-
41 cado
cădo, cĕcĭdi, cāsum, 3 ( part. pres. gen. plur. cadentūm, Verg. A. 10, 674; 12, 410), v. n. [cf. Sanscr. çad-, to fall away].I.Lit.A.In an extended sense, to be driven or carried by one ' s weight from a higher to a lower point, to fall down, be precipitated, sink down, go down, sink, fall (so mostly poet.; in prose, in place of it, the compounds decĭdo, occĭdo, excĭdo, etc.; cf. also ruo, labor;2.opp. surgo, sto): tum arbores in te cadent,
Plaut. Men. 2, 3, 25: (aves) praecipites cadunt in terram aut in aquam, fall headlong to the earth or into the water, Lucr. 6, 745; cf. id. 6, 828;imitated by Verg.: (apes) praecipites cadunt,
Verg. G. 4, 80:nimbus, Ut picis e caelo demissum flumen, in undas Sic cadit, etc.,
Lucr. 6, 258:cadit in terras vis flammea,
id. 2, 215; so with in, id. 2, 209; 4, 1282; 6, 1006; 6, 1125; Prop. 4 (5), 4, 64:in patrios pedes,
Ov. F. 2, 832.—With a different meaning:omnes plerumque cadunt in vulnus,
in the direction of, towards their wound, Lucr. 4, 1049; cf.:prolapsa in vulnus moribunda cecidit,
Liv. 1, 58, 11:cadit in vultus,
Ov. M. 5, 292:in pectus,
id. ib. 4, 579.—Less freq. with ad:ad terras,
Plin. 2, 97, 99, § 216:ad terram,
Quint. 5, 10, 84.—The place from which is designated by ab, ex, de:a summo cadere,
Plaut. Mil. 4, 4, 15:a mento cadit manus,
Ov. F. 3, 20:aves ab alto,
Plin. 10, 38, 54, § 112:ut cadat (avis) e regione loci,
Lucr. 6, 824:ex arbore,
Plin. 17, 20, 34, § 148; Dig. 50, 16, 30, § 4; 18, 1, 80, § 2:cecidisse de equo dicitur,
Cic. Clu. 62, 175:cadere de equo,
Plaut. Mil. 3, 1, 125 (for which Cæsar, Nepos, and Pliny employ decidere):de manibus arma cecidissent,
Cic. Phil. 14, 7, 21; cf.:de manibus civium delapsa arma ipsa ceciderunt,
id. Off. 1, 22, 77:cadunt altis de montibus umbrae,
Verg. E. 1, 84:de caelo,
Lucr. 5, 791; Ov. M. 2, 322:de matre (i. e. nasci),
Claud. in Rufin. 1, 92.—With per:per inane profundum,
Lucr. 2, 222:per aquas,
id. 2, 230:per salebras altaque saxa,
Mart. 11, 91; cf.:imbre per indignas usque cadente genas,
Ov. Tr. 1, 3, 18.—With the adverb altius: altius atque cadant summotis nubibus imbres, and poured forth from a greater height, etc., Verg. E. 6, 38.—And absol.:folia nunc cadunt,
Plaut. Men. 2, 3, 24; Ter. Ad. 1, 1, 12; Lucr. 6, 297:ut pluere in multis regionibus et cadere imbres,
id. 6, 415:cadens nix,
id. 3, 21; 3, 402:velut si prolapsus cecidisset,
Liv. 1, 56, 12: quaeque ita concus [p. 259] sa est, ut jam casura putetur, Ov. P. 2, 3, 59:cadentem Sustinuisse,
id. M. 8, 148:saepius, of epileptics,
Plin. Val. 12, 58:casuri, si leviter excutiantur, flosculi,
Quint. 12, 10, 73.—Esp.a.Of heavenly bodies, to decline, set (opp. orior), Ov. F. 1, 295:b.oceani finem juxta solemque cadentem,
Verg. A. 4, 480; 8, 59; Tac. G. 45:soli subjecta cadenti arva,
Avien. Descr. Orb. 273; cf. Tac. Agr. 12:quā (nocte) tristis Orion cadit,
Hor. Epod. 10, 10:Arcturus cadens,
id. C. 3, 1, 27.—To separate from something by falling, to fall off or away, fall out, to drop off, be shed, etc.:c.nam tum dentes mihi cadebant primulum,
Plaut. Men. 5, 9, 57:dentes cadere imperat aetas,
Lucr. 5, 671; Sen. Ep. 12, 3; 83, 3:pueri qui primus ceciderit dens,
Plin. 28, 4, 9, § 41:barba,
Verg. E. 1, 29:quam multa in silvis autumni frigore primo Lapsa cadunt folia,
id. A. 6, 310; cf. Cat. 11, 22; Hor. A. P. 61:lanigeris gregibus Sponte suā lanae cadunt,
Ov. M. 7, 541:saetae,
id. ib. 14, 303:quadrupedibus pilum cadere,
Plin. 11, 39, 94, § 231:poma,
Ov. M. 7, 586:cecidere manu quas legerat, herbae,
id. ib. 14, 350:elapsae manibus cecidere tabellae,
id. ib. 9, 571:et colus et fusus digitis cecidere remissis,
id. ib. 4, 229.—Of a stream, to fall, empty itself:d.amnis Aretho cadit in sinum maris,
Liv. 38, 4, 3; 38, 13, 6; 44, 31, 4:flumina in pontum cadent,
Sen. Med. 406:flumina in Hebrum cadentia,
Plin. 4, 11, 18, § 50:tandem in alterum amnem cadit,
Curt. 6, 4, 6.—Of dice, to be thrown or cast; to turn up:e.illud, quod cecidit forte,
Ter. Ad. 4, 7, 23 sq.; Liv. 2, 12, 16.—Alicui (alicujus) ad pedes, to fall at one ' s feet in supplication, etc. (post-class. for abicio, proicio), Sen. Contr. 1, 1, 19; Eutr. 4, 7; Aug. Serm. 143, 4; Vulg. Joan. 11, 32 al.—f.Super collum allcujus, to embrace (late Lat.), Vulg. Luc. 15, 20.—B.In a more restricted sense.1.To fall, to fall down, drop, fall to, be precipitated, etc.; to sink down, to sink, settle (the usual class. signif. in prose and poetry):2.cadere in plano,
Ov. Tr. 3, 4, 17 sq.:deorsum,
Plaut. Rud. 1, 2, 89:uspiam,
Ter. Ad. 1, 1, 12:Brutus, velut si prolapsus cecidisset,
Liv. 1, 56, 12; cf. id. 5, 21, 16; 1, 58, 12:dum timent, ne aliquando cadant, semper jacent,
Quint. 8, 5, 32:sinistrā manu sinum ad ima crura deduxit (Caesar), quo honestius caderet,
Suet. Caes. 82:cadere supinus,
id. Aug. 43 fin.:in pectus pronus,
Ov. M. 4, 579:cadunt toti montes,
Lucr. 6, 546:radicitus exturbata (pinus) prona cadit,
Cat. 64, 109:concussae cadunt urbes,
Lucr. 5, 1236:casura moenia Troum,
Ov. M. 13, 375; id. H. 13, 71:multaque praeterea ceciderunt moenia magnis motibus in terris,
Lucr. 6, 588: languescunt omnia membra;bracchia palpebraeque cadunt,
their arms and eyelids fall, id. 4, 953; 3, 596; so,ceciderunt artus,
id. 3, 453:sed tibi tamen oculi, voltus, verba cecidissent,
Cic. Dom. 52, 133; cf.:oculos vigiliā fatigatos cadentesque in opere detineo,
Sen. Ep. 8, 1:patriae cecidere manus,
Verg. A. 6, 33:cur facunda parum decoro Inter verba cadit lingua silentio?
Hor. C. 4, 1, 36:cecidere illis animique manusque,
Ov. M. 7, 347; Val. Fl. 1, 300; cf. II. F. infra.—In a pregn. signif. (as in most langg., to fall in battle, to die), to fall so as to be unable to rise, to fall dead, to fall, die (opp. vivere), Prop. 2 (3), 28, 42 (usu. of those who die in battle;b.hence most freq. in the histt.): hostes crebri cadunt,
Plaut. Am. 1, 1, 79 sq.:aut in acie cadendum fuit aut in aliquas insidias incidendum,
Cic. Fam. 7, 3, 3; Curt. 4, 1, 28; Ov. M. 7, 142:ut cum dignitate potius cadamus quam cum ignominiā serviamus,
Cic. Phil. 3, 14, 35:pauci de nostris cadunt,
Caes. B. G. 1, 15; id. B. C. 3, 53:optimus quisque cadere aut sauciari,
Sall. J. 92, 8; so id. C. 60, 6; id. J. 54, 10; Nep. Paus. 1, 2; id. Thras. 2, 7; id. Dat. 1, 2; 6, 1; 8, 3; Liv. 10, 35, 15 and 19; 21, 7, 10; 23, 21, 7; 29, 14, 8; Tac. G. 33; Hor. Ep. 1, 12, 27; Ov. M. 7, 142:per acies,
Tac. A. 1, 2:pro patriā,
Quint. 2, 15, 29:ante diem,
Verg. A. 4, 620:bipenni,
Ov. M. 12, 611:ense,
Val. Fl. 1, 812.—Not in battle:inque pio cadit officio,
Ov. M. 6, 250.—With abl. of means or instrument:suoque Marte (i. e. suā manu) cadunt,
Ov. M. 3, 123; cf. Tac. A. 3, 42 fin.:suā manu cecidit,
fell by his own hand, id. ib. 15, 71:exitu voluntario,
id. H. 1, 40:muliebri fraude cadere,
id. A. 2, 71: cecidere justā Morte Centauri, cecidit tremendae Flamma Chimaerae, Hor. C. 4, 2, 14 sq.:manu femineā,
Sen. Herc. Oet. 1179:femineo Marte,
Ov. M. 12, 610.—With abl. of agent with ab:torqueor, infesto ne vir ab hoste cadat,
should be slain by, Ov. H. 9, 36; so id. M. 5, 192; Suet. Oth. 5:a centurione volneribus adversis tamquam in pugnā,
Tac. A. 16, 9.—And without ab:barbarae postquam cecidere turmae Thessalo victore,
Hor. C. 2, 4, 9; imitated by Claudian, IV. Cons. Hon. 89; Grat. Cyn. 315.—Of victims, to be slain or offered, to be sacrificed, to fall ( poet.):3.multa tibi ante aras nostrā cadet hostia dextrā,
Verg. A. 1, 334:si tener pleno cadit haedus anno,
Hor. C. 3, 18, 5; Tib. 1, 1, 23; 4, 1, 15; Ov. M. 7, 162; 13, 615; id. F. 4, 653.—In mal. part., = succumbo, to yield to, Plaut. Pers. 4, 4, 104; Tib. 4, 10, 2; Sen. Contr. 1, 3, 7.—4.Matre cadens, just born ( poet.), Val. Fl. 1, 355; cf. of the custom of laying the new-born child at the father's feet: tellure cadens. Stat. S. 1, 2, 209; 5, 5, 69.II.Trop.A.To come or fall under, to fall, to be subject or exposed to something (more rare than its compound incidere, but class.); constr. usually with sub or in, sometimes with ad:B.sub sensus cadere nostros,
i. e. to be perceived by the senses, Lucr. 1, 448:sub sensum,
Cic. Inv. 1, 30, 48: in cernendi sensum. id. Tim. 3:sub oculos,
id. Or. 3, 9:in conspectum,
to become visible, id. Tusc. 1, 22, 50:sub aurium mensuram,
id. Or. 20, 67:sponte suā (genus humanum) cecidit sub leges artaque jura,
subjected itself to law and the force of right, Lucr. 5, 1146; so id. 3, 848:ad servitia,
Liv. 1, 40, 3:utrorum ad regna,
Lucr. 3, 836; so,sub imperium dicionemque Romanorum,
Cic. Font. 5, 12 (1, 2):in potestatem unius,
id. Att. 8, 3, 2:in cogitationem,
to suggest itself to the thoughts, id. N. D. 1, 9, 21:in hominum disceptationem,
id. de Or. 2, 2, 5:in deliberationem,
id. Off. 1, 3, 9:in offensionem alicujus,
id. N. D. 1, 30, 85:in morbum,
id. Tusc. 1, 32, 79:in suspitionem alicujus,
Nep. Paus. 2, 6:in calumniam,
Quint. 9, 4, 57:abrupte cadere in narrationem,
id. 4, 1, 79:in peccatum,
Aug. in Psa. 65, 13.—In gen.: in or sub aliquem or aliquid, to belong to any object, to be in accordance with, agree with, refer to, be suitable to, to fit, suit, become (so esp. freq. in philos. and rhet. lang.):C.non cadit in hos mores, non in hunc pudorem, non in hanc vitam, non in hunc hominem ista suspitio,
Cic. Sull. 27, 75:cadit ergo in bonum virum mentiri, emolumenti sui causā?
id. Off. 3, 20, 81; so id. Cael. 29, 69; id. Har. Resp. 26, 56:haec Academica... in personas non cadebant,
id. Att. 13, 19, 5:qui pedes in orationem non cadere quī possunt?
id. Or. 56, 188:neque in unam formam cadunt omnia,
id. ib. 11, 37; 57, 191; 27, 95; id. de Or. 3, 47, 182; Quint. 3, 7, 6; 4, 2, 37; 4, 2, 93; 6, prooem. § 5; 7, 2, 30 and 31; Plin. 35, 10, 36, § 82:heu, cadit in quemquam tantum scelus?
Verg. E. 9, 17; Cic. Or. 27, 95; 11, 37; Quint. 3, 5, 16; 3, 6, 91; 5, 10, 30; 6, 3, 52; 7, 2, 31; 9, 1, 7;9, 3, 92: hoc quoque in rerum naturam cadit, ut, etc.,
id. 2, 17, 32:in iis rebus, quae sub eandem rationem cadunt,
Cic. Inv. 1, 30, 47; Quint. 8, 3, 56.—To fall upon a definite time (rare):D.considera, ne in alienissimum tempus cadat adventus tuus,
Cic. Fam. 15, 14, 4:in id saeculum Romuli cecidit aetas, cum, etc.,
id. Rep. 2, 10, 18.—Hence, in mercantile lang., of payments, to fall due: in eam diem cadere ( were due) nummos, qui a Quinto debentur, Cic. Att. 15, 20, 4.—(Acc. to I. 1. e.) Alicui, to fall to one (as by lot), fall to one ' s lot, happen to one, befall; and absol. (for accidere), to happen, come to pass, occur, result, turn out, fall out (esp. in an unexpected manner; cf. accido; very freq. in prose and poetry).1.Alicui:2.nihil ipsis jure incommodi cadere possit,
Cic. Quint. 16, 51:hoc cecidit mihi peropportune, quod, etc.,
id. de Or. 2, 4, 15; id. Att. 3, 1:insperanti mihi, cecidit, ut, etc.,
id. de Or. 1, 21, 96; id. Att. 8, 3, 6; id. Mil. 30, 81:mihi omnia semper honesta et jucunda ceciderunt,
id. Q. Fr. 1, 3, 1:sunt, quibus ad portas cecidit custodia sorti,
Verg. G. 4, 165:haec aliis maledicta cadant,
Tib. 1, 6, 85:neu tibi pro vano verba benigna cadunt,
Prop. 1, 10, 24:ut illis... voluptas cadat dura inter saepe pericla,
Hor. S. 1, 2, 40: verba cadentia, uttered at random, id. Ep. 1, 18, 12.—Ab sol., Afran. ap. Charis. p. 195 P.;3.Cic. Leg.2, 13, 33: verebar quorsum id casurum esset,
how it would turn out, id. Att. 3, 24:aliorsum vota ceciderunt,
Flor. 2, 4, 5:cum aliter res cecidisset ac putasses,
had turned out differently from what was expected, Cic. Fam. 5, 19, 1:sane ita cadebat ut vellem,
id. Att. 3, 7, 1; id. Div. 2, 52, 107; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 3; Cic. Verr. 1, 2, 5; Caes. B. C. 3, 73, Nep. Milt. 2, 5 Dähne:cum, quae tum maxime acciderant, casura praemonens, a furioso incepto eos deterreret,
Liv. 36, 34, 3; 22, 40, 3; 35, 13, 9; 38, 46, 6; Plin. Pan. 31, 1; Tac. A. 2, 80; 6, 8; Suet. Tib. 14 al.; Verg. A. 2, 709:ut omnia fortiter fiant, feliciter cadant,
Sen. Suas. 2, p. 14:multa. fortuito in melius casura,
Tac. A. 2, 77.—With adj.:si non omnia caderent secunda,
Caes. B. C. 3, 73:vota cadunt, i.e. rata sunt,
are fulfilled, realized, Tib. 2, 2, 17 (diff. from Prop. 1, 17, 4; v. under F.).—With in and acc.: nimia illa libertas et populis et privatis in nimiam servitutem cadit (cf. metaballei), Cic. Rep. 1, 44, 68.—Esp.: in (ad) irritum or cassum, to be frustrated, fail, be or remain fruitless:E.omnia in cassum cadunt,
Plaut. Poen. 1, 2, 147; Lucr. 2, 1166:ad irritum cadens spes,
Liv. 2, 6, 1; so Tac. H. 3, 26:in irritum,
id. A. 15, 39; cf. with irritus, adj.:ut irrita promissa ejus caderent,
Liv. 2, 31, 5:haud irritae cecidere minae,
id. 6, 35, 10.—To fall, to become less (in strength, power, worth, etc.), to decrease, diminish, lessen:F. 1.cadunt vires,
Lucr. 5, 410:mercenarii milites pretia militiae casura in pace aegre ferebant,
Liv. 34, 36, 7.—More freq. in an extended signif. (acc. to I. B. 2.),In gen.: pellis item cecidit, vestis contempta ferina. declined in value, Lucr. 5, 1417:2.turpius est enim privatim cadere (i. e. fortunis everti) quam publice,
Cic. Att. 16, 15, 6; so id. Fam. 6, 10, 2:atque ea quidem tua laus pariter cum re publicā cecidit,
id. Off. 2, 13, 45:tanta civitas, si cadet,
id. Har. Resp. 20, 42:huc cecidisse Germanici exercitus gloriam, ut, etc.,
Tac. H. 3, 13:non tibi ingredienti fines ira cecidit?
Liv. 2, 40, 7; Pers. 5, 91:amicitia nec debilitari animos aut cadere patitur,
Cic. Lael. 7, 23:animus,
to fail, Liv. 1, 11, 3; Ov. M. 11, 537; cf. id. ib. 7, 347:non debemus ita cadere animis, etc.,
to lose courage, be disheartened, Cic. Fam. 6, 1, 4:tam graviter,
id. Off. 1, 21, 73; cf. Sen. Ep. 8, 3.—Esp., to fail in speaking:magnus orator est... minimeque in lubrico versabitur, et si semel constiterit numquam cadet,
Cic. Or. 28, 98:alte enim cadere non potest,
id. ib. —So in the lang. of the jurists, causā or formulā, to lose one ' s cause or suit:causā cadere,
Cic. Inv. 2, 19, 57; so id. de Or. 1, 36, 166 sq.; id. Fam. 7, 14, 1; Quint. 7, 3, 17; Luc. 2, 554; Suet. Calig. 39:formulā cadere,
Sen. Ep. 48, 10; Quint. 3, 6, 69.—With in:ita quemquam cadere in judicio, ut, etc.,
Cic. Mur. 28, 58.—Also absol.:cadere,
Tac. H. 4, 6; and:criminibus repetundarum,
id. ib. 1, 77:conjurationis crimine,
id. A. 6, 14:ut cecidit Fortuna Phrygum,
Ov. M. 13, 435:omniaque ingrato litore vota cadunt, i. e. irrita sunt,
remain unfulfilled, unaccomplished, Prop. 1, 17, 4 (diff. from Tib. 2, 2, 17; v. above, D. 2.); cf.:at mea nocturno verba cadunt zephyro,
Prop. 1, 16, 34:multa renascentur, quae jam cecidere, cadentque Quae nunc sunt in honore vocabula,
to fall into disuse, grow out of date, Hor. A. P. 70 —Hence of theatrical representations, to fall through, to fail, be condemned (opp. stare, to win applause;the fig. derived from combatants): securus cadat an recto stet fabula talo,
Hor. Ep. 2, 1, 176.— Impers.. periculum est, ne cadatur, Aug. Don. Persev. 1.—Esp. of the wind (opp. surgo), to abate, subside, die away, etc.:G.cadit Eurus et umida surgunt Nubila,
Ov. M. 8, 2:ventus premente nebulā cecidit,
Liv. 29, 27, 10:cadente jam Euro,
id. 25, 27, 11:venti vis omnis cecidit,
id. 26, 39, 8:ubi primum aquilones ceciderunt,
id. 36, 43, 11; cf.:sic cunctus pelagi cecidit fragor,
Verg. A. 1, 154:ventosi ceciderunt murmuris aurae,
id. E. 9, 58; id. G. 1, 354 Serv. and Wagn.—Rhet. and gram. t. t. of words, syllables, clauses, etc., to be terminated, end, close:verba melius in syllabas longiores cadunt,
Cic. Or. 57, 194; 67, 223: qua (littera [p. 260] sc. m) nullum Graece verbum cadit, Quint. 12, 10, 31:plerique censent cadere tantum numerose oportere terminarique sententiam,
Cic. Or. 59, 199; so id. Brut. 8, 34:apto cadens oratio,
Quint. 9, 4, 32:numerus opportune cadens,
id. 9, 4, 27:ultima syllaba in gravem vel duas graves cadit semper,
id. 12, 10, 33 Spald.: similiter cadentia = omoioptôta, the ending of words with the same cases or verbal forms, diff. from similiter desinentia = omoioteleuta, similar endings of any kind, Cic. de Or. 3, 54, 206; id. Or. 34, 135; Auct. Her. 4, 20, 28; Quint. 9, 4, 42; cf. id. 9, 4, 18; 9, 3, 78; 9, 3, 79; 1, 7, 23; Aquil. Rom. Figur. §§ 25 and 26. -
42 cito
1.cĭtŏ, adv., v. cieo, P. a. fin.2.cĭto, āvi, ātum ( part. perf. gen. plur. citatūm, Att. ap. Non. p. 485; inf. pass. citarier, Cat. 61, 42), 1, v. freq. a. [cieo].I.To put into quick motion, to move or drive violently or rapidly, to hurl, shake, rouse, excite, provoke, incite, stimulate, promote, etc. (mostly post-Aug. and poet.; in earlier authors usu. only in P. a.):2.citat hastam,
Sil. 4, 583:arma,
Stat. Th. 8, 124:gradum,
Claud. VI. Cons. Hon. 510:urinam,
Cels. 2, 19:pus,
id. 5, 28, n. 13:umorem illuc,
id. 4, 6:alvum,
Col. 7, 9, 9:ubi luctandi juvenes animosa citavit gloria,
Stat. Th. 6, 834. —Of plants, to put or shoot forth:B.virgam,
Col. 3, 6, 2; 4, 15, 2:radices,
id. 5, 5, 5; id. Arb. 10, 3; Pall. Feb. 9, 6.—Trop.:II.isque motus (animi) aut boni aut mali opinione citetur,
be called forth, Cic. Tusc. 3, 11, 24 Orell. N. cr. (cf.:motus cieri,
id. ib. 1, 10, 20).—(Like cieo, 2.) With reference to the termination ad quem, to urge to, call or summon to (class.; esp. freq. in lang. of business;B.syn.: voco, adesse jubeo): patres in curiam per praeconem ad regem Tarquinium citari jussit,
Liv. 1, 47, 8; id. 3, 38, 6 and 12:senatum,
id. 9, 30, 2:in fora citatis senatoribus,
id. 27, 24, 2:tribus ad sacramentum,
Suet. Ner. 44; cf. Cat. 61, 43:judices citati in hunc reum consedistis,
Cic. Verr. 2, 1, 7, § 19:citari nominatim unum ex iis, etc., i. e. for enrollment for milit. service,
Liv. 2, 29, 2; id. Epit. libr. 14; Val. Max. 6, 3, 4.—Esp.1.In law, to call the parties, to see whether they are present (syn.:b.in jus vocare, evocare): citat reum: non respondet. Citat accusatorem... citatus accusator non respondit, non affuit,
Cic. Verr. 2, 2, 40, § 98; 2, 2, 38, § 92; id. Div. in Caecil. 13, 41;so of those accused,
id. Verr. 2, 2, 38, § 92; id. Mil. 19, 50; Suet. Tib. 11; 61.—And of the roll of a gang of slaves:mancipia ergastuli cottidie per nomina,
Col. 11, 1, 22 al. —Hence, to accuse:cum equester ordo reus a consulibus citaretur,
Cic. Sest. 15, 35; Vitr. 7 praef.;and facetiously,
Plaut. Curc. 1, 3, 6.—With gen. of the charge or penalty:omnes ii... abs te capitis C. Rabirii nomine citantur,
Cic. Rab. Perd. 11, 31; cf.:ne proditi mysterii reus a philosophis citaretur,
Lact. 3, 16, 5.—Of witnesses:in hanc rem testem totam Siciliam citabo,
Cic. Verr. 2, 2, 59, § 146; Suet. Caes. 74; Quint. 6, 4, 7.—Beyond the sphere of judicial proceedings: testem, auctorem, to call one to witness, to call upon, appeal to, quote, cite:2.quamvis citetur Salamis clarissimae testis victoriae,
Cic. Off. 1, 22, 75:quos ego testes citaturus fui rerum a me gestarum,
Liv. 38, 47, 4:poëtas ad testimonium,
Petr. 2, 5:libri, quos Macer Licinius citat identidem auctores,
Liv. 4, 20, 8.— To call for votes or opinions in the senate, haec illi, quo quisque ordine citabantur, Plin. Ep. 9, 13, 18.—Of an appeal to a god for aid, etc., Ov. F. 5, 683; Cat. 61, 42.—(Like cieo, II. C.) In gen., to mention any person or thing by name, to name, mention, call out, proclaim, announce (rare but class.;A.syn. laudo): omnes Danai reliquique Graeci, qui hoc anapaesto citantur,
Cic. Fin. 2, 6, 18: victorem Olympiae citari; cf. Nep. praef. § 5; Liv. 29, 37, 9; Stat. Th. 6, 922:paeanem,
to rehearse, recite, Cic. de Or. 1, 59, 251:io Bacche,
to call, Hor. S. 1, 3, 7 (cf.:triumphum ciere,
Liv. 45, 38, 12, infra cieo, II. C. 2.); Col. 11, 1, 22.—Hence, cĭtātus, a, um, part., driven, urged on, hastened, hurried; and P a., quick, rapid, speedy, swift (opp. tardus; class.).Prop., freq.:B.citato equo,
at full gallop, Caes. B. C. 3, 96; Liv. 1, 27, 7; 3, 46, 6; so,equis,
id. 1, 5, 8; cf. Verg. A. 12, 373 al.:jumentis,
Suet. Ner. 5:pede,
Cat. 63, 2:tripudiis,
id. 63, 26:citato gradu,
Liv. 28, 14, 17:passibus,
Sen. Hippol. 9:axe,
Juv. 1, 60:citatum agmen,
Liv. 35, 30, 1:citatiore agmine ad stativa sua pervenit,
id. 27, 50, 1; so,citatissimo agmine,
id. 22, 6, 10 al.:amnis citatior,
id. 23, 19, 11:flumen,
Sen. Herc. Fur. 178:nautae,
Prop. 1, 8, 23:rates,
Sen. Hippol. 1048; Luc. 8, 456:currus,
Sil. 8, 663:Euro citatior,
Sil. 4, 6:alvus citatior,
Plin. 7, 15, 13, § 63.—Also instead of an adv. (cf. citus, B.):Rhenus per fines Trevirorum citatus fertur,
Caes. B. G. 4, 10:ferunt citati signa,
Liv. 41, 3, 8:penna citatior ibat,
Sil. 10, 11.—Trop., quick, rapid, vehement, impetuous:argumenta acria et citata,
Quint. 9, 4, 135;and transf. to persons: in argumentis citati atque ipso etiam motu celeres sumus,
id. 9, 4, 138:Roscius citatior, Aesopus gravior fuit,
id. 11, 3, 111; 11, [p. 346] 3, 17:pronuntiatio (opp. pressa),
id. 11, 3, 111:citatior manus (opp. lenior),
id. 11, 3, 102:soni tum placidi tum citati,
Gell. 1, 11, 15.— Adv.: cĭtātē, quickly, speedily, nimbly, rapidly (perh. only in the two foll. examples):piscatores citatius moventur,
Quint. 11, 3, 112:ut versus quam citatissime volvant,
id. 1, 1, 37. -
43 deicio
dē-ĭcĭo or dejicio, jēci, jectum, 3, v. a. [jacio], to throw or cast down; to hurl down, precipitate (very freq., and class.).I.Lit.A.In gen.:B.araneas de foribus et de pariete,
Plaut. Stich. 2, 2, 31:aliquem de ponte in Tiberim,
Cic. Rosc. Am. 35, 100; cf.:aliquem e ponte,
Suet. Caes. 80:aliquem de saxo (Tarpeio),
Liv. 5, 47; 6, 20; Hor. S. 1, 6, 39; cf.aliquem saxo Tarpeio,
Tac. A. 6, 19:aliquem equo,
Caes. B. G. 4, 12, 5; Liv. 4, 19:jugum servile a cervicibus,
Cic. Phil. 1, 2, 6:togam ab umeris,
Suet. Aug. 52; cf.:togam de umero,
id. Caes. 9 al.; esp. reflex. with pron.:se de muro,
Caes. B. C. 1, 18, 3; cf.:se de superiore parte aedium,
Nep. Dion, 4 fin.:se per munitiones,
Caes. B. G. 3, 26, 5:se a praealtis montibus (venti),
Liv. 28, 6:librum in mare,
Cic. Q. Fr. 2, 14; cf.:aliquem in locum inferiorem,
Caes. B. G. 5, 44, 12:aliquem e summo in Tartara,
Lucr. 5, 1124:elatam securim in caput (regis),
Liv. 1, 40; cf. id. 7, 10:equum e campo in cavam hanc viam,
force to leap down, id. 23, 47:bustum aut monumentum, aut columnam,
Cic. Leg. 2, 26; so,statuas veterum hominum (c. c. depellere simulacra deorum),
id. Cat. 3, 8, 19:monumenta regis templaque Vestae,
Hor. Od. 1, 2, 15:signa aenea in Capitolio (tempestas),
Liv. 40, 2:omnes Hermas,
Nep. Alcib. 3:turrim,
Caes. B. C. 2, 22; cf.arces,
Hor. Od. 4, 14, 13 et saep.:arbores,
to fell, Liv. 21, 37, 2; Vitr. 2, 9, 4:caput uno ictu,
to cut off, Verg. A. 9, 770; id. ib. 10, 546:libellos,
to tear down, Cic. Quint. 6, 27; Sen. Ben. 4, 12 (but Caes. B. G. 3, 15, antemnis disjectis is the true reading): comam, Afran. ap. Non. 514, 2; cf.:crinibus dejectis,
loose, dishevelled, Tac. A. 14, 30:sortes,
to cast into the urn, Caes. B. C. 1, 6, 5:dejectam aerea sortem accepit galea,
Verg. A. 5, 490 sq.:cum dejecta sors esset,
Liv. 21, 42; cf.:pernam, glandium,
to throw into the pot, Plaut. Stich. 2, 2, 36:alvum,
to purge, Cato R. R. 158; cf.:casei caprini, qui facillimi deiciantur,
i. e. are most easily digested, Varr. R. R. 2, 11, 3;opp. alvum superiorem,
i. e. to vomit, Cato R. R. 156, 2.—Esp.1.Milit. t. t., to drive out, dislodge an enemy from his position: hostes muro turribusque dejecti, Caes. B. G. 7, 28; cf.:2.nostri dejecti sunt loco,
id. ib. 7, 51:praesidium ex saltu,
id. B. C. 1, 37 fin.; cf.:agmen Gallorum ex rupe Tarpeia,
Liv. 7, 10:ex tot castellis,
id. 44, 35:praesidium Claternā,
Cic. Phil. 8, 2, 6; cf.:praesidium loco summe munito,
Hor. Ep. 2, 2, 30: praesidium (without abl.), Caes. B. G. 7, 36, 7; id. B. C. 3, 23, 2; Liv. 4, 53 al.:castra hostium,
to destroy, id. 25, 14:praetorium,
id. 41, 2 et saep.—Jurid. t. t., to drive out, turn out of possession, eject, dispossess (cf. deduco):3.unde vi prohibitus sis... unde dejectus?
Cic. Caecin. 13; cf. id. ib. 17, 50:nisi ex eo loco ubi vestigium impresserit, deici neminem posse,
id. ib. 27, 76 fin.:aliquem de possessione imperii,
Liv. 45, 22.—Naut. t. t., pass.: deici, to be driven out of one's course:4.naves ad inferiorem partem insulae,
Caes. B. G. 4, 28, 2:classis tempestate vexata ad Balearīs insulas deicitur,
Liv. 23, 34, 16; id. 23, 40, 6.—Pregn. (cf.: cado, concĭdo, decĭdo; caedo, concīdo, decīdo, etc.), to fell with a mortal wound, to bring down dead to the ground; to kill, slay:5.his dejectis et coacervatis cadaveribus,
Caes. B. G. 2, 27, 4; 4, 12; id. B. C. 1, 46; 3, 51; cf.:quem telo primum, quem postremum aspera virgo Deicis?
Verg. A. 11, 665:avem ab alto caelo,
id. ib. 5, 542; cf. id. ib. 11, 580:Glaucoque bovem Thetidique juvencam Deicit Ancaeus,
i. e. slaughters as a sacrifice, Val. Fl. 1, 191:super juvencum stabat dejectum leo,
Phaedr. 2, 1, 1:(Hercules) aves sagittis dejecit,
Lact. 1, 9, 2:gruem,
Verg. A. 11, 580.—To lower, let down, hang down, depress, of the head, etc. (cf. II. A. infra):II.dejecto capite (opp. supino capite),
Quint. 11, 3, 69.—Of a nod (opp. relato capite), Apul. Met. 10.—Of a wild beast:id (caput) dejectum semper in terram,
Plin. 8, 21, 32, § 77:in pectora mentum,
Ov. M. 12, 255:euntes dejecta cervice Getae,
Claud. VI. Cons. Hon. 180.—Trop.A.In gen.:B.pueri Sisennae oculos de isto numquam deicere,
never took their eyes off him, Cic. Verr. 2, 4, 15; cf. id. ib. 2, 5, 71:oculos a republica,
id. Phil. 1, 1:dejecit vultum et demissa voce locuta est,
cast down her eyes, Verg. A. 3, 320; cf.:oculos in terram,
Quint. 1, 11, 9 al.;and in Gr. construction, dejectus oculos,
with downcast eyes, Verg. A. 11, 480:dejectus vultum,
Stat. Th. 3, 367:ecquid ergo intellegis quantum mali de humana condicione dejeceris?
thou hast removed, averted, Cic. Tusc. 1, 8; cf.:quantum de doloris terrore,
id. ib. 2, 5, 14:vitia a se ratione,
id. ib. 4, 37, 80; cf.:cruciatum a corpore (with depellere omnia verbera),
id. Verr. 2, 5, 62:hunc metum Siciliae,
id. ib. 2, 5, 49 fin.:quae replenda vel deicienda sunt,
Quint. 10, 4, 1:eum de sententia dejecistis,
hast diverted from his opinion, Cic. Phil. 9, 4, 8:fortis et constantis est, non tumultuantem de gradu deici, ut dicitur,
id. Off. 1, 23, 80; cf. id. Att. 16, 15, 3.—In partic. (acc. to no. I. B. 2.), to cast one down from the prospect of a thing; to prevent from obtaining, to deprive, rob of:C.de honore deici,
Cic. Verr. 1, 9, 25:de possessione imperii,
Liv. 45, 22, 7;for which, ad deiciendum honore eum,
Liv. 39, 41;and, dejecti honore,
id. 3, 35; so with simple abl.:aliquem aedilitate,
Cic. Verr. 1, 8, 23:aedilitate,
id. Verr. 2, 1, 8, § 23:praeturā,
id. Mur. 36, 76:principatu,
Caes. B. G. 7, 63, 8:certo consulatu,
Liv. 40, 46, 14:spe,
id. 44, 28, 1:ea spe,
Caes. B. G. 1, 8, 4; cf.:opinione trium legionum (i. e. spe trium legionum colligendarum),
id. ib. 5, 48:conjuge tanto,
Verg. A. 3, 317. —Without abl.: M. Caelium mentio illa fatua... subito dejecit, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 3:cum inimicum eo quoque anno petentem dejecisset,
Liv. 38, 35:uxorem (sc. conjugio),
Tac. A. 11, 29 fin.:hoc dejecto,
after his fall, Nep. Thras. 3, 1; cf. Tac. A. 2, 3; Luc. 8, 27:ex alto dejectus culmine regni,
Sil. 17, 143.—To humble:I.deicimur, sed non perimus,
Vulg. 2 Cor. 4, 9:deiciendi hominis causa,
Lact. 4, 27, 17.—Hence, dejectus, a, um, P. a. (very rare).Sunk down, low:II.equitatus noster etsi dejectis atque inferioribus locis constiterat,
Caes. B. C. 1, 46, 3:dejectius,
Tert. adv. Marc. 1, 6 fin. —(Acc. to no. II. B., deprived of hope; hence) Cast down, dejected, dispirited:haud dejectus equum duci jubet,
Verg. A. 10, 858; cf.: [p. 535] haud sic dejecta, Stat. Th. 3, 315:in epilogis plerumque dejecti et infracti sumus,
Quint. 9. 4, 138.— Sup. does not occur.— -
44 depello
dē-pello, pŭli, pulsum, 3, v. a., to drive out, drive away, remove, expel; to drive, thrust, or cast down (class. and very freq.).I.Lit.A.In gen.:B.demoveri et depelli de loco,
Cic. Caecin. 17, 49; cf.:anseres de Falerno,
id. Phil. 5, 11:eum de provincia,
Nep. Cat. 2:aquam de agro,
Cato R. R. 155:ab aris et focis ferrum flammamque,
Cic. Sest. 42; cf.:tantam molem a cervicibus nostris,
id. Cat. 3, 7, 17:jugum a civibus,
id. Rep. 2, 25:vincula a singulis vobis,
Liv. 6, 18 med. al.:non equitem dorso, non frenum depulit ore,
Hor. Ep. 1, 10, 38:qui recta via depulsus est,
Quint. 2, 17, 29; cf.:recto cursu,
Hor. S. 2, 5, 78:aliquem urbe,
to banish, Tac. A. 3, 24; cf.:aliquem Italia,
id. ib. 14, 50; 16, [p. 549] 33:nubila caelo,
Tib. 1, 2, 49:ignem classibus,
Verg. A. 5, 727; cf. ib. 9, 78, and 109:tela,
Cic. Quint. 2, 8; cf.:nobis aerata tela,
Tib. 1, 10, 25;and ictus alicui,
Val. Fl. 6, 652:stellas Aurora,
Ov. M. 7, 100; cf.:noctem Aurorae lumina,
id. ib. 7, 835:cum cibo et potione fames sitisque depulsa est,
Cic. Fin. 1, 11, 37; cf.:frigus duramque famem,
Hor. S. 1, 2, 6:morbum,
Cic. Fam. 7, 26 fin.; Caes. B. G. 6, 17; cf.:pestem augurio,
Verg. A. 9, 328:mortem fratri,
Ov. H. 14, 130 et saep.:quo (sc. Mantuam) solemus ovium teneros depellere fetus,
to drive down, Verg. E. 1, 22: cognoscere, corpora se spatio depellere paulum, push or repel one another, Lucr. 2, 219 Munro ad loc. (Lachm. ex conj. decellere).—In partic.1.Milit. t. t., to drive away, expel, dislodge an enemy from his position:b.defensores vallo munitionibusque,
Caes. B. G. 3, 25; so,hostem loco,
id. ib. 7, 49; id. B. C. 3, 52:terrā,
Nep. Alcib. 8, 3:totā Siciliā,
id. Timol. 2:inde vi depelli,
Sall. J. 58, 3; cf. Front. Strat. 2, 5, 17:praesidia ex his regionibus,
Nep. Paus. 2:praesidium facile,
Front. Strat. 1, 10, 3 et saep.—Transf. beyond the milit. sphere, to thrust out, remove from a situation:2.afflicti jam et depulsi loco,
Cic. Rep. 1, 44; cf.:iterum ab eodem (sc. Themistocle) gradu depulsus est,
driven from his position, Nep. Them. 5.—Econom. t. t., a matre, a mamma, or absol., to remove from the breast, to wean, Varr. R. R. 2, 2, 17; 2, 4, 16; Col. 7, 6, 8; Verg. E. 3, 82; 7, 15; id. G. 3, 187.—Of human beings, Suet. Tib. 44. —II.Trop., to deter, divert, dissuade from:2.aliquem de suscepta causa propositaque sententia,
Cic. Lig. 9; id. Fam. 1, 7, 7;for which, aliquem sententiā,
id. Tusc. 2, 6, 16; Liv. 23, 8:aliquem de spe conatuque,
Cic. Cat. 2, 7, § 14;for which, aliquem spe,
Liv. 31, 25, 11; 41, 23, 13:te ex illa crudeli actione meo consilio esse depulsum, Cic. Rab. perd. 5, 17: Caesar ab superioribus consiliis depulsus,
Caes. B. C. 3, 73; cf.:a qua re depulsus,
Nep. Dat. 7, 3; and:judicem a veritate,
Quint. 5 prooem. §1 et saep.: nec tuis depellor dictis quin rumori serviam,
to be deterred, Plaut. Trin. 3, 2, 14; cf.:Vibidiam depellere nequivit, quin, etc.,
to prevent, hinder, Tac. A. 11, 34.—With things as objects, to remove, turn away, divert:3.servitutem depellere civitati,
Cic. post Red. in Sen. 8, 19 fin.; cf.:alicui turpitudinem,
id. Tusc. 3, 32, 77:morte voluntaria turpitudinem,
id. Prov. Cons. 3, 6:duobus hujus urbis terroribus depulsis,
id. Rep. 1, 47, 71:pericula amici,
id. Cluent. 6, 17:multam praedibus ipsique T. Mario,
id. Fam. 5, 20, 4: mortem fratri. Ov. H. 14, 130:omnes molestias,
id. ib. 2, 16:auditiones falsas,
Tac. A. 4, 11:curas vino,
Tib. 1, 5, 37:ostenta a semet in capita procerum,
Suet. Ner. 36 et saep.: quae nequeat ratio depellere dictis. to deny, Lucr. 3, 322.—Absol.:dis depellentibus (i. e. averruncantibus) agnam Percute,
Pers. 5, 167; cf. depulsor fin. -
45 effumigatus
ef-fūmĭgātus, a, um, Part. [fumigo], smoked out, driven out by smoke:coluber,
Tert. ad Mart. 1. -
46 evolvo
ē-volvo, volvi, vŏlūtum, 3 ( per diaeresin ēvŏlŭam, Cat. 66, 74:I.ēvŏlŭisse,
Ov. H. 12, 4), v. a., to roll out, roll forth; to unroll, unfold (class.).Lit.:b.(vis venti) Arbusta evolvens radicibus haurit ab imis,
Lucr. 6, 141; cf.silvas,
Ov. M. 12, 519:cadavera turribus,
Luc. 6, 171:montes corpore,
Ov. M. 5, 355:saxa nudis lacertis,
Luc. 3, 481:intestina,
Cels. 7, 16 et saep.:vestes,
to open, unfold, Ov. M. 6, 581:volumen epistolarum,
to open, Cic. Att. 9, 10, 4:panicum furfure,
i. e. to cleanse, purge, Col. 2, 9 fin.:quae postquam evolvit,
unfolds, evolves, Ov. M. 1, 24 et saep.:amnis prorutam in mare evolvendo terram praealtas voragines facit,
Liv. 44, 8; cf.aquas (Araxes),
Curt. 5, 4, 7.—Evolvere se, or mid. evolvi, to roll out, roll forth, glide away:B.evolvere posset in mare se Xanthus,
discharge itself, Verg. A. 5, 807; cf.:Danubius in Pontum vastis sex fluminibus evolvitur,
empties, Plin. 4, 12, 24, § 79:species (anguis) evoluta repente,
Liv. 26, 19, 7:per humum evolvuntur,
roll themselves along, Tac. G. 39.—Transf.1.To unroll and read a book:2.evolve diligenter ejus eum librum qui est de animo,
Cic. Tusc. 1, 11, 24:volumina,
Quint. 2, 15, 24:fastos,
Hor. S. 1, 3, 112; Ov. F. 1, 657:versus,
id. Tr. 2, 307:jocos,
id. ib. 2, 238; cf.transf.: poëtas,
Cic. Fin. 1, 21, 72; cf.auctores,
Suet. Aug. 89:auctores penitus,
Quint. 12, 2, 8:antiquitatem,
Tac. Or. 29 fin. —To draw out a thread, i. e. to spin, said of the Fates:3.quae seriem fatorum pollice ducunt Longaque ferratis evolvunt saecula pensis,
Claud. Rapt. Pros. 1, 53; and pregn., to spin out, i. e. to spin to an end, said of the Fates:tunc, quae dispensant mortalia fata, sorores Debuerant fusos evoluisse meos,
Ov. H. 12, 4.—To obtain, raise:II.in hoc triduo Aut terra aut mari alicunde aliqua evolvam argentum tibi,
Plaut. Ps. 1, 3, 83.—Trop.A.In gen.: si qui voluerit animi sui complicatam notionem evolvere, to unroll, i. e. to clear up (the figure being taken from a book), Cic. Off. 3, 19, 76; cf.:B.exitum criminis,
id. Cael. 23:promissa evolvit somni,
i. e. turns over, revolves, Sil. 3, 216; cf.:secum femineos dolos,
Sen. Agam. 116:evolutus integumentis dissimulationis (with nudatus),
unwrapped, stripped, Cic. de Or. 2, 86, 350:evolutus bonis,
robbed, Sen. Ep. 74; cf.:sede patria rebusque summis,
Tac. A. 13, 15:ex praeda clandestina,
driven away, Liv. 6, 15:nullo possum remedio me evolvere ex his turbis,
Ter. Ph. 5, 4, 5:se omni turba,
id. Eun. 4, 4, 56.—In partic., to unfold, disclose, narrate:C.naturam rerum omnium,
Cic. Ac. 2, 36: oras belli, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 178 ed. Vahl.):totam deliberationem accuratius,
Cic. Att. 9, 10, 7:rem propositam,
Quint. 1, 1, 20:condita pectoris,
Cat. 66, 74:seriem fati,
Ov. M. 15, 152:haec,
Verg. G. 4, 509 et saep.; cf. with a rel.-clause, Lucr. 1, 954.—To roll away, of time, i. e. to pass, elapse:evolutis multis diebus,
Vulg. Gen. 38, 12:cum evolutus esset annus,
id. 2 Par. 24, 23:evoluto tempore,
id. Esth. 2, 15. -
47 exerceo
ex-ercĕo, ŭi, itum, 2, v. a. [arceo], to drive on, keep busy, keep at work; to oversee, superintend; with an inanimate object, to work, work at, employ one's self about a thing.I.Lit. (mostly poet. and in postAug. prose):II.quod in opere faciundo operae consumis tuae, Si sumas in illis (servis) exercendis, plus agas,
Ter. Heaut. 1, 1, 22; cf.:homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositive sunt his, quorum in numero sunt vilici et monitores,
who oversee them, Dig. 33, 7, 8:exercete, viri, tauros,
Verg. G. 1, 210:i sane, ego te exercebo hodie, ut dignus es,
keep agoing, exercise, Ter. Ad. 4, 2, 48:corpora assiduo varioque exercita motu, etc.,
driven, impelled, Lucr. 2, 97; cf. id. 4, 862; 2, 120; and:exercita cursu Flumina (with fontes liquidi),
Verg. G. 3, 529 Wagn.:(Maeandros) Incertas exercet aquas,
Ov. M. 8, 165:exercere feras,
to drive, hunt, Dig. 7, 1, 62: Mi. Gestiunt pugni mihi. So. Si in me exercituru's, quaeso in parietem ut primum domes, to let loose, set them at me, Plaut. Am. 1, 1, 168:litus arant Rutulosque exercent vomere colles,
work, till, Verg. A. 7, 798:solum presso sub vomere,
id. G. 2, 356:rura bubus,
Hor. Epod. 2, 3:humum in messem,
Verg. G. 1, 219:vineas, arbusta, campos (with curare),
Plin. Ep. 1, 20, 16:agrum multis arationibus,
Pall. Jan. 13, 2:pinguia culta,
Verg. A. 10, 142:ferrum vasto in antro (Cyclopes),
id. ib. 8, 424:telas (aranea),
Ov. M. 6, 145 al.; cf.: neque arva nobis aut metalla aut portus sunt, quibus exercendis reservemur, Tac. Agr. 31.— Poet.:ut possint (aratores), sole reducto, Exercere diem,
i. e. employ the day in labor, perform their day's work, Verg. A. 10, 808.Trop. (freq. and class.).A. (α).Aliquem or aliquid ( in aliqua re, ad aliquid, aliqua re, etc.):(β).me adolescentem multos annos in studio ejusdem laudis (Hortensius) exercuit,
Cic. Brut. 64, 230:quod genus belli esse potest, in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae,
id. de Imp. Pomp. 10, 28:a Diodoto studiosissime in dialectica exercebar,
id. Brut. 90, 309; cf. id. de Or. 1, 57, 244:hanc (animi vim) tu exerce in optimis rebus,
id. Rep. 6, 26:haec aetas (juvenum) exercenda in labore patientiaque et animi et corporis,
id. Off. 1, 34, 122:animos in armis,
Ov. Am. 1, 8, 41:in gramineis exercent membra palaestris,
Verg. A. 6, 642:vocem et vires in hoc,
Cic. de Or. 1, 33, 149 et saep.:Aristoteles adolescentes... ad copiam rhetorum in utramque partem exercuit,
id. Or. 14, 46:ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit,
id. Cat. 1, 10, 25:facultatem dicendi his exercuerunt,
Quint. 2, 4, 41:ingenium multiplici variaque materia,
id. 2, 4, 20:linguas litibus,
Ov. M. 6, 375 et saep.—With simple acc.:quid te exercuit Pammenes?
Cic. Brut. 97, 332:Induciomarus copias cogere, exercere coepit,
to exercise, drill, Caes. B. G. 5, 55, 3:juventutis exercendae causa,
id. ib. 6, 23, 6:ingenium nostrum,
Auct. Her. 3, 21, 34:corpus,
Cic. de Off. 1, 23, 79:exercendae memoriae gratia,
id. de Sen. 11, 38:exercendi stili,
Quint. 10, 5, 15:exercendus est spiritus,
id. 11, 3, 54 et saep.—With se, or pass. in mid. force; and in part. praes. and gerund., to exercise or train one's self, to practise:B.si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit, etc.,
Cic. Or. 28, 99:se vehementissime in his subitis dictionibus,
id. de Or. 1, 33, 152:se in consultationibus,
id. Att. 9, 4, 3:sese ad cursuram,
Plaut. Most. 4, 1, 5:se ad velitationem,
id. Rud. 2, 6, 41:sese quotidianis commentationibus,
Cic. Brut. 71, 249:se genere pugnae,
Caes. B. G. 1, 48, 4:se genere venationis,
id. ib. 6, 28, 3:se saliendo,
Plaut. Bacch. 3, 3, 25:cur non in utrumque protinus locum se exerceant?
Quint. 4, 2, 29 Zumpt N. cr.:Jovem Olympium, eum ipsum, cui se exercebit, implorabit,
Cic. Tusc. 2, 17, 40:cum athletas se exercentes in curriculo videret,
id. de Sen. 9, 27; so,ad virtutem,
Vulg. 1 Tim. 4, 7.—Mid.: ut exerceamur in venando,
Cic. N. D. 2, 64, 161:ut in utrumque locum simul exerceamur,
Quint. 5, 13, 50:faciunt idem, cum exercentur, athletae,
Cic. Tusc. 2, 23, 56:Ciceronis pueri amant inter se, discunt, exercentur,
id. Att. 6, 1, 12:ne aliter exerceri velint,
Quint. 3, 8, 70:in mandatis tuis exercebor,
Vulg. Psa. 118, 15.— Act. part. in mid. force:cum, ceteris in campo exercentibus, in herba ipse recubuisset,
Cic. de Or. 2, 71, 287; so,ipsique dictata exercentibus darent,
Suet. Caes. 26:spectavit assidue et exercentes ephebos,
id. Aug. 98; cf.:si ludicra exercendi aut venandi consuetudine adamare solemus,
of exercising ourselves, Cic. Fin. 1, 20, 69, v. Madv. ad h. l.—To practise, follow, exercise any employment; to employ one's self about, to make use of any thing:2.medicinae exercendae causa,
Cic. Clu. 63, 178:hoc civile quod vocant eatenus exercuerunt, quoad populum praestare voluerunt,
id. Leg. 1, 4, 14:rhetoricen,
Quint. 2, 1, 3; 2, 15, 27:eloquentiam,
id. 1, 4, 6:artem,
id. 3, 6, 18; cf. Hor. Ep. 1, 14, 44:exercere atque exigere vectigalia,
Cic. de Imp. Pomp. 6, 16:cauponam vel stabulum,
Dig. 4, 9, 1, § 5:navem,
ib. 14, 1, 1:auri, argenti, sulphuris, etc.... fodinas,
ib. 7, 1, 13, § 5:negotiationem per libertos,
ib. 26, 7, 58:commercium turis,
Plin. 12, 14, 30, § 54:arma,
Verg. A. 4, 87:arma contra patriam,
Tac. A. 11, 16:gymnasia et otia et turpes amores,
id. ib. 6, 1:acies pueriles,
batiles in sport, Juv. 15, 60:pharetram et arcum,
Val. Fl. 3, 161:vocem (with clamare),
Plaut. Poen. prol. 13.—To follow up, follow out, prosecute, carry into effect, practise, administer:C.judicium,
Cic. Arch. 12, 32:latam legem,
Liv. 4, 51, 4:Tiberius exercendas leges esse respondit,
Tac. A. 1, 72: [p. 684] legem praecipue sumptuariam, Suet. Caes. 43; id. Tib. 58:quaestionem inter sicarios,
Cic. Fin. 2, 16, 54:regnum,
Plin. 10, 21, 24, § 47; cf.imperia,
Verg. G. 2, 370:crudelitatem non solum in vivo sed etiam in mortuo,
Cic. Phil. 11, 3, 8:inimicitias,
id. Div. in Caecil. 4, 13; cf.:graves inimicitias cum aliquo,
Sall. C. 49, 2:gratiam aut inimicitias in tanta re,
id. ib. 51, 16:jurgia, discordia, simultates cum hostibus,
id. ib. 9, 2:cui exercita cum Pisone amicitia,
Tac. A. 1, 14:licentiam,
id. ib. 13, 47:amicitiam,
id. ib. 15, 60:odium,
id. ib. 13, 37:odium in aliquo,
Ov. M. 9, 275 et saep.:facilitatem et lenitudinem animi,
Cic. Off. 1, 25, 88:juris aequabilitatem,
id. ib.; cf.justitiam,
Plin. Ep. 1, 10, 10:scelus, libidinem, avaritiam in socios,
Liv. 29, 17, 13; cf.:avaritiam (juvenes) exercere jubentur,
Juv. 14, 108:foede victoriam in captis,
Liv. 6, 22, 4:acerrume victoriam nobilitatis in plebem,
Sall. J. 16, 2:foede et crudeliter victoriam,
id. C. 38:amores ad aliquem,
Cat. 68, 69:pacem et hymenaeos,
to celebrate, solemnize, Verg. A. 4, 99:nomen patris,
to bear his name, Plin. Pan. 21, 4 et saep.—Pregn., to disturb, disquiet, vex, plague (the figure being taken from the baiting of wild beasts):A.meos casus, in quibus me fortuna vehementer exercuit,
Cic. Tusc. 5, 1, 3:nunc me reliquiae vestrae exercent,
id. Fam. 12, 4, 1:non te nullius exercent numinis irae,
Verg. G. 4, 453:aliquem odiis,
id. A. 4, 622 et saep.:te de praedio Oviae exerceri, moleste fero,
Cic. Att. 13, 22, 4:ergo exercentur poenis,
Verg. A, 6, 739:hominum vitam curis,
Lucr. 5, 1424:ambitio animos hominum exercet,
Sall. C. 11, 1:simultates nimio plures et exercuerunt eum et ipse exercuit eas,
Liv. 39, 40, 9.—In the part. perf.:nate, Iliacis exercite fatis,
Verg. A. 3, 182:Venus exercita curis,
id. ib. 5, 779; cf.:curis exercita corpora,
Ov. M. 7, 634:adversis probitas exercita rebus,
id. Tr. 5, 5, 49: habere aliquem exercitum, Plaut. Fragm. ap. Non. 6, 4.—Hence, exercĭ-tus, a, um, P. a. (acc. to II. C.).Vexed, harassed:B.scito nihil tam exercitum esse nunc Romae quam candidatos omnibus iniquitatibus,
Cic. Att. 1, 11, 2:Tiberius tantis rebus,
Tac. A. 4, 11.— Hence,Vexatious, severe:C.quid magis sollicitum, magis exercitum dici potest?
Cic. Mil. 2, 5:finem tam exercitae militiae orabant,
Tac. A. 1, 35:dura hiems, exercita aestas,
id. ib. 1, 17:aestas (with inquieta),
Plin. Ep. 7, 2, 2:infantiam pueritiamque habuit laboriosam et exercitam,
Suet. Tib. 6 init. —Disciplined:(miles) exercitatus et vetus ob eam rem fortior (opp. rudis et inexercitatus),
Cic. Tusc. 2, 16, 38:mirum in modum juventus,
Flor. 1, 3, 2:proprio in metu, qui exercitam quoque eloquentiam debilitat,
Tac. A. 3, 67:militia,
id. ib. 3, 20:ad omne flagitium,
id. ib. 14, 2:ingenium adulatione,
id. H. 4, 4:Graeca doctrina ore tenus,
id. A. 15, 45.— Comp. and sup.: exercitiorem, exercitissimum (dicebant antiqui), Paul. ex Fest. p. 81, 8 Müll. — Adv.: exercĭtē, in a practised manner; in comp.:cogitare,
App. M. 11, p. 272, 6. -
48 expulso
expulso, āvi, ātum, 1, v. freq. a. [id.], to drive out, to expel (post-Aug. and very rare):si me (i. e. pilam) nobilibus scis expulsare sinistris, Sum tua,
to drive from one's self, drive back, Mart. 14, 46, 1; cf.: expulsim: Seleucia per duces expulsata, qs. driven out of its seat, i. e. overcome, subdued, Amm. 23, 6, 24. -
49 extorris
extorris, e, adj. [ex and terra], driven out of the country, exiled, banished (class.; syn.: exsul, profugus, fugitivus, transfuga, desertor): hinc extorres profugerunt, * Cic. Verr. 2, 3, 51, § 120; cf.:agere aliquem extorrem ab solo patrio ac diis Penatibus in hostium urbem,
Liv. 5, 30, 6:extorris agro Romano,
id. 27, 37, 6:extorris patria, domo,
Sall. J. 14, 11:agmen sedibus suis,
Liv. 32, 13, 14:extorrem egentem perire,
id. 2, 6, 2:Nursini oppido,
Suet. Aug. 12:agris et focis,
Flor. 3, 13, 2 et saep.:brevi extorre hinc omne Punicum nomen,
Liv. 26, 41, 19: aliquem extorrem facere, Turp. ap. Non. 14, 31:is exsul extorrisque esto,
Gell. 2, 12, 1. -
50 extundo
ex-tundo, tŭdi, tūsum, 3, v. a., to beat out, strike out, force out (mostly poet. and post-Aug.; not in Cic. or Caes.).I.Lit.:II.calcibus frontem extudit,
Phaedr. 1, 21, 9; cf. Sen. Contr. 5, 33, 2:frequens tussis sanguinem quoque extundit,
Cels. 4, 4, 5.—Trop.:priusquam id extudi, cum illi subblandiebar,
squeezed out, extorted, Plaut. Most. 1, 3, 64; cf.:ea demum extudit magis convicio quam precibus vel auctoritate,
Suet. Vesp. 2:quis nobis extudit hanc artem?
struck out, found out, devised, Verg. G. 4, 315:eloquentiam,
Gell. 17, 20, 4:vitae mortalis honorem,
Verg. G. 4, 328:perseveranti postulatione extuderunt, ut, etc.,
Val. Max. 5, 2, 10; so with ut, id. 1, 4, 4: alios (discentes) continuatio extundit, in aliis plus impetus facit, hammers out, forms (the figure being taken from a sculptor), Quint. 1, 3, 6:hic exsultantis Salios... et lapsa ancilia caelo extuderat,
embossed, fashioned in relief, Verg. A. 8, 665: cum labor extuderit fastidia, has driven off (= cum vi excusserit, removerit), Hor. S. 2, 2, 14:unum librum extudit et elucubravit,
elaborated, Tac. Or. 9. -
51 fluctivagus
fluctĭvăgus, a, um, adj. [fluctus+vagus], driven about by the waves (post-Aug. poetry):nautae,
Stat. S. 3, 1, 84:unda,
id. Th. 1, 271. -
52 frusto
frusto, āre, v. a., to break to pieces:cum Punicae praedae omnibus promontoriis insulisque frustarentur et fluitarent, etc.,
i. e. the booty taken from the Carthaginians went to wreck and was driven in pieces on the promontories, Flor. 2, 2, 32 (so acc. to the conjecture of Salmasius, Graevius, and others, instead of the common and certainly false reading, frustrarentur. N. Heinsius proposes eructarentur; v. eructo, II.). -
53 fugio
fŭgĭo, fūgi, fŭgĭtum ( gen. plur. part. sync. fugientum, Hor. C. 3, 18, 1; part. fut. fugiturus, Ov. H. 2, 47 al.), 3, v. n. and a. [root FUG; Gr. PHUG, pheugô; Sanscr. bhuj; syn.: flecto, curvo; v. fuga], to flee or fly, to take flight, run away.I.Neutr.A.Lit.:b.propera igitur fugere hinc, si te di amant,
Plaut. Ep. 3, 4, 78; cf.:a foro,
id. Pers. 3, 3, 31:senex exit foras: ego fugio,
I am off, Ter. Heaut. 5, 2, 47:cervam videre fugere, sectari canes,
id. Phorm. prol. 7:qui fugisse cum magna pecunia dicitur ac se contulisse Tarquinios,
Cic. Rep. 2, 19:Aeneas fugiens a Troja,
id. Verr. 2, 4, 33, § 72:omnes hostes terga verterunt, nec prius fugere destiterunt, quam ad flumen Rhenum pervenerint,
Caes. B. G. 1, 53, 1:oppido fugit,
id. B. C. 3, 29, 1:ex ipsa caede,
to flee, escape, id. B. G. 7, 38, 3; cf.:ex proelio Mutinensi,
Cic. Fam. 10, 14, 1:e conspectu,
Ter. Hec. 1, 2, 107: Uticam, Hor. Ep. 1, 20, 13: fenum habet in cornu;longe fuge,
id. S. 1, 4, 34: nec furtum feci nec fugi, run away (of slaves), id. Ep. 1, 16, 46; cf.:formidare servos, Ne te compilent fugientes,
id. S. 1, 1, 78; Sen. Tranq. 8.—Prov.: ita fugias ne praeter casam,
i. e. in fleeing from one danger beware of falling into another, Ter. Phorm. 5, 2, 3 Ruhnk. —In partic., like the Gr. pheugein, to become a fugitive, leave one's country, go into exile:B.fugiendum de civitate, cedendum bonis aut omnia perferenda,
Quint. 6, 1, 19; so,ex patria,
Nep. Att. 4, 4:a patria,
Ov. Tr. 1, 5, 66:in exilium,
Juv. 10, 160; cf. under II. A. b.—Transf., in gen., to pass quickly, to speed, to hasten away, flee away; cf.:b.numquam Vergilius diem dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est,
Sen. Ep. 108 med. (mostly poet. and of inanim. and abstr. things):tenuis fugiens per gramina rivus,
Verg. G. 4, 19:Tantalus a labris sitiens fugientia captat Flumina,
Hor. S. 1, 1, 68:concidunt venti fugiuntque nubes,
id. C. 1, 12, 30:spernit humum fugiente pennā,
hasting away, rapidly soaring, id. ib. 3, 2, 24:nullum sine vulnere fugit Missile,
Stat. Th. 9, 770:insequitur fugientem lumine pinum (i. e. navem),
Ov. M. 11, 469:fugere ad puppim colles campique videntur,
Lucr. 4, 389:fugiunt freno non remorante dies,
Ov. F. 6, 772:sed fugit interea, fugit irreparabile tempus,
Verg. G. 3, 284:annus,
Hor. S. 2, 6, 40:hora,
id. C. 3, 29, 48:aetas,
id. ib. 1, 11, 7.—Of persons:evolat ante omnes rapidoque per aëra cursu Callaicus Lampon fugit,
hastens away, Sil. 16, 335. Here perh. belongs: acer Gelonus, Cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum, i. e. swiftly roves (as a nomade), Verg. G. 3, 462 (acc. to another explan., flees, driven from his abode).—Pregn., to vanish, disappear, to pass away, perish:C.e pratis cana pruina fugit,
Ov. F. 6, 730:fugiunt de corpore setae,
id. M. 1, 739; cf.:jam fessae tandem fugiunt de corpore vires,
Verg. Cir. 447;for which: calidusque e corpore sanguis Inducto pallore fugit,
Ov. M. 14, 755:fugerat ore color,
id. H. 11, 27:nisi causa morbi Fugerit venis,
Hor. C. 2, 2, 15:fugiunt cum sanguine vires,
Ov. M. 7, 859:amor,
Prop. 1, 12, 12:memoriane fugerit in annalibus digerendis, an, etc.,
Liv. 9, 44, 4:gratissima sunt poma, cum fugiunt,
i. e. when they wilt, become wilted, Sen. Ep. 12; cf.: vinum fugiens, under P. a.—Trop. (rare but class.):II. A.nos naturam sequamur, et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus,
Cic. Off. 1, 35, 128; cf.: omne animal appetit quaedam et fugit a quibusdam;quod autem refugit, id contra naturam est, etc.,
id. N. D. 3, 13, 33; Quint. 11, 1, 54:ad verba,
to have recourse to, Petr. 132.Lit. (mostly poet.): erravi, post cognovi, et fugio cognitum, Enn. ap. Auct. Her. 2, 24, 38 (Trag. v. 160 Vahl.):b.cum Domitius concilia conventusque hominum fugeret,
Caes. B. C. 1, 19, 2:neminem neque populum neque privatum fugio,
Liv. 9, 1, 7:vesanum fugiunt poëtam qui sapiunt,
Hor. A. P. 455:percontatorem,
id. Ep. 1, 18, 69:hostem,
id. S. 1, 3, 10:lupus me fugit inermem,
id. C. 1, 22, 12:nunc et ovis ultro fugiat lupus,
Verg. E. 8, 52:(Peleus) Hippolyten dum fugit abstinens,
Hor. C. 3, 7, 18:scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbes,
id. Ep. 2, 77; id. S. 1, 6, 126:data pocula,
Ov. M. 14, 287; cf.vina,
id. ib. 15, 323.— Pass.:sic litora vento Incipiente fremunt, fugitur cum portus,
i. e. is left, Stat. Th. 7, 140. —In partic. (cf. supra, I. A. b.), to leave one's country:2.nos patriam fugimus,
Verg. E. 1, 4:Teucer Salamina patremque cum fugeret,
Hor. C. 1, 7, 22.—Hence:quis exsul Se quoque fugit?
Hor. C. 2, 16, 20.—Transf. (causa pro effectu), to flee away from, to escape, = effugio ( poet.;B.but cf. infra, B. 2.): hac Quirinus Martis equis Acheronta fugit,
Hor. C. 3, 3, 16:insidiatorem,
id. S. 2, 5, 25:cuncta manus avidas fugient heredis,
id. C. 4, 7, 19.—And in a poetically inverted mode of expression: nullum Saeva caput Proserpina fugit (= nemo tam gravis est, ad quem mors non accedat), none does cruel Proserpine flee away from, avoid (i. e. none escapes death), Hor. C. 1, 28, 20.—Trop., to flee from, avoid, shun (very freq. and class.):(β).conspectum multitudinis,
Caes. B. G. 7, 30, 1:ignominiam ac dedecus,
Cic. Rep. 5, 4:nullam molestiam,
id. ib. 3, 5; cf.laborem,
Ter. Heaut. 1, 1, 114; Verg. A. 3, 459 (opp. ferre):recordationes,
Cic. Att. 12, 18:vituperationem tarditatis,
id. de Or. 2, 24, 101; cf.:majoris opprobria culpae,
Hor. Ep. 1, 9, 10:judicium senatus,
Liv. 8, 33, 8:vitium,
Quint. 2, 15, 16:hanc voluptatem (with reformidare),
id. 8, 5, 32:disciplinas omnes (Epicurus),
id. 2, 17, 15:nuptias,
Ter. And. 4, 4, 27; cf.:usum conjugis,
Ov. M. 10, 565:conubia,
id. ib. 14, 69:amplexus senis,
Tib. 1, 9, 74:nec sequar aut fugiam, quae diligit ipse vel odit,
Hor. Ep. 1, 1, 72:spondeum et dactylum (opp. sequi),
Quint. 9, 4, 87.— Pass.:simili inscitiā mors fugitur, quasi dissolutio naturae,
Cic. Leg. 1, 11, 31:quemadmodum ratione in vivendo fugitur invidia, sic, etc.,
Auct. Her. 4, 38, 50:quod si curam fugimus, virtus fugienda est,
Cic. Lael. 13, 47:fugiendas esse nimias amicitias,
id. ib. 13, 45:fugienda semper injuria est,
id. Off. 1, 8, 25; id. Verr. 2, 3, 43, § 103:vitiosum genus fugiendum,
id. Or. 56, 189; cf. Quint. 11, 3, 128:petenda ac fugienda,
id. 3, 6, 49.—Like the Gr. pheugein, with inf. (mostly poet.), to avoid doing something, to omit, forbear, beware, = omittere, cavere:2.illud in his rebus longe fuge credere, etc.,
Lucr. 1, 1052:o fuge te tenerae puerorum credere turbae,
Tib. 1, 4, 9:quid sit futurum cras, fuge quaerere,
Hor. C. 1, 9, 13; cf.also: fuge suspicari, etc.,
id. ib. 2, 4, 22:mene igitur socium summis adjungere rebus, Nise, fugis?
Verg. A. 9, 200; cf. Ov. H. 9, 75:fugeres radice vel herbā Proficiente nihil curarier,
Hor. Ep. 2, 2, 150; cf.:neque illud fugerim dicere, ut Caelius, etc.,
Cic. de Or. 3, 38, 153:huic donis patris triumphum decorare fugiendum fuit?
id. Mur. 5, 11.—Transf. (causa pro effectu; cf. supra, II. A. 2.), to escape ( poet. also of things as subjects):b.tanta est animi tenuitas, ut fugiat aciem,
Cic. Tusc. 1, 22, 50; Ov. F. 2, 80:sed tamen admiror, quo pacto judicium illud Fugerit,
Hor. S. 1, 4, 100:quos viros vigilantia fugit,
whom any vigilance escapes, Verg. G. 2, 265; cf. id. E. 9, 54.—Esp. freq., res me fugit, it escapes me, escapes my notice; I do not observe it, do not know it (cf.:A.latet, praeterit): novus ille populus vidit tamen id, quod fugit Lacedaemonium Lycurgum,
Cic. Rep. 2, 12; cf.:illos id fugerat,
id. Fin. 4, 23, 63:hominem amentem hoc fugit,
id. Verr. 2, 4, 12, § 27:quem res nulla fugeret,
id. Rep. 2, 1:quae (ratio) neque Solonem Atheniensem fugerat, neque nostrum senatum,
id. ib. 2, 34;1, 16: non fugisset hoc Graecos homines, si, etc.,
id. de Or. 1, 59, 253:neminem haec utilitas fugit,
Quint. 2, 5, 17:nisi quae me forte fugiunt, hae sunt fere de animo sententiae,
Cic. Tusc. 1, 11, 22; Quint. 9, 2, 107; 7, 1, 40:nullam rem esse declarant in usu positam militari, quae hujus viri scientiam fugere possit,
Cic. de Imp. Pomp. 10, 28:quae (partitio) fugiet memoriam judicis,
Quint. 4, 5, 3; cf. Gell. 1, 18, 6.—With a subject-clause:de Dionysio, fugit me ad te antea scribere,
Cic. Att. 7, 18, 3; 5, 12, 3:illud alterum quam sit difficile, te non fugit,
id. ib. 12, 42, 2.—Hence, fŭgĭens, entis, P. a., fleeing, fleeting, vanishing.Lit.:2.accipiter,
Lucr. 3, 752:membra deficiunt, fugienti languida vitā,
id. 5, 887:vinum,
growing flat, spoiling, Cic. Off. 3, 23, 91:ocelli,
dying, Ov. Am. 3, 9, 49:portus fugiens ad litora,
running back, retreating, Prop. 4 (5), 6, 15.—Subst. in the later jurid. lang., like the Gr. ho pheugôn, the defendant:B.omnimodo hoc et ab actore et a fugiente exigi,
Cod. Just. 2, 58, § 4 (for which, reus, § 7).—Trop., with gen.:nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris, quin, etc.,
averse to labor, indolent, Caes. B. C. 1, 69, 3:doloris,
Lact. 3, 8, 13:solitudinis (with appeteus communionis ac societatis),
id. 6, 10, 18.— Comp., sup., and adv. do not occur. -
54 impingo
impingo ( inp-), pēgi, pactum, 3 (archaic inf. pres. pass. impingier, Plaut. Capt. 3, 5, 76), v. a. [in-pango], to push, strike, or drive at or into any thing; to thrust, strike, or dash against (not freq. till after the Aug. per.; cf.: incutio, infligo, illido).I.Lit.:B.pugnum in os impinge,
Plaut. Rud. 3, 4, 5:mustriculam in dentes, Afran. ap. Fest. s. v. mustricula, p. 148 Müll.: a paucioribus Othonianis quo minus in vallum impingerentur,
would have been driven to, Tac. H. 2, 41:impactus in carcerem,
Dig. 48, 3, 13; so, to forge on, fix or fasten on:jubete huic crassas compedes impingier,
Plaut. Capt. 3, 5, 76; id. Pers. 4, 4, 24; cf.: fustem alicui, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 9:lapidem Aesopo,
Phaedr. 3, 5, 7:laqueum alicui, Sen. Tranq. an. 10: caput parieti,
Plin. Ep. 3, 16, 12:dentes arbori,
Plin. 8, 3, 4, § 8:aequor scopulis,
Sil. 12, 187:agmina muris,
Verg. A. 5, 805; Stat. Th. 7, 28:impinge pugnum, si muttiverit,
Plaut. Bacch. 4, 7, 2:pessimus gubernator, qui navem, dum portum egreditur, impegit,
Quint. 4, 1, 61:clitellas ferus impingas,
Hor. Ep. 1, 13, 8:nubes vehementer impactae,
Sen. Q. N. 2, 12: impingere se in columnas, to dash one ' s self against, id. de Ira, 1, 19, 4:cum caede magna (hostem) in aciem altiore superstantem tumulo inpegere,
Liv. 27, 18, 14.—Prov.: calcem impingere alicui rei,
i. e. to give it a kick, to cast it aside, Petr. 46; v. calx. —In gen., to hand, press upon, force upon one (rare):II.huic calix mulsi impingendus est, ut plorare desinat,
Cic. Tusc. 3, 19, 44:alicui epistulam,
id. Att. 6, 1, 6; Sen. Ep. 95:oculum libidinose,
to cast upon, direct to, Tert. Idol. 2.—Trop., to drive, throw upon, push or force to any thing:illum libido in contraria impinget,
Sen. Ep. 95 med.:aliquem in litem ac molestiam,
id. ib. 117: dicam tibi impingam grandem, I will direct or bring against you, Ter. Phorm. 2, 3, 92:naturae munus suum,
to throw in her face, Sen. Prov. 6 fin.:egestas Catilinam patriae suae impegit,
drove, incited him against, Flor. 3, 12, 12:quod populos scelerata impegit in arma,
Luc. 6, 406:beneficium,
Sen. Ben. 1, 1: quocumque visum est, libido se impingit, id. de Ira, 2, 8. -
55 inpingo
impingo ( inp-), pēgi, pactum, 3 (archaic inf. pres. pass. impingier, Plaut. Capt. 3, 5, 76), v. a. [in-pango], to push, strike, or drive at or into any thing; to thrust, strike, or dash against (not freq. till after the Aug. per.; cf.: incutio, infligo, illido).I.Lit.:B.pugnum in os impinge,
Plaut. Rud. 3, 4, 5:mustriculam in dentes, Afran. ap. Fest. s. v. mustricula, p. 148 Müll.: a paucioribus Othonianis quo minus in vallum impingerentur,
would have been driven to, Tac. H. 2, 41:impactus in carcerem,
Dig. 48, 3, 13; so, to forge on, fix or fasten on:jubete huic crassas compedes impingier,
Plaut. Capt. 3, 5, 76; id. Pers. 4, 4, 24; cf.: fustem alicui, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 9:lapidem Aesopo,
Phaedr. 3, 5, 7:laqueum alicui, Sen. Tranq. an. 10: caput parieti,
Plin. Ep. 3, 16, 12:dentes arbori,
Plin. 8, 3, 4, § 8:aequor scopulis,
Sil. 12, 187:agmina muris,
Verg. A. 5, 805; Stat. Th. 7, 28:impinge pugnum, si muttiverit,
Plaut. Bacch. 4, 7, 2:pessimus gubernator, qui navem, dum portum egreditur, impegit,
Quint. 4, 1, 61:clitellas ferus impingas,
Hor. Ep. 1, 13, 8:nubes vehementer impactae,
Sen. Q. N. 2, 12: impingere se in columnas, to dash one ' s self against, id. de Ira, 1, 19, 4:cum caede magna (hostem) in aciem altiore superstantem tumulo inpegere,
Liv. 27, 18, 14.—Prov.: calcem impingere alicui rei,
i. e. to give it a kick, to cast it aside, Petr. 46; v. calx. —In gen., to hand, press upon, force upon one (rare):II.huic calix mulsi impingendus est, ut plorare desinat,
Cic. Tusc. 3, 19, 44:alicui epistulam,
id. Att. 6, 1, 6; Sen. Ep. 95:oculum libidinose,
to cast upon, direct to, Tert. Idol. 2.—Trop., to drive, throw upon, push or force to any thing:illum libido in contraria impinget,
Sen. Ep. 95 med.:aliquem in litem ac molestiam,
id. ib. 117: dicam tibi impingam grandem, I will direct or bring against you, Ter. Phorm. 2, 3, 92:naturae munus suum,
to throw in her face, Sen. Prov. 6 fin.:egestas Catilinam patriae suae impegit,
drove, incited him against, Flor. 3, 12, 12:quod populos scelerata impegit in arma,
Luc. 6, 406:beneficium,
Sen. Ben. 1, 1: quocumque visum est, libido se impingit, id. de Ira, 2, 8. -
56 Lares
1.Lăres (old form ‡ Lăses, Inscr. Fratr. Arval.; cf. Varr. L. L. 6, § 2 Müll.), um and ĭum (Larum, Varr. L. L. 5, § 49 Müll.; Cic. Rep. 5, 5, 7; id. N. D. 3, 25, 63; id. Leg. 2, 8, 19; Inscr. Orell. 961:II.Larium,
Liv. 40, 52), m. [old Lat. Lases; Etrusc. Laran, Lalan; root las-; cf. lascivus], tutelar deities, Lares, belonging orig. to the Etruscan religion, and worshipped especially as the presiders over and protectors of a particular locality (cf. Otfr. Müll. Etrusc. 2, p. 90 sq.):praestites,
the tutelar deities of an entire city, Ov. F. 5, 129 sq.:mille Lares geniumque ducis, qui tradidit illos, urbs habet,
id. ib. 5, 145:Puteolanae civitatis,
Inscr. Orell. 1670:civitatum, Inscr. ap. Grut. p. 10, 2: vicorum,
Arn. 3, 41:rurales, Inscr. ap. Grut. p. 251: compitales,
of cross - roads, Suet. Aug. 31; called also Lares compitalicii, Philarg. ad Verg. G. 2, 381:viales,
worshipped by the road-side, Plaut. Merc. 5, 2, 24:permarini,
tutelar deities of the sea, Liv. 40, 52: caelipotentes, Inscr. ap. Tert. de Spect. 5.— Sing.:Lari viali,
Inscr. Orell. 1762; 1894:eundem esse Genium et Larem, multi veteres memoriae prodiderunt,
Censor. 3, 2.—Most commonly the Lares (as familiares or domestici), the tutelar deities of a house, household gods, domestic Lares (whose images stood on the hearth in a little shrine, aedes, or in a small chapel, lararium); as the tutelar deities of each particular dwelling, also in sing.: Lar, Laris, m.(α).In plur.:(β).rem divinam facere Laribus familiaribus,
Plaut. Rud. 5, 1, 17:sanctis Penatium deorum Larumque familiarium sedibus,
Cic. Rep. 5, 5, 7; id. Quint. 27 fin.:ad aedem Larum,
id. N. D. 3, 25, 63:immolet aequis porcum Laribus,
Hor. S. 2, 3, 164:Laribus tuum Miscet numen,
id. C. 4, 5, 34. —In sing.:B.ego Lar sum familiaris, ex hac familia,
Plaut. Aul. prol. 2:haec imponuntur in foco nostro dari,
id. ib. 2, 8, 16:familiae Lar pater, alium Larem persequi,
id. Merc. 5, 1, 5 sq. —Meton., a hearth, dwelling, home (class.; usually in sing.):(β).larem corona nostrum decorari volo,
Plaut. Trin. 1, 2, 1:relinquent larem familiarem suum?
Cic. Verr. 2, 3, 11, § 27:ad suum larem familiarem redire,
id. ib. 2, 3, 54, §125: nobis larem familiarem nusquam ullum esse?
Sall. C. 20:paternus,
Hor. Ep. 2, 2, 51:patrius,
id. S. 1, 2, 56; cf.:avitus apto Cum lare fundus,
id. C. 1, 12, 43:gaudens lare certo,
id. Ep. 1, 7, 58:parvo sub lare,
id. C. 3, 29, 14:conductus,
Mart. 11, 82, 2:deserere larem,
to abandon one's home, Ov. F. 1, 478:pelli lare,
to be driven from a place, id. ib. 6, 362:alumnus laris Antenorei,
i. e. of the city of Padua, Mart. 1, 77, 2: ob eam rem tibi Lare commercioque interdico, Vet. Formul. ap. Paul. Sent. 3, 4, 7.—In plur., Ov. R. Am. 302:2.jussa pars mutare lares,
Hor. C. S. 39.— Poet., of a bird's nest:avis in ramo tecta laremque parat,
Ov. F. 3, 242:cum rapit Halcyones miserae fetumque laremque,
Val. Fl. 4, 45. -
57 lympho
lympho, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [lympha].I.To water, dilute with water:II.admixto vino lymphato, id est, aqua temperato,
Cael. Aur. Tard. 4, 3, 68.—To drive out of one's senses, to distract with fear, to make mad:urbem,
Val. Fl. 3, 47:urbes incursibus,
Stat. Th. 7, 113:hac herba pota lymphari homines,
Plin. 24, 17, 102, § 164. —As neutr.:lymphantes animi,
driven crazy, mad, Plin. 27, 12, 83, § 107.—Hence, lymphātus, a, um, P. a., distracted, crazy, beside one's self, mad:exercitum pavor invasit: quippe lymphati trepidare coeperunt,
Curt. 4, 12, 14:lymphati et attoniti,
Liv. 7, 17, 3:repente lymphati destrictis gladiis invadunt,
Tac. A. 1, 32:lymphatis caeco pavore animis,
id. H. 1, 82:sine more furit lymphata per urbem,
Verg. A. 7, 377:pectora,
Ov. M. 11, 3:mens,
Hor. C. 1, 37, 14:urbs,
Stat. Th. 10, 557:lymphato cursu ruere,
Sil. 1, 459. -
58 mola
mŏla, ae, f. [cf. mulê, mulos, mill, millstone; mulai, grinders, molar-teeth; cf. molaris], a millstone; and usu. plur. molae, a mill (driven by slaves, animals, or water):II.verbera, compedes, molae,
Plaut. Men. 5, 6, 9: molarum strepitum audire, Enn. ap. Non. 506, 4 (Com. 7 Vahl. p. 153):molae oleariae duro et aspero lapide,
Varr. R. R. 1, 55:trusatiles,
Gell. 3, 3, 14:pumiceae,
Ov. F. 6, 318:aquariae,
water-mills, Pall. 1, 42:digni molam versare Nepotis,
Juv. 8, 67:versatiles,
Plin. 36, 18, 29, § 135:mola asinaria,
i. e. millstone, too heavy for a man to drive, Vulg. Matt. 18, 6; id. Marc. 9, 41:molae olivariae,
Paul. Sent. 3, 6, 36.—Transf.A.Grits or grains of spelt coarsely ground and mixed with salt (hence called mola salsa), which it was customary to strew on the victims at sacrifices: mola etiam vocatur far tostum, et sale sparsum, quod eo molito hostiae aspergantur, Paul. ex Fest. p. 141 Müll.:B.sparge molam,
Verg. E. 8, 82:molam et vinum inspergere,
Cic. Div. 2, 16, 37:aut molā salsā aut ture comprecari,
Plaut. Am. 2, 2, 109:molā salsā supplicare,
Plin. 18, 2, 2, § 7: litare, id. praef. med.:consumpsi salsasque molas et turis acervos,
Mart. 7, 5, 4.—A false conception, moon-calf, mole, Plin. 7, 15, 13, § 63; 10, 64, 84, § 184.—C. -
59 Muto
1.mūto, āvi, ātum (arch. subj. mutassis, Plaut. Aul. 3, 6, 49; inf. pass. mutarier, id. Men. prol. 74), 1, v. a. and n. freq. [moveo].I.Prop., to move, to move away or from its place, to move to a place (rare):II.neque se luna quoquam mutat,
does not move, does not budge, Plaut. Am. 1, 1, 117: illa tamen se Non habitu mutatve loco, does not quit her dress or her dwelling, Hor. S. 2, 7, 64:ne quis invitus civitate mutetur,
be forced to leave, be driven from, Cic. Balb. 13, 30:hinc dum muter,
if I can only get away from here, Ov. Tr. 5, 2, 73.—Transf.A.Of change in the thing spoken of itself.1.In gen.a.Act., to alter, change a thing (freq. and class.; cf.b.vario): sententiam mutare numquam,
Cic. Mur 29, 61: ego rogatus mutavi consilium meum. id. Fam. 4, 4, 4:consuetudinem dicendi,
id. Brut. 91, 314:mentes vestras voluntatesque,
id. Prov. Cons. 10, 25:cum testamentum mutare cuperet,
id. Clu. 11, 31: propositum. Petr. 116:ne haec mutet fidem,
Plaut. Mil. 4, 1, 36: nequeo exorare [p. 1181] ut me maneat et cum illo ut mutet fidem, Ter. Phorm. 3, 2, 28:tabulas,
to alter one's will, Juv. 14, 55.— Absol.:natura nescia mutari,
incapable of change, Juv. 13, 240. —With ob:mutatum jus ob unius feneratoris libidinem,
Liv. 8, 28, 1:facilem mutatu gentem,
Tac. A. 14, 23.—With ad:gubernatori ad incursus tempestatum... ratio mutanda est,
Quint. 10, 7, 3:ad singulas paene distinctiones vultus mutandus est,
id. 11, 3, 47.—With Gr. acc.:mutata suos flumina cursus,
Verg. E. 8, 4:negat quicquam ex Latinā ratione mutandum,
Quint. 1, 5, 89.—With cum:cum illo fidem,
Ter. Phorm. 3, 2, 28 supra; more freq. cum aliquā re, to change with or under the influence of a thing:facies locorum cum ventis simul mutatur,
Sall. J. 78, 3:qui cum fortunā non animum mutāsset,
Vell. 2, 82, 2:quarum uvarum vini jucunditas cum regione mutatur,
Col. 3, 2, 16; Ambros. in Abrah. 2, 10, 68.—With in and acc.:bona facile mutantur in pejus,
Quint. 1, 1, 5.—With ex:nisi forte non ex Graeco mutantes, etc.,
Quint. 3, 4, 14:ex feminis mutari in mares,
Plin. 7, 4, 3, § 36. —With de:de uxore nihil mutat,
Ter. And. 5, 4, 46.—With ab:quantum mutatus ab illo Hectore,
Verg. A. 2, 274:longe mutatus ab illo Sampsone, qui, etc.,
Ambros. Spir. Sanc. 2, prol. § 13.—Non mutat, with rel.-clause, it makes no difference: nec mutat confestim, an interjecto tempore, fidem suam adstrinxerunt, Pap. Dig. 46, 1, 52, § 2. —With abl. instrum. ( poet.):ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
Hor. A. P. 60.—Neutr., = mutari, to alter, change:(β).quantum mores mutaverint argumentum,
Liv. 39, 51, 10:postquam mutabat aestus,
Tac. A. 2, 23; 12, 20:annona ex ante convectā copiā nihil mutavit,
Liv. 5, 13, 1:mox in superbiam mutans,
Tac. A. 12, 29:adeo animi mutaverant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium... faceret,
Liv. 9, 12, 3:tantum mutāsse fortunam, ut, etc.,
id. 29, 3, 10; 39, 51, 10.—To differ, be different:(γ).pastiones hiberno ac verno tempore hoc mutant,
Varr. R. R. 2, 2, 12:quantum mutare a Menandro Caecilius visus est,
Gell. 2, 23, 7.—Of style, to vary:2.an ego... poetis, et maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eādem contentione uterentur, crebroque mutarent? etc.,
Cic. Or. 31, 109.—In partic.a.To change the color of, to color, dye (cf.:b.inficio, imbuo): aries jam suave rubenti Murice, jam croceo mutabit vellera luto,
Verg. E. 4, 44:nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt,
Quint. 1, 1, 5.—To change for the better, make better, to improve: placet tibi factum, Micio? Mi.:c.non, si queam mutare,
Ter. Ad. 4, 7, 19.—To change for the worse; pass., of wine, to spoil, turn, etc.:B.ac, nisi mutatum, parcit defundere vinum,
Hor. S. 2, 2, 58:melle mutatum (sc. balsamum),
adulterated, Plin. 12, 25, 54, § 122.—Of change in its relation to other things, etc.1.In gen., to change one thing, etc., for another:2.mutatis ad celeritatem jumentis,
Caes. B. C. 3, 11:vestimenta mutanti tunica ardere visa est,
Suet. Tib. 14:calceos et vestimenta,
Cic. Mil. 10, 28.—Esp. freq.: mutare vestem, to change one's dress: An. Muta vestem. Ch. Ubi mutem?... An. Eamus ad me. Ibi proximum'st ubi mutes, Ter. Eun. 3, 5, 61 sqq.:mutando nunc vestem, nunc tegumenta capitis,
Liv. 22, 1, 3; Sen. Ep. 18, 2.—Esp., to put on the garb of mourning, of humility, etc.:pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti millia vestem mutaverunt,
Cic. post Red. ad Quir. 3, 8:non modo ut vestem mutaret, aut supplex prensaret homines, sed, etc.,
Liv. 2, 61; 8, 37, 9; Cic. Sest. 11, 26; Hor. C. 1, 35, 23.—Esp.a.Mutata verba, i. e. figurative:b.mutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliquā consequenti,
Cic. Or. 27, 92.—Of style, to vary, alter:c.reliquum est ut dicas de conversā oratione atque mutatā,
Cic. Part. Or. 7, 23:genus eloquendi... mutatum,
id. ib. 5, 16.—Of one's assertion or promise:d.quod dixi semel, hau mutabo,
will not break my word, Plaut. Bacch. 5, 2, 90.—Of place, to change, shift, alter:C.locum ex loco mutans (sc. typhon) rapidā vertigine,
Plin. 2, 48, 49, § 132; cf.: quod nec injussu populi mutari finibus posset, to be removed, Liv. 5, 46, 11:exsules sunt, etiam si solum non mutārunt,
i. e. gone into exile, Cic. Par. 4, 31:jussa pars mutare Lares et urbem Sospite cursu,
Hor. C. Sec. 39.—Of common or reciprocal relations, to interchange, exchange.—With cum:D.cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare,
Cic. Verr. 2, 3, 8, § 19:ut vestem cum illo mutem,
Ter. Eun. 3, 5, 24:ne cujus suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent,
Liv. 21, 45, 6.—With pro:C. Hostilio pro Etruriā Tarentum mutaverant (sonatus) provinciam, pro Tarento Capuam mutaverunt,
Liv. 27, 35, 14:non debere eum incerta pro certis mutare,
Sall. J. 83, 1:mutatos pro Macedonibus Romanos dominos,
Liv. 34, 49, 6.—With abl. of that for which the exchange, etc., is made:quid terras alio calentes Sole mutamus (patriā),
Hor. C. 2, 16, 19:victoriae possessionem incertā pace mutāsse,
Liv. 9, 12, 2; also with abl. of that given in exchange, etc.:victrice patriā victam mutari,
id. 5, 30, 3.—So esp. of trading, etc., to exchange, barter, sell, etc.:coepit captivos conmercari Aleos, si quem reperire possit, qui mutet suum,
Plaut. Capt. prol. 28; cf.:homines captivos conmercatur, si queat Aliquem invenire, suum qui mutet filium,
id. ib. 1, 1, 33;1, 2, 68: hic mutat merces surgente a sole, etc.,
Hor. S. 1, 4, 29:mutandi copia,
Sall. J. 18, 5.—With abl.:uvam Furtivā mutat strigili,
Hor. S. 2, 7, 109:suburbanis lactens porcus aere mutandus est,
Col. 7, 9, 4:caetera reponantur, vel aere mutentur,
id. 8, 5, 4:aere mutandi sunt (sc. apri),
id. 9, 1, 7:quamvis Milesia magno Vellera mutentur,
Verg. G. 3, 307; so with cum and pers. with whom the exchange is made:eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio,
Sall. J. 44, 5.—With inter:mutare res inter se instituerant,
Sall. J. 18, 9.—To forsake, abandon, leave:2.mutare, derelinquere,
Non. p. 351, 1:expertum jam principem anxii mutabant,
Tac. H. 3, 44: mihi non persuadetur... mutem meos, Lucil. ap. Non. 351, 3: mutataque sidera pondus Quaesivere suum, i. e. forsaken or abandoned by the gods, Petr. poët. 124, 264.—Hence, mūtā-tus, a, um, P. a., changed, i. e. different, successive:quae (facies) mutatis inducitur atque fovetur Tot medicaminibus,
Juv. 6, 472.mūto, ōnis, m., = membrum virile (rare and only poet.), Lucil. ap. Porphyr. ad Hor. S. 1, 2, 68; also id. ib. Orell. (K. and H. muttonis).3.Mūto, a Roman surname, Cic. Fragm. Or. pro Fundan. p. 445 Orell. -
60 muto
1.mūto, āvi, ātum (arch. subj. mutassis, Plaut. Aul. 3, 6, 49; inf. pass. mutarier, id. Men. prol. 74), 1, v. a. and n. freq. [moveo].I.Prop., to move, to move away or from its place, to move to a place (rare):II.neque se luna quoquam mutat,
does not move, does not budge, Plaut. Am. 1, 1, 117: illa tamen se Non habitu mutatve loco, does not quit her dress or her dwelling, Hor. S. 2, 7, 64:ne quis invitus civitate mutetur,
be forced to leave, be driven from, Cic. Balb. 13, 30:hinc dum muter,
if I can only get away from here, Ov. Tr. 5, 2, 73.—Transf.A.Of change in the thing spoken of itself.1.In gen.a.Act., to alter, change a thing (freq. and class.; cf.b.vario): sententiam mutare numquam,
Cic. Mur 29, 61: ego rogatus mutavi consilium meum. id. Fam. 4, 4, 4:consuetudinem dicendi,
id. Brut. 91, 314:mentes vestras voluntatesque,
id. Prov. Cons. 10, 25:cum testamentum mutare cuperet,
id. Clu. 11, 31: propositum. Petr. 116:ne haec mutet fidem,
Plaut. Mil. 4, 1, 36: nequeo exorare [p. 1181] ut me maneat et cum illo ut mutet fidem, Ter. Phorm. 3, 2, 28:tabulas,
to alter one's will, Juv. 14, 55.— Absol.:natura nescia mutari,
incapable of change, Juv. 13, 240. —With ob:mutatum jus ob unius feneratoris libidinem,
Liv. 8, 28, 1:facilem mutatu gentem,
Tac. A. 14, 23.—With ad:gubernatori ad incursus tempestatum... ratio mutanda est,
Quint. 10, 7, 3:ad singulas paene distinctiones vultus mutandus est,
id. 11, 3, 47.—With Gr. acc.:mutata suos flumina cursus,
Verg. E. 8, 4:negat quicquam ex Latinā ratione mutandum,
Quint. 1, 5, 89.—With cum:cum illo fidem,
Ter. Phorm. 3, 2, 28 supra; more freq. cum aliquā re, to change with or under the influence of a thing:facies locorum cum ventis simul mutatur,
Sall. J. 78, 3:qui cum fortunā non animum mutāsset,
Vell. 2, 82, 2:quarum uvarum vini jucunditas cum regione mutatur,
Col. 3, 2, 16; Ambros. in Abrah. 2, 10, 68.—With in and acc.:bona facile mutantur in pejus,
Quint. 1, 1, 5.—With ex:nisi forte non ex Graeco mutantes, etc.,
Quint. 3, 4, 14:ex feminis mutari in mares,
Plin. 7, 4, 3, § 36. —With de:de uxore nihil mutat,
Ter. And. 5, 4, 46.—With ab:quantum mutatus ab illo Hectore,
Verg. A. 2, 274:longe mutatus ab illo Sampsone, qui, etc.,
Ambros. Spir. Sanc. 2, prol. § 13.—Non mutat, with rel.-clause, it makes no difference: nec mutat confestim, an interjecto tempore, fidem suam adstrinxerunt, Pap. Dig. 46, 1, 52, § 2. —With abl. instrum. ( poet.):ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
Hor. A. P. 60.—Neutr., = mutari, to alter, change:(β).quantum mores mutaverint argumentum,
Liv. 39, 51, 10:postquam mutabat aestus,
Tac. A. 2, 23; 12, 20:annona ex ante convectā copiā nihil mutavit,
Liv. 5, 13, 1:mox in superbiam mutans,
Tac. A. 12, 29:adeo animi mutaverant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium... faceret,
Liv. 9, 12, 3:tantum mutāsse fortunam, ut, etc.,
id. 29, 3, 10; 39, 51, 10.—To differ, be different:(γ).pastiones hiberno ac verno tempore hoc mutant,
Varr. R. R. 2, 2, 12:quantum mutare a Menandro Caecilius visus est,
Gell. 2, 23, 7.—Of style, to vary:2.an ego... poetis, et maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eādem contentione uterentur, crebroque mutarent? etc.,
Cic. Or. 31, 109.—In partic.a.To change the color of, to color, dye (cf.:b.inficio, imbuo): aries jam suave rubenti Murice, jam croceo mutabit vellera luto,
Verg. E. 4, 44:nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt,
Quint. 1, 1, 5.—To change for the better, make better, to improve: placet tibi factum, Micio? Mi.:c.non, si queam mutare,
Ter. Ad. 4, 7, 19.—To change for the worse; pass., of wine, to spoil, turn, etc.:B.ac, nisi mutatum, parcit defundere vinum,
Hor. S. 2, 2, 58:melle mutatum (sc. balsamum),
adulterated, Plin. 12, 25, 54, § 122.—Of change in its relation to other things, etc.1.In gen., to change one thing, etc., for another:2.mutatis ad celeritatem jumentis,
Caes. B. C. 3, 11:vestimenta mutanti tunica ardere visa est,
Suet. Tib. 14:calceos et vestimenta,
Cic. Mil. 10, 28.—Esp. freq.: mutare vestem, to change one's dress: An. Muta vestem. Ch. Ubi mutem?... An. Eamus ad me. Ibi proximum'st ubi mutes, Ter. Eun. 3, 5, 61 sqq.:mutando nunc vestem, nunc tegumenta capitis,
Liv. 22, 1, 3; Sen. Ep. 18, 2.—Esp., to put on the garb of mourning, of humility, etc.:pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti millia vestem mutaverunt,
Cic. post Red. ad Quir. 3, 8:non modo ut vestem mutaret, aut supplex prensaret homines, sed, etc.,
Liv. 2, 61; 8, 37, 9; Cic. Sest. 11, 26; Hor. C. 1, 35, 23.—Esp.a.Mutata verba, i. e. figurative:b.mutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliquā consequenti,
Cic. Or. 27, 92.—Of style, to vary, alter:c.reliquum est ut dicas de conversā oratione atque mutatā,
Cic. Part. Or. 7, 23:genus eloquendi... mutatum,
id. ib. 5, 16.—Of one's assertion or promise:d.quod dixi semel, hau mutabo,
will not break my word, Plaut. Bacch. 5, 2, 90.—Of place, to change, shift, alter:C.locum ex loco mutans (sc. typhon) rapidā vertigine,
Plin. 2, 48, 49, § 132; cf.: quod nec injussu populi mutari finibus posset, to be removed, Liv. 5, 46, 11:exsules sunt, etiam si solum non mutārunt,
i. e. gone into exile, Cic. Par. 4, 31:jussa pars mutare Lares et urbem Sospite cursu,
Hor. C. Sec. 39.—Of common or reciprocal relations, to interchange, exchange.—With cum:D.cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare,
Cic. Verr. 2, 3, 8, § 19:ut vestem cum illo mutem,
Ter. Eun. 3, 5, 24:ne cujus suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent,
Liv. 21, 45, 6.—With pro:C. Hostilio pro Etruriā Tarentum mutaverant (sonatus) provinciam, pro Tarento Capuam mutaverunt,
Liv. 27, 35, 14:non debere eum incerta pro certis mutare,
Sall. J. 83, 1:mutatos pro Macedonibus Romanos dominos,
Liv. 34, 49, 6.—With abl. of that for which the exchange, etc., is made:quid terras alio calentes Sole mutamus (patriā),
Hor. C. 2, 16, 19:victoriae possessionem incertā pace mutāsse,
Liv. 9, 12, 2; also with abl. of that given in exchange, etc.:victrice patriā victam mutari,
id. 5, 30, 3.—So esp. of trading, etc., to exchange, barter, sell, etc.:coepit captivos conmercari Aleos, si quem reperire possit, qui mutet suum,
Plaut. Capt. prol. 28; cf.:homines captivos conmercatur, si queat Aliquem invenire, suum qui mutet filium,
id. ib. 1, 1, 33;1, 2, 68: hic mutat merces surgente a sole, etc.,
Hor. S. 1, 4, 29:mutandi copia,
Sall. J. 18, 5.—With abl.:uvam Furtivā mutat strigili,
Hor. S. 2, 7, 109:suburbanis lactens porcus aere mutandus est,
Col. 7, 9, 4:caetera reponantur, vel aere mutentur,
id. 8, 5, 4:aere mutandi sunt (sc. apri),
id. 9, 1, 7:quamvis Milesia magno Vellera mutentur,
Verg. G. 3, 307; so with cum and pers. with whom the exchange is made:eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio,
Sall. J. 44, 5.—With inter:mutare res inter se instituerant,
Sall. J. 18, 9.—To forsake, abandon, leave:2.mutare, derelinquere,
Non. p. 351, 1:expertum jam principem anxii mutabant,
Tac. H. 3, 44: mihi non persuadetur... mutem meos, Lucil. ap. Non. 351, 3: mutataque sidera pondus Quaesivere suum, i. e. forsaken or abandoned by the gods, Petr. poët. 124, 264.—Hence, mūtā-tus, a, um, P. a., changed, i. e. different, successive:quae (facies) mutatis inducitur atque fovetur Tot medicaminibus,
Juv. 6, 472.mūto, ōnis, m., = membrum virile (rare and only poet.), Lucil. ap. Porphyr. ad Hor. S. 1, 2, 68; also id. ib. Orell. (K. and H. muttonis).3.Mūto, a Roman surname, Cic. Fragm. Or. pro Fundan. p. 445 Orell.
См. также в других словарях:
-driven — [drɪvn] suffix 1. COMMERCE if something is petrol driven, computer driven etc, it is operated or controlled by petrol, a computer etc: • Lower interest rates set off computer driven buy programs that sent stocks soaring late in the day. •… … Financial and business terms
Driven — Saltar a navegación, búsqueda Driven Título Driven Ficha técnica Dirección Renny Harlin Guión Neal Tabashcnick Sylvester Stallone Música … Wikipedia Español
-driven — [driv′ən] combining form 1. powered by [steam driven] 2. controlled by [mouse driven, management driven] 3. motivated, impelled, or kept in force by … Universalium
-driven — [driv′ən] combining form 1. powered by [steam driven] 2. controlled by [mouse driven, management driven] 3. motivated, impelled, or kept in force by [market driven, guilt driven] … English World dictionary
driven — UK US /ˈdrɪvən/ adjective ► if someone is driven, all their effort is directed towards achieving a particular result: »He is a driven man capable of anything … Financial and business terms
driven — [driv′ən] vt., vi. pp. of DRIVE adj. 1. moved along and piled up by the wind [driven snow] 2. having or caused to act or function by a sense of urgency or compulsion [a driven person] … English World dictionary
Driven — Driv en, p. p. of {Drive}. Also adj. [1913 Webster] {Driven well}, a well made by driving a tube into the earth to an aqueous stratum; called also {drive well}. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
-driven — [ drıvn ] suffix used with some nouns to make adjectives meaning strongly influenced or caused by something: a market driven economy … Usage of the words and phrases in modern English
driven — driven; un·driven; … English syllables
-driven — UK [drɪv(ə)n] US suffix used with some nouns to make adjectives meaning strongly influenced or caused by something a market driven economy Thesaurus: suffixeshyponym … Useful english dictionary
driven — (adj.) motivated, by 1972, pp. adjective from DRIVE (Cf. drive) (v.) … Etymology dictionary