-
41 Liber
1.līber, ĕra, ĕrum (old form, loebesum et loebertatem antiqui dicebant liberum et libertatem. Ita Graeci loibên et leibein, Paul. ex Fest. p. 121 Müll.; cf. 2. Liber), adj. [Gr. root liph-, liptô, to desire; cf. Sanscr. lub-dhas, desirous; Lat. libet, libido], that acts according to his own will and pleasure, is his own master; free, unrestricted, unrestrained, unimpeded, unshackled; independent, frank, open, bold (opp. servus, servilis).I.In gen.; constr. absol., with ab, the abl., and poet. also with gen.(α).Absol.:(β).dictum est ab eruditissimis viris, nisi sapientem liberum esse neminem. Quid est enim libertas? Potestas vivendi ut velis,
Cic. Par. 5, 1, 33:an ille mihi liber, cui mulier imperat, cui leges imponit, praescribit, jubet, vetat? etc.,
id. ib. 5, 2, 36:ad scribendi licentiam liber,
id. N. D. 1, 44, 123:agri immunes ac liberi,
Cic. Verr. 2, 2, 69, § 166:integro animo ac libero causam defendere,
unprejudiced, unbiased, id. Sull. 31, 86:liberi ad causas solutique veniebant,
not under obligations, not bribed, id. Verr. 2, 2, 78 § 192; cf.:libera lingua,
Plaut. Cist. 1, 2, 9:cor liberum,
id. Ep. 1, 2, 43:vocem liberam mittere adversus aliquem,
Liv. 35, 32, 6:libera verba animi proferre,
Juv. 4, 90: judicium [p. 1057] audientium relinquere integrum ac liberum, Cic. Div. 2, 72, 150:aliquid respuere ingenuo liberoque fastidio,
id. Brut. 67, 236:libero tempore, cum soluta nobis est eligendi optio,
id. Fin. 1, 10, 33:tibi uni vexatio direptioque sociorum impunita fuit ac libera,
id. Cat. 1, 7, 18:pars quaestionum vaga et libera et late patens,
id. de Or. 2, 16, 67:liberum arbitrium eis populo Romano permittente,
Liv. 31, 11 fin.; cf. id. 37, 1, 5:mandata,
full powers, unlimited authority, id. 37, 56; 38, 8:fenus,
unlimited, id. 35, 7: custodia, free custody (i. e. confinement to a house or to a town), id. 24, 45; Vell. 1, 11, 1;v. custodia, II.: legatio, v. legatio: suffragia,
the right of voting freely, Juv. 8, 211:locus,
free from intruders, undisturbed, secure, Plaut. Poen. 1, 1, 49; 3, 2, 25; id. Cas. 3, 2, 4: aedes, a free house, free dwelling (assigned to the use of ambassadors of friendly nations during their stay in Rome), Liv. 30, 17 fin.; 35, 23; 42, 6:lectulus,
i. e. not shared with a wife, Cic. Att. 14, 13, 5: toga ( poet. for virilis toga), a man's (prop. of one who is his own master), Ov. F. 3, 771:vestis,
id. ib. 3, 777:libera omnia sibi servare,
to reserve to one's self full liberty, Plin. Ep. 1, 5.— Comp.:hoc liberiores et solutiores sumus, quod, etc.,
Cic. Ac. 2, 3, 8:est finitimus oratori poëta, numeris astrictior paulo, verborum licentia liberior,
id. de Or. 1, 16, 70:liberiores litterae,
id. Att. 1, 13, 1:amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior,
freer, more unrestrained, more cheerful, id. Lael. 18 fin.:paulo liberior sententia,
Quint. 4, 2, 121:liberior in utramque partem disputatio,
id. 7, 2, 14:fusiores liberioresque numeri,
id. 9, 4, 130:officia liberiora plenioraque,
id. 6, 1, 9:(flumina) campo recepta Liberioris aquae,
freer, less impeded, Ov. M. 1, 41; cf.:(Tiberinus) campo liberiore natat,
freer, opener, id. F. 4, 292:liberiore frui caelo,
freer, opener, id. M. 15, 301.— Sup.:liberrimum hominum genus, comici veteres tradunt, etc.,
the frankest, most free-spoken, Quint. 12, 2, 22; cf.:liberrime Lolli,
most frank, most ingenuous, Hor. Ep. 1, 18, 1:indignatio,
id. Epod. 4, 10.—Free or exempt from, void of; with ab:(γ).Mamertini vacui, expertes, soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestia, munere,
Cic. Verr. 2, 4, 10, § 23; cf.:(consul) solutus a cupiditatibus, liber a delictis,
id. Agr. 1, 9, 27:ab observando homine perverso liber,
id. Att. 1, 13, 2:liber a tali irrisione Socrates, liber Aristo Chius,
id. Ac. 2, 39, 123:ab omni animi perturbatione liber,
id. Off. 1, 20, 67; id. N. D. 2, 21, 55:loca abdita et ab arbitris libera,
id. Att. 15, 16, B:libera a ferro crura,
Ov. P. 1, 6, 32:animus liber a partibus rei publicae,
Sall. C. 4.—With abl.:(δ).animus omni liber curā et angore,
free from, without, Cic. Fin. 1, 15:animus religione,
Liv. 2, 36:animus cogitationibus aliis,
Quint. 11, 2, 35:mens omnibus vitiis,
id. 12, 1, 4; cf.:liberis odio et gratia mentibus,
id. 5, 11, 37:omni liber metu,
Liv. 7, 34:liber invidia,
Quint. 12, 11, 7:equus carcere,
Ov. Am. 2, 9, 20.—With gen. ( poet.):(ε).liber laborum,
Hor. A. P. 212:fati gens Lydia,
Verg. A. 10, 154:curarum,
Luc. 4, 384. — Comp.:liberior campi,
having a wider space, Stat. S. 4, 2, 24.—Liberum est, with subject-clause:II.quam (opinionem) sequi magis probantibus liberum est,
it is free, permitted, allowable, Quint. 6, 3, 112; Plin. Ep. 1, 8:dies eligere certos liberum erat,
Plin. 30, 2, 6, § 16.—So in abl. absol.:libero, quid firmaret mutaretve,
Tac. A. 3, 60.In partic.A.Free, in a social point of view, not a slave (opp. servus;B.also to ingenuus): neque vendendam censes quae libera est,
Ter. Ad. 2, 1, 40; cf. id. ib. v. 28:dis habeo gratiam quom aliquot affuerunt liberae, because slaves were not permitted to testify,
id. And. 4, 4, 32; opp. ingenuus, free-born:quid ea? ingenuan' an festucā facta e servā liberast?
Plaut. Mil. 1, 1, 14:in jure civili, qui est matre liberā, liber est,
Cic. N. D. 3, 18, 45; id. Caecin. 36, 96:si neque censu, neque vindictā, nec testamento liber factus est (servus), non est liber,
id. Top. 2, 10:quae (assentatio) non modo amico, sed ne libero quidem digna est,
of a freeman, id. Lael. 24, 89; Quint. 11, 1, 43:liberorum hominum alii ingenui sunt, alii libertini,
Gai. Inst. 1, 10; cf. sqq.: ex ancilla et libero jure gentium servus nascitur, id. ib. 1, 82; cf. § 85; Paul. Sent. 2, 24, 1 sqq.—Free, in a political point of view;C.said both of a people not under monarchical rule and of one not in subjection to another people,
Cic. Rep. 1, 32, 48; cf.:ut ex nimia potentia principum oritur interitus principum, sic hunc nimis liberum populum libertas ipsa servitute afficit,
id. ib. 1, 44, 68:liber populus,
id. ib. 3, 34, 46:(Demaratus) vir liber ac fortis,
democratic, republican, fond of liberty, id. ib. 2, 19, 34:civitates liberae atque immunes,
free from service, Liv. 37, 55:provinciae civitatesque liberae,
Suet. Vesp. 8:libera ac foederata oppida,
id. Calig. 3:Roma patrem patriae Ciceronem libera dixit,
Juv. 8, 244.—In a bad sense, esp. with reference to sensual pleasure, unbridled, unchecked, unrestrained, licentious:2.quam liber harum rerum multarum siet (Juppiter),
Plaut. Am. prol. 105:adulescens imprudens et liber,
Ter. Eun. 3, 1, 40; cf.:sit adulescentia liberior,
somewhat freer, Cic. Cael. 18, 42:amores soluti et liberi,
id. Rep. 4, 4, 4:consuetudo peccandi,
id. Verr. 2, 3, 76, § 177.—Hence, adv.: lībĕrē, freely, unrestrictedly, without let or hinderance; frankly, openly, boldly:qui nihil dicit, nihil facit, nihil cogitat denique, nisi libenter ac libere,
Cic. Par. 5, 1, 34:animus somno relaxatus solute movetur et libere,
id. Div. 2, 48, 100:respirare,
id. Quint. 11, 39:constanter et libere (me gessi),
id. Att. 4, 16, 9:consilium dare,
id. Lael. 13, 44:aliquid magis accusatorie quam libere dixisse,
id. Verr. 2, 2, 72, § 176:omnia libere fingimus et impune,
Quint. 6, 1, 43:ut ingredi libere (oratio), non ut licenter videatur errare,
Cic. Or. 23, 77.— Comp.:liberius vivendi fuit potestas,
Ter. And. 1, 1, 23:loqui,
Cic. Planc. 13, 33:fortius liberiusque defendere,
Quint. 12, 1, 21:liberius si Dixero quid,
Hor. S. 1, 4, 103:maledicere,
id. ib. 2, 8, 37:longius et liberius exseritur digitus,
Quint. 11, 3, 92; cf. id. 11, 3, 97:ipsaque tellus Omnia liberius, nullo poscente, ferebat,
freely, of itself, spontaneously, Verg. G. 1, 127.līber, ĕri ( gen. plur. liberūm, Att. ap. Cic. Tusc. 3, 9; Turp. ap. Non. 495, 26; Cic. Verr. 2, 1, 15, § 40; 2, 1, 30, § 77; Tac. A. 2, 38; 3, 25 saep.; cf. Cic. Or. 46, 155;I.but also: liberorum,
Cic. Verr. 2, 1, 30, § 76; 2, 5, 42, § 109), m. [1. liber], a child.Sing. (post-class. and rare):II.si quis maximam portionem libero relinquat,
Cod. Just. 3, 28, 33; 5, 9, 8 fin.; Quint. Decl. 2, 8.—Plur., children (freq.; but in class. Lat. only of children with reference to their parents: pueri = children in general, as younger than adulescentes; cf. Krebs, Antibarb. p. 657 sq.).A.Lit.: liberorum genus, Enn. ap. Cic. Or. 46, 155 (Trag. v. 347 Vahl.): liberorum sibi quaesendum gratia, id. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):2.cum conjugibus et liberis,
Cic. Att. 8, 2, 3:eum ex C. Fadii filiā liberos habuisse,
id. ib. 16, 11, 1:liberos procreare,
id. Tusc. 5, 37, 109:suscipere liberos,
id. Verr. 2, 3, 69, § 161:per liberos te precor,
Hor. Epod. 5, 5:dulces,
id. ib. 2, 40:parvuli,
Quint. 2, 15, 8;opp. parentes,
id. 11, 1, 82; 3, 7, 18; 26; 6, 1, 18; 6, 5 al.: mater quae liberos, quasi oculos (amisit), orba est, Sulp. ap. Paul. ex Fest. p. 182 Müll.: jus trium liberorum, under the emperors, a privilege enjoyed by those who had three legitimate children (it consisted in the permission to fill a public office before one's twenty-fifth year, and in freedom from personal burdens); this privilege was sometimes also bestowed on those who had fewer than three children, or even none at all; also of one child:non est sine liberis, cui vel unus filius unave filia est,
Dig. 50, 16, 148; Plaut. Aul. 4, 10, 6; Ter. Hec. 2, 1, 15; id. Heaut. 1, 1, 99; id. And. 5, 3, 20; Cic. Phil. 1, 1, 2; id. de Imp. Pomp. 12, 33; id. Verr. 2, 1, 15, § 40; ib. 30, § 76 Zumpt; cf. also Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5:neque ejus legendam filiam (virginem Vestalem)... qui liberos tres haberet,
Gell. 1, 12, 8:uxores duxerant, ex quibus plerique liberos habebant,
Caes. B. C. 3, 110, 2.—Of grandchildren and great-grandchildren:liberorum appellatione nepotes et pronepotes ceterique qui ex his descendunt, continentur,
Dig. 50, 16, 220; cf.:liberi usque ad trinepotem, ultra hos posteriores vocantur,
ib. 38, 10, 10, § 7:habitus sis in liberum loco,
Cic. Verr. 2, 1, 15, § 40.—Esp.(α).Of sons (opp. daughters):(β).procreavit liberos septem totidemque filias,
Hyg. Fab. 9.—Of children in gen. = pueri:B.praecepta Chrysippi de liberorum educatione,
Quint. 1, 11, 17; cf.: Catus aut de liberis educandis, the title of a book by Varro, v. Gell. 4, 19, 2; Macr. S. 3, 6, 5.—Transf., of animals, young:3.liberis orbas oves,
Plaut. Capt. 4, 2, 38.—Comically:quaerunt litterae hae sibi liberos: alia aliam scandit,
Plaut. Ps. 1, 1, 23.Līber, ĕri (Sabine collat. form, loebasius, acc. to Serv. Verg. G. 1, 7; cf. 1. liber, and libertas init.), m. [Gr. leibô, to pour; loibê, a drink - offering; Lat. libare], an old Italian deity, who presided over planting and fructification; afterwards identified with the Greek Bacchus:B.hunc dico Liberum Semelā natum, non eum, quem nostri majores auguste sancteque Liberum cum Cerere et Libera consecraverunt. Sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera: quod in Libera servant, in Libero non item,
Cic. N. D. 2, 24, 62; cf. Serv. Verg. G. 1, 5; Cic. Leg. 2, 8, 19:tertio (invocabo) Cererem et Liberum, quod horum fructus maxime necessarii ad victum: ab his enim cibus et potio venit e fundo,
Varr. R. R. 1, 1, 5:Liber et alma Ceres,
Verg. G. 1, 7:ex aede Liberi,
Cic. Verr. 2, 4, 57, § 128;in a pun with 1. liber,
Plaut. Capt. 3, 4, 46; cf. id. Curc. 1, 2, 21; id. Stich. 5, 4, 17; so in a pun with liber, free:quiaque adeo me complevi flore Liberi, Magis libera uti lingua collibitum est mihi,
Plaut. Cist. 1, 2, 8; cf.:salve, anime mi, lepos Liberi, ut veteris ego sum cupida, etc.,
id. Curc. 1, 2, 3.— Connected with pater:sic factum, ut Libero patri repertori vitis hirci immolarentur,
Varr. R. R. 1, 2, 19:Romulus et Liber pater,
Hor. Ep. 2, 1, 5:per vestigia Liberi patris,
Plin. 4, 10, 17, § 39:patre favente Libero fetis palmitibus,
Col. 3, 21, 3:Libero patri in monte res divina celebratur,
Macr. S. 1, 18, 4.—Meton., wine:4. I.illud, quod erat a deo donatum, nomine ipsius dei nuncupabant: ut cum fruges Cererem appellamus, vinum autem Liberum: ex quo illud Terentii (Eun. 4, 5, 6): sine Cerere et Libero friget Venus,
Cic. N. D. 2, 23, 60:Liberum et Cererem pro vino et pane,
Quint. 8, 6, 24; cf. also Plaut. Curc. 1, 2, 4 supra:sed pressum Calibus ducere Liberum Si gestis, etc.,
Hor. C. 4, 12, 14:condita cum verax aperit praecordia Liber,
id. S. 1, 4, 89.Lit.A.In gen.:B.obducuntur libro aut cortice trunci,
Cic. N. D. 2, 47, 120:colligatae libris (arundines),
Varr. R. R. 1, 8, 4:udoque docent (germen) inolescere libro,
Verg. G. 2, 77:natam libro et silvestri subere clausam,
id. A. 11, 554; id. E. 10, 67:quam denso fascia libro,
Juv. 6, 263.—Esp., because the ancients used the bark or rind of trees to write upon; usually the thin rind of the Egyptian papyrus, on which the books of the Greeks and Romans were usually written (v. Dict. of Antiq. p. 587 sq.):II.antea non fuisse chartarum usum. In palmarum foliis primo scriptitatum, dein quarundam arborum libris,
Plin. 13, 11, 21, § 69.—Hence,Transf.A.Paper, parchment, or rolls of any substance used to write upon (cf.:B.charta, membrana): quasi quom in libro scribuntur calamo litterae,
Plaut. Ps. 1, 5, 131.—Most freq. a book, work, treatise:C.Demetrii liber de concordia,
Cic. Att. 8, 12, 6:quas (sententias) hoc libro exposui,
id. Lael. 1, 3; cf. id. ib. 1, 5:dixi in eo libro, quem de rebus rusticis scripsi,
id. de Sen. 15, 54:libros pervolutare,
id. Att. 5, 12, 2:evolvere,
id. Tusc. 1, 11, 24:volvere,
id. Brut. 87, 298:legere,
id. Fam. 6, 6, 8:edere,
id. Fat. 1, 1:libri confectio,
id. de Sen. 1, 1:tempus ad libros vacuum,
id. Rep. 1, 9, 14:cujus (Platonis) in libris,
id. ib. 1, 10, 16:in Graecorum libris,
id. ib. 2, 11, 21:librum, si malus est, nequeo laudare,
Juv. 3, 41:actorum libri,
the official gazette, id. 9, 84; cf. 2, 136; and v. Dict. Antiq. s. v. Acta.—In partic.1.A division of a work a look:2.tres libri perfecti sunt de Natura Deorum,
Cic. Div. 2, 1, 3:hi tres libri (de Officiis),
id. Off. 3, 33, 121:sermo in novem libros distributus,
id. Q. Fr. 3, 5, 1:dictum est in libro superiore,
id. Off. 2, 13, 43 [p. 1058] sicut superiore libro continetur, Quint. 11, 1, 1:versus de libro Ennii annali sexto,
id. 6, 3, 86:liber primus, secundus, tertius, etc.,
id. 8, 1, 2; 10, 2, 20; 11, 1, 4 al. —Sometimes, in this latter case, liber is omitted:in T. Livii primo,
Quint. 9, 2, 37:in tertio de Oratore,
id. 9, 1, 26:legi tuum nuper quartum de Finibus,
Cic. Tusc. 5, 11, 32.—In relig. or pub. law lang., a religious book, scriptures; a statute - book, code:D.decemviris adire libros jussis,
i. e. the Sibylline books, Liv. 34, 55; 21, 62; 25, 12:se cum legeret libros, recordatum esse, etc.,
Cic. N. D. 2, 4, 11:ut in libris est Etruscorum,
id. Div. 2, 23, 50; id. Att. 9, 9, 3:caerimoniarum,
rituals, Tac. A. 3, 38.—A list, catalogue, register, Cic. Verr. 2, 3, 71, § 167.—E.A letter, epistle, Nep. Lys. 4, 2; Plin. Ep. 2, 1, 5.—F.A rescript, decree (post-Aug.):liber principis severus et tamen moderatus,
Plin. Ep. 5, 14, 8. -
42 liber
1.līber, ĕra, ĕrum (old form, loebesum et loebertatem antiqui dicebant liberum et libertatem. Ita Graeci loibên et leibein, Paul. ex Fest. p. 121 Müll.; cf. 2. Liber), adj. [Gr. root liph-, liptô, to desire; cf. Sanscr. lub-dhas, desirous; Lat. libet, libido], that acts according to his own will and pleasure, is his own master; free, unrestricted, unrestrained, unimpeded, unshackled; independent, frank, open, bold (opp. servus, servilis).I.In gen.; constr. absol., with ab, the abl., and poet. also with gen.(α).Absol.:(β).dictum est ab eruditissimis viris, nisi sapientem liberum esse neminem. Quid est enim libertas? Potestas vivendi ut velis,
Cic. Par. 5, 1, 33:an ille mihi liber, cui mulier imperat, cui leges imponit, praescribit, jubet, vetat? etc.,
id. ib. 5, 2, 36:ad scribendi licentiam liber,
id. N. D. 1, 44, 123:agri immunes ac liberi,
Cic. Verr. 2, 2, 69, § 166:integro animo ac libero causam defendere,
unprejudiced, unbiased, id. Sull. 31, 86:liberi ad causas solutique veniebant,
not under obligations, not bribed, id. Verr. 2, 2, 78 § 192; cf.:libera lingua,
Plaut. Cist. 1, 2, 9:cor liberum,
id. Ep. 1, 2, 43:vocem liberam mittere adversus aliquem,
Liv. 35, 32, 6:libera verba animi proferre,
Juv. 4, 90: judicium [p. 1057] audientium relinquere integrum ac liberum, Cic. Div. 2, 72, 150:aliquid respuere ingenuo liberoque fastidio,
id. Brut. 67, 236:libero tempore, cum soluta nobis est eligendi optio,
id. Fin. 1, 10, 33:tibi uni vexatio direptioque sociorum impunita fuit ac libera,
id. Cat. 1, 7, 18:pars quaestionum vaga et libera et late patens,
id. de Or. 2, 16, 67:liberum arbitrium eis populo Romano permittente,
Liv. 31, 11 fin.; cf. id. 37, 1, 5:mandata,
full powers, unlimited authority, id. 37, 56; 38, 8:fenus,
unlimited, id. 35, 7: custodia, free custody (i. e. confinement to a house or to a town), id. 24, 45; Vell. 1, 11, 1;v. custodia, II.: legatio, v. legatio: suffragia,
the right of voting freely, Juv. 8, 211:locus,
free from intruders, undisturbed, secure, Plaut. Poen. 1, 1, 49; 3, 2, 25; id. Cas. 3, 2, 4: aedes, a free house, free dwelling (assigned to the use of ambassadors of friendly nations during their stay in Rome), Liv. 30, 17 fin.; 35, 23; 42, 6:lectulus,
i. e. not shared with a wife, Cic. Att. 14, 13, 5: toga ( poet. for virilis toga), a man's (prop. of one who is his own master), Ov. F. 3, 771:vestis,
id. ib. 3, 777:libera omnia sibi servare,
to reserve to one's self full liberty, Plin. Ep. 1, 5.— Comp.:hoc liberiores et solutiores sumus, quod, etc.,
Cic. Ac. 2, 3, 8:est finitimus oratori poëta, numeris astrictior paulo, verborum licentia liberior,
id. de Or. 1, 16, 70:liberiores litterae,
id. Att. 1, 13, 1:amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior,
freer, more unrestrained, more cheerful, id. Lael. 18 fin.:paulo liberior sententia,
Quint. 4, 2, 121:liberior in utramque partem disputatio,
id. 7, 2, 14:fusiores liberioresque numeri,
id. 9, 4, 130:officia liberiora plenioraque,
id. 6, 1, 9:(flumina) campo recepta Liberioris aquae,
freer, less impeded, Ov. M. 1, 41; cf.:(Tiberinus) campo liberiore natat,
freer, opener, id. F. 4, 292:liberiore frui caelo,
freer, opener, id. M. 15, 301.— Sup.:liberrimum hominum genus, comici veteres tradunt, etc.,
the frankest, most free-spoken, Quint. 12, 2, 22; cf.:liberrime Lolli,
most frank, most ingenuous, Hor. Ep. 1, 18, 1:indignatio,
id. Epod. 4, 10.—Free or exempt from, void of; with ab:(γ).Mamertini vacui, expertes, soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestia, munere,
Cic. Verr. 2, 4, 10, § 23; cf.:(consul) solutus a cupiditatibus, liber a delictis,
id. Agr. 1, 9, 27:ab observando homine perverso liber,
id. Att. 1, 13, 2:liber a tali irrisione Socrates, liber Aristo Chius,
id. Ac. 2, 39, 123:ab omni animi perturbatione liber,
id. Off. 1, 20, 67; id. N. D. 2, 21, 55:loca abdita et ab arbitris libera,
id. Att. 15, 16, B:libera a ferro crura,
Ov. P. 1, 6, 32:animus liber a partibus rei publicae,
Sall. C. 4.—With abl.:(δ).animus omni liber curā et angore,
free from, without, Cic. Fin. 1, 15:animus religione,
Liv. 2, 36:animus cogitationibus aliis,
Quint. 11, 2, 35:mens omnibus vitiis,
id. 12, 1, 4; cf.:liberis odio et gratia mentibus,
id. 5, 11, 37:omni liber metu,
Liv. 7, 34:liber invidia,
Quint. 12, 11, 7:equus carcere,
Ov. Am. 2, 9, 20.—With gen. ( poet.):(ε).liber laborum,
Hor. A. P. 212:fati gens Lydia,
Verg. A. 10, 154:curarum,
Luc. 4, 384. — Comp.:liberior campi,
having a wider space, Stat. S. 4, 2, 24.—Liberum est, with subject-clause:II.quam (opinionem) sequi magis probantibus liberum est,
it is free, permitted, allowable, Quint. 6, 3, 112; Plin. Ep. 1, 8:dies eligere certos liberum erat,
Plin. 30, 2, 6, § 16.—So in abl. absol.:libero, quid firmaret mutaretve,
Tac. A. 3, 60.In partic.A.Free, in a social point of view, not a slave (opp. servus;B.also to ingenuus): neque vendendam censes quae libera est,
Ter. Ad. 2, 1, 40; cf. id. ib. v. 28:dis habeo gratiam quom aliquot affuerunt liberae, because slaves were not permitted to testify,
id. And. 4, 4, 32; opp. ingenuus, free-born:quid ea? ingenuan' an festucā facta e servā liberast?
Plaut. Mil. 1, 1, 14:in jure civili, qui est matre liberā, liber est,
Cic. N. D. 3, 18, 45; id. Caecin. 36, 96:si neque censu, neque vindictā, nec testamento liber factus est (servus), non est liber,
id. Top. 2, 10:quae (assentatio) non modo amico, sed ne libero quidem digna est,
of a freeman, id. Lael. 24, 89; Quint. 11, 1, 43:liberorum hominum alii ingenui sunt, alii libertini,
Gai. Inst. 1, 10; cf. sqq.: ex ancilla et libero jure gentium servus nascitur, id. ib. 1, 82; cf. § 85; Paul. Sent. 2, 24, 1 sqq.—Free, in a political point of view;C.said both of a people not under monarchical rule and of one not in subjection to another people,
Cic. Rep. 1, 32, 48; cf.:ut ex nimia potentia principum oritur interitus principum, sic hunc nimis liberum populum libertas ipsa servitute afficit,
id. ib. 1, 44, 68:liber populus,
id. ib. 3, 34, 46:(Demaratus) vir liber ac fortis,
democratic, republican, fond of liberty, id. ib. 2, 19, 34:civitates liberae atque immunes,
free from service, Liv. 37, 55:provinciae civitatesque liberae,
Suet. Vesp. 8:libera ac foederata oppida,
id. Calig. 3:Roma patrem patriae Ciceronem libera dixit,
Juv. 8, 244.—In a bad sense, esp. with reference to sensual pleasure, unbridled, unchecked, unrestrained, licentious:2.quam liber harum rerum multarum siet (Juppiter),
Plaut. Am. prol. 105:adulescens imprudens et liber,
Ter. Eun. 3, 1, 40; cf.:sit adulescentia liberior,
somewhat freer, Cic. Cael. 18, 42:amores soluti et liberi,
id. Rep. 4, 4, 4:consuetudo peccandi,
id. Verr. 2, 3, 76, § 177.—Hence, adv.: lībĕrē, freely, unrestrictedly, without let or hinderance; frankly, openly, boldly:qui nihil dicit, nihil facit, nihil cogitat denique, nisi libenter ac libere,
Cic. Par. 5, 1, 34:animus somno relaxatus solute movetur et libere,
id. Div. 2, 48, 100:respirare,
id. Quint. 11, 39:constanter et libere (me gessi),
id. Att. 4, 16, 9:consilium dare,
id. Lael. 13, 44:aliquid magis accusatorie quam libere dixisse,
id. Verr. 2, 2, 72, § 176:omnia libere fingimus et impune,
Quint. 6, 1, 43:ut ingredi libere (oratio), non ut licenter videatur errare,
Cic. Or. 23, 77.— Comp.:liberius vivendi fuit potestas,
Ter. And. 1, 1, 23:loqui,
Cic. Planc. 13, 33:fortius liberiusque defendere,
Quint. 12, 1, 21:liberius si Dixero quid,
Hor. S. 1, 4, 103:maledicere,
id. ib. 2, 8, 37:longius et liberius exseritur digitus,
Quint. 11, 3, 92; cf. id. 11, 3, 97:ipsaque tellus Omnia liberius, nullo poscente, ferebat,
freely, of itself, spontaneously, Verg. G. 1, 127.līber, ĕri ( gen. plur. liberūm, Att. ap. Cic. Tusc. 3, 9; Turp. ap. Non. 495, 26; Cic. Verr. 2, 1, 15, § 40; 2, 1, 30, § 77; Tac. A. 2, 38; 3, 25 saep.; cf. Cic. Or. 46, 155;I.but also: liberorum,
Cic. Verr. 2, 1, 30, § 76; 2, 5, 42, § 109), m. [1. liber], a child.Sing. (post-class. and rare):II.si quis maximam portionem libero relinquat,
Cod. Just. 3, 28, 33; 5, 9, 8 fin.; Quint. Decl. 2, 8.—Plur., children (freq.; but in class. Lat. only of children with reference to their parents: pueri = children in general, as younger than adulescentes; cf. Krebs, Antibarb. p. 657 sq.).A.Lit.: liberorum genus, Enn. ap. Cic. Or. 46, 155 (Trag. v. 347 Vahl.): liberorum sibi quaesendum gratia, id. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):2.cum conjugibus et liberis,
Cic. Att. 8, 2, 3:eum ex C. Fadii filiā liberos habuisse,
id. ib. 16, 11, 1:liberos procreare,
id. Tusc. 5, 37, 109:suscipere liberos,
id. Verr. 2, 3, 69, § 161:per liberos te precor,
Hor. Epod. 5, 5:dulces,
id. ib. 2, 40:parvuli,
Quint. 2, 15, 8;opp. parentes,
id. 11, 1, 82; 3, 7, 18; 26; 6, 1, 18; 6, 5 al.: mater quae liberos, quasi oculos (amisit), orba est, Sulp. ap. Paul. ex Fest. p. 182 Müll.: jus trium liberorum, under the emperors, a privilege enjoyed by those who had three legitimate children (it consisted in the permission to fill a public office before one's twenty-fifth year, and in freedom from personal burdens); this privilege was sometimes also bestowed on those who had fewer than three children, or even none at all; also of one child:non est sine liberis, cui vel unus filius unave filia est,
Dig. 50, 16, 148; Plaut. Aul. 4, 10, 6; Ter. Hec. 2, 1, 15; id. Heaut. 1, 1, 99; id. And. 5, 3, 20; Cic. Phil. 1, 1, 2; id. de Imp. Pomp. 12, 33; id. Verr. 2, 1, 15, § 40; ib. 30, § 76 Zumpt; cf. also Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5:neque ejus legendam filiam (virginem Vestalem)... qui liberos tres haberet,
Gell. 1, 12, 8:uxores duxerant, ex quibus plerique liberos habebant,
Caes. B. C. 3, 110, 2.—Of grandchildren and great-grandchildren:liberorum appellatione nepotes et pronepotes ceterique qui ex his descendunt, continentur,
Dig. 50, 16, 220; cf.:liberi usque ad trinepotem, ultra hos posteriores vocantur,
ib. 38, 10, 10, § 7:habitus sis in liberum loco,
Cic. Verr. 2, 1, 15, § 40.—Esp.(α).Of sons (opp. daughters):(β).procreavit liberos septem totidemque filias,
Hyg. Fab. 9.—Of children in gen. = pueri:B.praecepta Chrysippi de liberorum educatione,
Quint. 1, 11, 17; cf.: Catus aut de liberis educandis, the title of a book by Varro, v. Gell. 4, 19, 2; Macr. S. 3, 6, 5.—Transf., of animals, young:3.liberis orbas oves,
Plaut. Capt. 4, 2, 38.—Comically:quaerunt litterae hae sibi liberos: alia aliam scandit,
Plaut. Ps. 1, 1, 23.Līber, ĕri (Sabine collat. form, loebasius, acc. to Serv. Verg. G. 1, 7; cf. 1. liber, and libertas init.), m. [Gr. leibô, to pour; loibê, a drink - offering; Lat. libare], an old Italian deity, who presided over planting and fructification; afterwards identified with the Greek Bacchus:B.hunc dico Liberum Semelā natum, non eum, quem nostri majores auguste sancteque Liberum cum Cerere et Libera consecraverunt. Sed quod ex nobis natos liberos appellamus, idcirco Cerere nati nominati sunt Liber et Libera: quod in Libera servant, in Libero non item,
Cic. N. D. 2, 24, 62; cf. Serv. Verg. G. 1, 5; Cic. Leg. 2, 8, 19:tertio (invocabo) Cererem et Liberum, quod horum fructus maxime necessarii ad victum: ab his enim cibus et potio venit e fundo,
Varr. R. R. 1, 1, 5:Liber et alma Ceres,
Verg. G. 1, 7:ex aede Liberi,
Cic. Verr. 2, 4, 57, § 128;in a pun with 1. liber,
Plaut. Capt. 3, 4, 46; cf. id. Curc. 1, 2, 21; id. Stich. 5, 4, 17; so in a pun with liber, free:quiaque adeo me complevi flore Liberi, Magis libera uti lingua collibitum est mihi,
Plaut. Cist. 1, 2, 8; cf.:salve, anime mi, lepos Liberi, ut veteris ego sum cupida, etc.,
id. Curc. 1, 2, 3.— Connected with pater:sic factum, ut Libero patri repertori vitis hirci immolarentur,
Varr. R. R. 1, 2, 19:Romulus et Liber pater,
Hor. Ep. 2, 1, 5:per vestigia Liberi patris,
Plin. 4, 10, 17, § 39:patre favente Libero fetis palmitibus,
Col. 3, 21, 3:Libero patri in monte res divina celebratur,
Macr. S. 1, 18, 4.—Meton., wine:4. I.illud, quod erat a deo donatum, nomine ipsius dei nuncupabant: ut cum fruges Cererem appellamus, vinum autem Liberum: ex quo illud Terentii (Eun. 4, 5, 6): sine Cerere et Libero friget Venus,
Cic. N. D. 2, 23, 60:Liberum et Cererem pro vino et pane,
Quint. 8, 6, 24; cf. also Plaut. Curc. 1, 2, 4 supra:sed pressum Calibus ducere Liberum Si gestis, etc.,
Hor. C. 4, 12, 14:condita cum verax aperit praecordia Liber,
id. S. 1, 4, 89.Lit.A.In gen.:B.obducuntur libro aut cortice trunci,
Cic. N. D. 2, 47, 120:colligatae libris (arundines),
Varr. R. R. 1, 8, 4:udoque docent (germen) inolescere libro,
Verg. G. 2, 77:natam libro et silvestri subere clausam,
id. A. 11, 554; id. E. 10, 67:quam denso fascia libro,
Juv. 6, 263.—Esp., because the ancients used the bark or rind of trees to write upon; usually the thin rind of the Egyptian papyrus, on which the books of the Greeks and Romans were usually written (v. Dict. of Antiq. p. 587 sq.):II.antea non fuisse chartarum usum. In palmarum foliis primo scriptitatum, dein quarundam arborum libris,
Plin. 13, 11, 21, § 69.—Hence,Transf.A.Paper, parchment, or rolls of any substance used to write upon (cf.:B.charta, membrana): quasi quom in libro scribuntur calamo litterae,
Plaut. Ps. 1, 5, 131.—Most freq. a book, work, treatise:C.Demetrii liber de concordia,
Cic. Att. 8, 12, 6:quas (sententias) hoc libro exposui,
id. Lael. 1, 3; cf. id. ib. 1, 5:dixi in eo libro, quem de rebus rusticis scripsi,
id. de Sen. 15, 54:libros pervolutare,
id. Att. 5, 12, 2:evolvere,
id. Tusc. 1, 11, 24:volvere,
id. Brut. 87, 298:legere,
id. Fam. 6, 6, 8:edere,
id. Fat. 1, 1:libri confectio,
id. de Sen. 1, 1:tempus ad libros vacuum,
id. Rep. 1, 9, 14:cujus (Platonis) in libris,
id. ib. 1, 10, 16:in Graecorum libris,
id. ib. 2, 11, 21:librum, si malus est, nequeo laudare,
Juv. 3, 41:actorum libri,
the official gazette, id. 9, 84; cf. 2, 136; and v. Dict. Antiq. s. v. Acta.—In partic.1.A division of a work a look:2.tres libri perfecti sunt de Natura Deorum,
Cic. Div. 2, 1, 3:hi tres libri (de Officiis),
id. Off. 3, 33, 121:sermo in novem libros distributus,
id. Q. Fr. 3, 5, 1:dictum est in libro superiore,
id. Off. 2, 13, 43 [p. 1058] sicut superiore libro continetur, Quint. 11, 1, 1:versus de libro Ennii annali sexto,
id. 6, 3, 86:liber primus, secundus, tertius, etc.,
id. 8, 1, 2; 10, 2, 20; 11, 1, 4 al. —Sometimes, in this latter case, liber is omitted:in T. Livii primo,
Quint. 9, 2, 37:in tertio de Oratore,
id. 9, 1, 26:legi tuum nuper quartum de Finibus,
Cic. Tusc. 5, 11, 32.—In relig. or pub. law lang., a religious book, scriptures; a statute - book, code:D.decemviris adire libros jussis,
i. e. the Sibylline books, Liv. 34, 55; 21, 62; 25, 12:se cum legeret libros, recordatum esse, etc.,
Cic. N. D. 2, 4, 11:ut in libris est Etruscorum,
id. Div. 2, 23, 50; id. Att. 9, 9, 3:caerimoniarum,
rituals, Tac. A. 3, 38.—A list, catalogue, register, Cic. Verr. 2, 3, 71, § 167.—E.A letter, epistle, Nep. Lys. 4, 2; Plin. Ep. 2, 1, 5.—F.A rescript, decree (post-Aug.):liber principis severus et tamen moderatus,
Plin. Ep. 5, 14, 8. -
43 noto
nŏto, āvi, ātum, 1, v. a. [nota], to mark, to designate with a mark (syn.: signo, designo).I.Lit.:B.tabellam cerā,
Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79:ungue genas,
Ov. Am. 1, 7, 50:pueri rubor ora notavit,
id. M. 4, 329:rugis uterum,
id. A. A. 3, 785:ova atramento,
Col. 8, 11, 12:corpus nulla litura notet,
not a wrinkle, Mart. 7, 18, 2.—Transf.1.To write:b.scribit, damnatque tabellas, Et notat et delet,
Ov. M. 9, 522.—In partic., to write in short-hand or cipher, to set down in a summary form:2.notando consequi,
Quint. 1 prooem. § 7; 11, 2, 19;4, 5, 22: notata, non perscripta erat summa,
Suet. Galb. 5.—To make remarks or notes on a writing, to remark:II.idque et Labeo probat, sed Proculus apud eum notat, non semper debere dari,
Dig. 3, 5, 9:Marcellus apud Julianum notat: Non dubitamus, etc.,
ib. 35, 1, 19; 50, 4, 18, § 26. —Trop.A.To signify, indicate, denote:2.quae notant et designant turpitudinem aliquam non turpiter,
Cic. de Or. 2, 58, 236:notare res nominibus novis,
id. Fin. 3, 2, 4:illa, quae temporis naturam notant,
id. Part. 11, 37.—In partic.: aliquem, to allude to, hint at one:B.senatum gestu,
Suet. Ner. 39; cf.:conjunx visa est duro vultu Dicta tulisse Jovis, seque indoluisse notatam,
Ov. M. 9, 261.—To mark, note, observe:C.numerum in cadentibus guttis notare possumus,
Cic. de Or. 3, 48, 186:animadvertere et notare sidera,
id. Div. 2, 43, 91:cantus avium,
id. ib. 1, 42, 94:id caput notavi, et descriptum tibi misi,
id. Fam. 7, 22: veris initium iste a Favoniā notare, id. Verr. 2, 5, 10, § 27; Plin. 2, 8, 6, § 29; Petr. 6 init. —Publicist's t. t., esp. of the censors, to mark or brand with infamy (nota) on account of a crime or fault, to censure, reprimand:quos censores furti et captarum pecuniarum nomine notaverunt,
Cic. Clu. 42, 120:eques Romanus impolitiae notabatur,
Gell. 4, 12, 2:ita senatus rem, non hominem notavit,
Cic. Mil. 11, 31; id. Clu. 47, 130:aliquem ignominiā,
id. Phil. 7, 9, 23: luxuria Cornelii non crimine aliquo libidinis, sed communi maledicto notabatur id. Balb. 25, 56:ne is dedecore, maculā, turpissimā ignominiā notetur,
id. Quint. 31, 99:cujus improbitatem veteres Atticorum comoediae notaverunt,
id. Brut. 62, 224:stultus et improbus hic amor est dignusque notari,
Hor. S. 1, 3, 24:notante judice, quo nosti, populo,
id. ib. 1, 6, 14:aliquem joco,
Suet. Ner. 5:scripta famosa quibus primores viri notabantur,
id. Dom. 8. Hence, * nŏtātus, a, um, P. a., marked, perceptible:notatior similitudo,
Auct. Her. 3, 22, 37 Orell. (al. notior). -
44 praescribo
prae-scrībo, psi, ptum, 3, v. a., to write before, in front, or previously, to prefix in writing (syn.: praefinio, praestituo).I.Lit.:B.pagina nomen sibi quae Vari praescripsit,
Verg. E. 6, 11:monimentis consulum nomina,
Tac. A. 3, 57; cf.:praescriptum (sc. in signis) Vespasiani nomen,
id. H. 3, 13:nomen ipsius virtutis libro,
Gell. 11, 16, 7:epistula, cui titulus praescriptus est, pluria non plura dici debere,
id. 5, 21, 10:auctoritates praescriptae,
the recorded names of senators present when a decree was made, Cic. de Or. 3, 2, 5:ut praescripsimus,
as we remarked before, Vell. 2, 21, 1.—Transf., to trace out:II.praescripta lineamenta,
Plin. 35, 10, 36, § 92.—Trop.A.To order, appoint, direct, command, prescribe:B.finem rebus,
Ter. And. 1, 1, 124:sic enim praescripsimus iis, quibus ea negotia mandavimus, ut, etc.,
Cic. Fam. 13, 26, 2:cum ei praescriptum esset, ne, etc.,
id. Att. 16, 3, 6:iis praescribendus est imperandi modus,
id. Leg. 3, 2, 5:lege aliquid,
id. Clu. 53, 147:si ipse populo Romano non praescriberet, quemadmodum suo jure uteretur, etc.,
Caes. B. G. 1, 36:quid fieri oporteret, ipsi sibi praescribere poterant,
id. ib. 2, 20:ut majorum jura moresque praescribunt,
Cic. Font. 16, 36:curationem valetudinis,
id. Div. 2, 59, 123:jura civibus,
id. Sen. 9, 27:senatui quae sunt agenda,
id. ib. 6, 18:praescribere et constituere aliquid,
id. Caecin. 27, 76:praescribere aliquid et quasi imperare,
id. Ac. 2, 3, 8:praescriptis verbis agendum est,
Dig. 19, tit. 5, 2.—In law, to bring an exception against, to except, object, or demur to:C.ignominioso patri filius praescribit,
Quint. 7, 5, 3; Dig. 47, 15, 3.—To dictate:D. E.carmina,
Tib. 4, 1, 177.—(I. q. praetexere, obtentui sumere.) To use as a pretext:F.aliquem,
Tac. A. 4, 52; 11, 16; cf. praescriptio, II. A.—To describe or depict beforehand:A.tum (Nero) formam futuri principatūs praescripsit,
Tac. A. 13, 4.—Hence, praescriptum, i, n., something prescribed, a copy, task, lesson to imitate or to get by heart (class.).Lit.:B.puerile praescriptum,
Sen. Ep. 94, 9:pueri ad praescriptum discunt,
id. ib. 94, 51.—Trop.1.A precept, order, rule:2.praescripta candida supremae calcis, i. e. metae,
Lucr. 6, 92:omnia legum imperio et praescripto fieri videbitis,
Cic. Clu. 53, 147; so,legis,
Suet. Claud. 14; Amm. 14, 1, 5; 29, 1, 27:praescripta servare,
Cic. Off. 1, 26, 92:ad praescriptum,
according to order, Caes. B. G. 1, 36; id. B. C. 3, 51; Liv. 10, 22:ex communi praescripto civitatis,
Cic. Inv. 2, 45, 132; cf.:ex Augusti praescripto,
Suet. Ner. 10:hoc ejus praescripto,
Caes. B. C. 1, 87 fin.: ultra praescriptum, beyond or contrary to rule, irregularly, illegally, Suet. Caes. 28.— -
45 proscribo
prō-scrībo, psi, ptum, 3, v. a., to write before or in front of, to write over or upon, to inscribe.I.In gen. (post-Aug.):II.vultus voluntariā poenarum lege proscripti,
written over, inscribed, Petr. 107.—In partic.A.To publish any thing by writing (freq. and class.):(β).ut quo die esse oporteret idus Januarias, eo die Calendas Martias proscriberet,
Cic. Verr. 2, 2, 52, § 129:quam (legem) non is promulgavit, quo nomine proscriptam videtis,
id. ib. 2, 5, 69, §177: non proscriptā neque edictā die,
id. ib. 1, 54, 141:venationem,
id. Att. 16, 4, 1:leges,
Tac. A. 13, 51:versiculos per vias,
Gell. 15, 4, 3.—With obj.-clause:B.senatum Calendis velle se frequentem adesse, etiam Formiis proscribi jussit,
Cic. Att. 9, 17, 1:proscribit se auctionem esse facturum,
id. Quint. 4, 15; cf. Suet. Caes. 49.—To offer in writing any thing for sale, lease, or hire, or as to be sold by auction, to post up, advertise:C.proscribere palam sic accipimus, claris litteris, ut, etc.,
Dig. 14, 3, 11:Racilius tabulam proscripsit, se familiam Catonianam venditurum,
Cic. Q. Fr. 2, 6, 5:Claudius proscripsit insulam, vendidit,
id. Off. 3, 16, 65.—To publish a person as having forfeited his property, to punish with confiscation, to confiscate one's property (cf. publico):D.quaero enim, quid sit aliud proscribere. Velitis, jubeatis, ut M. Tullius in civitate ne sit, bonaque ejus ut mea sint,
Cic. Dom. 17, 43:Pompeium,
to confiscate the estates gained by him, id. Agr. 2, 36, 99:vicinos,
to confiscate the lands of one's neighbors, id. ib. 3, 4, 14:possessiones,
id. ib.:bona,
Plin. Ep. 8, 18, 5.—To proscribe, outlaw one, by hanging up a tablet with his name and sentence of outlawry, confiscation of goods, etc.:2.posteaquam victoria constituta est, cum proscriberentur homines, qui adversarii fuisse putabantur,
Cic. Rosc. Am. 6, 16:victoriā Sullae parentes,
Sall. C. 37, 9:modus proscribendi,
Suet. Aug. 27.—Hence, P. a., as subst.: prōscriptus, i, an outlaw, one proscribed:contra legem Corneliam, quae proscriptum juvari vetat,
Cic. Verr. 2, 1, 47, § 123:proscriptorum liberos honores petere puduit,
Plin. 7, 30, 31, § 117:in proscriptorum numero esse,
Sall. C. 51, 33:bona proscriptorum,
id. H. 1, 31 Dietsch.—Trop.:cujus pudoris dignitas in concione proscripta sit,
has been brought into ill repute, rendered suspected, Petr. 106. -
46 subnoto
sub-nŏto, āvi, ātum, 1, v. a. (post-Aug.).I.To mark, note, or write underneath (cf. subscribo):II.in inferiori lineā particulares propositiones subnotentur,
App. Dogm. Plat. 3, p. 31, 27:nomina palam,
to write down, Suet. Calig. 41.— Transf.:libellos,
to subscribe, Plin. Ep. 1, 10, 9.—To note secretly, to mark, watch, observe:et non sobria verba subnotasti,
Mart. 1, 28, 5:aliquem vultu digitoque,
id. 6, 82, 3. -
47 superscribo
sŭper-scrībo, psi, ptum, 3, v. a., to write upon or over, to superscribe (postAug.), Dig. 28, 4, 1; 50, 10, 4; Schol. Juv. 6, 123.—II.Esp., to write over as a correction, Suet. Ner. 52 fin.; Gell. 20, 6, 14. -
48 transcribo
transcrībo or trans-scrībo, psi, ptum, 3, v. a., to write over (from one book into another), to transfer in writing, to copy off, transcribe (syn. transfero).I.In gen.:II.fabulas aut orationes totas vestrā manu,
Auct. Her. 4, 4, 6:veteres ad verbum, Plin. H. N. praef. § 22: Cornelium Celsum,
id. ib. 14, 2, 4, §33: eundem librum in exemplaria transcriptum mille,
Plin. Ep. 4, 7, 2:verba Quadrigarii ex Annali ejus sexto,
Gell. 2, 2, 13. —In partic.A.Pregn., to write off in an altered form, to alter, forge:B.cum tabulas (testamenti) prehendisset Oppianicus, digito legata delevit, et cum id multis locis fecisset, post mortem ejus, ne lituris coargui posset, testamentum in alias tabulas transcriptum signis adulterinis obsignavit,
Cic. Clu. 14, 41:qui transcripserit tabulas publicas,
id. N. D. 3, 30, 74.—Jurid. t. t., to make over, transfer a thing to any one as his own; to assign, convey:2.in socios nomina,
Liv. 35, 7, 2:aes alienum hereditarium in se,
Dig. 16, 1, 13:fundos alicui,
ib. 19, 5, 12:agri plagam Publio et Gaio,
ib. 32, 1, 39 med.:praedium,
Cod. Just. 11, 2, 3.—Transf., in gen., to transfer, surrender, yield:C.Turne, patiere tua Dardaniis transcribi sceptra colonis?
Verg. A. 7, 422:Cilicas,
Sid. Carm. 2, 461:cuiquam spatium vitae,
Ov. M. 7, 173. —To transfer, remove to another place or station:2.turmas equitum ademptis equis in funditorum alas transcripsit,
Val. Max. 2, 7, 9; 2, 7, 15:transcribunt urbi matres,
Verg. A. 5, 750.—Trop.:D.cum te in viros philosophia transcripserit,
Sen. Ep. 4, 1:in quod malum transcribor!
id. Thyest. 13.— -
49 ad
ad praep. with acc. [cf. Eng. at].—Of approach (opp. to ab, as in to ex). I. In space, to, toward: retorquet oculos ad urbem: una pars vergit ad septentriones, Cs.: tendens ad sidera palmas, V. —Fig.: ad alia vitia propensior, more inclined to. —Esp., ad dextram, sinistram, or laevam, to or on the right or left: ito ad dextram, T.: alqd ad dextram conspicere, Cs.: non rectā regione... sed ad laevam, L.—Designating the goal, to, toward: ad ripam convenire, Cs.: vocari ad cenam, H.: ad se adferre: reticulum ad narīs sibi admovebat (cf. accedit ad urbem, he approaches the city; and, accedit provinciae, it is added to the province).— Ad me, te, se, for domum meam, tuam, suam (in T. freq.): eamus ad me, T. — With gen., ellipt.: ad Dianae, to the temple of, T.: ad Castoris currere. — Used for dat: litteras dare ad aliquem, to write one a letter (cf. litteras dare alicui, to give a letter to one): domum ad te scribere: ad primam (epistulam) scribere, to answer.—Hence, librum ad aliquem mittere, scribere, to dedicate a book to one. —In titles, ad aliquem signifies to, addressed to.— With names of towns, ad answers to Whither? for the simple acc., i. e. to the vicinity of, to the neighborhood of: ad Aquinum accedere, approach: ut cum suis copiis iret ad Mutinam. — Of hostile movement or protection, against (cf. adversus): veniri ad se existimantes, Cs.: ipse ad hostem vehitur, N.: Romulus ad regem impetum facit (cf. in), L.: clipeos ad tela protecti obiciunt, V.: ad hos casūs provisa praesidia, Cs.—In war, of manner of fighting: ad pedes pugna venerat, was fought out on foot, L.: equitem ad pedes deducere, L.: pugna ad gladios venerat, L. — Emphatic of distance, to, even to, all the way to: a Salonis ad Oricum portūs... occupavit, Cs.: usque a Dianis ad Sinopum navigare. — Fig.: deverberasse usque ad necem, T.: virgis ad necem caedi.—Of nearness or proximity in gen. (cf. apud), near to, by, at, close by: ad forīs adsistere: Ianum ad infimum Argiletum fecit, L.: quod Romanis ad manum domi supplementum esset, at hand, L.: errantem ad flumina, V.; and ellipt.: pecunia utinam ad Opis maneret! — Of persons: qui primum pilum ad Caesarem duxerat, Cs.: ad me fuit, at my house: ad inferos poenas parricidi luent, among.—So, fig.: ad omnīs nationes sanctum, in the judgment of, Cs.: ut esset ad posteros monumentum, etc., L.: ad urbem esse (of a general outside of the walls): ad urbem cum imperio remanere, Cs.—With names of towns and verbs of rest: pons, qui erat ad Genavam, Cs.; and with an ordinal number and lapis: sepultus ad quintum lapidem, N.— II. In time, about, toward: domum reductus ad vesperum, toward evening.—Till, until, to, even to, up to: usque ad hanc aetatem: ad multam noctem: amant ad quoddam tempus, until: quem ad finem? how long: ad quartam (sc. horam), H. — Hence, ad id (sc. tempus), till then: ad id dubios servare animos, L.— At, on, in, by: ad horam destinatam, at the appointed hour: frumentum ad diem dare. — III. In number or amount, near, near to, almost, about, toward (cf. circiter): talenta ad quindecim coëgi, T.: annos ad quadraginta natus.—Adverb.: occisis ad hominum milibus quattuor, Cs.: ad duo milia et trecenti occisi, L.—Of a limit, to, unto, even to (rare): (viaticum) ad assem perdere, to the last farthing, H.: ad denarium solvere. —Esp., ad unum, to a single one, without exception: omnes ad unum idem sentiunt: exosus ad unum Troianos, V. — IV. In other relations, with regard to, in respect of, in relation to, as to, to, in: ad honorem antecellere: nihil ad rem pertinet.—Ellipt.: rectene an secus, nihil ad nos: Quid ad praetorem? quid ad rem? i. e. what difference does it make? H.: quibus (auxiliaribus) ad pugnam confidebat, Cs.: ad speciem ornatus, ad sensum acerbus: mentis ad omnia caecitas: ad cetera paene gemelli, H.: facultas ad dicendum.—With words denoting measure, weight, manner, model, rule, etc., according to, agreeably to, after: taleis ad certum pondus examinatis, Cs.: ad cursūs lunae describit annum, L.: canere ad tibiam: carmen castigare ad unguem, to perfection (see unguis), H.: ad istorum normam sapientes: ad specus angustiae vallium (i. e. ad specuum similitudinem angustae valles), Cs. — With the cause or reason, according to, at, on, in consequence of, for, in order to: ad horum proces in Boeotiam duxit, on their entreaty, L.: dictis ad fallendum instructis, L.: causae ad discordiam, to produce dissension, T.: ad facinora incendere, S.: ad speciem tabernaculis relictis, for appearance, Cs.: ad id, for this use, as a means to that end, L.: ad id ipsum, for that my purpose, L.: delecto milite ad navīs, marines, L.: puer ad cyathum statuetur, H.: biiugi ad frena leones, yoked in pairs with bits, V.: res quae sunt ad incendia, Cs.: ad communem salutem utilius.—In comparison, to, compared with, in comparison with: terra ad universi caeli complexum: nihil ad tuum equitatum, Caesar.— V. In adverbial phrases, ad omnia, withal, to crown all: ad omnia tantum advehi auri, etc., L.—Ad hoc and ad haec, moreover, besides, in addition: ad hoc, quos... postremo omnes, quos, etc., S. — Ad id quod, beside that (rare): ad id quod... indignitate etiam Romani accendebantur, L. — Ad tempus, at a definite, fixed time, C., L.; at a fit, appropriate time, L.; for some time, for a short time, L.; according to circumstances. — Ad praesens, for the moment, for a short time.—Ad locum, on the spot: ut ad locum miles esset paratus, L.—Ad verbum, word for word, literally. — Ad summam, on the whole, generally, in general; in a word, in short, C., H.—Ad extremum, ad ultimum, ad postremum, at the end, finally, at last; of place, at the extremity, at the top, at the end: ad extremum (teli) unde ferrum exstabat, L.; of time, at last, finally: ad extremum incipit philosophari; of order, finally, lastly; to the last degree, quite, L. — Quem ad finem? to what limit? how far? how long? Note.—a. Ad rarely follows its acc: quam ad, T.: quos ad, C.: ripam ad Araxis, Ta.—b. In composition, ad- stands before vowels, b, d, f, h, i consonant, m, n, q, v, and mostly before l, r, s; acbefore c; but very often ad- before cl-, cr-, and cu-; ag- or ad- before g; ap- or ad- before p; atbefore t; but a- or ad- before gn, sp, sc, st.* * *I IIto, up to, towards; near, at; until, on, by; almost; according to; about w/NUM -
50 adimō
adimō ēmī, ēmptus, ere [ad + emo], to take away, take from, deprive of: Multa ferunt anni commoda, Multa recedentes adimunt, H.: metum, T.: adimere aegritudinem hominibus, to free men from sorrow, T.: qui das adimisque dolores, H.: alcui civitatem, to deprive of civil rights: a Syracusanis quae ille dies reliquerat: Quid Caecilio dabit Romanus ademptum Vergilio? i. e. grant to Caecilius, yet deny to Vergil, H.: Qui adimunt diviti, rob, T.: adimam cantare severis, will forbid to write verses, H. — Of persons, to snatch away, carry off: hanc mihi adimet nemo, T.: puellas adimis leto, from death, H.: ademptus, dead, H.* * *adimere, ademi, ademptus V TRANSwithdraw, take away, carry off; castrate; deprive, steal, seize; annul; rescue -
51 appellō (adp-)
appellō (adp-) āvī (perf. subj. appellāssis for appellāveris, T.), ātus, āre, to address, speak to, apply to, accost: patrem, T.: virum, O.: milites alius alium laeti appellant, S.: a Viridomaro appellatus, Cs.: ne appellato quidem eo, without speaking to him, Ta.: nomine sponsum, L.: hominem verbo graviore: crebris nos litteris, write to often: legatos superbius: centuriones nominatim, Cs. — To call upon, apply to, entreat, request, beg, advise: vos: qui deus appellandus est?: quem appellet, habebat neminem: quos appellem? S.: de proditione alqm, approach, tamper with, L.: appellatus est a Flavio, ut... vellet, N.—In law, to call upon, appeal to: a praetore tribunos: regem, L.: praetor appellatur: de aestimatione appellare, Cs.—To make a demand upon, dun, press: me ut sponsorem: appellatus es de pecuniā: mercedem, claim, Iu.—To sue, complain of, accuse, summon: ne alii plectantur, alii ne appellentur quidem. — To call by name, term, name, entitle: me istoc nomine, T.: multi appellandi, called by name: alquos hoc loco, mention: te patrem, T.: unum te sapientem: quem nautae adpellant Lichan, O.: victorem Achaten, V.: id ab re interregnum appellatum, L.: rex ab suis appellatur, Cs.: appellata est ex viro virtus.—To utter, pronounce: nomen: litteras. -
52 ascrībō (ad-scr-)
ascrībō (ad-scr-) īpsī, īptus, ere [ad + scribo], to write in addition, add: ad extremum alquid: in lege, ‘si quid,’ etc.: nomini regis titulum, Cu. — To enroll, enlist, enter in a list: ascriptus Heracleensis: Puteolos ascripti coloni, in the colony of P., L.: civitatibus ascripti: se in civitatem: in civitatibus ascriptus: militiae, Ta. — To inscribe (late): marmori Praxitelem (i. e. eius nomen), Ph. — To appoint, assign: alqm tutorem liberis (by will): tutorem his rebus (by decree): ascriptus poenae dies, Ph.—Fig., to impute, ascribe, attribute: incommodum alcui, hold responsible for: socium me tuis laudibus, assigns me a share in: sibi exemplum, to refer, Ph. — To number in a class, include among: Satyris poetas, H.: nationes Germanis, Ta. — To add, join: illum sibi conlegam: ad hoc genus narrationes: me in talem numerum. -
53 commentor
commentor ātus, ārī, intens. [comminiscor], to meditate, think over, study, deliberate, weigh, prepare (mentally): commentandi causā convenire, deliberation: aliquid: causam: futuras mecum miserias: de populi R. libertate. — Esp., of preparation for a speech: paratus, cum complurīs dies commentatus esset. — Of writings, to prepare, produce, compose, write: mimos. — To declaim, exercise in speaking, practise oratory: commentabar declamitans cum M. Pisone: cottidie: pro meo iure in vestris auribus. — To meditate, purpose: quod te commentatum esse declarant.* * *Icommentari, commentatus sum V DEPthink about; study beforehand, practice, prepare; discuss, argue over; imagineIIinventor, deviser; machinist (L+S) -
54 com-pōnō (conp-)
com-pōnō (conp-) posuī (-posīvī, Ta.), positus (-postus, V.), ere, to bring together, place together, collect, unite, join, connect, aggregate: in quo loco erant ea composita, quibus, etc.: aridum lignum, H.: duos amantes, Pr.: genus dispersum montibus, V.—To pack up (for a journey): quae tecum simul Ferantur, T.: dum tota domus raedā componitur unā, Iu.—To oppose, couple, pair, match: uti non Compositum melius (par sit) cum Bitho Bacchius, H.: pugnantia secum Frontibus adversis, H.: Epicharis cum indice composita, confronted, Ta.—To compare, contrast: parva magnis, V.: Metelli dicta cum factis, S.—To compose (of parts), bring together, compound, make up, mix, construct: exercitus conpositus ex variis gentibus, S.: liber ex orationibus compositus: venena, O.—To construct, build, frame, create: cuncta (of the creator): urbem, V.: (pennas) compositas parvo curvamine flectit, shaped, O. — To compose, write, construct, make: hoc de argento: interdictum: quicquam crasse, H.: carmen: oratio ad conciliandos animos conposita, L.: res gestas, history, H. — To place aright, put away, take down, lay aside: (tempus) ad componenda armamenta, L.: arma, H.: exercitu in hibernaculis conposito, S.: Conposito Scirone, put out of the way, O.—To store up, put away, collect: opes, V.: quae mox depromere possim, H.—To lay, adjust, arrange: composito et delibuto capillo: togam, to lay in proper folds, H.: torum, O.: voltūs, O.—Of the dead, to adjust, lay out, collect, inurn, inter, bury: cinerem, O.: omnīs (meos), H.: tumulo eodem, O.: toro Mortua componar, O.— To lay at rest, compose, quiet, still: aquas, O.: thalamis se, V.: placidā conpostus pace, V.: diem conponet Vesper, conduct to rest, V.—To compose, pacify, allay, settle, calm, appease, quiet, tranquillize, reconcile: aversos amicos, H.: neque potest componi inter eas gratia, T.: si bellum conpositum foret, S.: uti omnes controversiae componantur, Cs.: lites, V.: turbatas seditione res, L.: id fieri non potuit, ut componeretur.—To dispose, arrange, set in order, devise, prepare: (equites) Conpositi numero in turmas, arrayed, V.: quod adest, H.: conpositā re p.: needum compositis consiliis, L.: acies, to form, Ta.: ex sententiā omnibus rebus conpositis, S.: auspicia ad utilitatem rei p.—To agree upon, appoint, fix, contrive, conspire to make: res compositast, T.: dies composita rei gerendae est, L.: pacem, L.: susurri Compositā repetantur horā, H.: omnes Conpositae leges, V.: ita causa componitur, ut, etc.: conpositis inter se rebus, S.: conposito iam consilio, L.: quos dimitterent, quos retinerent, L.: componunt Gallos concire, Ta.: ut compositum cum Marcio erat, L. — To feign, invent, devise, contrive: crimen, Ta.: risum mendaci ore, Tb.: rumorem, Ta.: in adrogantiam compositus, assuming the appearance of, Ta. -
55 condō
condō didī, ditus, ere [com- + do], to put together, make by joining, found, establish, build, settle: oppida, H.: urbem: urbs condita vi et armis, L.: ante Romam conditam, before the foundation of Rome: post urbem conditam: gentem, V.: optato conduntur Thybridis alveo, they settle, V.—To erect, make, construct, build, found: aram, L.: sepulcrum, H.: moenia, V.—To compose, write, celebrate, treat, describe: conditum ab Livio poëtā carmen, L.: poëma: festa numeris, O. — To establish, found, be the author of, produce, make: aurea saecula, V.: collegium novum, L.—To put away, lay by, lay up, store, treasure: pecuniam: fructūs: (pocula) condita servo, V.: quod mox depromere possim, H.: Sabinum testā lēvi, H.: mella puris amphoris, H.: messīs, O.: (piratas) in carcerem, to imprison: captivos in vincula, L.: sortes eo: litteras in aerario: se (aves) in foliis, V.: domi conditus consulatus, i. e. safe: omne bonum in visceribus medullisque.—To preserve, pickle: corna in faece, O.—To inter, bury: mortuos cerā circumlitos: animam sepulcro, V.: te humi, V.: fraternas umbras tumulo, O.: patrem, Ph.: fulgura publica, i. e. things blasted, Iu.: tempora Notis condita fastis, i. e. recorded, H.: longos Cantando soles, to bury, dispose of, V.: diem collibus in suis, H.: lūstrum, to complete, close (by offering sacrifices): idque conditum lūstrum appellavit, L.—To conceal, hide, secrete, suppress: Sibylla condita: aetas condet nitentia, H.: caelum umbrā, V.: aliquid iocoso furto, make away with, H.: voltum aequore, O.: ensīs, sheathe, H.: ferrum, Ph.: oculos, shut, O.: lumina, V.: se in viscera (terrae), O.: per omnīs se portas, retire, V.: Numidarum turmas medio in saltu, place in ambush, L.—To strike deep, plunge, bury: in gurgitis ima sceptrum, O.: digitos in lumina, O.: Pectore in adverso ensem, V.: telum iugulo, O.: stimulos caecos in pectore, O.* * *condere, condidi, conditus V TRANSput/insert (into); store up/put away, preserve, bottle (wine); bury/inter; sink; build/found, make; shut (eyes); conceal/hide/keep safe; put together, compose; restore; sheathe (sword); plunge/bury (weapon in enemy); put out of sight -
56 dēfendō
dēfendō dī, sus, ere, to ward off, repel, avert, keep off: bellum, Cs.: ad defendendos ictūs, Cs.: solis ardores: frigus, H.: vim, Cs.: furorem, V.: crimen, to answer, L.: ignem a tectis, O.: solstitium pecori, V.: aestatem capellis, H.—To defend, guard, protect, cover: amicos, Cs.: se armis, Cs.: oppidum, Cs.: scribam apud praetores: illum de ambitu: scelus: communem salutem: vicem rhetoris, to sustain, H.: aedes Vestae vix defensa est (sc. ab incendio), preserved, L.: aper, quam Defendit palus, protected, V.: Defendens piscīs mare, H.: se suaque ab iis, Cs.: gladio se a multitudine, S.: provinciam a metu calamitatis: myrtos a frigore, V.: ab incendio lapis defendit, Cs.: sese adversus populum: auctoritatem contra omnīs: quae (navis) defenderet ne provincia spoliaretur: paucis defendentibus, Cs.: utrum moenibus defenderent, an, etc., make a stand at, N.—Of speech, to defend, support, maintain, insist, allege in defence: cum idem defenderet quod Accius: me id maxime defendisse, ut, etc., have chiefly striven for: id recte factum esse defendes?: eos omnīs liberos esse: quae cur non cadant in sapientem.— To refute, repel: crimen: noxiam, T.* * *defendere, defendi, defensus V TRANSdefend/guard/protect, look after; act/speak/plead/write for defense; prosecute; repel, fend/ward off, avert/prevent; support/preserve/maintain; defend (right) -
57 dētrāctō
dētrāctō see dētrectō.* * *detractare, detractavi, detractatus V TRANSrefuse (to undertake/undergo), decline, reject, evade, recoil from; disparage/belittle, speak/write slightenly of; reduce/depreciate, detract from -
58 dō
dō (old subj. duis, duit, duint, etc.), dedī, datus, are [1 DA-], to hand over, deliver, give up, render, furnish, pay, surrender: dic quid vis dari tibi, T.: pretium: Apronio quod poposcerit: pecuniam praetori: pecuniam ob ius dicendum: pecunias eis faenori: abrotonum aegro, administer, H.: obsides, Cs.: ad sepulturam corpus: manibus lilia plenis, by handfuls, V.: ne servi in quaestionem dentur: catenis monstrum, H.: obsidibus quos dabant acceptis, offered, L.: cui Apollo citharam dabat, was ready to give, V.: Da noctis mediae, da, etc. (sc. cyathos), i. e. wine in honor of, H. — Of letters, to intrust (for delivery), send: litteras ad te numquam habui cui darem, by whom to send: ut ad illum det litteras, may write: tum datae sunt (epistulae), cum, etc., was written: ad quas (litteras) ipso eo die dederam, answered.—To give, bestow, present, grant, confer, make a present of: dat nemo largius, T.: vasa legatis muneri data, Ta.: multis beneficia, S.: Os homini sublime, O.: cratera, quem dat Dido, a present from, V.: divis Tura, offer, H.: munus inritamen amoris, O.: pretium dabitur tibi femina, O.— To give up, surrender, yield, abandon, devote, leave: diripiendam urbem: (filiam) altaribus, Iu.: Siculos eorum legibus: summam certaminis uni, O.: dant tela locum, let pass, V.: dat euntibus silva locum, makes way, V.: ut spatium pila coiciendi non daretur, left, Cs.: tribus horis exercitui ad quietem datis, Cs.: amori ludum, H.: unum pro multis dabitur caput, V.: Mille ovium morti, H.: se rei familiari: sese in cruciatum: se vento, Cs.: da te populo.—With manūs, to offer (for fetters), i. e. to surrender, yield: qui det manūs vincique se patiatur: donicum victi manūs dedissent, N.: dat permotus manūs, yields, Cs.: do manūs scientiae, H.— To grant, give, concede, yield, resign, furnish, afford, present, award, render, confer: des veniam oro, H.: Si das hoc, admit, H.: plurīs sibi auras ad reprehendendum: facultatem per provinciam itineris faciundi, Cs.: hostibus occasionem pugnandi, S.: imperium Caesari: mihi honorem: datus tibi plausus, H.: dextram iuveni (as a pledge), V.: senatus utrique datur, a hearing, S.: si verbis audacia detur, O.: peditibus suis hostīs paene victos, turn over, S.: unam ei cenam, entertain at dinner, T.: Dat somnos adimitque, V.: Dat veniam somnumque dies, i. e. leave to rest, H.: Quā data porta, V.: Das aliquid famae, make a concession, H.— To permit, suffer, allow, let, grant: Da mihi contingere, etc., O.: Di tibi dent classem reducere, H.: cur Non datur audire, etc., V.: da, femina ne sim, O.: date volnera lymphis Abluam, V.: ille dedit quod non... et ut, etc., it was of his bounty, O.: omnibus nobis ut res dant sese, ita, etc., just as circumstances permit, T.: Multa melius se nocte dedere, succeed, V. — To spare, give up, concede, surrender, forgive: da hunc populo, spare for the sake of: non id petulantiae suae, sed Verginio datum, L.: sanguini id dari, that concession is made, L.— To release, let go, give out, relax, spread: curru lora, V.: frena, O.: in altum Vela, set sail, V.: retrorsum Vela, turn back, H.: conversa domum lintea, H. — Meton., to set, put, place, bring, cause: ipsum gestio Dari mi in conspectum, T.: ad eundem numerum (milites), Cs.: corpora in rogos, O.: collo bracchia circum, V.: bracchia Cervici, H.: multum cruoris, shed, O.: in laqueum vestigia, Iu.: te me dextera Defensum dabit, V. — With se, to present oneself, plunge, rush: In medias sese acies, V.: saltu sese in fluvium, V. — To bring forward, cause, produce, yield, present, make, display (poet.): quas turbas dedit, T.: omnes Dant cuneum, form, V.: terga, turn, V.: aetas Terga dedit, passed away, O.: Vina dabant animos, O.: ex fumo lucem, H.: partu prolem, V.: liberos, Ct.: segetes frumenta daturae, H.: ore colores, V.: patientiae documentum, Ta.: Ludentis speciem, H.: spectacula Marti, H.: Da mihi te talem, O. — To represent (on the stage), produce, bring out: Menandri Phasma, T.: fabulam. — To impose, assign, apportion, allot, appoint, inflict: sibi damnum: finem laborum, grant, V.: Nomina ponto, H.: Volnera ferro, O.: genti meae data moenia, fated, V.: dat negotium Gallis, uti, etc., Cs.: quae legatis in mandatis dederat, Cs.: hospitibus te dare iura, are the lawgiver, V.: detur nobis locus, assigned, H.: volnera hosti, O.: Haec data poena diu viventibus, imposed, Iu.: dat (auribus) posse moveri, makes movable, O.— To excite, awaken, produce: sibi minus dubitationis, Cs.: risūsque iocosque, H.: ignīs (amoris), O.—Fig., of expression, to give expression to, give, utter, announce: in me iudicium: legem, enact: ei consilium: dabitur ius iurandum, Te esse, etc., I'll take my oath, T.: fidem, O.: signum recipiendi, Cs.: responsa, V.: cantūs, V.: Undis iura, O.: requiemque modumque remis, O. — Esp.: nomen, to give in, i. e. enlist, Cs.— To tell, communicate, relate, inform (poet.): quam ob rem has partīs didicerim, paucis dabo, T.: iste deus qui sit, da nobis, V.: Seu Aeneas eripuisse datur, O.— To apply, bestow, exercise, devote: paululum da mi operae, attend, T.: imperatori operam date, Cs.: virtuti opera danda est.—Of a penalty, to give, undergo, suffer, endure: consules poenas dederant, S.: Teucris det sanguine poenas, atone with his life, V. — With verba, to give (mere) words, attempt to deceive, pretend, mislead, cheat: Quoi verba dare difficilest, T.: verba dedimus, decepimus. — With dat, predic., to ascribe, impute, attribute, reckon, regard: quam rem vitio dent, T.: laudem Roscio culpae: quae tu commisisti Verri crimini daturus sum.* * *dare, dedi, datus V TRANSgive; dedicate; sell; pay; grant/bestow/impart/offer/lend; devote; allow; make; surrender/give over; send to die; ascribe/attribute; give birth/produce; utter -
59 ex-arō
ex-arō āvī, ātus, āre, to plough out, dig up, dig out: sepulcra: puerum. — To raise, produce, obtain by tillage, harvest: tantum labore suo frumenti: decem medimna ex iugero. — Fig., to mark on tablets with the style, write, note, set down: prooemium. — To furrow, wrinkle: Cum rugis Frontem senectus exaret, H. -
60 ex-sīgnō
ex-sīgnō —, ātus, āre, to write out, note down: sacra omnia exsignata, L.
См. также в других словарях:
write — W1S1 [raıt] v past tense wrote [rəut US rout] past participle written [ˈrıtn] ▬▬▬▬▬▬▬ 1¦(book/article/poem etc)¦ 2¦(letter)¦ 3¦(form words)¦ 4¦(state something)¦ 5¦(music/song)¦ 6¦(computer program)¦ 7¦(a computer records something)¦ … Dictionary of contemporary English
write — [ raıt ] (past tense wrote [ rout ] ; past participle writ|ten [ rıtn ] ) verb *** ▸ 1 create story/letter etc. ▸ 2 make words etc. with pen ▸ 3 create formal document ▸ 4 in computing ▸ 5 spell a word ▸ 6 when pen works ▸ + PHRASES 1. )… … Usage of the words and phrases in modern English
write — (rīt) v. wrote (rōt), writ·ten (rĭt’n) also writ (rĭt), writ·ing, writes v. tr. 1. a) To form (letters, words, or symbols) on a surface such as paper with an instrument such as a pen. b) … Word Histories
write — [rīt] vt. wrote, written, writing [ME writen < OE writan, to scratch, engrave, write, akin to Ger reissen, to tear < IE base * wer , to tear off, scratch > Gr rhinē, a rasp] 1. a) to form or inscribe (words, letters, symbols, etc.) on a… … English World dictionary
Write — Эта статья об утилите Unix; о текстовом редакторе компании Microsoft, см.: Windows Write write unix утилита, позволяющая отправить сообщение другому пользователю, который имеет сессию в этой же системе. В отличие от утилиты talk, переписка… … Википедия
Write — Write, v. t. [imp. {Wrote}; p. p. {Written}; Archaic imp. & p. p. {Writ}; p. pr. & vb. n. {Writing}.] [OE. writen, AS. wr[=i]tan; originally, to scratch, to score; akin to OS. wr[=i]tan to write, to tear, to wound, D. rijten to tear, to rend, G.… … The Collaborative International Dictionary of English
write — (v.) O.E. writan to score, outline, draw the figure of, later to set down in writing (class I strong verb; past tense wrat, pp. writen), from P.Gmc. *writanan tear, scratch (Cf. O.Fris. writa to write, O.S. writan to tear, scratch, write, O.N.… … Etymology dictionary
write-up — ˈwrite up noun 1. [countable, uncountable] ACCOUNTING when the value of an asset is increased: • The company had expected a total asset write up of about A$1 billion. 2. [countable] a written opinion about a new product, book etc: • Their PC had… … Financial and business terms
write-in — write ins N COUNT: also N n In the US, a write in is a vote that you make by writing the candidate s name on the ballot paper. When Republican write ins were included, Johnson s margin of victory was only 230 votes... The state does not permit… … English dictionary
Write — Write, v. i. 1. To form characters, letters, or figures, as representative of sounds or ideas; to express words and sentences by written signs. Chaucer. [1913 Webster] So it stead you, I will write, Please you command. Shak. [1913 Webster] 2. To… … The Collaborative International Dictionary of English
write up — vt: to increase the book value of (an asset) write–up / rīt ˌəp/ n Merriam Webster’s Dictionary of Law. Merriam Webster. 1996. write up … Law dictionary