr. 27 al. — Impers.:tum aequo animo remittendum de celeritate existumabat,
Caes. B. G. 5, 49.—With inf., to cease, leave off, omit to do any thing (rare;(γ).not in Cic. or Cæs.): si cogites, remittas jam me onerare injuriis,
Ter. And. 5, 1, 8:neque remittit quid ubique hostis ageret explorare,
Sall. J. 52, 5; cf.:quid bellicosus Cantaber cogitet, remittas Quaerere,
Hor. C. 2, 11, 3.—With se, or mid., to relax, abate:(δ).ubi dolor et inflammatio se remiserunt,
Cels. 4, 24 fin.; cf.:cum se furor ille remisit,
Ov. H. 4, 51:quae (febres) certum habent circuitum et ex toto remittuntur,
Cels. 3, 12; cf. under II.—Mid., to recreate one ' s self:(ε).eundem, cum scripsi, eundem etiam cum remittor, lego,
Plin. Ep. 1, 16, 7; cf.:fas est et carmine remitti,
id. ib. 7, 9, 9; cf.supra: animus remittatur,
id. ib. 7, 9, 13.—To give free course to (opp. continere):b.animi appetitus, qui tum remitterentur, tum continerentur,
Cic. N. D. 2, 12, 34.—With respect to a person, to free one from any thing; to give up, grant, forgive, yield, resign, concede, surrender, sacrifice a thing to any one (= concedere, condonare); with acc. of the offence:(β).Tranioni remitte quaeso hanc noxiam causā meā,
Plaut. Most. 5, 2, 47:injuriam,
Sall. H. 3, 61, 2 Dietsch:quare tum cito senex ille remisit injuriam?
Sen. Contr. 2, 11, 1:ut ex animo tibi volens omne delictum remittam,
App. M. 3, p. 137, 29; so freq. in late Lat., to remit, forgive a sin or offence:peccata,
Vulg. Matt. 9, 2:blasphemia,
id. ib. 12, 31:cogitationem,
id. Act. 8, 22. — Freq. with acc. of the penalty:multam,
Cic. Phil. 11, 8, 18:poenam alicui,
Liv. 40, 10, 9: ipso remittente Verginio ultimam poenam, id. 3, 59, 10; 8, 35, 1:omnia tibi ista concedam et remittam,
Cic. Verr. 2, 5, 9, § 22; cf. id. Ac. 2, 33, 106; and:alicui remittere atque concedere, ut, etc.,
id. Planc. 30, 73: meam animadversionem et suppli cium... remitto tibi et condono, Vatin. ap. Cic. Fam. 5, 10, 2:quod natura remittit, Invida jura negant,
Ov. M. 10, 330:si per populum Romanum stipendium remittatur,
Caes. B. G. 1, 44:pecunias, quas erant in publicum Varroni cives Romani polliciti, remittit,
id. B. C. 2, 21; cf. Liv. 42, 53: aedes (venditas) alicui, to give up, resign a purchase, Plaut. Most. 3, 2, 111:tempus vobis,
Cic. Verr. 2, 1, 11, § 30:ut patria tantum nobis in nostrum privatum usum, quantum ipsi superesse posset, remitteret,
id. Rep. 1, 4, 8:navem imperare debuisti ex foedere: remisisti in triennium: militem nullum umquam poposcisti per tot annos,
id. Verr. 2, 4, 9, § 21:tibi remittunt omnes istam voluptatem et eā se carere patiuntur,
resign that pleasure to you, id. de Or. 1, 58, 246:ut memoriam simultatium patriae remitteret,
sacrifice to his country, Liv. 9, 38; cf.:privata odia publicis utilitatibus remittere,
Tac. A. 1, 10:ut sibi poenam magistri equitum remitteret (dictator),
that he would remit for their sake, Liv. 8, 35:dictator consulibus in senatu magnifice conlaudatis et suarum quoque rerum illis remisso honore, dictaturā se abdicavit,
having been resigned in their favor, id. 7, 11:jus ipsi remittent,
will abandon their claim, id. 6, 18, 7.— Absol.:remittentibus tribunis plebis comitia per interregem sunt habita,
withdrawing their opposition, Liv. 6, 36, 3:de tributo remiserunt,
id. 5, 12, 13; cf. Tac. A. 1, 8:si hoc ipsi remitti vellent, remitterent ipsi de maritumis custodiis,
Caes. B. C. 3, 17.—Poet., with inf., to allow, permit:II.sed mora damnosa est nec res dubitare remittit,
Ov. M. 11, 376; cf.:(Fides) occulte saevire vetat, prodesse remittit,
Claud. Laud. Stil. 2, 37. —Neutr., to decrease, abate (very rare, but class.):A.si forte ventus remisisset,
Caes. B. C. 3, 26:imbres,
Liv. 40, 33, 4:pestilentia,
id. 2, 34, 6:cum remiserant dolores pedum,
Cic. Brut. 34, 130; cf.:si remittent quippiam Philumenae dolores,
Ter. Hec. 3, 2, 14:tumor remittens,
Cels. 7, 18:vapor calidus primo non remittit propter levitatem,
does not sink, Vitr. 8, 2.— Hence, rĕmissus, a, um, P. a. (acc. to I. A. 2. a.), slack, loose, relaxed, languid (opp. contentus, contendere):membra,
Lucr. 5, 852.Lit.:B. 1.ut onera contentis corporibus facilius feruntur, remissis opprimunt,
Cic. Tusc. 2, 23, 54; cf.:vox, ut nervi, quo remissior, hoc gravior et plenior,
Quint. 11, 3, 42:ridens Venus et remisso Filius arcu,
Hor. C. 3, 27, 67:ammoniacum,
i. e. liquid, Pall. 1, 41, 2; cf.adeps,
Veg. 1, 11, 4. —Mild, gentle, soft, indulgent, cheerful, good-humored, gay, etc. (syn.:2.lenis, mitis, dulcis): remissior ventus,
Caes. B. C. 3, 26:remissiora frigora,
id. B. G. 5, 12 fin.:cantūs remissiores,
Cic. de Or. 1, 60, 254; cf.:tum intentis tum remissis modis,
Quint. 11, 3, 17:si me non improbissime Dolabella tractasset, dubitassem fortasse, utrum remissior essem, an summo jure contenderem,
Cic. Att. 16, 15, 1:in eo sermone non remissi sumus,
id. Fin. 3, 1, 2:remissus et subridens,
Tac. Or. 11 init.:nisi magistratus valde lenes et remissi sint,
Cic. Rep. 1, 43, 66:in ulciscendo remissior,
id. Red. ad Quir. 7, 23:animus (with lenis),
id. de Or. 2, 46, 193; cf.:remississimo ad otium et ad omnem comitatem animo,
i. e. most prone, Suet. Aug. 98:remissus et mitis,
Plin. Ep. 3, 14, 5:cum tristibus severe, cum remissis jucunde vivere,
Cic. Cael. 6, 13; cf. Suet. Galb. 14; id. Claud. 21:decorus est sermo senis quietus et remissus,
Cic. Sen. 9, 28:remissius genus dicendi,
id. Sest. 54, 115:amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior,
id. Lael. 18, 66; cf.affectus,
Quint. 10, 1, 73:egressiones dulces et remissae,
id. 11, 3, 164: joci, gay, merry (opp. curae graves), Ov. M. 3, 319; cf.:remissiores hilarioresque sermones,
Suet. Tib. 21:opus,
Ov. Tr. 2, 547. —Slack, negligent, remiss (syn. languidus):b.esse remisso ac languido animo,
Caes. B. C. 1, 21; cf.:nostris languentibus atque animo remissis,
id. ib. 2, 14: dolus Numidarum [p. 1563] nihil languidi neque remissi patiebatur, i. e. no negligence, Sall. J. 53, 6; 88, 2:in labore,
Nep. Iphic. 3, 1:oderunt agilem gnavumque remissi,
Hor. Ep. 1, 18, 90:remissior in petendo,
Cic. Mur. 26, 52:vita remissior,
Suet. Tib. 52.—Lower, cheaper:remissior aliquanto ejus fuit aestimatio quam annona,
below the market price, Cic. Verr. 2, 3, 92, § 214. — Hence, adv.: rĕ-missē (acc. to B. 1.), gently, mildly (with leniter, urbane;opp. severe, graviter, vehementer, etc.),
Cic. de Or. 3, 26, 102; id. Cael. 14, 33; Col. 1, 8, 10; Quint. 10, 2, 23; 12, 10, 71; Suet. Claud. 30.— Comp., Cic. de Or. 1, 60, 255; id. Verr. 2, 4, 34, § 76; Quint. 9, 2, 91.— Sup. is not found. -
87 repono
rĕ-pōno, pŏsŭi, pŏsĭtum, 3 ( perf. reposivi, Plaut. As. 3, 1, 16; part. sync. repostus, a, um, on account of the metre, Lucr. 1, 35; 3, 346; Verg. G. 3, 527; id. A. 1, 26; 6, 59; 655; 11, 149; Hor. Epod. 9, 1; Sil. 7, 507 al.), v. a., to lay, place, put, or set back, i. e.,I.With the idea of the re predominant.A.To lay, place, put, or set a thing back in its former place; to replace, restore, etc. (class.; syn. remitto).1.Lit.:2.cum suo quemque loco lapidem reponeret,
Cic. Verr. 2, 1, 56, § 146:quicque suo loco,
Col. 12, 3, 4:humum,
the earth dug from a pit, Verg. G. 2, 231:pecuniam in thesauris,
Liv. 29, 18, 15 Weissenb.; 31, 13; cf.:ornamenta templorum in pristinis sedibus,
Val. Max. 5, 1, 6:infans repositus in cunas,
Suet. Aug. 94:ossa in suas sedes,
Cels. 8, 10, 1:femur ne difficulter reponatur vel repositum excidat,
set again, id. 8, 20; 8, 10, 7: se in cubitum, to lean on the elbow again (at table), Hor. S. 2, 4, 39:insigne regium, quod ille de suo capite abjecerat, reposuit,
Cic. Sest. 27, 58:columnas,
id. Verr. 2, 1, 56, § 147:tantundem inaurati aeris,
Suet. Caes. 54:togam,
to gather up again, Quint. 6, 3, 54; 11, 3, 149:capillum,
id. 11, 3, 8, prooem. §22: excussus curru ac rursus repositus,
Suet. Ner. 24:nos in sceptra,
to reinstate, Verg. A. 1, 253; cf.:reges per bella pulsos,
Sil. 10, 487:aliquem solio,
Val. Fl. 6, 742:veniet qui nos in lucem reponat dies,
Sen. Ep. 36, 10:ut mihi des nummos sexcentos quos continuo tibi reponam hoc triduo aut quadriduo,
Plaut. Pers. 1, 1, 38; Sen. Ben. 4, 32 fin.:quosdam nihil reposuisse,
Plin. Ep. 8, 2, 6:donata,
Hor. Ep. 1, 7, 39:flammis ambesa reponunt Robora navigiis,
to replace, restore, Verg. A. 5, 752:aris ignem,
id. ib. 3, 231:molem,
Sil. 1, 558:ruptos vetustate pontes,
Tac. A. 1, 63:fora templaque,
id. H. 3, 34:amissa urbi,
id. A. 16, 13:statuas a plebe disjectas,
Suet. Caes. 65:cenam,
Mart. 2, 37, 10;so esp. freq. in Vergil, of the serving up of a second course, as of a renewed banquet: sublata pocula,
Verg. A. 8, 175:plena pocula,
id. G. 4, 378:vina mensis (soon after, instaurare epulas),
id. A. 7, 134:epulas,
id. G. 3, 527:festas mensas,
Stat. Th. 2, 88:cibi frigidi et repositi,
Quint. 2, 4, 29.—Trop., to put or bring back; to replace, restore, renew:(β).ut, si quid titubaverint (testes), opportuna rursus interrogatione velut in gradum reponantur,
Quint. 5, 7, 11; cf.:excidentes unius admonitione verbi in memoriam reponuntur,
id. 11, 2, 19:nec vera virtus, cum semel excidit, Curat reponi deterioribus,
Hor. C. 3, 5, 30.—To represent or describe again, to repeat:(γ).fabula quae posci vult et spectata reponi,
Hor. A. P. 190:Achillem (after Homer),
id. ib. 120; cf.:dicta paterna,
Pers. 6, 66.—To repay, requite, return:(δ).cogitemus, alios non facere injuriam, sed reponere,
Sen. Ira, 2, 28; cf. Cic. Fam. 1, 9, 19:semper ego auditor tantum? nunquamne reponam?
repay, Juv. 1, 1.—To put back, put to rest, quiet:B.pontum et turbata litora,
Val. Fl. 1, 682; cf.:post otiosam et repositam vitam,
Amm. 29, 1, 44.—To bend backwards, lay back: (grues) mollia crura reponunt, bend back (in walking), Enn. ap. Serv. ad Verg. G. 3, 76 (Ann. v. 545 Vahl.);C.imitated by Virgil: pullus mollia crura reponit,
Verg. G. 3, 76:cervicem reponunt et bracchium in latus jactant,
Quint. 4, 2, 39:tereti cervice repostā,
Lucr. 1, 35:interim quartus (digitus) oblique reponitur,
Quint. 11, 3, 99:hic potissimum et vocem flectunt et cervicem reponunt,
id. 4, 2, 39:membra (mortui) toro,
Verg. A. 6, 220:membra stratis,
id. ib. 4, 392.—To lay aside or away for preservation; to lay up, store up, keep, preserve, reserve (class.; cf.: regero, reservo).1.Lit.: nec tempestive demetendi [p. 1571] percipiendique fructūs neque condendi ac reponendi ulla pecudum scientia est, Cic. N. D. 2, 62, 156:2.cibum,
Quint. 2, 4, 29:formicae farris acervum tecto reponunt,
Verg. A. 4, 403:Caecubum ad festas dapes,
Hor. Epod. 9, 1:mella in vetustatem,
Col. 12, 11, 1; 12, 44, 7:alimenta in hiemem,
Quint. 2, 16, 16:(caseum) hiemi,
Verg. G. 3, 403:omnia quae multo ante memor provisa repones,
id. ib. 1, 167:thesaurum,
Quint. 2, 7, 4:scripta in aliquod tempus,
id. 10, 4, 2.— Poet.:eadem (gratia) sequitur tellure repostos, i. e. conditos,
buried, Verg. A. 6, 655; cf.:an poteris siccis mea fata reponere ocellis? (= me mortuum),
Prop. 1, 17, 11:tu pias laetis animas reponis Sedibus,
Hor. C. 1, 10, 17:repono infelix lacrimas, et tristia carmina servo,
Stat. S. 5, 5, 47.—Trop.:D.opus est studio praecedente et acquisitā facultate et quasi repositā,
Quint. 8, prooem. §29: aliquid scriptis,
id. 11, 2, 9:manet altā mente repostum Judicium Paridis,
Verg. A. 1, 26:reponere odium,
Tac. Agr. 39 fin.:sensibus haec imis... reponas,
Verg. E. 3, 54.—To put in the place of, to substitute one thing for another (class.).1.Lit.:2.non puto te meas epistulas delere, ut reponas tuas,
Cic. Fam. 7, 18, 2:Aristophanem pro Eupoli,
id. Att. 12, 6, 2; Quint. 11, 2, 49:eorumque in vicem idonea reponenda,
Col. 4, 26, 2:dira ne sedes vacet, monstrum repone majus,
Sen. Phoen. 122.—Trop.:E. 1.at vero praeclarum diem illis reposuisti, Verria ut agerent,
Cic. Verr. 2, 2, 21, § 52.—Lit.:2. II.remum,
Plaut. As. 3, 1, 16:arma omnia,
Caes. B. C. 2, 14:caestus artemque,
Verg. A. 5, 484:feretro reposto,
id. ib. 11, 149:onus,
Cat. 31, 8:telasque calathosque infectaque pensa,
Ov. M. 4, 10; Sil. 7, 507:rursus sumptas figuras,
Ov. M. 12, 557:bracchia,
to let down, Val. Fl. 4, 279.— Poet.:jam falcem arbusta reponunt,
i. e. permit to be laid aside, Verg. G. 2, 416.—With the idea of the verb predominant, to lay, place, put, set a thing anywhere (freq. and class.; syn. colloco).A.Lit.:B.grues in tergo praevolantium colla et capita reponunt,
Cic. N. D. 2, 49, 125:colla in plumis,
Ov. M. 10, 269:litteras in gremio,
Liv. 26, 15:hunc celso in ostro,
Val. Fl. 3, 339:ligna super foco Large reponens,
Hor. C. 1, 9, 6:(nidum) ante fores sacras reponit,
Ov. M. 15, 407.— With in and acc.:uvas in vasa nova,
Col. 12, 16:data sunt legatis, quae in aerarium reposuerant,
Val. Max. 4, 3, 9:anulos in locellum,
id. 7, 8, 9; cf.:mergum altius in terram,
Plin. 17, 23, 35, § 205.—Trop., to place, put, set; to place, count, reckon among:I. II.in vestrā mansuetudine atque humanitate causam totam repono,
Cic. Sull. 33, 92:vos meam defensionem in aliquo artis loco reponetis,
id. de Or. 2, 48, 198:suos hortatur, ut spem omnem in virtute reponant,
Caes. B. C. 2, 41:in se omnem spem,
Cic. Tusc. 5, 12, 36:nihil spei in caritate civium,
Liv. 1, 49; 2, 39:salutem ac libertatem in illorum armis dextrisque,
id. 27, 45:verum honorem non in splendore titulorum, sed in judiciis hominum,
Plin. Pan. 84, 8; id. Ep. 1, 3, 3:plus in duce quam in exercitu,
Tac. G. 30; Liv. 24, 37:plus in deo quam in viribus reponentes,
Just. 24, 8, 2:fiduciam in re reponere,
Plin. Ep. 3, 9, 16; 1, 8, 14:ea facta, quae in obscuritate et silentio reponuntur,
id. ib. 1, 8, 6:quos equidem in deorum immortalium coetu ac numero repono,
place, count, reckon among, Cic. Sest. 68, 143; so,sidera in deorum numero,
id. N. D. 2, 21, 54; cf. id. ib. 3, 19, 47 Mos. N. cr.:Catulum in clarissimorum hominum numero,
id. Verr. 2, 3, 90, § 210: aliquem in suis, Antonius ap. Cic. Att. 10, 8, A, 1.— With in and acc.:homines morte deletos in deos,
Cic. N. D. 1, 15, 38:in deorum numerum reponemus,
id. ib. 3, 19, 47:Isocratem hunc in numerum non repono,
id. Opt. Gen. 6, 17:aliquid in fabularum numerum,
id. Inv. 1, 26, 39; and:hanc partem in numerum,
id. ib. 1, 51, 97:in ejus sinum rem publicam,
Suet. Aug. 94.—Hence, rĕpŏsĭ-tus ( rĕpostus), a, um, P. a. -
88 satio
1.sătĭo, āvi, ātum, 1, v. a. [satis], to fill, satisfy; to sate, satiate with food (class.; esp. freq. in the trop. sense; syn. saturo).I.Lit.:B.satiat semimodius cibi in diebus singulis vicenos et centenos turtures,
Col. 8, 9, 3:se (orca),
Plin. 9, 6, 5, § 14:desideria naturae,
to satisfy, appease, Cic. Fin. 2, 8, 25:sitim,
Mart. 6, 35, 5:famem,
Ov. M. 11, 371.—In part. perf.:satiati agm ludunt,
Lucr. 2, 320:canes sanguine erili,
Ov. M. 3, 140:vultur humano cadavere,
Plin. 30, 10, 27, § 92.—Transf., in gen., to fill sufficiently; to saturate, impregnate, furnish [p. 1633] abundantly with any thing (not anteAug.):II.solum stercore,
Col. 2, 10, 23; Plin. 19, 8, 42, § 148:parietem palea, Petr. poët. 135, 8, 8: Tyrium colorem pelagio,
to saturate, Plin. 9, 38, 62, § 135:fretum aquis,
Ov. M. 8, 836; so,Nilum,
Plin. 5, 9, 10, § 51:odoribus ignes,
Ov. M. 4, 758:robora Dalmatico lucent satiata metallo,
Stat. S. 1, 2, 153:lumine Phoebi,
Mart. 8, 36, 9.—Trop., to still, satisfy, content; to glut, satiate a desire (in a good or bad sense):B.in ejus corpore lacerando ac vexando cum animum satiare non posset, oculos paverit,
Cic. Phil. 11, 3, 8:explere bonis rebus satiareque,
Lucr. 3, 1004:neque enim expletur umquam nec satiatur cupiditatis sitis,
Cic. Par. 1, 1, 6; id. Part. 27, 96:libidines,
id. Rep. 6, 1, 1; cf.in the foll: populum libertate,
id. ib. 2, 28, 51:funeribus,
id. ib. 2, 41, 68:aviditatem legendi,
id. Fin. 3, 2, 7; cf. id. Rep. 2, 1, 1:satiari delectatione non possum,
id. Sen. 15, 52:nec satiare queunt spectando corpora coram,
Lucr. 4, 1098; Quint. 2, 4, 5:cum satiaverit iram,
Ov. Tr. 3, 8, 19:cor,
id. M. 9, 178:oculos amore,
Prop. 2, 16, 23:lumina longo visu,
Stat. S. 4, 6, 34.—In part. perf.:satiatis et expletis jucundius est carere quam frui,
Cic. Sen. 14, 47:ait se nequaquam esse satiatum,
id. Verr. 2, 4, 28, § 65:satiatus somno,
Liv. 2, 65:satiatus poenā,
id. 29, 9 fin.:suppliciis satiati nocentium,
id. 8, 20:libido mentis satiata,
Cat. 64, 147:ira satiata caedibus,
Luc. 7, 803:patrum cognitionibus,
Tac. A. 1, 75:heu nimis longo satiate ludo,
Hor. C. 1, 2, 37.— Poet. with gen. (on account of satis, or also in analogy with expletus):cum satiata ferinae Dextera caedis erat,
Ov. M. 7, 808:satiata sanguinis hasta,
Sil. 4, 437:satiatus et aevi Et decoris,
id. 16, 605.—In partic., subject., to overfill, cloy; to satiate, disgust; pass., to be cloyed, wearied, disgusted with a thing (rare but class.; cf.a.satias, II., and satietas, II. B.): secretae (figurae) ut novitate excitant, ita copia satiant,
Quint. 9, 3, 5:primum numerus agnoscitur, deinde satiat,
Cic. Or. 64, 215:horum vicissitudines efficient, ut neque ii satientur, qui audient, fastidio similitudinis, nec, etc.,
id. de Or. 3, 50, 193 (cf. id. ib. 2, 41, 177:similitudinis satietate defatigetur, v. satietas, II. B.): agricola assiduo satiatus aratro,
Tib. 2, 1, 51:senem et prosperis adversisque satiatum,
Tac. H. 3, 66:(Domitianus) secreto suo satiatus,
id. Agr. 39 fin. — Hence, advv.: *sătĭanter, sufficiently, to satiety (syn.:b.ad satietatem, affatim): equi satianter pasti,
App. M. 7, p. 195, 6.—sătĭātē, sufficiently, to satiety (postAug.):2.tilia ignis et aëris habendo satiate atque umoris temperate,
Vitr. 2, 9 med. (cf. satietas, I.):eadem dicere,
Arn. 6.— Sup.:cetera Hermippus satiatissime exhibebit,
Tert. Anim. 46:sentire,
Aug. de Mus. 4, 14.sătĭo, ōnis, f. [1. sero], a sowing, a planting (syn. sementis), Cic. Verr. 2, 3, 47, § 112; Varr. R. R. 1, 39, 1; Col. 2, 9, 6; 3, 14, 2; 11, 2, 80; Liv. 32, 34; Verg. G. 2, 319 al.—In plur., sowed fields, cultivated lands, Cic. Verr. 2, 3, 15, § 38; Vulg.Ecclus. 40, 22. -
89 servo
servo, āvi, ātum, 1 (old fut. perf. servasso, Plaut. Most. 1, 3, 71: servassis, an old formula in Cato, R. R. 141, 3:I.servassit,
Plaut. Cist. 4, 2, 76:servassint,
id. As. 3, 3, 64; id. Cas. 2, 5, 16; id. Ps. 1, 1, 35; id. Stich. 4, 1, 1; id. Trin. 2, 2, 103), v. a. [cf. salus].Lit.A.In gen., to save, deliver, keep unharmed, preserve, protect, etc. (very freq. and class.; syn. salvo): Ph. Perdis me tuis dictis. Cu. Immo servo et servatum volo, Plaut. Curc. 2, 3, 56; cf.:(β).qui ceteros servavi, ut nos periremus,
Cic. Fam. 14, 2, 2:pol me occidistis, amici, Non servastis,
Hor. Ep. 2, 2, 139:aliquem ex periculo,
Caes. B. C. 2, 41 fin.:aliquem ex judicio,
Cic. Verr. 2, 3, 57, § 131:vita ex hostium telis servata,
id. Rep. 1, 3, 5:urbs ex belli ore et faucibus erepta atque servata,
id. Arch. 9, 21.—With ab and abl. (mostly post - Aug. and rare):si tamen servari a furibus possunt,
Pall. 5, 8, 7 fin.:super omnia Capitolium summamque rem in eo solus a Gallis servaverat,
Plin. 7, 28, 29, § 103.—Mars pater, te precor, pastores pecuaque salva servassis duisque bonam salutem mihi, etc., an old formula of prayer, Cato, R. R. 141, 3:di te servassint semper,
Plaut. As. 3, 3, 64:di te servassint mihi,
id. Cas. 2, 5, 16; id. Ps. 1, 1, 35; id. Stich. 4, 1, 1; id. Trin. 2, 2, 103:ita me servet Juppiter,
Ter. Phorm. 5, 3, 24:serva, quod in te est, filium et me et familiam,
id. Heaut. 4, 8, 4: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratiā. Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.):invitum qui servat idem facit occidenti,
Hor. A. P. 467:Graeciae portus per se (i. e. Themistoclem) servatos,
Cic. Rep. 1, 3, 5: [p. 1684] servare rem publicam, id. Sest. 22, 49:quoniam me unā vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, etc.,
Caes. B. G. 7, 50:impedimenta cohortesque,
id. B. C. 1, 70:urbem insulamque Caesari,
id. ib. 2, 20:sua,
Cato, R. R. 5, 1:rem suam,
Hor. A. P. 329:servabit odorem Testa,
id. Ep. 1, 2, 69:Sabinus Vitisator, curvam servans sub imagine falcem,
keeping, retaining, Verg. A. 7, 179 et saep.:urbem et cives integros incolumesque,
Cic. Cat. 3, 10, 25:pudicitiam liberorum ab eorum libidine tutam,
id. Verr. 2, 1, 27, § 68:se integros castosque,
id. Tusc. 1, 30, 72: omnia mihi integra, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 17, 1.— Poet. with inf.:infecta sanguine tela Conjugibus servant parvisque ostendere natis,
Stat. Th. 9, 188.— Absol.: So. Perii, pugnos ponderat. Me. Quid si ego illum tractim tangam ut dormiat? So. Servaveris:Nam continuas has tres noctes pervigilavi,
you would save me, Plaut. Am. 1, 1, 157.—With abl. or ab or ex and abl. of the danger or evil:b.si respublica populi Romani Quiritium ad quinquennium proximum salva servata erit hisce duellis, datum donum duit, etc., an ancient votive formula,
Liv. 22, 10, 2:Q. SERVILIVS VVLNERE SERVATVS,
Inscr. Grut. 48, 5:omnes quattuor amissis servatae a peste carinae,
Verg. A. 5, 699.—Usu. with ex:quo ex judicio te ulla salus servare posset,
Cic. Verr. 2, 3, 57, § 131:urbs ex omni impetu regio servata,
id. Arch. 9, 21:ex eo periculo,
Caes. B. C. 2, 41:navem ex hieme marique,
Nep. Att. 10, 6.—With abstract objects: navorum imperium servare est induperantum, Enn. ap. Fest. p. 169 Müll. (Trag. v. 413 Vahl.):B.imperium probe,
Plaut. Ps. 2, 4, 7:ordines,
Caes. B. G. 4, 26; id. B. C. 1, 44; 2, 41; cf. id. B. G. 7, 23:ordinem laboris quietisque,
Liv. 26, 51:praesidia indiligentius,
Caes. B. G. 2, 33:vigilias,
Liv. 34, 9:custodias neglegenter,
id. 33, 4:discrimina rerum,
id. 5, 46:concentum (fides),
Cic. Fin. 4, 27, 75:cursus,
id. Rep. 1, 14, 22; id. Tusc. 1, 28, 68:intervallum,
Caes. B. G. 7, 23:tenorem pugnae,
Liv. 30, 18:modum,
Plin. 7, 53, 54, § 180 et saep.:fidem,
Plaut. Rud. 5, 2, 63:fidem cum aliquo,
id. Curc. 1, 2, 49; id. Merc. 3, 1, 33; Ter. And. 1, 5, 45:fides juris jurandi saepe cum hoste servanda,
Cic. Off. 3, 29, 107; cf.:fidem de numero dierum,
Caes. B. G. 6, 36:promissum,
Plaut. Am. 5, 3, 1:promissa,
Cic. Off. 1, 10, 23:officia,
id. ib. 1, 11, 33:justitiam,
id. ib. 1, 13, 41; cf.:aequabilitatem juris,
id. Rep. 1, 34, 53:aequitatem,
id. Off. 1, 19, 64:jura induciarum,
Caes. B. C. 1, 85:institutum militare,
id. ib. 3, 75; cf. id. ib. 3, 84;3, 89: rectum animi, Hor S. 2, 3, 201: consulta patrum, leges juraque,
id. Ep. 1, 16, 41;legem,
Cic. Fam. 2, 17, 2:consuetudinem,
id. Clu. 32, 89:illud quod deceat,
id. Off. 1, 28, 97:dignitatem,
id. de Or. 2, 54, 221:fidem cum aliquo,
id. Phil. 7, 8, 22:amicitiam summā fide,
id. Lael. 7, 25:Platonis verecundiam,
id. Fam. 9, 22, 5:aequam mentem,
Hor. C. 2, 3, 2:nati amorem,
Verg. A. 2, 789:conubia alicujus,
id. ib. 3, 319:foedera,
Ov. F. 2, 159.—In partic., to keep, lay up, preserve, reserve for the future or for some purpose (syn. reservare):II.si voles servare (vinum) in vetustatem, ad alvum movendam servato,
Cato, R. R. 114, 2; Col. 12, 28, 4:lectum Massicum,
Hor. C. 3, 21, 6; Col. 12, 28, 4; cf.:Caecuba centum clavibus,
Hor. C. 2, 14, 26:lapis chernites mitior est servandis corporibus nec absumendis,
Plin. 36, 17, 28, § 132:vermes in melle,
id. 30, 13, 39, § 115:se temporibus aliis,
Cic. Planc. 5, 13:eo me servavi,
id. Att. 5, 17, 1:Valerius, in parvis rebus neglegens ultor gravem se ad majora vindicem servabat,
Liv. 2, 11, 4; 10, 28, 5.—With dat.:placet esse quasdam res servatas judicio voluntatique multitudinis,
Cic. Rep. 1, 45, 69:in aliquod tempus quam integerrimas vires militi servare,
Liv. 10, 28:Jovis auribus ista (carmina) Servas,
Hor. Ep. 1, 19, 44:causa integra Caesari servaretur, Auct. B. Alex. 35, 1: durate et vosmet rebus servate secundis,
Verg. A. 1, 207.— Poet. with ad:ad Herculeos servaberis arcus,
Ov. M. 12, 309.—Transf. (from the idea of the attention being turned to any thing).A. 1.In gen.(α).With acc.: uxor scelesta me omnibus servat modis, Ne, etc., Plaut. Rud. 4, 1, 5:(β).vestimenta sua,
id. ib. 2, 3, 52:iter alicujus,
Caes. B. G. 5, 19:Palinurus dum sidera servat,
Verg. A. 6, 338:nubem locumque,
Ov. M. 5, 631:nutricis limen servantis alumnae,
keeping watch over, guarding, id. ib. 10, 383:pascentes haedos,
Verg. E. 5, 12:vestibulum,
id. A. 6, 556:servaturis vigili Capitolia voce Cederet anseribus,
Ov. M. 2, 538; cf.:pomaria dederat servanda draconi,
id. ib. 4, 646.—With rel.-clause or final: quid servas, quo eam, quid agam? Lucil. ap. Non. 387, 26:(γ).tuus servus servet, Venerine eas (coronas) det, an viro,
Plaut. As. 4, 1, 60:cum decemviri servassent, ut unus fasces haberet,
Liv. 3, 36, 3:servandum in eo ante omnia, ut, etc.,
Plin. 17, 17, 28, § 124:ut (triumviri) servarent, ne qui nocturni coetus fierent,
Liv. 39, 14 fin.; Col. 8, 5, 13.—Absol., to stay, keep watch, or guard: Eu. Intus serva. Sl. Quippini Ego intus servem? an, ne quis aedes auferat? Plaut. Aul. 1, 2, 3 sq.; cf.:2.nemo in aedibus Servat,
id. Most. 2, 2, 22:solus Sannio servat domi,
Ter. Eun. 4, 7, 10; Ov. M. 1, 627.— Imper.:serva!
take care! look out! beware! Plaut. Pers. 5, 2, 29; Ter. And. 2, 5, 5; id. Ad. 2, 1, 18; Hor. S. 2, 3, 59.—In partic., in relig. lang., to observe an omen: secundam avem servat... servat genus altivolantum, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107 (Ann. v. 83 and 84 Vahl.):B.de caelo servare,
Cic. Phil. 2, 32, 81; id. Div. 2, 35, 74;so of the augurs: de caelo,
id. Vatin. 6, 15; id. Sest. 61, 129; id. Prov. Cons. 19, 45; id. Att. 2, 16, 2; 4, 3, 3:caelum servare,
Lucr. 5, 395:fulgura caeli,
id. 6, 429.—To keep to, remain in a place (i. e. to keep watch there); to dwell in, inhabit (ante-class. and poet.):C.nunc te amabo, ut hanc hoc triduum solum sinas Esse hic et servare apud me,
Plaut. Cist. 1, 1, 107:tu nidum servas,
Hor. Ep. 1, 10, 6:atria servantem postico falle clientem,
id. ib. 1, 5, 31:nymphae sorores, Centum quae silvas, centum quae flumina servant,
Verg. G. 4, 383:immanem hydrum Servantem ripas,
id. ib. 4, 459:sola domum et tantas servabat filia sedes,
id. A. 7, 52:DOMVM SERVAVIT, LANAM FECIT,
Inscr. Orell. 3848.— -
90 Soluntini
1.sōlus, a, um ( gen. regular. solius; dat. soli; gen. m. soli, Cato ap. Prisc. p. 694 P.; dat. m. SOLO, Inscr. Orell. 2627; f. solae, Plaut. Mil. 4, 2, 28; Ter. Eun. 5, 6, 3), adj. [orig. the same with sollus, q. v.; cf. salus. By Pott referred to sui, Kühn. Zeitschr. 5, 242].I.Lit.A.In gen., alone, only, single, sole (syn.:B.unus, unicus, singularis): quod egomet solus feci, nec quisquam alius affuit,
Plaut. Am. 1, 1, 269:cum omnibus potius quam soli perire voluerunt,
Cic. Cat. 4, 7, 14:cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare,
id. Off. 3, 10, 41:licebit eum solus ames,
id. Att. 6, 3, 7:tot mea Solius solliciti sint causa, ut, etc.,
Ter. Heaut. 1, 1, 77:nec mihi soli versantur ante oculos... sed, etc.,
Cic. Lael. 27, 102:non sibi se soli natum meminerit,
id. Fin. 2, 14, 45 fin.:extra Peloponnesum Aenianes, etc.... soli absunt a mari,
id. Rep. 2, 4, 8:quae sola divina sunt,
id. Tusc. 1, 27, 66:ita sola errare videbar,
Enn. Ann. 1, 45; cf. Plaut. Am. 1, 1, 2:Africanum solitum esse dicere, se numquam minus solum esse, quam cum solus esset,
Cic. Rep. 1, 17, 27:rem narrabit sola soli,
Ter. Hec. 3, 2, 15; 4, 1, 42; id. Eun. 3, 5, 31; Cato ap. Prisc. p. 694 P.:de viginti Restabam solus,
Ov. M. 3, 688:solus ex plurimis servis,
Plaut. Most. 4, 1, 23:solus ex toto illo collegio,
Cic. Prov. Cons. 8, 18:Stoici soli ex omnibus,
id. de Or. 3, 18, 65:tu ex omnibus,
id. Fam. 2, 17, 6:ego meorum solus sum meus,
Ter. Phorm. 4, 1, 21:coturnices solae animalium,
Plin. 10, 23, 33, § 69:solus inter omnes,
Mart. 4, 2, 1:quae (actio) sola per se ipsa quanta sit, histrionum ars declarat,
Cic. de Or. 1, 5, 18; so,per se,
id. Top. 15, 59; Liv. 1, 49; 10, 1 al.—With subj. inf.:nam solum habere velle summa dementia est,
Cic. Tusc. 4, 26, 56.—Strengthened by unus: Ch. Quid, duasne is uxores habet? So. Obsecro:unam ille quidem hanc solam,
Ter. Phorm. 5, 1, 27:solum unum hoc vitium affert senectus hominibus,
id. Ad. 5, 3, 47:furta praetoris quae essent HS. duodecies, ex uno oppido solo exportata sunt,
Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185:unam solam scitote esse civitatem, quae, etc.,
id. ib. 2, 2, 5, §13: te unum solum suum depeculatorem venisse,
id. Pis. 40, 96.—With other numerals (freq. and class.), Plaut. Bacch. 4, 9, 51; Cic. Ac. 2, 45, 138; id. Att. 2, 1, 5; id. Phil. 11, 8, 18; id. Verr. 2, 2, 74, § 182: Ge. Quantum tibi opus est argenti? Ph. Solae triginta minae, Ter. Phorm. 3, 3, 24; Caes. B. G. 1, 40:qui solos novem menses Asiae praefuit,
Cic. Att. 5, 17, 5; Liv. 1, 55, 8; 6, 36, 8; 37, 23, 10; and Suet. Aug. 97. —In voc.: felix lectule talibus sole amoribus, Attic. ap. Prisc. p. 673 P.—In partic., alone, lonely, solitary, forsaken, deserted; without relatives, friends, etc. (rare;II.syn. solitarius): sola sum: habeo hic neminem, Neque amicum neque cognatum,
Ter. Eun. 1, 2, 67; cf. id. Ad. 3, 1, 4; id. And. 2, 3, 7:solus atque omnium honestarum rerum egens,
Sall. J. 14, 17; id. H. 3, 61, 3 Dietsch:gaudet me vacuo solam tabescere lecto,
Prop. 3, 5 (4, 6), 23.—Transf., of places, lonely, solitary, unfrequented, desert, = desertus (class.):A.hic solis locis composita sum, Hic saxa sunt, hic mare sonat, nec quisquam Homo mihi obviam venit,
Plaut. Rud. 1, 3, 22; cf.:cum in locis solis moestus errares,
Cic. Div. 1, 28, 59:loca,
Lucr. 6, 396; Cic. Fragm. ap. Quint. 5, 13, 28; Nep. Eum. 8, 6 (for which shortly before: loca deserta); Sall. J. 103, 1:locus,
Plaut. Aul. 4, 6, 7; Ter. And. 2, 4, 3:terrae,
Plaut. Rud. 1, 4, 8; id. Most. 4, 3, 3; Ter. Phorm. 5, 7 (8), 86:Libyae agri,
Verg. G. 3, 249:insula,
Cat. 64, 184:in harena,
id. 64, 57:solā sub rupe,
Verg. E. 10, 14; Cat. 64, 154:in monte,
Tib. 1, 2, 72 (Müll. solito) et saep.—Hence, adv.: sōlum, alone, only, merely, barely.Affirmatively (rare but class.; syn. tantum, but never with numerals, except unus; cf.2.solus, A. supra): de re unā solum dissident, de ceteris mirifice congruunt. Ain' tandem? unā de re solum est dissensio?
Cic. Leg. 1, 20, 53: nos nuntiationem solum habemus:consules etiam spectionem,
id. Phil. 2, 32, 81; id. Or. 48, 160:quasi vero atrā bili solum mens ac non saepe vel iracundia graviore vel timore moveatur,
id. Tusc. 3, 5, 11:quae hominum solum auribus judicantur,
id. N. D. 2, 58, 146:quasi vero perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit,
id. Fin. 2, 6, 17.—Strengthened by modo, and joined with it in one word, sōlummŏdo (only late Lat., for the true reading, Plin. 34, 8, 19, § 92, is unam tantum, Jan. Detlef.;B.whereas tantummodo is class.): de exercitore solummodo Praetor sentit,
Dig. 4, 9, 1, § 2:pretii solummodo fieri aestimationem,
ib. 9, 2, 23, § 1; 11, 5, 1, § 3; 28, 5, 1, § 1; Quint. Decl. 247; Tert. Res. Carn. 26; Hier. Ep. 12.—Negatively: non solum, nec (neque) solum... sed (verum) etiam (et), etc., not only ( not merely, not barely)... but also, etc. (class. and freq.):2.non solum publicas, sed etiam privatas injurias ultus est,
Caes. B. G. 1, 12 fin.:urbes non solum multis periculis oppositae, sed etiam caecis,
Cic. Rep. 2, 3, 6:importantur non merces solum adventiciae, sed etiam mores,
id. ib. 2, 4, 7:neque solum fictum, sed etiam imperite absurdeque fictum,
id. ib. 2, 15, 28:te non solum naturā et moribus, verum etiam studio et doctrinā esse sapientem,
id. Lael. 2, 6:non nobis solum nati sumus,
id. Off. 1, 7, 22:ut sapiens solum contentus possit vivere,
id. Fin. 1, 13, 44 Madv. ad loc.:bestiae sibi solum natae sunt,
id. ib. 3, 19, 63:nec vero solum hanc libidinem laudant,
id. Tusc. 4, 19, 44:servavit ab omni Non solum facto verum opprobrio quoque turpi,
Hor. S. 1, 6, 84:non enim jus illud solum superbius populo, sed violentius videri necesse erat,
Cic. Leg. 3, 7, 17; id. Cat. 3, 10, 24:non solum ortum novum populum, sed adultum jam, etc.,
id. Rep. 2, 11, 21:quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur,
Caes. B. G. 1, 20:quae non solum facta esse, sed ne fieri quidem potuisse cernimus,
Cic. Rep. 2, 15, 28:bene meriti de rebus communibus, ut genere etiam putarentur non solum ingenio esse divino,
id. ib. 2, 2, 4:neque solum civis, set cujusmodi genus hominum,
Sall. C. 39, 6; v. non and sed.Sŏlūs, untis, f., = Solous, a town on the northern coast of Sicily, now Castello di Solanto, Plin. 3, 8, 14, § 90.—Hence, Sŏ-luntīni, ōrum, m., the inhabitants of Solus, Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103; sing., id. ib. 2, 2, 42, § 102.3.sŏlus, ūs, m., v. solum init. -
91 Solus
1.sōlus, a, um ( gen. regular. solius; dat. soli; gen. m. soli, Cato ap. Prisc. p. 694 P.; dat. m. SOLO, Inscr. Orell. 2627; f. solae, Plaut. Mil. 4, 2, 28; Ter. Eun. 5, 6, 3), adj. [orig. the same with sollus, q. v.; cf. salus. By Pott referred to sui, Kühn. Zeitschr. 5, 242].I.Lit.A.In gen., alone, only, single, sole (syn.:B.unus, unicus, singularis): quod egomet solus feci, nec quisquam alius affuit,
Plaut. Am. 1, 1, 269:cum omnibus potius quam soli perire voluerunt,
Cic. Cat. 4, 7, 14:cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare,
id. Off. 3, 10, 41:licebit eum solus ames,
id. Att. 6, 3, 7:tot mea Solius solliciti sint causa, ut, etc.,
Ter. Heaut. 1, 1, 77:nec mihi soli versantur ante oculos... sed, etc.,
Cic. Lael. 27, 102:non sibi se soli natum meminerit,
id. Fin. 2, 14, 45 fin.:extra Peloponnesum Aenianes, etc.... soli absunt a mari,
id. Rep. 2, 4, 8:quae sola divina sunt,
id. Tusc. 1, 27, 66:ita sola errare videbar,
Enn. Ann. 1, 45; cf. Plaut. Am. 1, 1, 2:Africanum solitum esse dicere, se numquam minus solum esse, quam cum solus esset,
Cic. Rep. 1, 17, 27:rem narrabit sola soli,
Ter. Hec. 3, 2, 15; 4, 1, 42; id. Eun. 3, 5, 31; Cato ap. Prisc. p. 694 P.:de viginti Restabam solus,
Ov. M. 3, 688:solus ex plurimis servis,
Plaut. Most. 4, 1, 23:solus ex toto illo collegio,
Cic. Prov. Cons. 8, 18:Stoici soli ex omnibus,
id. de Or. 3, 18, 65:tu ex omnibus,
id. Fam. 2, 17, 6:ego meorum solus sum meus,
Ter. Phorm. 4, 1, 21:coturnices solae animalium,
Plin. 10, 23, 33, § 69:solus inter omnes,
Mart. 4, 2, 1:quae (actio) sola per se ipsa quanta sit, histrionum ars declarat,
Cic. de Or. 1, 5, 18; so,per se,
id. Top. 15, 59; Liv. 1, 49; 10, 1 al.—With subj. inf.:nam solum habere velle summa dementia est,
Cic. Tusc. 4, 26, 56.—Strengthened by unus: Ch. Quid, duasne is uxores habet? So. Obsecro:unam ille quidem hanc solam,
Ter. Phorm. 5, 1, 27:solum unum hoc vitium affert senectus hominibus,
id. Ad. 5, 3, 47:furta praetoris quae essent HS. duodecies, ex uno oppido solo exportata sunt,
Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185:unam solam scitote esse civitatem, quae, etc.,
id. ib. 2, 2, 5, §13: te unum solum suum depeculatorem venisse,
id. Pis. 40, 96.—With other numerals (freq. and class.), Plaut. Bacch. 4, 9, 51; Cic. Ac. 2, 45, 138; id. Att. 2, 1, 5; id. Phil. 11, 8, 18; id. Verr. 2, 2, 74, § 182: Ge. Quantum tibi opus est argenti? Ph. Solae triginta minae, Ter. Phorm. 3, 3, 24; Caes. B. G. 1, 40:qui solos novem menses Asiae praefuit,
Cic. Att. 5, 17, 5; Liv. 1, 55, 8; 6, 36, 8; 37, 23, 10; and Suet. Aug. 97. —In voc.: felix lectule talibus sole amoribus, Attic. ap. Prisc. p. 673 P.—In partic., alone, lonely, solitary, forsaken, deserted; without relatives, friends, etc. (rare;II.syn. solitarius): sola sum: habeo hic neminem, Neque amicum neque cognatum,
Ter. Eun. 1, 2, 67; cf. id. Ad. 3, 1, 4; id. And. 2, 3, 7:solus atque omnium honestarum rerum egens,
Sall. J. 14, 17; id. H. 3, 61, 3 Dietsch:gaudet me vacuo solam tabescere lecto,
Prop. 3, 5 (4, 6), 23.—Transf., of places, lonely, solitary, unfrequented, desert, = desertus (class.):A.hic solis locis composita sum, Hic saxa sunt, hic mare sonat, nec quisquam Homo mihi obviam venit,
Plaut. Rud. 1, 3, 22; cf.:cum in locis solis moestus errares,
Cic. Div. 1, 28, 59:loca,
Lucr. 6, 396; Cic. Fragm. ap. Quint. 5, 13, 28; Nep. Eum. 8, 6 (for which shortly before: loca deserta); Sall. J. 103, 1:locus,
Plaut. Aul. 4, 6, 7; Ter. And. 2, 4, 3:terrae,
Plaut. Rud. 1, 4, 8; id. Most. 4, 3, 3; Ter. Phorm. 5, 7 (8), 86:Libyae agri,
Verg. G. 3, 249:insula,
Cat. 64, 184:in harena,
id. 64, 57:solā sub rupe,
Verg. E. 10, 14; Cat. 64, 154:in monte,
Tib. 1, 2, 72 (Müll. solito) et saep.—Hence, adv.: sōlum, alone, only, merely, barely.Affirmatively (rare but class.; syn. tantum, but never with numerals, except unus; cf.2.solus, A. supra): de re unā solum dissident, de ceteris mirifice congruunt. Ain' tandem? unā de re solum est dissensio?
Cic. Leg. 1, 20, 53: nos nuntiationem solum habemus:consules etiam spectionem,
id. Phil. 2, 32, 81; id. Or. 48, 160:quasi vero atrā bili solum mens ac non saepe vel iracundia graviore vel timore moveatur,
id. Tusc. 3, 5, 11:quae hominum solum auribus judicantur,
id. N. D. 2, 58, 146:quasi vero perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit,
id. Fin. 2, 6, 17.—Strengthened by modo, and joined with it in one word, sōlummŏdo (only late Lat., for the true reading, Plin. 34, 8, 19, § 92, is unam tantum, Jan. Detlef.;B.whereas tantummodo is class.): de exercitore solummodo Praetor sentit,
Dig. 4, 9, 1, § 2:pretii solummodo fieri aestimationem,
ib. 9, 2, 23, § 1; 11, 5, 1, § 3; 28, 5, 1, § 1; Quint. Decl. 247; Tert. Res. Carn. 26; Hier. Ep. 12.—Negatively: non solum, nec (neque) solum... sed (verum) etiam (et), etc., not only ( not merely, not barely)... but also, etc. (class. and freq.):2.non solum publicas, sed etiam privatas injurias ultus est,
Caes. B. G. 1, 12 fin.:urbes non solum multis periculis oppositae, sed etiam caecis,
Cic. Rep. 2, 3, 6:importantur non merces solum adventiciae, sed etiam mores,
id. ib. 2, 4, 7:neque solum fictum, sed etiam imperite absurdeque fictum,
id. ib. 2, 15, 28:te non solum naturā et moribus, verum etiam studio et doctrinā esse sapientem,
id. Lael. 2, 6:non nobis solum nati sumus,
id. Off. 1, 7, 22:ut sapiens solum contentus possit vivere,
id. Fin. 1, 13, 44 Madv. ad loc.:bestiae sibi solum natae sunt,
id. ib. 3, 19, 63:nec vero solum hanc libidinem laudant,
id. Tusc. 4, 19, 44:servavit ab omni Non solum facto verum opprobrio quoque turpi,
Hor. S. 1, 6, 84:non enim jus illud solum superbius populo, sed violentius videri necesse erat,
Cic. Leg. 3, 7, 17; id. Cat. 3, 10, 24:non solum ortum novum populum, sed adultum jam, etc.,
id. Rep. 2, 11, 21:quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur,
Caes. B. G. 1, 20:quae non solum facta esse, sed ne fieri quidem potuisse cernimus,
Cic. Rep. 2, 15, 28:bene meriti de rebus communibus, ut genere etiam putarentur non solum ingenio esse divino,
id. ib. 2, 2, 4:neque solum civis, set cujusmodi genus hominum,
Sall. C. 39, 6; v. non and sed.Sŏlūs, untis, f., = Solous, a town on the northern coast of Sicily, now Castello di Solanto, Plin. 3, 8, 14, § 90.—Hence, Sŏ-luntīni, ōrum, m., the inhabitants of Solus, Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103; sing., id. ib. 2, 2, 42, § 102.3.sŏlus, ūs, m., v. solum init. -
92 solus
1.sōlus, a, um ( gen. regular. solius; dat. soli; gen. m. soli, Cato ap. Prisc. p. 694 P.; dat. m. SOLO, Inscr. Orell. 2627; f. solae, Plaut. Mil. 4, 2, 28; Ter. Eun. 5, 6, 3), adj. [orig. the same with sollus, q. v.; cf. salus. By Pott referred to sui, Kühn. Zeitschr. 5, 242].I.Lit.A.In gen., alone, only, single, sole (syn.:B.unus, unicus, singularis): quod egomet solus feci, nec quisquam alius affuit,
Plaut. Am. 1, 1, 269:cum omnibus potius quam soli perire voluerunt,
Cic. Cat. 4, 7, 14:cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare,
id. Off. 3, 10, 41:licebit eum solus ames,
id. Att. 6, 3, 7:tot mea Solius solliciti sint causa, ut, etc.,
Ter. Heaut. 1, 1, 77:nec mihi soli versantur ante oculos... sed, etc.,
Cic. Lael. 27, 102:non sibi se soli natum meminerit,
id. Fin. 2, 14, 45 fin.:extra Peloponnesum Aenianes, etc.... soli absunt a mari,
id. Rep. 2, 4, 8:quae sola divina sunt,
id. Tusc. 1, 27, 66:ita sola errare videbar,
Enn. Ann. 1, 45; cf. Plaut. Am. 1, 1, 2:Africanum solitum esse dicere, se numquam minus solum esse, quam cum solus esset,
Cic. Rep. 1, 17, 27:rem narrabit sola soli,
Ter. Hec. 3, 2, 15; 4, 1, 42; id. Eun. 3, 5, 31; Cato ap. Prisc. p. 694 P.:de viginti Restabam solus,
Ov. M. 3, 688:solus ex plurimis servis,
Plaut. Most. 4, 1, 23:solus ex toto illo collegio,
Cic. Prov. Cons. 8, 18:Stoici soli ex omnibus,
id. de Or. 3, 18, 65:tu ex omnibus,
id. Fam. 2, 17, 6:ego meorum solus sum meus,
Ter. Phorm. 4, 1, 21:coturnices solae animalium,
Plin. 10, 23, 33, § 69:solus inter omnes,
Mart. 4, 2, 1:quae (actio) sola per se ipsa quanta sit, histrionum ars declarat,
Cic. de Or. 1, 5, 18; so,per se,
id. Top. 15, 59; Liv. 1, 49; 10, 1 al.—With subj. inf.:nam solum habere velle summa dementia est,
Cic. Tusc. 4, 26, 56.—Strengthened by unus: Ch. Quid, duasne is uxores habet? So. Obsecro:unam ille quidem hanc solam,
Ter. Phorm. 5, 1, 27:solum unum hoc vitium affert senectus hominibus,
id. Ad. 5, 3, 47:furta praetoris quae essent HS. duodecies, ex uno oppido solo exportata sunt,
Cic. Verr. 2, 2, 75, § 185:unam solam scitote esse civitatem, quae, etc.,
id. ib. 2, 2, 5, §13: te unum solum suum depeculatorem venisse,
id. Pis. 40, 96.—With other numerals (freq. and class.), Plaut. Bacch. 4, 9, 51; Cic. Ac. 2, 45, 138; id. Att. 2, 1, 5; id. Phil. 11, 8, 18; id. Verr. 2, 2, 74, § 182: Ge. Quantum tibi opus est argenti? Ph. Solae triginta minae, Ter. Phorm. 3, 3, 24; Caes. B. G. 1, 40:qui solos novem menses Asiae praefuit,
Cic. Att. 5, 17, 5; Liv. 1, 55, 8; 6, 36, 8; 37, 23, 10; and Suet. Aug. 97. —In voc.: felix lectule talibus sole amoribus, Attic. ap. Prisc. p. 673 P.—In partic., alone, lonely, solitary, forsaken, deserted; without relatives, friends, etc. (rare;II.syn. solitarius): sola sum: habeo hic neminem, Neque amicum neque cognatum,
Ter. Eun. 1, 2, 67; cf. id. Ad. 3, 1, 4; id. And. 2, 3, 7:solus atque omnium honestarum rerum egens,
Sall. J. 14, 17; id. H. 3, 61, 3 Dietsch:gaudet me vacuo solam tabescere lecto,
Prop. 3, 5 (4, 6), 23.—Transf., of places, lonely, solitary, unfrequented, desert, = desertus (class.):A.hic solis locis composita sum, Hic saxa sunt, hic mare sonat, nec quisquam Homo mihi obviam venit,
Plaut. Rud. 1, 3, 22; cf.:cum in locis solis moestus errares,
Cic. Div. 1, 28, 59:loca,
Lucr. 6, 396; Cic. Fragm. ap. Quint. 5, 13, 28; Nep. Eum. 8, 6 (for which shortly before: loca deserta); Sall. J. 103, 1:locus,
Plaut. Aul. 4, 6, 7; Ter. And. 2, 4, 3:terrae,
Plaut. Rud. 1, 4, 8; id. Most. 4, 3, 3; Ter. Phorm. 5, 7 (8), 86:Libyae agri,
Verg. G. 3, 249:insula,
Cat. 64, 184:in harena,
id. 64, 57:solā sub rupe,
Verg. E. 10, 14; Cat. 64, 154:in monte,
Tib. 1, 2, 72 (Müll. solito) et saep.—Hence, adv.: sōlum, alone, only, merely, barely.Affirmatively (rare but class.; syn. tantum, but never with numerals, except unus; cf.2.solus, A. supra): de re unā solum dissident, de ceteris mirifice congruunt. Ain' tandem? unā de re solum est dissensio?
Cic. Leg. 1, 20, 53: nos nuntiationem solum habemus:consules etiam spectionem,
id. Phil. 2, 32, 81; id. Or. 48, 160:quasi vero atrā bili solum mens ac non saepe vel iracundia graviore vel timore moveatur,
id. Tusc. 3, 5, 11:quae hominum solum auribus judicantur,
id. N. D. 2, 58, 146:quasi vero perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit,
id. Fin. 2, 6, 17.—Strengthened by modo, and joined with it in one word, sōlummŏdo (only late Lat., for the true reading, Plin. 34, 8, 19, § 92, is unam tantum, Jan. Detlef.;B.whereas tantummodo is class.): de exercitore solummodo Praetor sentit,
Dig. 4, 9, 1, § 2:pretii solummodo fieri aestimationem,
ib. 9, 2, 23, § 1; 11, 5, 1, § 3; 28, 5, 1, § 1; Quint. Decl. 247; Tert. Res. Carn. 26; Hier. Ep. 12.—Negatively: non solum, nec (neque) solum... sed (verum) etiam (et), etc., not only ( not merely, not barely)... but also, etc. (class. and freq.):2.non solum publicas, sed etiam privatas injurias ultus est,
Caes. B. G. 1, 12 fin.:urbes non solum multis periculis oppositae, sed etiam caecis,
Cic. Rep. 2, 3, 6:importantur non merces solum adventiciae, sed etiam mores,
id. ib. 2, 4, 7:neque solum fictum, sed etiam imperite absurdeque fictum,
id. ib. 2, 15, 28:te non solum naturā et moribus, verum etiam studio et doctrinā esse sapientem,
id. Lael. 2, 6:non nobis solum nati sumus,
id. Off. 1, 7, 22:ut sapiens solum contentus possit vivere,
id. Fin. 1, 13, 44 Madv. ad loc.:bestiae sibi solum natae sunt,
id. ib. 3, 19, 63:nec vero solum hanc libidinem laudant,
id. Tusc. 4, 19, 44:servavit ab omni Non solum facto verum opprobrio quoque turpi,
Hor. S. 1, 6, 84:non enim jus illud solum superbius populo, sed violentius videri necesse erat,
Cic. Leg. 3, 7, 17; id. Cat. 3, 10, 24:non solum ortum novum populum, sed adultum jam, etc.,
id. Rep. 2, 11, 21:quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur,
Caes. B. G. 1, 20:quae non solum facta esse, sed ne fieri quidem potuisse cernimus,
Cic. Rep. 2, 15, 28:bene meriti de rebus communibus, ut genere etiam putarentur non solum ingenio esse divino,
id. ib. 2, 2, 4:neque solum civis, set cujusmodi genus hominum,
Sall. C. 39, 6; v. non and sed.Sŏlūs, untis, f., = Solous, a town on the northern coast of Sicily, now Castello di Solanto, Plin. 3, 8, 14, § 90.—Hence, Sŏ-luntīni, ōrum, m., the inhabitants of Solus, Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103; sing., id. ib. 2, 2, 42, § 102.3.sŏlus, ūs, m., v. solum init. -
93 sono
sŏno, ŭi, ĭtum, 1 (ante-class. collat. form acc. to the 3d conj., sonit, Enn. and Att. ap. Non. 504, 32 sq.; sonunt, Enn. and Att. ib. 505, 11 sq.; Enn. ap. Prisc. p. 863 P.; inf. sonĕre, Att. ap. Non. 505; Lucr. 3, 156; part. fut. sonaturum, Hor. S. 1, 4, 44; perf. sonaverint, Tert. ad Scap. 3; gen. plur. sonantum, Cat. 34, 12), v. n. and a. [Sanscr. svan-, to sound; cf. O. H. Germ. svana; Engl. swan].I.Neutr., to make a noise, to sound, resound: aes sonit, the trumpet sounds, Enn. ap. Non. 504, 33 (Trag. v. 213 Vahl.):II.plectra,
Prop. 4 (5), 7, 62: tympana, * Caes. B. C. 3, 105, 4 et saep.:cujanam vox prope me sonat?
Plaut. Bacch. 4, 9, 55; id. Ps. 2, 4, 11; id. Rud. 1, 4, 10; id. Trin. 1, 2, 7:hic mare sonat,
id. Rud. 1, 3, 23; cf.:mare, silvae Aquilone,
Hor. Epod. 13, 3: omne sonabat arbustum fremitu silvaï [p. 1730] frondosaï, Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Ann. v. 196 Vahl.):clamore viri, stridore rudentes,
Ov. M. 11, 495:omnia passim mulierum puerorumque... ploratibus,
Liv. 29, 17 et saep.:(hirundo) circum Stagna sonat,
Verg. A. 12, 477; cf. Mart. 14, 223:saeva sonare Verbera,
Verg. A. 6, 557:classica sonant,
id. ib. 7, 637:displosa sonat vesica,
Hor. S. 1, 8, 46:fletus rixaeque sonant,
Tib. 2, 4, 37:natura fert, ut extrema ex alterā parte graviter, ex alterā autem acute sonent,
Cic. Rep. 6, 18, 18: dicta non sonant, do not chink (i. e. are not money), Plaut. Ps. 1, 3, 74.— Impers. pass.:jubet tibias agere: sonatur,
App. M. 5, p. 165.—Act., to sound, utter, give utterance to, speak, call, cry out, sing, pour forth (syn.:edo, eloquor, cano): homines inconditis vocibus inchoatum quiddam et confusum sonantes,
uttering, pronouncing, Cic. Rep. 3, 2, 3:sonare subagreste quiddam,
to speak, id. Brut. 74, 259:pingue quiddam,
id. Arch. 10, 26; cf.:(Sibylla) nec mortale sonans,
Verg. A. 6, 50:illa sonat raucum,
Ov. A. A. 3, 289; cf.:nec vox hominem sonat,
does not sound like that of a human being, Verg. A. 1, 328:tale sonat populus,
calls, cries out, Ov. M. 15, 606:exululatque Evoeque sonat,
id. ib. 6, 597; 4, 523: atavos et avorum antiqua sonans Nomina, boasting of, vaunting (syn.:crepans, jactans),
Verg. A. 12, 529; cf.:sonant te voce minores,
Sil. 2, 491: ut haec duo (honestas et utilitas) verbo inter se discrepare, re unum sonare videantur, to signify (syn.:significare, indicare),
Cic. Off. 3, 21, 83; cf.:quā deterius nec Ille sonat,
Juv. 3, 91:Epicurum non intellegere interdum, quid sonet haec vox voluptatis, id est, quae res huic voci subiciatur,
Cic. Fin. 2, 2, 6:furem sonuere juvenci,
i. e. they betrayed him by their lowings, Prop. 4 (5), 9, 13:Pythius in longā carmina veste sonat,
sings, pours forth, accompanies on the lyre, id. 2, 31 (3, 29), 16; cf.:sonante mixtum tibiis carmen lyra,
Hor. Epod. 9, 5:te sonantem... dura fugae mala,
id. C. 2, 13, 26: te carmina nostra sonabunt, shall sing of, i. e. shall celebrate, praise, extol, Ov. M. 10, 205; so,Germanas acies, Daca proelia,
Stat. S. 4, 2, 66:acta viri laudesque,
Nemes. Ecl. 1, 26.— Pass.:sive mendaci lyrā Voles sonari,
Hor. Epod. 17, 40; cf.:magno nobis ore sonandus eris,
Ov. A. A. 1, 206.—Hence, sŏ-nans, antis, P. a., noisy, sounding, sonorous (very rare):meatus animae gravior et sonantior,
Plin. Ep. 6, 16, 13:quod est sonantius et elatius,
id. ib. 7, 12, 4. -
94 sordidus
I.Lit. (syn.: squalidus, obscenus): vestem squalam et sordidam, Enn. ap. Non. 504, 6 (Trag. v. 370 Vahl.):B.amictus,
Verg. A. 6, 301; cf.:sordidior toga,
Mart. 1, 104, 5:mappa,
Hor. Ep. 1, 5, 22; Mart. 7, 20, 8:lana,
Ov. A. A. 3, 222:fumus,
Hor. C. 4, 11, 11:at pol nitent, haud sordidae videntur ambae,
Plaut. Bacch. 5, 2, 6:servolicolae,
id. Poen. 1, 2, 55:nati,
Hor. C. 2, 18, 28; cf.:magnos duces Non indecoro pulvere sordidos,
id. ib. 2, 1, 22:puer sordidissimus dentibus,
Petr. 64, 6 et saep.—Esp.:sordido in loco sedere,
Val. Max. 9, 13, 2.— Transf., of mourners, clad in mourning, Cic. Mur. 40, 86.— Poet.:Auctumnus calcatis sordidus uvis,
Ov. M. 2, 29; id. F. 4, 897;Col. poët. 10, 44: terga suis,
sooty, dingy, Ov. M. 8, 648.—Prov.: saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia, wisdom is often hid under a ragged cloak, Caecil. ap. Cic. Tusc. 3, 23, 56.—Transf., low, base, mean, as to birth, rank, or condition; poor, humble, small, paltry (syn.:II. A.illiberalis, infimus): causam commisisse homini egenti, sordido, sine honore, sme censu,
Cic. Fl. 22, 52; id. Att. 8, 4, 2; id. Leg. 3, 16, 35; Hor. C. 1, 28, 14.— Sup.:sordidissimus quisque,
Liv. 1, 47, 11:familiae sordidissima pars,
Petr. 132, 3; cf.:loco non humili solum sed etiam sordido ortus,
Liv. 22, 25, 18:a sordidis initiis ad summa crevere,
Just. 2, 6, 2:sordidum et obscurum Macedonum nomen,
id. 6, 9, 7:genus alicujus,
id. 22, 1, 1:panis,
Plaut. As. 1, 2, 16; Sen. Ep. 18, 5:villula,
Cic. Att. 12, 27, 1; cf.tecta,
Luc. 4, 396:sedes,
id. 5, 9:lar villae,
Mart. 12, 57, 2:rura (with humiles casae),
Verg. E. 2, 28:aratra,
Claud. IV. Cons. Hon. 414;hence also, otia, i. e. ruris,
Mart. 1, 56, 4 —In gen., Cic. Phil. 1, 8, 20:B.iste omnium turpissimus et sordidissimus,
id. Att. 9, 9, 3:multo homo sordidissimus,
id. Scaur. 2, § 23:homo furiosus ac sordidus,
id. Q. Fr. 1, 1, 6, § 19:nec minus laetabor, cum te semper sordidum, quam si paulisper sordidatum viderem,
id. Pis. 41, 99:illiberales et sordidi quaestus mercenariorum omnium, quorum operae, non quorum artes emuntur... Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant, etc.... Opifices omnes in sordidā arte versantur, etc.... mercatura autem, si tenuis est, sordida putanda est, etc.,
id. Off. 1, 42, 150:lucrum,
Quint. 1, 2, 16 sq.; cf.: sordidissima ratio et inquinatissima, Cic. Off. 2, 6, 21:qui (oratores) ne sordidiores quidem (artis) repudiarint (opp. praeclarissimas),
id. de Or. 3, 32, 128:virtus repulsae nescia sordidae,
Hor. C. 3, 2, 17:adulterium,
Liv. 1, 58:nomen,
Quint. 8, 3, 21:verba,
id. 8, 3, 17; 8, 3, 49; 2, 5, 10:multa,
id. 2, 12, 7:omnia, id 10, 1, 9: homines nullā re bonā dignos, cum quibus comparari sordidum, confligere autem miserum et periculosum sit,
Cic. Rep. 1, 5, 9; id. Off. 2, 14, 50; cf.:qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum existiment,
id. Lael. 17, 63.—In partic., mean, niggardly, penurious, sordid (cf. parcus):1.ita sordidus, ut se Non umquam servo melius vestiret,
Hor. S. 1, 1, 96; 1, 1, 65; 1, 2, 10; 2, 3, 164; Quint. 5, 13, 26; Plin. Ep. 2, 6, 1 (opp. sumptuosus):perjurium,
Phaedr. 4, 19, 23:cupido,
Hor. C. 2, 16, 16; cf. Cic. Off. 1, 42, 150 supra.—Hence, adv.: sordĭdē.Lit., dirtily, foully:2. 3.per plateas tractus est sordidissime,
through the deepest mire, Lampr. Heliog. 33 med. —Trop.a.Vulgarly, unbecomingly, poorly:b.loquitur laute et minime sordide,
Plaut. Mil. 4, 2, 11:dicere,
Cic. de Or. 2, 83, 339:contionari,
id. Att. 15, 2, 2:declamare (opp. splendide atque ornate),
Suet. Rhet. 6; Gell. 15, 4, 3.—Meanly, stingily, penuriously, sordidly:nimis illum sordide Simonidi dixisse, se dimidium ejus ei, quod pactus esset, pro illo carmine daturum,
Cic. de Or. 2, 86, 352:facere aliquid (opp. largissime),
Suet. Dom. 9:gerere proconsulatum,
Plin. Ep. 3, 9, 2. -
95 stimulo
stĭmŭlo, āvi, ātum, 1, v. a. [id.], to prick with a goad, to prick or goad on, to urge on (syn. pungo).I.Lit. (post-Aug. and rare):II.quadrijugos flagello,
Sil. 4, 439:equos calcaribus,
Val. Max. 3, 2, 9; for which, poet. transf.:turbatos currus,
Luc. 7, 570; Sil. 16, 367:aries stimulatus,
Col. 7, 3, 5.—Trop., to goad, torment, vex, trouble, disquiet, disturb (class. and freq.;B.syn. agito): jactor, crucior, agitor, stimulor, vorsor in amoris rota miser,
Plaut. Cist. 2, 1, 4:hunc sibi ex animo scrupulum, qui se dies noctesque stimulat ac pungit, ut evellatis, postulat,
Cic. Rosc. Am. 2, 6:larvae stimulant virum,
Plaut. Capt. 3, 4, 66:te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum,
Cic. Par. 2, 18:me nunc et congressus hujus (Caesaris) stimulat,
id. Att. 9, 15, 2:me haec solitudo minus stimulat quam ista celebritas,
id. ib. 12, 13, 1:consulem cura de minore filio stimulabat,
Liv. 44, 44:stimulatus furenti rabie,
Cat. 63, 4:curis animum stimulantibus,
Claud. in Ruf. 2, 326.—In gen., to rouse up, set in motion; to spur on, incite, stimulate to any action (syn. cieo, excio).(α).With simple acc.:(β).Phrygio stimulat numero cava tibia mentes,
Lucr. 2, 620:aliquem,
Liv. 3, 68, 10:avita gloria animum stimulabat,
id. 1, 22, 2:irā stimulante animos,
id. 1, 12, 1; 30, 11:cupido animum stimulabat,
Curt. 4, 7, 8; 6, 5, 19:stimulata pellicis irā,
Ov. M. 4, 235.—With inanim. objects:jurgia praecipue vino stimulata,
Ov. A. A. 1, 591:Persicorum sucus sitim stimulat,
Plin. 23, 7, 67, § 132; so,venerem,
id. 20, 5, 15, § 32; cf.conceptus,
id. 2, 8, 6, § 38:fugam hostium,
id. 9, 8, 9, § 32:iras functas,
to revive, arouse, Stat. Th. 12, 437. —With ad:(γ).ad alicujus salutem defendendam stimulari atque excitari,
Cic. Planc. 28, 69:ad perturbandam rempublicam,
Sall. C. 18, 4:ad arma,
Liv. 1, 23, 7:ad iram,
Tac. H. 2, 44.—With in:(δ).injuriae dolor in Tarquinium eos stimulabat,
Liv. 1, 40, 4:animos eorum irā in hostes stimulando,
id. 21, 11, 3; cf.in a mixed construction: ad iram saepius quam in formidinem stimulabantur,
Tac. H. 2, 44 fin. —With ut or ne:(ε).vetus nostra simultas antea stimulabat me, ut caverem, etc.,
Cic. Fam. 3, 12, 4:rubore stimulabantur, ne clientulorum loco numerarentur,
Tac. Or. 37; Curt. 7, 7, 26.—Poet., with inf.:(ζ).festinare fugam... iterum stimulat,
Verg. A. 4, 576:stimulante metu fati praenoscere cursus,
Luc. 6, 423:juvencos jactare accensis stimulavi cornibus ignes,
Sil. 12, 504.—Absol.:stimulante fame,
Ov. Tr. 1, 6, 9:stimulante conscientiā,
Curt. 5, 11, 7:metu stimulante,
id. 7, 7, 26. -
96 stringo
stringo, inxi, ictum, 3, v. a. [root strig; Gr. strang-, to squeeze; stranx, a drop; cf. O. H. Germ. streng; Engl. strong], to draw tight, to bind or tie tight; to draw, bind, or press together, etc. (syn. ligo).I.Lit.:B.te stringam ad carnarium,
Plaut. Ps. 1, 1, 66:stringit vitta comas,
Luc. 5, 143: caesariem crinali cultu, Claud. Cons. Prob. et Olybr. 85:stricta matutino frigore vulnera,
Liv. 22, 51:pectora pigro gelu,
Luc. 4, 652:strictos insedimus amnes,
Val. Fl. 1, 414:mare gelu stringi et consistere,
Gell. 17, 8, 16:quercus in duas partes diducta, stricta denuo et cohaesa,
having closed together, id. 15, 16, 4:habenam,
to draw tight, Stat. Th. 11, 513:ferrum,
Plin. Ep. 3, 16, 6.—Transf. (through the intermediate idea of drawing close), to touch, touch upon, touch lightly or slightly, to graze (syn. tango):2.litus ama, et laevas stringat sine palmula cautes,
Verg. A. 5, 163; cf.:stringebat summas ales miserabilis undas,
Ov. M. 11, 733:aequor (aurā),
id. ib. 4, 136:metas interiore rotā,
id. Am. 3, 2, 12:latus,
Prop. 3, 11 (4, 10), 24:vestigia canis rostro,
Ov. M. 1, 536 et saep.:equos,
to stroke, Charis. 84 P.:tela stringentia corpus,
i. e. slightly touching, Verg. A. 10, 331; cf. Sen. Ben. 2, 6, 1:coluber Dente pedem strinxit,
Ov. M. 11, 776:strictus ac recreatus ex vulnere in tempus,
Flor. 4, 12, 44.—To pull or strip off, to pluck off, cut off, clip off, prune, etc. (cf. destringo):II.oleam ubi nigra erit, stringito,
Cato, R. R. 65, 1; so,oleam,
Plin. 15, 2, 3, § 12:bacam,
Varr. R. R. 1, 55, 2:quernas glandes,
Verg. G. 1, 305:folia ex arboribus,
Caes. B. C. 3, 58; Liv. 23, 30, 3:frondes,
Verg. E. 9, 61; Hor. Ep. 1, 14, 28:hordea,
Verg. G. 1, 317:arbores,
Col. 6, 3, 7:celeriter gladios strinxerunt,
drew from the sheath, unsheathed, Caes. B. C. 3, 93:strictam aciem offerre,
Verg. A. 6, 291:ensem,
id. ib. 10, 577; so,gladios,
id. ib. 12, 278; Ov. M. 7, 333:ensem,
id. ib. 8, 207;14, 296: ferrum,
Liv. 7, 40 al.:cultrum,
id. 7, 5, 5; 3, 50, 3; and poet. transf.:manum,
to bare, Ov. Am. 1, 6, 14; id. Tr. 5, 2, 30 al.—Trop.A.Of speech, to touch upon, treat briefly, Sil. 8, 48.—Hence, to compress, abridge:B.narrationis loco rem stringat,
Quint. 4, 2, 128 Spald.—To hold in check, to rule, sway (syn. coërceo):C. D.quaecumque meo gens barbara nutu Stringitur, adveniat,
Claud. B. Get. 371.—(Acc. to I. B.) To touch, move, affect; esp. to affect painfully, to wound, pain:E.atque animum patriae strinxit pietatis imago,
Verg. A. 9, 294:quam tua delicto stringantur pectora nostro,
Ov. Tr. 5, 6, 21:nomen alicujus,
id. ib. 2, 350.—To draw in hostility, attack with:A.in hostes stringatur iambus,
Ov. R. Am. 377:bellum,
Flor. 3, 21, 1.—Hence, strictus, a, um, P. a. (acc. to I.), drawn together, close, strait, tight, etc.Lit.:B.laxaret pedem a stricto nodo,
Liv. 24, 7, 5:duriora genti corpora, stricti artus,
Tac. G. 30:strictissima janua,
Ov. R. Am. 233:si strictior fuerit pedatura,
Hyg. Grom. 3, 1:emplastrum,
thick, Scrib. Comp. 45 fin.:venter,
i. e. bound up, costive, Veg. 3, 16:strictior aura,
more severe, colder, Aus. Idyll. 14, 3.—Trop.1.Of language, brief, concise:2. 3.quo minus (Aeschines) strictus est,
Quint. 10, 1, 77:qui (Demosthenes) est strictior multo (quam Cicero),
id. 12, 10, 52.—Rigid, exact (law Lat.):2.restitutio stricto jure non competebat,
Dig. 29, 2, 85; 39, 3, 3 al.— Adv.: strictē and strictim, closely, tightly:in foramen conicies,
Pall. Mart. 8, 2.— Comp., Pall. 1, 6.— Sup., Gell. 16, 3, 4.—Fig., accurately:strictius interpretari,
Dig. 8, 2, 20. -
97 subfero
I.To carry under, to put or lay under (very rare;II.syn. subicio): corium,
Plaut. Poen. 4, 2, 33: tergum, id. Fragm. ap. Non. 397, 1.—In gen.A.To offer, proffer:B.neque mater potest sufferre lac,
Varr. R. R. 2, 4, 19.—T. t. in jurid. Lat.:litis aestimationem,
to tender, Dig. 30, 1, 69 fin.; 21, 2, 21.—To hold up, bear, support, sustain (very rare;2.syn. sustineo): an axis eum (mundum) sustineat an ipse se potius vi propriā sufferat,
Arn. 2, 83:comitiali morbo vexatus, ut stare, colligere semet ac sufferre vix posset,
hold himself upright, Suet. Calig. 50.—Trop., to take upon one ' s self, undergo, bear, endure, suffer an evil or grievance (class.;syn.: patior, tolero): plagas,
Plaut. As. 3, 2, 11:vulnera,
Lucr. 5, 1304: poenas, Att. ap. Non. 396, 33:poenam sui sceleris,
Cic. Cat. 2, 13, 28:at Apollodorus poenas sustulit,
id. N. D. 3, 33, 82:imperii poenas sufferre,
id. Font. 21, 49:quam multam si sufferre voluissent,
id. Caecin. 33, 98; cf.:pro alicujus peccatis supplicium sufferre,
Ter. And. 5, 3, 17; in Plautus (like dare poenas alicui) with dat.:deinde illi actutum sufferet suos servos poenas Sosia,
Plaut. Am. 3, 4, 19:ut vobis victi Poeni poenas sufferant,
id. Cist. 1, 3, 54:sumptus,
Ter. Heaut. 3, 1, 44:laborem, solem, sitim,
Plaut. Merc. 5, 2, 20:labores,
Varr. R. R. 2, 8, 5:(vites) valenter sufferunt ventos et imbres,
Col. 3, 2, 15:nisi hoc pejus sit, haec sufferre et perpeti,
Sulp. in Cic. Fam. 4, 5, 3:nec claustra nec ipsi Custodes sufferre valent,
Verg. A. 2, 492:quod (iter) superest, sufferte pedes,
Prop. 3 (4), 21, 21 et saep.— Absol.:Syre, vix suffero,
Ter. Heaut. 2, 4, 20.—Ellipt.:si magis me instabunt, ad praetorem sufferam (sc. me rapi),
Plaut. Curc. 3, 6. -
98 submisse
I.With the force of sub predominating (mostly poet. and in post- Aug. prose; cf. subicio).1.In gen.a.To set, put, or place under or below:b.singuli agni binis nutricibus submittuntur: nec quicquam subtrahi submissis expedit,
Col. 7, 4, 3:vaccas tauris (for breeding),
Pall. Jul. 4:vaccas in feturam,
id. ib. 4, 1:equas alternis annis,
id. Mart. 13, 6:canterium vitibus,
Col. 4, 14, 1.—To send or put forth below, or from below, to cause to spring forth, to send up, produce, raise:2.tellus submittit flores,
puls forth, produces, Lucr. 1, 8: fetus (tellus), id. 1, 193:pabula pascendis equis (tellus),
Luc. 4, 411:quo colores (humus formosa),
Prop. 1, 2, 9; cf. poet.: non monstrum summisere Colchi Majus, did not produce (from the sowing of the dragon's teeth), Hor. C. 4, 4, 63:summissas tendunt alta ad Capitolia dextras,
upraised, Sil. 12, 640; so,palmas,
id. 4, 411:manus,
Sen. Oedip. 226; cf.in a Gr. construction: summissi palmas,
Sil. 1, 673.—In partic., an econom. t. t., of animals or plants, to bring up, rear, raise; to let grow, not kill or cut off (cf. alo):3.arictes,
Varr. R. R. 2, 2, 18; 2, 3, 4; 2, 3, 8:tauros,
Verg. E. 1, 46:pullos equorum,
id. G. 3, 73:vitulos,
id. ib. 3, 159; Col. 7, 9, 4; Dig. 7, 1, 70:materiam vitis constituendae causā,
Col. Arb. 5, 1:frutices in semen,
id. ib. 11, 3, 36; 4, 31, 2; 4, 14, 3;3, 10, 15: prata in faenum,
to let grow for hay, Cato, R. R. 8, 1; Varr. R. R. 1, 49, 1; Col. 11, 2, 27.—Trop.(α).To put in the place of, substitute for, supersede (rare):(β). B. 1.huic vos non summittetis? hunc diutius manere patiemini?
Cic. Prov. Cons. 4, 8:interim tamen, quamdiu summittantur et suppleantur capita quae demortua sunt,
Dig. 7, 1, 70, § 1:necesse habebit alios fetus summittere,
ib. 7, 1, 70, §§ 2 and 5.—Lit.:2.se ad pedes,
Liv. 45, 7:se patri ad genua,
Suet. Tib. 20:latus in herbā,
Ov. M. 3, 23:caput in herbā,
id. ib. 3, 502; cf.verticem,
id. ib. 8, 638:genu,
id. ib. 4, 340; Plin. 8, 1, 1, § 3; cf.:poplitem in terrā,
Ov. M. 7, 191:aures (opp. surrigere),
Plin. 10, 48, 67, § 132:oculos,
Ov. F. 3, 372:faciem,
Suet. Calig. 36; cf. id. Aug. 79:fasces,
Plin. 7, 30, 31, § 112; cf. Cic. Brut. 6, 22:capillum,
to let grow, Plin. Ep. 7, 27, 14; Sen. Cons. ad Pol. 36, 5:crinem barbamque,
Tac. G. 31; Suet. Caes. 67; id. Aug. 23; id. Calig. 47.—Mid.:Tiberis aestate summittitur,
sinks, falls, Plin. Ep. 5, 6, 12.—Trop., to lower, let down, make lower, reduce, moderate, etc.:II.ut ii, qui superiores sunt, summittere se debent in amicitiā: sic quodammodo inferiores extollere,
condescend, Cic. Lael. 20, 72:tributim summisi me et supplicavi,
id. Planc. 10, 24:summittere se in humilitatem causam dicentium,
Liv. 38, 52, 2:summittere se in privatum fastigium,
id. 27, 31, 6:ut in actoribus Graecis fieri videmus, saepe illum, qui est secundarum aut tertiarum partium, cum possit aliquanto clarius dicere, quam ipse primarium, multum summittere, ut ille princeps quam maxime excellat,
to moderate his efforts, restrain himself, Cic. Div. in Caecil. 15, 48:inceptum frustra submitte furorem,
Verg. A. 12, 832: orationem tam summittere quam attollere decet, to sink, i. e. speak in a plain style, Plin. Ep. 3, 13, 4:ut illud lene aut ascendit ad fortiora aut ad tenuiora summittitur,
Quint. 12, 10, 67; cf.:quando attollenda vel summittenda sit vox,
id. 1, 8, 1:(soni) cum intentione summittendā sunt temperandi,
id. 11, 3, 42: (praeceptorem) summittentem se ad mensuram discentis, accommodating his instructions to the capacity, etc., id. 2, 3, 7:ad calamitates animos,
to submit, bow, Liv. 23, 25: animum periculo, Brut. et Cass. ap. Cic. Fam. 11, 3, 3:animos amori,
to surrender, Verg. A. 4, 414:se temporibus,
Sen. Tranq. An. 4, 1:verba summittere,
to speak humbly, id. Ep. 11, 7; id. Vit. Beat. 17, 1:alicui se,
to yield precedence, Just. 13, 2, 3:se culpae,
i. e. to commit, Ov. H. 4, 151:furorem,
to put down, quell, Verg. A. 12, 832:neque enim pudor sed aemuli pretia submittunt,
Plin. 29, 1, 8, § 21:proinde ne submiseris te,
be not disheartened, Sen. Cons. Marc. 5, 6.—With dat.:nimis videtur submisisse temporibus se Athenodorus,
yielded, Sen. Tranq. An. 4, 1:neutri fortunae se submittere,
id. Ep. 66, 6:animum saevienti fortunae,
Tac. A. 2, 72:ut ei aliquis se submitteret,
accept his sovereignty, Just. 13, 2, 3.The signif. of the verb predominating, to send or despatch secretly, provide secretly:B.summittebat iste Timarchidem, qui moneret eos, si, etc.,
secretly despatched, Cic. Verr. 2, 3, 28, § 69.— Absol.:iste ad pupillae matrem summittebat,
Cic. Verr. 2, 1, 41, § 105:summissis consularibus viris, qui peierarent,
suborned, Suet. Ner. 28 init. —In gen., to send, send off, despatch, supply (class.):A.summittit cohortes equitibus praesidio,
Caes. B. G. 5, 58:subsidium alicui,
id. ib. 2, 6; so,subsidium,
id. ib. 2, 25; 4, 26; id. B. C. 1, 43:auxilium laborantibus,
id. ib. 7, 85: quoad exercitus huc summittatis, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 6; Juv. 1, 36:sibi destinatum in animo esse, imperium alicui,
to transfer, resign, Liv. 6, 6, 7:vinea summittit capreas non semper edules,
furnishes, supplies, Hor. S. 2, 4, 43. —Hence, summissus ( subm-), a, um, P. a. (acc. to I. B.).Lit., let down, lowered, low (very rare):B.scutis super capita densatis, stantibus primis, secundis submissioribus,
stooping lower, Liv. 44, 9, 6:Caelicolae Summisso humiles intrarunt vertice postes,
Ov. M. 8, 638:bracchia,
id. P. 3, 1, 150; Col. 6, 30, 5:capillo summissiore,
hanging lower down, Suet. Tib. 68:purpura,
Quint. 11, 3, 159:oculi,
Plin. 11, 37, 54, § 145.—Trop. (class. and freq.).1.Of the voice or of speech in gen., low, soft, gentle, calm, not vehement (syn.:2.lenis, suppressus): et contentā voce atrociter dicere et summissa leniter,
Cic. Or. 17, 56:vox (with lenis),
Quint. 11, 3, 63; Ov. M. 7, 90 al.:murmur,
Quint. 11, 3, 45:oratio placida, summissa, lenis,
Cic. de Or. 2, 43, 183; so,oratio,
Caes. B. C. 3, 19; Quint. 11, 1, 9. — Comp.:lenior atque summissior oratio,
Quint. 11, 1, 64:(sermo) miscens elata summissis,
id. 11, 3, 43:actio,
id. 7, 4, 27. — Transf., of an orator:forma summissi oratoris,
Cic. Or. 26, 90; so (with humilis) id. ib. 23, 76:in prooemiis plerumque summissi,
Quint. 9, 4, 138.—Of character or disposition.a.In a bad sense, low, mean, grovelling, abject (syn. abjectus):b.videndum est, ne quid humile, summissum, molle, effeminatum, fractum abjectumque faciamus,
Cic. Tusc. 4, 30, 64:vivere neque summissum et abjectum, neque se efferentem,
id. Off. 1, 34, 124:adulatio,
Quint. 11, 1, 30. —In a good sense, humble, submissive (syn.:2.humilis, supplex): submissi petimus terram,
Verg. A. 3, 93:causae reorum,
Quint. 11, 3, 154:civitates calamitate summissiores,
Hirt. B. G. 8, 31, 2:preces,
Luc. 8, 594; cf.:summissa precatur,
Val. Fl. 7, 476:tristem viro summissus honorem Largitur vitae,
yielding, overcome, Stat. Th. 1, 662.—The sup. seems not to occur.—Hence, subst.: summissa, ōrum, n. (acc. to I. A. 3. supra), substitutes (sc. capita), Dig. 7, 1, 70, § 5. —(Sc. verba.) Calm passages, quiet sayings:1.summissa, qualia in epilogis sunt,
Quint. 9, 4, 137.— Adv.: sum-missē ( subm-).Of speech, softly, gently, calmly, not loudly or harshly:2.dicere,
Cic. de Or. 2, 53, 215.— Comp., Cic. de Or. 3, 55, 212 (opp. contentius):sciscitari,
Petr. 105 fin. —Of character, calmly, quietly, modestly, humbly, submissively:alicui summisse supplicare,
Cic. Planc. 5, 12:scribere alicui,
Tac. H. 3, 9 fin.:loqui (opp. aspere),
Quint. 6, 5, 5:agere (opp. minanter),
Ov. A. A. 3, 582.— Comp.:summissius se gerere,
Cic. Off. 1, 26, 90:dolere,
Claud. B. Gild. 247.—No sup. -
99 submitto
I.With the force of sub predominating (mostly poet. and in post- Aug. prose; cf. subicio).1.In gen.a.To set, put, or place under or below:b.singuli agni binis nutricibus submittuntur: nec quicquam subtrahi submissis expedit,
Col. 7, 4, 3:vaccas tauris (for breeding),
Pall. Jul. 4:vaccas in feturam,
id. ib. 4, 1:equas alternis annis,
id. Mart. 13, 6:canterium vitibus,
Col. 4, 14, 1.—To send or put forth below, or from below, to cause to spring forth, to send up, produce, raise:2.tellus submittit flores,
puls forth, produces, Lucr. 1, 8: fetus (tellus), id. 1, 193:pabula pascendis equis (tellus),
Luc. 4, 411:quo colores (humus formosa),
Prop. 1, 2, 9; cf. poet.: non monstrum summisere Colchi Majus, did not produce (from the sowing of the dragon's teeth), Hor. C. 4, 4, 63:summissas tendunt alta ad Capitolia dextras,
upraised, Sil. 12, 640; so,palmas,
id. 4, 411:manus,
Sen. Oedip. 226; cf.in a Gr. construction: summissi palmas,
Sil. 1, 673.—In partic., an econom. t. t., of animals or plants, to bring up, rear, raise; to let grow, not kill or cut off (cf. alo):3.arictes,
Varr. R. R. 2, 2, 18; 2, 3, 4; 2, 3, 8:tauros,
Verg. E. 1, 46:pullos equorum,
id. G. 3, 73:vitulos,
id. ib. 3, 159; Col. 7, 9, 4; Dig. 7, 1, 70:materiam vitis constituendae causā,
Col. Arb. 5, 1:frutices in semen,
id. ib. 11, 3, 36; 4, 31, 2; 4, 14, 3;3, 10, 15: prata in faenum,
to let grow for hay, Cato, R. R. 8, 1; Varr. R. R. 1, 49, 1; Col. 11, 2, 27.—Trop.(α).To put in the place of, substitute for, supersede (rare):(β). B. 1.huic vos non summittetis? hunc diutius manere patiemini?
Cic. Prov. Cons. 4, 8:interim tamen, quamdiu summittantur et suppleantur capita quae demortua sunt,
Dig. 7, 1, 70, § 1:necesse habebit alios fetus summittere,
ib. 7, 1, 70, §§ 2 and 5.—Lit.:2.se ad pedes,
Liv. 45, 7:se patri ad genua,
Suet. Tib. 20:latus in herbā,
Ov. M. 3, 23:caput in herbā,
id. ib. 3, 502; cf.verticem,
id. ib. 8, 638:genu,
id. ib. 4, 340; Plin. 8, 1, 1, § 3; cf.:poplitem in terrā,
Ov. M. 7, 191:aures (opp. surrigere),
Plin. 10, 48, 67, § 132:oculos,
Ov. F. 3, 372:faciem,
Suet. Calig. 36; cf. id. Aug. 79:fasces,
Plin. 7, 30, 31, § 112; cf. Cic. Brut. 6, 22:capillum,
to let grow, Plin. Ep. 7, 27, 14; Sen. Cons. ad Pol. 36, 5:crinem barbamque,
Tac. G. 31; Suet. Caes. 67; id. Aug. 23; id. Calig. 47.—Mid.:Tiberis aestate summittitur,
sinks, falls, Plin. Ep. 5, 6, 12.—Trop., to lower, let down, make lower, reduce, moderate, etc.:II.ut ii, qui superiores sunt, summittere se debent in amicitiā: sic quodammodo inferiores extollere,
condescend, Cic. Lael. 20, 72:tributim summisi me et supplicavi,
id. Planc. 10, 24:summittere se in humilitatem causam dicentium,
Liv. 38, 52, 2:summittere se in privatum fastigium,
id. 27, 31, 6:ut in actoribus Graecis fieri videmus, saepe illum, qui est secundarum aut tertiarum partium, cum possit aliquanto clarius dicere, quam ipse primarium, multum summittere, ut ille princeps quam maxime excellat,
to moderate his efforts, restrain himself, Cic. Div. in Caecil. 15, 48:inceptum frustra submitte furorem,
Verg. A. 12, 832: orationem tam summittere quam attollere decet, to sink, i. e. speak in a plain style, Plin. Ep. 3, 13, 4:ut illud lene aut ascendit ad fortiora aut ad tenuiora summittitur,
Quint. 12, 10, 67; cf.:quando attollenda vel summittenda sit vox,
id. 1, 8, 1:(soni) cum intentione summittendā sunt temperandi,
id. 11, 3, 42: (praeceptorem) summittentem se ad mensuram discentis, accommodating his instructions to the capacity, etc., id. 2, 3, 7:ad calamitates animos,
to submit, bow, Liv. 23, 25: animum periculo, Brut. et Cass. ap. Cic. Fam. 11, 3, 3:animos amori,
to surrender, Verg. A. 4, 414:se temporibus,
Sen. Tranq. An. 4, 1:verba summittere,
to speak humbly, id. Ep. 11, 7; id. Vit. Beat. 17, 1:alicui se,
to yield precedence, Just. 13, 2, 3:se culpae,
i. e. to commit, Ov. H. 4, 151:furorem,
to put down, quell, Verg. A. 12, 832:neque enim pudor sed aemuli pretia submittunt,
Plin. 29, 1, 8, § 21:proinde ne submiseris te,
be not disheartened, Sen. Cons. Marc. 5, 6.—With dat.:nimis videtur submisisse temporibus se Athenodorus,
yielded, Sen. Tranq. An. 4, 1:neutri fortunae se submittere,
id. Ep. 66, 6:animum saevienti fortunae,
Tac. A. 2, 72:ut ei aliquis se submitteret,
accept his sovereignty, Just. 13, 2, 3.The signif. of the verb predominating, to send or despatch secretly, provide secretly:B.summittebat iste Timarchidem, qui moneret eos, si, etc.,
secretly despatched, Cic. Verr. 2, 3, 28, § 69.— Absol.:iste ad pupillae matrem summittebat,
Cic. Verr. 2, 1, 41, § 105:summissis consularibus viris, qui peierarent,
suborned, Suet. Ner. 28 init. —In gen., to send, send off, despatch, supply (class.):A.summittit cohortes equitibus praesidio,
Caes. B. G. 5, 58:subsidium alicui,
id. ib. 2, 6; so,subsidium,
id. ib. 2, 25; 4, 26; id. B. C. 1, 43:auxilium laborantibus,
id. ib. 7, 85: quoad exercitus huc summittatis, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 21, 6; Juv. 1, 36:sibi destinatum in animo esse, imperium alicui,
to transfer, resign, Liv. 6, 6, 7:vinea summittit capreas non semper edules,
furnishes, supplies, Hor. S. 2, 4, 43. —Hence, summissus ( subm-), a, um, P. a. (acc. to I. B.).Lit., let down, lowered, low (very rare):B.scutis super capita densatis, stantibus primis, secundis submissioribus,
stooping lower, Liv. 44, 9, 6:Caelicolae Summisso humiles intrarunt vertice postes,
Ov. M. 8, 638:bracchia,
id. P. 3, 1, 150; Col. 6, 30, 5:capillo summissiore,
hanging lower down, Suet. Tib. 68:purpura,
Quint. 11, 3, 159:oculi,
Plin. 11, 37, 54, § 145.—Trop. (class. and freq.).1.Of the voice or of speech in gen., low, soft, gentle, calm, not vehement (syn.:2.lenis, suppressus): et contentā voce atrociter dicere et summissa leniter,
Cic. Or. 17, 56:vox (with lenis),
Quint. 11, 3, 63; Ov. M. 7, 90 al.:murmur,
Quint. 11, 3, 45:oratio placida, summissa, lenis,
Cic. de Or. 2, 43, 183; so,oratio,
Caes. B. C. 3, 19; Quint. 11, 1, 9. — Comp.:lenior atque summissior oratio,
Quint. 11, 1, 64:(sermo) miscens elata summissis,
id. 11, 3, 43:actio,
id. 7, 4, 27. — Transf., of an orator:forma summissi oratoris,
Cic. Or. 26, 90; so (with humilis) id. ib. 23, 76:in prooemiis plerumque summissi,
Quint. 9, 4, 138.—Of character or disposition.a.In a bad sense, low, mean, grovelling, abject (syn. abjectus):b.videndum est, ne quid humile, summissum, molle, effeminatum, fractum abjectumque faciamus,
Cic. Tusc. 4, 30, 64:vivere neque summissum et abjectum, neque se efferentem,
id. Off. 1, 34, 124:adulatio,
Quint. 11, 1, 30. —In a good sense, humble, submissive (syn.:2.humilis, supplex): submissi petimus terram,
Verg. A. 3, 93:causae reorum,
Quint. 11, 3, 154:civitates calamitate summissiores,
Hirt. B. G. 8, 31, 2:preces,
Luc. 8, 594; cf.:summissa precatur,
Val. Fl. 7, 476:tristem viro summissus honorem Largitur vitae,
yielding, overcome, Stat. Th. 1, 662.—The sup. seems not to occur.—Hence, subst.: summissa, ōrum, n. (acc. to I. A. 3. supra), substitutes (sc. capita), Dig. 7, 1, 70, § 5. —(Sc. verba.) Calm passages, quiet sayings:1.summissa, qualia in epilogis sunt,
Quint. 9, 4, 137.— Adv.: sum-missē ( subm-).Of speech, softly, gently, calmly, not loudly or harshly:2.dicere,
Cic. de Or. 2, 53, 215.— Comp., Cic. de Or. 3, 55, 212 (opp. contentius):sciscitari,
Petr. 105 fin. —Of character, calmly, quietly, modestly, humbly, submissively:alicui summisse supplicare,
Cic. Planc. 5, 12:scribere alicui,
Tac. H. 3, 9 fin.:loqui (opp. aspere),
Quint. 6, 5, 5:agere (opp. minanter),
Ov. A. A. 3, 582.— Comp.:summissius se gerere,
Cic. Off. 1, 26, 90:dolere,
Claud. B. Gild. 247.—No sup. -
100 suffero
I.To carry under, to put or lay under (very rare;II.syn. subicio): corium,
Plaut. Poen. 4, 2, 33: tergum, id. Fragm. ap. Non. 397, 1.—In gen.A.To offer, proffer:B.neque mater potest sufferre lac,
Varr. R. R. 2, 4, 19.—T. t. in jurid. Lat.:litis aestimationem,
to tender, Dig. 30, 1, 69 fin.; 21, 2, 21.—To hold up, bear, support, sustain (very rare;2.syn. sustineo): an axis eum (mundum) sustineat an ipse se potius vi propriā sufferat,
Arn. 2, 83:comitiali morbo vexatus, ut stare, colligere semet ac sufferre vix posset,
hold himself upright, Suet. Calig. 50.—Trop., to take upon one ' s self, undergo, bear, endure, suffer an evil or grievance (class.;syn.: patior, tolero): plagas,
Plaut. As. 3, 2, 11:vulnera,
Lucr. 5, 1304: poenas, Att. ap. Non. 396, 33:poenam sui sceleris,
Cic. Cat. 2, 13, 28:at Apollodorus poenas sustulit,
id. N. D. 3, 33, 82:imperii poenas sufferre,
id. Font. 21, 49:quam multam si sufferre voluissent,
id. Caecin. 33, 98; cf.:pro alicujus peccatis supplicium sufferre,
Ter. And. 5, 3, 17; in Plautus (like dare poenas alicui) with dat.:deinde illi actutum sufferet suos servos poenas Sosia,
Plaut. Am. 3, 4, 19:ut vobis victi Poeni poenas sufferant,
id. Cist. 1, 3, 54:sumptus,
Ter. Heaut. 3, 1, 44:laborem, solem, sitim,
Plaut. Merc. 5, 2, 20:labores,
Varr. R. R. 2, 8, 5:(vites) valenter sufferunt ventos et imbres,
Col. 3, 2, 15:nisi hoc pejus sit, haec sufferre et perpeti,
Sulp. in Cic. Fam. 4, 5, 3:nec claustra nec ipsi Custodes sufferre valent,
Verg. A. 2, 492:quod (iter) superest, sufferte pedes,
Prop. 3 (4), 21, 21 et saep.— Absol.:Syre, vix suffero,
Ter. Heaut. 2, 4, 20.—Ellipt.:si magis me instabunt, ad praetorem sufferam (sc. me rapi),
Plaut. Curc. 3, 6.
См. также в других словарях:
syn — syn·a·del·phite; syn·aes·the·sis; syn·a·gog·al; syn·a·gogue; syn·al·lag·mat·ic; syn·a·loe·pha; syn·anastomosis; syn·an·ce·ja; syn·an·gial; syn·an·gi·um; syn·an·tec·tic; syn·an·thae; syn·an·thous; syn·an·thy; syn·a·phea; syn·aposematic;… … English syllables
syn- — ♦ Élément, de la prép. gr. sun « avec », qui marque l idée de réunion dans l espace ou le temps (var. sy , syl , sym ). ⇒ co . syn , syl , sym . éléments, du gr. sun, avec . ⇒SYN , SYL , SYM , SY , élém. formant Élém. tiré du gr. « ensemble, en… … Encyclopédie Universelle
syn- — Syn [zʏn] Präfix; mit fremdsprachlichem Basiswort: kennzeichnet ein Miteinander, eine Gemeinsamkeit: synoptisch (zusammenschauend); Synorganisation (Biologie; Zusammenwirken verschiedener Zellen und Gewebe bei der Bildung von Organen); Synthese … Universal-Lexikon
Syn- — Syn [zʏn] Präfix; mit fremdsprachlichem Basiswort: kennzeichnet ein Miteinander, eine Gemeinsamkeit: synoptisch (zusammenschauend); Synorganisation (Biologie; Zusammenwirken verschiedener Zellen und Gewebe bei der Bildung von Organen); Synthese … Universal-Lexikon
SYN — may refer to:*Doctor Syn, a character in novels by Russell Thorndike *Grand Admiral Peccati Syn character in the Star Wars expanded universe *Syn (goddess), in Norse mythology *Syn addition, in organic chemistry *The Syn, a band formerly… … Wikipedia
Syn — steht für: die Syn anti Notation in der Chemie die Göttin der Gerechtigkeit in der germanischen Mythologie, siehe Syn (Mythologie) eine griechische Präposition, siehe Altgriechische Präpositionen ein Pseudonym des deutschen Musikproduzenten Peter … Deutsch Wikipedia
syn|u|ra — « NUR uh, NYUR », noun, plural syn|u|rae «sih NUR ee, NYUR », syn|u|ras. a flagellate, freshwater protozoan (sometimes classed as an alga), occurring in radially arranged, globose clusters in pools, swamp waters, and sometimes in reservoirs;… … Useful english dictionary
Syn- — [Gr. sy n with.] A prefix meaning with, along with, together, at the same time. Syn becomes sym before p, b, and m, and syl before l. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
SYN — Saltar a navegación, búsqueda SYN es un byte de control dentro del segmento TCP, que se utiliza para sincronizar los números de secuencia iniciales ISN de una conexión en el procedimiento de establecimiento de tres fases (3 way handshake) Se usa… … Wikipedia Español
syn... — syn..., Syn... 〈vor b, p, m〉 sym..., Sym... 〈vor l〉 syl..., Syl... 〈vor s〉 sy..., Sy... 〈Vorsilbe〉 mit..., zusammen..., Mit..., Zusammen... [grch.] * * * Syn... [SynBass, SynGuitar, SynStrings usw.], Kurzbezeichnung für synthetisch (mittels… … Universal-Lexikon
Syn... — syn..., Syn... 〈vor b, p, m〉 sym..., Sym... 〈vor l〉 syl..., Syl... 〈vor s〉 sy..., Sy... 〈Vorsilbe〉 mit..., zusammen..., Mit..., Zusammen... [grch.] * * * Syn... [SynBass, SynGuitar, SynStrings usw.], Kurzbezeichnung für synthetisch (mittels… … Universal-Lexikon