-
21 area
ārĕa (in inscriptions freq. ARIA, Inscr. Orell. 4130, etc.), ae, f [some comp. eraze = on the ground; Germ. Erde; Engl. earth, hearth; others, as Varro and Festus, connected it with areo, as if pr. dry land, as terra may be connected with torreo; so Bopp and Curt.], a piece of level ground, a vacant place, esp. in the town (syn.:I.planities, aequor): in urbe loca pura areae,
Varr. L. L. 5, § 38 Müll: area proprie dicitur locus vacuus, Paul. ex Fest. p. 11 Müll.: locus sine aedificio in urbe area;rure autem ager appellatur,
Dig. 50, 16, 211.Lit., ground for a house, a building-spot:II.si Ponendae domo quaerenda est area primum,
Hor. Ep. 1, 10, 13. arearum electio, Vitr. 1, 7, 1:pontifices si sustulerint religionem, aream praeclaram habebimus,
Cic. Att. 4, 1 fin.; Liv. 4, 16; 1, 55; Suet. Vesp. 8; Dig. 7, 4, 10 al.—Transf.A.A vacant space around or in a house, a court (syn. spatium):B.resedimus in areā domŭs,
Plin. Ep. 6, 20, 4; so id. ib. 7, 27, 10; Vulg. 3 Reg. 22, 10; Dig. 43, 22, 1; 8, 2, 1 al.—An open space for games, an open play-ground (syn.:C.campus, curriculum),
Hor. C. 1, 9, 18.— Hence, in gen., a field for effort, etc. (syn.:campus, locus, q. v.),
Ov. Am. 3, 1, 26, and trop.:area scelerum,
i. e. where vices have full scope, Cic. Att. 9, 18.—Also, a raceground, Ov. F. 4, 10 (cf. id. ib. 2, 360); and trop., the course of life:vitae tribus areis peractis (i. e. pueritiā, juventute, senectute),
Mart. 10, 24.—A threshing floor (among the ancients, an open space in the vicinity of the house).1.Lit.:2.neque in segetibus neque in areis neque in horreis,
Cic. Verr. 2, 3, 8; Hor. C. 1, 1, 10; id. S. 1, 1, 45; Tib. 1, 5, 22; Vulg. Gen. 50, 10; ib. Isa. 21, 10. Its construction may be learned from Cato, R. R. 91 and 129; Varr. R. R. 1, 51; Verg. G. 1, 178 sqq. Voss; Col. 5, 1, 4; 5, 2, 20; and Pall. 1, 36 al.—Trop., of the body of Christians, as subject to separation, judgment (eccl. Lat.), Vulg. Matt. 3, 12; Aug. Ver. Rel. 5.—D.The halo around the sun or moon: tales splendores Graeci areas (i. e. halônas) vocavere, Sen. Q. N. 1, 2.—E.A bed or border in a garden, Varr. L. L. 6, § 64 Müll.; Col. 11, 3; Plin. 19, 4, 20, § 60; Pall. 1, 34.—F.A fowling-floor, Plaut. As. 1, 3, 64: aedes nobis area est;G.auceps sum ego,
id. ib. 1, 3, 67.—A burying-ground, church-yard, Tert. ad Scap. 3. —H.A bald spot upon the head, baldness, Cels. 6, 4; Mart. 5, 50. -
22 eminentes
I.Lit.A.In gen. (syn.:B.exstare, excedere): cum ex terra nihil emineret, quod contemplationi caeli officere posset,
Cic. Div. 1, 42:globus terrae e mari,
id. Tusc. 1, 28:stipites ex terra,
Caes. B. G. 7, 73, 6; cf.:stipites ab ramis,
id. ib. §3: belua ponto,
Ov. M. 4, 690:rupes aequore,
Luc. 2, 667:moles aquā,
Curt. 4, 2, 21:oculi extra terram,
Plin. 17, 21, 35, § 154:balaena dorso multum super aquas,
id. 9, 6, 5, § 14:super corpus quasi verrucula,
Cels. 5, 28, 14:ferrum per costas,
Liv. 8, 7 et saep.— Absol., Caes. B. C. 1, 41, 4; 2, 9, 1; Sall. J. 94, 2; Lucr. 1, 780 et saep.; cf.alte,
Ov. M. 15, 697:hasta in partes ambas,
id. ib. 5, 139:jugum in mare,
Caes. B. C. 2, 24, 3; cf.:lingua in altum (i. e. mare),
Liv. 44, 11.—In partic., in painting, to stand out in relief, be prominent, as the lights in a picture, Cic. de Or. 3, 26, 101; Quint. 2, 17, 21; 8, 5, 26; Plin. 35, 11, 40, § 131 al.; cf. eminentia, I.—II.Trop., to be prominent, stand out, become conspicuous (syn.: eluceo, praecello, excello, appareo, praesto, antecedo).A.In gen.:B.animus, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras,
will extend beyond, Cic. Rep. 6, 26 Mos.:ii quorum eminet audacia atque projecta est,
id. Clu. 65, 183:quod quo studiosius ab ipsis opprimitur et absconditur, eo magis eminet et apparet,
comes out, becomes visible, id. Rosc. Am. 41 fin.; cf. id. Verr. 2, 5, 62 Zumpt N. cr.; id. Tusc. 2, 26 fin.; Quint. 2, 12, 7; 11, 1, 56; 11, 3, 73 Spald.; Liv. 2, 5 fin.; 2, 10 al.; Curt. 4, 1, 24; 8, 1, 50; Ov. F. 3, 250:vix ex gratulando miser jam eminebam,
was but now emerging from the flood of congratulations, Plaut. Capt. 3, 2, 5:vox eminet una,
makes itself distinctly audible, Ov. M. 15, 607.—In partic., to be prominent, conspicuous through one's (good) qualities, to distinguish one's self, be eminent:A.Demosthenes unus eminet inter omnes in omni genere dicendi,
Cic. Or. 29 fin.; so with inter, Quint. 8, 5, 9; 12, 5, 5; cf. with super, Flor. 4, 2, 10:in aliqua re,
Quint. 1, 12, 15; 2, 3, 6; 8, 3, 64 al.:aliqua re,
Vell. 2, 127, 2; 2, 130, 1; Quint. 2, 8, 4; 3, 8, 65.— Absol.:excellit atque eminet vis, potestas, etc.,
Cic. Rep. 2, 28;so with excellit,
Tac. Or. 32:quae (sententiarum ornamenta) emineant pauciora,
Cic. Or. 24, 81; so Liv. 5, 36; Vell. 2, 49 al.:altius,
Nep. Chabr. 3, 3.—Hence, ēmĭnens, entis, P. a., standing out, projecting, prominent, high, lofty.Lit. (syn. editus):B.promontoria,
Caes. B. C. 2, 23, 2:trabes,
id. ib. 2, 9, 5:saxa,
Sall. J. 93, 4:oculi,
Cic. Vatin. 2:genae leviter,
id. N. D. 2, 57, 143:statura,
Suet. Calig. 50:capita papaverum,
Front. Strat. 1, 1, 4; Flor. 1, 7, 7: aedes, standing on high ground (opp. plana), id. 1, 9, 4:nihil (in globo),
Cic. N. D. 2, 18; cf. ib. 1, 27; cf. also the art. eminentia: patibulo eminens affigebatur, Sall. H. Fragm. ap. Non. 366, 14 (4, 40 Dietsch).— Comp.:trabes,
Caes. B. C. 2, 9, 3:nasus a summo,
Suet. Aug. 79;of perspective in painting: alia eminentiora, alia reductiora fecerunt,
Quint. 11, 3, 46.— Sup.:aliquod in montibus (i. e. vertex),
Quint. 8, 2, 7; cf.mons,
Flor. 4, 12, 49.—Trop., lofty, distinguished, eminent (esp. freq. in the postAug. per., and mostly in the sup.; syn.:(α).praeclarus, praestans, excellens, etc.): species deorum quae nihil solidi habeat, nihil eminentis,
Cic. N. D. 1, 27, 75:ingenium,
Quint. 6 prooem. §1: res dictu,
Vell. 2, 114, 1.—Prov.:eminentis fortunae comes invidia,
Vell. Pat. 1, 9, 6.— Plur. as subst.: ēmĭnentes, ĭum, m., distinguished men, Tac. Agr. 5.— ēmĭnentĭa, ĭum, n.Admirable passages in an oration, Quint. 10, 1, 86.—(β).Greatness, distinction:nun. quam eminentia invidia carent,
Vell. 2, 40, 6.— Comp.:eloquentia,
Tac. Or. 25.— Sup.:auctores,
Quint. 1, 2, 2; 1, 10, 10; 2, 3, 1; 9, 4, 79 et saep.; cf. Ruhnk. Vell. 2, 83 fin. — In the later empire, Eminentissimus was a title of the Praefectus praetorio, and of the Magister militum, Cod. Just. 12, 47, 1; 9, 41, 11 et saep.— Adv.: ēmĭnenter, highly, eminently, August. in Psa. 95, 1.— Comp.:projectae cautes eminentius,
Amm. 24, 2, 12:non eminentius quam municipaliter natus,
i. e. of higher, nobler birth, Sid. Ep. 1, 11. -
23 emineo
I.Lit.A.In gen. (syn.:B.exstare, excedere): cum ex terra nihil emineret, quod contemplationi caeli officere posset,
Cic. Div. 1, 42:globus terrae e mari,
id. Tusc. 1, 28:stipites ex terra,
Caes. B. G. 7, 73, 6; cf.:stipites ab ramis,
id. ib. §3: belua ponto,
Ov. M. 4, 690:rupes aequore,
Luc. 2, 667:moles aquā,
Curt. 4, 2, 21:oculi extra terram,
Plin. 17, 21, 35, § 154:balaena dorso multum super aquas,
id. 9, 6, 5, § 14:super corpus quasi verrucula,
Cels. 5, 28, 14:ferrum per costas,
Liv. 8, 7 et saep.— Absol., Caes. B. C. 1, 41, 4; 2, 9, 1; Sall. J. 94, 2; Lucr. 1, 780 et saep.; cf.alte,
Ov. M. 15, 697:hasta in partes ambas,
id. ib. 5, 139:jugum in mare,
Caes. B. C. 2, 24, 3; cf.:lingua in altum (i. e. mare),
Liv. 44, 11.—In partic., in painting, to stand out in relief, be prominent, as the lights in a picture, Cic. de Or. 3, 26, 101; Quint. 2, 17, 21; 8, 5, 26; Plin. 35, 11, 40, § 131 al.; cf. eminentia, I.—II.Trop., to be prominent, stand out, become conspicuous (syn.: eluceo, praecello, excello, appareo, praesto, antecedo).A.In gen.:B.animus, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras,
will extend beyond, Cic. Rep. 6, 26 Mos.:ii quorum eminet audacia atque projecta est,
id. Clu. 65, 183:quod quo studiosius ab ipsis opprimitur et absconditur, eo magis eminet et apparet,
comes out, becomes visible, id. Rosc. Am. 41 fin.; cf. id. Verr. 2, 5, 62 Zumpt N. cr.; id. Tusc. 2, 26 fin.; Quint. 2, 12, 7; 11, 1, 56; 11, 3, 73 Spald.; Liv. 2, 5 fin.; 2, 10 al.; Curt. 4, 1, 24; 8, 1, 50; Ov. F. 3, 250:vix ex gratulando miser jam eminebam,
was but now emerging from the flood of congratulations, Plaut. Capt. 3, 2, 5:vox eminet una,
makes itself distinctly audible, Ov. M. 15, 607.—In partic., to be prominent, conspicuous through one's (good) qualities, to distinguish one's self, be eminent:A.Demosthenes unus eminet inter omnes in omni genere dicendi,
Cic. Or. 29 fin.; so with inter, Quint. 8, 5, 9; 12, 5, 5; cf. with super, Flor. 4, 2, 10:in aliqua re,
Quint. 1, 12, 15; 2, 3, 6; 8, 3, 64 al.:aliqua re,
Vell. 2, 127, 2; 2, 130, 1; Quint. 2, 8, 4; 3, 8, 65.— Absol.:excellit atque eminet vis, potestas, etc.,
Cic. Rep. 2, 28;so with excellit,
Tac. Or. 32:quae (sententiarum ornamenta) emineant pauciora,
Cic. Or. 24, 81; so Liv. 5, 36; Vell. 2, 49 al.:altius,
Nep. Chabr. 3, 3.—Hence, ēmĭnens, entis, P. a., standing out, projecting, prominent, high, lofty.Lit. (syn. editus):B.promontoria,
Caes. B. C. 2, 23, 2:trabes,
id. ib. 2, 9, 5:saxa,
Sall. J. 93, 4:oculi,
Cic. Vatin. 2:genae leviter,
id. N. D. 2, 57, 143:statura,
Suet. Calig. 50:capita papaverum,
Front. Strat. 1, 1, 4; Flor. 1, 7, 7: aedes, standing on high ground (opp. plana), id. 1, 9, 4:nihil (in globo),
Cic. N. D. 2, 18; cf. ib. 1, 27; cf. also the art. eminentia: patibulo eminens affigebatur, Sall. H. Fragm. ap. Non. 366, 14 (4, 40 Dietsch).— Comp.:trabes,
Caes. B. C. 2, 9, 3:nasus a summo,
Suet. Aug. 79;of perspective in painting: alia eminentiora, alia reductiora fecerunt,
Quint. 11, 3, 46.— Sup.:aliquod in montibus (i. e. vertex),
Quint. 8, 2, 7; cf.mons,
Flor. 4, 12, 49.—Trop., lofty, distinguished, eminent (esp. freq. in the postAug. per., and mostly in the sup.; syn.:(α).praeclarus, praestans, excellens, etc.): species deorum quae nihil solidi habeat, nihil eminentis,
Cic. N. D. 1, 27, 75:ingenium,
Quint. 6 prooem. §1: res dictu,
Vell. 2, 114, 1.—Prov.:eminentis fortunae comes invidia,
Vell. Pat. 1, 9, 6.— Plur. as subst.: ēmĭnentes, ĭum, m., distinguished men, Tac. Agr. 5.— ēmĭnentĭa, ĭum, n.Admirable passages in an oration, Quint. 10, 1, 86.—(β).Greatness, distinction:nun. quam eminentia invidia carent,
Vell. 2, 40, 6.— Comp.:eloquentia,
Tac. Or. 25.— Sup.:auctores,
Quint. 1, 2, 2; 1, 10, 10; 2, 3, 1; 9, 4, 79 et saep.; cf. Ruhnk. Vell. 2, 83 fin. — In the later empire, Eminentissimus was a title of the Praefectus praetorio, and of the Magister militum, Cod. Just. 12, 47, 1; 9, 41, 11 et saep.— Adv.: ēmĭnenter, highly, eminently, August. in Psa. 95, 1.— Comp.:projectae cautes eminentius,
Amm. 24, 2, 12:non eminentius quam municipaliter natus,
i. e. of higher, nobler birth, Sid. Ep. 1, 11. -
24 plaga
1.plāga, ae, f. [cf. plango], = plêgê, a blow, stroke, wound, stripe (class.; syn.: ictus, verbera, vulnus).I.Lit.A.In gen., Cic. Verr. 2, 5, 51, § 134:B. 1.(pueris) dant animos plagae,
Verg. A. 7, 382; Ov. M. 12, 487; 13, 119; Gell. 5, 15, 7:plagae et vulnera,
Tac. G. 7.—Of the shock of atoms striking together, Cic. Fat. 20, 48; cf. id. ib. 10, 22.—Absol.:2.plagis costae callent,
Plaut. Ps. 1, 2, 4:quem irrigatum plagis pistori dabo,
refreshed by a flogging, id. Ep. 1, 2, 18:plagas pati,
Ter. Eun. 2, 2, 13:plagas perferre,
to bear, receive blows, Cic. Tusc. 2, 17, 41:plagam accipere,
id. Sest. 19, 44:plagam mortiferam infligere,
to inflict a mortal wound, id. Vatin. 8, 20:plaga mediocris pestifera,
id. Off. 1, 24, 84:verbera et plagas repraesentare,
stripes and blows, Suet. Vit. 10:plagis confectus,
Cic. Verr. 2, 5, 54, § 140:flagelli plaga livorem facit,
Vulg. Ecclus. 28, 21:plagam curare,
Cels. 5, 26, 24:suere,
id. 5, 26, 23.—With gen.:C.scorpionum et canum plagas sanare,
Plin. H. N. 23 prooem. 3, § 6.—Transf., a welt, scar, stripe:II.etiam de tergo ducentas plagas praegnatis dabo,
swollen welts, Plaut. As. 2, 2, 10.—Trop.A.A blow, stroke; an injury, misfortune (class.):B. C. D.illa plaga est injecta petitioni tuae maxima,
that great blow was given, that great obstacle was presented, Cic. Mur. 23, 48:sic nec oratio plagam gravem facit, nisi, etc.,
makes a deep impression, id. Or. 68, 228:levior est plaga ab amico, quam a debitore,
loss, injury, id. Fam. 9, 16, 7:hac ille perculsus plaga non succubuit,
blow, disaster, Nep. Eum. 5.—Slaughter, destruction (late Lat.):2.percussit eos plagā magnā,
Vulg. 1 Reg. 23, 5; id. 2 Reg. 17, 9.plăga, ae, f. [root plak- of Gr. plakous; cf. planca, plancus, plānus].A.A region, quarter, tract (mostly poet.; v. Madv. ad Cic. Fin. 2, 4, 12, where de plagis omnibus is the reading of the best MSS., but pagis of the edd.; but cf. Mütz. ad Curt. p. 516 sq.; and Krebs, Antibarb. p. 869;B. 3.syn.: regio, tractus, terra): aetheria,
the ethereal regions, the air, Verg. A. 1, 394: caeli scrutantur plagas, Poët. ap. Cic. Div. 2, 13, 30:et si quem extenta plagarum Quattuor in medio dirimit plaga solis iniqui,
zones, Verg. A. 7, 226:ardens,
the torrid zone, Sen. Herc. Oet. 67; also called fervida, id ib. 1219: septentrionalis, Plin. 16, 32, 59, § 136:ea plaga caeli,
Just. 42, 3, 2:ad orientis plagam,
Curt. 4, 37, 16:ad orientalem plagam,
on the east, in the eastern quarter, Vulg. Deut. 4, 41:contra orientalem plagam urbis, id. Josue, 4, 19: ad septentrionalem plagam collis,
side, id. Judic. 7, 1 et saep.—plăga, ae, f. [root plek-; Gr. plekô, weave, entwine; cf. plecto, plico, du-plex], a hunting-net, snare, gin (class.; syn.: retia, casses).A.Lit.:B.canes compellunt in plagas lupum,
Plaut. Poen. 3, 3, 35:tendere plagas,
Cic. Off. 3, 17, 68:extricata densis Cerva plagis,
Hor. C. 3, 5, 32; Ov. M. 7, 768:nodosae,
id. F. 6, 110:inque plagam nullo cervus agente cadit (al. plagas),
id. A. A. 3, 428:aut trudit... Apros in obstantes plagas,
Hor. Epod. 2, 32.—Of the spider's web:illa difficile cernuntur, atque ut in plagis liniae offensae praecipitant in sinum,
Plin. 11, 24, 28, § 82.— Sing. (very rare):sic tu... tabulam tamquam plagam ponas,
Cic. Off. 3, 17, 68.—Trop., a snare, trap, toil (class.;II.syn. pedica): se impedire in plagas,
Plaut. Mil. 4, 9, 11:se in plagas conicere,
id. Trin. 2, 1, 11:quas plagas ipsi contra se Stoici texuerunt,
Cic. Ac. 2, 48, 147:in illas tibi majores plagas incidendum est,
id. Verr. 2, 5, 58, § 151:Antonium conjeci in Caesaris Octaviani plagas,
id. Fam. 12, 25, 4:speculabor, ne quis nostro consilio venator assit cum auritis plagis, i. e. arrectis attentisque auribus,
Plaut. Mil. 3, 1, 14.— Sing. (rare) hanc ergo plagam effugi, Cic. Att. 7, 1, 5.—A bedcurtain, a curtain (ante-class.; v. plagula), Varr. ap. Non. 162, 28:eburneis lectis et plagis sigillatis,
id. ib. 378, 9:chlamydes, plagae, vela aurea,
id. ib. 537, 23. -
25 praedico
1.prae-dĭco, āvi, ātum, 1, v. a.I. A.Lit., of a public crier:B.ut praeco praedicat,
Plaut. Bacch. 4, 7, 17:auctionem praedicem, ipse ut venditem,
id. Stich. 1, 3, 41; cf.:si palam praeco praedicasset,
Cic. Verr. 2, 3, 16, § 40; Cic. Quint. 15, 50; id. Off. 3, 13, 55; id. Fam. 5, 12, 8.—Transf.1.In gen., to make publicly known, to announce, proclaim, to say, relate, state, declare (syn.:2.moneo, ante denuntio,
Cic. Verr. 1, 12, 36; 1, 15, 43;class.): audes mihi praedicare id, Domi te esse?
Plaut. Am. 2, 1, 11:vera praedico,
id. ib. 3, 2, 20:aliam nunc mihi orationem despoliato praedicas, atque olim,
you tell a different story, speak another language, id. As. 1, 3, 52:utrum taceamne an praedicem?
Ter. Eun. 4, 4, 53:si quidem haec vera praedicat,
id. And. 3, 1, 7.—With obj.-clause:qui ingenti magnitudine corporum Germanos esse praedicabant,
Caes. B. G. 1, 39; Sall. C. 48, 9; Caes. B. C. 3, 106, 4:barbari paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt,
reported, id. B. G. 4, 34:injuriam in eripiendis legionibus praedicat,
displays, id. B. C. 1, 32, 6:ut praedicas,
as you assert, Cic. Cat. 1, 9, 23:quod mihi praedicabas vitium, id tibi est,
that you attribute to me, Plaut. Am. 1, 1, 249:avus tuus tibi aediliciam praedicaret repulsam,
would tell you of the repulse that P. Nasica suffered respecting the edileship, Cic. Planc. 21, 51.—In partic., to praise, laud, commend, vaunt, extol (syn.: laudo, celebro); constr. with aliquid ( de aliquo), de aliquā re, and absol., Plaut. Merc. 2, 2, 18:3.quid ego ejus tibi nunc faciem praedicem aut laudem?
Ter. Eun. 3, 5, 17:beata vita glorianda et praedicanda est,
Cic. Tusc. 5, 17, 50; Plin. 19, 4, 19, § 57:aliquid miris laudibus,
id. 25, 5, 18, § 40; 13, 24, 47, § 130; Plin. Ep. 1, 14, 10; Plaut. Trin. 2, 2, 54.—With obj.-clause:Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant,
Caes. B. G. 6, 17:quae de illo viro Sulla, quam graviter saepe praedicaverunt!
Cic. Phil. 11, 13, 33:qui possit idem de se praedicare, numquam se plus agere, etc.,
id. Rep. 1, 17, 27; cf. id. Pis. 1, 2.—With de aliquā re:qui de meis in vos meritis praedicaturus non sum,
Caes. B. C. 2, 32.— Absol.:qui benefacta sua verbis adornant, non ideo praedicare, quia fecerint, sed, ut praedicarent, fecisse creduntur,
Plin. Ep. 1, 8, 15:verecundia in praedicando,
Tac. Agr. 8 fin. —To preach the gospel (eccl. Lat.):II.evangelium,
Vulg. Matt. 4, 23:baptismum,
id. Marc. 1, 4; absol., id. Matt. 4, 17 et saep.—For praedicere, to foretell, predict (eccl. Lat.):2. I.persecutiones eos passuros praedicabat,
Tert. Fug. in Persec. 6; so,persecutiones praedicatae,
id. ib. 12.In gen. (mostly post-Aug.; cf.II.praefor),
Ter. And. 4, 4, 54:hoc primum in hac re praedico tibi,
id. ib. 1, 1, 19:Davus dudum praedixit mihi,
id. ib. 5, 1, 21; 1, 2, 34; Quint. 4, 2, 57:tria, quae praediximus,
have mentioned before, id. 3, 6, 89; 2, 4, 24:praedicta ratio,
id. 8, 6, 52: ratio ejus in medicinā similis praedictis. Plin. 33, 13, 37, § 136; Plin. Ep. 4, 14, 8.—In partic.A.To foretell, predict; to forebode (class.):B.defectiones solis et lunae multo ante praedicere,
Cic. Sen. 14, 49; so,eclipsim,
Plin. 2, 12, 9, § 53:futura,
Cic. Div. 1, 1, 2; Petr. [p. 1417] 137 fin.:nihil adversi accidit non praedicente me,
that I had not predicted, id. Fam. 6, 6:aliquid,
Sen. Q. N. 2, 32, 5:malum hoc nobis De caelo tactas memini praedicere quercus,
Verg. E. 1, 17:hos luctus,
id. A. 3, 713.—To give notice or warning of, to appoint, fix (mostly post-Aug.), Naev. ap. Non. 197, 16:C.ubi praetor reo atque accusatoribus diem praedixisset,
Tac. A. 2, 79:praedictā die,
id. ib. 11, 27:insula Batavorum in quam convenirent praedicta,
id. ib. 2, 6; cf. Plin. 10, 23, 31, § 61:praedicta hora,
Suet. Claud. 8.—To say what one should do, to advise, warn, admonish, inform, charge, command (class.; syn.: praecipio, moneo); usually constr. with ut or ne:D.Pompeius suis praedixerat, ut, etc.,
Caes. B. C. 3, 92; Nep. Them. 7, 3; Liv. 2, 10, 4; 22, 60; 39, 19, 2:ei visam esse Junonem praedicere, ne id faceret,
Cic. Div. 1, 24, 48; Liv. 10, 41:praedixit, ne destinatum iter peterent,
Vell. 2, 82, 2; Tac. A. 13, 36; cf. in the abl. absol.:praedicto, ne in re publicā haberetur,
id. ib. 16, 33.—With acc.:unum illud tibi... Praedicam,
Verg. A. 3, 436; cf. with an obj.-clause:Mummius jussit praedici conducentibus, si eas (statuas) perdidissent, novas eos reddituros,
Vell. 1, 13, 4; absol. of a physician, Curt. 3, 6, 3.—To proclaim, announce at an auction, etc. (cf. 1. praedico, I. A.):A.si in auctione praedictum est, ne, etc.,
Gai. Inst. 4, 126.—Hence, praedictus, a, um, P. a., previously named, before mentioned, preceding:vicina praedictae sed amplior virtus est,
Quint. 8, 3, 83:nomen,
id. 9, 3, 66:posterior ex praedictis locus,
id. 2, 4, 24; 10, 1, 74:simul pedes, eques, classis aput praedictum amnem convenere,
Tac. A. 1, 60; Plin. 10, 23, 31, § 76.— praedictum, i, n.(Acc. to II. A.) A foretelling, prediction (class.;B. C.syn. praesagium): Chaldaeorum praedicta,
Cic. Div. 2, 42, 89:astrologorum,
id. ib. 2, 42, 88:vatum,
id. Leg. 2, 12, 30; Verg. A. 4, 464:haruspicis,
Suet. Oth. 6; Plin. 2, 7, 5, § 24:deorum,
Val. Fl. 4, 460.— -
26 secerno
sē-cerno, crēvi, crētum, 3 (old inf. secernier, Lucr. 3, 263), v. a.I.Lit., to put apart, to sunder, sever, separate (freq. and class.; not in Cæs.; cf.: sepono, sejungo, secludo); constr. with simple acc., or with ab aliquā re; less freq. ex aliquā re; poet. with abl.(α).With simple acc.:(β).quae non animalia solum Corpora sejungunt, sed terras ac mare totum Secernunt,
Lucr. 2, 729:seorsum partem utramque,
id. 3, 637:arietes, quibus sis usurus ad feturam, bimestri tempore ante secernendum,
Varr. R. R. 2, 2, 13 (cf. infra, b):stamen secernit harundo,
Ov. M. 6, 55:sparsos sine ordine flores Secernunt calathis,
separate in baskets, id. ib. 14, 267:nihil (praedae) in publicum secernendo augenti rem privatam militi favit,
setting apart for the public treasury, Liv. 7, 16; cf.:Juppiter illa piae secrevit litora genti,
hath set apart for the pious race, Hor. Epod. 16, 63:inde pares centum denos secrevit in orbes Romulus,
separated, divided, Ov. F. 3, 127.—With ab or (less freq.) with ex, and poet. with abl.:II. (α). (β).a terris altum secernere caelum,
Lucr. 5, 446:ab aëre caelum,
Ov. M. 1, 23:Europen ab Afro (medius liquor),
Hor. C. 3, 3, 47:muro denique secernantur a nobis,
Cic. Cat. 1, 13, 32:inermes ab armatis,
Liv. 41, 3:militem a populo (in spectaculis),
Suet. Aug. 44:se a bonis,
Cic. Cat. 1, 13, 32; cf.:se ab Etruscis,
Liv. 6, 10.—In the part. perf.:antequam incipiat admissura fieri, mares a feminis secretos habeant,
Varr. R. R. 2, 1, 18 (cf. supra, a); so,saepta ab aliis,
id. ib. 2, 2, 8:manus a nobis,
Lucr. 2, 912; 3, 552:sphaera ab aethereā conjunctione,
Cic. N. D. 2, 21, 55:sucus a reliquo cibo,
id. ib. 2, 55, 137:bilis ab eo cibo,
id. ib. al.:secreti ab aliis ad tribunos adducuntur,
Liv. 6, 25; 25, 30:secretis alterius ab altero criminibus,
id. 40, 8 fin.; 39, 10:se e grege imperatorum,
id. 35, 14 fin.:unum e praetextatis compluribus,
Suet. Aug. 94 med.:monile ex omni gazā,
id. Galb. 18:me gelidum nemus Nympharumque leves chori Secernunt populo,
separate, distinguish, Hor. C. 1, 1, 32.—With ab, or poet. with abl.: ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine;B.sic, etc.,
Cic. Off. 1, 27, 95:animum a corpore,
id. Tusc. 1, 31, 75:tertium genus (laudationum) a praeceptis nostris,
id. de Or. 2, 84, 341; cf.:ipsam pronuntiationem ab oratore,
Quint. 1, 11, 17: dicendi facultatem a majore vitae laude, id. 2, 15, 2:sua a publicis consiliis,
Liv. 4, 57:haec a probris ac sceleribus ejus,
Suet. Ner. 19 et saep.:cur me a ceteris clarissimis viris in hoc officio secernas,
Cic. Sull. 1, 3:publica privatis, sacra profanis,
Hor. A. P. 397.—To distinguish, discern:C.blandum amicum a vero,
Cic. Lael. 25, 95:non satis acute, quae sunt secernenda, distinguit,
id. Top. 7, 31:nec natura potest justo secernere iniquum, Dividit ut bona diversis, fugienda petendis,
Hor. S. 1, 3, 113:turpi honestum,
id. ib. 1, 6, 63.—To set aside, reject:A.cum reus frugalissimum quemque secerneret,
Cic. Att. 1, 16, 3:minus idoneos senatores,
Suet. Vit. 2.—Hence, sēcrē-tus, a, um, P. a., severed, separated; hence, separate, apart (as an adj. not freq. till after the Aug. period; not in Cic.; syn.: sejunctus, seclusus).In gen.:B.ne ducem suum, neve secretum imperium propriave signa haberent, miscuit manipulos, etc.,
Liv. 1, 52:electa (uva defertur) in secretam corbulam,
Varr. R. R. 1, 54, 2:arva,
Verg. A. 6, 478; Varr. L. L. 9, § 57 Müll.—In partic.1.Of places or things pertaining to them, out of the way, retired, remote, lonely, solitary, secret (syn.:b.solus, remotus, arcanus): secreta petit loca, balnea vitat,
Hor. A. P. 298:locus (opp. celeber),
Quint. 11, 1, 47:montes,
Ov. M. 11, 765:silva,
id. ib. 7, 75:litora,
id. ib. 12, 196:pars domus (the gynaeceum),
id. ib. 2, 737; cf. in sup.:secretissimus locus (navis),
Petr. 100, 6: vastum ubique silentium, secreti colles, solitary, i. e. abandoned, deserted by the enemy, = deserti, Tac. Agr. 38:iter (with semita),
solitary, Hor. Ep. 1, 18, 103; cf.quies,
Mart. 7, 32, 4.—Of persons and transactions, private, secret:invadit secretissimos tumultus,
Sen. Ep. 91, 5:vacuis porticibus secretus agitat,
Tac. A. 11, 21:est aliquis ex secretis studiis fructus,
private studies, Quint. 2, 18, 4; so,studia (opp. forum),
id. 12, 6, 4:disputationes,
id. 12, 2, 7:contentio,
Plin. Ep. 7, 9, 4 et saep. —Hence,Subst.: sēcrētum, i, n., retirement, solitude, secrecy; a solitude, solitary place, retreat (syn.: solitudo, secessus); sing.:(β).cum stilus secreto gaudeat atque omnes arbitros reformidet,
Quint. 10, 7, 16:secreti longi causā,
Ov. H. 21, 21:altum abditumque secretum, Phn. Ep. 2, 17, 22: dulce,
id. ib. 3, 1, 6; Quint. 10, 3, 30; 12, 5, 2; Tac. A. 4, 57; 14, 53; id. Agr. 39 fin.; Phaedr. 3, 10, 11; 4, 23, 6; Luc. 3, 314.— Plur.:se a vulgo et scaenā in secreta removere,
Hor. S. 2, 1, 71:horrendaeque procul secreta Sibyllae,
Verg. A. 6, 10; Ov. M. 1, 594; Tac. H. 3, 63; Quint. 1, 2, 18:dulcis secretorum comes (eloquentia),
id. 1, 4, 5:cameli solitudines aut secreta certe petunt,
Plin. 10, 63, 83, § 173.— Comp.:haec pars Suevorum in secretiora Germaniae porrigitur,
into the more remote parts, Tac. G. 41. —Absol.: in secreto, in a secret place, secretly:2.tempus in secreto lbi tereret,
Liv. 26, 19, 5:reus in secreto agebatur,
Curt. 10, 4, 29.—That is removed from acquaintance (cf. abditus), hidden, concealed, secret:b.secreta ducis pectora,
Mart. 5, 5, 4:secretas advocat artes,
Ov. M. 7, 138:ars,
Petr. 3:litterae (with familiares),
Quint. 1, 1, 29:carmina (the Sibylline odes),
Luc. 1, 599:libidines,
Tac. A. 1, 4 fin.:quaedam imperii pignora,
Flor. 1, 2, 3.—With ab:nec quicquam secretum alter ab altero haberent,
Liv. 39, 10, 1.— Comp.:libertus ex secretioribus ministeriis,
Tac. Agr. 40:praemia (opp. publica largitio),
id. H. 1, 24:aliud (nomen),
Quint. 1, 4, 25:vitium stomachi,
Mart. 3, 77, 9.— Poet. for the adv. secreto:tu (Anna) secreta pyram tecto interiore Erige,
in secret, secretly, Verg. A. 4, 494; cf.:stridere secreta divisos aure susurros,
secretly in each one's ear, Hor. S. 2, 8, 78.—Hence,Subst.: sēcrētum, i, n., something secret, secret conversation; a mystery, secret:3.secretum petenti non nisi adhibito filio dedit,
Suet. Tib. 25 fin.; id. Calig. 23:illuc me persecutus secretum petit,
a secret interview, Plin. Ep. 1, 5, 11:petito secreto futura aperit,
Tac. H. 2, 4.— Piur.:crebra cum amicis secreta habere,
Tac. A. 13, 18:animi secreta proferuntur,
Plin. 14, 22, 28, § 141:nulla lex jubet amicorum secreta non eloqui,
Sen. Ben. 5, 21, 1:omnium secreta rimari,
Tac. A. 6, 3:horribile secretum,
Petr. 21, 3; Tac. H. 1, 17 fin.; id. Agr. 25; Suet. Aug. 66:uxor omnis secreti capacissima,
Plin. Ep. 1, 12, 7; Quint. 12, 9, 5 al.—Concr.:lucos ac nemora consecrant deorumque nominibus appellant secretum illud, quod solā reverentiā vident,
that mysterious being, Tac. G. 9 fin.—Plur.:introitus, aperta, secreta velut in annales referebat,
Tac. A. 4, 67; cf.:gens non astuta aperit adhuc secreta pectoris licentia joci,
id. G. 22:oratio animi secreta detegit,
Quint. 11, 1, 30; Tac. A. 1, 6; 4, 7 fin.; 6, 3; id. G. 19; Plin. Pan. 68, 6; Suet. Tib. 52; id. Oth. 3 et saep.—Concr.:(Minerva) hanc legem dederat, sua ne secreta viderent,
i. e. the mysteries, Ov. M. 2, 556; 2, 749; cf.:secretiora quaedam,
magic arts, Amm. 14, 6, 14:in secretis ejus reperti sunt duo libelli,
among his private papers, Suet. Calig. 49.—Pregn., separate from what is common, i. e. uncommon, rare, recondite (perh. only in the two foll. passages of Quint.):4.(figurae) secretae et extra vulgarem usum positae, etc.,
Quint. 9, 3, 5: interpretatio linguae secretioris, quas Graeci glôssas vocant, i. e. of the more uncommon words, id. 1, 1, 35 (for which:glossemata id est voces minus usitatas,
id. 1, 8, 15).—In Lucr., of any thing separated from what belongs to it, i. e. wanting, deprived of, without something; with abl. or gen.:* 1.nec porro secreta cibo natura animantum Propagare genus possit (corresp. to sine imbribus),
Lucr. 1, 194:(corpora) secreta teporis Sunt ac frigoris omnino calidique vaporis (corresp. to spoliata colore),
id. 2, 843. —Hence, adv., in three forms: secreto (class.), secrete (post-class.), and secretim (late Lat. and very rare).(Acc. to A.) Apart, by itself, separately:2.de quibus (hortis) suo loco dicam secretius,
Col. 11, 2, 25. —(Acc. to B. 2.) In secret, secretly; without witnesses; in private.(α).sēcrē-tō:(β). b.mirum, quid solus secum secreto ille agat,
Plaut. Am. 3, 2, 73:secreto illum adjutabo,
id. Truc. 2, 7, 7:secreto hoc audi,
Cic. Fam. 7, 25, 2:nescio quid secreto velle loqui te Aiebas mecum,
Hor. S. 1, 9, 67:secreto te huc seduxi,
Plaut. Aul. 2, 1, 14:facere,
id. Bacch. 5, 2, 30; 5, 2, 35; Cic. Verr. 2, 4, 45, § 100; id. Att. 7, 8, 4; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 4:secreto ab aliis,
Liv. 3, 36:secreto agere cum aliquo,
Caes. B. G. 1, 31, 1; Quint. 5, 13, 16; 9, 2, 79; Plin. Ep. 3, 20, 8; Curt. 7, 2, 13.—Comp.:(γ).secretius emittitur inflatio,
Sen. Q. N. 5, 4, 1. —sēcrētim, Amm. 29, 1, 6. -
27 secretum
sē-cerno, crēvi, crētum, 3 (old inf. secernier, Lucr. 3, 263), v. a.I.Lit., to put apart, to sunder, sever, separate (freq. and class.; not in Cæs.; cf.: sepono, sejungo, secludo); constr. with simple acc., or with ab aliquā re; less freq. ex aliquā re; poet. with abl.(α).With simple acc.:(β).quae non animalia solum Corpora sejungunt, sed terras ac mare totum Secernunt,
Lucr. 2, 729:seorsum partem utramque,
id. 3, 637:arietes, quibus sis usurus ad feturam, bimestri tempore ante secernendum,
Varr. R. R. 2, 2, 13 (cf. infra, b):stamen secernit harundo,
Ov. M. 6, 55:sparsos sine ordine flores Secernunt calathis,
separate in baskets, id. ib. 14, 267:nihil (praedae) in publicum secernendo augenti rem privatam militi favit,
setting apart for the public treasury, Liv. 7, 16; cf.:Juppiter illa piae secrevit litora genti,
hath set apart for the pious race, Hor. Epod. 16, 63:inde pares centum denos secrevit in orbes Romulus,
separated, divided, Ov. F. 3, 127.—With ab or (less freq.) with ex, and poet. with abl.:II. (α). (β).a terris altum secernere caelum,
Lucr. 5, 446:ab aëre caelum,
Ov. M. 1, 23:Europen ab Afro (medius liquor),
Hor. C. 3, 3, 47:muro denique secernantur a nobis,
Cic. Cat. 1, 13, 32:inermes ab armatis,
Liv. 41, 3:militem a populo (in spectaculis),
Suet. Aug. 44:se a bonis,
Cic. Cat. 1, 13, 32; cf.:se ab Etruscis,
Liv. 6, 10.—In the part. perf.:antequam incipiat admissura fieri, mares a feminis secretos habeant,
Varr. R. R. 2, 1, 18 (cf. supra, a); so,saepta ab aliis,
id. ib. 2, 2, 8:manus a nobis,
Lucr. 2, 912; 3, 552:sphaera ab aethereā conjunctione,
Cic. N. D. 2, 21, 55:sucus a reliquo cibo,
id. ib. 2, 55, 137:bilis ab eo cibo,
id. ib. al.:secreti ab aliis ad tribunos adducuntur,
Liv. 6, 25; 25, 30:secretis alterius ab altero criminibus,
id. 40, 8 fin.; 39, 10:se e grege imperatorum,
id. 35, 14 fin.:unum e praetextatis compluribus,
Suet. Aug. 94 med.:monile ex omni gazā,
id. Galb. 18:me gelidum nemus Nympharumque leves chori Secernunt populo,
separate, distinguish, Hor. C. 1, 1, 32.—With ab, or poet. with abl.: ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine;B.sic, etc.,
Cic. Off. 1, 27, 95:animum a corpore,
id. Tusc. 1, 31, 75:tertium genus (laudationum) a praeceptis nostris,
id. de Or. 2, 84, 341; cf.:ipsam pronuntiationem ab oratore,
Quint. 1, 11, 17: dicendi facultatem a majore vitae laude, id. 2, 15, 2:sua a publicis consiliis,
Liv. 4, 57:haec a probris ac sceleribus ejus,
Suet. Ner. 19 et saep.:cur me a ceteris clarissimis viris in hoc officio secernas,
Cic. Sull. 1, 3:publica privatis, sacra profanis,
Hor. A. P. 397.—To distinguish, discern:C.blandum amicum a vero,
Cic. Lael. 25, 95:non satis acute, quae sunt secernenda, distinguit,
id. Top. 7, 31:nec natura potest justo secernere iniquum, Dividit ut bona diversis, fugienda petendis,
Hor. S. 1, 3, 113:turpi honestum,
id. ib. 1, 6, 63.—To set aside, reject:A.cum reus frugalissimum quemque secerneret,
Cic. Att. 1, 16, 3:minus idoneos senatores,
Suet. Vit. 2.—Hence, sēcrē-tus, a, um, P. a., severed, separated; hence, separate, apart (as an adj. not freq. till after the Aug. period; not in Cic.; syn.: sejunctus, seclusus).In gen.:B.ne ducem suum, neve secretum imperium propriave signa haberent, miscuit manipulos, etc.,
Liv. 1, 52:electa (uva defertur) in secretam corbulam,
Varr. R. R. 1, 54, 2:arva,
Verg. A. 6, 478; Varr. L. L. 9, § 57 Müll.—In partic.1.Of places or things pertaining to them, out of the way, retired, remote, lonely, solitary, secret (syn.:b.solus, remotus, arcanus): secreta petit loca, balnea vitat,
Hor. A. P. 298:locus (opp. celeber),
Quint. 11, 1, 47:montes,
Ov. M. 11, 765:silva,
id. ib. 7, 75:litora,
id. ib. 12, 196:pars domus (the gynaeceum),
id. ib. 2, 737; cf. in sup.:secretissimus locus (navis),
Petr. 100, 6: vastum ubique silentium, secreti colles, solitary, i. e. abandoned, deserted by the enemy, = deserti, Tac. Agr. 38:iter (with semita),
solitary, Hor. Ep. 1, 18, 103; cf.quies,
Mart. 7, 32, 4.—Of persons and transactions, private, secret:invadit secretissimos tumultus,
Sen. Ep. 91, 5:vacuis porticibus secretus agitat,
Tac. A. 11, 21:est aliquis ex secretis studiis fructus,
private studies, Quint. 2, 18, 4; so,studia (opp. forum),
id. 12, 6, 4:disputationes,
id. 12, 2, 7:contentio,
Plin. Ep. 7, 9, 4 et saep. —Hence,Subst.: sēcrētum, i, n., retirement, solitude, secrecy; a solitude, solitary place, retreat (syn.: solitudo, secessus); sing.:(β).cum stilus secreto gaudeat atque omnes arbitros reformidet,
Quint. 10, 7, 16:secreti longi causā,
Ov. H. 21, 21:altum abditumque secretum, Phn. Ep. 2, 17, 22: dulce,
id. ib. 3, 1, 6; Quint. 10, 3, 30; 12, 5, 2; Tac. A. 4, 57; 14, 53; id. Agr. 39 fin.; Phaedr. 3, 10, 11; 4, 23, 6; Luc. 3, 314.— Plur.:se a vulgo et scaenā in secreta removere,
Hor. S. 2, 1, 71:horrendaeque procul secreta Sibyllae,
Verg. A. 6, 10; Ov. M. 1, 594; Tac. H. 3, 63; Quint. 1, 2, 18:dulcis secretorum comes (eloquentia),
id. 1, 4, 5:cameli solitudines aut secreta certe petunt,
Plin. 10, 63, 83, § 173.— Comp.:haec pars Suevorum in secretiora Germaniae porrigitur,
into the more remote parts, Tac. G. 41. —Absol.: in secreto, in a secret place, secretly:2.tempus in secreto lbi tereret,
Liv. 26, 19, 5:reus in secreto agebatur,
Curt. 10, 4, 29.—That is removed from acquaintance (cf. abditus), hidden, concealed, secret:b.secreta ducis pectora,
Mart. 5, 5, 4:secretas advocat artes,
Ov. M. 7, 138:ars,
Petr. 3:litterae (with familiares),
Quint. 1, 1, 29:carmina (the Sibylline odes),
Luc. 1, 599:libidines,
Tac. A. 1, 4 fin.:quaedam imperii pignora,
Flor. 1, 2, 3.—With ab:nec quicquam secretum alter ab altero haberent,
Liv. 39, 10, 1.— Comp.:libertus ex secretioribus ministeriis,
Tac. Agr. 40:praemia (opp. publica largitio),
id. H. 1, 24:aliud (nomen),
Quint. 1, 4, 25:vitium stomachi,
Mart. 3, 77, 9.— Poet. for the adv. secreto:tu (Anna) secreta pyram tecto interiore Erige,
in secret, secretly, Verg. A. 4, 494; cf.:stridere secreta divisos aure susurros,
secretly in each one's ear, Hor. S. 2, 8, 78.—Hence,Subst.: sēcrētum, i, n., something secret, secret conversation; a mystery, secret:3.secretum petenti non nisi adhibito filio dedit,
Suet. Tib. 25 fin.; id. Calig. 23:illuc me persecutus secretum petit,
a secret interview, Plin. Ep. 1, 5, 11:petito secreto futura aperit,
Tac. H. 2, 4.— Piur.:crebra cum amicis secreta habere,
Tac. A. 13, 18:animi secreta proferuntur,
Plin. 14, 22, 28, § 141:nulla lex jubet amicorum secreta non eloqui,
Sen. Ben. 5, 21, 1:omnium secreta rimari,
Tac. A. 6, 3:horribile secretum,
Petr. 21, 3; Tac. H. 1, 17 fin.; id. Agr. 25; Suet. Aug. 66:uxor omnis secreti capacissima,
Plin. Ep. 1, 12, 7; Quint. 12, 9, 5 al.—Concr.:lucos ac nemora consecrant deorumque nominibus appellant secretum illud, quod solā reverentiā vident,
that mysterious being, Tac. G. 9 fin.—Plur.:introitus, aperta, secreta velut in annales referebat,
Tac. A. 4, 67; cf.:gens non astuta aperit adhuc secreta pectoris licentia joci,
id. G. 22:oratio animi secreta detegit,
Quint. 11, 1, 30; Tac. A. 1, 6; 4, 7 fin.; 6, 3; id. G. 19; Plin. Pan. 68, 6; Suet. Tib. 52; id. Oth. 3 et saep.—Concr.:(Minerva) hanc legem dederat, sua ne secreta viderent,
i. e. the mysteries, Ov. M. 2, 556; 2, 749; cf.:secretiora quaedam,
magic arts, Amm. 14, 6, 14:in secretis ejus reperti sunt duo libelli,
among his private papers, Suet. Calig. 49.—Pregn., separate from what is common, i. e. uncommon, rare, recondite (perh. only in the two foll. passages of Quint.):4.(figurae) secretae et extra vulgarem usum positae, etc.,
Quint. 9, 3, 5: interpretatio linguae secretioris, quas Graeci glôssas vocant, i. e. of the more uncommon words, id. 1, 1, 35 (for which:glossemata id est voces minus usitatas,
id. 1, 8, 15).—In Lucr., of any thing separated from what belongs to it, i. e. wanting, deprived of, without something; with abl. or gen.:* 1.nec porro secreta cibo natura animantum Propagare genus possit (corresp. to sine imbribus),
Lucr. 1, 194:(corpora) secreta teporis Sunt ac frigoris omnino calidique vaporis (corresp. to spoliata colore),
id. 2, 843. —Hence, adv., in three forms: secreto (class.), secrete (post-class.), and secretim (late Lat. and very rare).(Acc. to A.) Apart, by itself, separately:2.de quibus (hortis) suo loco dicam secretius,
Col. 11, 2, 25. —(Acc. to B. 2.) In secret, secretly; without witnesses; in private.(α).sēcrē-tō:(β). b.mirum, quid solus secum secreto ille agat,
Plaut. Am. 3, 2, 73:secreto illum adjutabo,
id. Truc. 2, 7, 7:secreto hoc audi,
Cic. Fam. 7, 25, 2:nescio quid secreto velle loqui te Aiebas mecum,
Hor. S. 1, 9, 67:secreto te huc seduxi,
Plaut. Aul. 2, 1, 14:facere,
id. Bacch. 5, 2, 30; 5, 2, 35; Cic. Verr. 2, 4, 45, § 100; id. Att. 7, 8, 4; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 4:secreto ab aliis,
Liv. 3, 36:secreto agere cum aliquo,
Caes. B. G. 1, 31, 1; Quint. 5, 13, 16; 9, 2, 79; Plin. Ep. 3, 20, 8; Curt. 7, 2, 13.—Comp.:(γ).secretius emittitur inflatio,
Sen. Q. N. 5, 4, 1. —sēcrētim, Amm. 29, 1, 6. -
28 sentio
sentĭo, si, sum, 4 ( perf. sync. sensti, Ter. And. 5, 3, 11), v. a.I.Physically.A.In gen., to discern by the senses; to feel, hear, see, etc.; to perceive, be sensible of (syn. percipio).(α).With acc.:(β).calorem et frigus,
Lucr. 1, 496; cf.:duritiem saxi,
id. 4, 268; 3, 381 sq.: feram nare sagaci (venaticā), Enn. ap. Fest. p. 177 Müll. (Ann. v. 346 Vahl.):varios rerum odores,
Lucr. 1, 298:sucum in ore,
id. 4, 617 sq.:suavitatem cibi,
Cic. Phil. 2, 45, 115:varios rerum colores,
Lucr. 4, 492:sonitum,
Plaut. Curc. 1, 2, 69:nil aegri,
Lucr. 3, 832:utrumque (calorem et frigus) manu,
id. 1, 496:famem,
Liv. 25, 13:morbos articularios,
Plin. 32, 4, 14, § 39.—In mal. part.:sensit delphina Melantho,
Ov. M. 6, 120.— Pass.:posse prius ad angustias veniri, quam sentirentur,
before they should be observed, Caes. B. C. 1, 67.—With inf. or an, object-clause:(γ).sei movero me seu secari sensero,
Plaut. Merc. 2, 2, 40: sentio aperiri fores. id. Truc. 2, 3, 29:nec quisquam moriens sentire videtur, Ire foras animam,
Lucr. 3, 607:sentire sonare,
id. 4, 229 Munro.—Absol.:b.perpetuo quoniam sentimus,
Lucr. 4, 228; 6, 935; Plaut. Bacch. 4, 9, 77:qui (homines) corruant, sed ita, ut ne vicini quidem sentiant,
Cic. Cat. 2, 10, 21.—Of things:B.pupula cum sentire colorem dicitur album,
Lucr. 2, 811 sq. — Absol.:haud igitur aures per se possunt sentire,
Lucr. 3, 633:si quis corpus sentire refutat,
id. 3, 350; 3, 354; cf. id. 3, 552; 3, 625.—In partic.1.To perceive the effects (esp. the ill effects) of any thing; to feel, experience, suffer, undergo, endure:b.sentiet, qui vir siem,
Ter. Eun. 1, 1, 21:jam curabo sentiat, Quos attentarit,
Phaedr. 5, 2, 6:quid ipse ad Avaricum sensisset, etc.,
Caes. B. G. 7, 52; cf. Liv. 45, 28, 6:Centupirini etiam ceterarum civitatum damna ac detrimenta senserunt,
Cic. Verr. 2, 3, 45, § 108; id. Div. in Caecil. 12, 38; cf. id. Verr. 2, 1, 49, § 127:tecum Philippos et celerem fugam Sensi,
Hor. C. 2, 7, 10:(Apollinem) vindicem,
id. ib. 4, 6, 3:caecos motus orientis austri,
id. ib. 3, 27, 22:contracta aequora (pisces),
id. ib. 3, 1, 33:prima arma nostra (Salyi),
Flor. 3, 2, 3:sentire paulatim belli mala,
Tac. H. 1, 89:famem,
Liv. 25, 13, 1; Curt. 9, 10, 11:damnum,
Liv. 2, 64, 6:cladem belli,
id. 35, 33, 6:inopiam rerum omnium,
id. 43, 22, 10; 44. 7, 6:incommoda belli,
id. 44, 14, 10:lassitudo jam et sitis sentiebatur,
id. 44, 36, 2:ubi primum dolorem aliquis sentit,
Cels. 6, 7 init.; cf. Lact. 7, 20, 7:cujus ulceris dolorem sentire etiam spectantes videntur,
Plin. 34, 8, 19, § 59:corporis aegri vitia sentire,
Curt. 8, 10, 29:qui in urbe se commoverit... sentiet, in hac urbe esse consules vigilantes, esse egregios magistratus, etc.,
Cic. Cat. 2, 12, 27; cf. id. Sest. 28, 69; Ov. M. 13, 864.— Absol.:iste tuus ipse sentiet Posterius,
Ter. Ad. 1, 2, 59.—Of beasts, etc.:oves penuriam sentiunt,
Col. 7, 9, 3 sq.:frigus aut aestum,
id. 7, 4, 7:praegelidam hiemem omnes pisces sentiunt,
Plin. 9, 16, 24, § 57.—Of things, to be affected or influenced by:2.meae istuc scapulae sentiunt,
Plaut. Poen. 1, 1, 25; Liv. 9, 37:transitum exercitus (ager),
id. 9, 41, 58:pestilentem Africum (Fecunda vitis),
Hor. C. 3, 23, 5:lacus et mare amorem Festinantis eri,
id. Ep. 1, 1, 84:alnos fluvii cavatas,
Verg. G. 1, 136 al.; cf. Plin. Pan. 31, 5:carbunculi cum ipsi non sentiant ignes,
Plin. 37, 7, 25, § 92:eadem (gemma) sola nobilium limam sentit,
is affected by, id. 37, 8, 32, § 109:cum amnis sentit aestatem, et ad minimum deductus est,
Sen. Ira, 3, 21, 1:miramur quod accessionem fluminum maria non sentiant,
id. Q. N. 3, 4: illa primum saxa auctum fluminis sentiunt, id. ib. 4, 2, 7:totum mare sentit exortum ejus sideris,
Plin. 9, 16, 25, § 58:caseus vetustatem,
id. 11, 42, 97, § 242:herba cariem,
id. 12, 7, 14, § 28:ferrum robiginem,
id. 34, 14, 41, § 143. —In the elder Pliny, to be susceptible of, to be subject or liable to a disease:II.morbos,
Plin. 9, 49, 73, § 156:rabiem,
id. 8, 18, 26, § 68:cariem,
id. 12, 7, 14, § 28.—Mentally.A. (α).With acc.:(β).id jam pridem sensi et subolet mihi,
Plaut. Ps. 1, 5, 7; so,quid,
id. Truc. 1, 1, 39:quando Aesculapi ita sentio sententiam,
I observe, understand, id. Curc. 2, 1, 2:primus sentio mala nostra,
Ter. Ad. 4, 2, 7:numquam illum ne minimā quidem re offendi, quod quidem senserim,
that I have perceived, Cic. Lael. 27, 103:ut cui bene quid processerit, multum illum providisse, cui secus, nihil sensisse dicamus,
id. Rab. Post. 1, 1:praesentia numina sentit,
Hor. Ep. 2, 1, 134; cf. id. ib. 2, 2, 162; id. C. S. 73 et saep.:de victoriā atque exitu rerum sentire,
Caes. B. G. 7, 52:omnia me illa sentire quae dicerem, nec tantum sentire, sed amare,
Sen. Ep. 75, 3:illum sensisse quae scripsit,
id. ib. 100, 11.— Poet.:ut vestram sentirent aequora curam,
Ov. M. 5, 557:nec inania Tartara sentit,
i. e. does not die, id. ib. 12, 619.—With inf. or an obj.-clause:(γ).quoniam sentio errare (eum),
Plaut. Men. 3, 2, 16:hoc vir excellenti providentiā sensit ac vidit, non esse, etc.,
Cic. Rep. 2, 3, 5:suspicionem populi sensit moveri,
id. ib. 2, 31, 54:quod quid cogitent, me scire sentiunt, etc.,
id. Cat. 2, 3, 5 sq.:postquam nihil esse pericli Sensimus,
Hor. S. 2, 8, 58:non nisi oppressae senserunt (civitates), etc.,
Just. 8, 1, 2.—With rel.- or interrog.-clause:(δ).scio ego et sentio ipse, quid agam,
Plaut. Trin. 3, 2, 13:jam dudum equidem sentio, suspicio Quae te sollicitet,
id. Bacch. 4, 8, 49:quoniam sentio, Quae res gereretur,
id. ib. 2, 3, 56:si quid est in me ingenii, quod sentio quam sit exiguum,
Cic. Arch. 1, 1:ex quo fonte hauriam, sentio,
id. ib. 6, 13:victrices catervae Sensere, quid mens rite, quid indoles... Posset,
Hor. C. 4, 4, 25.—With the indic., in a rel.clause:sentio, quam rem agitis,
Plaut. Capt. 2, 1, 14.—With de:(ε).hostes postea quam de profectione eorum senserunt,
became aware of their retreat, Caes. B. G. 5, 32; 7, 52.—With nom. of part. ( poet.):(ζ).sensit terrae sola maculans,
Cat. 63, 6:sensit medios delapsus in hostis,
Verg. A. 2, 377.—Absol.:B.vehementer mihi est irata: sentio atque intellego,
Plaut. Truc. 2, 6, 64; cf. id. Trin. 3, 2, 72; id. Mil. 2, 6, 97:mentes sapientium cum e corpore excessissent sentire ac vigere (opp. carere sensu),
Cic. Sest. 21, 47; cf. id. Rep. 6, 24, 26:(Aristoteles) paeana probat eoque ait uti omnes, sed ipsos non sentire cum utantur,
id. Or. 57, 193; cf. Quint. 9, 4, 52:priusquam hostes sentirent,
Liv. 34, 14; 2, 25; 22, 4.— Impers. pass.:non ut dictum est, in eo genere intellegitur, sed ut sensum est,
Cic. de Or. 3, 42, 168.—To feel, experience (with acc. of the feeling;III.rare): quidquid est quod sensum habet, id necesse est sentiat et voluptatem et dolorem,
Cic. N. D. 3, 14, 36:tenesne memoriā quantum senseris gaudium, cum, etc.,
Sen. Ep. 4, 2:non sentire amisso amico dolorem,
id. ib. 99, 26;121, 7: victoriae tantae gaudium sentire,
Liv. 44, 44, 3; cf.:segnius homines bona quam mala sentire,
id. 30, 21, 6.—Transf. (in consequence of mental perception), to think, deem, judge, opine, imagine, suppose (syn.:B.opinor, arbitror): si ita sensit, ut loquitur, est homo impurus,
Cic. Rep. 3, 21, 32; cf.:jocansne an ita sentiens,
id. Ac. 2, 19, 63; id. Rep. 3, 5, 8:fleri potest, ut recte quis sentiat, et id quod sentit, polite eloqui non possit,
id. Tusc. 1, 3, 6:humiliter demisseque sentire,
id. ib. 5, 9, 24:tecum aperte, quod sentio, loquar,
id. Rep. 1, 10, 15; cf.:quod sentio scribere,
id. Fam. 15, 16, 3:causa est haec sola, in quā omnes sentirent unum atque idem,
id. Cat. 4, 7, 14:idemque et unum sentire,
Suet. Ner. 43:sapiens de dis immortalibus sine ullo metu vera sentit,
Cic. Fin. 1, 19, 62.—With acc. and inf.:idem, quod ego, sentit, te esse huic rei caput,
Ter. Ad. 4, 2, 29; cf.:nos quidem hoc sentimus: si, etc.... non esse cunctandum,
Cic. Fam. 1, 7, 5:voluptatem hanc esse sentiunt omnes,
id. Fin. 2, [p. 1673] 3, 6 Madv. ad loc.:sensit in omni disputatione id fieri oportere,
id. ib. 2, 2, 4; 5, 8, 23; id. Tusc. 5, 28, 82; id. Att. 7, 6, 2; id. Fam. 1, 7, 5:sic decerno, sic sentio, sic affirmo, nullam rerum publicarum conferendam esse cum eā, quam, etc.,
id. Rep. 1, 46, 70.—With two acc. (very rare):aliquem bonum civem,
Cic. Off. 1, 34, 125 (cf. id. Fin. 2, 3, 0, supra, where Orell. omits esse).—With de and abl.:cum de illo genere rei publicae quae sentio dixero,
Cic. Rep. 1, 42, 65; so,quid de re publicā,
id. ib. 1, 21, 34;1, 38, 60: quid de quo,
id. ib. 1, 11:quid gravius de vobis,
Caes. B. C. 2, 32, 4; Cic. Rep. 1, 13, 19; cf.:qui omnia de re publicā praeclara atque egregia sentirent,
were full of the most noble and generous sentiments, id. Cat. 3, 2, 5:mirabiliter de te et loquuntur et sentiunt,
id. Fam. 4, 13, 5:male de illo,
Quint. 2, 2, 12: sentire cum aliquo, to agree with one in opinion:tecum sentio,
Plaut. Most. 3, 3, 24; id. Ps. 4, 2, 3:cum Caesare sentire,
Cic. Att. 7, 1, 3; id. Rosc. Am. 49, 142; cf.:nae iste haud mecum sentit,
Ter. And. 2, 1, 24: ab aliquo sentire, to dissent from, disagree with:abs te seorsum sentio,
judge otherwise, think differently, Plaut. Capt. 3, 5, 52: ut abs te seorsus sentiam De uxoriā re, Afran. ap. Charis. p. 195 P.: Gr. Omnia istaec facile patior, dum hic hinc a me sentiat. Tr. Atqui nunc abs te stat, is on my side, Plaut. Rud. 4, 4, 56 (cf. ab); cf.also: qui aliunde stet semper, aliunde sentiat,
Liv. 24, 45, 3.—In partic., publicists' and jurid. t. t., to give one's opinion concerning any thing; to vote, declare, decide (syn. censeo):1.sedens iis assensi, qui mihi lenissime sentire visi sunt,
Cic. Fam. 5, 2, 9; 11, 21, 2; 3, 8, 9:quae vult Hortensius omnia dicat et sentiat,
id. Verr. 2, 2, 31, § 76:si judices pro causā meā senserint,
decided in my favor, Gell. 5, 10, 14; cf.: in illam partem ite quā sentitis, Vet. Form. ap. Plin. Ep. 8, 14, 20.—Hence, sensa, ōrum, n. (acc. to II. B.).Thoughts, notions, ideas, conceptions (class. but very rare):2.sententiam veteres, quod animo sensissent, vocaverunt... Non raro tamen et sic locuti sunt, ut sensa sua dicerent: nam sensus corporis videbantur, etc.,
Quint. 8, 5, 1:exprimere dicendo sensa,
Cic. de Or 1, 8, 32:sensa mentis et consilia verbis explicare,
id. ib. 3, 14, 55.— -
29 sino
sĭno, sīvi, sĭtum, 3 (sinit, as archaic subj. pres. formerly stood, Plaut. Curc. 1, 1, 27; Verg. Cir. 239; but in the former passage has been corrected to sierit, Fleck.; and in the latter the clause is spurious.— Perf. sii, Varr. ap. Diom. p. 371 P.:I.siit,
Ter. Ad. 1, 2, 24, acc. to Diom. l. l.; another old form of the perf. sini, Scaur. ap. Diom. l. l.; so, too, pluperf. sinisset, Rutil. ib.— Sync. perf. sisti, Plaut. Mil. 4, 2, 80: sistis, Att. ap. Cic. Sest. 57, 122.— Subj. sieris or siris, Pac. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 106; cf. Trag. Rel. p. 84 Rib.; Plaut. Bacch. 3, 2, 18; id. Ep. 3, 3, 19; id. Trin. 2, 4, 120;an old formula,
Liv. 1, 32:sirit,
id. 28, 28, 11; 28, 34, 24:siritis,
Plaut. Poen. 5, 1, 20: sirint, id. Bacch. 3, 3, 64; id. Merc. 3, 4, 28.— Pluperf. sisset, Liv. 27, 6:sissent,
Cic. Sest. 19, 44; Liv. 3, 18; 35, 5, 11), v. a. [etym. dub.], orig., to let, put, lay, or set down; found so only in the P. a. situs (v. infra, P. a.), and in the compound pono (for posino, v. pono); cf. also 2. situs, I.—Hence, transf., and freq. in all styles and periods.In gen., to let, suffer, allow, permit, give leave (syn.: permitto, patior, tolero, fero); constr. usually with an obj.-clause, the subj., or absol., rarely with ut or an acc.(α).With obj.clause: exsulare sinitis, sistis pelli, pulsum patimini, Att. ap. Cic. Sest. 57, 122: neu reliquias sic meas sieris denudatis ossibus foede divexarier, Pac. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 106:(β).quin tu itiner exsequi meum me sinis?
Plaut. Merc. 5, 2, 88:nos Transalpinas gentes oleam et vitem serere non sinimus,
Cic. Rep. 3, 9, 16:non sinam tum nobis denique responderi,
id. Verr. 1, 17, 54 B. and K.:praecipitem amicum ferri sinere,
id. Lael. 24, 89:latrocinium in Syriam penetrare,
id. Phil. 11, 13, 32: vinum ad se importari, * Caes. B. G. 4, 2 fin.:Medos equitare inultos,
Hor. C. 1, 2, 51:magnum corpus Crescere sinito,
Verg. G. 3, 206; Plaut. Poen. 3, 3, 11; cf.:Cato contionatus est, se comitia haberi non siturum,
Cic. Q. Fr. 2, 6, 6:sine sis loqui me,
Plaut. Ps. 3, 2, 50:sine me dum istuc judicare,
id. Most. 5, 2, 22; so,sine dum petere,
id. Truc. 2, 7, 67 et saep.— Pass.:vinum in dolium conditur et ibi sinitur fermentari,
Col. 12, 17, 1:neque is tamen inire sinitur,
id. 6, 37, 9:vitis suci gratiā exire sinitur,
Plin. 14, 1, 3, § 16:hic accusare eum moderate, per senatus auctoritatem non est situs,
Cic. Sest. 44, 95:sine te exorari,
Plin. Ep. 9, 21, 3.—With subj. (so for the most part only in the imper.):(γ).sine te exorem, sine te prendam auriculis, sine dem savium,
Plaut. Poen. 1, 2, 163:sine me expurgem,
Ter. And. 5, 3, 29: Ch. At tandem dicat sine. Si. Age dicat;sino,
id. ib. 5, 3, 24:ne duit, si non vult: sic sine astet,
let him stand, Plaut. As. 2, 4, 54:sine pascat durus (captivus) aretque,
Hor. Ep. 1, 16, 70:sine vivat ineptus,
id. ib. 1, 17, 32:sine sciam,
let me know, Liv. 2, 40, 5:sinite abeam viva a vobis,
Plaut. Mil. 4, 2, 92:sinite instaurata revisam Proelia,
Verg. A. 2, 669 et saep.— Poet. in the verb. finit: natura repugnat;Nec sinit incipiat,
Ov. M. 3, 377.—Absol. (syn.: pati, ferre);(δ).suspende, vinci, verbera: auctor sum, sino,
Plaut. Poen. 1, 1, 18:nobiscum versari jam diutius non potes: non feram, non patiar, non sinam,
Cic. Cat. 1, 5, 10:domum ire cupio: at uxor non sinit,
Plaut. Men. 5, 5, 60: Ba. Ego nolo dare te quicquam. Pi. Sine. Ba. Sino equidem, si lubet, id. Bacch. 1, 1, 66: nate, cave;dum resque sinit, tua corrige vota,
Ov. M. 2, 89:moretur ergo in libertate sinentibus nobis,
Plin. Ep. 4, 10 fin. —With ut:(ε).sivi, animum ut expleret suom,
Ter. And. 1, 2, 17:sinite, exorator ut sim, id. Hec. prol. alt. 2: neque sinam, ut,
id. ib. 4, 2, 14:nec dii siverint, ut hoc decus demere mihi quisquam possit,
Curt. 5, 8, 13:neque di sinant ut Belgarum decus istud sit,
Tac. A. 1, 43.—With acc.:II.sinite arma viris et cedite ferro,
leave arms to men, Verg. A. 9, 620:per te, vir Trojane, sine hanc animam et miserere precantis,
id. ib. 10, 598:neu propius tectis taxum sine,
id. G. 4, 47:serpentium multitudo nisi hieme transitum non sinit,
Plin. 6, 14, 17, § 43:at id nos non sinemus,
Ter. Heaut. 5, 5, 7; cf.:non sinat hoc Ajax,
Ov. M. 13, 219; 7, 174.—Sometimes the acc. is used elliptically, as in Engl., and an inf. (to be, remain, do, go, etc.) is to be supplied: Sy. Sineres vero tu illum tuum Facere haec? De. Sinerem illum! Ter. Ad. 3, 3, 42:dum interea sic sit, istuc actutum sino,
I'll let that by and by go, I don't care for it, Plaut. Most. 1, 1, 68:me in tabernā usque adhuc sineret Syrus,
id. Ps. 4, 7, 14: Ch. Ne labora. Me. Sine me, Ter. Heaut. 1, 1, 38: quisquis es, sine me, let me ( go), id. Ad. 3, 2, 23.—In partic.A.In colloquial language.1.Sine, let:2.sine veniat!
let him come! Ter. Eun. 4, 6, 1:insani feriant sine litora fluctus,
Verg. E. 9, 43.—So simply sine! be it so! granted! very well! agreed, etc.:pulchre ludificor. Sine!
Plaut. Truc. 2, 8, 6; id. As. 5, 2, 48; id. Aul. 3, 2, 11; id. Bacch. 4, 7, 13; Ter. Eun. 2, 3, 90 al.:sic sine,
Plaut. Truc. 5, 4.—Sine modo, only let, i. e. if only:B.cur me verberas?... Patiar. Sine modo adveniat senex! Sine modo venire salvum, etc.,
Plaut. Most. 1, 1, 10.—So with subj.:sine modo venias domum,
Plaut. As. 5, 2, 50 Fleck.—Rarely like the Greek ean, to give up, cease, leave a thing undone: Al. Vin vocem? Cl. Sine:C.nolo, si occupata est,
Plaut. Cas. 3, 2, 14: tum certare odiis, tum res rapuisse licebit. Nunc sinite (sc. certare, etc.), forbear, Verg A. 10, 15.—Ne di sirint (sinant), ne Juppiter sirit, etc., God forbid! Heaven forefend! Ch. Hoc capital facis... aequalem et sodalem liberum civem enicas. Eu. Ne di sirint, Plaut. Merc. 3, 4, 28; id. Bacch. 3, 3, 64;A.for which: ne di siverint,
id. Merc. 2, 2, 51:illud nec di sinant,
Plin. Ep. 2, 2, 3:ne istuc Juppiter O. M. sirit, urbem, etc.,
Liv. 28, 28, 11:nec me ille sierit Juppiter,
Plaut. Curc. 1, 1, 27.—Hence, sĭtus, a, um, P. a., placed, set, lying, situate (syn. positus; freq. and class.).Lit.1.In gen.:2.(gallinis) meridie bibere dato nec plus aqua sita siet horam unam,
nor let the water be set before them more than an hour, Cato, R. R. 89:pluma Quae sita cervices circum collumque coronat,
Lucr. 2, 802:(aurum) probe in latebris situm,
Plaut. Aul. 4, 2, 2; 4, 2, 8:proba merx facile emptorem reperit, tametsi in abstruso sita est,
id. Poen. 1, 2, 129:Romuli lituus, cum situs esset in curiā Saliorum, etc.,
Cic. Div. 1, 17, 30:in ore sita lingua est finita dentibus,
id. N. D. 2, 59, 149:inter duo genua naribus sitis,
Plin. 10, 64, 84, § 183:ara sub dio,
id. 2, 107, 111, § 240:sitae fuere et Thespiades (statuae) ad aedem Felicitatis,
id. 36, 5, 4, § 39 et saep.—Rarely of persons:quin socios, amicos procul juxtaque sitos trahunt exciduntque,
Sall. H. 4, 61, 17 Dietsch; cf.:jam fratres, jam propinquos, jam longius sitos caedibus exhaustos,
Tac. A. 12, 10:nobilissimi totius Britanniae eoque in ipsis penetralibus siti,
id. Agr. 30:cis Rhenum sitarum gentium animos confirmavit,
Vell. 2, 120, 1; cf.:gens in convallibus sita,
Plin. 7, 2, 2, § 28.—In partic.a.Of places, lying, situate:b.locus in mediā insulā situs,
Cic. Verr. 2, 4, 48, § 106:in quo (sinu) sita Carthago est,
Liv. 30, 24, 9:urbes in orā Graeciae,
Nep. Alcib. 5:urbs ex adverso (Carthaginis),
Plin. 5, 1, 1, § 4:insulae ante promunturium,
id. 9, 59, 85, § 180:regio contra Parthiae tractum,
id. 6, 16, 18, § 46 et saep.—Of the dead, lying, laid, buried, interred (syn. conditus):c.declarat Ennius de Africano, hic est ille situs. Vere: nam siti dicuntur hi, qui conditi sunt,
Cic. Leg. 2, 22, 57; cf.:redditur terrae corpus et ita locatum ac situm quasi operimento matris obducitur,
id. ib. 2, 22, 56: siticines appellati qui apud sitos canere soliti essent, hoc est vitā functos et sepultos, Atei. Capito ap. Gell. 20, 2:C. Marii sitae reliquiae,
Cic. Leg. 2, 2, 56:(Aeneas) situs est... super Numicium flumen,
Liv. 1, 2 Drak.:Cn. Terentium offendisse arcam, in quā Numa situs fuisset,
Plin. 13, 13, 27, § 84.—Hence the common phrase in epitaphs:HIC SITVS EST, HIC SITI SVNT, etc.,
Inscr. Orell. 654; 4639 sq.; Tib. 3, 2, 29.—Comically: noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum: Ibi mei sunt majores siti, pater, avus, etc.,
Plaut. Mil. 2, 4, 20.—A few times in Tacitus for conditus, built, founded:B.urbem Philippopolim, a Macedone Philippo sitam circumsidunt,
Tac. A. 3, 38 fin.; 6, 41:veterem aram Druso sitam disjecerant,
id. ib. 2, 7 fin.:vallum duabus legionibus situm,
id. H. 4, 22.—Trop.1.In gen., placed, situated, present, ready: hoc erit tibi argumentum semper in promptu situm, Enn. ap. Gell. 2, 29, 20 (Sat. v. 37 Vahl.):2.in melle sunt linguae sitae vostrae,
Plaut. Truc. 1, 2, 76:quae ceteris in artibus aut studiis sita sunt,
Cic. de Or. 1, 15, 65:quas (artes) semper in te intellexi sitas,
Ter. And. 1, 1, 6:(voluptates) in medio sitas esse dicunt,
within the reach of all, Cic. Tusc. 5, 33, 94.—In partic.: situm esse in aliquo or in aliquā re, to rest with, depend upon some one or something (a favorite figure with Cic., and found not unfreq. in other writers):in patris potestate est situm,
Plaut. Stich. 1, 1, 52; cf.:assensio quae est in nostrā potestate sita,
Cic. Ac. 2, 12, 37:hujusce rei potestas omnis in vobis sita est, judices,
id. Mur. 39, 83; cf.:huic ipsi (Archiae), quantum est situm in nobis, opem ferre debemus,
id. Arch. 1, [p. 1709] 1:est situm in nobis, ut, etc.,
id. Fin. 1, 17, 57; cf.also: si causa appetitus non est sita in nobis, ne ipse quidem appetitus est in nostrā potestate, etc.,
id. Fat. 17, 40:summam eruditionem Graeci sitam censebant in nervorum vocumque cantibus,
id. Tusc. 1, 2, 4:in officio colendo sita vitae est honestas omnis et in neglegendo turpitudo,
id. Off. 1, 2, 4:qui omnem vim divinam in naturā sitam esse censet,
id. N. D. 1, 13, 35:cui spes omnis in fugā sita erat,
Sall. J. 54, 8:in armis omnia sita,
id. ib. 51, 4:in unius pernicie ejus patriae sitam putabant salutem,
Nep. Epam. 9 et saep.:res omnis in incerto sita est,
Plaut. Capt. 3, 4. 4:tu in eo sitam vitam beatam putas?
Cic. Tusc. 5, 12, 35:jam si pugnandum est, quo consilio in temporibus situm est,
id. Att. 7, 9, 4:laus in medio,
Tac. Or. 18. -
30 sordes
sordes, is (abl. sordi, Lucr. 6, 1271; usu. sorde), f. [sordeo], dirt, filth, uncleanness, squalor (class.; esp. freq. in a trop. sense, and in plur.; syn.: situs, squalor, caenum, illuvies).I.Lit.(α).Plur.:(β).pleni sordium,
Plaut. Poen. 1, 2, 104 sq.:in sordibus aurium inhaerescere,
Cic. N. D. 2, 57, 144:sint sine sordibus ungues,
Ov. A. A. 1, 519:caret obsoleti Sordibus tecti,
Hor. C. 2, 10, 7; Plin. 36, 26, 65, § 191.—Sing.:B.etiam in medio oculo paulum sordi'st,
Plaut. Poen. 1, 2, 102:auriculae collectā sorde dolentes,
Hor. Ep. 1, 2, 53:(pellis) Ulceribus tetris prope jam sordique sepultā,
Lucr. 6, 1271.—Transf., plur., a mourning garment (because usu. soiled or dirty); and hence, mourning in gen. (syn. squalor):II.jacere in lacrimis et sordibus,
Cic. Fam. 14, 2, 2; cf.:in sordibus, lamentis, luctuque jacuisti,
id. Pis. 36, 89:mater squalore hujus et sordibus laetatur,
id. Clu. 6, 18; 67, 192; id. Mur. 40, 86:sordes lugubres vobis erant jucundae,
id. Dom. 23, 59; Liv. 6, 16 fin.; Quint. 6, 1, 33; Suet. Vit. 8:suscipere sordes,
Tac. A. 4, 52; id. Or. 12; Val. Max. 7, 8, 7.—Trop., lowness or meanness of rank, a low condition; meanness, baseness of behavior or disposition (syn. illiberalitas).A.In gen.:2.sordes fortunae et vitae,
Cic. Brut. 62, 224:obscuritas et sordes tuae,
id. Vatin. 5, 11; id. Sest. 28, 60:ut quisque sordidissimus videbitur, ita libentissime severitate judicandi sordes suas eluet,
id. Phil. 1, 8, 20:nulla nota, nullus color, nullae sordes videbantur his sententiis allini posse,
id. Verr. 1, 6, 17:in infamiā relinqui ac sordibus,
id. Att. 1, 16, 2; Liv. 4, 56:sordes illae verborum,
low, vulgar expressions, Tac. Or. 21:propter maternas sordes,
low origin, Just. 13, 2, 11:pristinarum sordium oblitus,
id. 25, 1, 9; cf. id. 18, 7, 11.—Concr., the dregs of the people, the mob, rabble (syn. faex):B. (α).apud sordem urbis et faecem,
Cic. Att. 1, 16, 11; so (with caenum) Plin. Ep. 7, 29, 3:sordes et obscuritatem Vitellianarum partium,
Tac. H. 1, 84.—Hence, as a term of abuse:o lutum, o sordes!
low-minded creature, Cic. Pis. 26, 62.—Plur.:(β).(populus Romanus) non amat profusas epulas, sordes et inhumanitatem multo minus,
Cic. Mur. 36, 76; so (opp. luxuria) Plin. Ep. 2, 6, 7:damnatus sordium,
id. ib. 2, 12, 4:incusare alicujus sordes,
Quint. 6, 3, 74:sordes obicere alicui,
Hor. S. 1, 6, 68 and 107:sepulcrum sine sordibus exstrue,
id. ib. 2, 5, 105:cogit minimas ediscere sordes,
the meanest tricks, Juv. 14 124; 1, 140.—Sing.:nullum hujus in privatis rebus factum avarum, nullam in re familiari sordem posse proferri,
Cic. Fl. 3, 7; so (with avaritia) Tac. H. 1, 52; 1, 60:extremae avaritiae et sordis infimae infamis,
App. M. 1, p. 112, 2. -
31 subtilia
subtīlis, e, adj. [sub-tela; and therefore, prop., woven fine; hence], fine, not thick or coarse, thin, slender, minute (syn. tenuis).I.Lit. (mostly poet. and in postAug. prose;B.not in Cic.): quae vulgo volitant subtili praedita filo,
Lucr. 4, 88:ventus subtili corpore tenuis,
id. 4, 901; cf. id. 3, 195; Cat. 54, 3:acies gladii,
Sen. Ep. 76, 14:farina,
Plin. 18, 7, 14, § 74:mitra,
Cat. 64, 63:ignis,
Lucr. 6, 225:subtilia et minuta primordia rerum,
id. 4, 122; 4, 114.— Subst.: subtīlĭa, ĭum, n. plur., fine goods or stuffs, Vulg. Isa. 19, 9:indui te subtilibus,
id. Ezech. 16, 10.— Comp.:harundo,
Plin. 16, 36, 66, § 168:semen raporum,
id. 18, 13, 34, § 129.— Sup.:sucus subtilissimus,
Plin. 11, 5, 4, § 11.—Transf., of the senses, fine, nice, acute, delicate, exqui site (rare):II. A.palatum,
Hor. S. 2, 8, 38:subtilior gula,
Col. 8, 16, 4.—In gen.:2.sollers subtilisque descriptio,
Cic. N. D. 2, 47, 121:definitio,
id. de Or. 1, 23, 109:observatio,
Plin. 18, 13, 35, § 132:sententia,
id. 18, 17, 46, § 165:argumentatio,
id. 2, 108, 112, § 247:quaestio,
id. 11, 16, 16, § 46:Graecia,
Manil. 4, 718.— Comp.:reliquae (epistulae) subtiliores erunt,
more particular, Cic. Att. 5, 14, 3.— Sup.:quae (curatio manus) inter subtilissimas haberi potest,
Cels. 7, 7, 13:inventum,
Plin. 31, 3, 23, § 40:Democritus, subtilissimus antiquorum,
Sen. Q. N. 7, 3, 2.—Transf., of taste or judgment, fine, keen, delicate, exquisite (syn.:B.sagax, acutus): judicium,
Cic. Fam. 15, 6, 1; Hor. Ep. 2, 1, 242; cf.:subtilis veterum judex,
id. S. 2, 7, 101:sapiens subtilisque lector,
Plin. Ep. 4, 14, 7:vir subtilis, dispositus, acer, disertus,
id. ib. 2, 11, 17; 4, 17, 4.—In partic., in rhet., of speech or of the speaker, plain, simple, unadorned (syn. simplex):1.genus dicendi,
Cic. Or. 21, 69; cf.:acutissimum et subtilissimum dicendi genus,
id. de Or. 2, 23, 98:oratio,
id. Or. 5, 20; cf. id. ib. 23, 78:Stoicorum non ignoras, quam sit subtile vel spinosum potius dicendi genus,
id. Fin. 3, 1, 3: subtile quod ischnon vocant, Quint. 12, 10, 58:disputator,
Cic. Off. 1, 1, 3:quis illo (Catone) in docendo edisserendoque subtilior?
id. Brut. 17, 65:oratione limatus atque subtilis,
id. de Or. 1, 39, 180; cf. id. de Or. 3, 8, 31: Lysias subtilis scriptor atque [p. 1785] elegans, id. Brut. 9, 35; Quint. 10, 1, 78:praeceptor,
id. 1, 4, 25; 12, 10, 51.—Hence, adv.: subtīlĭter, finely, minutely.Lit.:2. a.subtiliter insinuatus ad parvas partes aër,
Lucr. 6, 1031:conexae res,
closely, intimately, id. 3, 739:dividere aliquid,
Plin. 5, 12, 13, § 67:fodere,
lightly, superficially, Pall. Febr. 21 fin. —In gen.:b.subtiliter judicare,
finely, acutely, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:de re publicā quid ego tibi subtiliter? tota periit,
minutely, particularly, id. Att. 2, 21, 1; cf.:haec ad te scribam alias subtilius,
id. ib. 1, 13, 4:subtiliter exsequi numerum,
Liv. 3, 5:de aliquā re subtiliter disserere,
Cic. Fl. 17, 41:aliquid persequi,
id. de Or. 1, 21, 98; cf.:id persequar subtilius,
id. Rep. 2, 23, 42:subtilius haec disserunt,
id. Lael. 5, 18:subtilius ista quaerunt,
id. ib. 2, 7 et saep. —In partic., in rhet., plainly, simply, without ornament:humilia subtiliter et magna graviter et mediocria temperate dicere,
Cic. Or. 29, 100:versute et subtiliter dicere,
id. ib. 7, 22:privatas causas agere subtilius: capitis aut famae ornatius,
id. Fam. 9, 21, 1:magnifice an subtiliter dicere,
Quint. 8, 3, 40. -
32 subtilis
subtīlis, e, adj. [sub-tela; and therefore, prop., woven fine; hence], fine, not thick or coarse, thin, slender, minute (syn. tenuis).I.Lit. (mostly poet. and in postAug. prose;B.not in Cic.): quae vulgo volitant subtili praedita filo,
Lucr. 4, 88:ventus subtili corpore tenuis,
id. 4, 901; cf. id. 3, 195; Cat. 54, 3:acies gladii,
Sen. Ep. 76, 14:farina,
Plin. 18, 7, 14, § 74:mitra,
Cat. 64, 63:ignis,
Lucr. 6, 225:subtilia et minuta primordia rerum,
id. 4, 122; 4, 114.— Subst.: subtīlĭa, ĭum, n. plur., fine goods or stuffs, Vulg. Isa. 19, 9:indui te subtilibus,
id. Ezech. 16, 10.— Comp.:harundo,
Plin. 16, 36, 66, § 168:semen raporum,
id. 18, 13, 34, § 129.— Sup.:sucus subtilissimus,
Plin. 11, 5, 4, § 11.—Transf., of the senses, fine, nice, acute, delicate, exqui site (rare):II. A.palatum,
Hor. S. 2, 8, 38:subtilior gula,
Col. 8, 16, 4.—In gen.:2.sollers subtilisque descriptio,
Cic. N. D. 2, 47, 121:definitio,
id. de Or. 1, 23, 109:observatio,
Plin. 18, 13, 35, § 132:sententia,
id. 18, 17, 46, § 165:argumentatio,
id. 2, 108, 112, § 247:quaestio,
id. 11, 16, 16, § 46:Graecia,
Manil. 4, 718.— Comp.:reliquae (epistulae) subtiliores erunt,
more particular, Cic. Att. 5, 14, 3.— Sup.:quae (curatio manus) inter subtilissimas haberi potest,
Cels. 7, 7, 13:inventum,
Plin. 31, 3, 23, § 40:Democritus, subtilissimus antiquorum,
Sen. Q. N. 7, 3, 2.—Transf., of taste or judgment, fine, keen, delicate, exquisite (syn.:B.sagax, acutus): judicium,
Cic. Fam. 15, 6, 1; Hor. Ep. 2, 1, 242; cf.:subtilis veterum judex,
id. S. 2, 7, 101:sapiens subtilisque lector,
Plin. Ep. 4, 14, 7:vir subtilis, dispositus, acer, disertus,
id. ib. 2, 11, 17; 4, 17, 4.—In partic., in rhet., of speech or of the speaker, plain, simple, unadorned (syn. simplex):1.genus dicendi,
Cic. Or. 21, 69; cf.:acutissimum et subtilissimum dicendi genus,
id. de Or. 2, 23, 98:oratio,
id. Or. 5, 20; cf. id. ib. 23, 78:Stoicorum non ignoras, quam sit subtile vel spinosum potius dicendi genus,
id. Fin. 3, 1, 3: subtile quod ischnon vocant, Quint. 12, 10, 58:disputator,
Cic. Off. 1, 1, 3:quis illo (Catone) in docendo edisserendoque subtilior?
id. Brut. 17, 65:oratione limatus atque subtilis,
id. de Or. 1, 39, 180; cf. id. de Or. 3, 8, 31: Lysias subtilis scriptor atque [p. 1785] elegans, id. Brut. 9, 35; Quint. 10, 1, 78:praeceptor,
id. 1, 4, 25; 12, 10, 51.—Hence, adv.: subtīlĭter, finely, minutely.Lit.:2. a.subtiliter insinuatus ad parvas partes aër,
Lucr. 6, 1031:conexae res,
closely, intimately, id. 3, 739:dividere aliquid,
Plin. 5, 12, 13, § 67:fodere,
lightly, superficially, Pall. Febr. 21 fin. —In gen.:b.subtiliter judicare,
finely, acutely, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:de re publicā quid ego tibi subtiliter? tota periit,
minutely, particularly, id. Att. 2, 21, 1; cf.:haec ad te scribam alias subtilius,
id. ib. 1, 13, 4:subtiliter exsequi numerum,
Liv. 3, 5:de aliquā re subtiliter disserere,
Cic. Fl. 17, 41:aliquid persequi,
id. de Or. 1, 21, 98; cf.:id persequar subtilius,
id. Rep. 2, 23, 42:subtilius haec disserunt,
id. Lael. 5, 18:subtilius ista quaerunt,
id. ib. 2, 7 et saep. —In partic., in rhet., plainly, simply, without ornament:humilia subtiliter et magna graviter et mediocria temperate dicere,
Cic. Or. 29, 100:versute et subtiliter dicere,
id. ib. 7, 22:privatas causas agere subtilius: capitis aut famae ornatius,
id. Fam. 9, 21, 1:magnifice an subtiliter dicere,
Quint. 8, 3, 40. -
33 trado
trādo ( transdo, C. I. L. 1, 198, 54 and 58; Ter. Phorm. prol. 2, and most freq. in Cæs.; v. infra; cf. Neue, Formenl. 2, 734), dĭdi, dĭtum, 3 (in tmesi: transque dato endoque plorato, i. e. tradito et implorato, Vet. Lex ap. Fest. s. v. sub vos, p. 309 Müll.), v. a. [trans-do], to give up, hand over, deliver, transmit, surrender, consign (syn.: dedo, remitto).I.Lit.A.In gen.(α).Form trado:(β).ut amico traderem (thesaurum),
Plaut. Trin. 1, 2, 143:mihi trade istuc (argentum),
id. As. 3, 3, 99; id. Curc. 3, 15: aliquid [p. 1884] in manum, id. Merc. 2, 2, 7:poculum alicui,
Cic. Tusc. 1, 40, 96:aedem Castoris sartam tectam,
id. Verr. 2, 1, 50, § 131:magistris traditi,
id. Tusc. 3, 1, 2:pecuniam regiam quaestoribus,
Liv. 24, 23, 3:pueros magistris,
Ov. Am. 1, 13, 17:equos domitoribus,
Cic. Off. 1, 26, 90:testamentum tibi legendum,
Hor. S. 2, 5, 51:ademptus Hector Tradidit fessis leviora tolli Pergama Graiis,
id. C. 2, 4, 11:miserat ad legatum Romanum, traditurum se urbem,
Liv. 34, 29, 9:armis traditis,
Caes. B. G. 1, 27; 2, 13:obsides, arma, perfugae traditi,
id. ib. 1, 28: hunc ad carnificem. Plaut. Rud. 3, 6, 19:in pistrinum tradier,
id. Most. 1, 1, 16:aliquem in custodiam vel in pistrinum,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 4, § 14:aliquem supplicio,
Suet. Vit. 14:Augustus filiam suam equiti Romano tradere meditatus est,
to give in marriage, Tac. A. 4, 40 med. —With acc. of place:ea quae in Insulā erat Achradinam tradita est,
Liv. 24, 23, 4.—Form transdo: tot tropaea transdes, Att. ap. Non. 517, 26 (Trag. Rel. v. 366 Rib.):B.navem in fugam transdunt,
id. ib. 155, 8 (Trag. Rel. v. 630 ib.):ut arma per manus necessario transderentur,
Caes. B. C. 1, 68:per manus sevi ac picis transditas glebas,
id. B. G. 7, 25; Hirt. B. G. 8, 15:sibi captivos transdi,
Caes. B. C. 3, 71:neque se hostibus transdiderunt,
id. B. G. 7, 77:se (alicui),
id. ib. 7, 47; Hirt. B. G. 8, 43:se adversariis ad supplicium,
Caes. B. C. 1, 76.—In partic.1.Pregn., to deliver, commit, intrust, confide for shelter, protection, imprisonment, etc. (syn.: commendo, committo).(α).Form trado:(β).sic ei te commendavi et tradidi,
Cic. Fam. 7, 17, 2:totum denique hominem tibi ita trado de manu, ut aiunt, in manum tuam,
id. ib. 7, 5, 3:alicui se laudare et tradere,
Hor. Ep. 1, 9, 3:hunc hominem velles si tradere,
id. S. 1, 9, 47; id. Ep. 1, 18, 78:hos (obsides) Aeduis custodiendos tradit,
Caes. B. G. 6, 4; Liv. 22, 22, 4:catenis ligatus traditur,
id. 24, 45, 9:in tuam custodiam meque et meas spes trado,
Plaut. Most. 2, 1, 59.—Form transdo:2.ab illo transditum initio et commendatum,
Caes. B. C. 3, 57:sibi a Divitiaco transditus,
id. B. G. 7, 39. —To give up or surrender treacherously, to betray:II.causam tradere advorsariis,
Ter. Phorm. 2, 1, 7:quos tradituros sperabas, vides judicare,
Cic. Rosc. Am. 22, 61:tibi trado patriosque meosque Penates,
Ov. M. 8, 91:ferisne paret populandas tradere terras?
id. ib. 1, 249:tradimur, heu!
Claud. in Rufin. 2, 261:Judas ausus magistrum tradere,
Sedul. 2, 74.—Trop.A. (α).Form trado:(β).et meam partem loquendi et tuam trado tibi,
Plaut. As. 3, 1, 14:eo ego, quae mandata, amicus amicis tradam,
id. Merc. 2, 3, 51:quae dicam trade memoriae,
Cic. Rep. 6, 10, 10 (different from tradere memoriae, B. 2. b.):si liberam possessionem Galliae sibi tradidisset,
Caes. B. G. 1, 44:Cingetorigi principatus atque imperium est traditum,
id. ib. 6, 8.— Poet., with inf.:tristitiam et metus Tradam protervis in mare Creticum Portare ventis,
Hor. C. 1, 26, 2.—Form transdo:B.summa imperii transditur Camulogeno Aulerco,
Caes. B. G. 7, 57:Vergasillauno Arverno summa imperii transditur,
id. ib. 7, 76.—In partic.1.Pregn., with se, to give one ' s self up, to yield, surrender, or devote one ' s self to any thing:2.se totos voluptatibus,
Cic. Lael. 23, 86:se quieti,
id. Div. 1, 29, 61: se lacrimis ac tristitiae, Luccei. ap. Cic. Fam. 5, 14, 2:se studiis vel otio,
Plin. Ep. 1, 9, 7:si se consiliis ejus (rex) tradidisset,
Flor. 2, 8, 6:se in studium aliquod quietum,
Cic. Inv. 1, 3, 4:se in disciplinam alicujus,
id. Phil. 2, 2, 3; cf.:cogitationibus suis traditus,
Sen. Ep. 9, 16.—To make over, transmit, as an inheritance; to leave behind, bequeath (syn. lēgo):b.qui in morte regnum Hieroni tradidit,
Plaut. Men. 2, 3, 59: inimicitias posteris, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 3:consuetudo a majoribus tradita,
Cic. Div. 2, 72, 150:morbi per successiones traduntur,
Plin. Ep. 1, 12, 4: traduntque metus. Sil. 4, 32:traditumque inde fertur, ut in senatum vocarentur,
it is said that this was the origin of the custom, Liv. 2, 1, 11.—To hand down or transmit to posterity by written communication; to relate, narrate, recount:3. (α).quarum nomina multi poëtae memoriae tradiderunt,
Cic. Inv. 2, 1, 3: pugnae memoriam posteris, Liv. 8, 10, 8:cujus (Socratis) ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit,
Cic. de Or. 3, 16, 60:qualia permulta historia tradidit,
id. Div. 1, 53, 121:aliquid posteris,
Plin. Ep. 6, 16, 1:tradit Fabius Pictor in Annalibus suis, hirundinem, etc.,
Plin. 10, 24, 34, § 71:ipsum regem tradunt... operatum his sacris se abdidisse,
Liv. 1, 31, 8.—Esp., pass. pers. or impers., it is said, is recorded, they say, etc.:qui (Aristides) unus omnium justissimus fuisse traditur,
Cic. Sest. 67, 141: cujus (Lycurgi) temporibus Homerus etiam fuisse traditur. id. Tusc. 5, 3, 7:nec traditur certum, nec interpretatio est facilis,
Liv. 2, 8, 8; cf. id. 9, 28, 5:sic enim est traditum,
Cic. Leg. 1, 1, 3; cf.:hoc posteris memoriae traditum iri, Aequos et Volscos, etc.,
Liv. 3, 67, 1:Galbam, Africanum, Laelium doctos fuisse traditum est,
Cic. Tusc. 1, 3, 5:ut Isocratem dixisse traditum est,
id. Brut. 56, 204:unguenta quis primus invenerit, non traditur,
Plin. 13, 1, 1, § 2:de hoc constantius traditur,
Front. Aquaed. 7; cf.: traditur memoriae, with subj.-clause, Liv. 5, 21, 16. —Form trado:(β).ea, quae dialectici nunc tradunt et docent,
Cic. Fin. 4, 4, 9:elementa loquendi,
id. Ac. 2, 28, 92:praecepta dicendi,
id. de Or. 1, 18, 84:optimarum artium vias meis civibus,
id. Div. 2, 1, 1:aliquid artificio et viă,
id. Fin. 4, 4, 10:haec subtilius,
id. ib. 1, 9, 31:aliquid,
Caes. B. G. 7, 22:virtutem hominibus,
Cic. de Or. 1, 58, 247:eodem tempore tradi omnia et percipi possint,
Quint. 1, 12, 1:nec tamquam tradita sed tamquam innata,
id. 7, 10, 14:praecepta,
Sen. Ep. 40, 3.— Absol.:si qua est in his culpa, tradentis (i.e. magistri) est,
Quint. 3, 6, 59.—Form transdo:4.multa praeterea de sideribus atque eorum motu... disputant et juventuti transdunt,
Caes. B. G. 6, 14:Minervam operum atque artificiorum initia transdere,
id. ib. 6, 17.—Aliquid oblivioni, to forget utterly (late Lat.):omnes justitiae ejus oblivioni tradentur,
Vulg. Ezech. 33, 13; Greg. Mag. in Job, 25, 8. -
34 transactum
trans-ĭgo, ēgi, actum, 3, v. a. [ago].I.Lit. ( poet. and in post-Aug. prose).A.To drive through, i. e. to thrust or stick a weapon through (syn. traicio):B.per pectora transigit ensem,
Sil. 13, 376:ferrum per ambos pedes,
Sen. Oedip. 857. —Transf., to stab, pierce one through with a weapon, to transfix, transpierce:II.gladio pectus transigit,
Phaedr. 3, 10, 27:se ipsum gladio,
Tac. A. 14, 37:juvenem (cuspis),
Sil. 5, 473:viscera (ensis),
Luc. 4, 545:tempora (jaculum),
id. 9, 824:semet ictu gladii,
Aur. Vict. Caes. 5, 16:aliquem ictu,
id. ib. 39, 13.—To carry through, to bring to an end, to finish, settle, complete, conclude, perform, accomplish, despatch, transact any business (the class. signif. of the word; syn.: absolvo, perficio).A.In gen.:B.negotium,
Cic. Fam. 13, 14, 2; so id. Phil. 2, 9, 21; cf.:illud, quod faciendum primum fuit, factum atque transactum est,
id. Cat. 3, 6, 15; id. Div. in Caecil. 14, 45:rebus transactis,
id. Tusc. 4, 25, 55:transactā re, convertam me domum,
Ter. Ad. 2, 4, 22:quod plerumque non futura sed transacta perpendimus,
Curt. 8, 2, 1:transactis jam meis partibus,
Cic. de Or. 2, 4, 15:intus transigetur, si quid est, quod restet,
Ter. And. 5, 6, 17:aliquid per aliquem,
Cic. Rosc. Am. 51, 149:pleraque per se,
Liv. 34, 18, 3:aliquid cum aliquo,
Sall. J. 29, 5:prius de praetoribus transacta res, quae transigi sorte poterat,
Liv. 38, 25, 4:bellorum egregios fines, quotiens ignoscendo transigatur,
i. e. by amnesty, Tac. A. 12, 19:transigitur rixa caede,
id. G. 22:bella,
id. H. 2, 38:fabulam,
Plaut. Ps. 1, 5, 151; so,fabulam,
id. Cas. prol. 84:comoediam,
id. Truc. prol. 11:si transactum est,
if all is over, Cic. Fam. 14, 4, 3; cf.: transactum de partibus ratus, Flor 4, 7, 13.—In partic., in business lang., to settle a difference or controversy, to come to a settlement, agreement, or understanding (syn.:2.decerno, statuo): postremo inter se transigant ipsi, ut lubet,
Ter. Hec. 3, 5, 61:cum reo,
Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79:cum aliquo,
id. Rosc. Am. 39, 114:cum aliquo HS ducentis millibus,
id. Verr. 2, 1, 54, § 140:cum privatis non poterat transigi minore pecuniā,
id. Att. 4, 16, 14:rem cum Oppianico transigit, pecuniam ab eo accipit,
id. Clu. 13, 39:ut secum aliquid, quālubet condicione transigeret,
id. Quint. 31, 97.— Absol.:cum debitore,
Dig. 2, 15, 17.—Transf., in gen.: transigere cum aliquā re, to make an end of, put an end to, be done with a thing (mostly post-Aug.):3.optimum visum est committere rem fortunae et transigere cum Publilio certamen,
Liv. 9, 12, 11 Weissenb. ad loc.:transigite cum expeditionibus,
Tac. Agr. 34:tenebris imis abscondita jam cum luce transegerat,
App. M. 8, p. 204.— Impers. pass.:cum spe votoque uxoris semel transigitur,
Tac. G. 19; Quint. 7, 1, 44.—To dispose of, sell:C.ubi facultas est transigendi,
Pall. 3, 26, 2:quod teneriores matres generant transigendum est,
id. 12, 13, 8.—Of time, to bring to an end, to lead, pass, spend (perh. only post-Aug.;syn. ago): tempus per ostentationem aut officiorum ambitum,
Tac. Agr. 18 fin.:adulescentiam per haec fere,
Suet. Tib. 7:maximam aetatis partem per haec ac talia,
id. Claud. 10:transacto tribuniciae potestatis tempore,
id. Tib. 11:vixdum mense transacto,
id. Vit. 8:placidas sine suspirio noctes,
Sen. Ep. 90, 41:noctem,
Suet. Calig. 59:non multum venatibus, plus per otium transigunt,
Tac. G. 15:sponsalia filiae natalemque geniti nepotis silentio,
Suet. Claud. 12:pios et insontes amoeno in loco dicimus perpetuitatem transacturos,
Tert. ad Nat. 2, 19 med.:diem sermonibus,
Plin. Ep. 3, 7, 4.—Hence, transactus, a, um, P. a., completed, settled:exceptio transacti negotii,
Dig. 2, 15, 17.— Subst.: transactum, i, n. (sc. negotium), a completed business, settlement, Dig. 2, 15, 2. -
35 transfero
trans-fĕro, tŭli, lātum (also written trālātum), ferre, v. a., to bear across; to carry or bring over; to convey over, transport, transfer (syn.: traduco, traicio).I.Lit.A.In gen.:B.cadum modo hinc a me huc cum vino transferam,
Plaut. Stich. 5, 1, 7:hoc (simulacrum Dianae) translatum Carthaginem,
Cic. Verr. 2, 4, 33, § 72:mustela catulos suos cottidie transfert mutatque sedem,
Plin. 29, 4, 16, § 59:Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit,
Caes. B. C. 3, 66:castra trans Peneum,
Liv. 42, 60, 3:castra Baetim, Auct. B. Alex. 60, 5: signa ex statione,
Caes. B. C. 1, 60:signa,
id. ib. 1, 74:ad se ornamenta ex his (hortis),
Cic. Phil. 3, 12, 30:copias in Boeotiam,
Just. 2, 14, 3.—Of personal objects: illinc huc transferetur virgo,
Ter. Ad. 4, 7, 13:Naevius trans Alpes usque transfertur,
Cic. Quint. 3, 12; cf.:ex hoc hominum numero in impiorum partem atque in parricidarum coetum ac numerum transferetis?
id. Sull. 28, 77:o Venus... vocantis Ture te multo Glycerae decoram Transfer in aedem,
transport thyself, Hor. C. 1, 30, 4.—In partic.1.Botanical t. t., of plants, to transplant; to transfer by grafting (syn. transero):2.semina, quae transferuntur e terrā in terram,
Varr. R. R. 1, 39, 3; cf. id. ib. 1, 40, 4; Col. Arb. 1, 5; 20, 2:videndum quā ex arbore in quam transferatur,
Varr. R. R. 1, 40, 5; 1, 41, 1:omnia translata meliora grandioraque fiunt,
Plin. 19, 12, 60, § 183.—To transfer by writing from one book into another; to copy, transcribe (syn. transcribo):3.litterae... de tabulis in libros transferuntur,
Cic. Verr. 2, 2, 77, § 189; so,rationes in tabulas,
id. Rosc. Com. 3, 8:de tuo edicto in meum totidem verbis,
id. Fam. 3, 8, 4:versus translati,
Suet. Ner. 52.—To carry along, carry in public, bear in triumph (rare):II.triduum triumphavit. Die primo arma tela signaque aerea et marmorea transtulit,
Liv. 34, 52, 4:in eo triumpho XLIX. coronae aureae translatae sunt,
id. 37, 58, 4:tantundem auri atque argenti in eo triumpho translatum,
id. 39, 42, 4:transtulit in triumpho multa militaria signa spoliaque alia,
id. 45, 43, 4:cum in triumpho Caesaris eborea oppida essent translata,
Quint. 6, 3, 61.—Trop.A.In gen., to convey, direct, transport, transfer:B.in Celtiberiam bellum transferre,
Caes. B. C. 1, 61:cum videat omne ad se bellum translatum,
id. B. G. 7, 8; Liv. 3, 68, 13:concilium Lutetiam,
Caes. B. G. 6, 3:disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur,
id. ib. 6, 13:sed, si placet, sermonem alio transferamus,
turn, direct, Cic. de Or. 1, 29, 133:translatos alio maerebis amores,
Hor. Epod. 15, 23:amorem huc,
Ter. Hec. 1, 2, 94:amorem In mares,
Ov. M. 10, 84:similitudinem ab oculis ad animum,
Cic. Off. 1, 4, 14:animum ad accusandum,
id. Mur. 22, 46:quod ab Ennio positum in unā re transferri in multas potest,
id. Off. 1, 16, 51:definitionem in aliam rem,
id. Ac. 2, 14, 43:hoc idem transfero in magistratus,
id. Verr. 2, 2, 51, § 126:nihil est enim, quod de suo genere in aliud genus transferri possit,
id. Ac. 2, 16, 50:culpam in alios,
id. Font. 4, 8; id. Att. 15, 28:transferendi in nos criminis causa,
id. Sest. 38, 82:suscepere duo manipulares imperium populi Romani transferendum et transtulerunt,
Tac. H. 1, 25: invidiam criminis, i. e. to avert from one ' s self, id. A. 2, 66:ut quisque obvius, quamvis leviter audita in alios transferunt,
id. ib. 2, 82:in jus Latii nationes Alpium,
id. ib. 15, 32:ad se Lacedaemonii arma,
Just. 5, 1, 8; 38, 1, 8.—With se, to turn one ' s attention, devote one ' s self:se ad artes componendas,
Cic. Brut. 12, 48:se ad album et rubricas,
Quint. 12, 3, 11:se ad genus dicendi,
Tac. Or. 19.—In eccl. Lat., to remove from the world without death:translatus in paradisum,
Vulg. Ecclus. 44, 16; id. Heb. 11, 5.—In partic.1.To put off, postpone, defer, in respect of time (syn.: differo, prolato): causa haec integra in proximum annum transferetur, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 9, 2:2.subito reliquit annum suum seseque in proximum annum transtulit,
i. e. postponed his suit, Cic. Mil. 9, 24.—Of speaking or writing.a.To [p. 1890] translate into another language (cf.:b.verto, reddo, interpretor, exprimo): istum ego locum totidem verbis a Dicaearcho transtuli,
Cic. Att. 6, 2, 3; cf.:si ad eorum cognitionem divina illa ingenia transferrem... locos quidem quosdam transferam, et maxime ab iis quos modo nominavi,
id. Fin. 1, 3, 7:analogia, quam proxime ex Graeco transferentes in Latinum proportionem vocaverunt,
Quint. 1, 6, 3:qui haec ex Graeco transtulerunt,
id. 2, 15, 21:volumina in linguam Latinam,
Plin. 18, 3, 5, § 22:quod Cicero his verbis transfert, etc.,
Quint. 5, 11, 27: kat antilêpsin Latine ad verbum translatum non invenio, id. 7, 4, 4; 7, 4, 7:simul quae legentem fefellissent, transferentem fugere non possunt,
Plin. Ep. 7, 9, 2.—To transfer to a secondary or figurative signification, to use figuratively or tropically:c.utemur verbis aut iis, quae propria sunt... aut iis, quae transferuntur et quasi alieno in loco collocantur,
Cic. de Or. 3, 37, 149; cf. Quint. 8, 6, 5 sq.; 9, 1, 4:cum verbum aliquod altius transfertur,
Cic. Or. 25, 82:translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe jam, quae per similitudinem ab aliā re aut suavitatis aut inopiae causā transferuntur,
id. ib. 27, 92:intexunt fabulas, verba apertius transferunt,
id. ib. 19, 65.—Rhet. t. t.:3.translatum exordium est, quod aliud conficit, quam causae genus postulat,
Cic. Inv. 1, 18, 26; cf. Quint. 4, 2, 71.—To apply, make use of (for a new purpose, etc.):4.hoc animi vitium ad utilitatem non transferemus,
Quint. 6, 2, 30; cf.:inde stellionum nomine in male translato,
Plin. 30, 10, 27, § 89 Jan. (al. in maledictum; cf. 2. b. supra).— -
36 transigo
trans-ĭgo, ēgi, actum, 3, v. a. [ago].I.Lit. ( poet. and in post-Aug. prose).A.To drive through, i. e. to thrust or stick a weapon through (syn. traicio):B.per pectora transigit ensem,
Sil. 13, 376:ferrum per ambos pedes,
Sen. Oedip. 857. —Transf., to stab, pierce one through with a weapon, to transfix, transpierce:II.gladio pectus transigit,
Phaedr. 3, 10, 27:se ipsum gladio,
Tac. A. 14, 37:juvenem (cuspis),
Sil. 5, 473:viscera (ensis),
Luc. 4, 545:tempora (jaculum),
id. 9, 824:semet ictu gladii,
Aur. Vict. Caes. 5, 16:aliquem ictu,
id. ib. 39, 13.—To carry through, to bring to an end, to finish, settle, complete, conclude, perform, accomplish, despatch, transact any business (the class. signif. of the word; syn.: absolvo, perficio).A.In gen.:B.negotium,
Cic. Fam. 13, 14, 2; so id. Phil. 2, 9, 21; cf.:illud, quod faciendum primum fuit, factum atque transactum est,
id. Cat. 3, 6, 15; id. Div. in Caecil. 14, 45:rebus transactis,
id. Tusc. 4, 25, 55:transactā re, convertam me domum,
Ter. Ad. 2, 4, 22:quod plerumque non futura sed transacta perpendimus,
Curt. 8, 2, 1:transactis jam meis partibus,
Cic. de Or. 2, 4, 15:intus transigetur, si quid est, quod restet,
Ter. And. 5, 6, 17:aliquid per aliquem,
Cic. Rosc. Am. 51, 149:pleraque per se,
Liv. 34, 18, 3:aliquid cum aliquo,
Sall. J. 29, 5:prius de praetoribus transacta res, quae transigi sorte poterat,
Liv. 38, 25, 4:bellorum egregios fines, quotiens ignoscendo transigatur,
i. e. by amnesty, Tac. A. 12, 19:transigitur rixa caede,
id. G. 22:bella,
id. H. 2, 38:fabulam,
Plaut. Ps. 1, 5, 151; so,fabulam,
id. Cas. prol. 84:comoediam,
id. Truc. prol. 11:si transactum est,
if all is over, Cic. Fam. 14, 4, 3; cf.: transactum de partibus ratus, Flor 4, 7, 13.—In partic., in business lang., to settle a difference or controversy, to come to a settlement, agreement, or understanding (syn.:2.decerno, statuo): postremo inter se transigant ipsi, ut lubet,
Ter. Hec. 3, 5, 61:cum reo,
Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79:cum aliquo,
id. Rosc. Am. 39, 114:cum aliquo HS ducentis millibus,
id. Verr. 2, 1, 54, § 140:cum privatis non poterat transigi minore pecuniā,
id. Att. 4, 16, 14:rem cum Oppianico transigit, pecuniam ab eo accipit,
id. Clu. 13, 39:ut secum aliquid, quālubet condicione transigeret,
id. Quint. 31, 97.— Absol.:cum debitore,
Dig. 2, 15, 17.—Transf., in gen.: transigere cum aliquā re, to make an end of, put an end to, be done with a thing (mostly post-Aug.):3.optimum visum est committere rem fortunae et transigere cum Publilio certamen,
Liv. 9, 12, 11 Weissenb. ad loc.:transigite cum expeditionibus,
Tac. Agr. 34:tenebris imis abscondita jam cum luce transegerat,
App. M. 8, p. 204.— Impers. pass.:cum spe votoque uxoris semel transigitur,
Tac. G. 19; Quint. 7, 1, 44.—To dispose of, sell:C.ubi facultas est transigendi,
Pall. 3, 26, 2:quod teneriores matres generant transigendum est,
id. 12, 13, 8.—Of time, to bring to an end, to lead, pass, spend (perh. only post-Aug.;syn. ago): tempus per ostentationem aut officiorum ambitum,
Tac. Agr. 18 fin.:adulescentiam per haec fere,
Suet. Tib. 7:maximam aetatis partem per haec ac talia,
id. Claud. 10:transacto tribuniciae potestatis tempore,
id. Tib. 11:vixdum mense transacto,
id. Vit. 8:placidas sine suspirio noctes,
Sen. Ep. 90, 41:noctem,
Suet. Calig. 59:non multum venatibus, plus per otium transigunt,
Tac. G. 15:sponsalia filiae natalemque geniti nepotis silentio,
Suet. Claud. 12:pios et insontes amoeno in loco dicimus perpetuitatem transacturos,
Tert. ad Nat. 2, 19 med.:diem sermonibus,
Plin. Ep. 3, 7, 4.—Hence, transactus, a, um, P. a., completed, settled:exceptio transacti negotii,
Dig. 2, 15, 17.— Subst.: transactum, i, n. (sc. negotium), a completed business, settlement, Dig. 2, 15, 2. -
37 transmitto
trans-mitto or trāmitto, mīsi, missum, 3, v. a.I.To send, carry, or convey across, over, or through; to send off, despatch, transmit from one place or person to another (syn.: transfero, traicio, traduco).A.Lit.:2.mihi illam ut tramittas: argentum accipias,
Plaut. Ep. 3, 4, 27:illam sibi,
id. ib. 1, 2, 52:exercitus equitatusque celeriter transmittitur (i. e. trans flumen),
are conveyed across, Caes. B. G. 7, 61:legiones,
Vell. 2, 51, 1:cohortem Usipiorum in Britanniam,
Tac. Agr. 28:classem in Euboeam ad urbem Oreum,
Liv. 28, 5, 18:magnam classem in Siciliam,
id. 28, 41, 17:unde auxilia in Italiam transmissurus erat,
id. 23, 32, 5; 27, 15, 7: transmissum per viam tigillum, thrown over or across, id. 1, 26, 10:ponte transmisso,
Suet. Calig. 22 fin.: in partem campi pecora et armenta, Tac. A. 13, 55:materiam in formas,
Col. 7, 8, 6.—To cause to pass through:B.per corium, per viscera Perque os elephanto bracchium transmitteres,
you would have thrust through, penetrated, Plaut. Mil. 1, 30; so,ensem per latus,
Sen. Herc. Oet. 1165:facem telo per pectus,
id. Thyest. 1089:per medium amnem transmittit equum,
rides, Liv. 8, 24, 13:(Gallorum reguli) exercitum per fines suos transmiserunt,
suffered to pass through, id. 21, 24, 5:abies folio pinnato densa, ut imbres non transmittat,
Plin. 16, 10, 19, § 48:Favonios,
Plin. Ep. 2, 17, 19; Tac. A. 13, 15:ut vehem faeni large onustam transmitteret,
Plin. 36, 15, 24, § 108.—Trop.1.To carry over, transfer, etc.:2.bellum in Italiam,
Liv. 21, 20, 4; so,bellum,
Tac. A. 2, 6:vitia cum opibus suis Romam (Asia),
Just. 36, 4, 12: vim in aliquem, to send against, i. e. employ against, Tac. A. 2, 38.—To hand over, transmit, commit:3.et quisquam dubitabit, quin huic hoc tantum bellum transmittendum sit, qui, etc.,
should be intrusted, Cic. Imp. Pomp. 14, 42:alicui signa et summam belli,
Sil. 7, 383:hereditas transmittenda alicui,
to be made over, Plin. Ep. 8, 18, 7; and with inf.:et longo transmisit habere nepoti,
Stat. S. 3, 3, 78 (analog. to dat habere, Verg. A. 9, 362;and, donat habere,
id. ib. 5, 262);for which: me famulo famulamque Heleno transmisit habendam,
id. ib. 3, 329:omne meum tempus amicorum temporibus transmittendum putavi,
should be devoted, Cic. Imp. Pomp. 1, 1:poma intacta ore servis,
Tac. A. 4, 54.—To let go: animo transmittente quicquid acceperat, letting pass through, i. e. forgetting, Sen. Ep. 99, 6:II. A.mox Caesarem vergente jam senectā munia imperii facilius tramissurum,
would let go, resign, Tac. A. 4, 41:Junium mensem transmissum,
passed over, omitted, id. ib. 16, 12 fin.:Gangen amnem et quae ultra essent,
to leave unconquered, Curt. 9, 4, 17:leo imbelles vitulos Transmittit,
Stat. Th. 8, 596.—Lit.1.In gen.(α).Act.:(β).grues cum maria transmittant,
Cic. N. D. 2, 49, 125:cur ipse tot maria transmisit,
id. Fin. 5, 29, 87; so,maria,
id. Rep. 1, 3, 6:satis constante famā jam Iberum Poenos transmisisse,
Liv. 21, 20, 9 (al. transisse):quem (Euphratem) ponte,
Tac. A. 15, 7:fluvium nando,
Stat. Th. 9, 239:lacum nando,
Sil. 4, 347:murales fossas saltu,
id. 8, 554:equites medios tramittunt campos,
ride through, Lucr. 2, 330; cf.:cursu campos (cervi),
run through, Verg. A. 4, 154: quantum Balearica torto Funda potest plumbo medii transmittere caeli, can send with its hurled bullet, i. e. can send its bullet, Ov. M. 4, 710:tectum lapide vel missile,
to fling over, Plin. 28, 4, 6, § 33; cf.:flumina disco,
Stat. Th. 6, 677.—In pass.:duo sinus fuerunt, quos tramitti oporteret: utrumque pedibus aequis tramisimus,
Cic. Att. 16, 6, 1:transmissus amnis,
Tac. A. 12, 13:flumen ponte transmittitur,
Plin. Ep. 8, 8, 5.—Neutr.:* 2.ab eo loco conscendi ut transmitterem,
Cic. Phil. 1, 3, 7:cum exercitus vestri numquam a Brundisio nisi summā hieme transmiserint,
id. Imp. Pomp. 12, 32:cum a Leucopetrā profectus (inde enim tramittebam) stadia circiter CCC. processissem, etc.,
id. Att. 16, 7, 1; 8, 13, 1; 8, 11, 5:ex Corsicā subactā Cicereius in Sardiniam transmisit,
Liv. 42, 7, 2; 32, 9, 6:ab Lilybaeo Uticam,
id. 25, 31, 12:ad vastandam Italiae oram,
id. 21, 51, 4; 23, 38, 11; 24, 36, 7:centum onerariae naves in Africam transmiserunt,
id. 30, 24, 5; Suet. Caes. 58:Cyprum transmisit,
Curt. 4, 1, 27. — Pass. impers.:in Ebusum insulam transmissum est,
Liv. 22, 20, 7.—In partic., to go over, desert to a party:B.Domitius transmisit ad Caesa rem,
Vell. 2, 84 fin. (syn. transfugio).—Trop. (post-Aug.).1.In gen., to pass over, leave untouched or disregarded (syn praetermitto):2.haud fas, Bacche, tuos taci tum tramittere honores,
Sil. 7, 162; cf.:sententiam silentio, deinde oblivio,
Tac. H. 4, 9 fin.:nihil silentio,
id. ib. 1, 13;4, 31: aliquid dissimulatione,
id. A. 13, 39:quae ipse pateretur,
Suet. Calig. 10; id. Vesp. 15. —In partic., of time, to pass, spend (syn. ago):tempus quiete,
Plin. Ep. 9, 6, 1: so,vitam per obscurum,
Sen. Ep. 19, 2: [p. 1893] steriles annos, Stat. S. 4, 2, 12:aevum,
id. ib. 1, 4, 124:quattuor menses hiemis inedia,
Plin. 8, 25, 38, § 94:vigiles noctes,
Stat. Th. 3, 278 et saep. — Transf.:febrium ardorem,
i. e. to undergo, endure, Plin. Ep. 1, 22, 7; cf.discrimen,
id. ib. 8, 11, 2:secessus, voluptates, etc.,
id. ib. 6, 4, 2. -
38 ac
atque or āc (atque is used before vowels and consonants, ac, in class. lang., only before consonants; v. infra, I.), conj. [at has regularly in the compound atque a continuative, as in atqui it has an adversative force; pr. and further, and besides, and also; cf. in Gr. pros de, pros de eti, eti kai, eti de, and te kai; v. at init., and for the change of form atque, ac, cf. neque, nec; in MSS. and inscriptions sometimes written adque, and sometimes by confusion atqui ], a copulative particle, and also, and besides, and even, and (indicating a close internal connection between single words or whole clauses; while et designates an external connection of diff. objects with each other, v. et; syn.: et, -que, autem, praeterea, porro, ad hoc, ad haec).I.In joining single words, which is its most common use.A.In gen. (The following representation is based on a collection of all the instances of the use of atque and ac in Cic. Imp. Pomp., Phil. 2, Tusc. 1, and Off. 1; in Caes. B. G. 1 and 2; in Sall. C.; and in Liv. 21; and wherever in the account either author or work is not cited, there atque or ac does not occur.)1.The form atque.a.Before vowels and h. —Before a (very freq.):b.sociorum atque amicorum,
Cic. Imp. Pomp. 2, 6; 3, 7; id. Phil. 2, 13, 33; id. Tusc. 1, 34, 122; Caes. B. G. 1, 2; 1, 18; 1, 26; 2, 14; Sall. C. 5, 8; 7, 5; Liv. 21, 3; 21, 12.—Before e (very freq.):deposci atque expeti,
Cic. Imp. Pomp. 2, 5; 6, 16; 10, 28; id. Phil, 2, 21, 51; 2, 21, 52; id. Tusc. 1, 20, 46; Caes. B. G. 1, 6; 1, 15; 1, 18; 2, 19; Sall. C. 14, 6; 49, 4; Liv. 21, 4; 21, 37.—Before i (very freq.):excitare atque inflammare,
Cic. Imp. Pomp. 2, 6; 3, 7; 7, 18; id. Phil. 2, 15, 37; 2, 21, 50; id. Tusc. 1, 20, 46; 1, 40, 97; Caes. B. G. 1, 17; 1, 20; 1, 22; 2, 1 bis; Sall. C. 2, 3; 3, 5; 14, 4; Liv. 21, 4; 21, 6; 21, 10.—Before o (freq. in Cic.):honestissimus atque ornatissimus,
Cic. Imp. Pomp. 7, 17; 8, 21; 11, 31; id. Off. 1, 25, 86; 1, 27, 94; Caes. B. G. 1, 40; 2, 14; Sall. C. 10, 6; Liv. 21, 8.—Before u (very rare), Cic. Imp. Pomp. 3, 7; 5, 11; 6, 15; Caes. B. G. 1, 26; 2, 20; Sall. C. 31, 6; 42, 1.—Before h (not infreq.):Sertorianae atque Hispaniensis,
Cic. Imp. Pomp. 4, 10; 7, 19; id. Tusc. 1, 28, 69; id. Off. 1, 24, 87; Caes. B. G. 1, 19; 2, 9; 2, 10; Sall. C. 6, 1; 12, 2; Liv. 21, 37.—Before consonants.—Before b (very rare):2.Gallorum atque Belgarum,
Caes. B. G. 1, 6; so,Cassius atque Brutus,
Tac. A. 3, 76.—Before c (infreq. in Cic., freq. in Sall.):in portubus atque custodiis,
Cic. Imp. Pomp. 6, 16; 8, 21; id. Phil. 2, 8, 18; id. Tusc. 1, 18, 42; id. Off. 1, 25, 88; Sall. C. 2, 3; 7, 4; 16, 3; 26, 4; 29, 3.—Before d (infreq.):superatam esse atque depressam,
Cic. Imp. Pomp. 8, 21; id. Phil. 2, 44, 114: id. Off. 1, 6, 19; 1, 25, 85; 1, 33, 119; Sall. C. 4, 1; 20, 7; 20, 10.—Before f (infreq.):vitiis atque flagitiis,
Cic. Imp. Pomp. 30, 72; id. Off. 1, 28, 98; 1, 28, 100; Caes. B. G. 1, 2; Sall. C. 1, 4; 2, 9; 11, 2.— Before g (very rare):dignitate atque gloria,
Cic. Imp. Pomp. 4, 11; 5, 12:virtute atque gloria,
Sall. C. 3, 2; 61, 9.—Before j (very rare):labore atque justitia,
Sall. C. 10, 1; 29, 3.—Before l (rare):hilari atque laeto,
Cic. Tusc. 1, 42, 100; id. Off. 1, 19, 64; Sall. C. 14, 3; 21, 2; 28, 4.—Before m (infreq. in Cic., once in Caes.):multae atque magnae,
Cic. Imp. Pomp. 9, 23; 17, 50; id. Phil. 2, 39, 100; id. Off. 1, 29, 103; 1, 31, 110; Caes. B. G. 1, 34; Sall. C. 18, 4; 31, 7; 34, 1; 51, 1.—Before n (infreq.):adventu atque nomine,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13; 20, 60; id. Off. 1, 28, 101; Sall. C. 2, 2 bis. —Before p (infreq. in Cic.):magna atque praeclara,
Cic. Imp. Pomp. 4, 10; 11, 31; 16, 48; id. Off. 1, 44, 156; Sall. C. 4, 1; 4, 4; 16, 2; 20, 3.—Before q (does not occur).—Before r (rare):se conlegit atque recreavit,
Cic. Phil. 2, 24, 58.— Before s (rare in Cic.):provinciarum atque sociorum,
Cic. Imp. Pomp. 1, 24, 71; id. Off. 1, 9, 30; 1, 21, 72; Sall. C. 2, 5; 2, 7; 6, 1.— Before t (infreq.):parietum atque tectorum,
Cic. Phil. 2, 28, 69; id. Tusc. 1, 24, 57; id. Off. 1, 35, 126; Sall. C. 42, 2; 50, 3; 51, 38.—Before v (infreq.):gravis atque vehemens,
Cic. Imp. Pomp. 9, 23; 9, 25; id. Tusc. 1, 23, 54; Sall. C. 1, 1; 12, 3; 45, 4; Liv. 21, 4; 21, 30.—The form ac before consonants.—Before b (very rare):B.sentientes ac bene meritos,
Cic. Off. 1, 41, 149:feri ac barbari,
Caes. B. G. 1, 31 and 33.—Before c (very rare):liberis ac conjugibus,
Liv. 21, 30:Romae ac circa urbem,
id. 21, 62.—Before d (freq. in Cic.):periculum ac discrimen,
Cic. Imp. Pomp. 5, 12; 9, 23; 12, 33; id. Tusc. 1, 17, 40; 1, 28, 69; id. Off. 1, 14, 42:usus ac disciplina,
Caes. B. G. 1, 40; 2, 31; Sall. C. 5, 4; 5, 8; 28, 1; Liv. 21, 10; 21, 18; 21, 19.—Before f (infreq.):opima est ac fertilis,
Cic. Imp. Pomp. 6, 14; 7, 19; id. Tusc. 1, 1, 2; 1, 27, 66; id. Off. 1, 29, 103:potentissimos ac firmissimos,
Caes. B. G. 1, 3; 1, 48; 2, 12;2, 13: pessuma ac flagitiosissima,
Sall. C. 5, 9; Liv. 21, 17; 21, 20.—Before g (does not occur).—Before j (very rare):nobilitatis ac juventutis,
Cic. Phil. 2, 15, 37.—Before l (not infreq. in Liv.), Cic. Imp. Pomp. 4, 9; 23, 66; id. Phil. 2, 22, 54; Caes. B. G. 1, 12; 1, 23; 2, 23; Liv. 21, 13; 21, 14; 21, 35.—Before m (not infreq. in Cic.):terrore ac metu,
Cic. Imp. Pomp. 9, 23; 18, 54 bis; 20, 59; id. Tusc. 1, 40, 95; id. Off. 1, 30, 106; Caes. B. G. 1, 39; 2, 14; Sall. C. 2, 4; 10, 1; Liv. 21, 8; 21, 60.—Before n (not infreq. in Cic.):insedit ac nimis inveteravit,
Cic. Imp. Pomp. 3, 7:gentes ac nationes,
id. ib. 11, 31; 12, 35 bis; id. Phil. 2, 21, 50; id. Tusc. 1, 21, 48; Caes. B. G. 1, 20; 2, 28; Liv. 21, 32.—Before p (not infreq. in Cic., Caes., and Liv.):celeberrimum ac plenissimum,
Cic. Imp. Pomp. 12, 33; 12, 35; 13, 36; id. Phil. 2, 15, 39; id. Tusc. 1, 17, 41; id. Off. 1, 20, 68; Caes. B. G. 1, 18; 1, 20; 2, 13; 2, 19; Sall. C. 5, 9; Liv. 21, 25; 21, 34; 21, 35.—Before q (does not occur).—Before r (infreq.):firmamenti ac roboris,
Cic. Imp. Pomp. 4, 10; 8, 21; 15, 45; id. Off. 1, 5, 15; Caes. B. G. 1, 25; Liv. 21, 41; 21, 44.—Before s (freq. in Cic. and Liv., infreq. in Caes.):vectigalibus ac sociis,
Cic. Imp. Pomp. 2, 4; 4, 10; 11, 30; id. Phil. 2, 27, 66; Caes. B. G. 1, 25; 1, 31; 1, 33; 2, 24; Liv. 21, 4; 21, 33 bis; 21, 36.—Before t (infreq. in Cic., freq. in Liv.):tantis rebus ac tanto bello,
Cic. Imp. Pomp. 10, 27 bis; 19, 56; 20, 59; Caes. B. G. 1, 26; 1, 39; 2, 6; Liv. 21, 7 ter; 21, 10; 21, 14; 21, 25.—Before v (not in Cic., only once in Caes. and Sall., but freq. in Liv.):armatos ac victores,
Caes. B. G. 1, 40:inconsulte ac veluti etc.,
Sall. C. 42, 2:opera ac vineae,
Liv. 21, 7; 21, 22; 21, 40; 21, 43. —(So in the phrases treated below: atque adeo, atque alter or alius, atque eccum, atque eo, atque etiam, atque illuc, atque is or hic, atque iterum, atque omnia, atque ut, atque late, atque sic, atque velut, but ac ne, ac si, and ac tamen).—With simul:Britannorum acies in speciem simul ac terrorem editioribus locis constiterat,
Tac. Agr. 35:in se simul atque in Herculem,
id. G. 34:suos prosequitur simul ac deponit,
id. ib. 30; so,sociis pariter atque hostibus,
id. H. 4, 73:innocentes ac noxios juxta cadere,
id. A. 1, 48.—Hence, sometimes syn. with et—et, ut—ita, aeque ac; both—and, as—so, as well—as, as well as: hodie sero ac nequiquam [p. 190] voles, Ter. Heaut. 2, 3, 103 (cf. Cic. Quinct. 25, 79:verum et sero et nequidquam pudet): copia sententiarum atque verborum,
Cic. Cael. 19, 45:omnia honesta atque inhonesta,
Sall. C. 30, 4:nobiles atque ignobiles,
id. ib. 20, 7:caloris ac frigoris patientia par,
Liv. 21, 4; 6, 41; Vell. 2, 127:vir bonus et prudens dici delector ego ac tu,
Hor. Ep. 1, 16, 32.—Esp.a.In a hendiadys:b.utinam isto animo atque virtute in summa re publica versari quam in municipali maluisset,
with this virtuous feeling, Cic. Leg. 3, 16, 36:de conplexu ejus ac sinu,
of his bosom embrace, id. Cat. 2, 10, 22:me eadem, quae ceteros, fama atque invidia vexabat, i. e. invidiosa fama,
Sall. C. 3 fin.:clamore atque adsensu,
shout of applause, Liv. 21, 3.—In joining to the idea of a preceding word one more important, and indeed, and even, and especially (v. Kritz ad Sall. J. 4, 3).(α).Absol.: Pa. Nempe tu istic ais esse erilem concubinam? Sc. Atque arguo me etc., yea and I maintain that I etc., Plaut. Mil. 2, 3, 66: Ph. Tun vidisti? Sc. Atque his quidem oculis, id. ib. 2, 4, 15: Ps. Ecquid habet is homo aceti in pectore? Ch. Atque acidissimi, id. Ps. 2, 4, 49; so id. Bacch. 3, 6, 9; id. Men. 1, 2, 40: Py. Cognoscitne (ea)? Ch. Ac memoriter, Ter. Eun. 5, 3, 6:(β).Faciam boni tibi aliquid pro ista re ac lubens,
and with a good will, id. Heaut. 4, 5, 15:rem difficilem (dii immortales) atque omnium difficillimam,
and indeed, Cic. Or. 16, 52:magna diis immortalibus habenda est gratia atque huic ipsi Jovi Statori, etc.,
and especially, id. Cat. 1, 5, 11:hebeti ingenio atque nullo,
and in fact, id. Tusc. 5, 15, 45:ex plurimis periculis et insidiis atque ex media morte,
and even, id. Cat. 4, 9:fratre meo atque eodem propinquo suo interfecto,
and at the same time, Sall. J. 14, 11:intra moenia atque in sinu urbis,
id. C. 52, 35.—With adeo, and that too, and even:(γ).intra moenia atque adeo in senatu,
Cic. Cat. 1, 2, 5:qui in urbe remanserunt atque adeo qui contra urbis salutem etc.,
id. ib. 2, 12, 27:insto atque urgeo, insector, posco atque adeo flagito crimen,
id. Planc. 19 fin.:non petentem atque adeo etiam absentem,
Liv. 10, 5.—And with autem also added:atque adeo autem quor etc.,
Ter. Eun. 5, 4, 42.—With etiam:(δ).id jam populare atque etiam plausibile factum est,
and also, Cic. Div. in Caecil. 3, 8:ne Verginio commeatum dent atque etiam in custodia habeant,
Liv. 3, 46.—With the dem. pron. hic, is:II.negotium magnum est navigare atque id mense Quintili,
and besides, and that, and that too, Cic. Att. 5, 12; 1, 14:maximis defixis trabibus atque eis praeacutis,
Caes. B. C. 1, 27:Asseres pedum XII. cuspidibus praefixis atque hi maximis ballistis missi,
id. ib. 2, 2:duabus missis subsidio cohortibus a Caesare, atque his primis legionum duarum,
id. B. G. 5, 15; id. B. C. 3, 70:flumen uno omnino loco pedibus atque hoc aegre transiri potest,
id. B. G. 5, 18:ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores... atque id eo magis, quod, etc.,
id. ib. 5, 1; cf. without id (perh. to avoid the repetition of the pron.): qua (sc. virtute) nostri milites facile superabant, atque eo magis, quod, etc., and that the more because etc., id. ib. 3, 8 fin.:dicendi artem apta trepidatione occultans atque eo validior,
Tac. H. 1, 69; 2, 37; id. A. 4, 22; 4, 46.—In comparisons.A.Of equality (Rudd. II. p. 94; Zumpt, § 340); with par, idem, item, aequus, similis, juxta, talis, totidem, etc., as: et nota, quod ex hujus modi structura Graeca (sc. homoios kai, etc.) frequenter Latini ac et atque in significatione similitudinis accipiunt, Prisc. pp. 1192 and 1193 P.; cf. Gell. 10, 29; Lidd. and Scott, s. v. kai, III.:B.si parem sententiam hic habet ac formam,
Plaut. Mil. 4, 6, 36: quom opulenti loquuntur pariter atque ignobiles, Enn. ap. Gell. 11, 4:Ecastor pariter hoc atque alias res soles,
Plaut. Men. 5, 1, 52:pariter nunc opera me adjuves ac re dudum opitulata es,
Ter. Phorm. 5, 3, 3:neque enim mihi par ratio cum Lucilio est ac tecum fuit,
Cic. N. D. 3, 1, 3:parique eum atque illos imperio esse jussit,
Nep. Dat. 3, 5:magistrum equitum pari ac dictatorem imperio fugavit,
id. Hann. 5, 3:pariter patribus ac plebi carus,
Liv. 2, 33: nam et vita est eadem et animus te erga idem ac fuit, Ter. Heaut. 2, 3, 24:In hanc argumentationes ex eisdem locis sumendae sunt atque in causam negotialem,
Cic. Inv. 2, 23, 70:equi quod alii sunt ad rem militarem idonei, alii ad vecturam... non item sunt spectandi atque habendi,
Varr. R. R. 2, 7, 15; id. L. L. 10, § 74 Mull.:cum ex provincia populi Romani aequam partem tu tibi sumpseris atque populo Romano miseris,
Cic. Verr. 2, 3, 19:Modo ne in aequo (jure) hostes apud vos sint ac nos socii,
Liv. 39, 37 (exs. with aeque; v. aeque, d); Cic. Verr. 2, 3, 83 fin.:et simili jure tu ulcisceris patrui mortem atque ille persequeretur fratris sui, si, etc.,
id. Rab. Perd. 5; id. Phil. 1, 4; id. Agr. 1, 4 fin.:similem pavorem inde ac fugam fore, ac bello Gallico fuerit,
Liv. 6, 28; Col. 5, 7, 3:contendant, se juxta hieme atque aestate bella gerere posse,
Liv. 5, 6; cf. Drak. ad Liv. 1, 54, 9:faxo eum tali mactatum, atque hic est, infortunio,
Ter. Phorm. 5, 9, 39; Cic. Vatin. 4, 10:cum totidem navibus atque erat profectus,
Nep. Milt. 7, 4.—Of difference; with alius and its derivv., with dissimile, contra, contrarius, secus, etc., than:C.illi sunt alio ingenio atque tu,
other than, different from, Plaut. Ps. 4, 7, 35 al.; v. the passages under alius, I. B. a:aliter tuum amorem atque est accipis,
Ter. Heaut. 2, 3, 23 al.; v. the passages under aliter, 1. a.; cf.also aliorsum, II., and aliusmodi: quod est non dissimile atque ire in Solonium,
Cic. Att. 2, 3:simulacrum in excelso collocare et, contra atque ante fuerat, ad orientem convertere,
id. Cat. 3, 8, 20:vides, omnia fere contra ac dicta sint evenisse,
id. Div. 2, 24 fin.; id. Verr. 2, 1, 46:qui versantur retro, contrario motu atque caelum,
id. Rep. 6, 17, 17:membra paulo secus a me atque ab illo partita,
id. de Or. 3, 30, 119:cujus ego salutem non secus ac meam tueri debeo,
id. Planc. 1 fin. al.; v. contra, contrarius, secus, etc.—Sometimes, in cases of equality or difference, atque with ut or ac with si (with aliter affirm. Cic. appears to connect only atque ut, not ac si;D.once, however, non aliter, ac si,
Cic. Att. 13, 51;v. aliter, 1. b.): pariter hoc fit atque ut alia facta sunt,
Plaut. Am. 4, 1, 11:nec fallaciam Astutiorem ullus fecit poeta atque Ut haec est fabre facta a nobis,
id. Cas. 5, 1, 6 sqq.:quod iste aliter atque ut edixerat decrevisset,
Cic. Verr. 2, 1, 46:et qui suos casus aliter ferunt atque ut auctores aliis ipsi fuerunt, etc.,
id. Tusc. 3, 30, 73:si mentionem fecerint, quo aliter ager possideretur atque ut ex legibus Juliis,
id. Att. 2, 18, 2; 16, 13, c; cf. Wopk. Lect. Tull. 1, 15, p. 118; Dig. 43, 13, 11:Egnatii absentis rem ut tueare, aeque a te peto ac si mea negotia essent,
just as if, Cic. Fam. 13, 43:tu autem similiter facis ac si me roges, etc.,
id. N. D. 3, 3, 8:reliquis officiis, juxta ac si meus frater esset, sustentavit,
id. Post. Red. in Sen. 8, 20:quod dandum est amicitiae, large dabitur a me non secus ac si meus esset frater,
id. Mur. 4 fin.:haec sunt, tribuni, consilia vestra, non, hercule, dissimilia, ac si quis, etc.,
Liv. 5, 5 fin. al. —More rare with nimis, in partem, pro eo, etc.;E.in Plaut. also with mutare or demutare = aliud esse: nimis bellus, atque ut esse maxume optabam, locus,
Plaut. Bacch. 4, 4, 73:haud centensumam Partem dixi atque, otium rei si sit, possim expromere,
id. Mil. 3, 1, 168: sane quam pro eo ac debui graviter molesteque tuli, just as was my duty, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5:debeo sperare, omnes deos, qui huic urbi praesident, pro eo mihi, ac mereor, relaturos gratiam esse,
Cic. Cat. 4, 2:pro eo, ac si concessum sit, concludere oportebit argumentationem,
id. Inv. 1, 32, 54:non possum ego non aut proxime atque ille aut etiam aeque laborare,
nearly the same as he, id. Fam. 9, 13, 2:neque se luna quoquam mutat atque uti exorta est semel,
Plaut. Am. 1, 1, 118:num quid videtur demutare atque ut quidem Dixi?
id. Mil. 4, 3, 37.—Sometimes the word indicating comparison (aeque, tantopere, etc.) is to be supplied from the connection (in the class. per. perh. used only once by Cassius in epist. style):F.nebula haud est mollis atque hujus est,
Plaut. Cas. 4, 4, 21:quem esse amicum ratus sum atque ipsus sum mihi,
id. Bacch. 3, 6, 20:quae suco caret atque putris pumex,
Priap. 32, 7 (Mull., est putusque): digne ac mereor commendatus esse, Cass. ap. Cic. Fam. 12, 13; Dig. 2, 14, 4; 19, 2, 54.—Poet. or in post-Aug. prose with comparatives (for quam), than:G.amicior mihi nullus vivit atque is est,
Plaut. Merc. 5, 2, 56:non Apollinis magis verum atque hoc responsum est,
Ter. And. 4, 2, 15 Ruhnk.:Illi non minus ac tibi Pectore uritur intimo Flamma,
Cat. 61, 172:haud minus ac jussi faciunt,
Verg. A. 3, 561:Non tuus hoc capiet venter plus ac meus,
Hor. S. 1, 1, 46 Bentl. and Heind. (cf. infra:nihilo plus accipias quam Qui nil portarit): qui peccas minus atque ego,
id. ib. 2, 7, 96:Artius atque hedera procera adstringitur ilex,
id. Epod. 15, 5; Suet. Caes. 14 Ruhnk. —In the comparison of two periods of time, most freq. with simul (v. examples under simul); ante- or post-class. with principio, statim:III.principio Atque animus ephebis aetate exiit,
as soon as, Plaut. Merc. 1, 1, 40:judici enim, statim atque factus est, omnium rerum officium incumbit,
Dig. 21, 1, 25:quamvis, statim atque intercessit, mulier competierat,
ib. 16, 1, 24.—To connect a negative clause which explains or corrects what precedes; hence sometimes with potius (class.; in Cic. very freq., but rare in the poets), and not, and not rather.a.Absol.:b.Decipiam ac non veniam,
Ter. Heaut. 4, 4, 6:si fidem habeat,... ac non id metuat, ne etc.,
id. Eun. 1, 2, 60:perparvam vero controversiam dicis, ac non eam, quae dirimat omnia,
Cic. Leg. 1, 20, 54:quasi nunc id agatur, quis ex tanta multitudine occiderit, ac non hoc quaeratur, eum, etc.,
id. Rosc. Am. 33:si (mundum) tuum ac non deorum immortalium domicilium putes, nonne plane desipere videare?
id. N. D. 2, 6, 17:nemo erat, qui illum reum ac non miliens condemnatum arbitraretur,
id. Att. 1, 16:si hoc dissuadere est, ac non disturbare ac pervertere,
id. Agr. 2, 37, 101:si res verba desideraret ac non pro se ipsa loqueretur,
id. Fam. 3, 2 fin.: hoc te exspectare tempus tibi turpe est ac non ei rei sapientia tua te occurrere, Serv. ap. Cic. Fam. 4, 5, 6:velut destituti ac non qui ipsi destituissent,
Liv. 8, 27; 7, 3 fin.:si mihi mea sententia proferenda ac non disertissimorum,
Tac. Or. 1.—With potius:IV.Quam ob rem scriba deducet, ac non potius mulio, qui advexit?
Cic. Verr. 2, 3, 79 (B. and K., et):quis (eum) ita aspexit, ut perditum civem, ac non potius ut importunissimum hostem?
id. Cat. 2, 6, 12.— Pliny the elder commonly employs in this sense atque non, not ac non:concremasse ea (scrinia) optuma fide atque non legisse,
Plin. 7, 25, 26, § 94; 22, 24, 50, § 108; 29, 2, 9, § 29; 27, 9, 55, § 78; 31, 7, 39, § 73 et saep. —In connecting clauses and beginning periods.1.In gen., and, and so, and even, and too: Pamph. Antiquam adeo tuam venustatem obtines. Bacch. Ac tu ecastor morem antiquom atque ingenium obtines, And you too, Ter. Hec. 5, 4, 20:2.atque illi (philosopho) ordiri placet etc.,
Cic. de Or. 3, 47, 183: Africanus indigens mei? Minime hercle. Ac ne ego quidem illius, And I indeed not, etc., id. Lael. 9, 30; id. Fin. 5, 11, 33:cum versus facias, te ipsum percontor, etc.... Atque ego cum Graecos facerem, natus mare citra, Versiculos, etc.,
Hor. S. 1, 10, 31:multa quippe et diversa angebant: validior per Germaniam exercitus, etc.... quos igitur anteferret? ac (i. e. similiter angebat), ne postpositi contumelia incenderentur,
Tac. A. 1, 47:Minime, minime, inquit Secundus, atque adeo vellem maturius intervenisses,
Tac. Or. 14:ac similiter in translatione, etc.,
Quint. 3, 6, 77.—In adducing new arguments of similar force in favor of any assertion or making further statements about a subject, etc.; cf. Beier ad Cic. Off. 3, 11, 487.a.Absol.:b.maxima est enim vis vetustatis et consuetudinis: atque in ipso equo, cujus modo mentionem feci, si, etc.,
and furthermore, and moreover, Cic. Lael. 19, 68: Atque, si natura confirmatura jus non erit, virtutes omnes tollentur, id. Leg. 1, 15, 42 B. and K. —Often with etiam:c.Atque alias etiam dicendi virtutes sequitur,
Cic. Or. 40, 139:Atque hoc etiam animadvertendum non esse omnia etc.,
id. de Or. 2, 61, 251; so id. Off. 1, 26, 90; id. N. D. 2, 11, 30; Col. 2, 2, 3.—Sometimes with quoque:d.Atque occidi quoque Potius quam cibum praehiberem,
Plaut. Ps. 1, 3, 133; so Cic. N. D. 2, 12, 32; Col. 2, 13, 3, and Cels. 2, 3; 3, 22.—And even with quoque etiam: Atque ego [p. 191] quoque etiam, qui Jovis sum filius, Contagione etc., Plaut. Am. prol. 30.—3.In narration:4.aegre submoventes obvios intrare portam, qui adducebant Philopoemenem, potuerunt: atque conferta turba iter reliquum clauserat,
Liv. 39, 49; 5, 21 fin.:completur caede, quantum inter castra murosque vacui fuit: ac rursus nova laborum facies,
Tac. H. 3, 30; cf. Caes. B. C. 2, 28 fin. and 2, 29 init. —In introducing comparisons, atque ut, atque velut (mostly poet., esp. in epic poetry):5.Atque ut perspicio, profecto etc.,
Plaut. Capt. 3, 4, 53:ac veluti magno in populo cum saepe coorta est Seditio.... Sic cunctus pelagi cecidit fragor, etc.,
Verg. A. 1, 148; so id. G. 4, 170; id. A. 2, 626; 4, 402; 4, 441; 6, 707; 9, 59; 10, 405; 10, 707; 10, 803; 11, 809; 12, 365; 12, 521; 12, 684; 12, 715;12, 908: Inclinare meridiem Sentis ac, veluti stet volucris dies, Parcis deripere etc.,
Hor. C. 3, 28, 6; Val. Fl. 6, 664;and so, Ac velut in nigro jactatis turbine nautis, etc.... Tale fuit nobis Manius auxilium,
Cat. 68, 63 (for which Sillig and Muller read:Hic velut, etc.): Atque ut magnas utilitates adipiscimur, etc.,
Cic. Off. 2, 5, 16:Atque ut hujus mores veros amicos parere non potuerunt, sic etc.,
id. Lael. 15, 54.—In connecting two acts or events.a.In the order of time, and then; hence the ancient grammarians assume in it the notion of quick succession, and explain it, though improperly, as syn. with statim, ilico, without any accompanying copulative, v. Gell. 10, 29; Non. p. 530, 1 sq. (only in the poets and histt.): Atque atque accedit muros Romana juventus (the repetition of the atque represents the approach step by step), Enn. ap. Gell. and Non. l. l. (Ann. v. 527 Mull.): Quo imus una;b. (α).ad prandium? Atque illi tacent,
And then they are silent, Plaut. Capt. 3, 1, 19:Ubi cenamus? inquam, atque illi abnuunt,
and upon this they shake their head, id. ib. 3, 1, 21; id. Ep. 2, 2, 33:dum circumspecto atque ego lembum conspicor,
id. Bacch. 2, 3, 45; so id. Merc. 2, 1, 32; 2, 1, 35; id. Most. 5, 1, 9:lucernam forte oblitus fueram exstinguere: Atque ille exclamat derepente maximum,
and then he suddenly exclaims, id. ib. 2, 2, 57: cui fidus Achates It comes... atque illi Misenum in litore sicco Ut venere, vident, etc., and as they thus came, etc., Verg. A. 6, 162:dixerat, atque illi sese deus obtulit ultro,
Stat. Th. 9, 481; 12, 360; Liv. 26, 39, 16; Tac. H. 3, 17:tum Otho ingredi castra ausus: atque illum tribuni centurionesque circumsistunt,
id. ib. 1, 82. —Sometimes with two imperatives, in order to indicate vividly the necessity of a quicker succession, or the close connection between two actions:cape hoc argentum atque defer,
Ter. Heaut. 4, 7, 3:abi domum ac deos comprecare,
id. Ad. 4, 5, 65:tace modo ac sequere hac,
id. ib. 2, 4, 16:Accipe carmina atque hanc sine tempora circum hederam tibi serpere,
Verg. E. 8, 12; id. G. 1, 40; 3, 65; 4, 330:Da auxilium, pater, atque haec omina firma,
id. A. 2, 691; 3, 89; 3, 250; 3, 639; 4, 424; 9, 90; 10, 624; 11, 370.—Absol.:(β).si nunc de tuo jure concessisses paululum, Atque adulescenti morigerasses,
and so, Ter. Ad. 2, 2, 10.—With ita or sic:c.Ventum deinde ad multo angustiorem rupem, atque ita rectis saxis, etc.,
Liv. 21, 36; Plin. 10, 58, 79, § 158:ac sic prope innumerabiles species reperiuntur,
Quint. 12, 10, 67.—Connecting conclusion and condition, so, then (cf. at, II. F.):6.non aliter quam qui adverso vix flumine lembum Remigiis subigit, si bracchia forte remisit, Atque illum praeceps prono rapit alveus amni,
Verg. G. 1, 203 (here explained by statim by Gell. 10, 29, and by Servius, but thus its connective force is wholly lost; cf. also Forbig ad h. l. for still another explanation).—(As supra, I. c.) To annex a thought of more importance:7.Satisne videtur declarasse Dionysius nihil esse ei beatum, cui semper aliqui terror impendeat? atque ei ne integrum quidem erat, ut ad justitiam remigraret,
Cic. Tusc. 5, 21, 62; id. Tull. 4:hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium conjunctionem, quam qui dirimunt, eos morte... coercent. Atque hoc multo magis efficit ipsa naturae ratio,
id. Off. 3, 5, 23; id. Fam. 6, 1, 4: hac spe lapsus Induciomarus... exsules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit;ac tantam sibi jam iis rebus in Gallia auctoritatem comparaverat, ut, etc.,
Caes. B. G. 5, 55 fin.; Nep. Hann. 13, 2; Quint. 1, 10, 16.—Hence also in answers, in order to confirm a question or assertion:Sed videone ego Pamphilippum cum fratre Epignomo? Atque is est,
And he it is, Yes, it is he, Plaut. Stich. 4, 2, 4; so id. Truc. 1, 2, 24: Th. Mihin malum minitare? Ca. Atque edepol non minitabor, sed dabo, id. Curc. 4, 4, 15: Ch. Egon formidulosus? nemost hominum, qui vivat, minus. Th. Atque ita opust, Ter. Eun. 4, 6, 20.—In expressing a wish, atque utinam:8.Veritus sum arbitros, atque utinam memet possim obliscier! Att., Trag. Rel. p. 160 Rib.: videmus enim fuisse quosdam, qui idem ornate ac graviter, idem versute et subtiliter dicerent. Atque utinam in Latinis talis oratoris simulacrum reperire possemus!
Cic. Or. 7, 22; so id. Rep. 3, 5, 8:Atque utinam pro decore etc.,
Liv. 21, 41, 13:Atque utinam ex vobis unus etc.,
Verg. E. 10, 35; id. A. 1, 575:Atque utinam... Ille vir in medio fiat amore lapis!
Prop. 2, 9, 47; 3, 6, 15; 3, 7, 25; 3, 8, 19 al.—To connect an adversative clause, and often fully with tamen, and yet, notwithstanding, nevertheless.a.Absol.: Mihi quidem hercle non fit veri simile;b.atque ipsis commentum placet,
Ter. And. 1, 3, 20 Ruhnk. (atque pro tamen, Don.):ego quia non rediit filius, quae cogito!... Atque ex me hic natus non est, sed ex fratre,
id. Ad. 1, 1, 15 (Quasi dicat, ex me non est, et sic afficior: quid paterer si genuissem? Don.; cf. Acron. ap. Charis. p. 204 P.); Cic. Off. 3, 11, 48 Beier; id. Mur. 34, 71 Matth.:ceterum ex aliis negotiis, quae ingenio exercentur, in primis magno usui est memoria rerum gestarum... Atque ego credo fore qui, etc.,
and yet I believe, Sall. J. 4, 1 and 3 Corte; id. C. 51, 35:observare principis egressum in publicum, insidere vias examina infantium futurusque populus solebat. Labor parentibus erat ostentare parvulos... Ac plerique insitis precibus surdas principis aures obstrepebant,
Plin. Pan. 26.—With tamen:9.nihil praeterea est magnopere dicendum. Ac tamen, ne cui loco non videatur esse responsum, etc.,
Cic. Fin. 2, 27, 85:discipulos dissimilis inter se ac tamen laudandos,
id. de Or. 3, 10, 35; id. Rep. 1, 7, 12:Atque in his tamen tribus generibus etc.,
id. Off. 3, 33, 118; id. Pis. 1, 3; 13, 30; id. Prov. Cons. 7, 16; 7, 15 fin. (cf. in reference to the last four passages Wund. Varr. Lectt. p. lviii. sq.):ac tamen initia fastigii etc.,
Tac. A. 3, 29; 3, 56; 12, 56;14, 21: pauciores cum pluribus certasse, ac tamen fusos Germanos,
id. H. 5, 16.—To connect a minor affirmative proposition (the assumptio or propositio minor of logical lang.) in syllogisms, now, but, but now (while atqui is used to connect either an affirmative or negative minor premiss: v. atqui): Scaptius quaternas postulabat. Metui, si impetrasset, ne tu ipse me amare desineres;10.... Atque hoc tempore ipso impingit mihi epistulam etc.,
Cic. Att. 6, 1, 6.—Sometimes the conclusion is to be supplied:nisi qui naturas hominum, penitus perspexerit, dicendo, quod volet, perficere non poterit. Atque totus hic locus philosophorum putatur proprius (conclusion: ergo oratorem philosophiam cognoscere oportet),
Cic. de Or. 1, 12, 53 and 54.—In introducing a purpose (freq. in Cic.).a.A negative purpose, and esp. in anticipating an objection:b.Ac ne sine causa videretur edixisse,
Cic. Phil. 3, 9, 24:Ac ne forte hoc magnum ac mirabile esse videatur,
id. de Or. 2, 46, 191; so id. Fam. 5, 12, 30:Ac ne saepius dicendum sit,
Cels. 8, 1:Ac ne forte roges, quo me duce, quo lare tuter,
Hor. Ep. 1, 1, 13:Ac ne forte putes,
id. ib. 2, 1, 208:Ac ne forte putes etc.,
Ov. R. Am. 465 (Merkel, Et).—A positive purpose:11.Atque ut ejus diversa studia in dissimili ratione perspicere possitis, nemo etc.,
Cic. Cat. 2, 5, 9:Atque ut omnes intellegant me etc.... dico etc.,
id. Imp. Pomp. 8, 20; 2, 4; id. Clu. 14, 43; id. Sull. 2, 5; id. de Or. 3, 11, 40:Atque ut C. Flaminium relinquam etc.,
id. Leg. 3, 9, 20; id. Fin. 3, 2, 4.—a.. In continuing a thought in assertions or narration, and, now, and now, Plaut. Aul. prol. 18: audistis, cum pro se diceret, genus orationis, etc.,... perspexistis. Atque in eo non solum ingenium ejus videbatis, etc., Cic. Cael. 19, 45; so id. de Or. 3, 32, 130; 2, 7, 27; 3, 10, 39 al.; Caes. B. G. 2, 29; Nep. Ages. 7, 3; 8, 1, Eum. 10, 3 Bremi; Tac. A. 14, 64; 15, 3; Verg. A. 9, 1; Sil. 4, 1 al.: ac si, sublato illo, depelli a vobis omne periculum judicarem, now if I, etc., Cic. Cat. 2, 2, 3:b.atque si etiam hoc natura praescribit, etc.,
id. Off. 3, 6, 27; so Quint. 10, 1, 26; 10, 2, 8.—In introducing parentheses:c.vulgo credere, Penino (atque inde nomen et jugo Alpium inditum) transgressum,
Liv. 21, 38:omne adfectus genus (atque ea maxime jucundam et ornatam faciunt orationem) de luxuria, etc.,
Quint. 4, 3, 15 MSS., where Halm after Spalding reads et quae. —At the conclusion of a discourse (not infreq. in Cic.): Atque in primis duabus dicendi partibus qualis esset, summatim breviterque descripsimus, And thus have we, then, briefly described, etc., Cic. Or. 15, 50:V.Ac de primo quidem officii fonte diximus,
id. Off. 1, 6, 19:Ac de inferenda quidem injuria satis dictum est,
id. ib. 1, 8, 27; id. Inv. 2, 39, 115 al.—In particular connections and phrases.A.Unus atque alter, one and the other; alius atque alius, one and another; now this, now that:B.unae atque alterae scalae,
Sall. J. 60, 7:quarum (coclearum) cum unam atque alteram, dein plures peteret,
id. ib. 93, 2:unum atque alterum lacum integer perfluit,
Tac. H. 5, 6:dilatisque alia atque alia de causa comitiis,
Liv. 8, 23, 17; Col. 9, 8, 10:alius atque alius,
Tac. H. 1, 46; 1, 50 (v. alius, II. D.).—Also separated by several words:aliud ejus subinde atque aliud facientes initium,
Sen. Ep. 32, 2.—Etiam atque etiam. again and again:C.temo Stellas cogens etiam atque etiam Noctis sublime iter, Enn., Trag. Rel. p. 39 Rib.: etiam atque etiam cogita,
Ter. Eun. 1, 1, 11:etiam atque etiam considera,
Cic. Div. in Caecil. 14, 46:monitos eos etiam atque etiam volo,
id. Cat. 2, 12, 27.—So, semel atque iterum, Cic. Font. 26; id. Clu. 49; Tac. Or. 17; and:iterum atque iterum,
Verg. A. 8, 527; Hor. S. 1, 10, 39.—Huc atque illuc, hither and thither, Cic. Q. Rosc. 37; id. de Or. 1, 40, 184; Verg. A. 9, 57; Ov. M. 2, 357; 10, 376; Tac. Agr. 10; id. H. 1, 85.—D.Longe atque late, far and wide, Cic. Marcell. 29:E.atque eccum or atque eccum video, in colloquial lang.: Heus vocate huc Davom. Atque eccum,
but here he is, Ter. And. 3, 3, 48:Audire vocem visa sum modo militis. Atque eccum,
and here he is, id. Eun. 3, 2, 2; so id. Hec. 4, 1, 8.—Atque omnia, in making an assertion general, and so generally:F.Atque in eis omnibus, quae sunt actionis, inest quaedam vis a natura data,
Cic. de Or. 3, 59, 223:quorum (verborum) descriptus ordo alias alia terminatione concluditur, atque omnia illa et prima et media verba spectare debent ad ultimum,
id. Or. 59, 200; id. de Or. 2, 64, 257: commoda civium non divellere, atque omnes aequitate eadem continere, and so rather, etc., id. Off. 2, 23, 83:nihil acerbum esse, nihil crudele, atque omnia plena clementiae, humanitatis,
id. ad Q. Fr. 1, 1, 8:Atque omnis vitae ratio sic constat, ut, quae probamus in aliis, facere ipsi velimus,
Quint. 10, 2, 2.—With other conjunctions.1.After et:2.equidem putabam virtutem hominibus instituendo et persuadendo, non minis et vi ac metu tradi,
Cic. de Or. 1, 58, 247:Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna,
id. Off. 3, 1, 1; id. Cael. 13:vanus aspectus et auri fulgor atque argenti,
Tac. Agr. 32.:denuntiarent, ut ab Saguntinis abstineret et Carthaginem in Africam traicerent ac sociorum querimonias deferrent,
Liv. 21, 6, 4:ubi et fratrem consilii ac periculi socium haberem,
id. 21, 41, 2:et uti liter demum ac Latine perspicueque,
Quint. 8, 3, 3:Nam et subtili plenius aliquid atque subtilius et vehementi remissius atque vehementius invenitur,
id. 12, 10, 67. —After que, as in Gr. te kai: litterisque ac laudibus aeternare, Varr. ap. Non. p. 75, 20:3.submoverique atque in castra redigi,
Liv. 26, 10:terrorem caedemque ac fugam fecere,
id. 21, 52:mus Sub terris posuitque domos atque horrea fecit,
Verg. G. 1, 182; 3, 434; id. A. 8, 486.—Before et:4.caelum ipsum ac mare et silvas circum spectantes,
Tac. Agr. 32.—After neque (only in the poets and post - Aug. prose):G.nec clavis nec canis atque calix,
Mart. 1, 32, 4: naturam Oceani atque aestus [p. 192] neque quaerere hujus operis est, ac multi retulere, Tac. Agr. 10:mediocritatem pristinam neque dissimulavit umquam ac frequenter etiam prae se tulit,
Suet. Vesp. 12.—Atque repeated, esp. in arch. Lat.: Scio solere plerisque hominibus in rebus secundis atque prolixis atque prosperis animum excellere atque superbiam atque ferociam augescere atque crescere, Cato ap. Gell. 7, 3: Dicere possum quibus villae atque aedes aedificatae atque expolitae maximo opere citro atque ebore atque pavimentis Poenicis stent, Cato ap. Fest. p. 242 Mull.:atque ut C. Flamininum atque ea, quae jam prisca videntur, propter vetustatem relinquam,
Cic. Leg. 3, 9, 20:omnem dignitatem tuam in virtute atque in rebus gestis atque in tua gravitate positam existimare,
id. Fam. 1, 5, 8.—Esp. freq. in enumerations in the poets:Haec atque illa dies atque alia atque alia,
Cat. 68, 152:Mavortia tellus Atque Getae atque Hebrus,
Verg. G. 4, 463:Clioque et Beroe atque Ephyre Atque Opis et Asia,
id. ib. 4, 343.—And sometimes forming a double connective, both— and = et—et:Multus ut in terras deplueretque lapis: Atque tubas atque arma ferunt crepitantia caelo Audita,
Tib. 2, 5, 73:complexa sui corpus miserabile nati Atque deos atque astra vocat crudelia mater,
Verg. E. 5, 23; Sil. 1, 93; v. Forbig ad Verg. l. l.► Atque regularly stands at the beginning of its sentence or clause or before the word it connects, but in poetry it sometimes, like et and at, stands:a.In the second place:b.Jamque novum terrae stupeant lucescere solem, Altius atque cadant imbres,
Verg. E. 6, 38 Rib., ubi v. Forbig.:Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta,
id. A. 3, 250, and 10, 104 (animis may, however, here be taken with Accipite, as in id. ib. 5, 304):Esto beata, funus atque imagines Ducant triumphales tuum,
Hor. Epod. 8, 11; id. S. 1, 5, 4; 1, 6, 111; 1, 7, 12 (ubi v. Fritzsche).—In the third place:quod pubes hedera virente Gaudeant pulla magis atque myrto,
Hor. C. 1, 25, 18; cf. at fin. (Vid. more upon this word in Hand, Turs. I. pp. 452-513.) -
39 accepte
ac-cĭpĭo, cēpi, ceptum, 3, v. a. ( fut. perf. accepso = accepero, Pac. ap. Non. 74, 31, or Rib. Trag. Rel. 118) [capio], to accept.I.In gen., to take a person or thing to one's self: leno ad se accipiet hominem et aurum, will take the man and his money to himself (into his house), Plaut. Poen. 1, 1, 51.a.Of things received by the hand, to take, receive: cette manus vestras measque accipite, Enn. ap. Non. 85, 1 (Trag. v. 320 ed. Vahl.):b.ex tua accepi manu pateram,
Plaut. Amph. 2, 2, 132; hence, trop. of the word given, the promise, with which a grasping of the hand was usually connected: accipe daque fidem, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 33 ed. Vahl.; so in the Gr. pista dounai kai labein); cf. Plaut. Trin. 2, 4, 87; so Verg. A. 8, 150;in Ter. of a person to be protected: hanc (virginem) accepi, acceptam servabo,
Ter. And. 1, 5, 62; cf. Cic. Fam. 7, 5, and Sall. C. 6, 5, —Of things received or taken by different parts of the body: accipite hoc onus in vestros collos, Cato ap. Non. 200, 23:c.gremio,
Verg. A. 1, 685:oculis aut pectore noctem (i. e. somnum),
id. ib. 4, 531.—In gen., very freq.,(α). (β).of something that falls to one's share, to get, to receive, to be the recipient of (Gr. lambanein).—(α).To take, accept:(β).hanc epistulam accipe a me,
take this letter from me, Plaut. Ps. 2, 2, 52; 4, 2, 26; cf. id. Ep. 3, 4, 26:persuasit aliis, ut pecuniam accipere mallent,
Cic. Off. 2, 23, 82:condicionem pacis,
Caes. B. G. 2, 15:armis obsidibusque acceptis Crassus profectus est,
after he had taken into his possession the arms and hostages, id. ib. 3, 23:divitias,
Nep. Epam. 4, 3:aliquid a patre,
to inherit, id. Timoth. 1, 1; id. Att. 1:accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum sint,
Verg. A. 3, 486 al. —Hence to receive or entertain as guest:haec (tellus) fessos placidissima portu accipit,
Verg. A. 3, 78:Laurentes nymphae, accipite Aenean,
id. ib. 8, 71; 155; Ov. M. 8, 655 al.—Of admittance to political privileges:Nomentani et Pedani in civitatem accepti,
Liv. 8, 14; cf. Cic. Off. 1, 11, 35:magnifice volo summos viros accipere,
Plaut. Ps. 1, 2, 34:in loco festivo sumus festive accepti,
id. ib. 5, 19; so id. Cist. 1, 1, 12; id. Men. 5, 2, 44; id. Pers. 1, 1, 32, etc.; Ter. Eun. 5, 9, 52; Lucr. 3, 907; Cic. Att. 16, 6; Ov. F. 2, 725 al.—Hence also ironically, to entertain, to treat, deal with:ego te miseris jam accipiam modis,
Plaut. Aul. 4, 4, 3:hominem accipiam quibus dictis maeret,
id. Men. 5, 1, 7:indignis acceptus modis,
Ter. Ad. 2, 1, 12. Perh. also Lucil. ap. Non. 521, 1: adeo male me accipiunt decimae, treat or use me ill, deal harshly with me; and ib. 240, 8: sic, inquam, veteratorem illum vetulum lupum Hannibalem acceptum (Non. explains the latter in a very unusual manner, by deceptum).—To get, to receive, to be the recipient of, Pac. ap. Non. 74, 31; Lucr. 1, 819, 909; 2, 762, 885, 1009:II.ictus,
id. 4, 1048 (cf. Verg. A. 3, 243: vulnera accipiunt tergo): aridior nubes accipit ignem, takes or catches fire, Lucr. 6, 150; Caes. B. G. 1, 48:humanitatem iis tribuere debemus, a quibus accepimus,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 9:pecuniam ob rem judicandam,
id. Verr. 1, 38:luna lumen solis accipit,
id. de Or. 3, 45; cf. Hor. Ep. 1, 10, 17:praeclarum accepimus a majoribus morem,
Cic. Off. 3, 10, 44: praecepta, Caes. B. G. 2, 6: accepi tuas litteras (in another sense than above), I have received your letter, it has reached me (allatae sunt ad me), Cic. Fam. 1, 9, 14; 2, 1, 1; 10, 1 al.:acceptā injuriā ignoscere quam persequi malebant,
Sall. C. 9, 3; Caes. B. G. 2, 33:calamitatem,
ib. 1, 31:detrimenta,
ib. 5, 22; cf. Cic. Mur. 21, 44 al. So often of dignities and offices:provinciam,
id. Fam. 2, 10, 2:consulatum,
Suet. Aug. 10:Galliam,
id. Caes. 22 al.In partic.A.To take a thing by hearing, i. e.,1.To hear, to perceive, to observe, to learn (cf. opp. do = I give in words, i. e. I say): hoc simul accipe dictum, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 204): quod ego inaudivi, accipite, Pac. ap. Non. 126, 22 (Rib. Trag. Rel. p. 81): hoc etiam accipe quod dico, Lucil. ap. Non. 240, 1:2.carmen auribus,
Lucr. 4, 983 (so id. 6, 164); 1, 270; cf. Verg. A. 2, 65:voces,
Lucr. 4, 613 (so 6, 171):si te aequo animo ferre accipiet,
Ter. And. 2, 3, 23:quae gerantur, accipies ex Pollione,
Cic. Fam. 1, 6; 1, 9, 4; Liv. 1, 7. —Hence very freq. in the histt., to get or receive intelligence of any thing, to learn:urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani,
as I have learned, Sall. C. 6, 1, and so al.—To comprehend or understand any thing communicated:3.haud satis meo corde accepi querelas tuas,
Plaut. Cas. 2, 2, 18:et si quis est, qui haec putet arte accipi posse,
Cic. de Or. 1, 25, 114:ut non solum celeriter acciperet, quae tradebantur, etc.,
Nep. Att. 1, 3; so Quint. 1, 3, 3; 2, 9, 3 al.—With the accessory idea of judging, to take a thing thus or thus, to interpret or explain, usually constr. with ad or in c. acc.:B.quibus res sunt minus secundae... ad contumeliam omnia accipiunt magis,
the more unfortunate one is, the more inclined is he to regard every thing as an insult, Ter. Ad. 4, 3, 15:in eam partem accipio,
id. Eun. 5, 2, 37; cf. Cic. Fam. 10, 6; id. Att. 16, 6; Ter. Eun. 1, 2, 2:non recte accipis,
you put a wrong construction upon this, id. And. 2, 2, 30:quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit,
Sall. C. 3, 2.— Hence: accipere aliquid omen, or in omen, to regard a thing as a ( favorable) omen, to accept the omen (cf. dechesthai ton oiônon), Cic. Div. 1, 46, 103; 2, 40, 83; Liv. 1, 7, 11; 21, 63 fin.; Tac. H. 1, 62; id. A. 1, 28; 2, 13; Flor. 4, 12, 14 al.—Hence poet.:accipio agnoscoque deos,
Verg. A. 12, 260; cf. Ov. M. 7, 620.—To take a thing upon one's self, to undertake (syn. suscipio):C.accipito hanc ad te litem,
Plaut. Most. 5, 2, 23: meā causā causam accipite, Ter. Hec. alt. prol. 47; cf. Cic. Fam. 7, 24; so id. Verr. 2, 3, 22; Quint. 20 al.—Hence also,To bear, endure, suffer any thing disagreeable or troublesome:D.hanccine ego ut contumeliam tam insignem ad me accipiam!
Ter. Eun. 4, 7, 1:nil satis firmi video, quamobrem accipere hunc me expediat metum,
id. Heaut. 2, 3, 96; 5, 1, 59; id. Eun. 4, 6, 24; id. Ad. 2, 1, 53; id. Ph. 5, 2, 4; Cic. Tusc. 5, 19, 56:calamitatem,
id. Off. 3, 26:injuriam,
id. ib. 1, 11 al.—To accept a thing, to be satisfied with, to approve: dos, Pamphile, est decem talenta; Pam.:E.Accipio,
Ter. And. 5, 4, 48:accepit condicionem, dein quaestum accipit,
id. ib. 1, 1, 52:visa ista... accipio iisque interdum etiam assentior, nec percipio tamen,
Cic. Ac. 2, 20, 66:preces suas acceptas ab dis immortalibus ominati,
Liv. 42, 30, 8 Drak. Cf. Herz, Caes. B. G. 5, 1: “equi te esse feri similem, dico.” Ridemus et ipse Messius: “accipio.” I allow it, Exactly so, Hor. S. 1, 5, 58.—In mercant. lang., t. t., to receive or collect a sum:F.pro quo (frumento) cum a Varinio praetore pecuniam accepisset,
Cic. Fl. 45; hence subst.: acceptum, i, n., the receipt, and in account-books the credit side:in acceptum referre alicui,
to carry over to the credit side, to place to one's credit, Cic. Verr. 1, 36, 57; id. Rosc. Com. 2; id. Phil. 2, 16; id. Caec. 6, 17; Hor. Ep. 2, 1, 234 (opp. datum or expensum).—Hence also trop., to owe or be indebted to one, in a good or a bad sense:ut esset nemo qui non mihi vitam suam, liberos, remp. referret acceptam,
Cic. Phil. 2, 5:omnia mala, quae postea vidimus, uni accepta referemus Antonio,
ascribe, id. ib. 22; Caes. B. G. 8, 58; id. B. C, 3, 57: Acceptum [p. 18] refero versibus, esse nocens, Ov. Trist. 2, 10. —In the gram m., to take a word or phrase thus or thus, to explain a word in any manner:adversus interdum promiscue accipitur,
Charis. p. 207 P. al.—(Syn. nanciscor and adipiscor: he to whom something is given, accipit; he who gets by a fortunate occurrence, nanciscitur; he who obtains it by exertion, adipiscitur. “ Sumimus ipsi: accipimus ab alio,” Vel. Long. p. 2243 P.—“Inter tenere, sumere et accipere hoc interest, quod tenemus quae sunt in nostra potestate: sumimus posita: accipimus data,” Isid. Diff. 1).—Hence, acceptus, a, um, P. a., welcome, agreeable, acceptable (syn. gratus. Acceptus is related to gratus, as the effect to the cause; he who is gratus, i. e. dear, is on that account acceptus, welcome, acceptable;hence the usual position: gratus atque acceptus).—First, of persons: essetne apud te is servus acceptissimus?
Plaut. Cap. 3, 5, 56:plebi acceptus erat,
Caes. B. G. 1, 13;acceptus erat in oculis,
Vulg. 1 Reg. 18, 5.—Of things: dis et hominibus est acceptum quod, etc.,
Varr. R. R. 3, 16, 5:quod vero approbaris. id gratum acceptumque habendum,
Cic. Tusc. 5, 15, 45:munus eorum gratum acceptumque esse,
Nep. Hann. 7, 3:quorum mihi dona accepta et grata habeo,
Plaut. Truc. 2, 7, 56:rem populo Romano gratam acceptamque,
Cic. Phil. 13, 50;tempore accepto exaudivi,
Vulg. 2 Cor. 6, 2.— Comp., Plaut. Pers. 4, 4, 96; Cic. Rep. 6, 13; Tac. A. 6, 45 al.— Sup., see above.— Adv. accepte does not occur. -
40 accipio
ac-cĭpĭo, cēpi, ceptum, 3, v. a. ( fut. perf. accepso = accepero, Pac. ap. Non. 74, 31, or Rib. Trag. Rel. 118) [capio], to accept.I.In gen., to take a person or thing to one's self: leno ad se accipiet hominem et aurum, will take the man and his money to himself (into his house), Plaut. Poen. 1, 1, 51.a.Of things received by the hand, to take, receive: cette manus vestras measque accipite, Enn. ap. Non. 85, 1 (Trag. v. 320 ed. Vahl.):b.ex tua accepi manu pateram,
Plaut. Amph. 2, 2, 132; hence, trop. of the word given, the promise, with which a grasping of the hand was usually connected: accipe daque fidem, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 33 ed. Vahl.; so in the Gr. pista dounai kai labein); cf. Plaut. Trin. 2, 4, 87; so Verg. A. 8, 150;in Ter. of a person to be protected: hanc (virginem) accepi, acceptam servabo,
Ter. And. 1, 5, 62; cf. Cic. Fam. 7, 5, and Sall. C. 6, 5, —Of things received or taken by different parts of the body: accipite hoc onus in vestros collos, Cato ap. Non. 200, 23:c.gremio,
Verg. A. 1, 685:oculis aut pectore noctem (i. e. somnum),
id. ib. 4, 531.—In gen., very freq.,(α). (β).of something that falls to one's share, to get, to receive, to be the recipient of (Gr. lambanein).—(α).To take, accept:(β).hanc epistulam accipe a me,
take this letter from me, Plaut. Ps. 2, 2, 52; 4, 2, 26; cf. id. Ep. 3, 4, 26:persuasit aliis, ut pecuniam accipere mallent,
Cic. Off. 2, 23, 82:condicionem pacis,
Caes. B. G. 2, 15:armis obsidibusque acceptis Crassus profectus est,
after he had taken into his possession the arms and hostages, id. ib. 3, 23:divitias,
Nep. Epam. 4, 3:aliquid a patre,
to inherit, id. Timoth. 1, 1; id. Att. 1:accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum sint,
Verg. A. 3, 486 al. —Hence to receive or entertain as guest:haec (tellus) fessos placidissima portu accipit,
Verg. A. 3, 78:Laurentes nymphae, accipite Aenean,
id. ib. 8, 71; 155; Ov. M. 8, 655 al.—Of admittance to political privileges:Nomentani et Pedani in civitatem accepti,
Liv. 8, 14; cf. Cic. Off. 1, 11, 35:magnifice volo summos viros accipere,
Plaut. Ps. 1, 2, 34:in loco festivo sumus festive accepti,
id. ib. 5, 19; so id. Cist. 1, 1, 12; id. Men. 5, 2, 44; id. Pers. 1, 1, 32, etc.; Ter. Eun. 5, 9, 52; Lucr. 3, 907; Cic. Att. 16, 6; Ov. F. 2, 725 al.—Hence also ironically, to entertain, to treat, deal with:ego te miseris jam accipiam modis,
Plaut. Aul. 4, 4, 3:hominem accipiam quibus dictis maeret,
id. Men. 5, 1, 7:indignis acceptus modis,
Ter. Ad. 2, 1, 12. Perh. also Lucil. ap. Non. 521, 1: adeo male me accipiunt decimae, treat or use me ill, deal harshly with me; and ib. 240, 8: sic, inquam, veteratorem illum vetulum lupum Hannibalem acceptum (Non. explains the latter in a very unusual manner, by deceptum).—To get, to receive, to be the recipient of, Pac. ap. Non. 74, 31; Lucr. 1, 819, 909; 2, 762, 885, 1009:II.ictus,
id. 4, 1048 (cf. Verg. A. 3, 243: vulnera accipiunt tergo): aridior nubes accipit ignem, takes or catches fire, Lucr. 6, 150; Caes. B. G. 1, 48:humanitatem iis tribuere debemus, a quibus accepimus,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 9:pecuniam ob rem judicandam,
id. Verr. 1, 38:luna lumen solis accipit,
id. de Or. 3, 45; cf. Hor. Ep. 1, 10, 17:praeclarum accepimus a majoribus morem,
Cic. Off. 3, 10, 44: praecepta, Caes. B. G. 2, 6: accepi tuas litteras (in another sense than above), I have received your letter, it has reached me (allatae sunt ad me), Cic. Fam. 1, 9, 14; 2, 1, 1; 10, 1 al.:acceptā injuriā ignoscere quam persequi malebant,
Sall. C. 9, 3; Caes. B. G. 2, 33:calamitatem,
ib. 1, 31:detrimenta,
ib. 5, 22; cf. Cic. Mur. 21, 44 al. So often of dignities and offices:provinciam,
id. Fam. 2, 10, 2:consulatum,
Suet. Aug. 10:Galliam,
id. Caes. 22 al.In partic.A.To take a thing by hearing, i. e.,1.To hear, to perceive, to observe, to learn (cf. opp. do = I give in words, i. e. I say): hoc simul accipe dictum, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 204): quod ego inaudivi, accipite, Pac. ap. Non. 126, 22 (Rib. Trag. Rel. p. 81): hoc etiam accipe quod dico, Lucil. ap. Non. 240, 1:2.carmen auribus,
Lucr. 4, 983 (so id. 6, 164); 1, 270; cf. Verg. A. 2, 65:voces,
Lucr. 4, 613 (so 6, 171):si te aequo animo ferre accipiet,
Ter. And. 2, 3, 23:quae gerantur, accipies ex Pollione,
Cic. Fam. 1, 6; 1, 9, 4; Liv. 1, 7. —Hence very freq. in the histt., to get or receive intelligence of any thing, to learn:urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani,
as I have learned, Sall. C. 6, 1, and so al.—To comprehend or understand any thing communicated:3.haud satis meo corde accepi querelas tuas,
Plaut. Cas. 2, 2, 18:et si quis est, qui haec putet arte accipi posse,
Cic. de Or. 1, 25, 114:ut non solum celeriter acciperet, quae tradebantur, etc.,
Nep. Att. 1, 3; so Quint. 1, 3, 3; 2, 9, 3 al.—With the accessory idea of judging, to take a thing thus or thus, to interpret or explain, usually constr. with ad or in c. acc.:B.quibus res sunt minus secundae... ad contumeliam omnia accipiunt magis,
the more unfortunate one is, the more inclined is he to regard every thing as an insult, Ter. Ad. 4, 3, 15:in eam partem accipio,
id. Eun. 5, 2, 37; cf. Cic. Fam. 10, 6; id. Att. 16, 6; Ter. Eun. 1, 2, 2:non recte accipis,
you put a wrong construction upon this, id. And. 2, 2, 30:quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit,
Sall. C. 3, 2.— Hence: accipere aliquid omen, or in omen, to regard a thing as a ( favorable) omen, to accept the omen (cf. dechesthai ton oiônon), Cic. Div. 1, 46, 103; 2, 40, 83; Liv. 1, 7, 11; 21, 63 fin.; Tac. H. 1, 62; id. A. 1, 28; 2, 13; Flor. 4, 12, 14 al.—Hence poet.:accipio agnoscoque deos,
Verg. A. 12, 260; cf. Ov. M. 7, 620.—To take a thing upon one's self, to undertake (syn. suscipio):C.accipito hanc ad te litem,
Plaut. Most. 5, 2, 23: meā causā causam accipite, Ter. Hec. alt. prol. 47; cf. Cic. Fam. 7, 24; so id. Verr. 2, 3, 22; Quint. 20 al.—Hence also,To bear, endure, suffer any thing disagreeable or troublesome:D.hanccine ego ut contumeliam tam insignem ad me accipiam!
Ter. Eun. 4, 7, 1:nil satis firmi video, quamobrem accipere hunc me expediat metum,
id. Heaut. 2, 3, 96; 5, 1, 59; id. Eun. 4, 6, 24; id. Ad. 2, 1, 53; id. Ph. 5, 2, 4; Cic. Tusc. 5, 19, 56:calamitatem,
id. Off. 3, 26:injuriam,
id. ib. 1, 11 al.—To accept a thing, to be satisfied with, to approve: dos, Pamphile, est decem talenta; Pam.:E.Accipio,
Ter. And. 5, 4, 48:accepit condicionem, dein quaestum accipit,
id. ib. 1, 1, 52:visa ista... accipio iisque interdum etiam assentior, nec percipio tamen,
Cic. Ac. 2, 20, 66:preces suas acceptas ab dis immortalibus ominati,
Liv. 42, 30, 8 Drak. Cf. Herz, Caes. B. G. 5, 1: “equi te esse feri similem, dico.” Ridemus et ipse Messius: “accipio.” I allow it, Exactly so, Hor. S. 1, 5, 58.—In mercant. lang., t. t., to receive or collect a sum:F.pro quo (frumento) cum a Varinio praetore pecuniam accepisset,
Cic. Fl. 45; hence subst.: acceptum, i, n., the receipt, and in account-books the credit side:in acceptum referre alicui,
to carry over to the credit side, to place to one's credit, Cic. Verr. 1, 36, 57; id. Rosc. Com. 2; id. Phil. 2, 16; id. Caec. 6, 17; Hor. Ep. 2, 1, 234 (opp. datum or expensum).—Hence also trop., to owe or be indebted to one, in a good or a bad sense:ut esset nemo qui non mihi vitam suam, liberos, remp. referret acceptam,
Cic. Phil. 2, 5:omnia mala, quae postea vidimus, uni accepta referemus Antonio,
ascribe, id. ib. 22; Caes. B. G. 8, 58; id. B. C, 3, 57: Acceptum [p. 18] refero versibus, esse nocens, Ov. Trist. 2, 10. —In the gram m., to take a word or phrase thus or thus, to explain a word in any manner:adversus interdum promiscue accipitur,
Charis. p. 207 P. al.—(Syn. nanciscor and adipiscor: he to whom something is given, accipit; he who gets by a fortunate occurrence, nanciscitur; he who obtains it by exertion, adipiscitur. “ Sumimus ipsi: accipimus ab alio,” Vel. Long. p. 2243 P.—“Inter tenere, sumere et accipere hoc interest, quod tenemus quae sunt in nostra potestate: sumimus posita: accipimus data,” Isid. Diff. 1).—Hence, acceptus, a, um, P. a., welcome, agreeable, acceptable (syn. gratus. Acceptus is related to gratus, as the effect to the cause; he who is gratus, i. e. dear, is on that account acceptus, welcome, acceptable;hence the usual position: gratus atque acceptus).—First, of persons: essetne apud te is servus acceptissimus?
Plaut. Cap. 3, 5, 56:plebi acceptus erat,
Caes. B. G. 1, 13;acceptus erat in oculis,
Vulg. 1 Reg. 18, 5.—Of things: dis et hominibus est acceptum quod, etc.,
Varr. R. R. 3, 16, 5:quod vero approbaris. id gratum acceptumque habendum,
Cic. Tusc. 5, 15, 45:munus eorum gratum acceptumque esse,
Nep. Hann. 7, 3:quorum mihi dona accepta et grata habeo,
Plaut. Truc. 2, 7, 56:rem populo Romano gratam acceptamque,
Cic. Phil. 13, 50;tempore accepto exaudivi,
Vulg. 2 Cor. 6, 2.— Comp., Plaut. Pers. 4, 4, 96; Cic. Rep. 6, 13; Tac. A. 6, 45 al.— Sup., see above.— Adv. accepte does not occur.
См. также в других словарях:
syn — syn·a·del·phite; syn·aes·the·sis; syn·a·gog·al; syn·a·gogue; syn·al·lag·mat·ic; syn·a·loe·pha; syn·anastomosis; syn·an·ce·ja; syn·an·gial; syn·an·gi·um; syn·an·tec·tic; syn·an·thae; syn·an·thous; syn·an·thy; syn·a·phea; syn·aposematic;… … English syllables
syn- — ♦ Élément, de la prép. gr. sun « avec », qui marque l idée de réunion dans l espace ou le temps (var. sy , syl , sym ). ⇒ co . syn , syl , sym . éléments, du gr. sun, avec . ⇒SYN , SYL , SYM , SY , élém. formant Élém. tiré du gr. « ensemble, en… … Encyclopédie Universelle
syn- — Syn [zʏn] Präfix; mit fremdsprachlichem Basiswort: kennzeichnet ein Miteinander, eine Gemeinsamkeit: synoptisch (zusammenschauend); Synorganisation (Biologie; Zusammenwirken verschiedener Zellen und Gewebe bei der Bildung von Organen); Synthese … Universal-Lexikon
Syn- — Syn [zʏn] Präfix; mit fremdsprachlichem Basiswort: kennzeichnet ein Miteinander, eine Gemeinsamkeit: synoptisch (zusammenschauend); Synorganisation (Biologie; Zusammenwirken verschiedener Zellen und Gewebe bei der Bildung von Organen); Synthese … Universal-Lexikon
SYN — may refer to:*Doctor Syn, a character in novels by Russell Thorndike *Grand Admiral Peccati Syn character in the Star Wars expanded universe *Syn (goddess), in Norse mythology *Syn addition, in organic chemistry *The Syn, a band formerly… … Wikipedia
Syn — steht für: die Syn anti Notation in der Chemie die Göttin der Gerechtigkeit in der germanischen Mythologie, siehe Syn (Mythologie) eine griechische Präposition, siehe Altgriechische Präpositionen ein Pseudonym des deutschen Musikproduzenten Peter … Deutsch Wikipedia
syn|u|ra — « NUR uh, NYUR », noun, plural syn|u|rae «sih NUR ee, NYUR », syn|u|ras. a flagellate, freshwater protozoan (sometimes classed as an alga), occurring in radially arranged, globose clusters in pools, swamp waters, and sometimes in reservoirs;… … Useful english dictionary
Syn- — [Gr. sy n with.] A prefix meaning with, along with, together, at the same time. Syn becomes sym before p, b, and m, and syl before l. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
SYN — Saltar a navegación, búsqueda SYN es un byte de control dentro del segmento TCP, que se utiliza para sincronizar los números de secuencia iniciales ISN de una conexión en el procedimiento de establecimiento de tres fases (3 way handshake) Se usa… … Wikipedia Español
syn... — syn..., Syn... 〈vor b, p, m〉 sym..., Sym... 〈vor l〉 syl..., Syl... 〈vor s〉 sy..., Sy... 〈Vorsilbe〉 mit..., zusammen..., Mit..., Zusammen... [grch.] * * * Syn... [SynBass, SynGuitar, SynStrings usw.], Kurzbezeichnung für synthetisch (mittels… … Universal-Lexikon
Syn... — syn..., Syn... 〈vor b, p, m〉 sym..., Sym... 〈vor l〉 syl..., Syl... 〈vor s〉 sy..., Sy... 〈Vorsilbe〉 mit..., zusammen..., Mit..., Zusammen... [grch.] * * * Syn... [SynBass, SynGuitar, SynStrings usw.], Kurzbezeichnung für synthetisch (mittels… … Universal-Lexikon