keep+for

- utrzymywać się

* * *

1. (= trzymać) hold.

2. (= podpierać, podtrzymywać) bear, carry.

3. (= kierować, kontrolować) hold, keep in hand; utrzymać konia keep a horse in hand, control a horse; utrzymać kierownicę control the steering wheel, not let go off the steering wheel; utrzymać kogoś w ryzach keep a tight hold on sb; utrzymać coś w tajemnicy keep sth secret; utrzymywać kogoś w niepewności keep sb in uncertainty, keep sb guessing; utrzymywać kogoś w nieświadomości czegoś keep sb in ignorance of sth; nie potrafić utrzymać języka za zębami not be able to hold one's tongue.

4. (= zachowywać) keep, maintain; ( o cenach) (= nie pozwolić na zniżkę) keep up; utrzymać dyscyplinę/formę keep discipline/fit; utrzymywać kurs żegl. hold to a course; utrzymać porządek keep order; utrzymać posadę hold down a job; utrzymać poziom (o szkole, uczelni itp.) live up to the standard; utrzymać spokój keep calm; utrzymać wagę maintain one's weight; utrzymywać coś w dobrym stanie/w czystości keep sth in good condition/clean; utrzymywać kontakt z kimś be in touch with sb; utrzymywać l. prowadzić z kimś korespondencję carry on l. keep up a correspondence with sb; utrzymywać kogoś przy życiu keep sb alive.

5. (= zatrzymywać) keep; utrzymać kogoś na stanowisku keep sb in their job; utrzymać kogoś na miejscu keep sb, not let sb go.

6. (= zapewniać byt) provide for, support, maintain; utrzymywać rodzinę provide for one's family, support a family, bring home the bacon.

7. (= wynajmować, zatrudniać) keep; utrzymywać służbę keep servants.

8. (= bronić) hold, remain in possession of; utrzymać twierdzę hold a fortress.

9. lit. (= twierdzić) maintain, hold, claim; ona utrzymuje, że... she will have it that...

1. (= nie zmieniać pozycji) stay, remain; utrzymywać się na nogach be able to stand ( on one's own), keep one's feet; utrzymywać się na wodzie float, rest on water, stay afloat; ( jako właściwość fizyczna) be buoyant; utrzymywać się na fali przen. (manage to) stay on top.

2. (= nie tracić, pozostawać) remain, keep; utrzymać się na stanowisku ( w pracy) remain at one's post; utrzymać się w pracy hold down one's job; pozostać przy władzy l. u steru władzy remain in power; utrzymać się w lidze stay in the league; utrzymywać się przy życiu stay alive.

3. (= trwać) last, survive, persist, linger; ( o pogodzie) hold; utrzymywać się w dobrej formie stay fit.

4. (= żyć) make l. earn one's living, earn one's keep ( z czegoś off sth); subsist ( dzięki czemuś on sth); utrzymywać się z pracy rąk live by one's labor; z czego się utrzymujesz? what do you do for a living?; how do you make l. earn your living?

5. (= nie poddawać się) hold one's ground, hold the line.

- trzymać dziecko na rękach to hold a baby in one’s arms

- trzymała szklankę w ręku she was holding a glass in her hand

- chłopak trzymał dziewczynę za rękę the boy was holding the girl by the hand

- trzymać kogoś w areszcie to keep sb in custody; Wojsk. to keep sb in detention

- trzymali go w niewoli przez dwa tygodnie they held him prisoner for two weeks

- trzymać psa na smyczy to lead a dog on a leash

- choroba trzymała ją w łóżku przen. her illness kept her in bed

- trzymał ręce do góry he held his hands up

- trzymał ręce w kieszeni he had his hands in his pockets

- trzymaj głowę prosto! hold your head up!

- trzymać książki na półkach to keep books on the shelves

- ryby i mięsa nie można długo trzymać w lodówce fish and meat can’t be kept long in the fridge

- trzymać pieniądze w kasie to keep money in the till

- trzymać kogoś na diecie to keep sb on a diet

- trzymać straż to stand on a. to mount guard

- trzymać pieczę to have charge a. custody (nad czymś of sth)

- trzymać lokatorów/uczniów to take (in) lodgers/students

- trzymać się z daleka to keep away (od kogoś from sb)

- trzymać się prawej strony to keep to the right

- mimo siedemdziesiątki dobrze się trzymał although he was 70, he was in good shape

- on się wciąż dobrze trzyma he’s still going strong

- trzymaj się (ciepło)! take care!

- mimo zmartwień trzymał się dzielnie despite all his troubles he managed to bear up

- nie rozpaczaj, trzymaj się! don’t give up!

- załoga twierdzy trzymała się dzielnie przez dwa tygodnie the men in the stronghold held out bravely for two weeks

- stary zamek trzyma się mocno the old lock is still in one piece

- kozice trzymają się skalistych zboczy the chamois’ favourite haunts are rocky slopes

- trzymać się litery prawa to adhere to the letter of the law

- trzymać się przepisów to follow the rules

- ceny towarów trzymają się bez zmian the prices of the goods have remained the same

- w ubiegłym roku zima trzymała się długo last year winter lasted a long time, last year it was a long winter

■ trzymać ciepło/wilgoć [materiał, substancja] to retain warmth/moisture

- trzymać gębę a. dziób a. pysk na kłódkę pot. to keep one’s mouth shut

- trzymać język za zębami to hold one’s tongue

- trzymać kciuki za kogoś to keep one’s fingers crossed for sb

- trzymać nerwy na wodzy to hold one’s anger in check

- trzymać się przy życiu to stay alive

- myśl o dziecku trzymała ją przy życiu the thought of her child kept her going

- trzymać kogoś krótko to keep a tight reign on sb

- trzymać coś pod kluczem to keep sth under lock and key

- trzymać kogoś pod pantoflem to henpeck sb

- trzymać się matczynej spódnicy to be tied to one’s mother’s apron strings

- trzymać się z dala a. z daleka od kogoś to keep away from sb

- trzymać kogoś na dystans to keep sb at arm’s length

- trzymać kogoś za słowo to hold sb to his/her word

- trzymać się na słowo honoru to hold together, but only just

- pieniądze się go/jej nie trzymają he/she never seems to have enough money; he’s/she’s always in the red pot.

- żarty się ciebie trzymają you must be joking

- trzymać z kimś a. trzymać czyjąś stronę to side with sb

- trzymać dwie sroki a. kilka srok za ogon przysł. to have many a. other irons in the fire

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

* * *

zachować pf.

1. (= przechowywać) keep, retain; zachowywać kogoś/coś w pamięci keep sb/sth in memory; zachować coś dla potomności preserve sth for posterity.

2. (= przestrzegać) observe, stick to; zachować dietę stick to one's diet; zachować post ( jako rytuał religijny) observe a fast; (= nie jeść) refrain from excessive eating.

3. (= utrzymywać) keep, maintain; zachować coś dla siebie keep sth for o.s.; zachowywać miarę l. umiar w czymś do sth in moderation; zachować milczenie (= milczeć) keep one's tongue, remain silent; (= nie zdradzić tajemnicy) not breathe a word; zachowywać pozory keep up appearances; zachować twarz save face; zachować (szczupłą) sylwetkę stay slim; zachować zdrowie stay healthy; zachowywać zwyczaj keep a custom alive.

4. (= trwać w jakimś stanie) keep; zachować panowanie nad sobą keep l. maintain one's composure; zachować pewność siebie keep one's countenance; zachować przytomność umysłu keep a level head; zachować spokój l. zimną krew keep one's calm l. cool; zachować trzeźwość umysłu keep one's wits about one.

zachować się pf.

1. (= postępować) behave, act; dobrze się zachowywać (zwł. o dzieciach) behave o.s.; zachowywać się jak dziecko/dama behave l. act like a child/lady.

2. (= przetrwać, przechowywać się) (np. o budowlach) remain, survive; niewiele zachowało się ze średniowiecznych budowli w tym mieście not much has remained of the medieval buildings in this city; ze średniowiecznego zamku zachowała się do dziś tylko jedna ściana only one wall of the medieval castle has survived till the present day.

3. (o dokumentach, tradycji, legendzie) survive; zachować się przy życiu stay alive, survive.

- był tak słaby, że nie mógł utrzymać łyżki w dłoni he was so weak that he couldn’t even hold a spoon

- most nie utrzymał ciężaru samochodów i zawalił się the bridge collapsed under the weight of the cars

- utrzymać w rękach wyrywającego się psa to hold back the struggling dog

- pilot z trudem mógł utrzymać ster the pilot could barely hold on to the controls

- mimo skandalu utrzymał ministerialne stanowisko despite the scandal he kept his ministerial position

- kobiety robią wiele, aby zdobyć mężczyznę i utrzymać go przy sobie women will do a lot to get a man and keep him

- utrzymywać kochankę to keep a mistress

- do końca wyścigu utrzymał przewagę he held on to his lead until the end of the race

- mimo rozwodu z następcą tronu, księżna utrzymała swój tytuł despite divorcing the crown prince, the princess retained her title

- dzięki regularnej grze w tenisa utrzymał sprawność fizyczną do końca życia playing tennis regularly kept him in good shape all his life

- starał się jak najdłużej utrzymać z nią kontakt wzrokowy he tried to maintain eye contact with her for as long as possible

- utrzymać konia w dobrej formie to keep a horse in good condition

- utrzymać się na powierzchni wody to stay a. to remain afloat

- owoce na drzewie utrzymały się długo there was fruit on the tree for a long time

- utrzymać się na stanowisku to remain in a position

- zrobi wszystko, byle tylko utrzymać się przy władzy he’ll do anything just to stay in power

- zwyczaj niedzielnych spacerów utrzymał się do dziś the custom of taking Sunday walks is still popular today

- jest coraz cieplej, śnieg się nie utrzyma it’s getting warmer and warmer, the snow won’t last

- jeśli pogoda się utrzyma przez kilka dni, wkrótce zaczną kwitnąć drzewa if the weather holds for a few days the trees will start blossoming

- utrzymuje się z pracy jako sprzątaczka she earns her living as a cleaning lady

- z takiej marnej pensji się nie utrzymam I can’t support myself on such a low salary

- utrzymywać się z pracy/pensji/posady/emerytury to live off one’s work/salary/job/pension

■ dobrze/źle utrzymany in good/bad condition

- udało się utrzymać go przy życiu they managed to keep him alive

- wiersz jest utrzymany w formie sonetu the poem follows the form of a sonnet

- ten utwór muzyczny jest utrzymany w radosnym nastroju this piece of music is joyful in tone

- jego list był utrzymany w bardzo chłodnym tonie his letter was very cold in tone

- zatrzymać kogoś na progu to stop sb at the doorstep

- zatrzymać ruch to bring traffic to a standstill

- zatrzymać bieg wypadków przen. to halt the course of events

- zatrzymać maszynę/zegar to stop a machine/clock

- zatrzymać ucznia po lekcjach to keep a pupil in, to make a pupil stay behind after school

- zatrzymać kogoś na kolacji/na zebraniu to make sb stay for dinner/for a meeting

- zatrzymać sobie czyjąś książkę to keep sb’s book

- zatrzymanie moczu urine retention

- zatrzymanie akcji serca a cardiac arrest

- zatrzymać się w drzwiach to stop at the door

- autobus zatrzymał się z piskiem opon the bus screeched to a halt

- ten pociąg nie zatrzymuje się na twojej stacji this train doesn’t call a. stop at your station

- czas zatrzymał się w miejscu przen. time came to a standstill a. halt

- zatrzymać się w hotelu/u kolegi/u siostry to stay at a hotel/at a friend’s house/with one’s sister

- czy mogę się u was zatrzymać na dwa dni? can I stay with you for two days?, can you put me up for two days?

■ jego wzrok zatrzymał się na kimś/czymś a. zatrzymał na kimś/czymś spojrzenie a. wzrok he fixed his gaze on sb/sth

- zatrzymać coś dla siebie to keep sth to oneself

- jest w ciąży, ale zatrzymaj to dla siebie she’s pregnant, but keep it to yourself

- dla kogoś for sb

- pokój dla dzieci a room for children, a children’s room

- krem do twarzy dla kobiet po czterdziestce a face cream for women over forty

- książki dla dzieci books for children, children’s books

- film dla dorosłych a film for adults, an adult film

- zasiłki dla bezrobotnych unemployment benefits

- zasiłki dla samotnych matek benefits for single mothers

- pomoc dla powodzian aid for flood victims

- kurs dla początkujących/zaawansowanych a beginners’/an advanced course

- przedział dla palących/niepalących a smoking/non-smoking compartment

- „dla panów/pań” (napis na drzwiach toalety) ‘ladies/gentlemen’

- lekarstwo dla mojego ojca some medicine for my father

- dla kogo są te kwiaty? who are these flowers for?

- kupiła prezenty dla całej rodziny she bought presents for the whole family

- przesyłam ukłony dla małżonki książk. please give my regards to your wife

- dla czegoś for sth

- dla pozoru for the sake of appearance

- dla własnego dobra for one’s own good

- zrobić coś dla efektu/wygody/zysku to do sth for effect/for the sake of convenience/for profit

- grać na skrzypcach dla przyjemności to play the violin for (one’s own) pleasure

- wyjść za mąż/ożenić się dla pieniędzy to marry for money

- tupać nogami dla rozgrzewki to stamp one’s feet to get warm

- wypić coś dla ochłody to drink sth to cool off

- wystawa została zorganizowana dla uczczenia stulecia uczelni the exhibition was mounted for the university’s centenary celebrations

- nosić broń dla własnego bezpieczeństwa to carry arms for one’s own safety

- zażywać witamin dla wzmocnienia organizmu to take vitamins to strengthen one’s body

- podziw/szacunek dla kogoś admiration/respect for sb

- sympatia/miłość dla kogoś liking/love for sb

- poparcie dla partii/wniosku support a. backing for a party/motion

- nie ma usprawiedliwienia dla takiego zachowania there’s no excuse for such behaviour

- miły/uprzejmy dla kogoś nice/kind to sb

- przyjemny dla oka/ucha pleasing to the eye/ear

- przyjazny dla środowiska environment-friendly

- szkodliwy dla środowiska/zdrowia harmful a. damaging to the environment/to health

- dla kogoś/czegoś for sb/sth

- podjazd dogodny dla inwalidów/wózków a ramp (convenient) for the handicapped/for prams

- sytuacja korzystna/niekorzystna dla przedsiębiorstwa a favourable/an unfavourable situation for the company

- tragiczna dla obrońców klęska a tragic defeat for the defenders

- charakterystyczny dla kogoś/czegoś characteristic of sb/sth

- to dla niego typowe it’s typical of him

- z typowym a. charakterystycznym dla siebie optymizmem with (his/her) typical a. characteristic optimism

- nie dla kogoś not for sb

- nie dla mnie takie życie that’s no life for me

- gotowanie – to nie dla mnie cooking is not for me a. not my kind of thing

- to nie jest facet dla ciebie this is not the (right) guy for you

- to nie jest praca dla ciebie this is not the/a job for you

- obszar niedostępny dla turystów an area out of bounds GB a. off limits US to tourists

- dźwięki niesłyszalne dla ludzkiego ucha sounds inaudible to the human ear

- myśliwce niewykrywalne dla radaru fighters undetectable by radar

- dla kogoś for a. to sb

- to był dla niej wielki szok it was a great shock to a. for her

- dla mnie nie ma nic piękniejszego od tych wierszy to a. for me there’s nothing more beautiful than those poems

- dla nich liczą się tylko pieniądze for a. with them, money is the only thing that counts

- będzie to dla nich dowód, że mam rację this will show them a. prove to them that I’m right

- (jak) dla mnie ten film był zbyt długi as far as I’m concerned a. for me, the film was too long

- dla kogoś/czegoś for sb/sth

- porzuciła go dla jakiegoś cudzoziemca she dropped him for some foreigner

- poświecić wszystko dla rodziny to sacrifice everything for (the sake of) one’s family

- oddać życie dla ojczyzny to sacrifice one’s life for one’s country

- stracić głowę dla kogoś to lose one’s head over sb

- (ona) kręci filmy dla telewizji she makes films for television

- (on) tłumaczy dla firmy prawniczej he does translations for a law firm

- dla czegoś for a. because of sth

- ryby hodowane dla smacznego mięsa fish bred for their tasty flesh

- rośliny uprawiane dla jadalnych owoców plants grown for their edible fruit

- na dziki polowano dla mięsa wild boar were hunted for their meat

- dla ważnych powodów odłożył spotkanie important considerations caused him to postpone the meeting

* * *

* * *

+ Gen.

1. for; dla mnie/ciebie/ich for me/you/them; dla niej czas się nie liczy for her, time doesn't count; dla frajdy/przyjemności/zysku for fun l. kicks/pleasure/gain; dla twojego l. twego dobra for your own good; dla wspólnego dobra for the common good; dla zasady on principle; kupić/zrobić coś dla kogoś buy/do sth for sb; mieć coś wyłącznie dla siebie keep sth to o.s.; ważny dla sprawy important for the cause.

2. ( tłumaczone przez użycie rzeczownika jako przydawki) domek dla lalek doll house; karma dla psów dog food.

3. ( tłumaczone przez złożenie) klatka dla ptaków birdcage; kładka dla pieszych footbridge; przejście dla pieszych crosswalk; Br. pedestrian crossing.

4. to; być grzecznym l. miłym dla kogoś be nice to sb; grzeczny/życzliwy dla (osób) starszych polite/kind to the elderly; szkodliwy dla zdrowia harmful to your health.

5. (z rzeczownikiem odczasownikowym: tłumaczone bezokolicznikiem z „to”) dla zachowania pozorów to keep up the pretense, Br. to keep up the pretence; dla zatarcia śladów to cover one's tracks.

6. ( tłumaczone przez użycie końcówki dzierżawczej) -s', -'s; książka dla dzieci children's book.

7. ( w utartych zwrotach) dla chcącego nic trudnego where there's a will there's a way; dla każdego coś miłego (there's) something for everyone; nie dla psa kiełbasa! pog. it's too good for the likes of you!

- chować coś na miejsce to put sth back a. away

- chować coś do kieszeni/szafy to put sth in one’s pocket/in the cupboard

- chować rewolwer do kabury to put a gun in its holster ⇒ schować

- chować coś w szafie/pod łóżkiem to keep sth in the cupboard/in a drawer/under the bed

- chować jedzenie na zapas to keep some spare food

- termometr chowamy w apteczce we keep the thermometer in the medicine cabinet

- w której szufladzie chowasz sztućce? which drawer do you keep a. put the cutlery in?

- mieszkanie jest maleńkie, nie ma gdzie chować rzeczy the flat’s tiny, there’s nowhere to put anything (away) ⇒ schować

- chować cukierki/zapałki przed dziećmi to hide sweets/matches from the children

- pieniądze były chowane w różnych miejscach the money was stowed (away) a. concealed in different places ⇒ schować

- chować coś w tajemnicy to keep sth (a) secret

- ciekawe, jakie tajemnice chowasz przede mną I wonder what secrets you’re keeping a. hiding from me

- chować głowę w/pod poduszkę to bury one’s head in/under the pillow

- chować twarz w dłoniach to bury one’s face in one’s hands ⇒ schować

- chować kogoś surowo to bring sb up strictly

- chować dzieci na porządnych ludzi to bring one’s children up to be decent people ⇒ wychować

- chować owce na wełnę to raise a. keep sheep for their wool

- chować urazę do kogoś to feel bitter towards sb, to harbour a grudge against sb książk.

- chować w pamięci wspomnienia z dzieciństwa to cherish one’s childhood memories

- słońce chowa się za lasem the sun is going down behind the forest

- chować się do cienia to try and find some shade ⇒ schować się

- chować się przed policją to hide a. be in hiding from the police

- dzieci chowały się, a inne ich szukały some children hid and the others looked for them

- gdzieś ty się chowała cały ten czas? przen. where have you been (hiding) all this time? ⇒ schować się

- chować się u ciotki to be brought up by an aunt

- chować się na wsi/w mieście/w Poznaniu to be brought up a. be raised in the country/in the city/in Poznań

- wtedy panny chowały się na powieściach sentymentalnych in those days young ladies were brought up on sentimental novels ⇒ wychować się

- dobrze się chować [dziecko, zwierzę] to thrive

- jak im się chłopaki chowają? how are their lads getting on?

- polecić/kazać się chować w rodzinnej wsi to ask/give instructions to be buried in one’s home village

■ chować głowę w piasek to bury one’s head in the sand

- chować coś pod sukno to sweep sth under the carpet a. rug

* * *

1. (= nie wypuszczać) hold, keep; trzymać coś kurczowo cling to sth; trzymać kogoś do chrztu be sb's godfather l. godmother, hold a child being baptized; trzymać kogoś krótko keep a tight reign on sb; trzymać kogoś w ryzach keep a tight reign on sb; trzymać kogoś za słowo hold sb to sb's word l. promise; trzymać nerwy na wodzy keep one's temper in a leash, hold one's anger in check.

2. (= przetrzymywać, więzić) hold, keep; trzymać kogoś pod kluczem lock sb up; trzymać kogoś pod pantoflem henpeck sb; trzymać psa na smyczy lead a dog on a leash.

3. (= utrzymywać pozycję, pozę itp.) keep; trzymać ręce w kieszeni have one's hands in one's pockets; trzymać język za zębami hold one's tongue; trzymać (za kogoś) kciuki keep one's fingers crossed (for sb).

4. (= przechowywać) keep; store; trzymać coś pod kluczem keep sth locked; trzymać coś w sekrecie keep sth secret.

5. (= utrzymywać w jakimś stanie) keep; trzymać kogoś na muszce hold sb at gunpoint; trzymać kogoś w niepewności keep sb in suspense; trzymać kogoś w szachu keep sb in check; trzymać rękę na pulsie have l. keep one's finger on the pulse; trzymać w napięciu keep in suspense.

6. (= stanowić mocowanie, podtrzymywać) hold; trzymać ciepło stay l. keep warm; trzymać fason keep up one's spirit; mróz trzyma frost lasts.

7. pot. (= hodować) keep.

8. pot. (= sympatyzować) be friends with, stick with; trzymać z kimś join up with sb, stick with sb.

1. (= przytrzymywać się) hold on to; trzymać się czyjejś spódnicy be tied to one's mother's l. wife's apron-strings; głupstwa l. żarty się ciebie trzymają! you are never serious!; pieniądze się mnie nie trzymają I never seem to have (enough) money.

2. (= być w jakimś stanie, być blisko) stay, remain; trzymać się na uboczu stay away from, stay clear of; trzymać się razem stick together.

3. (= utrzymywać pozycję ciała) stand; sit; trzymać się prosto keep o.s. erect; ledwo trzymać się na nogach be on one's last legs; świetnie trzyma się w siodle he l. she is a born l. great (horse-)rider.

4. pot. (= zachowywać kondycję) be in good shape; trzymać się przy życiu stay alive; świetnie się trzyma jak na swój wiek he l. she is in good shape considering his l. her age.

5. (= nie upadać na duchu) not lose one's heart, keep up; trzymaj się (ciepło)! ( forma pożegnania) take care!

6. (= walczyć, nie poddawać się) not give up, hang on.

7. pot. (= nie rozpadać się) not fall apart, stick together; trzymać się cudem l. na słowo honoru hold together on a wing and a prayer; to się nie trzyma kupy this doesn't hang together.

8. (= przestrzegać) (przepisów, zasad) keep to, stick to, adhere, observe.

9. pot. (= nie zmieniać się) stay l. remain unchanged, not change.

10. (= nie zbaczać) keep, follow; trzymać się szlaku l. drogi follow the path l. road.

11. pot., biol. occur, belong to, be endemic to; live; grow.

- błędne/bystre/zamglone/żywe oczy wild/sharp/hazy/lively eyes

- brązowe/piwne/szare/zielone oczy brown/hazel/grey/green eyes

- dwoje a. oboje oczu a pair of eyes

- głęboko osadzone oczy deep-set eyes

- podbite/podsinione oczy black-ringed/livid eyes

- przekrwione/skośne/wpadnięte/wyłupiaste/wypukłe oczy bloodshot/slanting/sunken/bulging/protruding eyes

- łzy napływają a. nabiegają komuś do oczu tears are welling up in sb’s eyes

- oczy komuś zachodzą łzami tears flow into sb’s eyes

- łzy zakręciły się komuś w oczach tears rolled in sb’s eyes

- męczyć a. wytężać a. wysilać oczy to strain one’s eyes

- mrużyć oczy to squint

- otwierać/zamykać oczy to open/to close one’s eyes

- skierować a. obrócić oczy na kogoś/na coś to direct one’s eyes at sb/sth

- wodzić za kimś/czymś oczami a. śledzić kogoś/coś oczami to follow sb/sth with one’s eyes

- tkanina w kolorowe oka polka-dot fabric

- oka na a. w rosole drops of fat in the broth

- stać na oku to bow watch

□ argusowe oczy książk. Argus-eyed look

- kocie oczy Techn. catseyes

- kocie oko Miner. cat’s eye

- magiczne oko Radio, Techn. magic eye

- oko cyklonu Meteo. eye of the storm, storm centre

- oko opatrzności Relig. (symbol opatrzności) the Eye of Providence

- pawie oko (wzór na piórach pawia) peacock’s eye

- tygrysie oko Miner. tiger(’s)-eye

- wole oczy Archit. (ornament) bullseye a. bull’s-eye ornament

- wole oko Archit. bullseye a. bull’s-eye window

■ sokole oko eagle eye

- o sarnich oczach doe-eyed

- szklane oczy (chorobliwe) glazed a. shiny eyes; (o tępym spojrzeniu) glassy a. glazed eyes

- świdrowate oczy przest. piercing eyes

- bez zmrużenia oka a. oczu without batting an eye(lid)

- być czyimś okiem i uchem to be sb’s eyes and ears

- być/pozostawać/uczyć się pod czyimś okiem to be under sb’s tutelage

- cieszyć a. nęcić a. przyciągać a. przykuwać a. rwać a. wabić oczy a. oko to please the eye

- rzucać się a. bić a. uderzać w oczy to be blatant

- dawać po oczach pot. to blind, to dazzle

- dla czyichś pięknych oczu a. na piękne oczy for sb’s pretty face

- dobrze/źle jemu/jej z oczu patrzy he/she has a kind/a forbidding look in his/her eyes

- dwoi a. troi się mu w oczach he sees double/triple

- iść a. pójść gdzie a. dokąd oczy poniosą a. zaprowadzą to go and never look back

- jak a. gdzie okiem sięgnąć a. oko sięga as far as the eye can see

- mieć ciemne plamy przed oczami to see spots before one’s eyes

- pociemniało mu a. zrobiło mu się ciemno przed oczami he saw spots before his eyes

- leźć a. włazić komuś w oczy pot. to nag sb pot., to get in sb’s way pot.

- mieć dobre a. bystre oko a. oczy (być spostrzegawczym) to have observant eyes; (mieć dobry wzrok) to have good a. sharp eyes

- mieć kocie oczy to have cat’s eyes

- mieć kogoś/coś na oku a. mieć oko na kogoś/coś to keep an eye a. a sharp eye on sb/sth

- mieć kogoś/coś przed oczami to have sb/sth before one’s (very) eyes

- stoją mi przed oczami I have them before my very eyes

- mieć oczy (szeroko) otwarte to keep one’s eyes open a. skinned, to keep one’s weather eye (on sth)

- mieni się mi/jemu/jej w oczach a. świat/wszystko mi/mu/jej mieni się w oczach I see/he sees/she sees spots

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć komuś coś prosto w oczy to say sth in sb’s face

- na czyichś oczach before a. in front of a. under sb’s (very) eyes

- na oko more or less

- napawać a. paść a. sycić oczy czymś a. widokiem czegoś/kogoś to feast one’s eyes on sth/sb

- nie móc oderwać oczu od kogoś/czegoś to have one’s eyes riveted to sb/sth

- nie śmieć spojrzeć komuś w oczy a. nie śmieć pokazać się komuś na oczy to not be able to look sb in their eyes a. face

- nie wiedzieć, gdzie oczy podziać a. schować książk. to not know where to look

- nie wierzyć a. nie dowierzać (swoim a. własnym) oczom to not believe one’s own eyes

- obserwować coś/patrzeć na coś kątem oka to watch/to see sth out of a. from the corner of one’s eye

- oczy się mu/jej kleją a. zamykają his/her eyelids are drooping

- oczy się mu/jej świecą a. śmieją do kogoś/czegoś his/her eyes shine a. are shining at sb/sth

- oczy wychodzą a. wyszły a. wyłażą a. wylazły mu/jej na wierzch a. z orbit (ze strachu) his/her eyes bulge(d) from his/her head a. sockets; (ze zdziwienia) his/her eyes pop(ped) out on stalks

- oczy zachodzą mu/jej mgłą a. mgła przysłania a. zasłania a. zasnuwa mu/jej oczy his/her eyes get hazy, his/her sight gets blurred

- oko mu/im zbieleje this will knock him/them out

- otworzyć oczy to wake

- otworzyć szeroko oczy a. zrobić duże a. wielkie oczy a. wybałuszyć a. wytrzeszczyć oczy to goggle

- patrzeć a. spoglądać a. zerkać spod a. kątem oka to look (at sth) out of a. from the corner of one’s eye

- pilnować a. strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie a. jak źrenicy oka to guard sth with one’s life

- podnieść a. wznieść oczy to lift a. raise one’s eyes

- postawić oczy w słup to cast up one’s eyes in astonishment

- patrzeć krzywym a. złym okiem na kogoś/coś to frown (up)on sb/sth, to look askance at sb/sth

- przeszyć a. prześwidrować a. przewiercić kogoś oczami to look at sb piercingly

- przewracać oczami a. wywracać oczy a. oczami to roll one’s eyes

- robić (do kogoś) słodkie oczy pot. to cast a. to make sheep’s eyes (at sb)

- robić coś dla (ludzkiego) oka a. dla ludzkich oczu to keep up appearances

- zrobić a. puścić do kogoś (perskie) oko to wink at sb

- rozmawiać/spotkać się z kimś w cztery oczy to talk/to meet with sb face to face a. tête-à-tête

- skakać a. rzucać się komuś do oczu to fly at sb’s throat

- spojrzeć niebezpieczeństwu/prawdzie/śmierci (prosto) w oczy to face the danger/truth/death

- spotkać się a. stanąć a. znaleźć się z kimś/z czymś oko w oko to be eyeball to eyeball with sb/sth

- spuścić a. opuścić oczy to lower one’s eyes

- stracić kogoś/coś z oczu a. z oka to lose sight of sb

- strzelać oczami (rzucać wesołe spojrzenia) to cast happy glances; (lękliwie zerkać) to cast anxious glances

- szukać oczami kogoś/czegoś to look about for sb/sth

- ścigać a. gonić kogoś/coś oczami to follow sb with one’s eyes

- w czyichś oczach in sb’s eyes

- w oczach rapidly

- zmieniać się w oczach to change overnight

- urosnąć w oczach (dziecko) to shoot up

- w żywe oczy blatantly

- kłamać w żywe oczy to lie through one’s teeth, to tell brazen lies

- widoczny gołym okiem visible to the naked eye

- widzieć a. zobaczyć coś a. przekonać się o czymś na własne a. swoje oczy to see sth with one’s own eyes

- widzieć coś oczami a. oczyma duszy a. wyobraźni to see sth in one’s mind’s eye

- wisieć oczami na kimś/czymś to fix one’s eyes on sb/sth, to glue one’s eyes to sb/sth

- wpaść komuś w oko to catch one’s fancy; (zwrócić uwagę) to catch sb’s eye

- wykłuwać komuś oczy czymś to fling sth in sb’s face

- wypatrywać (sobie) za kimś/czymś oczy to look out for sb/sth

- z zamkniętymi a. zawiązanymi oczami (z łatwością) with one hand (tied) behind one’s back; (trafić gdzieś) with one’s eyes closed

- (po)za oczami behind sb’s back

- zamknąć oczy książk., euf. to pass away, to breathe one’s last (breath)

- zamykać a. przymykać a. (przy)mrużyć na coś oczy to turn a blind eye to sth

- zejść komuś z oczu to get out of sb’s sight

- zginąć a. zniknąć komuś z oczu to vanish from sb’s sight

- oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye, a tooth for a tooth

- co z oczu, to z serca a. z myśli przysł. out of sight, out of mind

- czego oko nie widzi a. oczy nie widzą, tego sercu nie żal przysł. what the eye doesn’t see, the heart doesn’t grieve (over)

- pańskie oko konia tuczy przysł. the master’s eye makes the horse fat

- popie oczy, wilcze gardło, co zobaczy, to by żarło przysł. sb has eyes bigger than their stomach

- proszę zachować bilet do kontroli please retain tickets for inspection

- zachować niezależność to remain independent

- zachować przytomność umysłu to keep a level head

- właściwie przechowywane warzywa długo zachowują świeżość vegetables stored in the right conditions retain their freshness for a long time

- cytuję list z zachowaniem oryginalnej pisowni I quote, retaining the original spelling

- zachować wspomnienie kogoś/czegoś to retain a memory of sb/sth

- zachować powagę to keep one’s countenence

- zachować umiar w jedzeniu/piciu/zabawie to eat/drink/play in moderation

- darczyńca pragnie zachować anonimowość the donor wants to remain anonymous

- proszę o zachowanie ciszy please remain quiet

- zachować dyskrecję to maintain secrecy

- zachować milczenie w jakiejś sprawie to remain silent about sth

- tę wiadomość lepiej zachowaj dla siebie you’d better keep this piece of information to yourself

- zachować dyscyplinę to maintain a. keep discipline

- niewiele historycznych budynków zachowało się w naszym mieście not many historical buildings have survived in our town

- zachowywać się spokojnie/swobodnie/skandalicznie to behave calmly/without restraint/scandalously

- zachowywać się jak dziecko/idiota/cham to behave a. act like a child/an idiot/a boor

- zachowywać się po dziecinnemu/chamsku to behave a. act childishly/boorishly

- zachowywać się z godnością to behave with dignity

- zachować się bez zarzutu to behave irreproachably

- zachować się jak przystało na bohatera/mężczyznę to behave as befits a hero/man

- zachować się jak trzeba to rise to the occasion

- on nie umie zachować się w towarzystwie he doesn’t know how to behave in company

- przytrzymać kogoś za rękaw to hold sb by a sleeve

- przytrzymał moją rękę w swojej he held my hand in his

- chciał iść, ale go przytrzymano he wanted to go, but they stopped him

- chciał mnie pobić, ale go przytrzymano he wanted to attack me, but he was restrained

- przytrzymać kogoś, żeby nie upadł to hold sb to prevent them from falling

- przytrzymać komuś drzwi to hold the door open for sb

- przytrzymać komuś drabinę to hold the ladder for sb

- przytrzymać ręką włosy to hold one’s hair back with one’s hand

- ręką przytrzymywała rozchylający się szlafrok she was holding her bathrobe together

- fryzurę przytrzymywały dziesiątki szpilek (her) hair was held in place by dozens of hairpins

- przytrzymać kogoś w szkole/pracy to keep sb at school/work

- możesz mi przytrzymać płaszcz? can you hold my coat for me?

- przytrzymaj mi to miejsce will you keep this seat for me?

- musiałem przytrzymać się ściany I had to hold on to the wall

* * *

1. (= wieść) (o drodze, korytarzu, drzwiach) lead (wzdłuż/przez/do czegoś along/through/to sth); (o drodze, ścieżce) go, take; furtka prowadzi do ogrodu the gate opens into the garden; wszystkie drogi prowadzą do Rzymu all roads lead to Rome.

2. ( określony styl życia) live, lead; prowadzić dostatnie życie lead l. live a life of luxury; prowadzić aktywny/zdrowy tryb życia live an active/a healthy life; prowadzić podwójne życie lead a double life.

3. (= wywoływać coś) lead, contribute ( do czegoś to sth); conduce ( do czegoś to l. towards sth); jedzenie słodyczy prowadzi do otyłości eating sweets leads to obesity.

4. ( pojazd mechaniczny) drive; ( samolot) fly; ( statek) sail; prowadzić w stanie nietrzeźwym drink and drive; dobrze/źle prowadzić ( samochód) be a good/poor driver.

5. ( w tańcu) lead; prowadzić partnera lead one's partner.

6. (= nadzorować coś, kierować czymś) conduct, run; prowadzić dochodzenie hold l. conduct an inquiry ( w sprawie czegoś into sth); prowadzić dom keep l. run house; prowadzić działalność gospodarczą be in into business, have a business; prowadzić firmę run a business; prowadzić księgi/księgowość fin. keep the books/accounts; prowadzić program (w radiu, telewizji) host a show; prowadzić rachunki/dziennik/spis keep the accounts/a diary/a record; prowadzić rozprawę sądową conduct a trial; prowadzić sprawę (o inspektorze policji itp.) be on the case; prowadzić śledztwo w sprawie czegoś investigate sth; prowadzić zebranie l. spotkanie preside over l. chair a meeting; prowadzić zajęcia szkoln. tutor ( z czegoś in sth).

7. (= kontynuować) (= realizować) carry on, conduct, pursue; prowadzić badania nad czymś research sth; prowadzić kampanię campaign (na rzecz czegoś/przeciw czemuś for/against sth); prowadzić korespondencję z kimś carry on correspondence with sb; prowadzić rozmowę hold a conversation; prowadzić zbiórkę pieniędzy na coś collect money for sth; prowadzić l. toczyć wojnę z kimś/czymś l. przeciwko komuś/czemuś t. przen. wage war on sb/sbth.

8. (= być na czele) lead, be in the lead; prowadzić dwoma punktami/dwiema bramkami sport lead by two points/goals; prowadzić stawkę sport lead the field; prowadzić pewnie l. z dużą przewagą polit. hold a safe lead; Anglia prowadziła z Niemcami 1:0 sport England led Germany 1 – 0; firma prowadzi na rynku tanich komputerów the company leads the market in cheap computers.

9. muz. lead.

1. (= postępować) conduct o.s.; dobrze/źle się prowadzić conduct o.s. well/badly; źle się prowadzić misconduct o.s.

2. (= być prowadzonym) be led; dobrze się prowadzić ( o samochodzie) drive well.

- radio nie działało, chociaż baterie były dobre the radio wasn’t working even though the batteries were still good

- mieć dobre zdrowie a. cieszyć się dobrym zdrowiem to be healthy a. in good health

- to dobry środek na przeziębienie it’s a good remedy for colds

- pochodzić z dobrej rodziny a. z dobrego domu to come from a good family

- dobre dziecko a good a. well-behaved child

- dobre maniery a. obyczaje good manners

- liczą się dobre maniery good manners count

- ze względu na dobre obyczaje sprawie nie nadano rozgłosu to spare (any) embarrassment the case was hushed up

- w dobrym stylu in good style

- przynoszenie gospodyni kwiatów wciąż jest w dobrym stylu a. tonie it’s still good form to give the hostess flowers

- dobry gust a. smak good taste

- w dobrym guście [ubiór, makijaż, wnętrze] in good taste

- zmierzać ku dobremu to be going a. heading in the right direction

- wszystkiego dobrego all the best

- wszystkiego najlepszego best wishes

- wszystkiego najlepszego z okazji a. w dniu urodzin Happy Birthday!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji świąt (Bożego Narodzenia) Merry a. Happy Christmas!

- wszystkiego dobrego/najlepszego z okazji Nowego Roku Happy New Year!

- surowe warzywa i owoce są dobre dla zdrowia raw fruit and vegetables are good for your health

- zrobić coś dobrego dla kogoś to do sb a good turn

- zmiana na lepsze a change for the better

- zmienić się na lepsze to change for the better

- nie martw się, teraz wszystko zmieni się na lepsze don’t worry, everything will get better a. improve from now on

- wyjść komuś/czemuś na dobre to do sb/sth good

- nie okazywał strachu, co zwykle wychodziło mu na dobre he never showed any fear, which usually paid off

- zmiana pracy nie wyszła mu na dobre changing jobs didn’t do him any good

- nic dobrego z tego nie wyjdzie a. nie będzie no good will come (out) of it

- nie wróżyć nic dobrego to not augur well

- mina ojca nie wróżyła nic dobrego the expression on father’s face didn’t augur well

- nie wróżył sobie nic dobrego po tej rozmowie he didn’t expect anything good to come out of the talk

- w najlepszym razie a. wypadku at best

- wełna/drewno w dobrym/najlepszym gatunku the good/best quality wool/timber

- dobry gatunek wina good wine

- to nie jest dobry/najlepszy moment it’s not a good time/the most suitable moment

- jest teraz dobry czas na żniwa this is a good time for the harvest

- każdy pretekst jest dobry any excuse will do

- może to będzie dobre zamiast młotka? maybe this will do instead of a hammer?

- gorączka spadła, to dobry znak his/her temperature’s gone down, that’s a good sign

- dobre chęci a. zamiary good intentions

- mimo najlepszych chęci, nie udało mi się tego zrobić try as I might, I couldn’t do it

- mieć dobre serce to be kind-hearted

- był dobry dla zwierząt he was good to animals

- bądź tak dobry i podaj mi książkę would you (be so kind as to) pass me that book?

- zasługiwać na lepsze traktowanie to deserve better (treatment)

- dobrym traktowaniem zdobędziesz ich zaufanie you’ll gain their confidence by treating them well

- radzę ci po dobremu – oddaj pieniądze I’m telling you for your own good – give back the money

- poszukać sobie lepszego fachu to look for a better trade a. profession

- dobry lekarz/nauczyciel a good doctor/teacher

- być dobrym z francuskiego to be good at French

- być lepszym z matematyki niż z historii to be better at maths than history

- być dobrym w tenisie/siatkówce to be good at tennis/volleyball

- być dobrym w swoim fachu to be good at one’s job a. trade

- dobre oceny good marks

- cieszyć się dobrą sławą to have a good reputation

- przedstawić a. ukazać kogoś/coś w dobrym/w najlepszym świetle to show a. present sb/sth in the best light

- znać swoje dobre strony to know one’s strengths

- dać się poznać od dobrej/najlepszej strony to reveal a. show one’s good side/one’s finest qualities

- ta tenisistka ma dobre notowania this tennis player has a high rating

- mam ochotę na coś dobrego I feel like something (really) tasty

- ocena dobra/bardzo dobra B/A

- dyplom z oceną bardzo dobrą a first class degree

- czekał na nią dobrą godzinę he waited for her for a good hour

- schudł dobre pięć kilo he’s lost a good five kilos

- świat nie dzieli się na dobrych i złych the world isn’t just made up of the good and the bad

- tłumaczyć komuś coś jak komu dobremu pot. to explain sth to sb very patiently

- tłumaczyłam jak komu dobremu, a on swoje I explained to him as best (as) I could, but it was no use a. it didn’t make any difference

- bardzo dobry Szkol. grade A

- obraca się teraz w lepszym towarzystwie he keeps better company nowadays

- lepszy z niego cwaniak he’s a real sly one a. real crafty bugger pot.

- zakochał się w niej na dobre he really fell for her

- zachmurzyło się a. niebo zachmurzyło się na dobre it’s really clouded over

- rozpadało się na dobre it’s really coming down

- zacząć się bawić w najlepsze to get into the swing of things

- kłamać w najlepsze to lie through one’s teeth

- dobra, dobra, nie wciskaj kitu yeah, yeah, tell it to the marines pot.

- dobra nasza a. dobra jest good for us

■ na dobre i na złe Relig. for better and for worse

- być z kimś na dobre i na złe to stick with sb through thick and thin

- dobre a. dobry sobie! iron. that’s a good one, I like that!

- dość tego dobrego! pot. that’s enough (of that)

- nic dobrego good-for-nothing

- być już dobrym a. pod dobrą datą pot. to be well oiled pot., to be far gone pot.

- iść a. walczyć z kimś o lepsze to compete a. vie with sb

- być w najlepszych rękach to be well looked after

- przenieść się do lepszego świata książk. to go the way of all flesh książk.

- dobremu wszędzie dobrze przysł. a good man is always a happy man

- lepsze jest wrogiem dobrego przysł. the best is the enemy of the good przysł.

- wszystko dobre, co się dobrze kończy przysł. all’s well that ends well przysł.

* * *

( ocena) ≈B

* * *

lepszy

1. (= wysokiej jakości, prawidłowy, pozytywny, sprawny, smaczny, skuteczny, korzystny) good; (= uprzejmy) good, kind ( dla kogoś to sb).

2. dobra godzina a good hour, the better part of an hour, at least an hour; nie było go dobrą godzinę he was out for at least an hour.

3. ( w zwrotach grzecznościowych) bądź tak dobry i... be so good l. kind and..., be a dear and...; dzień dobry! good morning!; dobry wieczór! good evening!; (życzę ci) wszystkiego dobrego l. najlepszego (I wish you) all the best.

4. ( w innych zwrotach) brać l. przyjmować coś za dobrą monetę take sth at face value; być dobrej myśli hope for the best; (być) na dobrej drodze (do czegoś) (be) on the royal road (to sth); być pod dobrą opieką be in good hands, be well taken care of; być z kimś w dobrej komitywie be well in with sb; (być) w dobrych rękach (be) in safe hands; dać komuś dobrą nauczkę teach sb a lesson; dobra opinia good opinion, reputability; dobra partia ( do małżeństwa) good catch; dobra robota fine job; dobra strona good point, strength, advantage ( czegoś of sth); dobra wola goodwill; dobra wróżba good l. happy omen, good sign; dobra wróżka fairy godmother; dobre imię good name, reputability, respectability; dobre maniery l. obyczaje good l. proper manners, social graces; dobry humor l. nastrój good humor, good l. high spirits; dobry interes good deal; dobry obyczaj good custom; dobry omen good l. happy omen; dobry znak good sign; Dobry Pasterz rel. the Good Shepherd; dobrymi chęciami piekło wybrukowane the road to hell is paved with good intentions; dostać dobrą nauczkę learn a lesson; dostać się w dobre ręce end up in good hands; gest dobrej woli goodwill gesture; mieć dobrą prasę have a good press; mieć/utrzymywać dobrą kondycję be/keep l. stay fit, be/keep l. stay in good shape; mieć dobre oko (do czegoś) have a good eye (for sth); mieć dobre oczy have good l. strong eyes; mieć dobrego nosa (do czegoś) have a good nose (for sth); na dobrą sprawę come to think of it, in fact; na dobre for good; na dobre i na złe for better or (for) worse; na frasunek dobry trunek przest. today's wine I drink today, tomorrow's sorrow I bear tomorrow; he that loves wine wants no woes; nic dobrego (z tego nie wyjdzie l. będzie) nothing good (will come out of this); przedstawiać kogoś/coś w dobrym świetle show sb/sth in a good l. favorable light; stare dobre czasy good old days; urodzić się pod dobrą gwiazdą be born under a lucky star; w dobrej wierze in good faith; wykazać się dobrą wolą show goodwill; zrobić dobre wrażenie make a good impression.

szkoln. ( ocena) B; dobry plus l. z plusem B plus, B+; bardzo dobry A.

przytrzymywać ipf.

1. (= nie pozwolić się ruszyć) hold down, keep down; przytrzymywało go dwóch silnych mężczyzn he was held down by two strong men.

2. (= nie pozwolić odejść) detain, delay; chciał już iść do domu, ale go przytrzymano he wanted to go home but he was detained.

3. (= nie pozwolić upaść) hold back; możesz mi przytrzymać drabinę? could you hold the ladder for me, please?

4. (= potrzymać) hold ( for a while); przytrzymać kogoś za rękę hold sb's hand for a while; przytrzymać komuś miejsce keep sb's seat, keep a seat for sb.

5. (np. złodzieja) detain, apprehend.

przytrzymywać się ipf. hold on ( czegoś to sth).

* * *

zdążyć pf.

1. (= nadążać) keep pace, keep up (za kimś/czymś with sb/sth).

2. (= być na czas) be in time ( na coś for sth).

3. (= zrobić coś w wyznaczonym czasie) finish on time, meet the deadline; zdążymy przed zmierzchem we'll make it before dusk.

4. tylko ipf. lit. (= podążać) head ( ku czemuś for l. toward sth); zdążać donikąd be getting nowhere.

- mają dom na wsi they have a. own a house in the country

- miał po ojcu warsztat samochodowy he had a. owned a garage left to him by his father

- nasze muzeum ma dużą kolekcję impresjonistów our museum has (got) a large collection of Impressionist paintings

- mam dla ciebie prezent/tę książkę o kotach I’ve got a present/that book about cats for you

- miał wszystkiego dwie pary butów he only had two pairs of shoes

- ubrała się w to, co miała she put on what she had

- nie mam psa I don’t have a. I haven’t got a dog

- nie mamy ani telewizora, ani pralki we have neither a TV nor a washing machine

- wydawnictwo nie ma funduszy na zatrudnienie specjalisty the publishers can’t afford to employ a specialist

- nie mam nic do jedzenia I’ve got nothing to eat, I don’t have anything to eat

- czy oni mają namiot? have they got a tent?, do they have a tent?

- masz scyzoryk? have you got a penknife?

- czy ma pan bagaż? have you got any luggage?

- czy macie gaz? have you got gas?

- mieć coś przy sobie to have sth on one

- masz przy sobie jakieś drobne? have you got any change on you?

- gdzie masz klucze/moją książkę? what have you done with the keys/my book?

- gdzie masz rower? where’s your bike? pot.

- mieć na coś to have money for sth

- miałem tylko na jedno piwo I only had for one beer

- (on) ma na przyjemności, a nie ma na lekarza he has money to spend on pleasures, but he can’t afford a doctor

- nie miał na nowe buty, a co dopiero na samochód he couldn’t afford a pair of new shoes, let alone a car

- mieć za co coś zrobić to have enough money to do sth, to be able to afford to do sth

- nie mieli za co wyjechać na wakacje they didn’t have enough to go on holiday, they couldn’t afford to go on holiday

- nie mają z czego żyć they don’t have enough to live on

- jak masz na imię? what’s your name?

- mam na imię Maria my name’s Maria

- (on) ma na nazwisko Nowak his (sur)name is Nowak

- mieć coś na sobie to have sth on, to be wearing sth

- miał (na sobie) granatowy garnitur he had a blue suit on, he was wearing a blue suit

- na głowie miała kapelusz, na szyi biały szalik she had a hat on her head and a white scarf round her neck

- nie mieć nic na sobie (być gołym) to have nothing on

- mieć kogoś u siebie (gościć) to have sb staying with one

- od tygodnia mamy u siebie teściów we’ve had my in-laws (staying) with us for the past week

- jeśli Legia wygra, mam u ciebie piwo! you owe me a beer if Legia win(s)

- masz!/macie! (weź/weźcie) here!

- macie kanapki, jedzcie! here’s the sandwiches, eat up! pot.

- masz, włóż to na siebie! here, put this on!

- (a) masz! (zadając razy) take that!

- (a) masz za to, że kłamiesz, a masz, a masz! (and) take that for lying! and that! and that! pot.

- masz za swoje! (dobrze ci tak) serves you right!

- ma za swoje, że jest taki naiwny it serves him right for being so naive

- mamy teraz za swoje dobre serce! that’s the thanks we get for being nice a. for all our kindness!

- masz ci (los) a. masz tobie! blast (it)! pot., damn (it)! pot.

- masz ci los, zapomniałam parasola! blast, I’ve forgotten my umbrella!

- masz go/ją/ich! (wyrażające zaskoczenie) just look at him/her/them!

- masz go, jaki mądrala! look at him, Mr Clever Dick! GB pot.

- mieć dwadzieścia lat to be twenty (years old)

- ile ona ma lat? how old is she?

- mieć dwa metry wzrostu/wysokości to be two metres tall/high

- mieć sześć metrów głębokości/szerokości/długości to be six metres deep/wide/long

- pokój ma sześć metrów na pięć the room is six by five metres

- dom będzie miał siedem pięter the house will be seven storeys high a. will have seven storeys

- kilometr ma tysiąc metrów one kilometre is a thousand metres

- pokój ma dwa okna the room has two windows

- miał niebieskie oczy/siwe włosy he had blue eyes/grey hair

- miała dziurawe buty she had holes in her shoes

- kubek ma wyszczerbiony brzeg the mug’s rim is chipped

- miała męża Włocha/inżyniera her husband was Italian/an engineer

- mieć talent/cierpliwość/odwagę to have talent/patience/courage

- nie mieć talentu/cierpliwości/odwagi to lack talent/patience/courage

- mieć takt/rozsądek to be tactful/sensible

- mieć (swoje) wady i zalety to have one’s good and bad points

- zasłony mają kolor wiśni the curtains are cherry red in colour

- działka ma kształt prostokąta a. prostokątny the allotment is rectangular (in shape)

- jej perfumy miały słodkawy zapach/zapach konwalii her scent was sweet smelling/smelled of lily of the valley

- urodę miała po matce, a talent po ojcu her looks came from her mother and her talent from her father

- za całe umeblowanie pokój miał zdezelowany stół the only piece of furniture in the room was a rickety table

- mieć w sobie coś (być interesującym) to have a certain something

- on ma w sobie coś z dziecka/roztargnionego profesora there is something of the child/the absent-minded professor in a. about him

- nie mieć nic do czegoś to have nothing to do with sth

- jej wyjazd nie ma nic do naszych planów her going away has nothing to do with our plans

- marzenia mają to do siebie, że rzadko się spełniają the thing about dreams is that they rarely come true

- miała to do siebie, że zawsze się spóźniała the thing about her was that she was always late

- mieć gorączkę a. temperaturę to have a. be running a temperature

- mieć 39° gorączki to have a temperature of 39 degrees

- mieć złamaną nogę to have a broken leg

- mieć częste bóle głowy to have frequent headaches

- mieć pragnienie to be thirsty

- mieć dobry apetyt to have a good a. hearty appetite

- mieć wadę a. defekt to have a defect

- mieć gumę pot. (w samochodzie) to have a flat pot.

- mam nadzieję, że… I hope that…

- mieć ochotę coś zrobić to feel like doing sth

- miała ochotę płakać she felt like crying

- mieć przekonanie/pewność, że… to be convinced/sure a. certain that…

- mieć kogoś/czegoś dość a. dosyć to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

- mam tego powyżej uszu a. po dziurki w nosie! pot. I’ve had it up to here! pot.

- mieć coś wypisane w oczach a. na czole a. na twarzy to have sth written all over one’s face

- miała winę wypisaną na twarzy she had guilt written all over her face

- to dziecko nie ma matki/ojca this boy/girl has no mother/father

- ona nie ma rodzeństwa she has no brothers or sisters

- ona będzie miała dziecko she’s going to have a. she’s expecting a baby

- miała z nim dwóch synów she had two sons by him

- miał za żonę piekielnicę his wife was a real she-devil a. spitfire

- nie miał do kogo zwrócić się o pomoc he had no-one to turn to for help

- mieć kogoś przy sobie a. obok siebie a. przy boku to have sb at one’s side

- mieć kogoś/coś na uwadze a. na względzie to have sb/sth in mind, to take sb/sth into consideration

- mieć z kimś porachunki to have a bone to pick with sb

- mieć kogoś/coś przeciwko sobie to have sb/sth against one

- miał przeciwko sobie opinię publiczną public opinion was against him

- mieć przyjemność/zaszczyt coś zrobić książk. to have the pleasure/honour to do a. of doing sth

- miałem zaszczyt poznać pańskich rodziców I had the honour of meeting your parents

- mam przyjemność przedstawić państwu naszego gościa I have the pleasure of introducing our guest

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the honour of speaking? książk., także iron.

- mieć coś/nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have something/nothing against sb/sth

- mieć coś do kogoś pot. to have something against sb

- do ciebie nic nie mam I’ve got nothing against you

- mieć coś na kogoś to have the goods a. the dope on sb pot.

- niczego na mnie nie mają they’ve got nothing on me pot.

- mam z nią do pomówienia a. pogadania I need to have a (serious) talk with her

- mieć kogoś nad sobą to have sb above one

- kierownik ma nad sobą dyrektora, a dyrektor – zarząd the manager answers to the director and the director answers to the board

- mieć kogoś pod sobą to be in charge of sb

- (ona) ma pod sobą dwudziestu pracowników she’s in charge of a staff of twenty

- kapral miał pod sobą dziesięciu żołnierzy the corporal had ten men under his command a. under him

- mieć kogoś za sobą (być popieranym) to have sb behind one, to have sb’s backing

- mieli za sobą większość the majority was a. were behind them, they had the majority behind them

- mieć kogoś za głupca to take sb for a fool

- ich zachowanie mam za nieco naiwne I consider their behaviour rather naive

- za kogo pan mnie ma! who do you take me for!, who do you think I am!

- mieć w kimś rywala/sojusznika to have a rival/an ally in sb

- mieć kogoś pot. (być związanym z kimś) to have somebody, to be involved with somebody

- chwalił się, że miał je wszystkie pot. (odbył stosunek) he boasted of having had them all pot.

- płacą tak dużo, że mogą mieć każdego they pay so much they can take on a. hire anyone they like

- mam dobrą komunikację do pracy I’ve got good connections to work

- centrum miasta ma dobrą komunikację z przedmieściami there are good connections from the city centre to the suburbs

- mieć słuszność a. rację to be right

- mieć ciepło/przytulnie to be warm/cosy

- owinęła dziecko szalem, żeby miało ciepło she put a scarf round the baby to keep him/her warm

- mam daleko/blisko do szkoły I have a long way/I don’t have far to go to school

- ty to masz dobrze, nie musisz wstawać o siódmej it’s alright for you, you don’t have to get up at seven (a.m.)

- mieliśmy tu wczoraj burzę/śnieżycę we had a storm/snowstorm here yesterday

- mamy dziś słoneczną pogodę it’s sunny today

- mam dziś kiepski dzień I’m having one of those days (today)

- kłopotów z nim miałam co niemiara I’ve had no end of trouble with him

- co ja z tobą mam? what am I to do with you?

- jest całkiem młoda, chciałaby jeszcze mieć coś z życia she’s still very young, she’d like to get something out of life pot.

- (on) haruje od świtu do nocy i co z tego ma? he slaves away from morning to night, and what does he have to show for it?

- miał przed sobą kilka godzin marszu he had several hours of walking ahead of a. in front of him

- miała przed sobą trudną rozmowę z szefem she had a difficult conversation with the boss ahead of her

- mieć przed sobą przyszłość to have a (bright) future ahead of a. before one

- miał przed sobą karierę he had a brilliant career ahead of a. in front of him

- mieć coś za a. poza sobą to have sth behind one

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- mam już to wszystko za sobą all that is behind me now

- mam co robić, nie nudzę się I’ve got things to do, I don’t sit around

- nie mieć gdzie mieszkać/spać to have nowhere to live/sleep

- nie mam gdzie przenocować I have nowhere to spend the night

- nie mieć kiedy spać/jeść/odpocząć to not have time to sleep/eat/relax

- nie mają kiedy w ścianach wiercić, tylko w niedzielę! of course, they have to drill holes in the wall on a Sunday!

- mieć czas to have time (coś zrobić to do sth)

- nie miałem czasu zająć się twoją sprawą I didn’t have time to deal with your problem

- na napisanie wypracowania macie godzinę you have an hour to write the essay

- nie miałeś mi tu kogo przyprowadzić!? why did you have to bring him/her/them here (of all people)?!

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia (dużo/mało wiedzieć) to have something/nothing to say (na temat kogoś/czegoś about sb/sth)

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia a. gadania pot. (o decydującym głosie) to have a say/no say

- ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia a. gadania she has no say in the matter

- nie mamy już sobie nic więcej do powiedzenia we’ve got nothing more to say to each other

- mieć zły/dobry czas Sport to have a poor/good a. fast time

- mieć pierwsze/dziesiąte miejsce Sport to come first/tenth, to be in first/tenth place

- mam z nią wielką wygodę, sprząta, robi mi zakupy she’s a great help to me: she cleans and does my shopping

- nie masz co narzekać you’ve got nothing to complain about

- nie masz co się denerwować there’s no reason (for you) to get upset

- nie masz czego a. co żałować, film był kiepski you didn’t miss much: the film was hopeless

- w domu nie masz co się pokazywać you’d better not show your face at home pot.

- (on) ma teraz naradę ze swym zastępcą he’s in conference at the moment with his deputy

- mieć sprawę a. proces to be on trial (o coś/o zrobienie czegoś for sth/for doing sth)

- ma sprawę a. proces o zabójstwo/spowodowanie wypadku samochodowego he’s on trial for murder/causing a car accident

- mieć studia a. wyższe wykształcenie to have completed higher education

- mój ojciec miał tylko cztery klasy my father only did four years at school

- miał już zawód i mógł rozpocząć samodzielne życie he’d completed his training and could now start his own life

- miał dwa fakultety he had graduated in two subjects

- mamy drugi tydzień zimy it’s the second week of winter

- którego dziś mamy? what’s the date today?

- mamy dziś pierwszy stycznia/poniedziałek it’s January the 1st/Monday today

- którą masz godzinę? what time do you make it? pot.; what’s the time by your watch?

- mieć kogoś/coś po prawej/lewej stronie to have sb/sth on one’s right/left

- miał przed/za sobą dwóch strażników he had a. there were two guards in front of him/behind him

- masz to zrobić natychmiast! you’re to do it right now!

- co mam zrobić/jej powiedzieć? what am I (supposed) to do/tell her?

- po co się mam wysilać? why should I bother?, why should I make the effort?

- masz tego nikomu nie powtarzać! (and) don’t go repeating a. telling it to anyone!

- i ja mam w to uwierzyć? and you/they want me to a. I’m supposed to believe that?

- mieć coś do zrobienia to have sth to do

- ma obowiązek do spełnienia s/he has a duty to perform

- mam sprawę do załatwienia I’ve got something to sort out

- mamy zaległości do odrobienia we’ve got a backlog of work to catch up on

- miano zburzyć ich dom their house was to be demolished

- samolot miał wylądować w Warszawie, ale… the plane was supposed to land a. have landed in Warsaw, but…

- podobno jutro ma być ładna pogoda it’s supposed to be good a. nice weather tomorrow

- w pozostałej części kraju ma nadal padać in the rest of the country continuing rain is expected

- miała umrzeć w nędzy w wieku czterdziestu lat she was to die in poverty at the age of forty

- przyszłość miała pokazać, że się myli subsequent events were to prove him/her wrong

- jak się miało okazać as things a. it turned out; as it transpired książk.

- i co ja mam z tobą zrobić? what am I (supposed) to do with you?

- jeśli mielibyśmy się nie zobaczyć przed twoim wyjazdem, baw się dobrze in case we don’t see each other before you leave, have a good time

- niech się stanie, co się ma stać let things happen as they will

- właśnie miałem wyjść, kiedy zadzwonił telefon I was just about to leave a. just on the point of leaving when the phone rang

- właśnie miałam powiedzieć to samo I was just about to a. just going to say the same thing

- czy mam przez to rozumieć, że… am I to understand (by that) that…

- mieć coś do sprzedania/zaproponowania to have sth to sell/propose

- choćby a. żeby nie wiem co się miało stać, (to)… no matter what happens a. might happen…

- choćbym a. żebym miał pęknąć a. trupem paść pot. even if it kills me pot.

- mam już napisaną pracę I’ve already written the essay

- miał ukończone wyższe studia he had been to university/college

- czy macie załatwione bilety? have you booked/got the tickets?

- pieniądze mam dobrze schowane I’ve put the money in a safe place

- mam obiecaną podwyżkę I’ve been promised a rise

- miał przykazane trzymać język za zębami he was a. he’d been told to keep his mouth shut pot.

- ona miałaby mi się podobać? you think I find her attractive?

- miałbyś sumienie to zrobić? could you do (something like) that (with a clear conscience)?

- to ma być hotel czterogwiazdkowy? (z dezaprobatą) and you/they call this a. this is supposed to be a four-star hotel?!

- ten grubas to miałbym być ja!? (z niedowierzaniem) is this/that fatso really me? pot.

- pokazał nam skórę tygrysa, którego miał upolować w Afryce (z powątpiewaniem) he showed us the skin of a tiger, which he is supposed to have killed in Africa

- ciotka wyzdrowiała i ma się dobrze auntie has recovered and is doing well

- jak się mają twoi rodzice? how are your parents?

- jak się masz! (powitanie) how are you?; how’s it going? pot.

- mam się dzisiaj lepiej I feel better today

- sprawy mają się nieźle things are working out (quite) well

- jak się rzeczy mają? how do things stand?

- rzecz ma się tak, że… the thing is that…

- jak te dwie wersje mają się do siebie? how do the two versions compare?

- jak to się ma jedno do drugiego? how do the two compare?

- teoria nijak się miała do praktyki the theory was (completely) divorced from practice

- A tak się ma do B, jak C do D a. A i B tak się mają do siebie, jak C i D A is to B like C is to D

- mieli się do siebie jak dzień do nocy they were like chalk and cheese

- mieć się za artystę/człowieka honoru to consider oneself (to be) an artist/a man of honour

- (on) ma się za Bóg wie co pot. he thinks he’s God (almighty) pot.

- miała się za bliską śmierci she thought she was about to a. going to die

- miało się a. dzień miał się ku zachodowi it was getting towards sunset

- sytuacja ma się ku lepszemu the situation is looking better

- ma się na deszcz it looks like rain

- miało się na burzę a storm was brewing, there was thunder in the air

- wiedzieć, jak się rzeczy mają to know how things stand a. are

- winien i ma debit and credit

- zapisać coś po stronie „ma” to enter sth on the credit side

- (już) mam! mieszkaliśmy na tej samej ulicy! I’ve got it! we used to live in the same street!

- mam cię! a. tu cię mam! (złapałem cię, przyłapałem cię) I’ve got you!; got you! pot.

- mam cię, już mi nie uciekniesz! got you, you won’t get away now!

■ ma się rozumieć a. wiedzieć! it a. that goes without saying!

- ma się rozumieć, że przyjdę of course I’ll come

- mieć głowę a. łebpot. (na karku a. nie od parady) to have a good head on one’s shoulders

- on to ma łeb! he’s no fool!

- mieć głowę do interesów to have a good head for business

- nie mam teraz do tego głowy I don’t want to think about it/that now

- mieć kogoś/coś w nosiepot. a. gdzieśeuf. a. w głębokim poważaniueuf. to not care a damn about sb/sth pot.; to not give a monkey’s about sb/sth pot., euf.

- mam to wszystko gdzieś! pot. to hell with it all! pot.

- mieć kogoś/coś w dupie wulg. to not give a shit a. toss GB about sb/sth wulg.

- sie masz! pot. (powitanie) hi! pot.

* * *

1. (= środki do życia) keep, maintenance; koszty utrzymania cost of living; środki utrzymania means of support, maintenance; być na czyimś utrzymaniu depend financially on sb, live off sb; mieć rodzinę na utrzymaniu have a family to provide for l. to keep; zapewniać komuś utrzymanie make provision for sb; zarabiać na utrzymanie earn l. make a living; (= być żywicielem rodziny) bring home the bacon; jak zarabiasz na utrzymanie? what do you do for a living?, how do you earn l. make your living?

2. (= wikt, wyżywienie) board.

- potrzymać dziecko na ręku to hold a child in one’s arms

- potrzymać termometr w ustach/pod pachą przez kilka minut to keep a. hold the thermometer in one’s mouth/under one’s armpit for a few minutes

- potrzymaj tabletkę pod językiem do rozpuszczenia hold the tablet under your tongue until it melts

- dał mi swój aparat fotograficzny do potrzymania he gave me his camera to hold for him

- potrzymam u siebie tego psa, dopóki nie znajdzie się właściciel I’ll keep that dog until the owner is found

- potrzymali się chwilę za ręce they held one another’s hand for a while

- życie na ziemi life on earth

- poszukiwanie form życia w kosmosie the search for life forms in the universe

- wiosną budzi się życie in spring everything comes to life

- uratować komuś życie to save sb’s life

- zamach na życie cara an attempt on the tsar’s life

- pożegnać się a. rozstać się z życiem to depart this life

- odebrać sobie życie to take one’s (own) life

- stracić życie to lose one’s life

- jej syn przypłacił to życiem her son paid for it with his life

- ujść z życiem to escape with one’s life

- ten błąd kosztował ją życie that mistake cost her her life

- oddać za kogoś/coś życie to lay down a. give one’s life for sb/sth książk.

- pozostawać przy życiu to remain alive

- lekarze utrzymywali pacjenta przy życiu przez dwie doby the doctors managed to keep the patient alive for two days

- tylko praca trzyma go przy życiu work is the only thing that keeps him going pot. a. keeps him alive

- nieliczni pasażerowie pozostali przy życiu the few surviving passengers

- nigdy w życiu nie widziałam czegoś takiego I’ve never seen anything like it (in my life)

- już za życia był postacią legendarną he was a legend in his own lifetime

- za życia babci to było nie do pomyślenia it was unthinkable in grandma’s time

- kalendarium życia poety significant dates in the poet’s life

- całe swoje dorosłe życie spędził w tym mieście he spent his entire adult life in this town

- cieszyć się życiem to enjoy life

- używać życia to live life to the full

- ułożyć sobie życie na nowo to make a new life for oneself

- nadawać sens czyjemuś życiu to give sb’s life meaning

- styl życia a lifestyle, a way of life

- szkoła przystosowuje dzieci do życia the purpose of a school is to adjust children to social life

- życie duchowe/seksualne/zawodowe sb’s spiritual/sex/working life

- wtrącać się w czyjeś życie to interfere in sb’s affairs a. life

- urządzić sobie życie to arrange one’s life

- mieć łatwe/trudne życie to have an easy/a hard life

- życie go nie rozpieszcza his life is not all roses

- zarabiać na życie to earn a living, to make one’s living

- zarabia na życie malowaniem portretów he makes his living painting portraits

- poziom życia the standard of living, living standards

- ludzie pozbawieni środków do życia people deprived of a means of livelihood

- ledwo mu starcza na życie he barely has enough to live on

- życie w stolicy jest bardzo drogie life in the capital is very expensive

- pieniądze na życie housekeeping (money)

- tak jest w teorii, ale nie w życiu that’s how it is in theory, but not in practice a. real life

- zupełnie nie zna życia he’s totally inexperienced

- historia z życia wzięta a true-life story

- być pełnym życia to be full of life a. vigour

- tryskać życiem to be bursting with energy

- z życiem, panowie! look lively, men! pot.

- miasto od świtu tętni a. kipi życiem the city pulsates with life from the crack of dawn

- po latach zastoju życie budzi się w tutejszych miasteczkach after years of stagnation the local villages are coming (back) to life

- poznać życie mieszkańców/szlachty to learn about the life of the locals/nobility

- życie publiczne/społeczne/kulturalne public/social/cultural life

- średni czas życia samochodu the average life of a car

- państwo nie może utrzymywać przy życiu nierentownych przedsiębiorstw the state can’t keep unprofitable companies alive

- □ nocne życie miasta the city’s nightlife

- życie intymne sb’s love life

- życie osobiste a. prywatne private life

- życie wieczne Relig. eternal a. everlasting life

■ bój a. walka a. wojna na śmierć i życie a life-and-death struggle, a struggle to the death

- brać życie lekko to be light-hearted

- brać życie na serio a. patrzeć poważnie na życie to take life seriously

- być bez życia to be lifeless

- być czyimś życiem książk. to be sb’s life

- być nie do życia (być słabym) to be half dead a. more dead than alive; (być niezaradnym) to not be cut out for this life a. world; (o mieście) to be impossible a. hard to live in

- dać komuś życie książk. to give sb the gift of life

- dać znak życia (napisać list) to drop a line

- darować komuś życie książk. to spare sb’s life

- jeśli ci życie miłe książk. if you value your life

- w szkole nie miał życia, koledzy go szykanowali pot. he had a hard a. tough time at school, he was bullied all the time

- mężczyzna/kobieta mojego życia the man/woman in my life

- mieć święte życie to live a. lead the life of Riley pot.

- mieć własne życie to have a life of one’s own, to live one’s own life

- ma życie usłane różami his life is a bed of roses

- nie zaznać a. zakosztować życia to not taste life

- póki życia przest. until a. to the end of one’s days

- przypłacić a. okupić coś życiem książk. to pay for sth with one’s life, to lay down a. give one’s life for sth

- samo życie that’s life, such is life

- sprawa a. kwestia życia i śmierci a matter of life and death

- szkoła życia książk. school of hard knocks

- tchnąć w coś życie książk. to breathe (new) life into sth

- usunąć się z czyjegoś życia książk. to part company with sb

- wchodzić w życie [młodzież, nastolatek] to leave home; [ustawa, przepis] to come into a. to take effect

- wprowadzić a. wcielić coś w życie to bring a. put sth into effect

- zatruwać a. obrzydzać komuś życie to make life hell for sb pot.

- złamać sobie/komuś życie to make one’s/sb’s life a misery

- życie się ledwie w nim kołacze he’s ready to give up the ghost