off+end

- ciągnąć kogoś za rękę to drag sb (along) by the hand

- ciągnąć kogoś za nogi to drag sb by the legs

- ciągnąć kogoś za płaszcz to pull sb by the coat

- ciągnąć coś po ziemi to drag sth along the ground

- ciągnąć zabawkę na sznurku to pull a toy along on a string

- ciągnąć palcem po czymś to draw one’s finger along sth

- sanie ciągnięte przez dwa konie a sleigh drawn by two horses ⇒ pociągnąć1

- ciągnąć kogoś do kina to drag sb along to the cinema

- ciągnął rodzinę ze sobą he dragged his family along with him

- ciągnąć kogoś na wódkę to drag sb off for a drink

- ciągnąć kogoś do ołtarza żart. to drag sb to the altar żart. ⇒ zaciągnąć

- on ledwo ciągniepot. he just gets by

- ciągnęła życie samotnie she led a solitary life

- ciągnąć wodę ze studni to draw water from a well

- ciągnąć sieci z jeziora to draw in (fishing) nets from a lake

- ciągnąć lemoniadę przez słomkę to drink a. suck lemonade through a straw

- ciągnąć wódkę pot. to knock back vodka pot.

- rośliny ciągną pożywienie z ziemi plants draw sustenance from the earth

- ciągnąć dym z fajki/papierosa to draw on a pipe/cigarette

- magnes ciągnie metale a magnet attracts metals

- ciężki plecak ciągnął ją do tyłu her heavy rucksack pulled her backwards

- wir rzeki ciągnął go na dno the river eddy was sucking him under

- ciągnie ją scena/estrada/cyrk she’s drawn to the theatre/stage/circus

- ciągnęło go do alkoholu he was drawn to alcohol

- papierosy nigdy mnie nie ciągnęły I was never interested in a. drawn to smoking

- ciągnie go złe towarzystwo he’s drawn to bad company

- nie ciągnnie mnie tam I’ve no desire to go there

- ciągnąć kogoś za rękaw/włosy to pull sb’s sleeve/hair

- ciągnąć psa za ogon to pull a dog’s tail

- ciągnąć gwóźdź obcęgami to pull at a nail with pliers

- ciągnąć dalej opowiadanie to carry on with a story

- nie chciałem ciągnąć rozmowy I didn’t want to prolong the conversation

- nie ma sensu ciągnąć tego tematu there’s no point in drawing a. dragging the issue out ⇒ pociągnąć1

- chłód ciągnie od morza there’s a cool breeze in off the sea

- od rzeki ciągnęło chłodem there was a cool breeze off the river

- piec dobrze/źle ciągnie the chimney draws well/doesn’t draw well

- ależ tu ciągnie it’s so draughty in here

- wojska ciągnęły na północ the troops have headed a. pushed north

- szosami ciągnęły tłumy uchodźców crowds of refugees were moving along the roads

- ranny łoś ciągnął w las the wounded elk headed off a. made off into the forest

- czy mogę ciągnąć dalej? may I continue?

- ciągnąć setką to be doing a hundred

- ciągnąć się kilometrami to stretch for miles

- ciągnąć się w nieskończoność to stretch into infinity

- kolejka ciągnie się do końca budynku the queue goes right to the end of the building

- korek ciągnie się do skrzyżowania the traffic jam goes up to the roundabout

- droga ciągnie się aż do jeziora the road goes all the way to the lake

- ciągnąć się z tyłu to trail behind

- pociąg z sapaniem ciągnął się pod górę the train chugged its way uphill

- ciągnąć się za włosy to pull each other’s hair

- ciągnąć się bez końca to go on forever

- dyskusja ciągnęła się w nieskończoność the discussion dragged on and on

- obiad ciągnął się w milczeniu dinner dragged on in silence

- proces ciągnął się przez kilka lat the trial dragged on for several years

- ta sprawa będzie się jeszcze długo za nim ciągnęła the affair will hang over him for a long time to come

- ciągnąć się za kimś to trail behind sb

- pasek od płaszcza ciągnął się za nim po ziemi his coat belt was trailing on the ground behind him

- ciągnący się klej thick glue

■ ciągnąć losy a. węzełki to draw lots

- ciągnąć ton a. nutę to hold a note

- ciągnąć weksel Handl. to draw a bill

- ciągnąć w swoją stronę to look after one’s own interests

- nie dojdą do porozumienia, bo każdy ciągnie w swoją stronę they won’t reach an agreement because they’re pulling in different directions

- mówią, że działają dla dobra ogółu, ale wiadomo, że każdy ciągnie w swoją stronę they say they’re acting for the good of society, but everyone knows they’re all just looking after number one

- ciągnąć kogoś za język to draw sb (out)

- ciągnąć kogoś za uszy to pull sb through

- ciągnąć za sobą nogi to shamble (along)

- (natura) ciągnie wilka do lasu przysł. a leopard cannot change his spots przysł.

- od zachodu/południa from the west/south

- wiatr od morza the wind from the sea

- wieje od drzwi there’s a draught from the door

- od jeziora dochodził rechot żab the croaking of frogs could be heard from the lake

- od schroniska idziemy żółtym szlakiem from the hostel we take the yellow trail

- właśnie wracałam od dentysty I was just on my way back from the dentist

- goście wstali od stołu the guests got up from the table

- odległość od drzwi do okna the distance from the door to the window a. between the door and the window

- chodzić od wsi do wsi/od sklepu do sklepu to go from village to village/from shop to shop

- sto metrów od ratusza a hundred metres from the town hall

- od wewnątrz/zewnątrz from the inside/outside

- druga półka od dołu/góry the second shelf from the bottom/top, the second shelf up/down

- piąty wagon od końca the fifth carriage from the end

- okna od ulicy/podwórza the front/back windows

- na południe od Krakowa (to the) south of Cracow

- oddzielić coś od czegoś to separate sth from sth

- nie mógł oderwać się od książki he couldn’t tear himself away from the book

- odejmij pięć od trzynastu subtract five from thirteen

- oddziel mięso od kości bone the meat

- zwolnienia od podatku tax exemptions

- stronić od kogoś/czegoś to avoid a. shun sb/sth

- list od brata a letter from one’s brother

- azjatyckie bydło pochodzące od tura Asian cattled descended from the aurochs

- pożyczyć/kupić coś od kogoś to borrow/buy sth from sb

- dostała ode mnie książkę she got a book from me

- zaraził się odrą ode mnie he caught the measles from me

- od tej chwili from that moment on

- od jutra from tomorrow, as of a. from tomorrow

- od poniedziałku/marca since (last) Monday/March

- od dzieciństwa a. od dziecka cierpiała na alergię she’d suffered from an allergy since childhood a. since she was a child

- od jak dawna tu mieszkasz? how long have you lived a. been living here?

- od roku/trzech tygodni for a year/three weeks

- od dawna for a long time

- od jakiegoś czasu for some time

- od drugiej do piątej po południu from two p.m. till five p.m., between two p.m. and five p.m.

- od poniedziałku do środy from Monday to Wednesday

- zaprosimy od 50 do 60 osób we’ll invite (from) 50 to 60 people

- ceny wahają się od stu do pięciuset złotych prices range from a hundred to five hundred zlotys

- od 1000 złotych w górę from 1,000 zlotys up a. upwards

- można tu kupić wszystko: od śrubek po komputery you can buy everything here – from screws to computers

- trawa mokra od rosy grass wet with a. from dew

- oczy czerwone od płaczu eyes red from crying a. tears

- jego twarz rozpalona od gorączki his face flushed with fever

- ochrypł od krzyku he grew hoarse from a. with shouting

- bolał ją kręgosłup od dźwigania walizek her back ached from carrying the suitcases

- rury popękały od mrozu the pipes had burst from the cold

- dom zapalił się od pioruna the house was set on fire by lightning

- chronić coś od słońca/chłodu to protect sth from sunlight/cold

- oganiać się od komarów to fight off gnats

- być ubezpieczonym od pożaru/kradzieży to be insured against fire/theft

- uchylać się od czegoś to shirk sth

- guziki od marynarki jacket buttons

- kluczyki od samochodu car keys

- okulary od słońca sunglasses

- pasek od zegarka a watch strap

- tabletki od bólu głowy headache pills a. tablets

- syrop od kaszlu cough mixture a. syrup

- od czego jest ta śrubka? where does this screw come from?

- ekspert od informatyki an expert in computer science

- fachowiec a. spec pot. od naprawy starych zegarów an expert at repairing old clocks

- policja jest od tego, żeby zaprowadzić w mieście porządek it’s the job of the police to restore order in the city

- nie jestem od tego, żeby was pouczać it’s not up to me to lecture you

- to mieszkanie jest mniejsze od waszego this flat is smaller than yours

- ona jest starsza od brata o dwa lata she’s two years older than her brother

- wyszedł wcześniej ode mnie he left earlier than I did

- płatny od wiersza/godziny paid by the line/hour

- 50 złotych od metra 50 zlotys a metre

* * *

* * *

+ Gen.

1. ( przy określaniu kierunku) from; od drzwi from the door; od wschodu from the east; okno od ulicy front window.

2. ( przy określaniu trwania) for; od pięciu lat for five years; od dawna for a long time.

3. ( przy określaniu punktu początkowego) from, since; od świtu do nocy from dawn till dusk; od a do zet from A to Z; od rana do wieczora all day long; od stóp do głów from head l. crown l. top to toe l. foot; od początku do końca from the start till the end; od dziecka since childhood; od wtorku since Tuesday; od poniedziałku do piątku Monday through Friday.

4. ( przy wyrażaniu strony) from; od lewej do prawej from the left to the right.

5. ( przy określaniu punktu wyjściowego) (away) from; 500 kilometrów od Nowego Jorku 500 kilometers away from New York.

6. ( przy określaniu dolnej granicy) from; od czterech do pięciu minut from four to five minutes; od 100 do 150 dolarów from 100 to 150 dollars.

7. ( przy określaniu przyczyny) with, from; czoło mokre od potu forehead damp with sweat.

8. ( przy określaniu pochodzenia) from; list od mojej dziewczyny letter from my girlfriend; wiedzieć coś od kogoś know sth from sb.

9. ( przy określaniu przeznaczenia) for; dziurka od klucza keyhole; tabletka od bólu głowy headache pill, painkiller.

10. ( przy określaniu specjalizacji) nauczyciel od angielskiego English teacher, teacher of English; fachowiec od komputerów computer technician.

11. ( przy porównaniach) than; lepszy od kogoś better than sb.

12. ( przy wyrażaniu odejścia od czegoś) from, to; zwolnienie od opłat exemption from charges; odstępstwo od reguły exception to the rule.

13. ( przy wyrażaniu czynnika) by; stawka od godziny hourly rate; cena od sztuki item l. unit price; praca płatna od godziny work paid by the hour; czegoś jest od metra pot. there's loads l. plenty of sth, there's shitloads of sth.

14. ( przy wyrażaniu powtarzalności) from; od domu do domu from house to house.

- mieć gorączkę to have a. be running a fever

- dostać gorączki to come down with a. develop a fever

- gorączka (mu/jej) spada/rośnie his/her fever is going down/up, his/her temperature is falling/rising

- gorączka mu spadła his fever has broken a. gone down

- zmierzyć komuś gorączkę to take sb’s temperature

- pracować w gorączce to be working at fever pitch

- wzrasta gorączka oczekiwania/pracy the anticipation/work is reaching fever pitch

- gorączka przygotowań do wyjazdu the frenzy of preparations for the trip

- □ biała gorączka Med. delirium

- gorączka błotna Med. Weil’s disease

- gorączka maltańska Med. Malta a. undulant fever

- gorączka połogowa Med. puerperal fever

- gorączka złota Hist. gold rush; przen. (chęć wzbogacenia się) gold fever

■ dostać białej gorączki to go ballistic pot., to go off the deep end pot.

- doprowadzić kogoś do białej gorączki to send sb off the deep end pot.

- puścić drzwi to let go of the door

- puścił rękę dziecka i zaczął gestykulować he let go of the child’s hand and started to gesticulate

- „puśćcie mnie!” błagał ‘let me go!’ he begged

- puszczać fajerwerki to let off fireworks

- puszczać kaczki na wodę to play ducks and drakes

- puszczać wodę z kranu to run water from a tap

- puszczę ci ciepłą wodę na kąpiel I’ll run you a hot bath

- puszczać bańki mydlane to blow soap bubbles

- puszczać komuś krew to bleed sb

- dzieci puszczały latawca nad rzeką the children flew a. were flying a kite on the riverbank

- przyjdę, jeżeli rodzice mnie puszczą I’ll come if my parents let me

- puszczać kogoś przodem to let sb go first

- puścić kogoś na wolność to let sb out, to set sb free

- puszczono go za kaucją he was released on bail

- puścić w obieg fałszywe pieniądze przen. to put false banknotes into circulation

- puszczać złośliwe plotki o sąsiadach przen. to spread malicious gossip about the neighbours

- nie puszczał nikogo za próg he didn’t let anybody in

- dzieci bez opieki nie puszczano na trybuny unaccompanied children were not admitted to the stands

- drzewa puszczają listki the trees sprout a. put forth new leaves

- jagody puszczają już sok berries are already giving off a. rendering their juices

- puścić bąka posp. to fart posp.

- puść tę nową płytę put this new record on

- puść wiatrak, jest tak gorąco turn the electric fan on, it’s so hot

- puścili nową linię autobusową a new bus line was introduced

- puścili kabel pod dywanem they ran the cable a. wire under the carpet

- wszystko puszcza na wódkę he fritters away all his money on vodka

- w rok puścił cały spadek he blew the whole inheritance in a year pot.

- drzwi puściły the door gave

- drzwi nie puściły the door didn’t give

- oczko puściło ci w pończosze your stocking has laddered

- szwy puściły w spódnicy the skirt came apart at the seams

- czerwona farba puściła w praniu the red dye ran in the wash

- brud/plama nie puszcza the dirt/spot won’t come out

- puścił się pędem po schodach he rushed a. galloped down the stairs

- puścili się w drogę they set out on their way

- puszczać się biegiem a. cwałem a. galopem a. kłusem a. jak strzała to run for dear life

- krew puściła mu się z nosa his nose started to bleed

■ lód puszcza the ice is melting

- mróz/zima puszcza it’s thawing

- puścić kogoś kantem a. w trąbę pot. to dump sb pot., to ditch sb pot., to chuck sb pot.

- puścić oko a. oczko do kogoś pot. to wink at sb, to give sb a wink

- puścić się na niebezpieczne a. mętne a. zdradzieckie wody to skate on thin ice

- puścić się w tany a. w pląsy żart. to start to dance a. dancing, to break into a dance

- puścić w ruch pięści to break into a fist fight, to resort to fisticuffs

- puścić coś mimo uszu to turn a deaf ear to sth

- puścić coś w niepamięć to consign sth to oblivion

- puścić w niepamięć to forgive and forget

- puścić coś z dymem to burn down sth, to burn sth down

- puścić kogoś na szerokie wody to throw sb in at the deep end

- puścić się na szerokie wody to jump in at the deep end

- dzień powszedni (roboczy) weekday; (zwykły) ordinary day

- pociąg kursuje wyłącznie w dni powszednie the train only runs on weekdays

- tak wygląda nasz dzień powszedni that’s what a typical day is like

- dzień pracy a. roboczy a working day GB, a workday US

- dzień wolny od pracy a holiday

- autobus nie kursuje w święta i dni wolne od pracy the bus does not run on Sundays or holidays

- dzień świąteczny a holiday

- wziąć dzień urlopu to take a day off

- tego dnia było pochmurno it was a cloudy day

- pewnego dnia one day

- pewnego dnia się o tym dowiecie you’ll get to know about it one day

- pewnego dnia obudzisz się i… one day you’ll wake up and…

- na drugi/trzeci dzień a. drugiego/trzeciego dnia on the second/third day

- trzeciego dnia poczuła się lepiej she felt better on the third day

- cztery dni później four days later

- co drugi/co trzeci dzień every second/third day

- lada dzień any day now

- wydarzenie/temat/bohater dnia an event/topic/hero of the day

- mieć swój dzień to have ones day

- to był mój wielki dzień it was my big day

- mam dziś dobry dzień today is my lucky day

- dziś mam zły dzień, robota mi się nie klei this really isn’t my day, work is heavy going

- pechowy/szczęśliwy dzień unlucky a. bad/lucky day

- co dzień every day, daily

- ubranie na co dzień clothes for everyday use

- na co dzień chodziła w spodniach she normally a. usually wore trousers

- wstał jak co dzień przed piątą as usual he got up before five o’clock

- tak na co dzień pusto tu i ciemnawo usually, it’s an empty and dark place

- co dnia książk. every day, daily

- spotykał ją co dnia he met her every day

- dzień w dzień day in day out, day by a. after day

- matka wydzwania do nas dzień w dzień mother phones us every single day

- w tych dniach one of these days, any day now

- wyjeżdża w tych dniach he’s leaving any day now

- na dniach pot. any day now

- powinien wrócić na dniach he should return any day now

- z dnia na dzień (nagle) from one day to the next; (stopniowo) day by day

- odkładać coś z dnia na dzień to delay doing sth

- żyć z dnia na dzień to live from hand to mouth a. a hand-to-mouth existence

- z dnia na dzień nabierają wprawy they are becoming more proficient by the day

- z dnia na dzień musiał zmienić mieszkanie he had to move unexpectedly

- ciężki/pracowity dzień a hard/busy day

- spędzić dzień na zakupach/na plaży to spend the day shopping/on the beach

- dobrze rozpocząć/zakończyć dzień to begin the day/end the day well

- było jeszcze ciemno, kiedy w szpitalu zaczął się dzień it was still dark outside when the day began at the hospital

- przez cały dzień the whole day

- przez cały dzień przygotowywała się do przyjęcia it took her the whole day to get ready for the party

- uszycie sukienki zajęło jej cały dzień it took her the whole day to sew the dress

- cały (boży) dzień the whole day long

- siedzą cały dzień za biurkami i nic nie robią they sit at their desks all day long doing nothing

- cały dzień spędził w łóżku/przed telewizorem he spent the whole day in bed/watching television

- całymi dniami a. po całych dniach all day (long)

- całymi dniami a. po całych dniach nie ma go w domu he’s never at home

- dzień i noc a. dniem i nocą a. dniami i nocami day and night

- pracował dniami i nocami he worked day and night

- krem na dzień a day cream

- dzień dobry good day; (rano) good morning; (po południu) good afternoon

- na dzień dobry (na powitanie) in salutation; pot., przen. (na początek) for a start

- ukłonić się komuś/pocałować kogoś na dzień dobry to greet sb/to greet sb with a kiss

- na dzień dobry dostał służbowy samochód for starters he was given a company car

- już na dzień dobry przegraliśmy dwa mecze we immediately lost two matches

- słoneczny/deszczowy dzień a sunny/rainy day

- najkrótszy/najdłuższy dzień w roku the shortest/longest day of the year

- dzień się wydłuża the days are getting longer

- w listopadzie dnia ubywa in November the days begin to draw in

- dzień wstaje a. wschodzi a. budzi się dawn a. the day is breaking

- za dnia by day, in a. during the daytime

- wrócimy jeszcze za dnia we’ll be back before nightfall

- za dnia wszystko lepiej widać it’s easier to see everything in the daylight

- skończymy do dnia a. przed dniem we’ll finish early in the morning

- wrócili nade a. przede dniem he got back early in the morning

- dzień kalendarzowy calendar day

- jaki dziś dzień? what day is it today?

- poznaliśmy się w dniu jego urodzin we met on his birthday

- umowa z dnia 31 marca 1994 a contract dated a. of 31March 1994

- dzień wczorajszy/dzisiejszy/jutrzejszy książk. yesterday/today/tomorrow

- na dzień dzisiejszy książk. as of today

- żyć dniem dzisiejszymprzen. to live a day-to-day existence

- wspomnienia o dniu wczorajszym przen. memories of the past

- o dzień jazdy stąd jest oaza there’s an oasis one-day’s ride away from here

- miasteczko leży dwa dni drogi stąd the town is two days’ journey away from here

- dożywać ostatnich dni to live out the rest of one’s days

- pragnął zapomnieć o dniach poniewierki he wanted to forget his days of misery

- □ dzień polarny Astron. polar day

- dzień rektorski Uniw. a day free from classes

- Dzień Dziecka Children’s Day

- Dzień Matki Mother’s Day

- Dzień Kobiet Women’s Day

- Dzień Pański Relig. Day of the Lord

- Dzień Pojednania a. Przebłagania Relig. Day of Atonement, Yom Kippur

- dzień skupienia Relig. day of retreat

■ nie znać a. nie być pewnym dnia ani godziny to be (living) on borrowed time książk.; to know neither the day nor the hour

- podobny jak dzień do nocy as different as chalk and cheese

* * *

* * *

dni- Gen. -a pl. -e l. dni

1. ( od wschodu do zachodu słońca) day; dzień dobry (= powitanie) ( przed południem) good morning; ( po południu) good afternoon; dzień wolny (od pracy) day off; dzień pracy l. roboczy weekday; dzień powszedni weekday; dzień świąteczny holiday; dzień polarny astron. polar day; przesilenie dnia z nocą solstice; do białego dnia till dawn; w biały l. jasny dzień in broad daylight; rośliny krótkiego dnia bot. short-day plants; cały boży dzień all day long, the whole day; dniem i nocą day and night; przede l. nade dniem just before dawn; podobny jak dzień do nocy like night and day.

2. (= doba) day and night; dzień po dniu day after day; dzień w dzień day in, day out; dzień wczorajszy (= wczoraj) yesterday; (= przeszłość) yesterday, past; dzień dzisiejszy (= dzisiaj) today; (= teraźniejszość) today, present; dzień jutrzejszy (= jutro) tomorrow; (= przyszłość) tomorrow, future; szukać wczorajszego dnia hang around; do dnia dzisiejszego until now; temat dnia headline; bohater dnia hero of the day; nie znasz dnia ani godziny you never know the day; żyć z dnia na dzień live from day to day, live from hand to mouth; odkładać coś z dnia na dzień put sth off from day to day; co dzień every day; mieć dobry dzień have one's lucky day, have a good day; mieć zły dzień have a lousy l. bad day; dzień drogi dzieli nas od Warszawy we are a day's journey from Warsaw; trzy dni zwolnienia lekarskiego three days' sick leave; opłata za dzień day's rate.

3. (= wyznaczony termin) date; dzień ślubu wedding day; dzień tygodnia week day; dzień imienin nameday; dzień urodzin birthday; lada dzień any day, any time now; po dziś dzień till now; do sądnego dnia forever; Dzień Kobiet Women's Day; Sądny Dzień rel. Doomsday; Dzień Zaduszny rz.-kat. All Souls' Day.

4. (= jakiś okres) days; twoje dni są policzone your days are numbered.

- ostatni dzień miesiąca/roku the last day of the month/year

- ostatni z Romanowów the last of the Romanovs

- wyszła jako ostatnia she was the last to leave

- ostatni dom po prawej the last house on the right

- ostatnie szeregi falangi the rearmost ranks of a phalanx

- sala wypełniona do ostatniego miejsca a room filled to the last seat

- bilety wyprzedano do ostatniego miejsca every last ticket has been sold

- do ostatnich granic to the utmost (limit)

- pokój był zatłoczony do ostatnich granic the room was crowded to the utmost

- odwiedził mnie w ostatni czwartek he visited me last Thursday

- ostatnie Boże Narodzenie spędziłem w Rzymie I was in Rome last Christmas

- gdy ostatni raz leciałem samolotem… last time I flew…

- w ciągu ostatnich pięciu lat in the last a. past five years

- w ostatniej chwili at the very last minute

- ostatni gatunek worst quality

- był ostatnim uczniem w klasie he was bottom of the class

- postąpił jak ostatni głupek he acted like an utter fool

- on jest ostatnią osobą, którą wziąłbym do tej pracy he’s the last person I’d choose for the job

- to ostatnia rzecz, jaka przyszłaby mi na myśl it’s the last thing that would come into my head

- to jeden z ostatnich, którzy nadal podtrzymują tę tradycję he’s one of the last to still follow the tradition

- lubi psy i koty, szczególnie te ostatnie he likes dogs and cats, especially the latter

- ostatni z ostatnich the lowest of the low

- traktuje mnie jak jakąś ostatnią he treats me like dirt

- zwymyślać kogoś od ostatnich to call sb vile/the vilest (of) names

■ ostatnimi czasy a. w ostatnich czasach książk. lately, recently; latterly książk.

* * *

* * *

1. (= końcowy) last, final, endmost, hindmost; (o pociągu, autobusie) last; ( z rzędu) latter; (o seansie, lekcji) last, previous; ostatnie słowo the last word; mieć ostatnie słowo have the final say (in sth); ostatnie namaszczenie rel. extreme unction, last rites; ostatnia instancja prawn. last instance; ostatnia wieczerza Bibl. the Last l. Lord's Supper; ostatnia deska ratunku last resort, sheet anchor; ostatnia godzina the end; wybiła ostatnia godzina the end has come; ostatnia posługa (= chrześcijański pochówek) last rites; odłożony na ostatnią minutę ( o decyzji) postponed l. left until l. to the eleventh hour; na ostatnią chwilę at the last minute; z ostatniej chwili ( o informacji) just-in, (late-)breaking, up-to-the-minute; w ostatnim momencie in the nick of time; ostatnia szansa last chance l. opportunity; ostatni grosz bottom dollar, the l. sb's last penny; stawiać ostatni grosz na coś bet one's bottom dollar; być spłukanym do ostatniego grosza be down to one's last dollar; ostatni krzyk mody the latest fad l. thing l. trend l. craze, dernier cri, all the rage go, high style; ostatni toast grace cup; po raz ostatni for the last time; ostatnim razem last time; ostatni raz widziałem go... I last saw him...; śmiać się ostatni have the last laugh; ostatnia wola last will; prawn. will, last will and testament; ostatnie życzenie dying wish l. request; ostatnia odsłona the final curtain; ostatnia kropla (goryczy) the last straw; ostatnia prosta home stretch; ostatnia poprawka finishing stroke; ostatnimi czasy l. w ostatnich czasach recently, in recent years, lately; walczyć do ostatniej kropli krwi fight to l. till the very end, fight to the death; być na ostatnich nogach pot. be on one's last legs; jest na ostatnich nogach ( przed rozwiązaniem) she is far along on in her time; sala wypełniona do ostatniego miejsca full house; Adam jest ostatnią osobą, do której bym się zwrócił Adam is the last person I'd ask l. approach; zapięta na ostatni guzik dressed (up) to the nines, in perfect trim; dopiąć na ostatni guzik stitch sth up, sew sth up; oddałby ostatnią koszulę he'd give you l. away the shirt off his back; nasz konkurent nie powiedział jeszcze ostatniego słowa our rival still has the last word l. final say; rzucić ostatnie spojrzenie look one's last; wydać ostatnie tchnienie breathe one's last; do ostatniego tchu to one's dying death, to l. till the last.

2. (= najgorszy) meanest, out-and-out, last; (o miejscu, uczniu) last; zwymyślać od ostatnich revile sb in the grossest l. coarsest of terms, throw l. sling mud at sb, pull sb to pieces.

- siedzieć przed lustrem/telewizorem to sit in front of a mirror/the TV

- usiądź przede mną sit in front of me

- zatrzymać się przed domem to stop before a. in front of a house

- uklęknąć przed kimś to kneel before a. in front of sb

- skłonić się przed kimś to bow to sb

- iść/patrzeć przed siebie to walk/look straight ahead

- skręć w lewo przed rondem turn left before the roundabout

- samochód podjechał przed kaplicę the car drove up to the chapel

- wyszedł przed bramę he came out in front of the gate; (w tym samym kierunku) szła z rękami wyciągniętymi przed siebie she walked with her arms stretched out in front of her

- pchała przed sobą wózek (spacerowy) she was pushing a pushchair (along)

- na liście moje nazwisko jest przed twoim my name is before yours on the list

- była przed nami w kolejce she was in front of us (in the queue)

- nie wpychaj się przed nas don’t push in in front of us

- sprawy publiczne stawiał przed innymi he put public affairs before everything else

- Rosjanie wysunęli się przed Holendrów the Russians moved ahead of the Dutch

- przed śniadaniem/świtem/wojną before breakfast/daybreak/the war

- przed południem in the morning

- V wiek przed naszą erą the fifth century before Christ a. BC

- przyszła przed dwunastą she came before twelve

- zdążył wrócić przed zamknięciem bramy he was back before the gate was closed

- kilka osób mówiło na ten temat przede mną several people spoke about it before me

- nie możesz podjąć tych pieniędzy przed upływem trzech miesięcy you can’t withdraw the money until a period of three months has elapsed

- najgorsze jest jeszcze przed nami the worst is yet a. still to come a. still before us

- przed czasem ahead of time a. schedule

- samolot przyleciał przed czasem the plane arrived ahead of schedule

- przed godziną/miesiącem/dwoma laty an hour/a month/two years before a. earlier a. ago

- przed laty years before a. earlier a. ago

- przed chwilą widziałam to na stole I saw it on the table a moment ago

- ochrona przed zimnem/słońcem protection against (the) cold/against sunlight

- schronienie przed deszczem shelter from a. against the rain

- strach przed kimś/czymś fear of sb/sth

- schować się przed słońcem/deszczem to shelter from the sun/rain

- ukryć coś przed kimś to hide sth from sb

- opędzać się przed komarami to beat off mosquitoes

- wystąpić przed pełną salą to appear in front of a. before a full house

- pochylić głowę przed kimś to bow to sb

- wyżalać się przed kimś to pour out one’s troubles a. one’s heart to sb

- niczego przede mną nie ukryjesz you can’t hide anything from me

- został postawiony przed Trybunałem Stanu he was brought before the State Tribunal

- przed sądem odbywa się sprawa o ustalenie ojcostwa a paternity case is in progress in court

* * *

1) ( miejsce) in front of

2) ( czas) before

3) ( w obronie przed)

4) ( wobec)

* * *

1. + Ins. ( miejsce) in front of, outside; przed kimś/czymś in front of sb/sth; spotkamy się przed bankiem I'll meet you outside the bank; stał przed domem he stood in front of the house; karetka jechała przed nami ambulance was going in front of us; ogródek przed domem front garden; prosto przed siebie straight ahead; stawić się przed (sądem, komisją itp.) appear before l. in front of.

2. ( moment) before, ahead of; przed południem before midday, in the morning, a.m., ante meridiem; przed końcem miesiąca by the end of the month; przed zapadnięciem zmroku before (it gets) dark; przed świętami before holidays; przed chwilą a while l. moment ago; przed czasem ahead of time, in good time; ( o porodzie) preterm; samolot przyleciał przed czasem plane arrived ahead of schedule; krótko przed shortly before; przed czterdziestką ( o wieku) on the right side of forty l. the hill, approaching forty; przed oczyma duszy in one's mind's eye.

3. ( okres) ago, before; przed trzema godzinami three hours ago; przed dwoma miesiącami two months ago; przed laty years ago; przed upływem tygodnia before the week is over; na długo przed czymś long before; coś nie ma przed sobą przyszłości there's no future in sth; przed Chrystusem before Christ, B.C., before the Christian l. Common Era.

4. ( obrona) against, from; uciekał przed policją he was fleeing from the police; bronił się przed ciosami napastnika he defended himself from his rival's blows; chronić kogoś przed czymś protect sb against sth, keep sb from sth; schronienie przed deszczem shelter from the rain; strach przed czymś fear of sth.

5. ( ocena) to, before; popisywał się przed dziewczyną he showed off to impress the girl; wyżaliła się przed przyjaciółką she complained to her (girl)friend; nic przede mną nie ukrywasz? you're not hiding anything from me, are you?

6. (= kolejność) before, above, previous to; przybiegł na metę przed faworytami he came to the finish line before the favorites, he finished before the favorites; dała jej pierwszeństwo przed innymi he gave her priority over the others; przede wszystkim first of all, first and foremost, above all; daleko przed kimś way ahead of sb; mam to jeszcze przed sobą ( w przyszłości) it's still ahead of me.

7. (= szacunek) to, before; chylić głowę przed autorytetem bow one's head to l. before sb; chylić czoła przed kimś take one's hat off to sb; być odpowiedzialnym przed kimś be responsible to sb; przed Bogiem before God.

8. + Acc. (= kierunek) before; wyjść przed dom go out; ciężarówka wysunęła się przede mnie truck passed me; patrzyć przed siebie look straight ahead; iść przed siebie walk straight on; roztoczył się przed nami piękny widok beautiful view opened before us; iść/jechać przed kimś go/drive before l. ahead of sb; być dopuszczonym przed czyjeś oblicze be admitted to sb's presence; przed obliczem in the presence; zanieść prośbę przed majestat króla present a request to the king.

- balustrada z kratkami a grillwork railing

- na kratce pięły się róże roses were climbing (up) the trellis

- kratka w konfesjonale the confessional screen

- spódnica w kratkę a check a. checked skirt

- zeszyt w kratkę a graph-paper a. square-ruled exercise book

- papier w kratkę graph paper

- kostium z kratki a check suit

- jego nazwisko nie mieści się w kratkach formularza his name is too long for the number of squares on the form

- □ kratka kanalizacyjna Budow. drain grating

- kratka ściekowa Budow. (floor) drain grating a. grate

- kratka wentylacyjna Budow. ventilation grating a. grate

■ w kratkę pot. off and on pot., on and off pot.

- pracować w kratkę to work on and off

- chodzić do szkoły w kratkę to attend school on and off

- pogoda w kratkę changeable weather, spotty weather US

- siedzieć za kratkami pot. to be behind bars pot.

- trafić za kratki pot. to end up a. wind up behind bars pot.

- mój syn chodzi już do szkoły my son already goes to school

- tam już czekało dwóch oficerów two officers were already waiting there

- już skończyłem I’ve (already) finished

- widziałem już ten film I’ve already seen this film, I’ve seen this film before

- czy ona już przyjechała? has she arrived yet?

- czy mogę już wejść? can I go in now a. yet?

- noga już mnie nie boli my leg has stopped aching now a. is no longer aching

- człowiek niemłody już, ale pełen wigoru a man getting on in years, but still full of life

- już po wszystkim it’s all over

- już po tobie/mnie you’re/I’m done for pot.

- już miała wychodzić… she was about to leave a. on the point of leaving…

- już cię tu nie ma! be off with you! pot.

- ale już! right now!; double quick! GB pot.

- wynocha stąd, ale już! clear off out of it, right this minute! pot.

- już idę I’m coming

- „obiad na stole” – „już, już” ‘dinner’s ready’ – ‘just coming!’

- podjął decyzję już dwa dni wcześniej he had already taken the decision two days before

- gazeta ukazuje się już od roku the newspaper’s been in circulation for a year now

- już starożytni Grecy uważali, że… (even) the ancient Greeks believed that…

- jest już godzina dziesiąta it’s ten o’clock already

- już jako dorosły mężczyzna (already) as a grown man

- do Warszawy przeniósł się już po wojnie he moved to Warsaw after the war (was over)

- już w listopadzie spadł śnieg it was already snowing in November

- już niedługo! not much longer now!

- do egzaminu zostały już tylko dwa tygodnie it’s only two weeks till a. to the exam (now)

- „jak daleko jeszcze?” – „już tylko pięć kilometrów” ‘how much further?’ – ‘only five more a. another five kilometres’

- już niedługo a. wkrótce się spotkamy we’ll see each other very shortly a. soon

- przebiegł już 10 kilometrów he has already run ten kilometres

- to już dziewięćdziesiąta minuta meczu the match is already in its ninetieth minute

- nie ma już nic w lodówce there’s nothing left in the fridge

- „co jeszcze masz do powiedzenia?” – „już nic” ‘what else have you got to say?’ – ‘nothing’

- skoro nie ma już więcej pytań… since there are no more questions…

- to już coś that’s (already) something

- liczy się już sam udział participation itself counts

- to już wystarczy, żeby ją uniewinnić that in itself is enough a. sufficient for her to be acquitted

- już to, co powiedziałeś, świadczy o twojej uczciwości what you’ve said in itself is proof of your honesty

- teraz już przesadziłeś now that’s an exaggeration (on your part)

- a już kąpanie się w morzu w środku zimy, to na pewno wariactwo and going as far as to swim in the sea in the middle of winter is sheer madness

- już ja ci pokażę! pot. I’ll show you! pot.

- już ja się postaram, żebyś tego pożałował! pot. I’ll make sure you regret this!

- już ojciec ci dołoży! pot. now you’ll catch a. get it from father! pot.

■ i już and that’s that

- powiedziała, że go kocha i już she said she loved him and that’s that

- „skąd ty to wiesz?” – „wiem i już!” ‘how do you know?’ – ‘I know, that’s all!’

- nie i już! I said no, and that’s that!

- już to…, już to… książk. sometimes… and sometimes…, either… or…

- postaci już to komiczne, już to tragiczne characters that are sometimes comic, sometimes tragic

- cały dzień już to opalali się, już to grali w karty all day long they were either sunbathing or playing cards

* * *

* * *

i particle

1. already; jak już mówiłem as I have already said; już idziesz? are you leaving already?; już jestem spóźniony I'm late already.

2. yet ( w pytaniach ogólnych); czy już jadłeś? have you eaten yet?; czy Tom już przyjechał? has Tom arrived yet?

3. już nie not any more.

4. to już koniec it's all over; już po mnie I've had it; I'm done; nie i już! the answer is no!; no means no!; już ja cię nauczę! I'll teach you a lesson!; tego już za wiele! that's the last straw!; już cię nie ma! out you go!; już idę! I'm just coming!; już miałem powiedzieć... I was just about to say...

* * *

* * *

1. (= tworzyć spis) list, make a list, inventory; ( w kolejności wydarzeń) chronicle; ( z taśmy) transcribe; spisać coś/kogoś na straty write sb/sth off, give sb/sth up; spisywać coś na karb czegoś put sth down to, charge sth off to sth, chalk sth up to.

2. (= tworzyć tekst na podstawie wspomnień, notatek) write down, note down; spisać testament make one's last will.

3. (= przepisywać skądś) copy; szkoln. (= odpisywać) cheat, crib, copy.

4. ( osobę zatrzymaną przez policję) book.

(= wypełniać zadanie) perform well, do well; spisać się na medal do an outstanding l. excellent job, deserve a medal; spisywać się dobrze/źle do well/badly; (o samochodzie, maszynach itp.) run good/badly; dzielnie się spisywać keep l. hold one's end up.

* * *

Gen. -a Loc. - ecie

1. (= to, co otacza człowieka) world; Nowy Świat the New World, Western Hemisphere; Stary Świat the Old World; Trzeci Świat the Third World; tamten świat the other l. next world; ten świat l. świat doczesny this world; części świata geogr. continents; koniec świata end of the world; koniec świata! this is unbelievable!; mistrz świata world champion; możni l. wielcy tego świata the most influential people in the world; oś świata astron. axis of the Earth; obywatel świata cosmopolitan, cosmopolite; okno na świat window on l. to the world; ósmy cud świata eigth wonder of the world; pępek świata pot. the most important person in the world; rekord świata world record; strony świata geogr. cardinal points; do końca świata till the end of time, till the end of the world; forever; stary jak świat (as) old as the hills l. time; nikt/nic na świecie absolutely nobody/nothing; ktoś/coś nie z tego świata sb/sth unrealistic, sth strange/weird; sb/sth not of this world; ktoś nie wie, po jakim świecie chodzi sb is a daydreamer; bywały w świecie (= obyty) well-mannered; (= taki, który widział świat, dużo podróżował) man of the world, worldling, worldly person; (drań) jakiego świat nie widział unheard-of (villain); błagać l. prosić na wszystko w świecie ask l. beg earnestly; być dla kogoś całym światem mean the world to sb; być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; być na świecie live, exist; być odciętym od świata be cut off from the rest of the world; być l. zostać samym na świecie have no living relatives left; chodzić po świecie exist; kląć na czym świat stoi swear like a trooper; nie wiedzieć o bożym świecie know nothing, have never heard of anything; podbić świat be a success, become world-famous; przyjść na świat lit. come into the world; puścić coś w świat release sth, make sth public; świata nie widzieć poza kimś think the world of sb; świat się nie kończy na kimś/czymś there are people/things more important than sb/sth; there are plenty of fish in the sea; świat stoi przed kimś otworem l. należy do kogoś the world is sb's oyster; umrzeć dla świata isolate o.s. from the rest of the world; używać świata live it up; wydać na świat bring into the world; wyprawić kogoś na tamten świat pot. dispatch sb, do sb in; zachowywać się, jakby świat do kogoś należał be overly self-confident; zapomnieć o całym świecie forget about everything; zejść ze świata leave this world; zobaczyć kawał świata have seen a lot, have travelled a lot; za żadne skarby świata l. za nic w świecie not for the whole world, not for all the world; cholerny świat! pot. life sucks!

2. (= środowisko) circles, community; world; świat artystyczny artistic circles; świat literacki literary circles; świat muzułmański the Muslim world; świat naukowy scholarly community.

3. biol. world; świat dzikiej przyrody wildlife; świat fauny i flory animal and plant world, fauna and flora.

4. (= sfera) world.

* * *

1. (= droga miejska) street, road; ( w nazwach) court, drive, lane; ślepa ulica dead end, cul-de-sac; główna ulica high street, main street; ulica brukowana cobbled street; ulica jednokierunkowa/dwukierunkowa one-way/two-way street; ulica handlowa shopping street; ulica okrężna circular street; boczna ulica by-street, side street; pokój od ulicy front room; drzwi od ulicy street door; dziecko ulicy street child, guttersnipe; budynek po drugiej stronie ulicy the building over l. across the street; iść ulicą walk down l. along the street; na ulicy on l. in the street; przechodzić przez ulicę cross the street l. road; skręcać w boczną ulicę turn off into a side street; wyrzucić kogoś na ulicę turn sb out into the street; mieszkać na ulicy be on the streets, be on the bum; pracować na ulicy walk the streets; na ulicy Roosevelta on Roosevelt street; pieniądze leżą na ulicy the streets are paved with gold; spotkać kogoś na ulicy meet sb in the street; wyjść na ulicę (= demonstrować) take to the streets; skończyć na ulicy przen. end up in the street; biegać po ulicach run the streets; wałęsać się po ulicach roam the streets; ulice spłynęły krwią the streets ran with blood; muzykować na ulicy busk; na przeciwległym rogu ulicy kitty-corner (from l. to sth).

2. (= tłum uliczny) mob.

* * *

1. pot. (= iść szybko) tear along.

2. pot. (= pracować intensywnie) sweat, work like a horse; zapieprzać jak mały samochodzik work one's rear end off, work one's butt l. tail off.

- przerwa w pracy a (work) stoppage

- przerwa w rozmowie a break a. lull a. pause in the conversation

- przerwa w dopływie prądu an electricity a. a power cut a. failure, a blackout

- przerwa w dostawie gazu a gas cut

- przerwa w komunikacji disruption of transport services

- przerwa w ruchu pociągów disrupted train a. rail services, train delays

- sąd zarządza teraz przerwę the court will now adjourn

- z przerwami at intervals; (nieregularnie) off and on, on and off

- od rana pada deszcz z krótkimi przerwami it’s been raining off and on a. intermittently since (this) morning

- studiował z przerwami, lecz w końcu otrzymał tytuł magistra he had several breaks in his (university) course, but he got his degree in the end

- głos mu drżał, mówił z przerwami his voice was trembling and he spoke in fits and starts

- bez przerwy [pracować, padać] continuously, without a break

- on bez przerwy gada he goes on and on; he never stops yapping pot.

- bez przerwy miała do mnie jakieś pretensje she was always nagging (at) me about something

- duża przerwa ≈ the long break (a morning break in Polish schools lasting 20-30 minutes)

- dzwonek na przerwę the bell for break

- przerwa międzysemestralna the winter break a. vacation (at Polish universities usually the first two weeks in February)

- przerwa wakacyjna the holiday break

- przerwa obiadowa the lunch break a. hour

- przerwa śniadaniowa a morning break

- ukazała się przerwa w murze a break a. gap in the wall appeared

■ przerwa w życiorysie pot. (okres niepamięci) blackout

- służba wojskowa to dwa lata przerwy w życiorysie military service is just two years of one’s life down the drain a. thrown away pot.

- strzepnąć kurz z płaszcza to shake the dust off one’s coat

- strzepnąć popiół z papierosa/do popielniczki to flick the ash from the end of one’s cigarette/into an ashtray

- strzepnął koc i rozesłał go na ziemi he shook out the blanket and spread it on the ground

1) end

2) (w ołówku) point

- świeży/czerstwy chleb fresh/stale bread

- bochenek chleba a loaf (of bread)

- kromka/pajda chleba a slice/thick slice of bread

- kup dwa chleby buy two loaves

- skórka (od) chleba the crust

- piętka a. przylepka chleba the (end) crust a. heel (of a loaf)

- chleb z miodem bread and honey

- smarować chleb masłem to butter some bread

- robić coś dla chleba to do something for money

- zarabiać/pracować na chleb to work for one’s living, to earn one’s daily bread

- być a. żyć na czyimś/własnym chlebie to live off sb else’s/one’s earnings

- wyjechał z kraju za chlebem he left the country to work abroad

- odbierać komuś chleb to take the bread out of sb’s mouth

- dziennikarski chleb the work of a journalist

- nauczycielski chleb the job of teaching

- □ biały chleb white bread

- chleb pszenny wheat bread

- chleb pytlowy a type of white bread

- chleb razowy wholemeal bread

- chleb świętojański Bot. (drzewo) carob (tree), locust tree; (strąk) carob (bean)

- chleb chrupki crispbread, diet bread

- czarny chleb black bread

- chleb żytni rye bread

■ chleba i igrzysk bread and circuses

- chleb powszedni (jedzenie) one’s daily bread; (środki do życia) one’s daily bread, bread and butter; (codzienna rzecz) quite a normal thing, nothing unusual

- lekki chleb (lekka praca) easy money, money for jam a. old rope pot.; euf. (prostytuowanie się) prostitution

- łaskawy a. gotowy chleb living on sb’s charity

- być u kogoś na łaskawym chlebie to live on sb’s charity

- suchy chleb dry bread; przen. a diet of bread and water

- ciężki a. trudny kawałek chleba a hard way to earn a living

- łamanie chleba Relig. the breaking of bread

- łamać z kimś chleb to break bread with sb daw., to be on close terms with sb

- być potrzebnym jak chleb to be as vital as the air we breathe

- chodzić po proszonym chlebie to lead the life of a beggar; to beg one’s bread daw.

- darmo jeść czyjś chleb to live off sb

- pójść na swój chleb to start earning one’s own living

- żyć o chlebie i wodzie to live on bread and water

- chleb go/ich bodzie riches make him/them proud

- z niejednego pieca chleb jadł he’s seen quite a few things (in his time); he’s knocked around (the world) a bit pot.

- czapką, chlebem i solą ludzie ludzi niewolą przysł. kindness wins hearts

- głodnemu chleb na myśli przysł. well, we all know what’s on your mind a. what you’re thinking

- kto na ciebie kamieniem, ty na niego chlebem przysł. to turn the other cheek, to answer a. meet insult with kindness

- nie samym chlebem żyje człowiek Bibl. man does not live a. one cannot live by bread alone

- z tej mąki chleba nie będzie przysł. nothing (good) will come of it

* * *

* * *

Gen. -a ( pieczywo) bread; chleb biały white bread; chleb ciemny l. czarny brown bread; chleb pszenny wheat bread; chleb razowy wholewheat bread; chleb żytni rye bread; czerstwy chleb stale bread; świeży chleb fresh bread; wiejski chleb Br. cob, cobloaf; bochenek chleba loaf of bread; chleb z masłem bread and butter; chleb z szynką bread and ham; kromka chleba slice of bread; skórka od chleba crust; suchy chleb dry bread; chleb powszedni daily bread; lekki chleb easy living; łaskawy chleb charity; rozczyniać l. miesić chleb knead bread; piec chleb bake bread; Chleb Pański l. Eucharystyczny rel. the Eucharist, the Host; chleb i wino rel. bread and wine; łamanie chleba rel. fraction, breaking of the bread; chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj Bibl. give us our daily bread; chleb świętojański bot. ( drzewo) carob ( Caretonia siliqua); ( strąk) carob; Br. t. Saint John's bread; to dla mnie chleb z masłem it's a piece of cake for me; zwykły zjadacz chleba an average mortal; z niejednego pieca chleb jadał he's seen life; żyć o chlebie i wodzie subsist on bread and water; dzielić się z kimś ostatnim kawałkiem chleba share one's last crust with sb; pracować (ciężko) na chleb work hard for one's bread and cheese; robić coś dla chleba do sth to earn a living; odebrać komuś chleb l. pozbawić kogoś chleba take the bread out of sb's mouth; być bez chleba be jobless; wędrować za chlebem seek livelihood; być na cudzym chlebie live on sb's charity; ciężki kawałek chleba hard bread; zarabiać na kawałek chleba earn one's daily bread; chodzić po proszonym chlebie be a beggar; nie jem chleba za darmo I earn my living; nie samym chlebem człowiek żyje man does not live on bread alone; z tej mąki chleba nie będzie it's no use; przyjąć kogoś chlebem i solą greet sb with bread and salt ( according to an old Polish tradition); głodnemu chleb na myśli the tongue always l. ever turns to the aching tooth.

- radio nie działało, chociaż baterie były dobre the radio wasn’t working even though the batteries were still good

- mieć dobre zdrowie a. cieszyć się dobrym zdrowiem to be healthy a. in good health

- to dobry środek na przeziębienie it’s a good remedy for colds

- pochodzić z dobrej rodziny a. z dobrego domu to come from a good family

- dobre dziecko a good a. well-behaved child

- dobre maniery a. obyczaje good manners

- liczą się dobre maniery good manners count

- ze względu na dobre obyczaje sprawie nie nadano rozgłosu to spare (any) embarrassment the case was hushed up

- w dobrym stylu in good style

- przynoszenie gospodyni kwiatów wciąż jest w dobrym stylu a. tonie it’s still good form to give the hostess flowers

- dobry gust a. smak good taste

- w dobrym guście [ubiór, makijaż, wnętrze] in good taste

- zmierzać ku dobremu to be going a. heading in the right direction

- wszystkiego dobrego all the best

- wszystkiego najlepszego best wishes

- wszystkiego najlepszego z okazji a. w dniu urodzin Happy Birthday!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji świąt (Bożego Narodzenia) Merry a. Happy Christmas!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji Nowego Roku Happy New Year!

- surowe warzywa i owoce są dobre dla zdrowia raw fruit and vegetables are good for your health

- zrobić coś dobrego dla kogoś to do sb a good turn

- zmiana na lepsze a change for the better

- zmienić się na lepsze to change for the better

- nie martw się, teraz wszystko zmieni się na lepsze don’t worry, everything will get better a. improve from now on

- wyjść komuś/czemuś na dobre to do sb/sth good

- nie okazywał strachu, co zwykle wychodziło mu na dobre he never showed any fear, which usually paid off

- zmiana pracy nie wyszła mu na dobre changing jobs didn’t do him any good

- nic dobrego z tego nie wyjdzie a. nie będzie no good will come (out) of it

- nie wróżyć nic dobrego to not augur well

- mina ojca nie wróżyła nic dobrego the expression on father’s face didn’t augur well

- nie wróżył sobie nic dobrego po tej rozmowie he didn’t expect anything good to come out of the talk

- w najlepszym razie a. wypadku at best

- wełna/drewno w dobrym/najlepszym gatunku the good/best quality wool/timber

- dobry gatunek wina good wine

- to nie jest dobry/najlepszy moment it’s not a good time/the most suitable moment

- jest teraz dobry czas na żniwa this is a good time for the harvest

- każdy pretekst jest dobry any excuse will do

- może to będzie dobre zamiast młotka? maybe this will do instead of a hammer?

- gorączka spadła, to dobry znak his/her temperature’s gone down, that’s a good sign

- dobre chęci a. zamiary good intentions

- mimo najlepszych chęci, nie udało mi się tego zrobić try as I might, I couldn’t do it

- mieć dobre serce to be kind-hearted

- był dobry dla zwierząt he was good to animals

- bądź tak dobry i podaj mi książkę would you (be so kind as to) pass me that book?

- zasługiwać na lepsze traktowanie to deserve better (treatment)

- dobrym traktowaniem zdobędziesz ich zaufanie you’ll gain their confidence by treating them well

- radzę ci po dobremu – oddaj pieniądze I’m telling you for your own good – give back the money

- poszukać sobie lepszego fachu to look for a better trade a. profession

- dobry lekarz/nauczyciel a good doctor/teacher

- być dobrym z francuskiego to be good at French

- być lepszym z matematyki niż z historii to be better at maths than history

- być dobrym w tenisie/siatkówce to be good at tennis/volleyball

- być dobrym w swoim fachu to be good at one’s job a. trade

- dobre oceny good marks

- cieszyć się dobrą sławą to have a good reputation

- przedstawić a. ukazać kogoś/coś w dobrym/w najlepszym świetle to show a. present sb/sth in the best light

- znać swoje dobre strony to know one’s strengths

- dać się poznać od dobrej/najlepszej strony to reveal a. show one’s good side/one’s finest qualities

- ta tenisistka ma dobre notowania this tennis player has a high rating

- mam ochotę na coś dobrego I feel like something (really) tasty

- ocena dobra/bardzo dobra B/A

- dyplom z oceną bardzo dobrą a first class degree

- czekał na nią dobrą godzinę he waited for her for a good hour

- schudł dobre pięć kilo he’s lost a good five kilos

- świat nie dzieli się na dobrych i złych the world isn’t just made up of the good and the bad

- tłumaczyć komuś coś jak komu dobremu pot. to explain sth to sb very patiently

- tłumaczyłam jak komu dobremu, a on swoje I explained to him as best (as) I could, but it was no use a. it didn’t make any difference

- bardzo dobry Szkol. grade A

- obraca się teraz w lepszym towarzystwie he keeps better company nowadays

- lepszy z niego cwaniak he’s a real sly one a. real crafty bugger pot.

- zakochał się w niej na dobre he really fell for her

- zachmurzyło się a. niebo zachmurzyło się na dobre it’s really clouded over

- rozpadało się na dobre it’s really coming down

- zacząć się bawić w najlepsze to get into the swing of things

- kłamać w najlepsze to lie through one’s teeth

- dobra, dobra, nie wciskaj kitu yeah, yeah, tell it to the marines pot.

- dobra nasza a. dobra jest good for us

■ na dobre i na złe Relig. for better and for worse

- być z kimś na dobre i na złe to stick with sb through thick and thin

- dobre a. dobry sobie! iron. that’s a good one, I like that!

- dość tego dobrego! pot. that’s enough (of that)

- nic dobrego good-for-nothing

- być już dobrym a. pod dobrą datą pot. to be well oiled pot., to be far gone pot.

- iść a. walczyć z kimś o lepsze to compete a. vie with sb

- być w najlepszych rękach to be well looked after

- przenieść się do lepszego świata książk. to go the way of all flesh książk.

- dobremu wszędzie dobrze przysł. a good man is always a happy man

- lepsze jest wrogiem dobrego przysł. the best is the enemy of the good przysł.

- wszystko dobre, co się dobrze kończy przysł. all’s well that ends well przysł.

* * *

( ocena) ≈B

* * *

lepszy

1. (= wysokiej jakości, prawidłowy, pozytywny, sprawny, smaczny, skuteczny, korzystny) good; (= uprzejmy) good, kind ( dla kogoś to sb).

2. dobra godzina a good hour, the better part of an hour, at least an hour; nie było go dobrą godzinę he was out for at least an hour.

3. ( w zwrotach grzecznościowych) bądź tak dobry i... be so good l. kind and..., be a dear and...; dzień dobry! good morning!; dobry wieczór! good evening!; (życzę ci) wszystkiego dobrego l. najlepszego (I wish you) all the best.

4. ( w innych zwrotach) brać l. przyjmować coś za dobrą monetę take sth at face value; być dobrej myśli hope for the best; (być) na dobrej drodze (do czegoś) (be) on the royal road (to sth); być pod dobrą opieką be in good hands, be well taken care of; być z kimś w dobrej komitywie be well in with sb; (być) w dobrych rękach (be) in safe hands; dać komuś dobrą nauczkę teach sb a lesson; dobra opinia good opinion, reputability; dobra partia ( do małżeństwa) good catch; dobra robota fine job; dobra strona good point, strength, advantage ( czegoś of sth); dobra wola goodwill; dobra wróżba good l. happy omen, good sign; dobra wróżka fairy godmother; dobre imię good name, reputability, respectability; dobre maniery l. obyczaje good l. proper manners, social graces; dobry humor l. nastrój good humor, good l. high spirits; dobry interes good deal; dobry obyczaj good custom; dobry omen good l. happy omen; dobry znak good sign; Dobry Pasterz rel. the Good Shepherd; dobrymi chęciami piekło wybrukowane the road to hell is paved with good intentions; dostać dobrą nauczkę learn a lesson; dostać się w dobre ręce end up in good hands; gest dobrej woli goodwill gesture; mieć dobrą prasę have a good press; mieć/utrzymywać dobrą kondycję be/keep l. stay fit, be/keep l. stay in good shape; mieć dobre oko (do czegoś) have a good eye (for sth); mieć dobre oczy have good l. strong eyes; mieć dobrego nosa (do czegoś) have a good nose (for sth); na dobrą sprawę come to think of it, in fact; na dobre for good; na dobre i na złe for better or (for) worse; na frasunek dobry trunek przest. today's wine I drink today, tomorrow's sorrow I bear tomorrow; he that loves wine wants no woes; nic dobrego (z tego nie wyjdzie l. będzie) nothing good (will come out of this); przedstawiać kogoś/coś w dobrym świetle show sb/sth in a good l. favorable light; stare dobre czasy good old days; urodzić się pod dobrą gwiazdą be born under a lucky star; w dobrej wierze in good faith; wykazać się dobrą wolą show goodwill; zrobić dobre wrażenie make a good impression.

szkoln. ( ocena) B; dobry plus l. z plusem B plus, B+; bardzo dobry A.

- czubek nosa the tip of one’s nose

- rozpłaszczyła nos o szybę she pressed her nose up against the window(pane)

- włożyć na nos okulary to put on one’s glasses

- czółno zaryło się nosem w piasku the nose of the canoe dug into the sand

- pantofle o kwadratowych nosach square-toed shoes

- nosy nart the tips of the skis

■ autobus/pociąg/tramwaj uciekł mi/jej sprzed nosa I/she missed the bus/train/tram by a whisker

- to jest pod nosem a. masz to pod nosem it’s a. you have it under your nose

- dostać a. oberwać po nosie pot. to be hauled over the coals GB, to be taken a. brought down a peg (or two)

- grać a. zagrać komuś na nosie pot. to thumb one’s nose at sb

- kręcić nosem na coś pot. to turn one’s nose up at sth pot.; to sniff at sth

- kręci a. wierci mnie/ją w nosie my/her nose is tickling

- od kurzu aż w nosie wierci the dust makes my nose tickle

- mieć kogoś/coś w nosie pot. to not care a. give a hoot a. two hoots about sb/sth

- mieć nosa do czegoś pot. to have a nose for sth

- miałem nosa, rzeczywiście przyszli I had a hunch (that) they’d come

- robić coś na nosa pot. to follow one’s nose

- wyczuć a. poczuć a. zwąchać pismo nosem pot. to smell a rat pot.

- mamrotać/mówić pod nosem to talk a. mumble under one’s breath

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć coś komuś prosto w nos pot. to tell sb sth to their face

- mówić przez nos to talk through one’s nose a. nasally

- nie wychylać a. nie wyściubiać a. nie wyścibiać a. nie wytykać skądś nosa pot. to not poke one’s head out of sth

- okazja przeszła mi/mu koło nosa pot. I/he missed the opportunity

- padać na nos a. podpierać się nosem pot. to feel ready to drop, to feel dead on one’s feet

- pilnować swojego nosa pot. to mind one’s own business

- pociągać nosem to sniffle, to sniff

- podsuwać a. podtykać komuś coś pod nos pot. to shove a. push sth right in front of sb’s face

- podsuwać a. podtykać komuś wszystko pod nos pot. to hand everything to sb on a plate

- przytrzeć a. utrzeć komuś nosa a. dać komuś po nosie pot. to take a. bring sb down a peg (or two), to cut sb down to size

- robić coś (tuż) pod czyimś nosem pot. to do sth (right) under sb’s nose

- nos w nos pot. face to face

- spotkać się z kimś nos w nos to come face to face with sb

- sprzątnąć a. zabrać a. zdmuchnąć komuś coś sprzed nosa pot. to snatch sth from under sb’s nose

- śmiać a. roześmiać a. zaśmiać się komuś (prosto) w nos pot. to laugh in sb’s face

- widzieć tylko koniec a. czubek swojego a. własnego nosa a. nie widzieć dalej niż czubek swojego a. własnego nosa pot. to see no further than (the end of) one’s nose pot.

- wetknąć a. wsadzić a. wściubić nos w coś a. siedzieć z nosem w czymś pot. to have one’s nose in sth pot., to bury one’s head in sth

- wodzić nosem po czymś pot. to bury one’s nose in sth

- wtykać a. wsadzać a. wścibiać nos w nie swoje a. w cudze sprawy pot. to stick a. poke one’s nose into other people’s business

- nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy don’t poke your nose into other people’s business

- zadzierać nosa pot. to put on a. give oneself airs

- zaryć nosem w ziemię pot. to fall flat on one’s face, to fall headlong

- nie nosdla tabakiery, ale tabakiera dla nosa przysł. let your letter stay for the post, not the post for the letter przysł.

- nie wsadzaj a. nie wtykaj nosa do cudzego prosa a. trzosa, pilnuj swego nosa, a nie cudzego prosa przysł. keep your nose out of other people’s business, don’t stick a. poke your nose into other people’s business

* * *

* * *

Gen. -a

1. (= narząd powonienia) nose; orli nos Roman nose, hook nose; zadarty nos pug nose; pod nosem (= blisko) (right) under one's nose; (= niewyraźnie) ( powiedzieć coś) under one's breath; (= w czyjejś bliskości) in one's face; dać komuś po nosie cut sb down to size, take sb down a peg (or two); kręcić nosem (na coś) tun one's nose up (at sth); mieć mleko pod nosem be wet behind the ears; mieć muchy w nosie (z powodu czegoś) be ticked off (about sth); mieć (dobrego) nosa (do czegoś) have a (good) nose (for sth); mieć kogoś/czegoś po dziurki w nosie be sick and tired of sb/sth; mieć kogoś/coś w nosie not care less about sb/sth, not give a darn l. hoot about sb/sth; mówić przez nos talk through one's nose; nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa not see past the end of one's nose; pilnować własnego nosa mind one's own business; podtykać coś komuś pod nos put sth in sb's face; przytrzeć l. utrzeć komuś nosa rake sb over the coals; sprzątnąć coś komuś sprzed nosa grab sth (out) from under sb's nose; wodzić kogoś za nos lead sb (around) by the nose, play with sb; wtykać l. wściubiać nos w coś (= wtrącać się) stick l. poke one's nose into sth; zadzierać nosa go around with one's nose (up) in the air; zatrzasnąć komuś drzwi przed nosem slam the door in sb's face; zaryć nosem fall on one's face; zwąchać pismo nosem smell a rat; zwiesić nos na kwintę hang one's head down; idzie jak krew z nosa it is a real drag.

2. (= spiczasty koniec) nose; ( buta) toe; ( nart) tip.