set+before

- postawić się

* * *

1. (= ustawić coś) put, place, set; postawić żagle set sail; postawić komuś horoskop cast sb's horoscope; postawić komuś kabałę tell sb's fortune by cards; postawić pasjansa play solitaire, Br. patience; postawić wodę (na kawę l. herbatę) put the kettle on; postawić krok take a step; Piotr postawił swoją stopę w Ameryce pierwszy raz w 1990 roku Peter set foot in America in 1990 for the first time; postawić komuś ocenę l. stopień szkoln. give sb a grade; Br. give sb a mark; postawić przecinek put l. place a comma; postawić kropkę nad i leave nothing unsaid, make things perfectly clear, lay l. put it l. everything on the line; Ewa postawiła krzyżyk na Adamie Ewa gave up Adam; postawić problem na głowie put the cart before the horse; zawsze chcesz postawić na swoim you just want to have everything your own way; postawić kogoś w stan oskarżenia prawn. indict sb, bring sb to trial; postawić kogoś przed faktem dokonanym confront sb with an accomplished fact; postawić kogoś/coś w dobrym/złym świetle show sb/sth in a good/bad light; postawić kogoś w trudnej sytuacji put sb in a difficult position; postawić się w czyjejś sytuacji put o.s. in sb's position; postawić komuś drinka pot. treat sb to a drink, stand sb a drink; postawić komuś głos muz. train sb's voice; zob. t. stawiać.

2. (= podnieść do pozycji pionowej) raise, set upright; poranna kawa postawiła mnie na nogi a cup of coffee in the morning set me on my feet; to lekarstwo wkrótce postawi cię na nogi this medicine will soon have you back on your feet; postawić uszy (gł. o psie) prick up one's ears.

3. (= sformułować) put forward, propose, suggest; postawić pytanie ask l. pose a question; postawić problem pose l. raise l. bring up a problem; postawić tezę put forward l. advance l. propose a thesis; postawić diagnozę zwł. med. make a diagnosis; postawić warunek impose l. set a condition; postawić wniosek prawn., parl. move; postawić komuś l. przed kimś zadanie assign sb a task; postawić sobie coś za cel set l. establish sth as an aim for o.s.; postawić sobie coś za punkt honoru make it a point of honor to do sth; postawić kogoś za wzór do naśladowania dla kogoś innego set sb as the example for sb else to follow.

4. (= zbudować, wznieść) build, erect, construct.

5. ( pieniądze w grze hazardowej) stake, bet ( na coś on sth); postawić wszystko na jedną kartę put all one's eggs in one basket; postawić na złego konia back the wrong horse.

6. (= umieścić na stanowisku, miejscu pracy) appoint ( sb to a post); sierżant postawił dwóch ludzi przy drzwiach sergeant put two people at the door.

1. pot. (= sprzeciwić się) put one's foot down; postawić się w czyimś położeniu put o.s. in sb's position l. place.

2. pot. (= zrobić coś na pokaz, np. przyjęcie) show off, do for show; zastaw się, a postaw się show off at any cost l. all costs.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- osadził papierosa w szklanej fifce he planted a cigarette in a glass holder

- osadzić bagnet na karabin to fix a bayonet onto a rifle

- diament osadzony w srebro a diamond mounted in silver

- binokle krzywo osadzone na nosie glasses perched unevenly on sb’s nose

- blisko/głęboko osadzone oczy close-set/deep-set eyes

- pies miał nisko osadzone uszy the dog had low-set ears

- sędzia dobrze osadzony w środowisku przen. a judge well-established in judiciary circles

- wiersze mocno osadzone w tradycji przen. poems deeply set in tradition

- osadzić kolonistów na nowych terenach to settle colonists in a. on new territories

- osadzić kogoś w więzieniu to put sb in prison

- akcja filmu osadzona jest w świecie artystów the film is set in the artistic world

- rzeka osadza muł na polach the river leaves a deposit of silt on the fields

- na dnie zbiornika z morską wodą osadzona jest sól there’s a deposit of salt at the bottom of the container with the seawater

- osadzić konia to bring up a. rein (in) a horse

- osadził go w miejscu nagły ból nogi a sudden pain in his leg stopped him short

- próbował coś powiedzieć, ale z miejsca go osadzono he tried to say something but he was immediately silenced

- „uspokój się” – osadził go ojciec ‘calm down’ – his father restrained him

- przybysze osadzali się na pogranicznych ziemiach the newcomers settled on the frontier

- na ściankach zbiornika osadza się sól salt forms a deposit on the walls of the container

- na dnie szklanki osadziły się fusy po kawie coffee dregs settled at the bottom of the glass

- konie osadziły się tuż przed bramą the horses stopped right before the gate

- błędne/bystre/zamglone/żywe oczy wild/sharp/hazy/lively eyes

- brązowe/piwne/szare/zielone oczy brown/hazel/grey/green eyes

- dwoje a. oboje oczu a pair of eyes

- głęboko osadzone oczy deep-set eyes

- podbite/podsinione oczy black-ringed/livid eyes

- przekrwione/skośne/wpadnięte/wyłupiaste/wypukłe oczy bloodshot/slanting/sunken/bulging/protruding eyes

- łzy napływają a. nabiegają komuś do oczu tears are welling up in sb’s eyes

- oczy komuś zachodzą łzami tears flow into sb’s eyes

- łzy zakręciły się komuś w oczach tears rolled in sb’s eyes

- męczyć a. wytężać a. wysilać oczy to strain one’s eyes

- mrużyć oczy to squint

- otwierać/zamykać oczy to open/to close one’s eyes

- skierować a. obrócić oczy na kogoś/na coś to direct one’s eyes at sb/sth

- wodzić za kimś/czymś oczami a. śledzić kogoś/coś oczami to follow sb/sth with one’s eyes

- tkanina w kolorowe oka polka-dot fabric

- oka na a. w rosole drops of fat in the broth

- stać na oku to bow watch

□ argusowe oczy książk. Argus-eyed look

- kocie oczy Techn. catseyes

- kocie oko Miner. cat’s eye

- magiczne oko Radio, Techn. magic eye

- oko cyklonu Meteo. eye of the storm, storm centre

- oko opatrzności Relig. (symbol opatrzności) the Eye of Providence

- pawie oko (wzór na piórach pawia) peacock’s eye

- tygrysie oko Miner. tiger(’s)-eye

- wole oczy Archit. (ornament) bullseye a. bull’s-eye ornament

- wole oko Archit. bullseye a. bull’s-eye window

■ sokole oko eagle eye

- o sarnich oczach doe-eyed

- szklane oczy (chorobliwe) glazed a. shiny eyes; (o tępym spojrzeniu) glassy a. glazed eyes

- świdrowate oczy przest. piercing eyes

- bez zmrużenia oka a. oczu without batting an eye(lid)

- być czyimś okiem i uchem to be sb’s eyes and ears

- być/pozostawać/uczyć się pod czyimś okiem to be under sb’s tutelage

- cieszyć a. nęcić a. przyciągać a. przykuwać a. rwać a. wabić oczy a. oko to please the eye

- rzucać się a. bić a. uderzać w oczy to be blatant

- dawać po oczach pot. to blind, to dazzle

- dla czyichś pięknych oczu a. na piękne oczy for sb’s pretty face

- dobrze/źle jemu/jej z oczu patrzy he/she has a kind/a forbidding look in his/her eyes

- dwoi a. troi się mu w oczach he sees double/triple

- iść a. pójść gdzie a. dokąd oczy poniosą a. zaprowadzą to go and never look back

- jak a. gdzie okiem sięgnąć a. oko sięga as far as the eye can see

- mieć ciemne plamy przed oczami to see spots before one’s eyes

- pociemniało mu a. zrobiło mu się ciemno przed oczami he saw spots before his eyes

- leźć a. włazić komuś w oczy pot. to nag sb pot., to get in sb’s way pot.

- mieć dobre a. bystre oko a. oczy (być spostrzegawczym) to have observant eyes; (mieć dobry wzrok) to have good a. sharp eyes

- mieć kocie oczy to have cat’s eyes

- mieć kogoś/coś na oku a. mieć oko na kogoś/coś to keep an eye a. a sharp eye on sb/sth

- mieć kogoś/coś przed oczami to have sb/sth before one’s (very) eyes

- stoją mi przed oczami I have them before my very eyes

- mieć oczy (szeroko) otwarte to keep one’s eyes open a. skinned, to keep one’s weather eye (on sth)

- mieni się mi/jemu/jej w oczach a. świat/wszystko mi/mu/jej mieni się w oczach I see/he sees/she sees spots

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć komuś coś prosto w oczy to say sth in sb’s face

- na czyichś oczach before a. in front of a. under sb’s (very) eyes

- na oko more or less

- napawać a. paść a. sycić oczy czymś a. widokiem czegoś/kogoś to feast one’s eyes on sth/sb

- nie móc oderwać oczu od kogoś/czegoś to have one’s eyes riveted to sb/sth

- nie śmieć spojrzeć komuś w oczy a. nie śmieć pokazać się komuś na oczy to not be able to look sb in their eyes a. face

- nie wiedzieć, gdzie oczy podziać a. schować książk. to not know where to look

- nie wierzyć a. nie dowierzać (swoim a. własnym) oczom to not believe one’s own eyes

- obserwować coś/patrzeć na coś kątem oka to watch/to see sth out of a. from the corner of one’s eye

- oczy się mu/jej kleją a. zamykają his/her eyelids are drooping

- oczy się mu/jej świecą a. śmieją do kogoś/czegoś his/her eyes shine a. are shining at sb/sth

- oczy wychodzą a. wyszły a. wyłażą a. wylazły mu/jej na wierzch a. z orbit (ze strachu) his/her eyes bulge(d) from his/her head a. sockets; (ze zdziwienia) his/her eyes pop(ped) out on stalks

- oczy zachodzą mu/jej mgłą a. mgła przysłania a. zasłania a. zasnuwa mu/jej oczy his/her eyes get hazy, his/her sight gets blurred

- oko mu/im zbieleje this will knock him/them out

- otworzyć oczy to wake

- otworzyć szeroko oczy a. zrobić duże a. wielkie oczy a. wybałuszyć a. wytrzeszczyć oczy to goggle

- patrzeć a. spoglądać a. zerkać spod a. kątem oka to look (at sth) out of a. from the corner of one’s eye

- pilnować a. strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie a. jak źrenicy oka to guard sth with one’s life

- podnieść a. wznieść oczy to lift a. raise one’s eyes

- postawić oczy w słup to cast up one’s eyes in astonishment

- patrzeć krzywym a. złym okiem na kogoś/coś to frown (up)on sb/sth, to look askance at sb/sth

- przeszyć a. prześwidrować a. przewiercić kogoś oczami to look at sb piercingly

- przewracać oczami a. wywracać oczy a. oczami to roll one’s eyes

- robić (do kogoś) słodkie oczy pot. to cast a. to make sheep’s eyes (at sb)

- robić coś dla (ludzkiego) oka a. dla ludzkich oczu to keep up appearances

- zrobić a. puścić do kogoś (perskie) oko to wink at sb

- rozmawiać/spotkać się z kimś w cztery oczy to talk/to meet with sb face to face a. tête-à-tête

- skakać a. rzucać się komuś do oczu to fly at sb’s throat

- spojrzeć niebezpieczeństwu/prawdzie/śmierci (prosto) w oczy to face the danger/truth/death

- spotkać się a. stanąć a. znaleźć się z kimś/z czymś oko w oko to be eyeball to eyeball with sb/sth

- spuścić a. opuścić oczy to lower one’s eyes

- stracić kogoś/coś z oczu a. z oka to lose sight of sb

- strzelać oczami (rzucać wesołe spojrzenia) to cast happy glances; (lękliwie zerkać) to cast anxious glances

- szukać oczami kogoś/czegoś to look about for sb/sth

- ścigać a. gonić kogoś/coś oczami to follow sb with one’s eyes

- w czyichś oczach in sb’s eyes

- w oczach rapidly

- zmieniać się w oczach to change overnight

- urosnąć w oczach (dziecko) to shoot up

- w żywe oczy blatantly

- kłamać w żywe oczy to lie through one’s teeth, to tell brazen lies

- widoczny gołym okiem visible to the naked eye

- widzieć a. zobaczyć coś a. przekonać się o czymś na własne a. swoje oczy to see sth with one’s own eyes

- widzieć coś oczami a. oczyma duszy a. wyobraźni to see sth in one’s mind’s eye

- wisieć oczami na kimś/czymś to fix one’s eyes on sb/sth, to glue one’s eyes to sb/sth

- wpaść komuś w oko to catch one’s fancy; (zwrócić uwagę) to catch sb’s eye

- wykłuwać komuś oczy czymś to fling sth in sb’s face

- wypatrywać (sobie) za kimś/czymś oczy to look out for sb/sth

- z zamkniętymi a. zawiązanymi oczami (z łatwością) with one hand (tied) behind one’s back; (trafić gdzieś) with one’s eyes closed

- (po)za oczami behind sb’s back

- zamknąć oczy książk., euf. to pass away, to breathe one’s last (breath)

- zamykać a. przymykać a. (przy)mrużyć na coś oczy to turn a blind eye to sth

- zejść komuś z oczu to get out of sb’s sight

- zginąć a. zniknąć komuś z oczu to vanish from sb’s sight

- oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye, a tooth for a tooth

- co z oczu, to z serca a. z myśli przysł. out of sight, out of mind

- czego oko nie widzi a. oczy nie widzą, tego sercu nie żal przysł. what the eye doesn’t see, the heart doesn’t grieve (over)

- pańskie oko konia tuczy przysł. the master’s eye makes the horse fat

- popie oczy, wilcze gardło, co zobaczy, to by żarło przysł. sb has eyes bigger than their stomach

- stawiać filiżanki/talerze na stole to put cups/plates on the table

- stawiać komuś bańki to cup sb przest.

- stawiać komuś pijawki to apply leeches to sb przest.

- stawiać horoskop to draw up a horoscope

- stawiać pasjansa to play patience

- stawiakarty a. kabałę to tell fortunes by cards

- stawiać sidła to lay a. set a snare

- stawiać stopnie to give marks

- stawiać kogoś pod pręgierz a. pod pręgierzem to pillory sb

- często stawiał dziecko do kąta he often put the child in the corner

- stawiać kołnierz to turn up a. raise one’s collar

- stawiać żagle to make sail, to set sail

- zaczęła już stawiać dziecko na nóżki she’s begun to get the baby to stand

- stawiać diagnozę to make a diagnosis

- stawiać komuś obiad/drinka to stand sb lunch/a drink

- stawiać się rodzicom to rebel against one’s parents

■ stawiać kogoś w złym/dobrym świetle to present sb/sth favourably/unfavourably, to place sb in an unfavourable/a favourable light

- stawiać coś komuś przed oczy a. przed oczami to make sb aware of sth

- stawiać coś na głowie to put the cart before the horse

- stawiać coś pod znakiem zapytania to place sth under a question mark

- stawiać kogoś na nogi (poprawiać stan) to stand sb on their feet; (zmuszać do działania) to have sb back on their feet

- stawiać kogoś przed faktem dokonanym to present sb with a fait accompli

- stawiać kogoś w trudnej/przykrej sytuacji to place sb in a difficult/an unpleasant situation

- stawiać na kimś/czymś krzyżyk to write sb/sth off

- stawiać na kogoś/coś to count on sb/sth

- stawiać na swoim to have one’s way

- stawiać pierwsze kroki to take one’s first steps

- stawiać przeszkody to pose obstacles

- stawiać się na równi z kimś to consider oneself sb’s equal

- stawiać kogoś/coś poza nawias a. poza nawiasem to ignore sb

- stawiać kogoś/coś wysoko to regard sb/sth highly, to think highly of sb/sth

- stawiać kogoś/coś za wzór a. za przykład to put sb/sth forward as a model

- stawiać między czymś a czymś/między kimś a kimś znak równości to equate sth with sth/sb with sb

- na stole/kanapie/krześle on the table/sofa/chair

- na ścianie/drzwiach on the wall/door

- na Ziemi/Księżycu on the Earth/Moon

- na niebie in the sky

- na jeziorze/rzece on the lake/river

- na morzu at sea

- na zdjęciu/obrazie (jako temat) in a photo/picture

- na środku czegoś in the middle a. centre of sth

- na początku/końcu czegoś at the beginning/end of sth

- rana na nodze a wound on a a. in the leg

- mieć na sobie marynarkę/płaszcz to be wearing a jacket/coat

- nosiła pierścionek na małym palcu, a na szyi korale she had a ring on her little finger and beads (a)round her neck

- włóż płaszcz na sweter put your coat on over your sweater

- na stadionie at the stadium

- na korytarzu in the corridor

- na ulicy in the street, outside

- na ulicy Klonowej in a. on Klonowa Street

- na dworcu/przystanku autobusowym at the station/bus stop

- na staromiejskim rynku in the Old Town marketplace

- na wschodzie/południu in the East/South

- na Bliskim Wschodzie in the Middle East

- na Ukrainie/Węgrzech in (the) Ukraine/in Hungary

- na Śląsku/Mazowszu in Silesia/Mazovia

- na wyspie/Borneo on an island/in Borneo

- na wsi in the country

- na uniwersytecie at (the) university/in the university

- na wykładzie/przedstawieniu at a lecture/performance

- na górze/dole (wysokość) at the top/bottom; (w budynku) upstairs/downstairs

- na plażę/bagna to the beach/marshes

- na stację/salę operacyjną to the station/the operating theatre

- na Łotwę/Pomorze to Latvia/Pomerania

- na Sycylię/Krym to Sicily/the Crimea

- wyprawa na Mount Everest an expedition to Mount Everest

- wspinać się na Giewont to climb Giewont

- robotnicy wylegli na ulice workers took to the streets

- dostał się na uniwersytet/prawo he entered university a. was admitted to university/he entered the law department

- poszła na zebranie/koncert she went to a meeting/concert

- iść/skręcać na północ/wschód to go/turn north/east

- okna wychodzą na południe/na ogród the windows face south/look onto the garden

- na północ/wschód od czegoś to the north/east of sth

- na górę/dół (wyżej/niżej) up/down; (w budynku) upstairs/downstairs

- patrzeć na kogoś to look at sb

- postawić wazon na stół a. na stole to put a vase on the table

- ładować meble na ciężarówkę to load furniture onto a lorry

- przenosić się z miejsca na miejsce to move from place to place

- wyjechać na tydzień/dwa dni to go away for a week/two days

- na krótko for a bit a. a short while

- na zawsze forever, for ever

- muszę was na chwilę zostawić I’ll have to leave you for a moment

- ptaki odleciały na zimę the birds have flown off for the winter

- na pół godziny przed odlotem samolotu half an hour before the plane’s departure

- miałeś zrobić tłumaczenie na wczoraj you were supposed to finish the translation by yesterday

- przesuńmy zebranie na jutro let’s postpone the meeting till tomorrow

- masz przyjść na drugą/lunch you must come at two/for lunch

- jestem z nim umówiony na siedemnastą/na piątego stycznia I’m seeing him at 5 p.m./on January the fifth

- na tę okazję for the occasion

- sukienka na specjalne okazje a dress for special occasions

- zjeść coś na śniadanie/lunch to have a. eat sth for breakfast/lunch

- kupić komuś prezent na urodziny to buy sb a present for his/her birthday

- zaprosić kogoś na imieniny/wigilię to invite sb to one’s name day party/for Christmas Eve

- pójść na wesele/pogrzeb to go to a wedding/funeral

- pocałować/pomachać komuś na pożegnanie to kiss/wave sb goodbye

- policjanci na koniach policemen on horseback

- jechać na rowerze to cycle, to ride a bike

- latać na lotni to go hang-gliding

- jeździć na łyżwach/wrotkach to skate a. go skating/to (roller) skate a. go (roller) skating

- chodzić/stać na rękach to walk/stand on one’s hands

- skakać na jednej nodze to hop on one foot

- zjechał na nartach ze zbocza he skied down the slope

- dziecko poruszało się na pupie po całym pokoju the baby shuffled around the room on his/her bottom

- stolik na kółkach a table on a. with wheels

- pantofle na wysokim obcasie highheeled shoes

- pantofle na płaskim obcasie low-heeled shoes, flats US

- fotel/konik na biegunach a rocking chair/horse

- spodnie na szelkach/pasku trousers with braces/with a belt

- prowadzić psa na smyczy to lead a dog on a leash

- leżeć na brzuchu/plecach to lie on one’s stomach/back

- oprzeć się na łokciu/na lasce to lean on one’s elbow/a cane

- na komputerze/kalkulatorze on a computer/calculator

- pisać na maszynie to type, to write on a typewriter

- uszyć sukienkę na maszynie to machine(-sew) a dress

- grać na skrzypcach/fortepianie to play (on) the violin/piano

- zagrać jakąś melodię na skrzypcach/fortepianie to play a tune on the violin/piano

- robić na drutach to knit

- jajka na twardo/miękko hard-boiled/soft-boiled eggs

- usmażyć coś na maśle/oleju to fry sth in butter/oil

- ten rosół jest na wołowinie, nie na kurczaku this is beef broth, not chicken broth

- nalewka na wiśniach cherry brandy

- sprzedawać coś na sztuki/tuziny to sell sth by the piece/dozen

- kupić coś na raty to pay for sth by a. in instalments

- pomalować coś na niebiesko/zielono to paint sth blue/green

- ubierać się na biało/czarno to dress in white/black

- „podawać na zimno/gorąco” ‘serve cold/hot’

- zrobiła się na Marylin Monroe pot. she dolled herself up like Marylin Monroe pot.

- (ona) uczy się na piątki she always gets top marks

- mięso na befsztyki/zupę meat for steak/soup

- butelka na mleko a milk bottle

- materiał na sukienkę dress material

- stojak na buty a shoe rack

- syrop na kaszel cough syrup

- koncert na skrzypce i fortepian a concerto for violin and piano

- dom na sprzedaż a house for sale

- sztućce/stół na cztery osoby cutlery/a table for four (people)

- brała krople na serce she took drops for her heart

- nie mam już miejsca na książki I don’t have any more room for books

- na dokończenie tego mieliśmy tylko dwie godziny we only had two hours to finish it

- nie trać czasu na głupstwa don’t waste time on trifles

- brakuje pieniędzy na zasiłki there’s a shortage of money for benefits

- zabrali go do szpitala na operację they took him to hospital for an operation

- poszedł na egzamin he went to take a. went off for his exam

- idę do znajomych na brydża I’m going to my friends to play (some) bridge a. for a game of bridge

- umówmy się na piwo let’s meet for a beer

- muszę pójść na zakupy I have to do some a. go shopping

- na co chcesz pójść (do kina)? what (film) would you like to see?

- wybrać się na grzyby/ryby to go mushroom picking/fishing

- skoczył do wody jemu/jej na ratunek he jumped into the water to save him/her

- podarł spodnie na strzępy he tore his trousers to shreds

- wazon rozbił się na kawałki the vase smashed to pieces

- porąbał drewno na kawałki he chopped the wood into pieces

- pokrój mięso na plastry/kawałki cut the meat into slices/chunks

- gips strwardniał na kamień the plaster set as hard as rock

- przerobiła sukienkę na spódnicę she turned the dress into a skirt

- przebudowali piwnicę na sklep they converted the cellar into a shop

- rodzice wychowali go na uczciwego człowieka his parents brought him up to be an honest man

- na czyjąś prośbę/zaproszenie at sb’s request/invitation

- na czyjś rozkaz at sb’s order

- na widok kogoś/czegoś at the sight of sb/sth

- na dźwięk dzwonka wyskoczył z wanny at the sound of the bell he jumped out of the bath

- na myśl o tym zrobiło mu się słabo he felt faint at the (very) thought of it

- śledztwo rozpoczęto na wniosek poszkodowanego the investigation was opened at the request of the injured party

- na nasz apel zgłosiło się wielu ochotników many volunteers responded to our appeal

- oskarżeni utrzymują, że strzelali na rozkaz the accused claim that they were ordered to shoot

- chorować na grypę to be ill with flu

- przystanek na żądanie a request stop GB, a flagstop US

- dwa razy na tydzień/rok twice a week/year

- jeden student na dziesięciu one student in ten a. out of ten

- na jedno miejsce było sześciu kandydatów there were six candidates per place

- bieg na 100 metrów the 100 metres sprint

- głęboki/długi na sześć metrów six metres deep/long

- drzwi były otwarte na całą szerokość the door was wide open

- podszedłem do niego na odległość kilku kroków I came to within several steps of him

- poziom wody podniósł się na wysokość pierwszego piętra the level of the water rose up to the first floor

- jak na swoje lata, jest w doskonałej formie he’s in excellent form for his years

- jak na emeryta, ma spore dochody for a pensioner he has quite a large income

- pomidory, jak na krajowe, są znakomite for Polish tomatoes they’re delicious

- suma, jak na owe czasy, ogromna a huge sum for a. in those days a. times

- na ówczesne warunki (for) the way things were at the time; for the conditions prevailing at that time książk.

- na co? what for?

- na co ci ołówek? what do you need a pencil for?

- i na co wam to było? what did you have to do that for?

- na odwal (się) pot. a. na odpieprz (się) posp. [zrobiony, wykonany] any old how pot.

* * *

* * *

+ Loc.

1. ( miejsce) on, at, in ( często nie tłumaczony jako przyimek); na stole on the table; na ścianie on the wall; na górze/na dole up/down; at the top/bottom ( czegoś of sth); (= na piętrze/na parterze) upstairs/downstairs; na ulicy on the street; Br. in the street; na Siódmej Ulicy on Seventh Street; Br. in Seventh Street; na Pennsylvania Avenue pod numerem 10 Br. at 10 Pennsylvania Avenue; na Alasce/Litwie in Alaska/Lithuania; na deszczu (out) in the rain; na dworze (= na zewnątrz) outside, outdoors; na koniu on a horse, on horseback; na korytarzu in the corridor; na palcu/głowie on one's finger/head; mieć mnóstwo spraw na głowie przen. have a lot on one's mind l. shoulders; na początku/końcu czegoś at the beginning/end of sth; na polu in the field; na uniwersytecie/poczcie at the university/post office; na zachodzie in the west.

2. ( sytuacja) gdybym był na twoim miejscu if I were you, if I were in your shoes.

3. (= podczas) at, during, on; na zebraniu/koncercie at a meeting/concert; na wakacjach on vacation; Br. on holiday; na wycieczce on a trip l. excursion; spędzać czas na czytaniu spend one's time reading.

4. ( środek lokomocji) on; jechać na koniu ride (on) a horse; jeździć na nartach ski, go skiing; jeździć na rowerze ride (on) a bicycle, ride a bike.

5. ( ruch lub pozycja ciała) on; chodzić na rękach walk on one's hands; leżeć na boku lie on one's side; na nogach (t. przen. = w dobrej kondycji) on one's feet.

6. ( instrument) on; grać na skrzypcach/fortepianie play the violin/piano; grać melodię na fortepianie play a tune on the piano.

7. ( narzędzie) pisać na maszynie type, typewrite; robić na drutach knit.

8. ( precyzowanie znaczenia rzeczownika) buty na wysokich obcasach high-heeled shoes; ciasto na drożdżach yeast dough; nalewka na wiśniach cherry liqueur; koń na biegunach rocking horse.

9. (po czasownikach l. przymiotnikach) oszczędzać na czymś economize on sth; wprawiać się na czymś cut one's teeth on sth; wychowany na czymś brought up l. raised on sth.

+ Acc.

1. (kierunek l. cel) to, toward(s), on, upon ( często nie tłumaczony jako przyimek); na Alaskę/Litwę to Alaska/Lithuania; na stolicę (o celu marszu, operacji wojskowej) toward l. on the capital; na górę/na dół up/down; ( po schodach) upstairs/downstairs; na pocztę/dworzec kolejowy to the post office/railroad station; na ulicę (out) into the street; na zachód west, westward(s); wyjść na ulicę (euf. = zacząć uprawiać prostytucję) go on the streets.

2. (po czasownikach l. przymiotnikach) chory na głowę (pot. = szalony) sick in the head, brainsick; chorować l. cierpieć na coś suffer from sth; cieszyć się na coś look forward to sth; krzyczeć na kogoś shout at sb; patrzeć na kogoś/coś look at sb/sth; zanosi się na deszcz it's going to rain; zły na kogoś/coś angry at/with sb/sth.

3. ( stan) postawić kogoś na nogi przen. put sb on their feet (again).

4. ( okres) for; na chwilę for a moment, for a while; na miesiąc for a month.

5. (termin, wyznaczony czas) (dokładnie) na czas (right) on time; obiad będzie na piątą dinner will be (ready) at five; umówić się na środę agree to meet on Wednesday, schedule an appointment for Wednesday; wracam na Wielkanoc I'll be back l. returning for Easter; zrobię to na jutro I'll do it for tomorrow.

6. (napęd, zasilanie) silnik na benzynę gasoline engine; zegar na baterię battery-powered clock.

7. ( przeznaczenie) kosz na śmieci waste-paper basket; materiał na sukienkę dress material; koncert na fortepian muz. piano concerto; skrzynka na listy mailbox; Br. letter-box.

8. ( sposób) with, by; walczyć na miecze fight with swords; kupować na raty buy on installments; kupować/sprzedawać na sztuki buy/sell by the piece.

9. ( miara) 100 kilometrów na godzinę a hundred kilometers an hour/per hour; szeroki na dwa metry two meters wide; raz na rok once a year.

10. (przyczyna, bodziec) on, upon, at, to; co ty na to? what do you say?, what would you say to that?; na żądanie on demand; na czyjąś prośbę/czyjś rozkaz on l. at sb's request/order; na widok kogoś/czegoś at the sight of sb/sth; na wieść o wypadku upon the news of the accident; odpowiedzieć na pytanie answer a question.

11. ( podział) into, in; drzeć coś na kawałki tear sth into l. to pieces; dzielenie włosa na czworo przen. hair-splitting; dzielić/łamać/składać coś na pół divide/break/fold sth in half.

12. ( dzielenie liczb) sto na dziesięć one hundred (divided) by ten.

13. ( wymiary) pięć na dziesięć cali five by ten inches.

14. ( cel) to, for, into; być przyjętym na (Uniwersytet) Yale be accepted at l. by Yale (University); dostać się na wydział chemii get into the chemistry department; iść na przyjęcie/zebranie go to a party/meeting; iść na ryby go fishing; iść na spacer go for a walk; jechać na wycieczkę go on an excursion; wyskoczyć na miasto go out, go into town.

15. ( w utarych zwrotach) na dobitkę to crown it all, to top it (all) off, on top of all that; na domiar złego to make matters worse; na przykład for example, for instance; jak na złość ironically; na zakończenie finally; na złamanie karku at breakneck speed l. pace, helter-skelter.

16. ( w równoważnikach zdań) na pomoc! help!; na koń! mount up!; na zdrowie! ( toast) cheers!; ( odpowiedź na kichnięcie) bless you!

z przysłówkami, przymiotnikami i wyrazami nieodmiennymi

1. ( z nazwami kolorów) pomalować coś na biało paint sth white.

2. ( okres) for; na długo/krótko for a long/short time; na zawsze forever.

3. ( sposób) na czczo on an empty stomach; na leżąco lying (down), reclining, prone; jajko na twardo hard-boiled egg; na wznak on the back.

4. ( relacje przestrzenne) na zewnątrz (czegoś) outside (sth); na wprost (straight) on l. ahead; (= naprzeciw) opposite; na zachód/lewo ( o położeniu) to the west/left ( od czegoś of sth).

5. ( w utartych zwrotach) wszystko na nic/na próżno (it's) all for nothing/in vain.

* * *

Gen.pl. stóp

1. ( część nogi) foot; od stóp do głów from head to foot; leżeć u czyichś stóp lie at sb's feet; stopa ludzka tu nie stanęła no man has set his foot here before, no human foot has ever trodden on this land; nietknięty ludzką stopą untrodden by man; grunt pali mu się pod stopami ground burns under his feet, he's being dogged; na stopie prywatnej on a personal level; jestem z nim na stopie koleżeńskiej I'm on friendly terms with him; żyć na wysokiej stopie have a high living standard, lead the life of Riley; wieś leżąca u stóp gór a village at the feet of the mountains; moja stopa nigdy więcej tu nie postanie I'll never set foot in this house again; stopa procentowa ekon. interest rate; stopa życiowa ekon. living standard; stopa zysku ekon. profit rate; stopa inflacji ekon. inflation rate; odpowiadać z wolnej stopy prawn. be released pending trial; (w prawie anglosaskim, za kaucją) appear on bail; ( bez kaucji) be released on one's own recognizance.

2. (skarpetki, pończochy) sole.

3. teor.lit. foot; stopa metryczna metric foot.

4. miern. foot; stopa mennicza the content of noble ore in a coin.

5. techn. foot, base.

- przesunął czapkę na tył głowy he pushed his hat to the back of his head

- przesuąć zegarek na godzinę piątą to set a watch to five o’clock

- przesuąć zegar do przodu/do tyłu to put a clock on a. forward/back

- przesuąć taśmę do przodu/do tyłu to wind on/rewind a tape

- rozmowy przesunięto na przyszły piątek/tydzień talks were rescheduled for Friday/next week, talks were postponed till next Friday/week

- przesunąć zebranie o godzinę (na późniejszą godzinę) to reschedule a meeting to begin an hour later, to postpone a meeting for an hour; (na wcześniejszą godzinę) to reschedule a meeting to begin an hour earlier, to put forward a meeting by an hour

- przesunąć kogoś na wyższe/niższe stanowisko to promote/demote sb

- przesunięto go na stanowisko kierownicze he was promoted to an executive position

- większość środków przesunięto na ten projekt a major part of resources were redirected a. reallocated to this project

- przesunąć granice państwa na wschód/zachód to move a. shift the country’s borders east/west

- przesunął dłonią po karoserii/klawiszach he passed a. ran his hand over the body of the car/over the keyboard

- przesunęła językiem po wargach she ran her tongue across her lips

- przesuwać wzrokiem a. spojrzeniem a. oczami po kimś/czymś to run one’s eyes over sb/sth

- przesunąć się z krzesłem do stołu to edge one’s chair closer to the table

- przesunąć się do przodu/do tyłu autobusu to move to the front/back of a bus

- przesuwać się do wyjścia to move towards the exit

- przesuń się! move over a. up!

- front przesunął się na zachód the front line moved a. shifted to the west

- opady deszczu przesuwają się w głąb kraju the belt of rain is moving a. shifting to the centre of the country

- chmury przesuwały się szybko na niebie clouds were scudding across the sky

- różne obrazy przesuwały im się przed oczami they could see various images moving before their eyes

- termin składania prac konkursowych przesunął się o pięć dni the deadline for submitting competition entries was extended by five days

* * *

1. (= zetknąć z ręką/palcem itp.) touch ( czegoś czymś sth with sth); (ręką t.) feel ( czegoś sth); dotknąć drażliwego tematu touch (up)on a sensitive subject; ludzka noga nie dotknęła tego miejsca no human has set foot in this place before; nawet nie dotknąłem tych pieniędzy I didn't even touch the money; nie dotykać! do not touch!

2. (= urazić) hurt, upset; dotknąć kogoś do żywego cut sb to the quick.

3. (= ciężko doświadczyć) (o chorobie, dolegliwości) afflict; (o podwyżce, recesji, redukcjach) hit.

be touching, touch; czego się dotknął, robił to doskonale he excelled at whatever he did; niczego się nie dotknę I won't lift l. raise a finger.

- egzamin wstępny/końcowy/uniwersytecki an entrance/a final/a university exam(ination)

- egzamin ustny/pisemny an oral/a written exam(ination)

- egzamin poprawkowy a resit

- egzamin konkursowy a competitive exam(ination)

- egzamin z matematyki a maths GB a. math US exam(ination)

- egzamin testowy (z wyborem poprawnej odpowiedzi) a multiple-choice exam(ination); (wymagający krótkich odpowiedzi) a short-answer exam(ination)

- egzamin do gimnazjum a middle-school entrance exam(ination) GB, a high-school entrance exam(ination) US

- egzamin do liceum a grammar-school a. secondary-school entrance exam(ination) GB, a high-school entrance exam(ination) US

- egzaminy (wstępne) na studia college a. university entrance exam(ination)s

- egzamin na uniwersytet/politechnikę/dziennikarstwo a university/technical university/department a. school of journalism entrance exam(ination)

- egzamin na prawo jazdy/kartę pływacką a driving/swimming test

- egzamin na czeladnika/mistrza stolarskiego a journeyman/master carpenter’s qualifying exam(ination)

- dopuścić kogoś do egzaminu to admit sb to an exam(ination)

- przeprowadzić egzamin to conduct an exam(ination)

- przystąpić do egzaminu to sit (for) a. take an exam(ination)

- zgłosić się na egzamin to sit (for) a. take an exam(ination)

- zapisać się na egzamin to register for an exam(ination)

- wyznaczyć termin egzaminu to set a date for a. to schedule an exam(ination)

- zdawać egzamin to sit (for) a. take an exam(ination)

- zdać a. zaliczyć egzamin to pass an exam(ination)

- nie zdać egzaminu to fail an exam(ination)

- obciąć a. oblać kogoś na egzaminie to fail a. flunk US sb pot. oblać egzamin pot. to fail a. flunk US an exam pot.

- składać egzamin książk. to sit an examination

- poddać kogoś/coś egzaminowi to put sb/sth to the test

- zdać egzamin z dorosłości to prove oneself adult

- zdać/zdawać egzamin pot. (okazać się adekwatnym) [urządzenie, procedura] to work (well); to pass muster, make the grade pot.

- czy nowy system kontroli jakości zdaje egzamin? does the new quality-control system work?

- □ egzamin dojrzałości a. maturalny Szkol. Polish school-leaving examination

- egzamin dyplomowy Szkol., Uniw. final exam(ination)

- egzamin komisyjny Szkol., Uniw. (w wyniku zakwestionowania oceny) a resit following an appeal to the examination review board; (przeprowadzony przez komisję) an examination conducted before or by an examination board

- egzamin magisterski Uniw. MA a. master’s exam(ination)

- egzamin mistrzowski Admin. master(’s) qualifying exam(ination) (in a trade)

- egzamin narzeczonych a. przedślubny a prenuptial interview for a couple planning a Catholic wedding

- egzamin państwowy state exam(ination)

- egzamin zawodowy vocational a. professional qualifying exam(ination)

■ egzamin życiowy (próba sprawdzająca przystosowanie do życia) a moment of truth, a crucial a. critical moment in one’s life

* * *

* * *

exam, examination; egzamin dyplomowy szkoln., uniw. diploma examination; egzamin magisterski uniw. M.A./M.Sc., etc. examination; egzamin dojrzałości szkoln. finals, secondary school final examinations; Br. A levels; egzamin ustny oral exam(ination); egzamin pisemny written exam(ination); egzamin poprawkowy retake exam(ination); egzamin końcowy final exam(ination); egzaminy wstępne entrance exams l. examinations; egzamin do liceum high school entrance exam(ination); egzamin z angielskiego/matematyki exam(ination) in English/math; zdać egzamin pass an exam(ination); nie zdać egzaminu fail an exam(ination); oblać egzamin pot. flunk an exam(ination); przystąpić do egzaminu l. zdawać egzamin take an exam(ination), sit an exam(ination); dostać czwórkę z egzaminu get a B on an exam(ination); zaliczyć komuś egzamin pot. pass sb; obciąć kogoś na egzaminie pot. fail sb, flunk sb; zdać życiowy egzamin przen. make the grade.

* * *

idę idziesz, idź szedł szła szli

1. (= kroczyć pieszo) go, walk, stride; iść pieszo l. piechotą go on foot, walk (it), foot it; iść drogą walk l. go down the road, follow the road; iść pod górę walk uphill l. up the hill; iść przez park walk across the park; iść raźnym/niepewnym krokiem walk briskly/unsteadily; iść parami/dwójkami go in pairs/in twos; iść przy (czyjejś) nodze ( o psie) heel (sb).

2. (= poruszać się, posuwać się) go (on), go ahead l. along, move (on), run; iść prosto przed siebie go straight ahead; iść w górę/w dół go up/down; rise/fall; idziemy? shall we go?; patrz, jak idziesz! look where you go!; idź dalej go on, move on, keep walking; iść na czele czegoś head sth, lead sth; iść przodem lead the way; iść na oślep grope one's way; iść pod żaglami żegl. sail on, sail along; iść z wiatrem żegl. run free; sail before the wind.

3. (= podążać) iść za kimś/czymś follow sb/sth; iść za tropem myśl. l. przen. follow the scent; iść za czyjąś radą follow sb's advice; iść za czyimś przykładem follow sb's example l. lead; follow in sb's footsteps; iść za najnowszą modą follow the latest fashion; iść za głosem serca listen to one's heart; iść za głosem sumienia/rozsądku listen to the voice of conscience/reason.

4. (= udawać się w jakieś miejsce) go; iść do domu go home; iść na miasto go into town; iść do szkoły/pracy/kościoła go to school/work/church; iść do kina go to the movies; iść na przyjęcie go to a party; iść do łóżka go to bed; iść z kimś do łóżka euf. go to bed with sb.

5. (= udawać się gdzieś przymusowo) go, be taken to ( a place); iść do szpitala go l. be taken to hospital; iść do więzienia go to prison, go to jail; be imprisoned; iść do nieba/piekła go to heaven/hell; iść na dno founder, sink, go to the bottom; iść na zasiłek go on the dole; iść na zieloną trawkę pot. be given the sack; be sacked l. fired.

6. (= wychodzić z zamiarem zrobienia czegoś) go (out); iść na lunch go (out) for lunch; iść na przechadzkę l. na spacer go for a walk; iść na zakupy go shopping; iść na ryby/na polowanie go fishing/hunting; iść na narty/na łyżwy go skiing/skating; iść popływać go for a swim; go swimming; iść spać go to sleep.

7. (= odchodzić) go (away); idź sobie!, idź precz! l. idź stąd! go away!; pot. get lost!; idź do diabła! emf. go to hell!, go to the devil!; idź się utop! pot. go jump in the lake!

8. (= przemijać) iść w niepamięć be forgotten; iść w zapomnienie fall l. sink into oblivion.

9. (= wstępować do jakiejś instytucji) iść do college'u go to college; iść na studia wyższe go to university; iść na medycynę take up medicine; iść do wojska join the army; enlist, sign on l. up.

10. (= rozpoczynać coś) iść na urlop/przepustkę go on leave/furlough; iść na emeryturę retire.

11. (= atakować) iść do szturmu wojsk. charge ( na coś at sth); be on the attack; idź na niego! go at him!

12. (= ciągnąć się, prowadzić) lead, run, stretch, extend; ścieżka idzie pod górę the path runs uphill; droga szła milami przez pustynię the road stretched for miles across the desert.

13. (o filmie, sztuce, programie) (= być pokazywanym) be on, be played; (= być nadawanym) be on the air; co idzie dziś wieczorem? what's on tonight?; sztuka idzie bez przerwy od dwóch lat the play has been produced continuously for two years.

14. (= zbliżać się) come, approach; idzie burza a storm is coming; idzie deszcz it's going to rain; idzie lato the summer is approaching; idą trudne czasy hard times are coming.

15. (= wykazywać tendencję) iść w górę rise, soar, increase, go up, be on the rise; iść w dół drop, fall, dip, decrease, go down; idzie ku lepszemu things are looking up.

16. (= działać, pracować) run, work; iść w ruch be set in motion; start up, start working; silnik szedł na pełnych obrotach the engine was running at full speed.

17. ( o sprawach) (= toczyć się, posuwać się) go, proceed, be doing; nie idzie mi I'm stuck ( z czymś with sth); interesy idą dobrze the business is doing well; jak (ci) idzie? (= jak się masz?) how are you doing?; idzie jak po maśle/jak po grudzie it's going swimmingly/hard; wszystko idzie jak z płatka everything's (coming up) roses; idzie nam opornie it's slow l. tough going; iść pełną parą be in full swing; go full steam l. speed ahead; sprawiać, że coś idzie dobrze make sth tick; nie idzie tego zrobić sl. it can't be done.

18. (= sprzedawać się) sell, go; iść jak ciepłe bułeczki l. jak woda go like hot cakes; iść pod młotek come l. go under the hammer.

19. (= brzmieć) jak ta piosenka idzie? how does the song go?

20. (= chodzić o coś) idzie o to, że... what I mean is that...; the problem is that...; tu idzie o życie it's a matter of life and death; tu idzie o twój honor your honor is at stake.

21. ( w różnych wyrażeniach idiomatycznych) iść na całego go the whole hog; iść na coś (= zadowalać się czymś) settle for sth; iść na kompromis make a compromise ( z kimś with sb); compromise; iść na układy pact ( z kimś with sb); iść (z kimś) o zakład bet (sb) (że... that...); iść na noże l. na udry be at daggers drawn ( z kimś with sb) ( z kimś with sb); iść na łatwiznę take the easy way out; cut corners.

* * *

(wniosek, plan) perf; przedłożyć to submit, to put forward; (argumenty, racje) perf; przedłożyć to present

* * *

1. (= przedstawiać coś komuś) propose, submit, put forward ( coś komuś sth to sb); lay ( coś komuś sth before sb); bring forward; (argumenty, racje) present.

2. (= tłumaczyć, argumentować) explain, expound; przedkładał jej, że powinna odejść z firmy he argued that she should leave the company l. firm.

3. (= preferować) prefer ( coś nad coś sth to sth); value, place, set ( coś nad coś sth above sth).

- rok bieżący/miniony a. przeszły a. zeszły/przyszły the current/past a. last/next year

- dobry/zły/tragiczny rok a good/bad/tragic year

- rok urodzenia the year of birth

- jestem z 1949 roku I was born in 1949

- to się wydarzyło w roku 1965 it happened in 1965

- w tym roku pojedziemy do Włoch/zaczniemy budowę domu we’re going to Italy/starting to build a house this year

- odwiedzam/zapraszam ich co rok a. co roku a. rok w rok I go to visit them/I invite them every year

- raz do a. w roku wyjeżdża na wakacje/chodzi do dentysty once a year she would go on holiday/visit a dentist

- dzieci przychodziły na świat rok po roku children came into the world year in year out

- powierzchnia/liczba mieszkańców wyspy maleje z roku na rok a. z każdym rokiem the surface area/population of the island is getting smaller by the year

- w ciągu tego roku/ostatnich lat udało mi się zaoszczędzić trochę pieniędzy within this year/the last few years I managed to put by some money

- lata trzydzieste/pięćdziesiąte the thirties/fifties

- akcja powieści rozgrywa się w latach czterdziestych XVIII wieku the action of the novel is set in the 1740s

- w połowie lat osiemdziesiątych sytuacja zmieniła się in the mid-80s the situation changed

- ile masz lat? how old are you?

- jutro zaczynasz trzydziesty pierwszy rok życia tomorrow you’ll be thirty one

- Basia wygląda/nie wygląda na swoje lata Basia certainly looks/doesn’t look her age

- kobiety lubią ujmować sobie lat women like to deduct a few years from their age

- nie dodawaj sobie lat don’t exaggerate your age

- między nimi jest rok różnicy there’s a year’s difference between them

- szkoda, że nie przyjechaliście rok/kilka lat wcześniej it’s a pity you didn’t come a year/a few years earlier

- to było chyba dwa lata temu, a może przed rokiem I think it was two years ago, or maybe just a year

- jutro upływa rok od jego śmierci/przyjazdu it’s a year tomorrow since his death/arrival

- został skazany na pięć lat więzienia he was sentenced to five years imprisonment

- minęło trzy i pół roku od tamtego wydarzenia three years and six months have passed since that event

- minęło już trzy i pół roku odkąd tu mieszkamy we’ve been living here for three and a half years

- za rok wychodzę za mąż I’m getting married in a year a. year’s time

- za trzy lata skończy studia he will have finished his studies in three years

- w rok po ślubie urodziła bliźniaki a year after getting married she had twins

- lata mijają a. płyną the years pass

- już rok z okładem a. z czymś temu obiecał do mnie zadzwonić a year or so a. just over a year ago he promised to phone me

- sprowadziliśmy się tu przed dwoma laty we moved here two years ago

- niższe/wyższe lata junior/senior years

- jestem na trzecim roku prawa I’m in my third year of law

- byliśmy na jednym roku we were in the same year

- (po)zostać na drugi rok a. powtarzać rok to repeat a year of the course of study

- przez chorobę stracił rok because of his illness he missed a year of his course of study

- kolega z roku a colleague from the same class a. year at university

- bal dla trzeciego roku a ball for the third year students

- dyskusja/konflikt trwa od lat the discussion/conflict has lasted for years

- na lata for years

- to inwestycja/praca na lata this is an investment/work for years

- ten odkurzacz starczy ci na lata this vacuum cleaner will last you for years

- po latach years later

- po latach przeczytałam tę książkę na nowo/ponownie odwiedziłam to miasto years later I reread that book/revisited that town

- latami a. przez długie lata for years

- latami a. przez lata marzyliśmy o własnym domu/podróży dookoła świata for years we dreamt of our own house/travelling around the world

- przed laty a. dawnymi laty years ago

- przed laty a. dawnymi laty była tu cukiernia years ago there was a cake shop here

- z latami a. z biegiem lat with the years

- z latami a. z biegiem lat nasza znajomość zmieniła się w przyjaźń with the years our acquaintanceship developed into friendship

- ostatnimi laty over recent years

- ostatnimi laty bardzo się postarzała in recent years she has really aged

- od niepamiętnych lat from time immemorial

- znamy się od niepamiętnych lat we’ve known each other for ages

- □ rok akademicki a. uniwersytecki Uniw. academic year

- rok bazowy Fin. base year

- rok finansowy Fin. fiscal a. financial year

- rok gospodarczy Ekon. production year

- rok gwiazdowy Astron. sidereal year

- rok jubileuszowy jubilee year

- rok kalendarzowy calendar year

- rok kościelny a. liturgiczny Relig. liturgical year, church year

- rok obrachunkowy Ekon. financial year

- rok pański Anno Domini, AD

- roku pańskiego 1812. the year of our Lord, 1812

- rok podatkowy Fin. tax year

- rok przestępny leap year

- rok szkolny Szkol. school year

- rok świetlny Astron. light year

- rok zerowy Uniw. foundation year, pre-freshman year US

- rok zwrotnikowy Astron. solar year, tropical year

- lata dziecinne childhood

- lata młodzieńcze youth

- lata dojrzałe adulthood

- lata podeszłe old age

- lata matuzalowe a. matuzalemowe advanced years

- Rok Święty Relig. Holy Year

■ Nowy Rok the New Year

- Szczęśliwego Nowego Roku! A Happy New Year!

- Do siego roku! A Happy New Year!

- być w latach a. leciechprzest. to be advanced in years

- mieć swoje lata to be no spring chicken pot.

- Sto lat! (formuła życzeń urodzinowych) many happy returns (of the day); (piosenka śpiewana jubilatom) ≈ For he’s/she’s a jolly good fellow!

* * *

( decl like nt in pl) year

* * *

pl. lata Gen. lat year; co rok(u) every year, annually; raz do roku l. raz na rok once a year; dwa razy do roku twice a year; ponad rok (temu) over one l. a year (ago); przez cały rok all year long; przez okrągły rok all the year round; rok temu a year ago; rok po roku l. z roku na rok year in, year out; pod koniec roku at the end of the year, towards the end of the year; przed upływem roku before the year is out; w lutym/kwietniu zeszłego/przyszłego roku last/next February/April; w nadchodzącym roku in the coming year; w piętnastym roku życia at fifteen (years old); w połowie roku at midyear; dobry rok (dla czegoś) vintage year (for sth); rok akademicki academic year; rok budżetowy budget year; rok finansowy l. obrachunkowy financial year; rok kalendarzowy calendar year; rok podatkowy tax year; rok przestępny leap year, bissextile; rok szkolny school year; rok świetlny astron. light year; Rok Święty Holy Year; rok zwrotnikowy astronomical year, solar year; rok zwykły (= nieprzestępny) common year; nowy rok (= nadchodzący l. niedawno rozpoczęty) New Year; Nowy Rok ( 1 stycznia) New Year's Day; powitać nowy rok see in the New Year; Szczęśliwego Nowego Roku! Happy New Year!; Roku Pańskiego Anno Domini, in the year of our Lord; pora roku season; minął rok a year passed; por. lata.

* * *

- dzę -dzisz

1. (= spostrzegać) see (że... (that)...); notice (że... that...); catch sight of (sb l. sth); arch. espy; widzę jak przez mgłę I see as if through a mist; widzieć kogoś/coś kątem oka see sb/sth out of the corner of one's eye; widziałem już ten film I've seen this film before; widziałem jakiś błysk w ciemnościach I saw l. caught sight of a flash in the dark; nie chcę cię więcej widzieć na oczy! I don't want to set eyes on you again; nikogo tam nie widziałem I didn't see l. notice anyone there; widziałem to na własne oczy I saw it with my own eyes; widzieć coś jak na dłoni see sth plainly; widzieć coś w ciemnych barwach see sth in dark colors; jak widzę, posprzątaliście pokój I can see you've tidied up the room; nic nie widzę I can't see anything; nie widzieć na jedno oko I'm blind in one eye; on świata poza nią nie widzi he only has eyes for her; to oszust, jakiego świat nie widział he's a crook whose like the world hasn't seen; tyle go widzieli that was the last they saw of him; co widzę! what do I see?; kogóż to widzę! is it you I see?; kto widział takie rzeczy! who ever saw such a thing?; sam widzisz you can see for youself.

2. (= spotykać) see (sb) ( w sprawie czegoś about sth); miło mi znów cię widzieć (it's) nice to see you again; szef chce cię widzieć w sprawie tej umowy the boss wants to see you about that contract.

3. (= wyobrażać sobie) see, visualize; nie widzę siebie w roli ojca I can't visualize myself as a father.

4. widzieć w kimś coś l. widzieć kogoś jako coś view sb as sth; look on l. upon sb as sth; wszyscy widzą w nim bohatera they all look on him as a hero.

5. (= pojmować, rozumieć) see, understand; a widzisz! there you are!; nie widzę w tym nic śmiesznego I fail to see the funny side of it; czy nie widzisz, że miałem rację? can't you see I was right?; wreszcie widzę, co masz na myśli at last I see what you mean.

1. (= oglądać siebie samego) see o.s.; widzę się w lustrze I see myself in the mirror.

2. (= dostrzegać się nawzajem) see one another l. each other.

3. (= wyobrażać sobie coś na własny temat) see o.s., fancy o.s. (czymś l. jako coś as sth); widział się laureatem Nagrody Nobla he fancied himself as a Nobel Prize winner.

4. (= dostrzegać się nawzajem) see one another l. each other; nie widzieli się w tłumie they couldn't see each other in the crowd.

5. pot. (= podobać się) like; jak ci się widzi moja marynarka? how do you like my jacket?

6. (= spotkać się) see, meet ( z kimś sb) ( w sprawie czegoś about sth) ( żeby coś zrobić in order to do sth); muszę się widzieć w tej sprawie z moim prawnikiem I have to see my lawyer about it.

- mieszkali blisko parku they lived near the park

- dzieci bawiły się blisko the children were playing nearby

- nie podchodź za blisko don’t come too close a. near

- dom był już blisko we/they were already close to home

- stąd masz/jest już blisko it’s not far from here

- mieszkać blisko od szkoły to live close to school a. near the school

- sklep jest blisko od stadionu the shop is close to a. near the stadium

- mam blisko od a. do dworca, więc nie jeżdżę samochodem I live close to the station, so I don’t go by car

- stałem blisko płotu I was standing near a. by the fence

- stoisz zbyt blisko urwiska you’re too close to a. near to the precipice

- siedział blisko niej he was sitting right up close to her

- sędzia był blisko akcji the referee was on the spot

- z rynku było wszędzie blisko the market place was centrally located

- przez las jest blisko nad jezioro/na plażę it’s close to the lake/beach when you go through the forest

- stąd jest znacznie bliżej it’s much nearer from here

- tędy jest/będzie/masz bliżej that way it’s quicker/it’ll be quicker

- chciała mieszkać bliżej córki she wanted to live closer to her daughter

- podszedł bliżej, żeby lepiej zobaczyć he went up closer to get a better look

- tłum był coraz bliżej the crowd was drawing closer a. nearer

- jak najbliżej as close a. near as possible

- budynek położony najbliżej rzeki the building standing closest to the river

- blisko osadzone oczy close-set eyes

- jesień już blisko autumn’s not far off

- święta już coraz bliżej Christmas/Easter is approaching fast a. getting closer and closer

- było blisko północy, gdy usłyszał krzyki it was close on a. just before midnight when he heard the screams

- im było bliżej jego przyjazdu, tym stawała się niecierpliwsza the closer it got to his visit, the more impatient she became

- wpółpracować z kimś blisko to work closely a. in close cooperation with sb

- zetknąłem się z nim blisko na studiach I came into close contact with him at university

- być z kimś blisko to be (very) close to sb, to be on close/intimate terms with sb

- w dzieciństwie byłyśmy ze sobą a. byłam z nią blisko we were close childhood friends/I was a close childhood friend of hers

- przyjaźnić się blisko z kimś to be sb’s close a. intimate friend

- zaprzyjaźnić się z kimś bliżej to form a. forge a close friendship with sb

- blisko związany z kimś/z czymś closely connected/linked with sb/sth

- świadek był blisko powiązany z oskarżonymi the witness had close links with a. was closely linked with the accused

- ta historia jest blisko związana z wydarzeniami sprzed roku this story is closely related to a. connected with the events of last year

- blisko spokrewniony closely related

- ludzie, którzy są blisko prezydenta people who are close to the president

- był blisko pięćdziesiątki he was almost a. approaching fifty

- bliżej jej do czterdziestki niż do trzydziestki she’s closer to a. nearer thirty than forty

- było już całkiem blisko do zwycięstwa we/they were on the verge of victory

- jesteś blisko prawdy you’re close to a. not far from the truth

- byłem blisko ich spraw I knew a lot about their affairs a. lives

- blisko godzinę/tydzień/rok close on a. nearly an hour/a week/a year

- blisko połowa/sto osób nearly half the people/close on a. nearly a hundred people

- blisko pięć milionów close on a. nearly five million

- miał blisko 50 lat he was almost a. approaching fifty

- znamy się blisko 20 lat we’ve known each other for close on a. almost twenty years

- wrócił po blisko dwuletnim pobycie za granicą he came back after almost a. nearly two years abroad

- poznać kogoś bliżej to get to know sb better

- zapoznać się bliżej ze sprawą/z zagadnieniem/z dokumentami to take a closer look at a. become better acquainted with the matter/problem/documents

- bliżej nieznany/nieokreślony unidentified/undefined

- mówili o sprawach bliżej mi nieznanych they were talking about things I knew very little about

- wyjechał na czas bliżej nieokreślony he went away for an indefinite period of time

- z bliska widać, że… from close up you can see that…

- dopiero z bliska dostrzegła, jak bardzo się zestarzał it was only (from) close up that she noticed how he had aged

- oglądał z bliska każdy bibelot he examined a. inspected every trinket closely

- znać się/poznać się z bliska (z kimś) to know/get to know (sb) well a. closely

- przyjrzeć się z bliska czemuś to take a good a. close a. closer look at sth

- zupełna/głęboka/śmiertelna cisza utter/profound/dead(ly) silence

- martwa/grobowa cisza a deathly hush a. silence

- złowroga/złowróżbna cisza a sinister/an ominous silence

- cisza dzwoniąca w uszach a deafening silence

- zakłócać ciszę to disturb a. break the silence

- zarządzono absolutną ciszę absolute silence was ordered

- na sali zapanowała kompletna cisza complete silence reigned over the room

- w bibliotece panuje niczym niezmącona cisza inside the library an atmosphere of complete and utter silence prevails

- nad jeziorem zaległa cisza (a) silence hung over the lake

- po jego wypowiedzi zaległa długa cisza after he’d finished speaking a long silence hung in the air

- na froncie panowała cisza a silence hung over the front

- w słuchawce panowała cisza the phone was dead

- krępująca cisza an awkward a. embarrassing silence

- przerwać ciszę to break a. interrupt the silence

- uczcić czyjąś pamięć minutą ciszy to observe a minute’s silence in memory of sb

- prosić o ciszę to ask for quiet a. silence

- proszę o ciszę quiet a. silence, please

- rozeszli się w ciszy they parted in silence

- co taka cisza? why (is everyone) so quiet?

- i ma tu być cisza! and I want (some) quiet in here!

- cisza klasztornego życia the (peace and) quiet of monastic life

- cisza wiejskiego zakątka the peace and quiet of a country village

- cisza domowego ogniska the tranquillity of domestic life

- u nas na razie cisza – nic się nie dzieje things are quiet at the moment – nothing much is happening

- nic nie zakłócało jej wewnętrznej ciszy nothing disturbed her inner silence a. peace

- twarz pełna ciszy a peaceful a. calm countenance

- w prasie panowała na ten temat zupełna cisza there was nothing (said) about it in the press

- mieli się odezwać, a tu nic, cisza they were supposed to get in touch, but I haven’t heard a word (from them)

- mieli zaprotestować, ale jak dotąd nic, cisza they were supposed to be raising a protest, but so far they haven’t done a thing

- nastała cisza a calm set in

- cisza morska a. na morzu a calm at sea

- □ cisza nocna quiet hours pl, lights-out period

- cisza poobiednia afternoon rest period, quiet hour (especially for children in nursery school)

- cisza w eterze radio silence

■ cisza a. cicho jak makiem zasiał deathly hush, deathly silence

- zapadła cisza jak makiem zasiał a deathly hush fell

- cisza przed burzą przen. the calm before the storm

- utrata pracy całkiem go dobiła losing his job has completely devastated him

- dobijesz go tą wiadomością the news will come as a real blow to him

- dobija mnie ta pogoda this weather is killing me a. getting me down pot.

- zaraz dobijemy do brzegu we’ll pull in to shore a. reach shore in a minute

- wreszcie dobiliśmy do domu we finally made it home

- przed wymarszem dobiły do nas jeszcze dwie dziewczyny two more girls joined us before we set off

- po latach pracy dobił się fortuny/uznania after years of work he acquired a. amassed a fortune/gained recognition

- dobiić się do wsi to make one’s way to a village

- dobijać się do drzwi to hammer a. bang on a door

- kto się tak dobija? who’s that hammering on the door?

- dobijać się o czyjeś względy to curry favour with sb

- dobijać się o nowe kredyty to try to obtain new loans

- przednie/tylne nogi front legs a. forelegs/hind legs

- złamać nogę to break one’s leg

- skręcić nogę w kostce to sprain one’s ankle

- założyć nogę na nogę to cross one’s legs

- siedzieć ze skrzyżowanymi nogami to sit cross-legged

- chwiać się na nogach to stagger

- ledwo a. z trudem trzymać się na nogach to be about to collapse

- trzymać a. utrzymywać się na nogach to keep one’s balance

- nie zdołał a. nie umiał utrzymać się na nogach he lost his balance

- nogi ugięły się pode mną/pod nią I/she went weak at the knees

- iksowate nogi a. nogi w iks knock knees

- mieć iksowate nogi to be knock-kneed

- palce u nóg toes

- deptać komuś po nogach w tańcu to tread a. step on sb’s toes while dancing

- powłóczyć nogami to drag one’s feet

- stolik/taboret na trzech nogach a three-legged table/stool

- stół na jednej a. o jednej nodze a pedestal table

- zawsze byłem noga z matmy I’ve always been a duffer at maths

- postąpił jak noga he blew it pot.

- □ noga wykroczna Sport back leg

- noga wypadowa Sport leading foot

■ do góry nogami topsy-turvy, upside down

- świat przewrócony do góry nogami a topsy-turvy world

- przewrócić wszystko do góry nogami to turn everything upside down

- noga! a. do nogi! (do psa) heel!

- chodzić przy nodze a. za nogą [pies] to walk a. follow at a. to heel

- do nogi a. co do nogi to the last person

- wystrzelali wszystkich co do nogi they wiped out all of them

- na drugą nogę! pot. let’s drink another one

- na jednej nodze on a. at the double

- w nogach łóżka a. posłania at the foot of the bed

- w nogę [iść, maszerować] in step

- w nogi! run for it!

- dać nogę pot. to leg it pot.

- dali nogę z ostatniej lekcji they bunked off GB pot. a. played hook(e)y from US pot. the last period

- trzecia noga pot., żart. a walking stick

- wziąć nogi za pas to take to one’s heels

- bronić się przed czymś rękami i nogami to resist a. oppose sth

- być cały dzień a. nieustannie na nogach to be on the go every minute of the day a. without a break

- być jedną nogą w grobie a. na tamtym świecie to be at death’s door, to be on one’s last legs; to have one foot in the grave pot., żart.

- być na ostatnich nogach pot. to be worn to a frazzle pot.

- robić coś na ostatnich nogach to do sth with one’s last strength

- być od świtu a od rana na nogach pot. to be on the run since first light

- iść a. wlec się noga za nogą to drag one’s feet

- iść w nogi [alkohol] to make walking difficult

- lecieć a. padać a. walić się z nóg to be collapsing from exhaustion; to be ready to drop pot.

- ledwo powłóczyć nogami a. wlec nogi za sobą to be on one’s last legs

- (ze zmęczenia) ledwo a. z trudem trzymał się na nogach (being so tired) he could barely stand

- mieć dobre nogi to be a good walker

- nakryć się nogami pot. to fall (down) on one’s back

- nie móc ruszyć ręką, ani nogą to be too tired to stir

- padać a. rzucać się komuś do nóg (na znak czci, wdzięczności) to fall a. drop a. sink to one’s knees before sb; (na znak pokory, oddania) to bend a. bow the a. one’s knee to sb

- podciąć komuś nogi [silne wrażenia, emocje] to make sb weak at the knees; (spowodować upadek) to trip sb (up)

- podstawić komuś nogę (spowodować upadek) to trip sb (up); (zaszkodzić) to trip sb up

- porwać się a. zerwać się a. skoczyć na równe nogi to jump a. leap to one’s feet

- postawić kogoś na nogi (finansowo) to provide sb with a firm financial footing; (zdrowotnie) to make sb feel good again

- schodzić a. uchodzić nogi do kolan to be exhausted by walking

- stanąć mocno na nogach (zdrowotnie) to be back on one’s feet; (finansowo) to establish oneself on a firm financial footing

- stanąć na własnych nogach to stand on one’s own (two) feet

- ściąć a. zwalić a. zbić kogoś z nóg (pozytywnie) to sweep sb off their feet; (negatywnie) to knock sb off their feet

- tracić grunt pod nogami (w konfliktowej sytuacji) to lose ground

- traktować kogoś per noga a. per nogam to treat sb in a scornful way

- wstać lewą nogą pot., żart. to get out of bed on the wrong side

- wyciągać nogi pot. (iść szybciej) to walk with long strides

- wyciągnąć nogi pot. (umrzeć) to cash in one’s chips pot., to turn up one’s toes pot.

- zmienić nogę to fall into step

- zmylić nogę to break step

- jesteśmy już/jeszcze jedną nogą na wakacjach our thoughts are already/still on holidays

- jesteś tu z nami tylko jedną nogą you’re here with us merely physically but your thoughts are elsewhere

- moja/jego noga więcej tu nie postanie I/he will never set foot in this place again

- noga się mu/mi powinęła his/my luck has run out

- nogi mu/jej odjęło przest. his/her legs are paralysed

- nogi odmawiają mi posłuszeństwa my legs fail me

- nogi same ją/jego niosą she/he walks effortlessly

- nogi wrosły jej w ziemię she was petrified

- wyjść a. wyjechać skądś nogami do przodu pot. (umrzeć) to turn up one’s toes

- ziemia a. grunt usuwa mi/nam się spod nóg I am/we are finding myself/ourselves in a precarious situation

- żywa noga stąd nie ujdzie no one will get out of here alive

- kłamstwo ma krótkie nogi przysł. (the) truth will out przysł.

- kto nie ma w głowie, ten ma w nogach pot. forgetful people waste more time

- ręka rękę myje, noga nogę wspiera przysł. you scratch my back and I’ll scratch yours przysł.

- kiedy rozedniało, ruszyli w dalszą drogę when it dawned, they set off

- nim rozedniało, skończył pisanie he finished writing before daybreak

- wiązać chustkę na głowie/szyi to tie a scarf on one’s head/around one’s neck

- wiązać kokardę/krawat/sznurowadła/zerwaną nić to tie a bow/one’s (neck)tie/one’s shoelaces/a broken thread

- wiązać linę na supeł a. węzeł to tie a rope into a knot ⇒ zawiązać

- wiązać matę/tratwę to bind a mat/raft

- wiązać sieć to tie a net

- wiązać książki w paczki to tie books up into parcels

- wiązać rzodkiewki w pęczki to tie radishes into bunches

- wiązać snopek to tie a sheaf

- wiązać rzeczy w tobołek a. węzełek to pack one’s things into a bundle ⇒ zawiązać , związać

- wiązać jeńców to tie up a. bind captives

- wiązać komuś nogi/ręce to tie (up) a. bind sb’s feet/hands

- wiązać konia u żłobu to tether a horse to a manger ⇒ związać

- wiąże ich miłość/przyjaźń love/friendship binds them

- przeżycia wiążą ludzi ze sobą experiences bring people together

- wiążą ich więzy rodzinne they’re bound by family ties ⇒ związać

- wiązać pracę zawodową z działalnością społeczną to combine one’s professional work and a. with social work

- wiązać wiedzę z praktyką to combine knowledge and a. with experience

- wiązać artystę z jakimś kierunkiem/epoką to associate an artist with a trend/epoch

- wiązać ocieplenie klimatu ze wzrostem uprzemysłowienia to associate global warming with increasing industrialization ⇒ powiązać

- linia kolejowa wiąże port ze stolicą a railway connects a. links the harbour with the capital city

- wiązać kogoś przysięgą/przepisami to bind sb by an oath/regulations

- decyzja/umowa wiążąca a binding decision/agreement

- belka wiążąca szczyt dachu a ridge purlin

- kit wiąże szybę z ramą putty bonds the glass to the frame

- wapno/zaprawa wiąże cegły lime/mortar bonds bricks ⇒ związać

- cement szybko wiąże cement sets quickly ⇒ związać

- drzewa/rośliny wiążą pączki trees/plants form buds

- kapusta/sałata wiąże główki cabbage/lettuce forms heads ⇒ zawiązać

- bakterie wiążące azot z powietrza bacteria binding a. fixing nitrogen from the air

- hemoglobina wiąże tlen haemoglobin binds oxygen

- substancja wiążąca dwutlenek węgla a substance binding carbon dioxide ⇒ związać

- przed wspinaczką wiązali się liną before climbing they tied themselves to a rope ⇒ zawiązać się

- wiązać się z jakąś organizacją/partią to join an organization/a party

- wiązać się z kimś uczuciowo to became involved emotionally with sb

- wiązać się na stałe z jakimś miejscem pracy to be permanently bound to the same workplace ⇒ związać się

- wiązać się w harmonijną całość to make up a. form a harmonious whole

- wyrazy wiążą się w zdanie words combine into a. make up a sentence ⇒ związać się

- ta wyprawa wiąże się z ryzykiem this expedition involves risk

- z budową domu wiążą się wydatki building a house involves expenses

- poranne nudności wiążą się z ciążą morning sickness is caused by pregnancy ⇒ związać się

- wiązać się przymierzem/traktatem/umową to bind oneself by alliance/a treaty/an agreement ⇒ związać się

- wiązać się w organizację społeczną/w partię polityczną to form an organization/a political party

- kapusta/sałata wiąże się w główki cabbage/lettuce forms heads

- na jabłoniach wiążą się owoce apple trees form fruits ⇒ zawiązać się

- atomy węgla wiążą się z tlenem carbon atoms bind to a. with oxygen ⇒ związać się

■ wiązać komuś/sobie ręce to tie sb’s/one’s hands

- wiązać z czymś/kimś nadzieje pot. to pin a. to put one’s hope on sth/sb, to place one’s hope in sth/sb

- (ledwo a. z trudem) wiązać koniec z końcem pot. (to find it hard) to make (both) ends meet