-
21 at
at or ast, conj. [Curtius connects the Sanscr. ati, ultra, nimis, the Gr. eti, the Lat. et, and at in atavus; Vanicek connects with these at, atque, and atqui. Thus the original idea of addition is prominent in eti, et, and atque; and the idea of opposition in at and atqui, which agree with at-ar in meaning as well as in form. After the same analogy, the Gr. pleon, more, has become plên, but; and the Lat. magis has passed into the same meaning in the Fr. mais and the Ital. mai. The confusion in MSS. between at, ac, and et, and between atque and atqui, was prob. caused as much by their connection in idea as in form] (it was sometimes, for the sake of euphony, written ad; cf. Quint. 12, 10; 12, 32; 1, 7, 5; Charis. p. 203 P., where, instead of at conjunctionem esse, ad vero praepositionem, the reading should be, ad conjunctionem esse, at vero praepositionem, Fr.; v. the pass. in its connection; cf. also Vel. Long. p. 2230 P.; Cassiod. p. 2287 P.; Mar. Vict. p. 2458 P. The form ast is found in the old laws; it occurs once in Trag. Rel., but never in Com. Rel. nor in Lucil.; at is found in Plautus about 280 times, and ast about 10 times; in Ter. at about 100 times, and ast once; in Hor. at 60 times, ast 3 times; in Verg. at 168 times, ast 16; in Juv. at 17 times, ast 7; Catull., Tibull., and Prop. use only at, and Pers. (Jahn) only ast; in prose, Cic. uses [p. 186] ast in his epistles. It joins to a previous thought a new one, either antithetical or simply different, and especially an objection; while sed denotes a direct opposition; and autem marks a transition, and denotes at once a connection and an opposition).I.In adding a diff., but not entirely opp. thought, a qualification, restriction, etc., moreover, but, yet; sometimes an emphasized (but never merely copulative) and.A.In gen.: SEI PARENTEM PVER VERBERIT AST OLE PLORASSIT PVER DIVEIS PARENTOM SACER ESTO, if the son strike his father, and the father complain, let the son, etc., Lex Serv. Tullii ap. Fest. s. v. plorare, p. 230 Müll.; Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Leg. 2, 24: Philosophari est mihi necesse, at paucis, but only in a few words, Enn., Trag. Rel. p. 65 Rib.:B.DIVOS ET EOS QVI CAELESTES, SEMPER HABITI COLVNTO... AST OLLA PROPTER QVAE etc.,
Cic. Leg. 2, 8, 19; 3, 4, 11: hinc Remus auspicio se devovet atque secundam Solus avem servat. At Romulus pulcer in alto Quaerit Aventino, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107 (Ann. v. 83 Vahl.); Plaut. Capt. 5, 4, 22:si ego hic peribo, ast ille, ut dixit, non redit,
id. ib. 3, 5, 25:paret Amor dictis carae genetricis. At Venus Ascanio placidam per membra quietem Inrigat,
Verg. A. 1, 691:(Aeneas) finem dedit ore loquendi. At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro Bacchatur vates,
id. ib. 6, 77; 11, 709 sq.: quo (odore) totum nati corpus perduxit;at illi Dulcis compositis spiravit crinibus aura,
id. G. 4, 416; so id. ib. 4, 460; 4, 513; id. A. 3, 259; 3, 675; 7, 81; 8, 241; 9, 793; Prop. 4, 4, 15; 4, 7, 11; Luc. 3, 664; 4, 36 al.—Also in prose (chiefly post-Aug.):una (navis) cum Nasidianis profugit: at ex reliquis una praemissa Massiliam, etc.,
Caes. B. C. 2, 7:ubi facta sunt, in unum omnia miscentur. At pastilli haec ratio est, etc.,
Cels. 5, 17; 6, 18:quamquam insideret urbem proprius miles, tres urbanae, novem praetoriae cohortes Etruriā ferme Umbriāque delectae aut vetere Latio et coloniis antiquitus Romanis. At apud idonea provinciarum sociae triremes etc.,
Tac. A. 4, 5; 4, 6:negavit aliā se condicione adlecturum, quam si pateretur ascribi albo, extortum sibi a matre. At illa commota etc.,
Suet. Tib. 51; id. Calig. 15; 44; id. Vesp. 5; id. Dom. 4; id. Galb. 7 al.—In the enumeration of particulars:Cum alio cantat, at tamen alii suo dat digito litteras, Naev., Com. Rel. p. 20 Rib.: dant alios aliae (silvae) fetus: dant utile lignum Navigiis pinos... At myrtus validis hastilibus et bona bello Cornus,
Verg. G. 2, 447:Nam neque tum stellis acies obtunsa videtur... At nebulae magis etc.,
id. ib. 1, 401; 3, 87; id. A. 7, 691:Hic altā Sicyone, ast hic Amydone relictā, Hic Andro, etc.,
Juv. 3, 69.— The Vulg. often uses at as a mere continuative, where even et or atque might stand: sciscitabur ab iis ubi Christus nasceretur. At illi dixerunt ei: In etc., Matt. 2, 5; 4, 20; 8, 32; 14, 29; 15, 34 et persaep.—In transition,Esp.,1.To a new narration, like the Gr. de; so the commencement of the fourth book of the Æneid: At regina gravi jam dudum saucia curā, etc. (the third book closes with the narrative of Æneas); so the beginning of the third book of the Thebaid of Statius: At non Aoniae moderator perfidus aulae, etc.; Verg. A. 4, 504; 5, 35; 5, 545; 5, 700; 5, 779; 6, 679; 7, 5; 8, 370; 8, 608; 9, 503; 10, 689; 11, 597; 12, 134 et saep.—Also in the postAug. histt. and other prose writers; so after speaking of the Ubii etc., Tac. says: At in Chaucis coeptavere seditionem praesidium agitantes etc., A. 1, 38; so ib. 4, 13; 12, 62; 14, 23 et saep.—2.To a wonderful, terrible, unexpected, or exciting occurrence or circumstance:3.clamores simul horrendos ad sidera tollit, etc.... At gemini lapsu delubra ad summa dracones Effugiunt,
Verg. A. 2, 225; 3, 225:Lacte madens illic suberat Pan ilicis umbrae, Et facta agresti lignea falce Pales etc. At quā Velabri regio patet etc.,
Tib. 2, 5, 33; Verg. G. 4, 471:consurgit Turnus in ensem et ferit. Exclamant Troes trepidique Latini, Arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medio,
id. A. 12, 731; 10, 763:adusque Supremum tempus, ne se penuria victūs Opprimeret metuebat. At hunc liberta securi divisit medium,
Hor. S. 1, 1, 99: Magnus quanto mucrone minatur Noctibus hibernis et sidera terret Orion. At sonipes habitus etc., Stat. S. 1, 1, 46.—To a passionate appeal, etc., in which case the antecedent clause is not expressed, but must be considered as existing in the mind of the speaker; cf. in Gr. alla su, su de.a.In passing to an interrogation, exhortation, request:b.At, scelesta, viden ut ne id quidem me dignum esse existumat?
Plaut. As. 1, 2, 23; id. Aul. 1, 1, 8:At qui nummos tristis inuncat?
Lucil. 15, 21 Müll.: Me. Sauream non novi. Li. At nosce sane, Plaut. As. 2, 4, 58: Ca. Non adest. Ps. At tu cita, id. Ps. 1, 1, 30:satis habeo, at quaeso hercle etiam vide,
id. Merc. 5, 4, 53 (Ritschl, sat habeo. Sed):at unum hoc quaeso... Ut, etc.,
id. Capt. 3, 5, 89:at tu, qui laetus rides mala nostra caveto Mox tibi,
Tib. 1, 2, 87:Hunc ut Peleus vidit, At inferias, juvenum gratissime Crantor, Accipe, ait,
Ov. M. 12, 367:at tu, nauta, vagae ne parce malignus arenae Ossibus et capiti inhumato Particulam dare,
Hor. C. 1, 28, 23.—In prose:at vide quid succenseat,
Cic. Fam. 7, 24, 2:itaque pulsus ego civitate non sum, quae nulla erat: at vide, quam ista tui latrocinii tela contempserim,
id. Part. Or. 4, 1, 28; id. Dom. 44; App. M. 6, p. 179, 18.—In expressions of passion, astonishment, indignation, pain, etc.:c.At ut scelesta sola secum murmurat,
Plaut. Aul. 1, 1, 13: Sc. Nunc quidem domi certost: certa res est Nunc nostrum opservare ostium, [ubi] ubist. Pa. At, Sceledre, quaeso, Ut etc., id. Mil. 2, 4, 46:At o deorum quidquid in caelo regit Terras et humanum genus, Quid iste fert tumultus?
Hor. Epod. 5, 1:At tibi quanta domus rutila testudine fulgens, etc.,
Stat. S. 2, 4, 11.—In prose:horum omnium studium una mater oppugnat: at quae mater?
Cic. Clu. 70; id. Verr. 2, 2, 45:at per deos immortales! quid est, quod de hoc dici possit,
id. ib. 2, 1, 46:institui senatores, qui omnia indicum responsa perscriberent. At quos viros!
id. Sull. 42; id. Deiot. 19, 33:tangit et ira deos: at non impune feremus,
Ov. M. 8, 279; 10, 724:at tibi Colchorum, memini, regina vacavi,
id. H. 12, 1.—In indignant imprecations:d.At te di omnes cum consilio, Calve, mactāssint malo! Pomp., Com. Rel. p. 245 Rib.: At te Juppiter diique omnes perdant!
Plaut. Most. 1, 1, 37:At te di deaeque faxint cum isto odio, Laches,
Ter. Hec. 1, 2, 59:At te di perdant,
id. Eun. 3, 1, 41:At tibi di dignum factis exitium duint,
id. And. 4, 1, 42:At vobis male sit,
Cat. 3, 13:At tibi, pro scelere, exclamat, pro talibus ausis Di... persolvant grates dignas et praemia reddant Debita!
Verg. A. 2, 535.—In prose:At vos, ait, devota capita, respiciant di perjuriorum vindices,
Just. 14, 4, 10.—Rarely of friendly inclination, disposition:e.At tibi di bene faciant omnes,
Plaut. Pers. 4, 3, 18:At tibi di semper, adulescens, quisquis es, faciant bene,
id. Men. 5, 7, 32:At tu, Catulle, destinatus obdura,
Cat. 8, 19.—In entreaty:II.At vos, o superi, miserescite regis,
Verg. A. 8, 572:at tu, pater deūm hominumque, hinc saltem arce hostes,
Liv. 1, 12.—In adding an entirely opposite thought, but, but indeed, but on the other hand, on the contrary, etc. (the strictly class. signif. of the word).A.In gen.: at differentiam rerum significat: ut cum dicimus, Scipio est bellator, at M. Cato orator, Paul. ex Fest. p. 11 Müll.: splendet saepe, ast idem nimbis interdum nigret, Att., Trag. Rel. p. 170 Rib.: So. Mentire nunc. Me. At jam faciam, ut verum dicas dicere, Plaut. Am. 1, 1, 189: So. Per Jovem juro med etc. Me. At ego per Mercurium juro, tibi etc., id. ib. 1, 1, 280:a.Atque oppido hercle bene velle illud visus sum, Ast non habere quoi commendarem caprum,
id. Merc. 2, 1, 22:fecit idem Themistocles... at idem Pericles non fecit,
Cic. Att. 7, 11, 3:non placet M. Antonio consulatus meus, at placuit P. Servilio,
id. Phil. 2, 5, 12:majores nostri Tusculanos Aequos... in civitatem etiam acceperunt, at Karthaginem et Numantiam funditus sustulerunt,
id. Off. 1, 11, 35: brevis a naturā nobis vita data est;at memoria bene redditae vitae sempiterna,
id. Phil. 14, 12, 32; id. Cat. 2, 2, 3; id. Leg. 2, 18:crebras a nobis litteras exspecta, ast plures etiam ipse mittito,
id. Att. 1, 16 fin.: Rejectis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani phalange factā impetus gladiorum exceperunt, Caes. B. G. 1, 52:Postquam Caesar dicendi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur. At M. Porcius Cato hujusce modi orationem habuit,
Sall. C. 52, 1:hac iter Elysium nobis, at laeva... ad impia Tartara mittit,
Verg. A. 6, 542: T. Ante leves ergo pascentur in aethere cervi... M. At nos hinc alii sitientīs ibimus Afros, id. E. 1, 65: Dam. Malo me Galatea petit, lasciva puella... Men. At mihi sese offert ultro meus ignis Amyntas, id. ib. 3, 66; 7, 35; 7, 55; id. G. 1, 219; 1, 242; 1, 370; 2, 151; 2, 184; 3, 331; 4, 18; 4, 180; id. A. 2, 35; 2, 687; 3, 424; 5, 264;6, 489: Ast ego nutrici non mando vota,
Pers. 2, 39:ast illi tremat etc.,
id. 6, 74:Ast vocat officium,
id. 6, 27:At Jesus audiens ait,
Vulg. Matt. 9, 12; 9, 22; 12, 3; 12, 48 et persaep.—In order to strengthen a contrast, sometimes (esp. in Plaut. and Ter.) with contra, e contrario, potius, etiam, vero.(α).With contra:(β).Summis nitere opibus, at ego contra ut dissimilis siem,
Lucil. 26, 19 Müll.:Ergo quod magnumst aeque leviusque videtur... At contra gravius etc.,
Lucr. 1, 366; so id. 1, 570; 1, 1087; 2, 235: L. Opimius ejectus est e patriā: At contra bis Catilina absolutus est, Cic. Pis. 95; id. Verr. 5, 66; id. Sex. Rosc. 131; id. Quinct. 75:At tibi contra Evenit, etc.,
Hor. S. 1, 3, 27:(Cornutus) taedio curarum mortem in se festinavit: at contra reus nihil infracto animo, etc.,
Tac. A. 4, 28.—With e contrario: apud nos mercenarii scribae existimantur;(γ).at apud illos e contrario nemo ad id officium admittitur, nisi, etc.,
Nep. Eum. 1, 5:in locis siccis partibus sulcorum imis disponenda sunt semina, ut tamquam in alveolis maneant. At uliginosis e contrario in summo porcae dorso collocanda, etc.,
Col. 11, 3, 44.—With potius:(δ).at satius fuerat eam viro dare nuptum potius,
Plaut. Cist. 1, 1, 44:at potius serves nostram, tua munera, vitam,
Ov. H. 3, 149.—With etiam: At etiam, furcifer, Male loqui mi audes? but do you even? etc., Plaut. Capt. 3, 4, 31; id. Trin. 4, 2, 151; id. Rud. 3, 4, 6:(ε).At etiam cubat cuculus. Surge, amator, i domum,
but he is yet abed, id. As. 5, 2, 73; so id. Capt. 2, 3, 98; id. Mil. 4, 4, 6:Exi foras, sceleste. At etiam restitas, Fugitive!
Ter. Eun. 4, 4, 1; 5, 6, 10: Proinde aut exeant, aut quiescant, etc.... at etiam sunt, Quirites, qui dicant, a me in exsilium ejectum esse Catilinam, on the contrary, there are indeed people who say. etc., Cic. Cat. 2, 6, 12; id. Phil. 2, 30, 76; id. Quinct. 56; id. Verr. 5, 77; id. Dom. 70 al.—With vero, but certainly:(ζ).At vero aut honoribus aucti aut etc.,
Cic. N. D. 3, 36, 87; id. Off. 2, 20, 70; 2, 23, 80; id. Fin. 1, 10, 33; id. Verr. 2, 5, 17 al.—With certe:(η).Numquam ego te, vitā frater amabilior, Aspiciam posthac. At certe semper amabo,
Cat. 65, 11; 66, 25. —So, quidem—at (very rare) = quidem —autem, Cic. Off. 1, 22, 75.—b.Ironically: Th. Quid valeam? Ly. At tu aegrota, si lubet, per me aetatem quidem, Plaut. Curc. 4, 3, 22:B.at, credo, mea numina tandem Fessa jacent,
Verg. A. 7, 297; 7, 363; Ov. H. 1, 44.—Very freq. in adding an objection, from one's own mind or another's, against an assertion previously made, but, on the contrary, in opposition to this; sometimes, but one may say, it may be objected, and the like:a.Piscium magnam atque altilium vim interfecisti. At nego,
Lucil. 28, 43 Müll.:Quid tandem te impedit? Mosne majorum? At persaepe etiam privati in hac re publicā perniciosos cives morte multārunt. An leges, quae de civium Romanorum supplicio rogatae sunt? At numquam in hac urbe etc.,
Cic. Cat. 1, 11, 28:Appellandi tempus non erat? At tecum plus annum vixit. In Galliā agi non potuit? At et in provinciā jus dicebatur et etc.,
id. Quinct. 41:Male judicavit populus. At judicavit. Non debuit. At potuit. Non fero. At multi clarissimi cives tulerunt,
id. Planc. 11:sunt, quos signa, quos caelatum argentum delectant. At sumus, inquiunt, civitatis principes,
id. Part. Or. 5, 2, 36; id. Fin. 4, 25, 71; id. Verr. 2, 2 fin.:quid porro quaerendum est? Factumne sit? At constat: A quo? At patet,
id. Mil. 6, 15; id. Phil. 2, 9: convivium vicinorum cotidie compleo, quod ad multam noctem, quam maxime possumus, vario sermone producimus. At non est voluptatum tanta quasi titillatio in senibus. Credo: sed ne desideratio quidem, [p. 187] id. Sen. 14, 47:multo magnus orator praestat minutis imperatoribus. At prodest plus imperator. Quis negat?
id. Brut. 73, 256; id. Div. 2, 29, 62; 2, 31, 67; 2, 32, 69 al.:Maxime Juppiter! At in se Pro quaestu sumptum facit hic,
Hor. S. 1, 2, 18 al. — In this case freq. strengthened,By pol, edepol, hercule: At pol ego neque florem neque flocces volo mihi, Caecil., Com. Rel. p. 67 Rib.: So. Non edepol volo profecto. Me. At pol profecto ingratiis, Plaut. Am. 1, 1, 215; so id. As. 2, 2, 34; 4, 2, 14; id. Capt. 3, 4, 64; id. Cas. 2, 3, 15; id. Cist. 4, 2, 70; id. Trin. 2, 4, 73: Ha. Gaudio ero vobis. Ad. At edepol nos voluptati tibi, id. Poen. 5, 4, 61; 3, 1, 68:b.At hercule aliquot annos populus Romanus maximā parte imperii caruit,
Cic. Imp. Pomp. 54; id. Sex. Rosc. 50:at hercle in eā controversiā, quae de Argis est, superior sum,
Liv. 34, 31:At, Hercule, reliquis omnibus etc.,
Plin. 7, 50, 51, § 169:At, hercules, Diodorus et in morbo etc.,
id. 29, 6, 39, § 142:At hercule Germanicum Druso ortum etc.,
Tac. A. 1, 3; 1, 17; 1, 26;3, 54: At, hercules, si conscius fuissem etc.,
Curt. 6, 10, 20 al. —By enim, which introduces a reason for the objection implied in at, but certainly, but surely, but indeed, etc., alla gar: At enim tu nimis spisse incedis, Naev., Com. Rel. p. 16 Rib.; Turp. id. p. 93: at enim nimis hic longo sermone utimur;c.Diem conficimus,
Plaut. Trin. 3, 3, 78:At enim istoc nil est magis etc.,
Ter. Heaut. 4, 3, 21:At enim vereor, inquit Crassus, ne haec etc.,
Cic. de Or. 3, 49, 188:cum dixisset Sophocles, O puerum pulchrum, Pericle. At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere, etc.,
id. Off. 1, 40, 144 Beier; so id. Mur. 35, 74; id. Inv. 2, 17, 52 al.:at enim inter hos ipsos existunt graves controversiae,
id. Quinct. 1; so id. Imp. Pomp. 17, 51; 20, 60; id. Phil. 2, 2, 3; id. Ac. 2, 17, 52:At enim cur a me potissimum hoc praesidium petiverunt?
id. Div. in Caecil. 4, 15:At enim quis reprehendet, quod in parricidas rei publicae decretum erit?
Sall. C. 51, 25 Kritz:At enim quid ita solus ego circum curam ago?
Liv. 6, 15; 34, 32:At enim eo foedere, quod etc.,
id. 21, 18; 34, 31; 39, 37: At enim nova nobis in fratrum filias conjugia;sed etc.,
Tac. A. 12, 6.—By tamen: Jam id peccatum primum magnum, magnum, at humanum tamen, Ter. Ad. 4, 5, 53: Hi secretis sermonibus... conveniunt;C.nam publice civitas talibus inceptis abhorrebat. At tamen interfuere quidam etc.,
Tac. H. 4, 55:At certe tamen, inquiunt, quod etc.,
Cat. 10, 14.—With a preced. negative, sometimes no antithesis is appended by at, but it is indicated that if what has been said is not true, yet at least something else is true, but yet; sometimes with tamen, but yet; or certe, but at least, yet at least:D.Nolo victumas: at minimis me extis placare volo,
Plaut. Ps. 1, 3, 95:Si tibi non cordi fuerant conubia nostra,... At tamen in vostras potuisti ducere sedes,
Cat. 64, 158 sq.:Non cognoscebantur foris, at domi: non ab alienis, at a suis,
Cic. Ac. 2, 11, 56:Liceat haec nobis, si oblivisci non possumus, at tacere,
id. Fl. 25, 61:Si genus humanum et mortalia temnitis arma, At sperate deos memores fandi atque nefandi,
Verg. A. 1, 543; so id. ib. 4, 615, and 6, 406. —With certe:Haec erant... quorum cognitio studiosis juvenibus si non magnam utilitatem adferet, at certe, quod magis petimus, bonam voluntatem,
Quint. 12, 11, 31; Cels. 2, 15; Suet. Calig. 12, al.—The antithesis is sometimes not so much in the clause appended by at, as in the persons or things introduced in it; so,(α).Esp. freq. in conditional clauses with si, si non, si minus, etiam si, etc.; cf. Herm. ad Viger. 241: Si ego hic peribo, ast ille, ut dixit, non redit; At erit mi hoc factum mortuo memorabile, if I perish here, but he does not return, yet etc., Plaut. Capt. 3, 5, 26; id. Bacch. 2, 3, 131:(β).si ego digna hac contumeliā Sum maxime, at tu indignus qui faceres tamen,
Ter. Eun. 5, 2, 25:Si tu oblitus es, at di meminerunt,
Cat. 30, 11:si non eo die, at postridie,
Cato, R. R. 2, 1:si non paulo, at aliquanto (post petīsses),
Cic. Quinct. 40; 97; id. Mil. 93 al.:quanta tempestas invidiae nobis, si minus in praesens, at in posteritatem impendeat,
id. Cat. 1, 22; id. Verr. 5, 69; id. Clu. 15: qui non possit, etiam si sine ullā suspitione, at non sine argumento male dicere, id. Cael. 3, 8.—With etsi:(γ).ei, etsi nequāquam parem illius ingenio, at pro nostro tamen studio meritam gratiam referamus,
Cic. de Or. 3, 4, 14; Tac. Or. 19.—With quod si:E.Quod si nihil cum potentiore juris humani relinquitur inopi, at ego ad deos confugiam,
Liv. 9, 1; Tac. A. 1, 67.—At, like autem and de, sometimes serves simply to introduce an explanation: cum Sic mutilus miniteris. At illi foeda cicatrix etc., now an ugly scar etc., Hor. S. 1, 5, 60. —F.And also like de in Hom. and Hdt., it sometimes introduces an apodosis,a.With si: Bellona, si hobie nobis victoriam duis, ast ego templum tibi voveo, if to-day thou bestow victory, then I etc., ean—de, Liv. 10, 19.—b.With quoniam: Nunc, quoniam tuum insanabile ingenium est, at tu tuo supplicio doce etc., since your disposition is past cure, at least etc., epei—de, Liv. 1, 28.► A.At is sometimes repeated at the beginning of several clauses,a.In opposition each to the preceding clause: Soph. Tu quidem haut etiam octoginta's pondo. Paegn. At confidentiā Militia illa militatur multo magis quam pondere. At ego hanc operam perdo, Plaut. Pers. 2, 2, 47 sq.:b.Si ego hic peribo, ast ille, ut dixit, non redit: At erit mi hoc factum mortuo memorabile,
id. Capt. 3, 5, 25 sq.; id. As. 5, 2, 6 sqq. (Cic., in Quir. 7 and 10, opposes at to sed, and Tac., in A. 12, 6, sed to at).—In opposition to some common clause preceding:B.At etiam asto? At etiam cesso foribus facere hisce assulas?
Plaut. Merc. 1, 2, 20: Quid tum esse existimas judicatum? Certe gratīs judicāsse. At condemnārat; at causam totam non audierat;at in contionibus etc.,
Cic. Caecin. 113:Sit flagitiorum omnium princeps: at est bonus imperator, at felix,
id. Verr. 5, 4; id. Sest. 47; id. Fragm. B. 16, 5 B. and K.: Nefarius Hippias Pisistrati filius arma contra patriam ferens;at Sulla, at Marius, at Cinna recte, imo jure fortasse,
id. Att. 9, 10, 3: At non formosa est, at non bene culta puella;At, puto, non votis saepe petita meis?
Ov. Am. 3, 7, 1 sq. Merk.:At quam sunt similes, at quam formosus uterque!
id. F. 2, 395: rideri possit eo quod Rusticius tonso toga defluit: at est bonus ut melior vir Non alius quisquam; at tibi amicus;at ingenium ingens Inculto latet hoc sub corpore,
Hor. S. 1, 3, 30 sqq. (cf. sed—sed,
Cat. 64, 141; Juv. 5, 61; 8, 149; and a similar use of alla in Hellenistic Greek, as alla—alla, 2 Cor. 2, 17: alla—alla —alla, 1 Cor. 6, 11).—Though regularly occupying the first place in its clause or sentence, it sometimes stands second (cf. atque fin.):Saepius at si me, Lycida formose, revisas,
Verg. E. 7, 67; id. G. 3, 331:Tutior at quanto merx est in classe secundā,
Hor. S. 1, 2, 47:Mentior at si quid, etc.,
id. ib. 1, 8, 37:Gramineis ast inde toris discumbitur,
Val. Fl. 8, 255:Major at inde etc.,
Stat. Th. 4, 116.—See more upon this word in Hand, Turs. I. pp. 417-451; Wagner, Quaest. XXXVII. ad Verg. IV. pp. 581- 585. -
22 cadus
cădus, i ( gen. plur. cadūm, v. II. infra), m., = kados [Slav. kad, kadĭ; Serv. kada; Magyar, kád; Rouman. Kadŭ].I.Lit., a large vessel for containing liquids, esp. wine; a bottle, jar, jug; mostly of earthen-ware, but sometimes of stone, Plin. 36, 22, 43, § 158; or even of metal, Verg. A. 6, 228.A.A wine-jar, wine-flask:B.cadi = vasa, quibus vina conduntur,
Non. p. 544, 11:cadus erat vini: inde implevi hirneam,
Plaut. Am. 1, 1, 273; so id. As. 3, 3, 34; id. Aul. 3, 6, 35; id. Mil. 3, 2, 36; 3, 2, 37; id. Poen. 1, 2, 47; id. Stich. 3, 1, 24:cadum capite sistere,
to upset, id. Mil. 3, 2, 36:vertere,
id. Stich. 5, 4, 39; 5, 4, 1:vina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes,
Verg. A. 1, 195:fragiles,
Ov. M. 12, 243.—Hence poet., wine:Chius,
Tib. 2, 1, 28; Hor. C. 3, 19, 5:nec Parce cadis tibi destinatis,
id. ib. 2, 7, 20; 3, 14, 18.—For other uses:II.for containing honey,
Mart. 1, 56, 10;oil,
id. 1, 44, 8;hence, olearii,
oil-jars, Plin. 18, 30, 73, § 307;for fruits,
id. ib.;figs,
id. 15, 19, 21, § 82;aloes,
id. 27, 4, 5, § 14; cf. id. 16, 8, 13, § 34.—As a money-pot, Mart. 6, 27, 6; also = urna, a funeral urn:aënus,
Verg. A. 6, 228 Heyne.—Transf., a measure for liquids (in this sense, gen. plur. cadum, Lucil. and Varr. ap. Non. p. 544, 13 and 16; Plin. 14, 14, 17, § 96); syn. with amphora Attica (usu. = 1 1/2 amphorae, or 3 urnae, or 4 1/2 modii, or 12 congii, or 72 sextarii), Rhemn. Fann. Ponder. 84; Plin. 14, 15, 17, § 96 sq.; Isid. Orig. 16, 26, 13. -
23 ceterus
cētĕrus ( caet-), a, um (the nom. sing. masc. not in use; the sing., in gen., rare; in Cic. perh. only three times), adj. [pronom. stem ki, and compar. ending; cf. heteros], the other, that which exists besides, can be added to what is already named of a like kind with it; the other part (while reliquus is that which yet remains of an object, the rest;1.e. g. stipendium pendere et cetera indigna pati,
and endured other indignities of the kind, Liv. 21, 20, 6. On the other hand:jam vero reliqua—not cetera —quarta pars mundi ea et ipsa totā naturā fervida est, et ceteris naturis omnibus salutarem impertit et vitalem calorem,
Cic. N. D. 2, 10, 27; cf. Hand, Turs. II. p. 33; Doed. Syn. 1, p. 83. Still these ideas, esp. after the Aug. per., are often confounded, and the Engl., the remainder, the rest, and the adverb. phrase for the rest, etc., can be used interchangeably for both words).Sing.a.Masc.:b.si vestem et ceterum ornatum muliebrem pretii majoris habeat,
Cic. Inv. 1, 31, 51 (also in Quint. 5, 11, 28); Nep. Dat. 3, 1:laeta et imperatori ceteroque exercitui,
Liv. 28, 4, 1:vestitu calciatuque et cetero habitu,
Suet. Calig. 52: illos milites subduxit, exercitum ceterum servavit, Cato ap. Gell. 3, 7, 19:cohortes veteranas in fronte, post eas ceterum exercitum in subsidiis locat,
Sall. C. 59, 5:a cetero exercitu,
Curt. 5, 9, 11; Tac. Agr. 17; Suet. Galb. 20 fin.:de cetero numero candidatorum,
id. Caes. 41.—Fem.:c.cetera jurisdictio,
Cic. Att. 6, 2, 5:vita,
Sall. C. 52, 31:aetas,
Verg. G. 3, 62:nox,
Ov. M. 12, 579:silva,
id. ib. 8, 750:turba,
id. ib. 3, 236; 12, 286; Hor. S. 2, 8, 26:classis,
Liv. 35, 26, 9:deprecatio,
id. 42, 48, 3; 21, 7, 7:inter ceteram planitiem mons,
Sall. J. 92, 5:Graeciam,
Nep. Paus. 2, 4:aciem,
Liv. 6, 8, 6:multitudinem,
id. 35, 30, 8:(super) turbam,
Suet. Calig. 26:manum procerum,
Tac. Or. 37:pro ceterā ejus audaciā atque amentiā,
Cic. Verr. 2, 1, 2, § 6:pluviā (aquā) utebantur,
Sall. J. 89, 6:ceterā (ex) copiā militum,
Liv. 35, 30, 9; Plin. Ep. 2, 16, 1:ceterā (pro) reverentiā,
id. ib. 3, 8, 1:ceterā (cum) turbā,
Suet. Claud. 12 al. —Neutr.:2.cum a pecu cetero absunt,
Plaut. Bacch. 5, 2, 20:non abhorret a cetero scelere,
Liv. 1, 48, 5; Suet. Aug. 24:cetero (e) genere hominum,
id. ib. 57:quanto violentior cetero mari Oceanus,
Tac. A. 2, 24 al. — Subst.: cētĕ-rum, i, n., the rest:elocuta sum convivas, ceterum cura tu,
Plaut. Men. 1, 4, 6:ceterum omne incensum est,
Liv. 22, 20, 6; so,de cetero,
as for the rest, Cic. Fin. 1, 7, 26; Curt. 4, 1, 14 al.;and in ceterum,
for the rest, for the future, Sen. Ep. 78, 15.—Plur., the rest, the others (freq. in all periods and species of composition):b.de reliquis nihil melius ipso est: ceteri et cetera ejus modi, ut, etc.,
Cic. Fam. 4, 4, 5:multae sunt insidiae bonis nosti cetera,
id. Planc. 24, 59; id. Fat. 13, 29:cetera de genere hoc, adeo sunt multa, etc.,
Hor. S. 1, 1, 13; Lucr. 5, 38:ut omittam cetera,
Cic. Cat. 3, 8, 18:ibi Amineum... Lucanum serito, ceterae vites in quemvis agrum conveniunt,
Cato, R. R. 6, 4:quam fortunatus ceteris sim rebus, absque una hac foret,
Ter. Hec. 4, 2, 25: nam ceteri fere, qui artem orandi litteris tradiderunt, ita sunt exorsi, quasi, etc., Quint. prooem. § 4; id. 10, 1, 80:ceterae partes loquentem adjuvant, hae ipsae loquuntur,
id. 11, 3, 85:sane ceterarum rerum pater familias et prudens et attentus, unā in re paulo minus consideratus,
Cic. Quint. 3, 11:hanc inter ceteras vocem,
Quint. 9, 4, 55: de justitiā, fortitudine, temperantiā ceterisque similibus, id. prooem. § 12; 3, 5, 5;2, 4, 38: ego ceteris laetus, hoc uno torqueor,
Curt. 6, 5, 3.—Et cetera ceteraque or cetera, and so forth, kai ta hexês, when one refers to a well-known object with only a few words, or mentions only a few from a great number of objects, Cic. de Or. 2, 32, 141:II.ut illud Scipionis, Agas asellum et cetera,
id. ib. 2, 64, 258; id. Top. 6, 30; 11, 48; id. Tusc. 2, 17, 39; id. Att. 2, 19, 3:et similiter cetera,
Quint. 4, 1, 14:vina ceteraque,
Cic. Verr. 2, 1, 36, § 91; Curt. 3, 4, 10:solem, lunam, mare, cetera,
Lucr. 2, 1085:fundum, aedes, parietem, supellectilem, penus, cetera,
Cic. Top. 5. 27.—Hence, the advv.,A.cē-tĕrum (orig. acc. respectiv.), lit. that which relates to the other, the rest (besides what has been mentioned).1.For the rest, in other respects, otherwise (in good prose):2.nihil, nisi ut ametis impero: Ceterum quantum lubet me poscitote aurum, ego dabo,
Plaut. Bacch. 4, 4, 52: tu aurum rogato: ceterum ( for the rest, in respect to the rest) verbum sat est, id. ib. 4, 8, 37: precator, qui mihi sic oret: nunc amitte quaeso hunc;ceterum Posthac si quicquam, nil precor,
Ter. Phorm. 1, 2, 91:ego me in Cumano et Pompeiano, praeterquam quod sine te, ceterum satis commode oblectabam,
Cic. Q. Fr. 2, 12 (14), 1:foedera alia aliis legibus, ceterum eodem modo omnia fiunt,
Liv. 1, 24, 3; cf. Sall. J. 2, 4; 75, 3; Nep. Eum. 8, 5; Curt. 4, 1, 18.—Rarely after the verb: argentum accepi;nil curavi ceterum,
Plaut. Capt. 5, 3, 12: numquid me vis ceterum? id. Ep. 4, 2, 76.—= alioquin, introducing a conclusion contrary to fact (mostly post-class.), otherwise, else, in the opposite event, = Gr. allôs: non enim cogitaras;3.ceterum Idem hoc melius invenisses,
Ter. Eun. 3, 1, 62:ita et anima... solam vim ejus exprimere non valuit,... ceterum non esset anima, sed spiritus,
Tert. adv. Marc. 2, 9; App. M. 7, p. 200, 33; Dig. 4, 4, 7, § 2 al.—In passing to another thought, besides, for the rest; very freq. (esp. in the histt.; usu. placed at the beginning of a new clause;4.only in the comic poets in the middle): Filium tuom te meliust repetere, Ceterum uxorem abduce ex aedibus,
Plaut. Truc. 4, 3, 73; Ter. Hec. 3, 3, 31; Sall. J. 4, 1; 20, 8; 29, 2; Quint. 6, 1, 8; 8, 6, 51; 9, 2, 14 al.; Suet. Caes. 4; 16; id. Tib. 42; id. Claud. 1; Curt. 3, 1, 4; 3, 3, 7; 3, 6, 13; Col. 8, 8, 5:dehinc ceterum valete,
Plaut. Poen. prol. 125; cf. id. ib. 91. —With a restricting force, commonly contrasted with quidem or a neg. phrase; often to be translated by but, yet, notwithstanding, still, on the other hand (esp. freq. since the Aug. per.):B.cum haud cuiquam in dubio esset, bellum ab Tarquiniis imminere, id quidem spe omnium serius fuit: ceterum, id quod non timebant, per dolum ac proditionem prope libertas amissa est,
Liv. 2, 3, 1; Plin. Pan. 5, 4; Flor. 3, 1, 11; Suet. Aug. 8; 66; id. Tib. 61 fin.; id. Gram. 4 al.:eos multum laboris suscipere, ceterum ex omnibus maxume tutos esse,
Sall. J. 14, 12:avidus potentiae, honoris, divitiarum, ceterum vitia sua callide occultans,
id. ib. 15, 3; 52, 1; 83, 1; id. C. 51, 26:eo rem se vetustate oblitteratam, ceterum suae memoriae infixam adferre,
Liv. 3, 71, 6:id quamquam, nihil portendentibus diis, ceterum neglegentia humana acciderat, tamen, etc.,
id. 28, 11, 7; 9, 21, 1; 21, 6, 1 Weissenb. ad loc.:ut quisquis factus est princeps, extemplo fama ejus, incertum bona an mala, ceterum aeterna est,
Plin. Pan. 55, 9:pauca repetundarum crimina, ceterum magicas superstitiones objectabat,
Tac. A. 12, 59; cf. Liv. 3, 40, 11.—cē-tĕra (properly acc. plur.), = talla, ta loipa, as for the rest, otherwise; with adjj., and (in poets) with verbs (not found in Cic. or Quint.).(α).With adj.:(β).Bocchus praeter nomen cetera ignarus populi Romani,
Sall. J. 19, 7:hastile cetera teres praeterquam ad extremum,
Liv. 21, 8, 10:excepto quod non simul esses, cetera laetus,
Hor. Ep. 1, 10, 50 (cf. the passage cited under ceterum, II. A. 1. fin., Cic. Q. Fr. 2, 12 (14), 1):cetera Graius,
Verg. A. 3, 594 (so prob. also Hor. Ep. 1, 10, 3, where others read ad cetera):virum cetera egregium secuta,
Liv. 1, 35, 6:vir cetera sanctissimus,
Vell. 2, 46, 2 Ruhnk.; Plin. 8, 15, 16, § 40; 12, 6, 13, § 25; 22, 25, 64, § 133; Tac. G. 29.—With verbs: cetera, quos peperisti, ne cures, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 9, 656:C.quiescas cetera,
Plaut. Mil. 3, 3, 53:cetera parce, puer, bello,
Verg. A. 9, 656; cf. Sil. 17, 286:cetera non latet hostis,
id. 2, 332; Mart. 13, 84.—cētĕrō, peculiar to the Nat. Hist. of Pliny, for the rest, in other respects, otherwise:cetero viri quam feminae majus,
Plin. 11, 37, 49, § 133; so id. 3, 11, 16, § 105; 6, 26, 30, § 122; 8, 3, 4, § 7;10, 1, 1, § 1 al.: est et alia iritis cetero similis, at praedura,
id. 37, 9, 52, § 138.—Of time: palumbes incubat femina post meridiana in matutinum, cetero mas,
id. 10, 58, 79, § 159. -
24 conservans
con-servo, āvi, ātum, 1 ( inf. perf. conservasse more usu. than conservavisse, acc. to Quint. 1, 6, 21), v. a., to retain, keep something in existence, to hold up, maintain, to preserve, leave unhurt or safe (class.; esp. freq. in prose).I.Of corporeal objects; absol.:II.conserva, quaere, parce,
Ter. Ad. 5, 3, 27; usu. with acc.:conservasti te atque illam,
id. Heaut. 4, 1, 40:placet his, simul atque natum sit animal, ipsum sibi conciliari et commendari ad se conservandum et ad suum statum et ad ea quae conservantia sunt ejus status diligenda,
Cic. Fin. 3, 5, 16; v. infra, P. a.:Caesar sese eos conservaturum dixit,
would save, leave unharmed, Caes. B. G. 2, 15; so id. ib. 2, 12; 2, 28; id. B. C. 3, 98; Nep. Them. 5, 2; 8, 6; Suet. Aug. 17 al.:rem familiarem diligentiā et parsimoniā (corresp. with augere),
Cic. Off. 2, 24, 87:simulacra arasque,
Nep. Ages. 4, 7:conservari alitem atque sobolem jussere haruspices,
Plin. 15, 30, 40, § 136:arborem,
to preserve, Suet. Aug. 94:chirographum,
id. Dom. 1:praedia successioni suae,
Dig. 32, 1, 38, § 7.—With two accs.:omnes salvos,
Cic. Cat. 3, 10, 25:aliquos incolumes,
id. Fam. 9, 13, 3:rectam conservare stirpem,
Col. 4, 20, 1.—Of incorporeal objects:corpora quaedam conservant naturam semper eandem,
Lucr. 1, 677:genus,
id. 2, 709:ordinem,
Cic. Rosc. Com. 2, 6:pristinam erga me voluntatem,
id. Fam. 5, 3, 2:pristinum animum erga populum Romanum,
Liv. 31, 2, 4:jusjurandum,
to keep, observe, Cic. Off. 3, 28, 103; Nep. Hann. 2, 5:quam (benevolentiam) conservabo,
Cic. Fam. 3, 7, 6:jus augurum,
id. Div. 2, 35, 75:tuorum meritorum erga me memoriam,
id. Fam. 4, 13, 7:patriam,
id. Rep. 6, 13, 13; cf. id. Red. Quir. 7, 17:religionem,
Nep. Ages. 2, 5:indutias,
id. ib. 2, 4:voluntatem mortuorum,
Cic. Verr. 2, 1, 47, § 124:legem,
Quint. 9, 2, 83:privilegia athletis,
Suet. Aug. 45.—So the formula in treating for peace: majestatem populi Romani comiter conservato, in Cic. Balb. 16, 35; Liv. 38, 11, 2; cf. Dig. 49, 15, 7, and v. comis, adv. fin. —With double acc.:incorrupta mei conserva foedera lecti,
Prop. 4 (5), 3, 69.—Hence, conser-vans, antis, P. a., preservative; with gen.:quae conservantia sunt ejus statūs,
Cic. Fin. 3, 5, 16. -
25 conservo
con-servo, āvi, ātum, 1 ( inf. perf. conservasse more usu. than conservavisse, acc. to Quint. 1, 6, 21), v. a., to retain, keep something in existence, to hold up, maintain, to preserve, leave unhurt or safe (class.; esp. freq. in prose).I.Of corporeal objects; absol.:II.conserva, quaere, parce,
Ter. Ad. 5, 3, 27; usu. with acc.:conservasti te atque illam,
id. Heaut. 4, 1, 40:placet his, simul atque natum sit animal, ipsum sibi conciliari et commendari ad se conservandum et ad suum statum et ad ea quae conservantia sunt ejus status diligenda,
Cic. Fin. 3, 5, 16; v. infra, P. a.:Caesar sese eos conservaturum dixit,
would save, leave unharmed, Caes. B. G. 2, 15; so id. ib. 2, 12; 2, 28; id. B. C. 3, 98; Nep. Them. 5, 2; 8, 6; Suet. Aug. 17 al.:rem familiarem diligentiā et parsimoniā (corresp. with augere),
Cic. Off. 2, 24, 87:simulacra arasque,
Nep. Ages. 4, 7:conservari alitem atque sobolem jussere haruspices,
Plin. 15, 30, 40, § 136:arborem,
to preserve, Suet. Aug. 94:chirographum,
id. Dom. 1:praedia successioni suae,
Dig. 32, 1, 38, § 7.—With two accs.:omnes salvos,
Cic. Cat. 3, 10, 25:aliquos incolumes,
id. Fam. 9, 13, 3:rectam conservare stirpem,
Col. 4, 20, 1.—Of incorporeal objects:corpora quaedam conservant naturam semper eandem,
Lucr. 1, 677:genus,
id. 2, 709:ordinem,
Cic. Rosc. Com. 2, 6:pristinam erga me voluntatem,
id. Fam. 5, 3, 2:pristinum animum erga populum Romanum,
Liv. 31, 2, 4:jusjurandum,
to keep, observe, Cic. Off. 3, 28, 103; Nep. Hann. 2, 5:quam (benevolentiam) conservabo,
Cic. Fam. 3, 7, 6:jus augurum,
id. Div. 2, 35, 75:tuorum meritorum erga me memoriam,
id. Fam. 4, 13, 7:patriam,
id. Rep. 6, 13, 13; cf. id. Red. Quir. 7, 17:religionem,
Nep. Ages. 2, 5:indutias,
id. ib. 2, 4:voluntatem mortuorum,
Cic. Verr. 2, 1, 47, § 124:legem,
Quint. 9, 2, 83:privilegia athletis,
Suet. Aug. 45.—So the formula in treating for peace: majestatem populi Romani comiter conservato, in Cic. Balb. 16, 35; Liv. 38, 11, 2; cf. Dig. 49, 15, 7, and v. comis, adv. fin. —With double acc.:incorrupta mei conserva foedera lecti,
Prop. 4 (5), 3, 69.—Hence, conser-vans, antis, P. a., preservative; with gen.:quae conservantia sunt ejus statūs,
Cic. Fin. 3, 5, 16. -
26 contineo
con-tĭnĕo, tĭnŭi, tentum, 2, v. a. and n. [teneo].I.Act., to hold or keep together.A.In gen. (rare).1.Lit. (syn.:b.coërceo, conjungo): contine quaeso caput,
Plaut. Rud. 2, 6, 26:quod omnem continet amplexu terram,
Lucr. 5, 319; cf.:mundus omnia conplexu suo coërcet et continet,
Cic. N. D. 2, 22, 58:vitem levi nodo,
Plin. 17, 22, 35, § 187:magni refert primordia saepe cum quibus... contineantur,
Lucr. 1, 818; 1, 908; 2, 761;2, 1008: pars oppidi, mari dijuncta angusto, ponte adjungitur et continetur,
Cic. Verr. 2, 4, 52, § 117.—Of places, to bound, limit, enclose (very rare in act.):2.reliquum spatium mons continet,
Caes. B. G. 1, 38:Oceanus ponto qua continet orbem,
Tib. 4, 1, 147; but more freq. in pass., to be comprised, enclosed, surrounded, encompassed, environed by:qui vicus altissimis montibus undique continetur,
Caes. B. G. 3, 1; so,undique loci naturā Helvetii,
id. ib. 1, 2:mare montibus angustis,
id. ib. 4, 23:una pars Galliae Garumnā flumine, Oceano, finibus Belgarum,
id. ib. 1, 1.—Trop.:B.omnes artes quasi cognatione quādam inter se continentur,
hang together, Cic. Arch. 1, 2.—Far more freq. in all periods and species of composition.,With partic. access. ideas.1.With the access. idea of firmness, quiet, permanence, etc., to hold or keep together, to keep, hold fast, preserve, retain (syn. servo).a.Lit.:b.(alvus) arcet et continet... quod recepit,
Cic. N. D. 2, 54, 136:merces (opp. partiri),
id. Vatin. 5, 12; cf.exercitum (opp. dividere),
Liv. 28, 2, 16:arida continent odorem diutius,
Plin. 21, 7, 18, § 39.—Trop.:2.nec ulla res vehementius rem publicam continet quam fides,
Cic. Off. 2, 24, 84:Remos reliquosque Belgas in officio,
Caes. B. G. 3, 11:in officio Dumnorigem,
id. ib. 5, 7:te in exercitatione,
Cic. Fam. 7, 19 fin.:te in tuis perenuibus studiis,
id. Brut. 97, 332:ceteros in armis (plaga),
Liv. 9, 41, 15:alicujus hospitio,
Nep. Lys. 1, 5.—With the access. idea of hindering, preventing motion, to keep, keep still, detain, restrain, repress, enclose.a.Lit.: milites [p. 449] sub pellibus, Caes. B. G. 3, 29; cf.:b.pecudem sub tecto,
Col. 7, 10, 3:exercitum castris,
Caes. B. G. 1, 48; 2, 11; Liv. 31, 26, 6; 28, 9, 14 al.; cf.:nostros in castris (tempestates),
Caes. B. G. 4, 34; 6, 36; and:copias in castris,
id. B. C. 1, 66; 3, 30; Auct. B. Afr. 1; 7; Liv. 36, 17, 9:Pompeium quam angustissime,
Caes. B. C. 3, 45:aliquem limine,
Liv. 34, 1, 5:ora frenis,
Phaedr. 3, 6, 7:ventos carcere,
Ov. M. 11, 432:animam in dicendo,
Cic. de Or. 1, 61, 261 et saep.:se ruri,
to stay, remain, Ter. Phorm. 2, 3, 17; cf.:se domi,
Suet. Caes. 81:suo se loco,
Caes. B. G. 4, 34:oppido sese,
id. ib. 2, 30:castris se continere,
id. B. C. 3, 37:se vallo,
id. B. G. 5, 44:se finibus Romanis,
Liv. 39, 17, 4; 34, 58, 3:moenibus sese,
id. 42, 7, 4:agrorum suorum terminis se,
id. 38, 40, 2:se moenibus,
Ov. M. 13, 208:sese intra silvas,
Caes. B. G. 2, 18:suos intra munitionem,
id. ib. 5, 57;5, 58: milites intra castrorum vallum,
id. B. C. 3, 76; Liv. 31, 34, 9;Auct. B. Afr. 24: intra castra militem,
Tac. H. 4, 19:praesidibus provinciarum propagavit imperium, ut a peritis et assuetis socii continerentur,
Suet. Aug. 23 et saep.:an te auspicium commoratum est? an tempestas continet?
Plaut. Am. 2, 2, 67.—Trop., to hold back, detain, repress, hold in check, curb, check, stay, stop, tame, subdue, etc. (syn. cohibeo):3.adpetitiones animi,
Cic. Tusc. 4, 9, 22:omnis cupiditates,
id. Q. Fr. 1, 1, 11, § 32:modeste insolentiam suam,
id. Agr. 1, 6, 18:risum,
id. Fin. 4, 25, 71 et saep.:formido mortales omnes,
Lucr. 1, 151:Etruriam non tam armis quam judiciorum terrore,
Liv. 29, 36, 10:oppida magis metu quam fide,
id. 30, 20, 5; cf.:quosdam continet metus,
Quint. 1, 3, 6:solo metu,
id. 12, 7, 2 et saep.:animum a consuetā libidine,
Sall. J. 15, 3:temeritatem ab omni lapsu (with cohibere),
Cic. Ac. 1, 12, 45:suos a proelio,
Caes. B. G. 1, 15:manum juventus Metu deorum,
Hor. C. 1, 35, 37 al.:se ab adsentiendo,
Cic. Ac. 2, 32, 104; so,se ab exemplis,
id. Fin. 2, 19, 62:temperans, qui se in aliquā libidine continuerit,
id. Par. 3, 1, 21:se male continet amens,
Ov. M. 4, 351:male me, quin vera faterer, Continui,
id. ib. 7, 729:nequeo continere quin loquar,
Plaut. Men. 2, 1, 28.—Mid.: contineri, quin complectar, non queo,
restrain myself, refrain, Plaut. Rud. 4, 4, 128; cf.:vix me contineo, quin, etc.,
Ter. Eun. 5, 2, 20:jam nequeo contineri,
Plaut. Capt. 3, 4, 60; cf.:vix contineor,
Ter. Hec. 4, 3, 9:quae vera audivi, taceo et contineo optime,
keep it to myself, conceal it, id. Eun. 1, 2, 23:ea quae continet, neque adhuc protulit, explicet nobis,
Cic. de Or. 1, 47, 206:dicta,
id. ib. 2, 55, 222.—With the access. idea of containing, to comprise, contain, involve, comprehend something in itself (syn. complector):b.(aqua gelum) quod continet in se, mittit,
Lucr. 6, 877; cf.:ut omnia, quae aluntur et crescunt, contineant in se vim caloris,
Cic. N. D. 2, 9, 23; so,in se,
Quint. 1, 6, 31; 2, 10, 2:Quattuor aeternus genitalia corpora mundus Continet,
Ov. M. 15, 240:rem militarem,
Liv. 5, 52, 16:panis innumeras paene continet medicinas,
Plin. 22, 25, 68, § 138:(linea) centum continet (pedes),
Quint. 1, 10, 44:Idus Martiae magnum mendum continent,
Cic. Att. 14, 22, 2:paucas species (vox),
Quint. 11, 3, 18:tales res, quales hic liber continet,
Cic. Or. 43, 148; Plin. Ep. 5, 9, 1:narrationes, quae summam criminis contineant,
Quint. 4, 2, 10:fabula stultorum regum et populorum continet aestus,
Hor. Ep. 1, 2, 8; cf.:liber primus ea continebit, quae, etc., Quint. prooem. § 21: tertia epistula continebat, etc.,
Plin. Ep. 9, 28, 5.—With subj.-clause:quando ipsos loqui deceat, quartus liber continet,
Quint. 11, 1, 59.—Esp. freq.,In pass.: contineri aliquā re, to be contained in something, be composed of, consist of or in, to rest upon, to be supported by, etc.:II.terreno corpore,
Lucr. 1, 1085:non venis et nervis et ossibus continentur (dii),
Cic. N. D. 2, 23, 59:artem negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis... rebus contineretur,
id. de Or. 1, 20, 92:forma honestatis, quae tota quattuor his virtutibus... continetur,
id. Fin. 2, 15, 48:versus paucis (pedibus) continetur,
Quint. 9, 4, 60: quae philosophorum libris continentur, id. prooem. § 11; cf. id. 5, 10, 111 et saep.: artes, quae conjecturā continentur et sunt opinabiles, Cic. Div. 1, 14, 24:foedere,
Liv. 41, 23, 9:actu,
Quint. 2, 18, 5; 12, 9, 1; 3, 7, 28.—Rarely with in and abl.:forum, in quo omnis aequitas continetur,
Cic. Cat. 4, 1, 2; cf.:quibus (legibus) in singulis civitatibus res publica continetur,
id. Off. 3, 5, 23.—Neutr., to hold together in itself, to hang together (in the verb. finit. very rare; but freq. as P. a.; cf. also the deriv. continuus):1.per hortum utroque commeatus continet,
Plaut. Stich. 3, 1, 43.—Hence,contĭnens, entis, P. a.A.(Acc. to II.) Holding or hanging together (freq. and class.).1.Bordering upon, neighboring, contiguous, lying near, adjacent (syn.: junctus, adjunctus, contiguus); constr. with dat., cum, or absol.a.Prop.:b.aër mari,
Cic. N. D. 2, 45, 117:continentia atque adjuncta praedia huic fundo,
id. Caecin. 4, 11:(mare) dissimile est proximo ei continenti,
id. Ac. 2, 33, 105 al.:Cappadociae pars ea, quae cum Cilicià continens est,
id. Fam. 15, 2, 2:(Morini) continentes silvas ac paludes habebant,
Caes. B. G. 3, 28; cf. so absol.:parum locuples continente ripā,
Hor. C. 2, 18, 22; cf.:pars eorum, qui propiores erant continenti litori,
Liv. 44, 28, 12.— Subst.: contĭnentĭa, ĭum, n. (sc. loca), adjoining places, the neighborhood:Cherronesum et continentia usque Atho montem,
Plin. 18, 25, 57, § 215 al.:urbis,
the suburbs, Dig. 50, 16, 147.—Trop., in time, following, next:2.continentibus diebus,
Caes. B. C. 3, 84;and of other abstract things: motus sensui junctus et continens,
Cic. N. D. 1, 11, 26:timori perpetuo ipsum malum continens fuit,
followed at its heels, Liv. 5, 39, 8.—Holding together, cohering in itself, connected, continuous, uninterrupted.a.Prop.:b.continens agmen migrantium,
Liv. 1, 29, 4:agmen,
id. 2, 50, 7; 8, 8, 13 al.:ruinae,
id. 21, 8, 5; terra, the mainland, continent, Varr. ap. Charis. p. 100 P.; Cic. Fragm. ap. Non. p. 274, 6; Nep. Them. 3, 2; and in the same sense far more freq. subst.: contĭnens, entis, f. (rarely masc., Curt. 4, 2, 1 Zumpt, dub.; abl. in e and i equally used;v. the 4th and 5th books of Caes. B. G.),
Caes. B. G. 4, 27; 4, 28; 4, 31; 4, 36 bis et saep.; Nep. Milt. 7, 3; Liv. 35, 43, 4; Plin. 5, 31, 34, § 128; Suet Aug. 65; id. Tib. 40 et saep.—Trop., in time, continual, consecutive, uninterrupted:B.labor omnium dierum,
Caes. B. C. 3, 63; Liv. 42, 54, 3:bella,
Caes. B. G. 5, 11 fin.:imperium usque ad nos,
Liv. 7, 30, 8:imber per noctem totam,
id. 23, 44, 6:biduo,
Suet. Calig. 19:febres sine intermissione,
Cels. 3, 5 fin.:e continenti genere,
in continuous descent, Cic. Fin. 2, 19, 61:spiritus,
id. de Or. 3, 57, 216 et saep.: ex continenti (sc. tempore), instantly, immediately, = continuo, statim, Just. 1, 9; so,in continenti,
Dig. 44, 5, 1.—(Acc. to I. B. 2. b.) That restrains his passions, continent, moderate, temperate, enkratês (rare, but in good prose):C.continentior in vitā hominum quam in pecuniā,
Caes. B. C. 1, 23:cum reges tam sint continentes, multo magis consularis esse oportere,
Cic. Fam. 9, 19, 1:puer,
id. Att. 6, 6, 3:Epaminondas,
Nep. Epam. 3, 2 al. — Sup., Cic. Par. 1, 1, 7; Suet. Aug. 71.—(Acc. to I. B. 3.) In rhet., subst.: contĭnens, entis, n., that on which something rests or depends, the chief point, hinge:1.causae,
Cic. Part. Or. 29, 103; id. Top. 25, 95:intuendum videtur, quid sit quaestio, ratio, judicatio, continens, vel ut alii vocant, firmamentum,
Quint. 3, 11, 1; cf. id. ib. § 18 sqq.— Adv.: contĭnen-ter.(Acc. to A. 2.)a.In space, in unbroken succession, in a row. continenter sedetis, Cat. 37, 6.—More freq. and class.,b.In time, continuously, without interruption:2.totā nocte ierunt,
Caes. B. G. 1, 26:jam amplius horis sex pugnaretur,
id. ib. 3, 5:biduum lapidibus pluit,
Liv. 25, 7, 7:usque ad ipsum negotium,
Cic. Inv. 1, 26, 37:ferri imagines,
id. N. D. 1, 39, 109.—(Acc. to B.) Temperately, moderately (rare):2.vivere,
Cic. Off. 1, 30, 106; in sup.:vivere,
Aug. Ep. 199; id. Conf. 6, 12.—Hence also,contentus, a, um, P. a. (acc. to I. B. 2. b.); medial., satisfying one's self with, contented, satisfied, content (freq. in all periods and species of composition); constr. in gen. with the abl.; more rarely absol.; after the Aug. per. very freq. with the inf.(α).With abl.: his versibus, Lucil. ap. Non. p. 264, 3:(β).suis rebus,
Cic. Par. 6, 3, 51:paucis,
Hor. S. 1, 3, 16:illā (sorte),
id. ib. 1, 1, 3:viverem uti contentus eo quod mī ipse parasset,
id. ib. 1, 4, 108; cf. Suet. Aug. 82:solā Dianā,
Verg. A. 11, 582.—Absol.:(γ).cum ipsum audires sine comparatione, non modo contentus esses, sed melius non quaereres,
Cic. Brut. 35, 134; so comp., Plaut. Poen. 2, 15.—With inf.:indagare,
Ov. M. 1, 461:edidicisse,
id. ib. 2, 638:retinere titulum provinciae,
Vell. 2, 49:hostes sustinuisse,
id. 2, 112:indicare,
Quint. 4, 2, 128:ostendere,
id. 5, 10, 31:id consequi, quod imiteris,
id. 10, 2, 7 et saep.— Adv.: contentē (ante-and post-class., and rare), in a restrained manner, closely:arte contenteque habere aliquem,
Plaut. As. 1, 1, 63:parce contenteque vivere,
Pacat. Pan. Theod. 13. -
27 custodio
custōdĭo, īvi, or ĭi, ītum, 4 ( fut. pass. custodibitur, Plaut. Capt. 3, 5, 71), v. a. [id.], to watch, protect, keep, defend, guard (freq. and class.).I.In gen.A.With material objects: Q. Caepio Brutus pro consule provinciam Macedoniam, tueatur, defendat, custodiat incolumemque conservet, Cic. Phil. 10, 11, 26:(β).tuum corpus domumque,
id. Mil. 25, 67:quod me receperit, juverit, custodierit,
id. Planc. 10, 26; cf.:in meā salute custodiendā,
id. ib. 1, 1:me non solum amicorum fidelitas, sed etiam universae civitatis oculi custodiunt,
id. Phil. 12, 9, 22:ut haec insula ab eā (Cerere)... incoli custodirique videatur,
id. Verr. 2, 4, 49, § 107:urbes,
Quint. 7, 10, 13:maritimam oram viginti navibus longis,
Liv. 36, 2, 11 (cf. tueri, id. 36, 2, 7):officinam diligentiā,
Plin. 12, 14, 32, § 59:castra nocte, ne quis elabi posset,
Liv. 9, 42, 6:amictum,
Quint. 5, 14, 31:poma in melle,
to lay up, preserve, Col. 12, 45, 3:paries, qui laevum marinae Veneris latus Custodit,
Hor. C. 3, 26, 6:tua,
id. S. 2, 3, 151:hic stilus... me veluti custodiet ensis,
id. ib. 2, 1, 40.—Esp.: se, to be on the watch:quanto se opere custodiant bestiae,
Cic. N. D. 2, 49, 126:fac ut diligentissime te ipsum custodias,
id. Att. 14, 17, A, 8.—With ab:B.Gortynii templum magnā curā custodiunt non tam a ceteris quam ab Hannibale,
Nep. Hann. 9, 4:poma ab insomni dracone,
Ov. M. 9, 190:cutem a vitiis,
Plin. 28, 8, 25, § 89.—With immaterial objects (freq. in postAug. prose), to keep, preserve, regard, take heed, observe, maintain:(β).id quod tradatur posse percipere animo et memoriā custodire,
Cic. de Or. 1, 28, 127:dicta litteris,
id. ib. 2, 2, 7; cf.:ex his (arboribus) quas memoria hominum custodit,
Plin. 16, 44, 85, § 234:illa quae scriptis reposuimus, velut custodire desinimus,
Quint. 11, 2, 9;opp. mutare,
id. 12, 8, 6:modum ubique,
id. 4, 2, 35:regulam loquendi,
id. 1, 7, 1:praecepta,
Col. 1, 8, 15:eam rationem,
id. 4, 29, 11:ordinem,
id. 12, 4, 1:quae custodienda in olearam curā... praecipiemus,
Plin. 17, 18, 29, § 125:morem,
id. 14, 12, 14, § 88:religiose quod juraveris,
id. Pan. 65, 2 et saep.—With ab:(γ).teneriores annos ab injuriā sanctitas docentis custodiat,
Quint. 2, 2, 3.—With ut or ne:II.in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti judicemur dixisse,
Quint. 11, 1, 66:quo in genere id est praecipue custodiendum, ne, etc.,
id. 8, 3, 73; 8, 5, 7; Col. 4, 24, 11:ut custoditum sit ne umquam veniret, etc.,
Suet. Tib. 7.—With the access. idea of hindering free motion, in a good or bad sense.A.In gen., to hold something back, to preserve, keep:B.multorum te oculi et aures non sentientem... speculabuntur atque custodient,
Cic. Cat. 1, 2, 6:aliquem, ne quid auferat,
to watch, observe, id. Div. in Caecil. 16, 51:ejus (sc. epistulae) custodiendae et proferendae arbitrium tuum,
Cic. Att. 15, 13, 1:librum,
id. Fam. 6, 5, 1:codicillos,
Suet. Tib. 51:prodit se quamlibet custodiatur simulatio,
Quint. 12, 1, 29.—Esp., to hold in custody, hold captive:noctu nervo vinctus custodibitur,
Plaut. Capt. 3, 5, 71; Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:ducem praedonum,
id. Verr. 2, 5, 27, § 68:obsides,
Caes. B. G. 6, 4:Domitium,
id. B. C. 1, 20:bovem,
Verg. A. 8, 218 et saep.—Hence, * cu-stōdītē, adv. (acc. to I.), cautiously, carefully:ut parce custoditeque ludebat!
Plin. Ep. 5, 16, 3. -
28 custodite
custōdĭo, īvi, or ĭi, ītum, 4 ( fut. pass. custodibitur, Plaut. Capt. 3, 5, 71), v. a. [id.], to watch, protect, keep, defend, guard (freq. and class.).I.In gen.A.With material objects: Q. Caepio Brutus pro consule provinciam Macedoniam, tueatur, defendat, custodiat incolumemque conservet, Cic. Phil. 10, 11, 26:(β).tuum corpus domumque,
id. Mil. 25, 67:quod me receperit, juverit, custodierit,
id. Planc. 10, 26; cf.:in meā salute custodiendā,
id. ib. 1, 1:me non solum amicorum fidelitas, sed etiam universae civitatis oculi custodiunt,
id. Phil. 12, 9, 22:ut haec insula ab eā (Cerere)... incoli custodirique videatur,
id. Verr. 2, 4, 49, § 107:urbes,
Quint. 7, 10, 13:maritimam oram viginti navibus longis,
Liv. 36, 2, 11 (cf. tueri, id. 36, 2, 7):officinam diligentiā,
Plin. 12, 14, 32, § 59:castra nocte, ne quis elabi posset,
Liv. 9, 42, 6:amictum,
Quint. 5, 14, 31:poma in melle,
to lay up, preserve, Col. 12, 45, 3:paries, qui laevum marinae Veneris latus Custodit,
Hor. C. 3, 26, 6:tua,
id. S. 2, 3, 151:hic stilus... me veluti custodiet ensis,
id. ib. 2, 1, 40.—Esp.: se, to be on the watch:quanto se opere custodiant bestiae,
Cic. N. D. 2, 49, 126:fac ut diligentissime te ipsum custodias,
id. Att. 14, 17, A, 8.—With ab:B.Gortynii templum magnā curā custodiunt non tam a ceteris quam ab Hannibale,
Nep. Hann. 9, 4:poma ab insomni dracone,
Ov. M. 9, 190:cutem a vitiis,
Plin. 28, 8, 25, § 89.—With immaterial objects (freq. in postAug. prose), to keep, preserve, regard, take heed, observe, maintain:(β).id quod tradatur posse percipere animo et memoriā custodire,
Cic. de Or. 1, 28, 127:dicta litteris,
id. ib. 2, 2, 7; cf.:ex his (arboribus) quas memoria hominum custodit,
Plin. 16, 44, 85, § 234:illa quae scriptis reposuimus, velut custodire desinimus,
Quint. 11, 2, 9;opp. mutare,
id. 12, 8, 6:modum ubique,
id. 4, 2, 35:regulam loquendi,
id. 1, 7, 1:praecepta,
Col. 1, 8, 15:eam rationem,
id. 4, 29, 11:ordinem,
id. 12, 4, 1:quae custodienda in olearam curā... praecipiemus,
Plin. 17, 18, 29, § 125:morem,
id. 14, 12, 14, § 88:religiose quod juraveris,
id. Pan. 65, 2 et saep.—With ab:(γ).teneriores annos ab injuriā sanctitas docentis custodiat,
Quint. 2, 2, 3.—With ut or ne:II.in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti judicemur dixisse,
Quint. 11, 1, 66:quo in genere id est praecipue custodiendum, ne, etc.,
id. 8, 3, 73; 8, 5, 7; Col. 4, 24, 11:ut custoditum sit ne umquam veniret, etc.,
Suet. Tib. 7.—With the access. idea of hindering free motion, in a good or bad sense.A.In gen., to hold something back, to preserve, keep:B.multorum te oculi et aures non sentientem... speculabuntur atque custodient,
Cic. Cat. 1, 2, 6:aliquem, ne quid auferat,
to watch, observe, id. Div. in Caecil. 16, 51:ejus (sc. epistulae) custodiendae et proferendae arbitrium tuum,
Cic. Att. 15, 13, 1:librum,
id. Fam. 6, 5, 1:codicillos,
Suet. Tib. 51:prodit se quamlibet custodiatur simulatio,
Quint. 12, 1, 29.—Esp., to hold in custody, hold captive:noctu nervo vinctus custodibitur,
Plaut. Capt. 3, 5, 71; Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:ducem praedonum,
id. Verr. 2, 5, 27, § 68:obsides,
Caes. B. G. 6, 4:Domitium,
id. B. C. 1, 20:bovem,
Verg. A. 8, 218 et saep.—Hence, * cu-stōdītē, adv. (acc. to I.), cautiously, carefully:ut parce custoditeque ludebat!
Plin. Ep. 5, 16, 3. -
29 detorqueo
dē-torquĕo, si, tum (detorsum, v. infra no. 1. A. 2.), 2, v. a. and n.I.Act., to turn or bend aside, to turn off, turn away (class.).A.In gen.1.Lit.:b.ponticulum,
Cic. Tusc. 5, 20, 59:cornua (antennarum),
Verg. A. 5, 832:habenas,
id. ib. 11, 765:lumen ab illā,
Ov. M. 6, 515 et saep.— Poet.:vulnus,
Verg. A. 9, 746.—With in or ad and acc., to turn in any direction, to direct towards:2.(orbis partem) a latere in dextram partem,
Cic. Univ. 7 fin.; so,caudam in dexterum, in laevum,
Plin. 8, 51, 77, § 207:proram ad undas,
Verg. A. 5, 165:cursus ad regem,
id. ib. 4, 196:cervicem ad oscula,
Hor. Od. 2, 12, 25 et saep.—Trop.:B.voluptates animos a virtute,
Cic. Off. 2, 10, 37:quae (sc. voluntas testium) nullo negotio flecti ac detorqueri potest,
id. Cael. 9 fin.; id. de Or. 1, 17.—Of etymolog. derivation: Marrucini vocantur, de Marso detorsum nomen, Cato ap. Prisc. p. 871 P.; so,parce detorta,
Hor. A. P. 53.—With indication of the term. ad quem:aliquem ad segnitiem luxumque,
Plin. Pan. 82, 6:vividum animum in alia,
Tac. A. 13, 3; cf.:te pravum alio (i. e. ad aliud vitium),
Hor. S. 2, 2, 55.—In partic., to turn or twist out of shape, to distort.1.Lit.:2.partes corporis detortae,
Cic. Tusc. 3, 5, 17:Vatinius corpore detorto,
Tac. A. 15, 34.—Trop., to distort, misrepresent:* II.calumniando omnia detorquendoque suspecta efficere,
Liv. 42, 42; cf.:recte facta (with carpere),
Plin. Ep. 1, 8, 6:sincera rectaque ingenia,
id. Pan. 70, 5; cf. Tac. Or. 28 fin.:verbum aliquod in pejus,
Sen. Ep. 13 med.; cf.:verba, voltus in crimen,
Tac. A. 1, 7:sermonem in obscenum intellectum,
Quint. 8, 3, 44.—Neutr., to turn or go in any direction:in laevam,
Plin. 28, 8, 27, § 93. -
30 dura
dūrus, a, um, adj. [etym. dub.; cf. Sanscr. root dhar, to fix, confirm], hard.I.Lit.A.Orig. as affecting the sense of feeling:(α).et validi silices ac duri robora ferri,
Lucr. 2, 449; so,silex,
Verg. A. 6, 471:ferrum,
Hor. C. 3, 11, 31:cautes,
Verg. A. 4, 366; Ov. M. 4, 672:bipennes,
Hor. C. 4, 4, 57:ligones,
id. Epod. 5, 30:aratrum,
id. S. 1, 1, 28:compes,
id. Epod. 4, 4:pellis,
Lucr. 6, 1195; Verg. G. 3, 502:arva,
id. ib. 2, 341; cf.cutis,
Ov. M. 8, 805:alvus,
Cels. 6, 18, 9; Hor. S. 2, 4, 27: aqua, hard, i. e. containing much earthy matter, Cels. 2, 30 fin.; cf.muria,
saturated with salt, Col. 6, 30 fin.; 12, 6, 1 et saep., v. muria:dumeta,
i. e. rough, Ov. M. 1, 105 et saep.:gallina,
tough, not yet boiled tender, Hor. S. 2, 4, 18; cf.:fungi, qui in coquendo duriores fient,
Plin. 22, 23, 47, § 99 et saep.— Sup.:ladanum durissimum tactu,
Plin. 26, 8, 30, § 48; cf.:durissimus tophus vel carbunculus,
Col. 3, 11, 7 et saep.—As subst.: dūrum, i, n.E duro (sc. ligno), of the hardened wood of the vine, Col. 3, 6, 2; 3, 10, 15; 21 et saep.; cf. duramentum.—(β).Durum cacare, Mart. 3, 89, 2.—B.Transf.1.As affecting the sense of taste:2.vinum, opp. suavis,
hard, harsh, Pall. Oct. 14, 5; cf.:sapor Bacchi,
Verg. G. 4, 102:acetum,
Ser. Samm. 40 and 351.—As affecting the ear:II.vocis genera permulta:... grave acutum, flexibile durum,
Cic. N. D. 2, 58, 146; cf. Quint. 11, 3, 15 and 32.—Hence, in rhet., hard, rough (cf. asper, II.):aspera et dura et dissoluta et hians oratio,
Quint. 8, 6, 62:consonantes,
id. 11, 3, 35:syllabae,
id. 12, 10, 30:verba,
id. 8, 3, 32 sq.; cf. id. 1, 5, 72:compositio,
id. 9, 4, 142.Trop.A.Opp. to cultivated, rough, rulde, uncultivated:2.Q. Aelius Tubero ut vita sic oratione durus, incultus, horridus,
Cic. Brut. 31; cf.:(Stoici) horridiores evadunt, asperiores, duriores, et oratione et moribus,
id. Fin. 4, 28, 78; id. Mur. 29:Attilius poëta durissimus,
id. Att. 14, 20, 3:C. Marius, qui durior ad haec studia videbatur,
id. Arch. 9, 19; cf. Quint. 10, 1, 93; 8 prooem. § 26; Hor. S. 1, 4, 8 al.:pictor durus in coloribus,
Plin. 35, 11, 40, § 137; cf. Quint. 12, 10, 7: Fauni, gens duro robore nata, Verg. A. 8, 315; cf.:terrea progenies duris caput extulit arvis,
id. G. 2, 341; cf. also Stat. Th. 4, 276 sq.; Ov. Tr. 3, 11, 8.—But sometimes as a praiseworthy quality, opp. to soft, weakly, hardy, vigorous (esp. freq. in poets):B.fortes et duri Spartiatae,
Cic. Tusc. 1, 43; cf.:Ligures, durum in armis genus,
Liv. 27, 48:durum genus experiensque laborum,
hardy, Ov. M. 1, 414:unde homines nati, durum genus,
Verg. G. 1, 63 (cf. laas and laos, Pind. Ol. 9, 71):gens dura atque aspera cultu,
a hardy race, id. A. 5, 730:genus humanum durius, tellus quod dura creāsset,
Lucr. 5, 926:Dardanidae,
Verg. A. 3, 94:Hannibal,
Hor. C. 2, 12, 2:Iberia,
id. ib. 4, 14, 50:vindemiator,
id. S. 1, 7, 29; cf.:ilia messorum,
id. Epod. 3, 4:juvenci,
Ov. M. 3, 584 et saep. —Opp. to morally mild, gentle, harsh, rough, stern, unyielding, unfeeling, insensible, obstinate:C.quis se tam durum agrestemque praeberet, qui, etc.,
Cic. Or. 43, 148; cf.:quis nostrum animo tam agresti et duro fuit, ut? etc.,
id. Arch. 8:neque sunt audiendi, qui virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt,
id. Lael. 13 fin.;ingenio esse duro atque inexorabili,
Ter. Ph. 3, 2, 12:satis pater durus fui,
id. Heaut. 3, 1, 30; cf. id. Ad. 1, 1, 39; Cic. Cael. 16; Hor. S. 1, 2, 17:Varius qui est habitus judex durior,
Cic. Fin. 2, 19, 62: cf. Caes. B. C. 3, 20, 4:mala vel duri lacrimas motura Catonis,
Luc. 9, 50: duriorem se praebere alicujus miserae et afflictae fortunae, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13 A (cf. opp. at the end of the letter: se placabiliorem praebere):duri hominis vel potius vix hominis videtur, periculum capitis inferre multis,
Cic. Off. 2, 14, 50; Hor. C. 4, 1, 7:quid nos dura refugimus aetas?
id. ib. 1, 35, 34:ōs durum,
shameless, impudent, Ter. Eun. 4, 7, 36 Ruhnk.; Cic. Quint. 24 fin.; Ov. M. 5, 451:cor,
Vulg. Sirach, 3, 27 et saep. Of the austerity of the Stoic mode of living, v. above, A.—Of things, hard, severe, toilsome; troublesome, burdensome, disagreeable; adverse, unfortunate:A.opulento homini hoc servitus dura est,
Plaut. Am. 1, 1, 12; so,servitus,
Cic. Rep. 1, 44; 2, 25; cf.lex,
Plaut. Merc. 4, 6, 1:condicio,
Cic. Rab. Post. 6 fin.:provincia,
Ter. Ph. 1, 2, 23; cf.partes,
id. Eun. 2, 3, 62; Anton. ap. Cic. Att. 10, 8 A:dolor,
Lucr. 3, 460:labor,
id. 5, 1272:subvectiones,
Caes. B. G. 7, 10, 1:venatus,
Ov. M. 4, 307:dura cultu et aspera plaga,
Liv. 45, 30 fin.:durissimo tempore anni,
Caes. B. G. 7, 8, 2; cf. id. B. C. 3, 25, 3; Hirt. B. G. 8, 5 fin.:morbum acrem ac durum,
Plaut. Men. 5, 2, 119; cf.valetudo,
Hor. S. 2, 2, 88:dolores,
Verg. A. 5, 5:frigus,
Plaut. Men. 5, 6, 10:fames,
Hor. S. 1, 2, 6:pauperies,
id. C. 4, 9, 49:causa,
Lucr. 3, 485; Quint. 4, 1, 25; Hor. S. 1, 10, 26:nomen (opp. molle),
Cic. Off. 1, 12:verbum,
id. Brut. 79, 274:propositio,
Quint. 4, 5, 5 et saep.: De. Etiamne id lex coëgit? Ph. Illud durum, Ter. Ph. 2, 1, 8; so in the neutr. sing., Quint. 11, 1, 85; 12, 1, 36; Hor. S. 1, 9, 42 et saep.; cf.ellipt.: non vanae redeat sanguis imagini... Durum: sed levius fit patientia, etc.,
Hor. C. 1, 24, 19. In plur. subst.: dura, ōrum, n., hardships, difficulties:siccis omnia dura deus proposuit,
Hor. C. 1, 18, 3; id. Ep. 2, 1, 141; Sen. Oedip. 208; Verg. A. 8, 522:ego dura tuli,
Ov. M. 9, 544 al. (In fem. plur. ellipt., sc. partes, Ter. Heaut. 2, 4, 22 very dub.).— Comp.:hi, si quid erat durius, concurrebant,
if any unusual difficulty occurred, Caes. B. G. 1, 48, 6; 5, 29, 6; id. B. C. 3, 94, 6.— Adv. posit. in two forms: dūrĭter and dūre.(Acc. to 1. A.) Hardly:B.juga premunt duriter colla (boum),
Vitr. 10, 8.— Comp.:durius,
Vitr. 10, 15 fin. —(Acc. to II. A.-C.)1.Hardly, stiffly, awkwardly:b.membra moventes Duriter,
Lucr. 5, 1401:duriter,
Auct. Her. 4, 10, 15; Gell. 17, 10, 15:dure,
Hor. Ep. 2, 1, 66; Quint. 9, 4, 58; 10, 2, 19; Gell. 18, 11, 2.— Comp., Ov. R. Am. 337; Hor. S. 2, 3, 22; Quint. 8, 6, 24; 9, 4, 15; 117.—Hardily, rigorously, austerely:2.vitam parce ac duriter agebat,
Ter. And. 1, 1, 47; id. Ad. 1, 1, 20; Novius ap. Non. 512.—Harshly, roughly, sternly:3.quam tibi ex ore orationem duriter dictis dedit,
Enn. Trag. v. 348 Vahl.:duriter,
Afran. Com. v. 251 Rib.; Ter. Ad. 4, 5, 28.— Comp., Cic. Lig. 6; id. Att. 1, 1, 4; id. Fam. 11, 27, 7; Caes. B. C. 1, 22 fin.; Tac. Agr. 16; id. A. 3, 52; Sen. Ep. 8; Vulg. Gen. 42, 7.— Sup., Hadrian. in Dig. 47, 14, 1.— -
31 durum
dūrus, a, um, adj. [etym. dub.; cf. Sanscr. root dhar, to fix, confirm], hard.I.Lit.A.Orig. as affecting the sense of feeling:(α).et validi silices ac duri robora ferri,
Lucr. 2, 449; so,silex,
Verg. A. 6, 471:ferrum,
Hor. C. 3, 11, 31:cautes,
Verg. A. 4, 366; Ov. M. 4, 672:bipennes,
Hor. C. 4, 4, 57:ligones,
id. Epod. 5, 30:aratrum,
id. S. 1, 1, 28:compes,
id. Epod. 4, 4:pellis,
Lucr. 6, 1195; Verg. G. 3, 502:arva,
id. ib. 2, 341; cf.cutis,
Ov. M. 8, 805:alvus,
Cels. 6, 18, 9; Hor. S. 2, 4, 27: aqua, hard, i. e. containing much earthy matter, Cels. 2, 30 fin.; cf.muria,
saturated with salt, Col. 6, 30 fin.; 12, 6, 1 et saep., v. muria:dumeta,
i. e. rough, Ov. M. 1, 105 et saep.:gallina,
tough, not yet boiled tender, Hor. S. 2, 4, 18; cf.:fungi, qui in coquendo duriores fient,
Plin. 22, 23, 47, § 99 et saep.— Sup.:ladanum durissimum tactu,
Plin. 26, 8, 30, § 48; cf.:durissimus tophus vel carbunculus,
Col. 3, 11, 7 et saep.—As subst.: dūrum, i, n.E duro (sc. ligno), of the hardened wood of the vine, Col. 3, 6, 2; 3, 10, 15; 21 et saep.; cf. duramentum.—(β).Durum cacare, Mart. 3, 89, 2.—B.Transf.1.As affecting the sense of taste:2.vinum, opp. suavis,
hard, harsh, Pall. Oct. 14, 5; cf.:sapor Bacchi,
Verg. G. 4, 102:acetum,
Ser. Samm. 40 and 351.—As affecting the ear:II.vocis genera permulta:... grave acutum, flexibile durum,
Cic. N. D. 2, 58, 146; cf. Quint. 11, 3, 15 and 32.—Hence, in rhet., hard, rough (cf. asper, II.):aspera et dura et dissoluta et hians oratio,
Quint. 8, 6, 62:consonantes,
id. 11, 3, 35:syllabae,
id. 12, 10, 30:verba,
id. 8, 3, 32 sq.; cf. id. 1, 5, 72:compositio,
id. 9, 4, 142.Trop.A.Opp. to cultivated, rough, rulde, uncultivated:2.Q. Aelius Tubero ut vita sic oratione durus, incultus, horridus,
Cic. Brut. 31; cf.:(Stoici) horridiores evadunt, asperiores, duriores, et oratione et moribus,
id. Fin. 4, 28, 78; id. Mur. 29:Attilius poëta durissimus,
id. Att. 14, 20, 3:C. Marius, qui durior ad haec studia videbatur,
id. Arch. 9, 19; cf. Quint. 10, 1, 93; 8 prooem. § 26; Hor. S. 1, 4, 8 al.:pictor durus in coloribus,
Plin. 35, 11, 40, § 137; cf. Quint. 12, 10, 7: Fauni, gens duro robore nata, Verg. A. 8, 315; cf.:terrea progenies duris caput extulit arvis,
id. G. 2, 341; cf. also Stat. Th. 4, 276 sq.; Ov. Tr. 3, 11, 8.—But sometimes as a praiseworthy quality, opp. to soft, weakly, hardy, vigorous (esp. freq. in poets):B.fortes et duri Spartiatae,
Cic. Tusc. 1, 43; cf.:Ligures, durum in armis genus,
Liv. 27, 48:durum genus experiensque laborum,
hardy, Ov. M. 1, 414:unde homines nati, durum genus,
Verg. G. 1, 63 (cf. laas and laos, Pind. Ol. 9, 71):gens dura atque aspera cultu,
a hardy race, id. A. 5, 730:genus humanum durius, tellus quod dura creāsset,
Lucr. 5, 926:Dardanidae,
Verg. A. 3, 94:Hannibal,
Hor. C. 2, 12, 2:Iberia,
id. ib. 4, 14, 50:vindemiator,
id. S. 1, 7, 29; cf.:ilia messorum,
id. Epod. 3, 4:juvenci,
Ov. M. 3, 584 et saep. —Opp. to morally mild, gentle, harsh, rough, stern, unyielding, unfeeling, insensible, obstinate:C.quis se tam durum agrestemque praeberet, qui, etc.,
Cic. Or. 43, 148; cf.:quis nostrum animo tam agresti et duro fuit, ut? etc.,
id. Arch. 8:neque sunt audiendi, qui virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt,
id. Lael. 13 fin.;ingenio esse duro atque inexorabili,
Ter. Ph. 3, 2, 12:satis pater durus fui,
id. Heaut. 3, 1, 30; cf. id. Ad. 1, 1, 39; Cic. Cael. 16; Hor. S. 1, 2, 17:Varius qui est habitus judex durior,
Cic. Fin. 2, 19, 62: cf. Caes. B. C. 3, 20, 4:mala vel duri lacrimas motura Catonis,
Luc. 9, 50: duriorem se praebere alicujus miserae et afflictae fortunae, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13 A (cf. opp. at the end of the letter: se placabiliorem praebere):duri hominis vel potius vix hominis videtur, periculum capitis inferre multis,
Cic. Off. 2, 14, 50; Hor. C. 4, 1, 7:quid nos dura refugimus aetas?
id. ib. 1, 35, 34:ōs durum,
shameless, impudent, Ter. Eun. 4, 7, 36 Ruhnk.; Cic. Quint. 24 fin.; Ov. M. 5, 451:cor,
Vulg. Sirach, 3, 27 et saep. Of the austerity of the Stoic mode of living, v. above, A.—Of things, hard, severe, toilsome; troublesome, burdensome, disagreeable; adverse, unfortunate:A.opulento homini hoc servitus dura est,
Plaut. Am. 1, 1, 12; so,servitus,
Cic. Rep. 1, 44; 2, 25; cf.lex,
Plaut. Merc. 4, 6, 1:condicio,
Cic. Rab. Post. 6 fin.:provincia,
Ter. Ph. 1, 2, 23; cf.partes,
id. Eun. 2, 3, 62; Anton. ap. Cic. Att. 10, 8 A:dolor,
Lucr. 3, 460:labor,
id. 5, 1272:subvectiones,
Caes. B. G. 7, 10, 1:venatus,
Ov. M. 4, 307:dura cultu et aspera plaga,
Liv. 45, 30 fin.:durissimo tempore anni,
Caes. B. G. 7, 8, 2; cf. id. B. C. 3, 25, 3; Hirt. B. G. 8, 5 fin.:morbum acrem ac durum,
Plaut. Men. 5, 2, 119; cf.valetudo,
Hor. S. 2, 2, 88:dolores,
Verg. A. 5, 5:frigus,
Plaut. Men. 5, 6, 10:fames,
Hor. S. 1, 2, 6:pauperies,
id. C. 4, 9, 49:causa,
Lucr. 3, 485; Quint. 4, 1, 25; Hor. S. 1, 10, 26:nomen (opp. molle),
Cic. Off. 1, 12:verbum,
id. Brut. 79, 274:propositio,
Quint. 4, 5, 5 et saep.: De. Etiamne id lex coëgit? Ph. Illud durum, Ter. Ph. 2, 1, 8; so in the neutr. sing., Quint. 11, 1, 85; 12, 1, 36; Hor. S. 1, 9, 42 et saep.; cf.ellipt.: non vanae redeat sanguis imagini... Durum: sed levius fit patientia, etc.,
Hor. C. 1, 24, 19. In plur. subst.: dura, ōrum, n., hardships, difficulties:siccis omnia dura deus proposuit,
Hor. C. 1, 18, 3; id. Ep. 2, 1, 141; Sen. Oedip. 208; Verg. A. 8, 522:ego dura tuli,
Ov. M. 9, 544 al. (In fem. plur. ellipt., sc. partes, Ter. Heaut. 2, 4, 22 very dub.).— Comp.:hi, si quid erat durius, concurrebant,
if any unusual difficulty occurred, Caes. B. G. 1, 48, 6; 5, 29, 6; id. B. C. 3, 94, 6.— Adv. posit. in two forms: dūrĭter and dūre.(Acc. to 1. A.) Hardly:B.juga premunt duriter colla (boum),
Vitr. 10, 8.— Comp.:durius,
Vitr. 10, 15 fin. —(Acc. to II. A.-C.)1.Hardly, stiffly, awkwardly:b.membra moventes Duriter,
Lucr. 5, 1401:duriter,
Auct. Her. 4, 10, 15; Gell. 17, 10, 15:dure,
Hor. Ep. 2, 1, 66; Quint. 9, 4, 58; 10, 2, 19; Gell. 18, 11, 2.— Comp., Ov. R. Am. 337; Hor. S. 2, 3, 22; Quint. 8, 6, 24; 9, 4, 15; 117.—Hardily, rigorously, austerely:2.vitam parce ac duriter agebat,
Ter. And. 1, 1, 47; id. Ad. 1, 1, 20; Novius ap. Non. 512.—Harshly, roughly, sternly:3.quam tibi ex ore orationem duriter dictis dedit,
Enn. Trag. v. 348 Vahl.:duriter,
Afran. Com. v. 251 Rib.; Ter. Ad. 4, 5, 28.— Comp., Cic. Lig. 6; id. Att. 1, 1, 4; id. Fam. 11, 27, 7; Caes. B. C. 1, 22 fin.; Tac. Agr. 16; id. A. 3, 52; Sen. Ep. 8; Vulg. Gen. 42, 7.— Sup., Hadrian. in Dig. 47, 14, 1.— -
32 durus
dūrus, a, um, adj. [etym. dub.; cf. Sanscr. root dhar, to fix, confirm], hard.I.Lit.A.Orig. as affecting the sense of feeling:(α).et validi silices ac duri robora ferri,
Lucr. 2, 449; so,silex,
Verg. A. 6, 471:ferrum,
Hor. C. 3, 11, 31:cautes,
Verg. A. 4, 366; Ov. M. 4, 672:bipennes,
Hor. C. 4, 4, 57:ligones,
id. Epod. 5, 30:aratrum,
id. S. 1, 1, 28:compes,
id. Epod. 4, 4:pellis,
Lucr. 6, 1195; Verg. G. 3, 502:arva,
id. ib. 2, 341; cf.cutis,
Ov. M. 8, 805:alvus,
Cels. 6, 18, 9; Hor. S. 2, 4, 27: aqua, hard, i. e. containing much earthy matter, Cels. 2, 30 fin.; cf.muria,
saturated with salt, Col. 6, 30 fin.; 12, 6, 1 et saep., v. muria:dumeta,
i. e. rough, Ov. M. 1, 105 et saep.:gallina,
tough, not yet boiled tender, Hor. S. 2, 4, 18; cf.:fungi, qui in coquendo duriores fient,
Plin. 22, 23, 47, § 99 et saep.— Sup.:ladanum durissimum tactu,
Plin. 26, 8, 30, § 48; cf.:durissimus tophus vel carbunculus,
Col. 3, 11, 7 et saep.—As subst.: dūrum, i, n.E duro (sc. ligno), of the hardened wood of the vine, Col. 3, 6, 2; 3, 10, 15; 21 et saep.; cf. duramentum.—(β).Durum cacare, Mart. 3, 89, 2.—B.Transf.1.As affecting the sense of taste:2.vinum, opp. suavis,
hard, harsh, Pall. Oct. 14, 5; cf.:sapor Bacchi,
Verg. G. 4, 102:acetum,
Ser. Samm. 40 and 351.—As affecting the ear:II.vocis genera permulta:... grave acutum, flexibile durum,
Cic. N. D. 2, 58, 146; cf. Quint. 11, 3, 15 and 32.—Hence, in rhet., hard, rough (cf. asper, II.):aspera et dura et dissoluta et hians oratio,
Quint. 8, 6, 62:consonantes,
id. 11, 3, 35:syllabae,
id. 12, 10, 30:verba,
id. 8, 3, 32 sq.; cf. id. 1, 5, 72:compositio,
id. 9, 4, 142.Trop.A.Opp. to cultivated, rough, rulde, uncultivated:2.Q. Aelius Tubero ut vita sic oratione durus, incultus, horridus,
Cic. Brut. 31; cf.:(Stoici) horridiores evadunt, asperiores, duriores, et oratione et moribus,
id. Fin. 4, 28, 78; id. Mur. 29:Attilius poëta durissimus,
id. Att. 14, 20, 3:C. Marius, qui durior ad haec studia videbatur,
id. Arch. 9, 19; cf. Quint. 10, 1, 93; 8 prooem. § 26; Hor. S. 1, 4, 8 al.:pictor durus in coloribus,
Plin. 35, 11, 40, § 137; cf. Quint. 12, 10, 7: Fauni, gens duro robore nata, Verg. A. 8, 315; cf.:terrea progenies duris caput extulit arvis,
id. G. 2, 341; cf. also Stat. Th. 4, 276 sq.; Ov. Tr. 3, 11, 8.—But sometimes as a praiseworthy quality, opp. to soft, weakly, hardy, vigorous (esp. freq. in poets):B.fortes et duri Spartiatae,
Cic. Tusc. 1, 43; cf.:Ligures, durum in armis genus,
Liv. 27, 48:durum genus experiensque laborum,
hardy, Ov. M. 1, 414:unde homines nati, durum genus,
Verg. G. 1, 63 (cf. laas and laos, Pind. Ol. 9, 71):gens dura atque aspera cultu,
a hardy race, id. A. 5, 730:genus humanum durius, tellus quod dura creāsset,
Lucr. 5, 926:Dardanidae,
Verg. A. 3, 94:Hannibal,
Hor. C. 2, 12, 2:Iberia,
id. ib. 4, 14, 50:vindemiator,
id. S. 1, 7, 29; cf.:ilia messorum,
id. Epod. 3, 4:juvenci,
Ov. M. 3, 584 et saep. —Opp. to morally mild, gentle, harsh, rough, stern, unyielding, unfeeling, insensible, obstinate:C.quis se tam durum agrestemque praeberet, qui, etc.,
Cic. Or. 43, 148; cf.:quis nostrum animo tam agresti et duro fuit, ut? etc.,
id. Arch. 8:neque sunt audiendi, qui virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt,
id. Lael. 13 fin.;ingenio esse duro atque inexorabili,
Ter. Ph. 3, 2, 12:satis pater durus fui,
id. Heaut. 3, 1, 30; cf. id. Ad. 1, 1, 39; Cic. Cael. 16; Hor. S. 1, 2, 17:Varius qui est habitus judex durior,
Cic. Fin. 2, 19, 62: cf. Caes. B. C. 3, 20, 4:mala vel duri lacrimas motura Catonis,
Luc. 9, 50: duriorem se praebere alicujus miserae et afflictae fortunae, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13 A (cf. opp. at the end of the letter: se placabiliorem praebere):duri hominis vel potius vix hominis videtur, periculum capitis inferre multis,
Cic. Off. 2, 14, 50; Hor. C. 4, 1, 7:quid nos dura refugimus aetas?
id. ib. 1, 35, 34:ōs durum,
shameless, impudent, Ter. Eun. 4, 7, 36 Ruhnk.; Cic. Quint. 24 fin.; Ov. M. 5, 451:cor,
Vulg. Sirach, 3, 27 et saep. Of the austerity of the Stoic mode of living, v. above, A.—Of things, hard, severe, toilsome; troublesome, burdensome, disagreeable; adverse, unfortunate:A.opulento homini hoc servitus dura est,
Plaut. Am. 1, 1, 12; so,servitus,
Cic. Rep. 1, 44; 2, 25; cf.lex,
Plaut. Merc. 4, 6, 1:condicio,
Cic. Rab. Post. 6 fin.:provincia,
Ter. Ph. 1, 2, 23; cf.partes,
id. Eun. 2, 3, 62; Anton. ap. Cic. Att. 10, 8 A:dolor,
Lucr. 3, 460:labor,
id. 5, 1272:subvectiones,
Caes. B. G. 7, 10, 1:venatus,
Ov. M. 4, 307:dura cultu et aspera plaga,
Liv. 45, 30 fin.:durissimo tempore anni,
Caes. B. G. 7, 8, 2; cf. id. B. C. 3, 25, 3; Hirt. B. G. 8, 5 fin.:morbum acrem ac durum,
Plaut. Men. 5, 2, 119; cf.valetudo,
Hor. S. 2, 2, 88:dolores,
Verg. A. 5, 5:frigus,
Plaut. Men. 5, 6, 10:fames,
Hor. S. 1, 2, 6:pauperies,
id. C. 4, 9, 49:causa,
Lucr. 3, 485; Quint. 4, 1, 25; Hor. S. 1, 10, 26:nomen (opp. molle),
Cic. Off. 1, 12:verbum,
id. Brut. 79, 274:propositio,
Quint. 4, 5, 5 et saep.: De. Etiamne id lex coëgit? Ph. Illud durum, Ter. Ph. 2, 1, 8; so in the neutr. sing., Quint. 11, 1, 85; 12, 1, 36; Hor. S. 1, 9, 42 et saep.; cf.ellipt.: non vanae redeat sanguis imagini... Durum: sed levius fit patientia, etc.,
Hor. C. 1, 24, 19. In plur. subst.: dura, ōrum, n., hardships, difficulties:siccis omnia dura deus proposuit,
Hor. C. 1, 18, 3; id. Ep. 2, 1, 141; Sen. Oedip. 208; Verg. A. 8, 522:ego dura tuli,
Ov. M. 9, 544 al. (In fem. plur. ellipt., sc. partes, Ter. Heaut. 2, 4, 22 very dub.).— Comp.:hi, si quid erat durius, concurrebant,
if any unusual difficulty occurred, Caes. B. G. 1, 48, 6; 5, 29, 6; id. B. C. 3, 94, 6.— Adv. posit. in two forms: dūrĭter and dūre.(Acc. to 1. A.) Hardly:B.juga premunt duriter colla (boum),
Vitr. 10, 8.— Comp.:durius,
Vitr. 10, 15 fin. —(Acc. to II. A.-C.)1.Hardly, stiffly, awkwardly:b.membra moventes Duriter,
Lucr. 5, 1401:duriter,
Auct. Her. 4, 10, 15; Gell. 17, 10, 15:dure,
Hor. Ep. 2, 1, 66; Quint. 9, 4, 58; 10, 2, 19; Gell. 18, 11, 2.— Comp., Ov. R. Am. 337; Hor. S. 2, 3, 22; Quint. 8, 6, 24; 9, 4, 15; 117.—Hardily, rigorously, austerely:2.vitam parce ac duriter agebat,
Ter. And. 1, 1, 47; id. Ad. 1, 1, 20; Novius ap. Non. 512.—Harshly, roughly, sternly:3.quam tibi ex ore orationem duriter dictis dedit,
Enn. Trag. v. 348 Vahl.:duriter,
Afran. Com. v. 251 Rib.; Ter. Ad. 4, 5, 28.— Comp., Cic. Lig. 6; id. Att. 1, 1, 4; id. Fam. 11, 27, 7; Caes. B. C. 1, 22 fin.; Tac. Agr. 16; id. A. 3, 52; Sen. Ep. 8; Vulg. Gen. 42, 7.— Sup., Hadrian. in Dig. 47, 14, 1.— -
33 frugalis
frūgālis, e, adj. [frux].* I.Of or belonging to fruits: maturitas, App. de Mundo, p. 71, 29.—II.(Acc. to frugi, v. frux, II. B.) Economical, thrifty, temperate, frugal, provident, careful; and in gen., worthy, virtuous; only in comp. and sup. (Quint. 1, 6, 17, characterizes the use of the positive frugalis for the usual frugi as pedantry):villa frugalior,
Varr. R. R. 3, 2, 3:tanton... Lesbonicus factus est frugalior?
Plaut. Trin. 3, 1, 9:dedo patri me nunciam, ut frugalior sim, quam volt,
Ter. Heaut. 4, 3, 3; Sen. Contr. 3, 21, 20; 5, 31, 13 al.— Sup.:cum optimus colonus, parcissimus, modestissimus, frugalissimus esset,
Cic. de Or. 2, 71, 287:homines frugalissimi,
id. Fl. 29, 71.— Hence, adv.: frūgālĭter (acc. to II.), moderately, temperately, thriftily, frugally, economically:rem sobrie et frugaliter accurare,
Plaut. Ep. 4, 1, 38; id. Pers. 4, 1, 1; 6:vivere (with parce),
Hor. S. 1, 4, 107; cf.:recte is negat, umquam bene cenasse Gallonium... quia quod bene, id recte, frugaliter, honeste: ille porro prave, nequiter, turpiter cenabat,
Cic. Fin. 2, 8, 25:loqui,
id. ib. 2, 9, 25; cf.:de sublimibus magnifice, de tenuioribus frugaliter dicere,
Fronto, Ep. ad Ver. 1 Mai.— Comp.:vivere,
Lact. Ira D. 20. -
34 gravanter
grăvo, āvi, ātum, 1, v. a. [gravis].I. A.Lit.:B.praefectum castrorum sarcinis gravant,
Tac. A. 1, 20; cf.:ferus Actora magno Ense gravat Capaneus,
Stat. Th. 10, 257:non est ingenii cymba gravanda tui,
Prop. 3, 3 (4, 2), 22:aegraque furtivum membra gravabat onus,
Ov. H. 11, 38:gravantur arbores fetu,
Lucr. 1, 253; cf.:sunt poma gravantia ramos,
Ov. M. 13, 812:ne, si demissior ibis, Unda gravet pennas,
id. ib. 8, 205:quia pondus illis abest, nec sese ipsi gravant,
Quint. 1, 12, 10:stomacho inutilis, nervis inimicus, caput gravans,
Plin. 21, 19, 75, § 128:minui quod gravet (corpus) quolibet modo utilius,
id. 11, 53, 119, § 284:ne obsidio ipsa multitudine gravaretur,
Just. 14, 2, 3; 38, 10, 8; so in pass.:alia die febre commotus est: tertia cum se gravari videret,
weighed down, oppressed, Capitol. Anton. 12; and esp. in perf. part.:gravatus somno,
Plin. 10, 51, 70, § 136; 26, 1, 4, § 6; 33, 1, 6, § 27:vino,
Curt. 6, 11, 28:telis,
id. 8, 14, 38:ebrietate,
id. 5, 7, 11:cibo,
Liv. 1, 7, 5:vino somnoque,
id. 25, 24, 6.—Esp., to make pregnant:C.uterum,
Stat. Th. 2, 614:gravatam esse virginem,
Lact. 4, 12, 2; id. Epit. 44, 1; cf.: semper gravata lentiscus, Cic. poët. Div. 1, 9, 16; Paul. ex Fest. p. 95, 15. —Trop.1.To burden, oppress, incommode:2.nil moror officium, quod me gravat,
Hor. Ep. 2, 1, 264:septem milia hominum, quos et ipse gravari militia senserat,
Liv. 21, 23, 6:sed magis hoc, quo (mala nostra) sunt cognitiora, gravant,
Ov. Tr. 4, 6, 28. —To make more grievous, aggravate, increase:D.tu fortunam parce gravare meam,
id. ib. 5, 11, 30:quo gravaret invidiam matris,
Tac. A. 14, 12:injusto faenore gravatum aes alienum,
Liv. 42, 5, 9.—To lower in tone; hence, gram. t. t., to give the grave accent to a vowel (opp. acuo):II.a littera gravatur,
Prisc. 539, 573 P.—Transf., as v. dep.: grăvor, ātus (lit., to be burdened with any thing, to feel burdened; hence), to feel incommoded, vexed, wearied, or annoyed at any thing; to take amiss, to bear with reluctance, to regard as a burden, to do unwillingly (class.); in Cic. only absol. or with an object-clause, afterwards also constr. with acc.(α).Absol.:(β).non gravabor,
Plaut. Trin. 5, 2, 49: quid gravare? id. Stich. 3, 2, 22:quamquam gravatus fuisti, non nocuit tamen,
id. ib. 5, 4, 40:ne gravare,
Ter. Ad. 5, 8, 19:primo gravari coepit, quod invidiam atque offensionem timere dicebat,
Cic. Clu. 25, 69:ego vero non gravarer si, etc.,
id. Lael. 5, 17:nec gravatus senex dicitur locutus esse, etc.,
Liv. 9, 3, 9:ille non gravatus, Primum, inquit, etc.,
Varr. R. R. 1, 3:spem ac metum juxta gravatus Vitellius ictum venis intulit,
Tac. A. 6, 3:benignus erga me ut siet: ne gravetur,
Plaut. Mil. 4, 6, 15.—With an object-clause:(γ).rogo, ut ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti,
Cic. de Or. 1, 35, 164; 1, 23, 107; id. Fam. 7, 14, 1:ne graventur, sua quoque ad eum postulata deferre,
Caes. B. C. 1, 9:quod illi quoque gravati prius essent ad populandam Macedoniam exire,
Liv. 31, 46, 4:tibi non gravabor reddere dilatae pugnae rationem,
id. 34, 38, 3; Curt. 9, 1, 8; 6, 8, 12; Suet. Aug. 34 al.—With acc.:A.Pegasus terrenum equitem gravatus Bellerophontem,
disdaining to bear, throwing off, Hor. C. 4, 11, 27:at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui,
be weary of supporting, Sen. Clem. 1, 12 fin.:matrem,
Suet. Ner. 34:ampla et operosa praetoria,
id. Aug. 72:aspectum civium,
Tac. A. 3, 59 fin.:spem ac metum juxta gravatus,
id. ib. 5, 8; Quint. 1, 1, 11.— Hence, adv. in two forms:grăvātē (acc. to II.), with difficulty or reluctance, unwillingly, grudgingly:B.non gravate respondere,
Cic. de Or. 1, 48, 208;opp. gratuito,
id. Off. 2, 19, 66;opp. benigne,
id. Balb. 16, 36:Canius contendit a Pythio ut venderet: gravate ille primo,
id. Off. 3, 14, 59:qui cum haud gravate venissent,
Liv. 3, 4, 6 Weissenb. (al. gravati):concedere,
id. 42, 43, 2.— Comp.:manus et plantas ad saviandum gravatius porrigere,
Front. ad M. Caes. 4, 12 fin. —grăvanter, with reluctance, unwillingly:reguli Gallorum haud gravanter venerunt,
Liv. 21, 24, 5 Weissenb. (al. gravate); Cassiod. Varr. 4, 5. -
35 gravo
grăvo, āvi, ātum, 1, v. a. [gravis].I. A.Lit.:B.praefectum castrorum sarcinis gravant,
Tac. A. 1, 20; cf.:ferus Actora magno Ense gravat Capaneus,
Stat. Th. 10, 257:non est ingenii cymba gravanda tui,
Prop. 3, 3 (4, 2), 22:aegraque furtivum membra gravabat onus,
Ov. H. 11, 38:gravantur arbores fetu,
Lucr. 1, 253; cf.:sunt poma gravantia ramos,
Ov. M. 13, 812:ne, si demissior ibis, Unda gravet pennas,
id. ib. 8, 205:quia pondus illis abest, nec sese ipsi gravant,
Quint. 1, 12, 10:stomacho inutilis, nervis inimicus, caput gravans,
Plin. 21, 19, 75, § 128:minui quod gravet (corpus) quolibet modo utilius,
id. 11, 53, 119, § 284:ne obsidio ipsa multitudine gravaretur,
Just. 14, 2, 3; 38, 10, 8; so in pass.:alia die febre commotus est: tertia cum se gravari videret,
weighed down, oppressed, Capitol. Anton. 12; and esp. in perf. part.:gravatus somno,
Plin. 10, 51, 70, § 136; 26, 1, 4, § 6; 33, 1, 6, § 27:vino,
Curt. 6, 11, 28:telis,
id. 8, 14, 38:ebrietate,
id. 5, 7, 11:cibo,
Liv. 1, 7, 5:vino somnoque,
id. 25, 24, 6.—Esp., to make pregnant:C.uterum,
Stat. Th. 2, 614:gravatam esse virginem,
Lact. 4, 12, 2; id. Epit. 44, 1; cf.: semper gravata lentiscus, Cic. poët. Div. 1, 9, 16; Paul. ex Fest. p. 95, 15. —Trop.1.To burden, oppress, incommode:2.nil moror officium, quod me gravat,
Hor. Ep. 2, 1, 264:septem milia hominum, quos et ipse gravari militia senserat,
Liv. 21, 23, 6:sed magis hoc, quo (mala nostra) sunt cognitiora, gravant,
Ov. Tr. 4, 6, 28. —To make more grievous, aggravate, increase:D.tu fortunam parce gravare meam,
id. ib. 5, 11, 30:quo gravaret invidiam matris,
Tac. A. 14, 12:injusto faenore gravatum aes alienum,
Liv. 42, 5, 9.—To lower in tone; hence, gram. t. t., to give the grave accent to a vowel (opp. acuo):II.a littera gravatur,
Prisc. 539, 573 P.—Transf., as v. dep.: grăvor, ātus (lit., to be burdened with any thing, to feel burdened; hence), to feel incommoded, vexed, wearied, or annoyed at any thing; to take amiss, to bear with reluctance, to regard as a burden, to do unwillingly (class.); in Cic. only absol. or with an object-clause, afterwards also constr. with acc.(α).Absol.:(β).non gravabor,
Plaut. Trin. 5, 2, 49: quid gravare? id. Stich. 3, 2, 22:quamquam gravatus fuisti, non nocuit tamen,
id. ib. 5, 4, 40:ne gravare,
Ter. Ad. 5, 8, 19:primo gravari coepit, quod invidiam atque offensionem timere dicebat,
Cic. Clu. 25, 69:ego vero non gravarer si, etc.,
id. Lael. 5, 17:nec gravatus senex dicitur locutus esse, etc.,
Liv. 9, 3, 9:ille non gravatus, Primum, inquit, etc.,
Varr. R. R. 1, 3:spem ac metum juxta gravatus Vitellius ictum venis intulit,
Tac. A. 6, 3:benignus erga me ut siet: ne gravetur,
Plaut. Mil. 4, 6, 15.—With an object-clause:(γ).rogo, ut ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti,
Cic. de Or. 1, 35, 164; 1, 23, 107; id. Fam. 7, 14, 1:ne graventur, sua quoque ad eum postulata deferre,
Caes. B. C. 1, 9:quod illi quoque gravati prius essent ad populandam Macedoniam exire,
Liv. 31, 46, 4:tibi non gravabor reddere dilatae pugnae rationem,
id. 34, 38, 3; Curt. 9, 1, 8; 6, 8, 12; Suet. Aug. 34 al.—With acc.:A.Pegasus terrenum equitem gravatus Bellerophontem,
disdaining to bear, throwing off, Hor. C. 4, 11, 27:at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui,
be weary of supporting, Sen. Clem. 1, 12 fin.:matrem,
Suet. Ner. 34:ampla et operosa praetoria,
id. Aug. 72:aspectum civium,
Tac. A. 3, 59 fin.:spem ac metum juxta gravatus,
id. ib. 5, 8; Quint. 1, 1, 11.— Hence, adv. in two forms:grăvātē (acc. to II.), with difficulty or reluctance, unwillingly, grudgingly:B.non gravate respondere,
Cic. de Or. 1, 48, 208;opp. gratuito,
id. Off. 2, 19, 66;opp. benigne,
id. Balb. 16, 36:Canius contendit a Pythio ut venderet: gravate ille primo,
id. Off. 3, 14, 59:qui cum haud gravate venissent,
Liv. 3, 4, 6 Weissenb. (al. gravati):concedere,
id. 42, 43, 2.— Comp.:manus et plantas ad saviandum gravatius porrigere,
Front. ad M. Caes. 4, 12 fin. —grăvanter, with reluctance, unwillingly:reguli Gallorum haud gravanter venerunt,
Liv. 21, 24, 5 Weissenb. (al. gravate); Cassiod. Varr. 4, 5. -
36 gravor
grăvo, āvi, ātum, 1, v. a. [gravis].I. A.Lit.:B.praefectum castrorum sarcinis gravant,
Tac. A. 1, 20; cf.:ferus Actora magno Ense gravat Capaneus,
Stat. Th. 10, 257:non est ingenii cymba gravanda tui,
Prop. 3, 3 (4, 2), 22:aegraque furtivum membra gravabat onus,
Ov. H. 11, 38:gravantur arbores fetu,
Lucr. 1, 253; cf.:sunt poma gravantia ramos,
Ov. M. 13, 812:ne, si demissior ibis, Unda gravet pennas,
id. ib. 8, 205:quia pondus illis abest, nec sese ipsi gravant,
Quint. 1, 12, 10:stomacho inutilis, nervis inimicus, caput gravans,
Plin. 21, 19, 75, § 128:minui quod gravet (corpus) quolibet modo utilius,
id. 11, 53, 119, § 284:ne obsidio ipsa multitudine gravaretur,
Just. 14, 2, 3; 38, 10, 8; so in pass.:alia die febre commotus est: tertia cum se gravari videret,
weighed down, oppressed, Capitol. Anton. 12; and esp. in perf. part.:gravatus somno,
Plin. 10, 51, 70, § 136; 26, 1, 4, § 6; 33, 1, 6, § 27:vino,
Curt. 6, 11, 28:telis,
id. 8, 14, 38:ebrietate,
id. 5, 7, 11:cibo,
Liv. 1, 7, 5:vino somnoque,
id. 25, 24, 6.—Esp., to make pregnant:C.uterum,
Stat. Th. 2, 614:gravatam esse virginem,
Lact. 4, 12, 2; id. Epit. 44, 1; cf.: semper gravata lentiscus, Cic. poët. Div. 1, 9, 16; Paul. ex Fest. p. 95, 15. —Trop.1.To burden, oppress, incommode:2.nil moror officium, quod me gravat,
Hor. Ep. 2, 1, 264:septem milia hominum, quos et ipse gravari militia senserat,
Liv. 21, 23, 6:sed magis hoc, quo (mala nostra) sunt cognitiora, gravant,
Ov. Tr. 4, 6, 28. —To make more grievous, aggravate, increase:D.tu fortunam parce gravare meam,
id. ib. 5, 11, 30:quo gravaret invidiam matris,
Tac. A. 14, 12:injusto faenore gravatum aes alienum,
Liv. 42, 5, 9.—To lower in tone; hence, gram. t. t., to give the grave accent to a vowel (opp. acuo):II.a littera gravatur,
Prisc. 539, 573 P.—Transf., as v. dep.: grăvor, ātus (lit., to be burdened with any thing, to feel burdened; hence), to feel incommoded, vexed, wearied, or annoyed at any thing; to take amiss, to bear with reluctance, to regard as a burden, to do unwillingly (class.); in Cic. only absol. or with an object-clause, afterwards also constr. with acc.(α).Absol.:(β).non gravabor,
Plaut. Trin. 5, 2, 49: quid gravare? id. Stich. 3, 2, 22:quamquam gravatus fuisti, non nocuit tamen,
id. ib. 5, 4, 40:ne gravare,
Ter. Ad. 5, 8, 19:primo gravari coepit, quod invidiam atque offensionem timere dicebat,
Cic. Clu. 25, 69:ego vero non gravarer si, etc.,
id. Lael. 5, 17:nec gravatus senex dicitur locutus esse, etc.,
Liv. 9, 3, 9:ille non gravatus, Primum, inquit, etc.,
Varr. R. R. 1, 3:spem ac metum juxta gravatus Vitellius ictum venis intulit,
Tac. A. 6, 3:benignus erga me ut siet: ne gravetur,
Plaut. Mil. 4, 6, 15.—With an object-clause:(γ).rogo, ut ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti,
Cic. de Or. 1, 35, 164; 1, 23, 107; id. Fam. 7, 14, 1:ne graventur, sua quoque ad eum postulata deferre,
Caes. B. C. 1, 9:quod illi quoque gravati prius essent ad populandam Macedoniam exire,
Liv. 31, 46, 4:tibi non gravabor reddere dilatae pugnae rationem,
id. 34, 38, 3; Curt. 9, 1, 8; 6, 8, 12; Suet. Aug. 34 al.—With acc.:A.Pegasus terrenum equitem gravatus Bellerophontem,
disdaining to bear, throwing off, Hor. C. 4, 11, 27:at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui,
be weary of supporting, Sen. Clem. 1, 12 fin.:matrem,
Suet. Ner. 34:ampla et operosa praetoria,
id. Aug. 72:aspectum civium,
Tac. A. 3, 59 fin.:spem ac metum juxta gravatus,
id. ib. 5, 8; Quint. 1, 1, 11.— Hence, adv. in two forms:grăvātē (acc. to II.), with difficulty or reluctance, unwillingly, grudgingly:B.non gravate respondere,
Cic. de Or. 1, 48, 208;opp. gratuito,
id. Off. 2, 19, 66;opp. benigne,
id. Balb. 16, 36:Canius contendit a Pythio ut venderet: gravate ille primo,
id. Off. 3, 14, 59:qui cum haud gravate venissent,
Liv. 3, 4, 6 Weissenb. (al. gravati):concedere,
id. 42, 43, 2.— Comp.:manus et plantas ad saviandum gravatius porrigere,
Front. ad M. Caes. 4, 12 fin. —grăvanter, with reluctance, unwillingly:reguli Gallorum haud gravanter venerunt,
Liv. 21, 24, 5 Weissenb. (al. gravate); Cassiod. Varr. 4, 5. -
37 jam
jam, adv. [for diam, collat. form of diem, cf. pri-dem, du-dum, Corss. Ausspr. I. p. 213; II. p. 850; but acc. to Curt. Gr. Etym. 398, 620; locat. form from pronom. stem ja].I.Of time, denoting a point or moment of time as coinciding with that of the action, etc., described.A.Of present time.1.As opp. to past or future, at this time, now, just now, at present, i. e. while I speak or write this.a.Jam alone:b.jamne autem, ut soles, deludis?
Plaut. Aul. 5, 11:jam satis credis sobrium esse me,
Ter. Eun. 4, 4, 36:saltus reficit jam roscida luna,
Verg. G. 3, 337:jam tenebris et sole cadente,
id. ib. 3, 401:jamque dies, ni fallor, adest,
id. A. 5, 49:jam advesperascit,
Ter. And. 3, 4, 2:reddere qui voces jam scit puer,
Hor. A. P. 158: stabat modo consularis, modo septemvir epulonum;jam neutrum,
Plin. Ep. 2, 11, 12:jam melior, jam, diva, precor,
Verg. A. 12, 179:Hem, scio jam quod vis dicere,
Plaut. Mil. 1, 1, 36:in ea (consuetudine) quaedam sunt jura ipsa jam certa propter vetustatem,
Cic. Inv. 2, 22, 67:jam tempus agi,
Verg. A. 5, 638:surgere jam tempus,
Cat. 62, 3.—Strengthened.(α).By repetition: jam jam, jam jamque (nearly = nunc), at this very time, precisely now:(β).jam jam intellego, Crasse, quod dicas,
Cic. de Or. 3, 24, 90:jam jam minime miror te otium perturbare,
id. Phil. 2, 34, 87:jam jam dolet quod egi, jam jamque paenitet,
Cat. 63, 73:jam jam linquo acies,
Verg. A. 12, 875:jam jamque video bellum,
Cic. Att. 16, 9 fin.:at illum ruere nuntiant et jam jamque adesse,
id. ib. 7, 20, 1; cf.:jam mihi, jam possim contentus vivere parvo,
Tib. 1, 1, 25 (7).—By nunc: jam nunc, just now, at this very time, as things now are:(γ).jam nunc irata non es,
Plaut. Am. 3, 2, 65:dux, jam nunc locatus in urbe,
Liv. 22, 38, 9; Hor. Ep. 2, 1, 127:quae cum cogito, jam nunc timeo quidnam, etc.,
Cic. Div. in Caecil. 13, 42:deliberationis ejus tempus ita jam nunc statui posse, etc.,
Liv. 31, 32, 3:ipsa Venus laetos jam nunc migravit in agros,
Tib. 2, 3, 3:nec jam nunc regina loquor,
Val. Fl. 8, 47; so,nunc jam (nunciam): secede huc nunciam,
Plaut. Capt. 2, 1, 23:audi nunciam,
Ter. And. 2, 1, 29:i nunciam,
id. Ad. 2, 1, 21: nunc jam sum expeditus, Cass. ap. Cic. Fam. 12, 12, 5:nunc jam nobis vobisque consulatus patet,
Liv. 7, 32, 14.—By tum:(δ).jam tum opifices funguntur munere,
Plin. 11, 21, 24, § 74; Verg. G. 2, 405; id. A. 1, 18.—By pridem, v. jampridem.—2.In contrast with the time at which something was expected.a.Of that which occurs sooner, already, so soon:b.quies (animos) aut jam exhaustos aut mox exhauriendos, renovavit,
Liv. 21, 21, 7:gravitate valetudinis, qua tamen jam paululum videor levari,
Cic. Fam. 6, 2, 1; 3, 8, 16:jamne ibis,
are you going so soon, Plaut. Men. 2, 3, 86; id. Rud. 2, 7, 26.—Of that which occurs later, at last, now, only now:3.ohe jam desine deos uxor gratulando obtundere,
Ter. Heaut. 5, 1, 8:postulo, Dave, ut redeat jam in viam,
id. And. 1, 2, 19:jamque sero diei subducit ex acie legionem faciendis castris,
Tac. A. 2, 21:jam sanguinis alti vis sibi fecit iter,
Luc. 2, 214.—Tandem or aliquando is often added:jam tandem ades ilico,
Plaut. Mil. 4, 2, 39:putamus enim utile esse te aliquando jam rem transigere,
Cic. Att. 1, 4, 1:jam tandem Italiae fugientis prendimus oras,
Verg. A. 6, 61; Liv. 22, 12, 10.—As continued from the past, already, by this time, ere now, till now, hitherto:4.et apud Graecos quidem jam anni prope quadrigenti sunt, etc.,
Cic. Or. 51, 171:obsolevit jam ista oratio,
id. de Imp. Pomp. 17, 52:nondum feminam aequavimus gloriā, et jam nos laudis satietas cepit?
Curt. 9, 6, 23.—With numerals and words specifying time:jam biennium est, cum mecum coepit rem gerere,
Plaut. Merc. 3, 1, 35; so,plus jam anno,
id. Curc. 1, 1, 14:sunt duo menses jam,
Cic. Rosc. Com. 3, 8:qui septingentos jam annos vivunt, etc.,
id. Fl. 26, 63:annum jam tertium et vicesimum regnat,
id. de Imp. Pomp. 3, 7; id. Fin. 2, 29, 94.—With imperatives, to express haste or impatience, like Engl. now, now, straightway, at once:5.quid miserum, Aenea, laceras? Jam parce sepulto,
Verg. A. 3, 41:sed jam age, carpe viam,
id. ib. 6, 629:et jam tu... illum adspice contra,
id. ib. 11, 373.—So in impetuous or passionate questions (freq. in Plaut.):Jam tu autem nobis praeturam geris?
Plaut. Ep. 1, 1, 23; cf. id. Aul. 5, 11; id. Bacch. 2, 2, 25.—Jam... jam, at one time... at another, now... now, at this time... at that:B.jamque eadem digitis jam pectine pulsat eburno,
Verg. A. 647:jamque hos cursu, jam praeterit illos,
id. ib. 4, 157:qui jam contento, jam laxo fune laborat,
Hor. S. 2, 7, 20:jam vino quaerens, jam somno fallere curas,
id. ib. 2, 7, 114:jam secundae, jam adversae res, ita erudierant, etc.,
Liv. 30, 30; Tib. 1, 2, 49; Ov. M. 1, 111.—Of past time.1.In the time just past, but now, a moment ago, a little while ago, just:2.videamus nunc quam sint praeclare illa his, quae jam posui, consequentia,
Cic. Fin. 3, 7, 26:Arsinoë et jam dicta Memphis,
Plin. 5, 9, 11, § 61:insulae praeter jam dictas,
id. 3, 26, 30, § 151:hiems jam praecipitaverat,
Caes. B. C. 3, 25, 1:domum quam tu jam exaedificatam habebas,
Cic. Att. 1, 6, 1.—Like English now, by this time, already.a.Alone:b.jam advesperascebat,
Liv. 39, 50:Hannibalem movisse ex hibernis, et jam Alpes transire,
id. 27, 39:et jam fama volans... domos et moenia complet,
Verg. A. 11, 139; 12, 582; Caes. B. G. 1, 11; 6, 6:jamque rubescebat Aurora,
Verg. A. 3, 521; 10, 260:ut semel inclinavit pugna, jam intolerabilis Romana vis erat,
Liv. 6, 32:cum decimum jam diem graviter ex intestinis laborarem,
Cic. Fam. 7, 26, 1.—Strengthened.(α).Jam jamque, Verg. A. 8, 708.—(β).By tum, as early as that:(γ).se jam tum gessisse pro cive,
Cic. Arch. 5, 11; Liv. 29, 1; Verg. 7, 738; Tac. Agr. 45.—By tunc (post-Aug.;3.once in Cic.),
Suet. Aug. 89; id. Ner. 7; Tac. H. 4, 50; Cic. Fam. 3, 12, 3 dub.—Of a time succeeding another time referred to, from that time, thenceforth, thereafter (esp. with a or ab, when it is often = Eng. even, very):C.qui aequom esse censent nos jam a pueris nasci senes,
Ter. Heaut. 2, 1, 2:quae me maxime sicuti jam a prima adolescentia delectarunt,
Cic. Fam. 1, 9, 67:benevolentia quae mihi jam a pueritia tua cognita est,
id. ib. 4, 7, 1:dederas enim jam ab adolescentia documenta,
id. Mil. 8, 22: jam ab illo tempore, cum, etc., from the very time when, etc., id. Fam. 2, 16, 9; cf.:urgerent philosophorum greges jam ab illo fonte et capite Socrate,
id. de Or. 1, 10, 42. —So with ex:jam ex quo ipse accepisset regnum,
ever since, Liv. 42, 11, 8.—Of future time.1.In the time immediately approaching, forthwith, straightway, directly, presently:2.occlude sis fores ambobus pessulis: jam ego hic ero,
Plaut. Aul. 1, 2, 25:ille jam hic aderit,
id. Ep. 2, 2, 72: omitte;jam adero,
Ter. Eun. 4, 6, 26; cf. id. ib. 4, 6, 1; id. And. 1, 2, 9; 4, 4, 38: bono animo es;jam argentum ad eam deferes, quod ei es pollicitus,
id. Heaut. 4, 6, 18:facere id ut paratum jam sit,
Plaut. As. 1, 1, 76:jam fuerit, neque post unquam revocare licebit,
Lucr. 3, 927:jam faciam quod voltis,
Hor. S. 1, 1, 16:jam enim aderunt consules ad suas Nonas,
Cic. Att. 7, 20, 2.—In the time immediately succeeding another time referred to, forthwith, at once, straightway, then:3.nunc ubi me illic non videbit, jam huc recurret,
Ter. Ad. 4, 1, 10:accede ad ignem... jam calesces,
id. Eun. 1, 2, 5:nisi puerum tollis, jam ego hunc in mediam viam provolvam,
id. And. 4, 4, 38:de quibus jam dicendi locus erit, cum de senioribus pauca dixero,
Cic. Brut. 25, 96:agedum, dictatorem creemus. Jam hic centicescet furor,
Liv. 2, 29, 11:aperi, inquit, jam scies,
Petr. 16, 2; cf. Verg. A. 1, 272.—Representing as present an impending event, now, already, presently (mostly poet.):D.jam te premet nox,
Hor. C. 1, 4, 16:jam veniet mors, jam subrepet iners aetas,
Tib. 1, 1, 70:jam mare turbari trabibus videbis, jam fervere litora flammis,
Verg. A. 4, 566; 6, 676:alius Latio jam partus Achilles,
id. ib. 6, 89:hic magnae jam locus urbis erit,
Tib. 2, 5, 55.—With negatives, denoting cessation of previous condition: jam non, no more, no longer:E.quem odisse jam non potestis,
Cic. Clu. 10, 29; Ov. M. 4, 382:non jam,
not any more, Cic. Div. in Caecil. 1, 3:nihil jam,
Caes. B. G. 2, 21.—With comparatives:II.ad mitiora jam ingenia,
which had become milder, Liv. 27. 39:ad ferociores jam gentes,
which then were less civilized, id. 21, 60:una jam potior sententia,
Stat. Th. 2, 368.In other relations.A.To denote that something will certainly, properly, or easily occur, under certain circumstances.1.In a conclusion, to emphasize its relation to the condition, then surely, then:2.si cogites, remittas jam me onerare injuriis,
Ter. And. 5, 1, 6: si quis voluerit animi sui [p. 1012] notionem evolvere, jam se ipse doceat, eum virum bonum esse, Cic. Off. 3, 19, 76:si hoc dixissem, jam mihi consuli jure optimo senatus vim intulisset,
id. Cat. 1, 8, 21; id. Leg. 1, 12, 34; id. Brut. 17, 68:si jubeat eo dirigi, jam in portu fore omnem classem,
Liv. 29, 27, 8.—In a consequence, to show that it is conceived as immediate, now, then, therefore: satis est tibi in te, satis in legibus;B.jam contemni non poteris,
Cic. Fin. 2, 26, 84:jam hoc non potest in te non honorifice esse dictum,
id. Fam. 5, 2, 2; id. Leg. 2, 24, 60; id. Clu. 16, 46:nec hanc solam Romani meretricem colunt... Jam quanta ista immortalitas putanda est,
Lact. 1, 20, 5:Quae cum ita sint, ego jam hinc praedico,
Liv. 40, 36, 14: conspecta et ex muris ea multitudo erat;jamque etiam legionariae cohortes sequebantur,
id. 10, 43, 1.—In transitions.1.To a new subject, now, moreover, again, once more then:2.jam de artificiis et quaestibus... haec fere accepimus,
Cic. Off. 1, 42, 150; Verg. G. 2, 57:jam jura legitima ex legibus cognosci oportebit,
Cic. Inv. 2, 22, 68:jam illud senatus consultum, quod eo die factum est, etc.,
id. Fam. 5, 2, 4:jam Saliare Numae carmen qui laudat,
Hor. Ep. 2, 1, 86. —So with vero:jam vero motus animi, sollicitudines aegritudinesque oblivione leniuntur,
Cic. Tusc. 5, 38, 110:jam vero virtuti Cn. Pompei quae potest par oratio inveniri?
id. de Imp. Pomp. 11, 29; 14, 41; id. Off. 3, 13 init. —With at enim:at enim jam dicetis virtutem non posse constitui, si ea, etc.,
Cic. Fin. 4, 15, 40 init. —In enumerations:C.et aures... itemque nares... jam gustatus... tactus autem,
Cic. N. D. 2, 56, 141.—So sometimes repeatedly, at one time... at another... at another, jam... jam... jam:jam medici, jam apparatus cibi, jam in hoc solum importatum instrumentum balinei nullius non succurrit valetudini,
Vell. 2, 114, 2; cf. Flor. 2, 17, 8, and I. A. 5. supra.—For emphasis.1.After non modo... sed ( = adeo), now, even, I may say:2.non cum senatu modo, sed jam cum diis bellum gerere,
Liv. 21, 63, 6.—Pressing the strict sense of a word or clause, now, precisely, indeed:3.(Hieronymum) quem jam cur Peripateticum appellem, nescio,
Cic. Fin. 5, 5, 14:hoc quidem haud molestum est jam, quod collus collari caret,
Plaut. Capt. 2, 2, 107:loquor enim jam non de sapientium, sed de communibus amicitiis,
Cic. Lael. 21, 77:te quoque jam, Thais, ita me di bene ament, amo,
Ter. Eun. 5, 2, 43:imitatio morum alienorum... jam inter leniores affectus numerari potest,
Quint. 9, 2, 58:reliqua jam aequitatis sunt,
id. 7, 1, 62:cetera jam fabulosa,
Tac. G. 46:desine: jam venio moriturus,
Verg. A. 10, 881.—So esp. with et: et jam (cf. etiam), and indeed, and in fact, et lenitas illa Graecorum et verborum comprehensio, et jam artifex, ut ita dicam, stilus, Cic. Brut. 25, 96:pulchriora etiam Polycleti et jam plane perfecta,
id. ib. 18, 70:Pompeium et hortari et orare et jam liberius accusare non desistimus,
id. Fam. 1, 1, 3; Quint. Decl. 5, 3; Luc. 8, 659; cf.jamque,
Cic. Fam. 4, 6, 9; so,jam et: nec deerat Ptolemaeus, jam et sceleris instinctor,
Tac. H. 1, 23; 1, 22;and, ac jam: ac jam, ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse,
Caes. B. G. 3, 9: jam ergo, in very fact:jam ergo aliquis condemnavit,
Cic. Clu. 41, 113.—In climax, even, indeed, really:opus Paniceis, opus Placentinis quoque... jam maritumi omnes milites opus sunt mihi,
Plaut. Capt. 1, 2, 59:jam illa quae natura, non litteris, assecuti sunt, neque cum Graecia neque ulla cum gente sunt conferenda,
Cic. Tusc. 1, 1, 2:jam in opere quis par Romano miles?
Liv. 9, 19, 8; Quint. 12, 1, 45; Cic. Rep. 1, 5; Hor. Ep. 2, 1, 83. -
38 malignus
mălignus, a, um, adj. [for maligenus, malus, and gen-, root of gigno; cf. the opp. benignus], of an evil nature or disposition, ill-disposed, wicked, mischievous, malicious, spiteful, envious, malignant, malign ( poet. and post-Aug.; syn.: invidus, malevolus, parcus).I.In gen.:II.maligni caupones,
Hor. S. 1, 5, 4:magnaque numinibus vota exaudita malignis,
unkind, Juv. 10, 111.—Of inanim. and abstr. things: malignissima capita,
Sen. Vit. Beat. 18:litus,
Luc. 8, 565:portus,
id. 5, 651:leges,
Ov. M. 10, 329:votum,
Cat. 67, 5:verba,
Manil. 4, 573:mente malignā,
Cat. 68, 37:studia,
Ov. Tr. 4, 1, 101:vulgus,
Hor. C. 2, 16, 40:oculi,
Verg. A. 5, 654.—In partic.A.Stingy, niggardly:B.malignus, largus,
Plaut. Bacch. 3, 2, 17.—Of favors, Ter. Hec. 1, 2, 84: vagae ne parce malignus arenae ossibus particulam dare, Hor. C. 1, 28, 23.— Trop.:fama,
Ov. H. 16, 143:in laudandis dictionibus,
Quint. 2, 2, 6.—Transf.1.Barren, unfruitful:2.terra malignior ceteris,
Plin. Ep. 2, 17, 15:colles,
Verg. G. 2, 179.—Scanty, insufficient, dim, petty, small, narrow:1.ostium,
too narrow, Sen. Q. N. 3, 27:aditus,
Verg. A. 11, 525:ignis,
Mart. 10, 96, 7:lux,
Verg. A. 6, 270:conspecta est parva maligna Unda procul venā,
Luc. 9, 500:munus,
Plin. 7, 50, 51, § 167.—Hence, adv.: mălignē.In gen., ill-naturedly, spitefully, enviously, malignantly (not in Cic. or Cæs.):2.maledice ac maligne loqui,
Liv. 45, 39.— Comp.:malignius habitum esse sermonem,
Curt. 8, 1, 8.—In partic.a.Stingily, grudgingly:b.ager maligne plebi divisus,
Liv. 8, 12:famem exstinguere,
sparingly, Sen. Ep. 18, 9: non mihi fuit tam maligne, ut, etc., it has not gone so poorly with me that, etc., Cat. 10, 18:dispensare,
Sen. Ben. 6, 16, 7:laudare,
Hor. Ep. 2, 1, 209.— Comp.:dicis, malignius tecum egisse naturam,
Sen. Ep. 44, 1.—Little, scantily:terra eorum, quae seruntur, maligne admodum patiens,
a very little, Mel. 2, 2:apertus,
Sen. Ben. 6, 34, 3:virens,
Plin. 34, 11, 26, § 112. -
39 messor
I.Lit., Cic. de Or. 3, 12, 46:B.durus,
Ov. M. 14, 643:feniseca,
a mower, Col. 2, 18:dura messorum ilia,
Hor. Epod. 3, 4:parce messoribus illis qui saturant urbem,
Juv. 8, 117.—Personified:* II.deus Messor,
the god of the harvest, Serv. ad Verg. G. 1, 21.—Trop., reaper of men:sator scelerum et messor maxume,
Plaut. Capt. 3, 5, 3; cf. Vulg. Matt. 13, 30 and 39. -
40 muliebria
I.Adj. (class.):B.loci muliebres, ubi nascendi initia consistunt,
Varr. L. L. 5, 3:facinus,
Plaut. Truc. 4, 3, 35:comitatus,
Cic. Mil. 10, 28:vox,
id. de Or. 3, 11, 41:vestis,
Nep. Alc. 10, 6:venustas,
Cic. Off. 1, 36, 130:fraus,
Tac. A. 2, 71:impotentia,
id. ib. 1, 4:certamen, i. e. de mulieribus,
Liv. 1, 57:jura,
id. 34, 3:Fortuna Muliebris, worshipped in memory of the wife and mother of Coriolanus, who persuaded him to retreat,
Val. Max. 1, 8, 4; Liv. 2, 40.—In a reproachful sense, womanish, effeminate, unmanly: parce muliebri supellectili. Mi. Quae ea est supellex? Ha. Clarus clamor sine modo, Plaut. Poen. 5, 3, 26 sq.: animum geritis muliebrem, Poët. ap. Cic. Off. 1, 18, 61 (Trag. Rel. p. 227 Rib.):II.muliebris enervataque sententia,
Cic. Tusc. 2, 6, 15.—Gram. t. t., feminine (opp. virilis):vocabulum,
Varr. L. L. 9, § 40 sq. Müll.—Subst.: mŭlĭĕbrĭa, ĭum, n.A.= pu denda muliebria, Tac. A. 14, 60:B.muliebria pati,
to let one's self be used as a woman, id. ib. 11, 36.—Womanish things:1.muliebria cetera,
Plin. 37, 2, 6, § 17 = menstrua:desierant Sarae fieri muliebria,
Vulg. Gen. 18, 11.—Hence, adv.: mŭlĭĕ-brĭter.In the manner of a woman, like a woman:2.nec muliebriter Expavit ensem,
Hor. C. 1, 37, 22:ingemiscens,
Plin. 35, 11, 40, § 140:flere,
Spart. Hadr. 14, 5:Hunni equis muliebriter insidentes,
in the manner of women, Amm. 31, 2, 6.—Womanishly, effeminately: si se lamentis muliebriter lacrimisque dedet. Cic. Tusc. 2, 21, 48:ne quid serviliter muliebriterve faciamus,
id. ib. 2, 23, 55:Antinăum suum muliebriter flere,
Spart. Hadr. 14, 5.
См. также в других словарях:
parce — parce … Dictionnaire des rimes
Parce — Parcé Parcé Panneau routier à l entrée de Parcé à l orthographe gallo arbitraire Administration Pays France Région Bretagne Département … Wikipédia en Français
parce — (del lat. «parce», 2.ª pers. de sing. del imperat. de «parcĕre», perdonar) 1 m. *Premio escrito que daban los antiguos maestros de las *escuelas de gramática a los discípulos que se distinguían, el cual les servía para hacerse perdonar alguna… … Enciclopedia Universal
Parcé — Saltar a navegación, búsqueda Parcé País … Wikipedia Español
parce — Párce s. pr. f. pl. Trimis de siveco, 10.08.2004. Sursa: Dicţionar ortografic Párce s. f. pl. (mit. lat.) Cele trei divinităţi ale destinului, despre care se credea că prima toarce, a doua deapănă, iar a treia taie firul vieţii omului. (<… … Dicționar Român
parce — (Del lat. parce, 2.ª pers. de sing. del imper. de parcĕre, perdonar). 1. m. p. us. Cédula que por premio daban los maestros de gramática a sus discípulos y les servía de absolución para alguna falta ulterior. 2. p. us. Primera palabra de la… … Diccionario de la lengua española
parče — párče sr <G ta, zb. pàrčād> DEFINICIJA reg. ekspr. [i] (+ srp.)[/i] odijeljeni dio cjeline, manji dio čega; komad ETIMOLOGIJA tur. parça ← perz. pārče: komadić … Hrvatski jezični portal
Parce — is a Colombian street word that means friend.HistoryThis is a new and popular word in Colombia, which become to be a sign in the Colombian community, the Colombian people feel that this word represent a title of parnership of the Colombian people … Wikipedia
Parcé — Il s agit sans doute du parcer, nom catalan désignant un métayer … Noms de famille
Parcé — 48° 16′ 26″ N 1° 11′ 57″ W / 48.2738888889, 1.19916666667 … Wikipédia en Français
Parcé — French commune nomcommune=Parcé native name=Parzieg caption= x=74 y=85 lat long=coord|48|16|26|N|1|11|57|W|region:FR type:city insee=35214 cp=35210 région=Bretagne département=Ille et Vilaine arrondissement=Fougères canton=Fougères Sud… … Wikipedia