-
1 Muta
-
2 mutum
mūtus, a, um, adj. [root mu-, to shut; Sanscr. mūkas, dumb; Gr. mutis, muaô; cf. Lat. mussare], dumb, mute (class.; cf.: infans, elinguis).I.Lit., that does not speak, silent.—Of creatures who do not possess the faculty of speech, and can utter only inarticulate sounds:II.pecudes,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 8, § 24:bestiae,
id. Fin. 1, 21, 71:agna,
Hor. S. 2, 3, 219:armenta,
Stat. Th. 5, 334:animalia,
Juv. 8, 56:satius est mutum esse quam quod nemo intellegat dicere,
Cic. Phil. 3, 9, 22:subjugale, animal,
Vulg. 2 Pet. 2, 16:vere dici potest, magistratum legem esse loquentem, legem autem mutum magistratum,
Cic. Leg. 3, 1, 2: papae! Jugularas hominem: quid ille? Thr. Mutus illico, he was struck speechless, was silent, could not say a word more, Ter. Eun. 3, 1, 27:ad mandata mancus est, caecus, mutus,
Plaut. Merc. 3, 4, 45: mutum dices, you shall call me dumb, i. e. I will not say a word, id. Heaut. 4, 4, 26:omnis pro nobis gratia muta fuit,
has not spoken a word, Ov. P. 2, 7, 52:mutus aspectus miserorum lacrimas movet,
Quint. 6, 1, 26:numquam vox est de te mea muta,
i. e. I have never ceased to praise thee, Ov. Tr. 5, 14, 17:dolore lyra est,
id. H. 15, 198:spiritus,
which makes one mute, Vulg. Marc. 9, 16; 9, 24.—Of that which utters no sound, dumb, mute, silent:tintinnabulum,
Plaut. Trin. 4, 2, 163:imago,
Cic. Cat. 3, 5:mare,
the silent sea, Plaut. Mil. 3, 1, 69:consonantes,
which cannot be pronounced alone, mutes, Quint. 1, 4, 6: artes, the plastic arts, arts of design, opp. to eloquence, Cic. de Or. 3, 7; also, artes, the silent arts, i. e. which do not concern themselves with language, as medicine, Verg. A. 12, 397:scientia,
i. e. which does not impart the power of speaking, Quint. 5, 10, 119:instrumentum fundi,
i. e. wagons, carts, Varr. R. R. 1, 17:magistri,
i. e. books, Gell. 14, 2, 1:lapides,
that say nothing, have no inscriptions on them, Hyg. de Lim. p. 156 Goes.: muta exta dicuntur, quibus nihil divinationis aut deorum responsi inesse animadvertunt, contra adjutoria, quae certum aliquid eventurum indicant, Paul. ex Fest. p. 157 Müll.:simulacra muta,
dumb idols, Vulg. 1 Cor. 12, 2.—Transf., of places where no sound is heard, silent, still:A.mutum forum, elinguem curiam, tacitam et fractam civitatem videbatis,
Cic. post Red. 1, 3:solitudo,
id. Mil. 19:spelunca,
Stat. Ach. 1, 239.—Of times:nullum fuit tempus, quod magis debuerit mutum esse a litteris,
in which nothing should have been written, Cic. Att. 8, 14, 1:silentia noctis,
the deep silence of night, Ov. M. 7, 184.—Of things of which nothing is said:mutum aevum,
not celebrated, unsung, Sil. 3, 579.—As subst.mūtus, i, m., a dumb person, a mute (ante- and postclass): Char. Quin taces? Eut. Muto imperas, Plaut. Merc. 2, 4, 26: sicut mutus, Vulg. [p. 1182] Psa. 38, 13:B.aperta erit lingua mutorum,
id. Isa. 35, 6; Lact. 4, 15, 8:mutum neque stipulari neque promittere posse palam est,
Gai. Inst. 3, 105.— -
3 mutus
mūtus, a, um, adj. [root mu-, to shut; Sanscr. mūkas, dumb; Gr. mutis, muaô; cf. Lat. mussare], dumb, mute (class.; cf.: infans, elinguis).I.Lit., that does not speak, silent.—Of creatures who do not possess the faculty of speech, and can utter only inarticulate sounds:II.pecudes,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 8, § 24:bestiae,
id. Fin. 1, 21, 71:agna,
Hor. S. 2, 3, 219:armenta,
Stat. Th. 5, 334:animalia,
Juv. 8, 56:satius est mutum esse quam quod nemo intellegat dicere,
Cic. Phil. 3, 9, 22:subjugale, animal,
Vulg. 2 Pet. 2, 16:vere dici potest, magistratum legem esse loquentem, legem autem mutum magistratum,
Cic. Leg. 3, 1, 2: papae! Jugularas hominem: quid ille? Thr. Mutus illico, he was struck speechless, was silent, could not say a word more, Ter. Eun. 3, 1, 27:ad mandata mancus est, caecus, mutus,
Plaut. Merc. 3, 4, 45: mutum dices, you shall call me dumb, i. e. I will not say a word, id. Heaut. 4, 4, 26:omnis pro nobis gratia muta fuit,
has not spoken a word, Ov. P. 2, 7, 52:mutus aspectus miserorum lacrimas movet,
Quint. 6, 1, 26:numquam vox est de te mea muta,
i. e. I have never ceased to praise thee, Ov. Tr. 5, 14, 17:dolore lyra est,
id. H. 15, 198:spiritus,
which makes one mute, Vulg. Marc. 9, 16; 9, 24.—Of that which utters no sound, dumb, mute, silent:tintinnabulum,
Plaut. Trin. 4, 2, 163:imago,
Cic. Cat. 3, 5:mare,
the silent sea, Plaut. Mil. 3, 1, 69:consonantes,
which cannot be pronounced alone, mutes, Quint. 1, 4, 6: artes, the plastic arts, arts of design, opp. to eloquence, Cic. de Or. 3, 7; also, artes, the silent arts, i. e. which do not concern themselves with language, as medicine, Verg. A. 12, 397:scientia,
i. e. which does not impart the power of speaking, Quint. 5, 10, 119:instrumentum fundi,
i. e. wagons, carts, Varr. R. R. 1, 17:magistri,
i. e. books, Gell. 14, 2, 1:lapides,
that say nothing, have no inscriptions on them, Hyg. de Lim. p. 156 Goes.: muta exta dicuntur, quibus nihil divinationis aut deorum responsi inesse animadvertunt, contra adjutoria, quae certum aliquid eventurum indicant, Paul. ex Fest. p. 157 Müll.:simulacra muta,
dumb idols, Vulg. 1 Cor. 12, 2.—Transf., of places where no sound is heard, silent, still:A.mutum forum, elinguem curiam, tacitam et fractam civitatem videbatis,
Cic. post Red. 1, 3:solitudo,
id. Mil. 19:spelunca,
Stat. Ach. 1, 239.—Of times:nullum fuit tempus, quod magis debuerit mutum esse a litteris,
in which nothing should have been written, Cic. Att. 8, 14, 1:silentia noctis,
the deep silence of night, Ov. M. 7, 184.—Of things of which nothing is said:mutum aevum,
not celebrated, unsung, Sil. 3, 579.—As subst.mūtus, i, m., a dumb person, a mute (ante- and postclass): Char. Quin taces? Eut. Muto imperas, Plaut. Merc. 2, 4, 26: sicut mutus, Vulg. [p. 1182] Psa. 38, 13:B.aperta erit lingua mutorum,
id. Isa. 35, 6; Lact. 4, 15, 8:mutum neque stipulari neque promittere posse palam est,
Gai. Inst. 3, 105.— -
4 mūtus
mūtus adj. [3 MV-], dumb, mute, speechless, without speech: pecudes: agna, H.: animalia, Iu.: satius est mutum esse quam dicere, etc.—Plur. as subst: grex mutorum, brutes, Iu.— Not speaking, silent, mute: mutum dices, i. e. I will not say a word, T.: Omnis pro nobis gratia muta fuit, has not spoken a word, O.: vox, silent, O.: artes, the arts of design (opp. eloquence): artes, silent arts (not famous), V.—Of place or time, silent, still: forum: tempus magis mutum a litteris, i. e. in which there was better reason for not writing: silentia noctis, deep, O.* * *muta, mutum ADJdumb, silent, mute; speechless -
5 inanimus
ĭnănĭmus, a, um, adj. [2. in-animus], lifeless, inanimate (class.; cf. Madv. ad Cic. Fin. p. 534):cum inter inanimum et animal hoc maxime intersit, quod inanimum nihil agit, animal agit aliquid,
Cic. Ac. 2, 12, 37; cf.: inanimum est omne, quod pulsu agitatur externo;quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo,
id. Tusc. 1, 23, 54:cujusque generis vel inanimi vel animantis origo,
id. ib. 5, 24, 69; id. Rep. 6, 26:res (opp. quodque animal),
id. Div. 2, 47, 98:natura,
id. N. D. 2, 30, 76:muta atque inanima,
id. Verr. 2, 5, 67, § 171;so with muta,
id. N. D. 1, 14, 36; Tac. A. 4, 69 fin.:omnes res, animantes et inanimae,
Auct. Her. 4, 48, 61; 4, 53, 66; cf.:ex mutis animalibus aut inanimis,
Quint. 5, 3, 23:satiati caede animantium, quae inanima erant, etc.,
Liv. 41, 18, 4. -
6 Muto
1.mūto, āvi, ātum (arch. subj. mutassis, Plaut. Aul. 3, 6, 49; inf. pass. mutarier, id. Men. prol. 74), 1, v. a. and n. freq. [moveo].I.Prop., to move, to move away or from its place, to move to a place (rare):II.neque se luna quoquam mutat,
does not move, does not budge, Plaut. Am. 1, 1, 117: illa tamen se Non habitu mutatve loco, does not quit her dress or her dwelling, Hor. S. 2, 7, 64:ne quis invitus civitate mutetur,
be forced to leave, be driven from, Cic. Balb. 13, 30:hinc dum muter,
if I can only get away from here, Ov. Tr. 5, 2, 73.—Transf.A.Of change in the thing spoken of itself.1.In gen.a.Act., to alter, change a thing (freq. and class.; cf.b.vario): sententiam mutare numquam,
Cic. Mur 29, 61: ego rogatus mutavi consilium meum. id. Fam. 4, 4, 4:consuetudinem dicendi,
id. Brut. 91, 314:mentes vestras voluntatesque,
id. Prov. Cons. 10, 25:cum testamentum mutare cuperet,
id. Clu. 11, 31: propositum. Petr. 116:ne haec mutet fidem,
Plaut. Mil. 4, 1, 36: nequeo exorare [p. 1181] ut me maneat et cum illo ut mutet fidem, Ter. Phorm. 3, 2, 28:tabulas,
to alter one's will, Juv. 14, 55.— Absol.:natura nescia mutari,
incapable of change, Juv. 13, 240. —With ob:mutatum jus ob unius feneratoris libidinem,
Liv. 8, 28, 1:facilem mutatu gentem,
Tac. A. 14, 23.—With ad:gubernatori ad incursus tempestatum... ratio mutanda est,
Quint. 10, 7, 3:ad singulas paene distinctiones vultus mutandus est,
id. 11, 3, 47.—With Gr. acc.:mutata suos flumina cursus,
Verg. E. 8, 4:negat quicquam ex Latinā ratione mutandum,
Quint. 1, 5, 89.—With cum:cum illo fidem,
Ter. Phorm. 3, 2, 28 supra; more freq. cum aliquā re, to change with or under the influence of a thing:facies locorum cum ventis simul mutatur,
Sall. J. 78, 3:qui cum fortunā non animum mutāsset,
Vell. 2, 82, 2:quarum uvarum vini jucunditas cum regione mutatur,
Col. 3, 2, 16; Ambros. in Abrah. 2, 10, 68.—With in and acc.:bona facile mutantur in pejus,
Quint. 1, 1, 5.—With ex:nisi forte non ex Graeco mutantes, etc.,
Quint. 3, 4, 14:ex feminis mutari in mares,
Plin. 7, 4, 3, § 36. —With de:de uxore nihil mutat,
Ter. And. 5, 4, 46.—With ab:quantum mutatus ab illo Hectore,
Verg. A. 2, 274:longe mutatus ab illo Sampsone, qui, etc.,
Ambros. Spir. Sanc. 2, prol. § 13.—Non mutat, with rel.-clause, it makes no difference: nec mutat confestim, an interjecto tempore, fidem suam adstrinxerunt, Pap. Dig. 46, 1, 52, § 2. —With abl. instrum. ( poet.):ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
Hor. A. P. 60.—Neutr., = mutari, to alter, change:(β).quantum mores mutaverint argumentum,
Liv. 39, 51, 10:postquam mutabat aestus,
Tac. A. 2, 23; 12, 20:annona ex ante convectā copiā nihil mutavit,
Liv. 5, 13, 1:mox in superbiam mutans,
Tac. A. 12, 29:adeo animi mutaverant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium... faceret,
Liv. 9, 12, 3:tantum mutāsse fortunam, ut, etc.,
id. 29, 3, 10; 39, 51, 10.—To differ, be different:(γ).pastiones hiberno ac verno tempore hoc mutant,
Varr. R. R. 2, 2, 12:quantum mutare a Menandro Caecilius visus est,
Gell. 2, 23, 7.—Of style, to vary:2.an ego... poetis, et maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eādem contentione uterentur, crebroque mutarent? etc.,
Cic. Or. 31, 109.—In partic.a.To change the color of, to color, dye (cf.:b.inficio, imbuo): aries jam suave rubenti Murice, jam croceo mutabit vellera luto,
Verg. E. 4, 44:nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt,
Quint. 1, 1, 5.—To change for the better, make better, to improve: placet tibi factum, Micio? Mi.:c.non, si queam mutare,
Ter. Ad. 4, 7, 19.—To change for the worse; pass., of wine, to spoil, turn, etc.:B.ac, nisi mutatum, parcit defundere vinum,
Hor. S. 2, 2, 58:melle mutatum (sc. balsamum),
adulterated, Plin. 12, 25, 54, § 122.—Of change in its relation to other things, etc.1.In gen., to change one thing, etc., for another:2.mutatis ad celeritatem jumentis,
Caes. B. C. 3, 11:vestimenta mutanti tunica ardere visa est,
Suet. Tib. 14:calceos et vestimenta,
Cic. Mil. 10, 28.—Esp. freq.: mutare vestem, to change one's dress: An. Muta vestem. Ch. Ubi mutem?... An. Eamus ad me. Ibi proximum'st ubi mutes, Ter. Eun. 3, 5, 61 sqq.:mutando nunc vestem, nunc tegumenta capitis,
Liv. 22, 1, 3; Sen. Ep. 18, 2.—Esp., to put on the garb of mourning, of humility, etc.:pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti millia vestem mutaverunt,
Cic. post Red. ad Quir. 3, 8:non modo ut vestem mutaret, aut supplex prensaret homines, sed, etc.,
Liv. 2, 61; 8, 37, 9; Cic. Sest. 11, 26; Hor. C. 1, 35, 23.—Esp.a.Mutata verba, i. e. figurative:b.mutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliquā consequenti,
Cic. Or. 27, 92.—Of style, to vary, alter:c.reliquum est ut dicas de conversā oratione atque mutatā,
Cic. Part. Or. 7, 23:genus eloquendi... mutatum,
id. ib. 5, 16.—Of one's assertion or promise:d.quod dixi semel, hau mutabo,
will not break my word, Plaut. Bacch. 5, 2, 90.—Of place, to change, shift, alter:C.locum ex loco mutans (sc. typhon) rapidā vertigine,
Plin. 2, 48, 49, § 132; cf.: quod nec injussu populi mutari finibus posset, to be removed, Liv. 5, 46, 11:exsules sunt, etiam si solum non mutārunt,
i. e. gone into exile, Cic. Par. 4, 31:jussa pars mutare Lares et urbem Sospite cursu,
Hor. C. Sec. 39.—Of common or reciprocal relations, to interchange, exchange.—With cum:D.cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare,
Cic. Verr. 2, 3, 8, § 19:ut vestem cum illo mutem,
Ter. Eun. 3, 5, 24:ne cujus suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent,
Liv. 21, 45, 6.—With pro:C. Hostilio pro Etruriā Tarentum mutaverant (sonatus) provinciam, pro Tarento Capuam mutaverunt,
Liv. 27, 35, 14:non debere eum incerta pro certis mutare,
Sall. J. 83, 1:mutatos pro Macedonibus Romanos dominos,
Liv. 34, 49, 6.—With abl. of that for which the exchange, etc., is made:quid terras alio calentes Sole mutamus (patriā),
Hor. C. 2, 16, 19:victoriae possessionem incertā pace mutāsse,
Liv. 9, 12, 2; also with abl. of that given in exchange, etc.:victrice patriā victam mutari,
id. 5, 30, 3.—So esp. of trading, etc., to exchange, barter, sell, etc.:coepit captivos conmercari Aleos, si quem reperire possit, qui mutet suum,
Plaut. Capt. prol. 28; cf.:homines captivos conmercatur, si queat Aliquem invenire, suum qui mutet filium,
id. ib. 1, 1, 33;1, 2, 68: hic mutat merces surgente a sole, etc.,
Hor. S. 1, 4, 29:mutandi copia,
Sall. J. 18, 5.—With abl.:uvam Furtivā mutat strigili,
Hor. S. 2, 7, 109:suburbanis lactens porcus aere mutandus est,
Col. 7, 9, 4:caetera reponantur, vel aere mutentur,
id. 8, 5, 4:aere mutandi sunt (sc. apri),
id. 9, 1, 7:quamvis Milesia magno Vellera mutentur,
Verg. G. 3, 307; so with cum and pers. with whom the exchange is made:eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio,
Sall. J. 44, 5.—With inter:mutare res inter se instituerant,
Sall. J. 18, 9.—To forsake, abandon, leave:2.mutare, derelinquere,
Non. p. 351, 1:expertum jam principem anxii mutabant,
Tac. H. 3, 44: mihi non persuadetur... mutem meos, Lucil. ap. Non. 351, 3: mutataque sidera pondus Quaesivere suum, i. e. forsaken or abandoned by the gods, Petr. poët. 124, 264.—Hence, mūtā-tus, a, um, P. a., changed, i. e. different, successive:quae (facies) mutatis inducitur atque fovetur Tot medicaminibus,
Juv. 6, 472.mūto, ōnis, m., = membrum virile (rare and only poet.), Lucil. ap. Porphyr. ad Hor. S. 1, 2, 68; also id. ib. Orell. (K. and H. muttonis).3.Mūto, a Roman surname, Cic. Fragm. Or. pro Fundan. p. 445 Orell. -
7 muto
1.mūto, āvi, ātum (arch. subj. mutassis, Plaut. Aul. 3, 6, 49; inf. pass. mutarier, id. Men. prol. 74), 1, v. a. and n. freq. [moveo].I.Prop., to move, to move away or from its place, to move to a place (rare):II.neque se luna quoquam mutat,
does not move, does not budge, Plaut. Am. 1, 1, 117: illa tamen se Non habitu mutatve loco, does not quit her dress or her dwelling, Hor. S. 2, 7, 64:ne quis invitus civitate mutetur,
be forced to leave, be driven from, Cic. Balb. 13, 30:hinc dum muter,
if I can only get away from here, Ov. Tr. 5, 2, 73.—Transf.A.Of change in the thing spoken of itself.1.In gen.a.Act., to alter, change a thing (freq. and class.; cf.b.vario): sententiam mutare numquam,
Cic. Mur 29, 61: ego rogatus mutavi consilium meum. id. Fam. 4, 4, 4:consuetudinem dicendi,
id. Brut. 91, 314:mentes vestras voluntatesque,
id. Prov. Cons. 10, 25:cum testamentum mutare cuperet,
id. Clu. 11, 31: propositum. Petr. 116:ne haec mutet fidem,
Plaut. Mil. 4, 1, 36: nequeo exorare [p. 1181] ut me maneat et cum illo ut mutet fidem, Ter. Phorm. 3, 2, 28:tabulas,
to alter one's will, Juv. 14, 55.— Absol.:natura nescia mutari,
incapable of change, Juv. 13, 240. —With ob:mutatum jus ob unius feneratoris libidinem,
Liv. 8, 28, 1:facilem mutatu gentem,
Tac. A. 14, 23.—With ad:gubernatori ad incursus tempestatum... ratio mutanda est,
Quint. 10, 7, 3:ad singulas paene distinctiones vultus mutandus est,
id. 11, 3, 47.—With Gr. acc.:mutata suos flumina cursus,
Verg. E. 8, 4:negat quicquam ex Latinā ratione mutandum,
Quint. 1, 5, 89.—With cum:cum illo fidem,
Ter. Phorm. 3, 2, 28 supra; more freq. cum aliquā re, to change with or under the influence of a thing:facies locorum cum ventis simul mutatur,
Sall. J. 78, 3:qui cum fortunā non animum mutāsset,
Vell. 2, 82, 2:quarum uvarum vini jucunditas cum regione mutatur,
Col. 3, 2, 16; Ambros. in Abrah. 2, 10, 68.—With in and acc.:bona facile mutantur in pejus,
Quint. 1, 1, 5.—With ex:nisi forte non ex Graeco mutantes, etc.,
Quint. 3, 4, 14:ex feminis mutari in mares,
Plin. 7, 4, 3, § 36. —With de:de uxore nihil mutat,
Ter. And. 5, 4, 46.—With ab:quantum mutatus ab illo Hectore,
Verg. A. 2, 274:longe mutatus ab illo Sampsone, qui, etc.,
Ambros. Spir. Sanc. 2, prol. § 13.—Non mutat, with rel.-clause, it makes no difference: nec mutat confestim, an interjecto tempore, fidem suam adstrinxerunt, Pap. Dig. 46, 1, 52, § 2. —With abl. instrum. ( poet.):ut silvae foliis pronos mutantur in annos,
Hor. A. P. 60.—Neutr., = mutari, to alter, change:(β).quantum mores mutaverint argumentum,
Liv. 39, 51, 10:postquam mutabat aestus,
Tac. A. 2, 23; 12, 20:annona ex ante convectā copiā nihil mutavit,
Liv. 5, 13, 1:mox in superbiam mutans,
Tac. A. 12, 29:adeo animi mutaverant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium... faceret,
Liv. 9, 12, 3:tantum mutāsse fortunam, ut, etc.,
id. 29, 3, 10; 39, 51, 10.—To differ, be different:(γ).pastiones hiberno ac verno tempore hoc mutant,
Varr. R. R. 2, 2, 12:quantum mutare a Menandro Caecilius visus est,
Gell. 2, 23, 7.—Of style, to vary:2.an ego... poetis, et maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eādem contentione uterentur, crebroque mutarent? etc.,
Cic. Or. 31, 109.—In partic.a.To change the color of, to color, dye (cf.:b.inficio, imbuo): aries jam suave rubenti Murice, jam croceo mutabit vellera luto,
Verg. E. 4, 44:nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt,
Quint. 1, 1, 5.—To change for the better, make better, to improve: placet tibi factum, Micio? Mi.:c.non, si queam mutare,
Ter. Ad. 4, 7, 19.—To change for the worse; pass., of wine, to spoil, turn, etc.:B.ac, nisi mutatum, parcit defundere vinum,
Hor. S. 2, 2, 58:melle mutatum (sc. balsamum),
adulterated, Plin. 12, 25, 54, § 122.—Of change in its relation to other things, etc.1.In gen., to change one thing, etc., for another:2.mutatis ad celeritatem jumentis,
Caes. B. C. 3, 11:vestimenta mutanti tunica ardere visa est,
Suet. Tib. 14:calceos et vestimenta,
Cic. Mil. 10, 28.—Esp. freq.: mutare vestem, to change one's dress: An. Muta vestem. Ch. Ubi mutem?... An. Eamus ad me. Ibi proximum'st ubi mutes, Ter. Eun. 3, 5, 61 sqq.:mutando nunc vestem, nunc tegumenta capitis,
Liv. 22, 1, 3; Sen. Ep. 18, 2.—Esp., to put on the garb of mourning, of humility, etc.:pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti millia vestem mutaverunt,
Cic. post Red. ad Quir. 3, 8:non modo ut vestem mutaret, aut supplex prensaret homines, sed, etc.,
Liv. 2, 61; 8, 37, 9; Cic. Sest. 11, 26; Hor. C. 1, 35, 23.—Esp.a.Mutata verba, i. e. figurative:b.mutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliquā consequenti,
Cic. Or. 27, 92.—Of style, to vary, alter:c.reliquum est ut dicas de conversā oratione atque mutatā,
Cic. Part. Or. 7, 23:genus eloquendi... mutatum,
id. ib. 5, 16.—Of one's assertion or promise:d.quod dixi semel, hau mutabo,
will not break my word, Plaut. Bacch. 5, 2, 90.—Of place, to change, shift, alter:C.locum ex loco mutans (sc. typhon) rapidā vertigine,
Plin. 2, 48, 49, § 132; cf.: quod nec injussu populi mutari finibus posset, to be removed, Liv. 5, 46, 11:exsules sunt, etiam si solum non mutārunt,
i. e. gone into exile, Cic. Par. 4, 31:jussa pars mutare Lares et urbem Sospite cursu,
Hor. C. Sec. 39.—Of common or reciprocal relations, to interchange, exchange.—With cum:D.cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare,
Cic. Verr. 2, 3, 8, § 19:ut vestem cum illo mutem,
Ter. Eun. 3, 5, 24:ne cujus suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent,
Liv. 21, 45, 6.—With pro:C. Hostilio pro Etruriā Tarentum mutaverant (sonatus) provinciam, pro Tarento Capuam mutaverunt,
Liv. 27, 35, 14:non debere eum incerta pro certis mutare,
Sall. J. 83, 1:mutatos pro Macedonibus Romanos dominos,
Liv. 34, 49, 6.—With abl. of that for which the exchange, etc., is made:quid terras alio calentes Sole mutamus (patriā),
Hor. C. 2, 16, 19:victoriae possessionem incertā pace mutāsse,
Liv. 9, 12, 2; also with abl. of that given in exchange, etc.:victrice patriā victam mutari,
id. 5, 30, 3.—So esp. of trading, etc., to exchange, barter, sell, etc.:coepit captivos conmercari Aleos, si quem reperire possit, qui mutet suum,
Plaut. Capt. prol. 28; cf.:homines captivos conmercatur, si queat Aliquem invenire, suum qui mutet filium,
id. ib. 1, 1, 33;1, 2, 68: hic mutat merces surgente a sole, etc.,
Hor. S. 1, 4, 29:mutandi copia,
Sall. J. 18, 5.—With abl.:uvam Furtivā mutat strigili,
Hor. S. 2, 7, 109:suburbanis lactens porcus aere mutandus est,
Col. 7, 9, 4:caetera reponantur, vel aere mutentur,
id. 8, 5, 4:aere mutandi sunt (sc. apri),
id. 9, 1, 7:quamvis Milesia magno Vellera mutentur,
Verg. G. 3, 307; so with cum and pers. with whom the exchange is made:eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio,
Sall. J. 44, 5.—With inter:mutare res inter se instituerant,
Sall. J. 18, 9.—To forsake, abandon, leave:2.mutare, derelinquere,
Non. p. 351, 1:expertum jam principem anxii mutabant,
Tac. H. 3, 44: mihi non persuadetur... mutem meos, Lucil. ap. Non. 351, 3: mutataque sidera pondus Quaesivere suum, i. e. forsaken or abandoned by the gods, Petr. poët. 124, 264.—Hence, mūtā-tus, a, um, P. a., changed, i. e. different, successive:quae (facies) mutatis inducitur atque fovetur Tot medicaminibus,
Juv. 6, 472.mūto, ōnis, m., = membrum virile (rare and only poet.), Lucil. ap. Porphyr. ad Hor. S. 1, 2, 68; also id. ib. Orell. (K. and H. muttonis).3.Mūto, a Roman surname, Cic. Fragm. Or. pro Fundan. p. 445 Orell. -
8 tacenda
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
9 taceo
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
10 tacitum
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
11 dē-voveō
dē-voveō vōvī, vōtus, ēre, to vow, devote, offer, sacrifice: Marti ea, quae bello ceperint, Cs.: Dianae alqd pulcherrimum: gnatam pro mutā agnā, H.: se ipsos dis pro re p.: se pro patriā, L.: se aris, V.: auspicio se: devota morti pectora, H.—Fig., to devote, give up, attach: vobis animam hanc, V.: suos annos soli tibi, O.: se amicitiae alicuius, Cs.—To mark out, destine, appoint, doom: Annio hostiam: pesti devota futurae Phoenissa, V.—To curse, execrate: se, N.: natum suum, O.: suas artīs, O.—To bewitch (poet.): aliquem traiectis lanis, O. -
12 nāta or gnāta
nāta or gnāta ae, f [natus], a daughter, Enn. ap. C.: si quis gnatam pro mutā devovet agnā, H.: Maxuma natarum Priami, V., O. -
13 sepulcrum or sepulchrum
sepulcrum or sepulchrum ī, n [cf. sepelio], a place where a corpse is buried, burial-place, grave, tomb, sepulchre: leges de sepulcris: patrium: sepulcri Mitte supervacuos honores, H.: sepulcri monumento donatus est, N.: corpus exsangue sepulchro Reddidit, V.: sepulcrorum sanctitas: sepulcra legens, i. e. the epitaphs.—A place where a corpse is burned: ad sepulcrum venimus, T.: aram sepulcri Congerere (i. e. rogum), V.— A cenotaph: Absenti ferat inferias, decoretque sepulchro, V.— Plur, the dead: placatis sepulchris, O.: muta, Ct. -
14 silentium
silentium ī, n [silens], a being still, keeping silence, noiselessness, stillness, silence: auditus est magno silentio: nec longa silentia feci, kept silence, O.: silentio facto, silence obtained, L.: silentium classico facere, L.: pubes maestum silentium obtinuit, L.: tenuere silentia cuncti, O.: silentium imperare, Ta.: significare silentium, to give a signal for silence: Athenienses cum silentio auditi sunt, L.: per silentium noctis, L.: ut nulla fere pars orationis silentio praeteriretur, i. e. without applause: silentio praeterire, to pass over in silence: de Partho silentium est, nothing is said: laudem eorum a silentio vindicare, i. e. obscurity: quam maximum silentium haberi iubet, S.: diu maestum silentium tenuit, prevailed, L.: fer opem furtoque silentia deme, i. e. disclose, O.—Of night, stillness, silence: silentio noctis egressus, at the dead of night, Cs.: vocem noctis silentio audisse, L.: mediā nocte silentio profectus, Cs.: mediae per muta silentia noctis, O.—Of the country, stillness, quietness: nactus silentia ruris, O.: vastum, solitude, Ta.—In augury, freedom from disturbance, faultlessness, perfectness: id silentium dicimus in auspiciis, quod omni vitio caret, etc.— A standstill, cessation, repose, inaction, tranquillity: perpetuum fori: vitam silentio transire, S.: inter armatos, L.: idem praeturae tenor et silentium, Ta.* * * -
15 vestis
vestis is, f [2 VAS-], sing collect., a covering for the body, clothes, clothing, attire, vesture: discidit Vestem, T.: sumptā veste virili, H.: dolorem veste significare: pretiosa, L.—In the phrase, mutare vestem, to change one's garments, put on other clothing: muta vestem (for disguise), T.: mutando vestem sese ab insidiis munierat, L.: vestem mutandam omnes putarunt, i. e. that they must put on mourning.—Plur., clothes, garments: aurum vestibus inlitum Mirata, H.: albae, Cu.: meretriciae, Ta.: picturatae auri subtemine vestes, V.: vestibus extentis, Iu.—A carpet, rug, tapestry (in full, stragula vestis): plena domus stragulae vestis: Tyriae vestes, H.* * *garment, clothing, blanket; clothes; robe -
16 agna
1.agna, ae ( abl. plur. agnabus, Hier. Retr. 2, 55, 1), f. [agnus], a ewe lamb, Varr. R. R. 2, 2, 2; Vulg. Gen. 21, 28:2.humilis,
Hor. C. 2, 17, 32:pulla,
id. S. 1, 8, 27:muta,
id. ib. 2, 3, 19:nitida,
id. ib. 2, 3, 214:novella,
Ov. P. 1, 118:pavens,
id. M. 6, 527:tenera,
Stat. Th. 8, 576. -
17 Bestia
1.bestĭa, ae, f. [perh. akin to fera and to belua], a beast (as a being without reason; opp. to man; while animal, = aliving being, includes man; bestia includes both fera, the beast as distinguished by fierceness, and belua, as distinguished by its size or ferocity; cf. Doed. Syn. 4, p. 290 sq.).I.Lit.A.In gen. (in the classical per. mostly in prose;2.esp. freq. in Cic., who uses it in its most extended signif., of every kind of living creature excepting man): disserens, neque in homine inesse animum vel animam nec in bestiā,
Cic. Tusc. 1, 10, 21; 5, 13, 38; id. N. D. 2, 11, 31; id. Agr. 2, 4, 9:quod si hoc apparet in bestiis volucribus, nantibus, agrestibus, cicuribus, feris... quanto id magis in homine fit natura, etc.,
id. Lael. 21, 81; id. N. D. 2, 48, 124.—So of the serpent, Plaut. Poen. 5, 2, 75.—Of the crocodile and other amphibious animals, Cic. l. l.—Of the dog, Cic. Rosc. Am. 20, 56. —Of the elephant (for the more usual belua), Liv. 33, 9, 7.—Of the ass, Suet. Aug. 96.—Of a caterpillar, Plaut. Cist. 4, 2, 62.—Of the ostrich: sequitur natura avium, quarum grandissimi et paene bestiarum generis struthiocameli,
Plin. 10, 1, 1, § 1; cf. Dig. 3, 1, 1, § 6; 9, 1, 1, § 10.—With muta, Cic. Fin. 1, 21, 71; Liv. 7, 4, 6 (cf. mutae pecudes, Cic. Q. Fr. 1, 8, 24).—And for the designation of a wild animal, with fera:vinctum ante se Thyum agebat, ut si feram bestiam captam duceret,
Nep. Dat. 3, 2 Dähne; Liv. 26, 13, 12; 26, 27, 12; Auct. Her. 2, 19, 29; Just. Inst. 2, 1, 12 sq.—As a term of reproach (cf. belua and our beast):B.mala tu es bestia,
Plaut. Bacch. 1, 1, 21; id. Poen. 5, 5, 13.—And, humorously, of the odor of the armpits (cf. ala and caper), Cat. 69, 8.—Esp., when the contest with animals became more usual in the public spectacles at Rome (not yet customary A.U.C. 583, B.C. 171, Liv. 44, 9, 4), bestia designated, without the addition of fera, a wild beast destined to fight with gladiators or criminals (v. bestiarius;II.usually lions, tigers, panthers, etc.).—Hence, ad bestias mittere aliquem,
to send one to fight with wild beasts, Cic. Pis. 36, 89; so, bestiis obioere aliquem, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 3:condemnare aliquem ad bestias,
Suet. Calig. 27; id. Claud. 14:dare aliquem ad bestias,
Dig. 48, 8, 11; Gell. 5, 14, 27:ad pugnam bestiarum datus, Gell. l. l. § 10: tradere aliquem ad bestias depugnandas, Dig. l. l.: bestiarum damnatio,
the condemnation to fight with wild beasts, ib. 48, 13, 6 al. —Hence the expl.:bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis et lupis, tigribus et vulpibus, canibus et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus,
Isid. Orig. 12, 2, 1 (but cf. supra, 1.).—Transf., as a constellation, the wotf, Vitr. 9, 4 (7) (called by Cic. Arat. 211 or 455, Quadrupes vasta).2.Bestĭa, ae, m., a cognomen in the Calpurnian family.I.The consul L. Calpurnius Bestia, Sall. J. 27, 4 al.; Flor. 3, 1, 7.—II.The tribune of the people L. Bestia, Cic. Brut. 34, 128; id. de Or. 2, 70, 283.—III.Another tribune of the people, L. Bestia, a confederate of Catiline, Sall. C. 17, 3; 43, 1. -
18 bestia
1.bestĭa, ae, f. [perh. akin to fera and to belua], a beast (as a being without reason; opp. to man; while animal, = aliving being, includes man; bestia includes both fera, the beast as distinguished by fierceness, and belua, as distinguished by its size or ferocity; cf. Doed. Syn. 4, p. 290 sq.).I.Lit.A.In gen. (in the classical per. mostly in prose;2.esp. freq. in Cic., who uses it in its most extended signif., of every kind of living creature excepting man): disserens, neque in homine inesse animum vel animam nec in bestiā,
Cic. Tusc. 1, 10, 21; 5, 13, 38; id. N. D. 2, 11, 31; id. Agr. 2, 4, 9:quod si hoc apparet in bestiis volucribus, nantibus, agrestibus, cicuribus, feris... quanto id magis in homine fit natura, etc.,
id. Lael. 21, 81; id. N. D. 2, 48, 124.—So of the serpent, Plaut. Poen. 5, 2, 75.—Of the crocodile and other amphibious animals, Cic. l. l.—Of the dog, Cic. Rosc. Am. 20, 56. —Of the elephant (for the more usual belua), Liv. 33, 9, 7.—Of the ass, Suet. Aug. 96.—Of a caterpillar, Plaut. Cist. 4, 2, 62.—Of the ostrich: sequitur natura avium, quarum grandissimi et paene bestiarum generis struthiocameli,
Plin. 10, 1, 1, § 1; cf. Dig. 3, 1, 1, § 6; 9, 1, 1, § 10.—With muta, Cic. Fin. 1, 21, 71; Liv. 7, 4, 6 (cf. mutae pecudes, Cic. Q. Fr. 1, 8, 24).—And for the designation of a wild animal, with fera:vinctum ante se Thyum agebat, ut si feram bestiam captam duceret,
Nep. Dat. 3, 2 Dähne; Liv. 26, 13, 12; 26, 27, 12; Auct. Her. 2, 19, 29; Just. Inst. 2, 1, 12 sq.—As a term of reproach (cf. belua and our beast):B.mala tu es bestia,
Plaut. Bacch. 1, 1, 21; id. Poen. 5, 5, 13.—And, humorously, of the odor of the armpits (cf. ala and caper), Cat. 69, 8.—Esp., when the contest with animals became more usual in the public spectacles at Rome (not yet customary A.U.C. 583, B.C. 171, Liv. 44, 9, 4), bestia designated, without the addition of fera, a wild beast destined to fight with gladiators or criminals (v. bestiarius;II.usually lions, tigers, panthers, etc.).—Hence, ad bestias mittere aliquem,
to send one to fight with wild beasts, Cic. Pis. 36, 89; so, bestiis obioere aliquem, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 3:condemnare aliquem ad bestias,
Suet. Calig. 27; id. Claud. 14:dare aliquem ad bestias,
Dig. 48, 8, 11; Gell. 5, 14, 27:ad pugnam bestiarum datus, Gell. l. l. § 10: tradere aliquem ad bestias depugnandas, Dig. l. l.: bestiarum damnatio,
the condemnation to fight with wild beasts, ib. 48, 13, 6 al. —Hence the expl.:bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis et lupis, tigribus et vulpibus, canibus et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus,
Isid. Orig. 12, 2, 1 (but cf. supra, 1.).—Transf., as a constellation, the wotf, Vitr. 9, 4 (7) (called by Cic. Arat. 211 or 455, Quadrupes vasta).2.Bestĭa, ae, m., a cognomen in the Calpurnian family.I.The consul L. Calpurnius Bestia, Sall. J. 27, 4 al.; Flor. 3, 1, 7.—II.The tribune of the people L. Bestia, Cic. Brut. 34, 128; id. de Or. 2, 70, 283.—III.Another tribune of the people, L. Bestia, a confederate of Catiline, Sall. C. 17, 3; 43, 1. -
19 carpo
carpo, psi, ptum, 3 [cf.: rapio, harpazô, karpos; Engl. grab, grip, grasp].I.Lit., of plants, flowers, fruits, etc., to pick, pluck, pluck off, cull, crop, gather (class.; in prose and poetry, esp. in the latter very freq.; syn. decerpere).A.In gen.:B.(flos) tenui carptus ungui,
Cat. 62, 43; Hor. C. 3, 27, 44; Ov. M. 9, 342:ab arbore flores,
id. ib. 9, 380; cf.infra, II.: rosam, poma,
Verg. G. 4, 134:violas et papavera,
id. E. 2, 47:violas, lilia,
Ov. M. 5, 392:frondes uncis manibus,
id. G. 2, 366:plenis pomaria ramis,
Ov. H. 4, 29:vindemiam de palmite,
Verg. G. 2, 90:fructus,
id. ib. 2, 501:frumenta manu,
id. ib. 3, 176.—Esp.1.Of animals, to take something as nourishment (cf. Burm. ad Phaedr. 1, 28, 4); first, of nourishment from plants, to crop, pluck off, browse, graze on, etc. (syn. depascere); also of flesh, to eat, devour (rare):2.alia (animalia) sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt,
Cic. N. D. 2, 47, 122:carpunt gramen equi,
Verg. A. 9, 353; id. G. 2, 201; Ov. M. 1, 299:herbam,
Verg. G. 3, 296; 3, 465; Ov. M. 13, 927:pabula,
id. ib. 4, 217; id. F. 4, 750:alimenta,
id. M. 15, 478:apes carpunt ex oleā arbore ceram, e fico mel, etc.,
gather, Varr. R. R. 3, 16, 24 sq.; cf.:apis carpens thyma,
Hor. C. 4, 2, 29.— Poet.:Invidia (personif. envy) summa cacumina carpit,
Ov. M. 2, 792:nec carpsere jecur volucres,
id. ib. 10, 43; cf. Phaedr. 1, 28, 4.—Sometimes transf., of men:prandium,
Ter. Ad. 4, 2, 52:carpe cibos digitis,
Ov. A. A. 3, 755: pisces, pulles, Mart. 3, 13, 1.—Also, to carve; hence the pun in Petr. 36 fin. —Poet., of other things, to tear off, tear away:II.summas carpens media inter cornua saetas,
Verg. A. 6, 245.—Of wool, to pluck; hence, poet., to spin:vellera,
Verg. G. 4, 335:pensa,
id. ib. 1, 390; Prop. 3 (4), 6, 16; Hor. C. 3, 27, 64:lana carpta,
carded, Cels. 6, 6, 1 (hence, facete: stolidum pecus, to pluck, i. e. to fleece rich lovers, Prop. 2 (3), 16, 8; Ov. A. A. 1, 420):ex collo furtim coronas,
to pull off, Hor. S. 2, 3, 256:crinem genasque,
to tear, rend, lacerate, Val. Fl. 8, 7;so acc. to Servius's inaccurate account, in a fragment of the Twelve Tables: mulier faciem ne carpito,
Serv. ad Verg. A. 12, 606 (instead of the real words: MVLIERES. GENAS. NE. RADVNTO.; cf.Dirks. Fragm. XII. Tab. p. 668): artus in parva frusta,
Sen. Thyest. 1061.—Trop.A.(Acc. to I. A.) To pluck, snatch, etc.:B.ut omni ex genere orationem aucuper, et omnes undique flosculos carpam atque delibem,
Cic. Sest. 56, 119; id. de Or. 1, 42, 191:atque in legendo carpsi exinde quaedam,
Gell. 9, 4, 5: oscula, to pluck, as it were, from the lips, to snatch, Prop. 1, 20, 27; Ov. H. 11, 117 Loers. N. cr.; id. M. 4, 358; Phaedr. 3, 8, 12 al.:basia,
Mart. 5, 46, 1:gaudia,
Ov. A. A. 3, 661:dulcia,
Pers. 5, 151:regni commoda carpe mei,
Ov. F. 3, 622:fugitivaque gaudia carpe,
and snatch pleasures as they fly, Mart. 7, 47, 11:delicias,
Prop. 2 (3), 34, 74.—Esp.1.(Acc. to I. B. 1.) In a good sense, to enjoy, use, make use of (mostly poet.;b.syn.: fruor, capio): breve ver et primos carpere flores,
Ov. M. 10, 85 (cf.:flore aetatis frui,
Liv. 21, 3, 4):illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas,
spent, lived, passed, Cat. 68, 35:diem,
Hor. C. 1, 11, 8:honores virtutis,
Val. Fl. 1, 177:auras vitales,
Verg. A. 1, 388; cf. Sil. 3, 712:sub dio somnos,
Verg. G. 3, 435:quietem,
id. A. 7, 414:soporem,
id. ib. 4, 522:noctes securas,
Val. Fl. 5, 48; a poet. circumlocution for vivere, degere, etc.—In a bad sense.(α).To gnaw at or tear character or reputation, to carp at, slander, calumniate, revile:(β).more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc maledico dente carpunt,
Cic. Balb. 26, 57:nam is carpebatur a Bibulo, Curione, Favonio,
id. ad Q. Fr. 2, 3, 2:Paulum obtrectatio carpsit,
Liv. 45, 35, 5:imperatorem,
id. 44, 38, 2:quae non desierunt carpere maligni,
Quint. 11, 1, 24:maligno sermone,
Suet. Aug. 27:obliquis orationibus,
id. Dom. 2:nonnihil vocibus,
Caes. B. G. 3, 17:aliquem sermonibus,
Liv. 7, 12, 12:sinistris sermonibus,
Plin. Ep. 1, 9, 5:Ciceronem in his,
Quint. 9, 4, 64:te ficto quaestu,
Cat. 62, 36 and 37:et detorquere recte facta,
Plin. Ep. 1, 8, 6:famam vitamque,
id. Pan. 53, 4; Suet. Calig. 34.—To rob of strength, to weaken, enfeeble, wear away, consume; or poet., with the idea extended (cf. absumo), to consume completely, to destroy:(γ).vires,
Verg. G. 3, 215; Liv. 9, 27, 6:quid si carpere singula (jura) et extorquere... patiemini,
id. 34, 3, 2;esp. of in ward care, anxiety, longing, etc.: at regina, gravi jamdudum saucia curā, Volnus alit venis et caeco carpitur igni,
Verg. A. 4, 2; Ov. M. 3, 490; 10, 370:solane perpetua maerens carpere juventā?
Verg. A. 4, 32:curā carpitur ista mei,
Ov. A. A. 3, 680:aegra assiduo mens carpitur aestu,
Val. Fl. 3, 305; Lucr. 9, 744; Sil. 15, 1:invidia carpit et carpitur unā,
Ov. M. 2, 781; cf. Prop. 3 (4), 5, 3:non ego Tot tuos patiar labores carpere lividas Obliviones,
to wear away, Hor. C. 4, 9, 33; cf.: otia corpus alunt, animus quoque pascitur illis;Inmodicus contra carpit utrumque labor,
Ov. P. 1, 4, 21 sq.:aras etiam templaque demolitur et obscurat oblivio, neglegit carpitque posteritas,
Plin. Pan. 55, 9:totum potest excedere quod potest carpi,
Sen. N. Q. 2, 13, 2.—So,In milit. lang., to inflict injury upon an enemy (esp. by single, repeated attacks), to weaken, harass:2.agmen adversariorum,
Caes. B. C. 1, 63:hostes carpere multifariam vires Romanas,
Liv. 3, 5, 1; 22, 32, 2; 27, 46, 6; cf. id. 3, 61, 13 infra; Weissenb. ad Liv. 22, 16, 2; Tac. A. 12, 32; Luc. 4, 156:novissimum agmen,
Caes. B. C. 1, 78 fin.:novissimos,
Liv. 8, 38, 6:extrema agminis,
id. 6, 32, 11. —To separate a whole into single parts, to cut to pieces, divide (syn.: dividere, distribuere): neque semper utendum est perpetuitate, sed saepe carpenda membris minutioribus [p. 295] oratio est, Cic. de Or. 3, 49, 190:(α).in multas parvasque partes carpere exercitum,
Liv. 26, 38, 2:summam unius belli in multa proelia parvaque,
id. 3, 61, 13:Erymanthus... ab accolis rigantibus carpitur,
is drawn off into canals, Curt. 8, 9, 410. —With a reference to the meaningsupra:3.si erunt plures qui ob innocentem condemnandum pecuniam acceperint, tu non animadvertes in omnis, sed carpes ut velis, et paucos ex multis ad ignominiam sortiere?
distinguish, single out, Cic. Clu. 46, 129; cf.:in multorum peccato carpi paucos ad ignominiam,
id. ib. —Viam, iter, etc., or with definite local substantives, terram, mare, litora, etc., to go, tread upon, pass over, navigate, sail along or through, to take or pursue one ' s way (syn. ire):viam,
Verg. A. 6, 629; Hor. S. 2, 6, 93; Ov. M. 8, 208; 11, 139:iter,
Hor. S. 1, 5, 95; Ov. H. 18, 34; id. M. 2, 549; 10, 709:supremum iter = mori,
Hor. C. 2, 17, 12:gyrum,
to go in a circle, Verg. G. 3, 191:fugam,
to fly, Sil. 10, 62; cf.:prata fugā,
Verg. G. 3, 142:pede viam,
Ov. A. A. 2, 230:pede iter,
id. F. 3, 604:pedibus terras, pontum remis,
Prop. 1, 6, 33:pede campos,
Ov. Tr. 1, 10, 23:mare,
id. M. 11, 752:litora,
id. ib. 12, 196;15, 507: aëra alis,
id. ib. 4, 616; cf. Verg. G. 4, 311:aethera,
Ov. M. 8, 219:carpitur acclivis per muta silentia trames,
id. ib. 10, 53. -
20 circumspecto
circum-specto, āvi, ātum, āre, v. freq. a., to look about with attention, precaution, desire, etc.; to cast a look around, to search around; and with acc., to look about one ' s self ( attentively, anxiously, etc.) after something, to look all around upon something (class.)I.Prop.(α).Absol.:(β).dum circumspecto,
Plaut. Bacch. 2, 3, 45 (al.:me circumspecto): quanto se opere custodiant bestiae, ut in pastu circumspectent,
Cic. N. D. 2, 49, 126:primum circumspectans tergiversari,
Liv. 4, 14, 4; Plin. 8, 4, 5, § 9:circumspectans huc et illuc,
Auct. Her. 4, 49, 62.—With acc.: te hercle ego circumspectabam, Plaut. Ps. 4, 1, 8:(γ).alia,
Ter. Eun. 3, 5, 54; 2, 2, 60:inter se,
Tac. H. 2, 29:ora principum,
Liv. 26, 18, 6:quousque me circumspectabitis?
id. 6, 18, 7; cf. Tac. H. 4, 8:omnia,
to look about anxiously, Cic. Pis. 41, 99; Sall. J. 72, 2; cf.:mare et silvas, ignota omnia circumspectantes,
Tac. Agr. 32 Ritter (Halm: circum spectantes).— Pass.:muta atque inanima, tectum et parietes circumspectabantur,
Tac. A. 4, 69 fin. —With a rel.-clause:(δ).Nabis quanam ipse evaderet circumspectabat,
Liv. 34, 39, 8; cf. with foll. si, id. 25, 36, 5:si quam reperiat,
Auct. Her. 4, 49, 62.—With acc. and ut with subj.:(ε).dum alius alium, ut proelium ineant, circumspectant,
Liv. 2, 10, 9.—Reflex. (only in Plaut.; cf.II.circumspicio, I. A.): loca contemplat, circumspectat sese, atque aedis noscitat,
Plaut. Trin. 4, 2, 21; cf. id. Bacch. 2, 3, 45 supra.—Trop.:dubitans, circumspectans, haesitans, tanquam rate in mari immenso nostra vehitur oratio,
Cic. Tusc. 1, 30, 73:circumspectantes defectionis tempus,
watching, waiting, on the look-out for, Liv. 21, 39, 5:initium erumpendi,
Tac. H. 1, 55:Vespasianus bellum armaque et procul vel juxta sitas vires circumspectabat,
carefully weighed, considered, id. ib. 2, 74; so,fugam et fallendi artes,
id. ib. 3, 73:medicamina quasso imperio,
Sil. 15, 7:omnes argumentorum locos,
Quint. 12, 8, 14.
См. также в других словарях:
muta — muta … Dictionnaire des rimes
muta — MUTÁ, mut, vb. I. 1. tranz. şi refl. A (se) mişca din locul în care se găseşte şi a (se) aşeza în alt loc; a (se) deplasa; a (se) strămuta, a (se) transfera. ♢ expr. (tranz.; fam.) A i muta (cuiva) fălcile (sau căpriorii) = a i trage (cuiva) o… … Dicționar Român
Muta — Muta, as a name, might refer to: MUTA, an acronym for the Mechanics Union of Trade Associations MUTA, the abbreviation for the Mutual Union of Tiv in America: a non profit organization of Nigerians from the tribe of Tiv Muta (deity), the… … Wikipedia
Muta — ist: Muta (Laut), ein stummer Laut Muta (Slowenien), eine Gemeinde in Slowenien Dea Muta, eine römische Göttin, siehe Lara (Mythologie) MUTA ist Abkürzung für: Mechanics Union of Trade Associations, ehemalige US amerikanische Gewerkschaft … Deutsch Wikipedia
muta (1) — {{hw}}{{muta (1)}{{/hw}}s. f. 1 Cambio, avvicendamento: muta dei cavalli, della sentinella. 2 Rinnovamento periodico della pelle o delle formazioni cutanee di rivestimento in molti animali | Muta degli uccelli, muda. 3 Corredo completo di oggetti … Enciclopedia di italiano
mūta — *mūta germ.?, Substantiv: nhd. Änderung, Mauser; ne. change (Neutrum), moulting (Neutrum); Rekontruktionsbasis: ahd.; Interferenz: Lehnwort lat. muta; Etymologie: s … Germanisches Wörterbuch
Muta — (lat., »verändere«), Bezeichnung für den Wechsel der Stimmung bei den Pauken und einigen Blasinstrumenten (Klarinette, Trompeten und Hörner), z. B. »M. in He« (Pauke), »M. in A« etc … Meyers Großes Konversations-Lexikon
mută — MÚTĂ s. v. puşculiţă. Trimis de siveco, 13.09.2007. Sursa: Sinonime … Dicționar Român
muta- — elem. de comp. Exprime a noção de transformação (ex.: mutagênese). ‣ Etimologia: latim muto, are, mudar de lugar, deslocar, transformar, modificar … Dicionário da Língua Portuguesa
muta — mȗta uzv. DEFINICIJA glazb. u orkestralnoj dionici, upozorenje instrumentalistu koji svira dva instrumenta (npr. piccolo i flautu) da mijenja instrument ETIMOLOGIJA tal.: mijenjaj … Hrvatski jezični portal
muta — (Del fr. meute). f. p. us. jauría (ǁ conjunto de perros) … Diccionario de la lengua española