make+dead

- ruch ciał w przestrzeni the movement of bodies in space

- ruch ziemi wokół słońca the Earth’s movement around the Sun

- ledwie zauważalny ruch powietrza barely noticeable movement of the air

- być w ruchu to be in motion

- wprawić coś w ruch to set sth in motion [wahadło, koło]

- zgodnie z ruchem/przeciwnie do ruchchu wskazówek zegara clockwise/anticlockwise

- wdzięczne/ociężałe ruchy graceful/heavy movements

- wykonać a. zrobić ruch ręką/głową to make a gesture with one’s hand/head

- nie rób żadnych gwałtownych ruchów don’t make any sudden moves

- wskazać coś ruchem ręki to point at sth with one’s hand

- pochwycić coś zręcznym ruchem to catch sth with a graceful movement of one’s hand

- czytać z ruchu warg to lip-read

- krępować ruchy [ubranie] to restrict movement

- zapewniać komuś swobodę ruchów to give sb freedom of movement także przen.

- stać/siedzieć/leżeć bez ruchu to be standing/sitting/lying motionless

- jego ruchy wyrażały zdenerwowanie you could tell by his movements that he was nervous

- śledził każdy jego ruch he watched his every move

- jeden ruch i nie żyjesz! one move and you’re dead!

- ruch na świeżym powietrzu outdoor exercise

- zażywać dużo ruchu to take a lot of exercise

- pies potrzebuje trochę ruchu the dog needs some exercise

- przedświąteczny ruch the pre-Christmas rush

- w kuchni panował gorączkowy ruch there was a flurry of activity in the kitchen

- na sali panował nieopisany ruch the room was full of commotion

- być w ciągłym ruchu to be always on the go

- mamy ruch w interesie business is brisk

- ruch uliczny the road traffic

- ruch pieszy/kołowy pedestrian/motor traffic

- ruch autobusowy/kolejowy bus/rail traffic

- ruch osobowy/towarowy/tranzytowy passenger/freight/transit traffic

- ruch jednokierunkowy/dwukierunkowy one-way/two-way traffic

- ruch prawostronny/lewostronny driving on the right/left(-hand) side of the road

- przepisy ruchu drogowego traffic regulations

- droga szybkiego ruchu a throughway

- pas ruchu a lane

- kontroler ruchu lotniczego an air-traffic controller

- kierować ruchem to direct traffic

- włączyć się do ruchu to merge with traffic

- na ulicach panował wzmożony ruch the traffic was heavier than usual

- ruchy wojsk the movement of troops

- ruchy migracyjne the migratory movement

- ruch ludowy/niepodległościowy a peasant/an independence movement

- ruch artystyczny/kulturalny an artistic/a cultural movement

- ruch na rzecz czegoś a movement in support of sth

- ruch oporu the resistance movement

- zrobić ruch pionem to move one’s pawn

- teraz twój ruch it’s your move

- zrobić coś w trzech/sześciu ruchach to do sth in three/six moves

- dobry/zły ruch a good/bad move

- śledzić czyjeś ruchy to follow sb’s moves

- wykonać ruch to make a move

- jaki będzie ich następny ruch? what’s going to be their next move?

- jeden fałszywy ruch i po tobie one false move and you’re dead

- teraz ruch należy do nich the ball is in their court przen.

- ruchy stóp procentowych/cen the fluctuations in interest rates/prices

- ruch kadrowy w firmie staff turnover

- □ ruch harmoniczny Fiz. harmonic motion

- ruch jednostajnie przyspieszony/opóźniony Fiz. uniformly accelerated/retarded motion

- ruch jednostajny Fiz. uniform motion

- ruch nastyczny Bot. nastic movement

- ruch obrotowy rotary motion

- ruch prostoliniowy/krzywoliniowy Fiz. linear/curvilinear motion

- ruch robaczkowy Fizj. peristalsis

- ruchy artykulacyjne Fonet. articulatory movements

- ruchy Browna Fiz. Brownian movement

- ruchy górotwórcze Geol. orogenic movements

■ pójść w ruch [kamery, aparaty fotograficzne] to be switched on

- pięści poszły w ruch fists were flying

- w ruch poszły noże knives were drawn

- puścić coś w ruch to set sth in motion

* * *

* * *

1. (= zmiana położenia) movement, motion; ruch jałowy techn. dead movement; ruch jednostajny fiz. uniform motion; ruch jednostajnie opóźniony fiz. uniformly retarded motion; ruch jednostajnie przyspieszony fiz. uniformly accelerated motion; ruch krzywoliniowy fiz. curvilinear motion; ruch obrotowy fiz. rotary motion, rotation; ruch prostoliniowy fiz. (recti)linear motion; ruch wahadłowy fiz. swinging motion; ruchy górotwórcze geol. earth l. orogenic movements; ruchy robaczkowe anat. peristalsis; być w ruchu be on the run; puścić l. wprawić coś w ruch set sth in motion; stać bez ruchu stand still.

2. (= poruszanie się, gest) movement, motion, move; mieć swobodę ruchów t. przen. have a free hand, have leeway; zrobić pierwszy ruch make the first move.

3. (= ćwiczenia fizyczne) exercise; zażywać ruchu take exercise.

4. (= wzmożona aktywność, krzątanina) commotion, bustle; ruch w interesie pot. hecticness; być w ciągłym ruchu live l. lead an active life.

5. (= poruszanie się pieszych i pojazdów) traffic; ruch drogowy road l. vehicular traffic; ruch prawostronny/lewostronny mot. right-/left-side traffic; ruch tranzytowy transit traffic; regulować ruch control the traffic; pas ruchu lane.

6. polit., sztuka movement; ruch polityczny political movement; ruch oporu Resistance.

7. (= posunięcie w grze planszowej) move.

8. wojsk. maneuver, Br. manoeuvre; movement.

- życie na ziemi life on earth

- poszukiwanie form życia w kosmosie the search for life forms in the universe

- wiosną budzi się życie in spring everything comes to life

- uratować komuś życie to save sb’s life

- zamach na życie cara an attempt on the tsar’s life

- pożegnać się a. rozstać się z życiem to depart this life

- odebrać sobie życie to take one’s (own) life

- stracić życie to lose one’s life

- jej syn przypłacił to życiem her son paid for it with his life

- ujść z życiem to escape with one’s life

- ten błąd kosztował ją życie that mistake cost her her life

- oddać za kogoś/coś życie to lay down a. give one’s life for sb/sth książk.

- pozostawać przy życiu to remain alive

- lekarze utrzymywali pacjenta przy życiu przez dwie doby the doctors managed to keep the patient alive for two days

- tylko praca trzyma go przy życiu work is the only thing that keeps him going pot. a. keeps him alive

- nieliczni pasażerowie pozostali przy życiu the few surviving passengers

- nigdy w życiu nie widziałam czegoś takiego I’ve never seen anything like it (in my life)

- już za życia był postacią legendarną he was a legend in his own lifetime

- za życia babci to było nie do pomyślenia it was unthinkable in grandma’s time

- kalendarium życia poety significant dates in the poet’s life

- całe swoje dorosłe życie spędził w tym mieście he spent his entire adult life in this town

- cieszyć się życiem to enjoy life

- używać życia to live life to the full

- ułożyć sobie życie na nowo to make a new life for oneself

- nadawać sens czyjemuś życiu to give sb’s life meaning

- styl życia a lifestyle, a way of life

- szkoła przystosowuje dzieci do życia the purpose of a school is to adjust children to social life

- życie duchowe/seksualne/zawodowe sb’s spiritual/sex/working life

- wtrącać się w czyjeś życie to interfere in sb’s affairs a. life

- urządzić sobie życie to arrange one’s life

- mieć łatwe/trudne życie to have an easy/a hard life

- życie go nie rozpieszcza his life is not all roses

- zarabiać na życie to earn a living, to make one’s living

- zarabia na życie malowaniem portretów he makes his living painting portraits

- poziom życia the standard of living, living standards

- ludzie pozbawieni środków do życia people deprived of a means of livelihood

- ledwo mu starcza na życie he barely has enough to live on

- życie w stolicy jest bardzo drogie life in the capital is very expensive

- pieniądze na życie housekeeping (money)

- tak jest w teorii, ale nie w życiu that’s how it is in theory, but not in practice a. real life

- zupełnie nie zna życia he’s totally inexperienced

- historia z życia wzięta a true-life story

- być pełnym życia to be full of life a. vigour

- tryskać życiem to be bursting with energy

- z życiem, panowie! look lively, men! pot.

- miasto od świtu tętni a. kipi życiem the city pulsates with life from the crack of dawn

- po latach zastoju życie budzi się w tutejszych miasteczkach after years of stagnation the local villages are coming (back) to life

- poznać życie mieszkańców/szlachty to learn about the life of the locals/nobility

- życie publiczne/społeczne/kulturalne public/social/cultural life

- średni czas życia samochodu the average life of a car

- państwo nie może utrzymywać przy życiu nierentownych przedsiębiorstw the state can’t keep unprofitable companies alive

- □ nocne życie miasta the city’s nightlife

- życie intymne sb’s love life

- życie osobiste a. prywatne private life

- życie wieczne Relig. eternal a. everlasting life

■ bój a. walka a. wojna na śmierć i życie a life-and-death struggle, a struggle to the death

- brać życie lekko to be light-hearted

- brać życie na serio a. patrzeć poważnie na życie to take life seriously

- być bez życia to be lifeless

- być czyimś życiem książk. to be sb’s life

- być nie do życia (być słabym) to be half dead a. more dead than alive; (być niezaradnym) to not be cut out for this life a. world; (o mieście) to be impossible a. hard to live in

- dać komuś życie książk. to give sb the gift of life

- dać znak życia (napisać list) to drop a line

- darować komuś życie książk. to spare sb’s life

- jeśli ci życie miłe książk. if you value your life

- w szkole nie miał życia, koledzy go szykanowali pot. he had a hard a. tough time at school, he was bullied all the time

- mężczyzna/kobieta mojego życia the man/woman in my life

- mieć święte życie to live a. lead the life of Riley pot.

- mieć własne życie to have a life of one’s own, to live one’s own life

- ma życie usłane różami his life is a bed of roses

- nie zaznać a. zakosztować życia to not taste life

- póki życia przest. until a. to the end of one’s days

- przypłacić a. okupić coś życiem książk. to pay for sth with one’s life, to lay down a. give one’s life for sth

- samo życie that’s life, such is life

- sprawa a. kwestia życia i śmierci a matter of life and death

- szkoła życia książk. school of hard knocks

- tchnąć w coś życie książk. to breathe (new) life into sth

- usunąć się z czyjegoś życia książk. to part company with sb

- wchodzić w życie [młodzież, nastolatek] to leave home; [ustawa, przepis] to come into a. to take effect

- wprowadzić a. wcielić coś w życie to bring a. put sth into effect

- zatruwać a. obrzydzać komuś życie to make life hell for sb pot.

- złamać sobie/komuś życie to make one’s/sb’s life a misery

- życie się ledwie w nim kołacze he’s ready to give up the ghost

- cmentarne krzyże the churchyard crosses

- przysięgać na krzyż to swear on the cross

- zrobić a. nakreślić znak krzyża to make the sign of the cross

- zrobiła znak krzyża na bochenku chleba she made the sign of the cross over the loaf of bread

- w kształcie krzyża cross-shaped

- kościół na planie krzyża a cruciform church

- drogi przecinają się, tworząc krzyż the roads cross at right angles

- na krzyż crosswise

- okna zabito na krzyż deskami the window was nailed up with crossed boards

- odznaczyć kogoś krzyżem zasługi to award sb a merit cross

- każdy z nas dźwiga swój krzyż each of us has a cross to bear

- cierpiał na bóle krzyża he suffered from pain in the lower back

- skarżył się, że go łamie w krzyżach he complained that his lower back was killing him

- ze strachu mróz biegł mu po krzyżu he felt a shiver a. shivers (running) up and down his spine

- □ Brązowy/Srebrny/Złoty Krzyż Zasługi the Bronze/Silver/Gold Cross of Merit a. Merit Cross

- Krzyż Walecznych Wojsk. the Cross of Valour

- Krzyż Wielki Wojsk. the Grand Cross of the Order of Virtuti Militari

- Czerwony Krzyż the Red Cross (Society)

- Polski Czerwony Krzyż the Polish Red Cross

- Krzyż Południa Astron. the Southern Cross

- krzyżgrecki Greek cross

- krzyżmaltański Maltese cross

- krzyżżebrowy Archit. boss spec. (the intersection of the primary ribs of a vault)

■ krzyż na drogę pot. good riddance (to bad rubbish) pot.

- leżeć krzyżem to lie prostrate

- mieć z kimś krzyż pański to go through a. endure the trials of Job with sb

- z mężem alkoholikiem miała krzyż pański she endured the trials of Job with that alcoholic husband of hers

- wyglądać jak z krzyża zdjęty to look dead beat pot.

- miał na głowie trzy włosy na krzyż pot. he was practically bald sparse

- w pokoju stało kilka mebli na krzyż pot. there was hardly any furniture in the room

* * *

* * *

Gen. -a

1. cross; (= symbol chrześcijaństwa) the Cross; Czerwony Krzyż the Red Cross; Krzyż Chrystusa rel. Christ's Cross; jak z krzyża zdjęty like death warmed up; leżeć krzyżem prostrate o.s.

2. na krzyż criss-cross, crosswise; przekroić coś na krzyż cut sth crosswise l. on the cross.

3. rel. (= krucyfiks) crucifix, cross.

4. rel. (= gest wyrażający znak krzyża) (the sign of the) cross; uczynić znak krzyża make a cross; krzyż na drogę pot. good riddance.

5. przen. (= cierpienie) cross; ona ma z nim krzyż pański he is the cross she has to bear; dźwigać swój krzyż bear one's cross.

6. (odznaka, order) cross; krzyż harcerski scouting cross; Krzyż Walecznych the Cross of Valor; Krzyż Zasługi the Cross of Merit.

7. small of the back; lower back; anat. sacrum; ból krzyża l. w krzyżu lower back pain, lumbago.

* * *

żyję żyjesz, żyj

1. (= być żywym) live, be alive; długo/krótko żyć live long/briefly, live a long/short life; niech żyje...! long live...!; jak długo żyję never in my life, in all my born days; ledwie żyć (= być zmęczonym) be dead on one's feet; nie dawać komuś żyć plague sb, make sb's life difficult; żyć nie umierać! that's what you call life!, heaven on earth!; (on/ona) nie żyje! ( okrzyk przerażenia) he's/she's dead!

2. (= egzystować w jakichś warunkach) live; żyć w ciągłym strachu live in l. under constant fear; żyć w biedzie live in poverty; żyć o chlebie i wodzie live on bread and water; żyć powietrzem przen. live on air; żyć dla kogoś live (one's life) for sb; żyć czymś be totally absorbed by sth; on żyje robieniem słowników making dictionaries is the very breath of his life; żyć marzeniami live in a dream world; żyć nadzieją live sustained by hope; żyć nerwami live on one's nerves; żyć samotnie live alone; ( z wyboru) keep to oneself; żyć (sobie) jak król l. po królewsku live like a king; żyć swoim życiem be living one's own life; żyć w grzechu live in sin; żyć cudzym kosztem l. na czyjś koszt live off sb, live at sb else's cost; komuś się dobrze/źle żyje sb is well off/badly off; żyć jak u Pana Boga za piecem be as snug as a bug in a rug; żyć z dnia na dzień live from hand to mouth, live from day to day; żyć dniem dzisiejszym live for the day; żyć pełną piersią live one's life to the full; żyć wspomnieniami live sustained by one's memories; teraz wiem, że żyję now I know that I'm alive l. living; nie samym chlebem człowiek żyje man doth not live by bread alone; jak żyjesz? how's life?, how's life treating you?

3. (= obcować z kimś) get along ( z kimś with sb); żyć z kimś dobrze/źle get along well/badly with sb, be on good/bad terms with sb; żyć z kimś ( cieleśnie) live with sb; żyć z kimś jak pies z kotem lead a cat-and-dog-life with sb; żyć z kimś na kocią łapę pot. shack up with sb; żyć z kimś na wiarę cohabit with sb; oni nie mogą bez siebie żyć they can't live without each other.

4. (= mieszkać, znajdować się) live; żyć w mieście/na wsi live in the city/in the country; żyć pod jednym dachem live under the same roof.

5. (= trwać) live, survive, be alive; żyć w czyjejś pamięci live l. survive in sb's memory; żyć w czyichś wspomnieniach be alive in sb's memories.

6. (= utrzymywać się) live, make one's living; żyć z pensji live on one's salary; żyć z zasiłków live on the dole; żyć z procentów live on the interest of one's savings; żyć z pracy rąk live by the labor of one's hands; żyć na wysokiej stopie butter both sides of one's bread; live in the lap of luxury; żyć ponad stan live beyond one's means; żyć z ołówkiem w ręku scrimp and scrape, economize; mieć z czego żyć have enough to live on; keep the pot boiling; z czego ona żyje? what does she do for a living?

- telefon klawiszowy a push-button phone

- telefon komórkowy a mobile phone

- telefon bezprzewodowy a cordless phone

- rozmawiać z kimś przez telefon to talk to sb on the phone

- rozmawialiśmy o tym przez telefon we discussed it on the a. by phone

- szef w tej chwili rozmawia przez telefon the boss is on the telephone at the moment

- możesz zarezerwować hotel przez telefon you can make a hotel reservation over the a. by phone

- „Kowalski przy telefonie” ‘Kowalski speaking’

- numer telefonu a telephone number

- telefon jest zajęty the line is engaged

- czy były do mnie jakieś telefony? were there any calls for me?

- odebrać telefon to answer the phone

- telefon do ciebie there’s a phone call for you, you’re wanted (on the phone)

- musiała załatwić kilka telefonów pot. she had to make several calls

- telefon domowy a home number

- □ telefon bezpośredni direct line

- telefon towarzyski party line

- telefon wewnętrzny extension

- telefon zaufania helpline

■ być pod telefonem to be available on the phone

- jutro będę pod telefonem you can reach me by phone tomorrow

- to rozmowa nie na telefon it’s not to be discussed on a. over the phone

- głuche telefony pot. dead calls

- telefon jest głuchy the line’s (gone) dead

- grać a. bawić się w głuchy telefon to play Chinese whispers

- telefon grzecznościowy contact number

- telefony się urywają pot. the telephone won’t stop ringing

- wisieć na telefonie pot. to be a. talk on the phone for hours

* * *

* * *

1. ( urządzenie) telephone, phone; telefon bezprzewodowy cordless phone; telefon komórkowy mobile l. cell(ular) (tele)phone; telefon towarzyski party line; telefon zaufania helpline; przy telefonie! speaking!; rozmawiać przez telefon be on the phone; rozmawiać z kimś przez telefon talk to sb on the phone; wisieć na telefonie be on the phone for hours; być pod telefonem be possible to reach under a phone number; telefon się urywa sb is swamped with phone calls, there's a deluge of phone calls.

2. (= rozmowa telefoniczna) phone call; odebrać telefon pick up l. answer the phone; telefon do ciebie! there's a phone call for you!, it's for you!

3. (= numer telefonu) phone number; daj mi swój telefon give me your phone number.

- wystosować apel to issue an appeal

- odpowiedzieć na apel to respond to an appeal

- zwrócić się z apelem do społeczeństwa o pomoc dla ofiar to make an appeal to the public for aid for the victims

- zwołać apel to call an assembly

- stawić się do apelu a. na apel to assemble for parade

- pies z dobrym apelem a highly obedient a. well trained dog a. hound

- □ apel karny punitive assembly of soldiers or prisoners

- apel poległych calling of a roll of honour

* * *

* * *

Gen.pl. -i l. -ów

1. (= zbiórka) assembly, roll; (żołnierzy, więźniów) roll call; apel szkolny school assembly; apel poległych reading of the roll of the dead; stanąć do apelu fall in (for roll call); wzywać na apel muster.

2. (= wezwanie, odezwa) appeal (do kogoś/czegoś to sb/sth); zwrócić się z apelem o coś do społeczeństwa make a public appeal l. plea for sth.

* * *

1. (= odbierać bodźce) feel, sense; nie czuć nóg/rąk be dead tired, be on one's last legs; czułam na sobie czyjś wzrok I felt l. sensed sb watching me.

2. (= wyczuwać zapach) smell.

3. (= doznawać emocji) feel; czuć sympatię/odrazę do kogoś have a liking/dislike for sb; czuć do kogoś miętę żart. have a crush on sb; czuć ciężar na duszy have one's heart in one's boots.

4. (= domyślać się) get a feeling; czuć coś przez skórę scent sth, feel sth coming; czuć pismo nosem smell a rat; czuć coś w kościach feel sth in one's bones.

5. realize; czuć mores przed kimś l. wobec kogoś awe sb; czuć coś (= mieć do czegoś talent) have a feel for sth.

(= być w określonym stanie) feel; dobrze/źle/słabo się czuć feel well/unwell/weak; czuć się winnym/starym/młodym feel guilty/old/young; czuć się na siłach feel up to sth; czuć się podle feel lousy l. crummy; czuć się jak w klatce feel caged in; czuj się jak u siebie w domu make yourself at home; czuć się jak u siebie w domu feel at home; czuć się jak ryba w wodzie be in one's element; czuć się zobowiązanym zrobić coś feel obliged to do sth; czuć się zmuszonym do zrobienia czegoś feel compelled to do sth; czuć się nieswojo feel not quite o.s., feel out of it.

- nieludzko się wysilić/wytężyć to make a superhuman effort

- wrzasnąć nieludzko to let out a terrible scream

- cierpieć nieludzko to suffer unbelievably

* * *

* * *

1. (= okrutnie) cruelly, inhumanly.

2. (= ponad ludzką wytrzymałość) awfully; nieludzko zmęczony dead tired.

- jest wielu znanych aktorów there are many well known actors

- nie ma nikogo, kto mógłby to zrobić there’s no one who could do it

- czy jest Bóg, czy go nie ma? does God exist, or not?

- był sobie kiedyś stary król there was a. lived once an old king

- nie było cię jeszcze wtedy na świecie this was before you were born

- kiedy mnie już z wami nie będzie euf. when I am no more a. I am no longer with you euf.

- myślę, więc jestem I think, therefore I am

- być albo nie być to be or not to be

- to dla nas być albo nie być this is our to be or not to be, this is our Waterloo

- nie ma już dla niej ratunku nothing can save her now

- jest wiele powodów do zadowolenia there’s good reason to be happy

- nie ma obaw a. strachu pot. ! no problem! pot., not to worry! pot.

- nie ma powodu do obaw there is no reason a. need to worry

- są sprawy, których nigdy nie zrozumiesz there are (certain) things that you’ll never understand

- nie ma co płakać/gadać it’s no use crying/talking (about it)

- nie ma co żałować (there’s) no need to be sorry

- nie ma co a. czego żałować it’s no great loss

- nie ma czemu się dziwić, że… it’s no surprise a. wonder that…

- nie ma o co się kłócić there’s nothing to quarrel about

- nie ma czym się martwić/czego się bać there’s nothing to worry about/to be afraid of

- nie ma z czego być dumnym (it’s) nothing to be proud of

- nie ma z czego się cieszyć/śmiać there’s nothing to rejoice/to laugh about

- „dziękuję za podwiezienie” – „nie ma za co” ‘thanks for the lift’ – ‘don’t mention it’ a. ‘you’re welcome‘

- „przepraszam, że panu przerwałem” – „nie ma za co” ‘sorry I interrupted you’ – ‘that’s all right’

- już cię/was nie ma! off with you!

- być w pracy/szkole to be at work/at school

- być w teatrze/na koncercie to be at the theatre/at a concert

- teraz wychodzę, ale będę w domu o piątej I’m going out now, but I’ll be home at five

- dzisiaj nie ma go w biurze he’s not in the office today

- w pokoju nikogo nie ma/nie było there is/was no-one in the room

- jest już piąta, a jego jak nie ma, tak nie ma it’s already five, and he’s still not here a. there’s still no trace of him

- „czy jest Robert?” – „nie, nie ma go, jest jeszcze w szkole” ‘is Robert in?’ – ‘no, he’s not, he’s still at school’

- „są jeszcze bilety na ostatni seans?” – „niestety, już nie ma” ‘do you still have tickets for the last showing?’ – ‘sorry, all sold out’

- czy będziesz jutro w domu? ‘will you be at home a. in home tomorrow?’

- kiedy (ona) będzie znowu w Warszawie? when will she be in Warsaw again?

- byłem wczoraj u Roberta/u babci I was at Robert’s/granny’s yesterday, I went to see Robert/granny yesterday

- był przy narodzinach swojej córki he was present at the birth of his daughter

- nigdy nie byłem w Rosji I’ve never been to Russia

- „skąd jesteś?” – „(jestem) z Krakowa/Polski” ‘where are you from?’ – ‘(I’m) from Cracow/Poland’

- „gdzie jesteś?” – „tutaj!” ‘where are you?’ – ‘(I’m) here!’

- „jestem!” (przy odczytywaniu listy) ‘here!’, ‘present’

- będąc w Londynie, odwiedziłem Annę when a. while I was in London I went to see Anna

- biblioteka jest w budynku głównym the library is in the main building

- w jednym pudełku jest dziesięć bateryjek there are ten batteries in a packet

- w domu nie było nic do jedzenia there was nothing to eat at home a. in the house

- co jest w tym pudle? what’s in this box?

- gdzie jest moja książka/najbliższa apteka? where’s my book/the nearest chemist’s?

- co jest dzisiaj na lunch? what’s for lunch today?

- wczoraj na kolację był dorsz there was cod for dinner yesterday

- „dużo masz tych ziemniaków?” – „oj, będzie” pot. ‘got a lot of those spuds?’ – ‘loads’ pot.

- będzie, będzie, więcej się nie zmieści pot. that’s plenty a. that’ll do, there’s no room for any more

- jest godzina druga po południu it’s two in the afternoon a. two p.m.

- nie ma jeszcze szóstej rano it’s not yet six a.m.

- zanim dotrzemy do domu, będzie ósma wieczorem/północ it’ll be eight p.m./midnight by the time we reach home

- był maj it was in May

- to było w grudniu 1999 it was in December 1999

- to było dawno, dawno temu this was a long, long time ago

- jest piękny ranek it’s a fine morning

- jest mroźno/upalnie it’s nippy/hot

- wczoraj był deszcz/mróz it was raining/freezing yesterday

- ciekawe, czy jutro będzie pogoda I wonder if it’s going to be fine tomorrow

- nie pamiętam dokładnie, to było dość dawno temu I can’t really remember, it was some time ago

- z niego jeszcze coś będzie he’ll turn out all right

- co z niego będzie? how will he turn out?, what will become of him?

- będzie z niego dobry pracownik he’ll be a good worker

- kuchmistrz to z ciebie nie będzie you’ll never make a chef

- z tych kwiatów nic już nie będzie these flowers/plants have had it pot.

- z naszych planów/wakacji nic nie będzie nothing will come of our plans/holidays

- nic z tego nie będzie it’s hopeless

- nic dobrego z tego nie będzie nothing good will come of it

- tyle pracy i nic z tego nie ma (he’s done) so much work and nothing to show for it

- koncert/egzamin jest jutro the concert/exam is tomorrow

- zebranie było w sali konferencyjnej the meeting was (held) in the conference room

- jutro nie będzie a. nie ma lekcji there are no classes tomorrow

- był do ciebie telefon there was a phone call for you

- czy były do mnie jakieś telefony? has anyone called me?

- był wypadek w kopalni there was an accident in the mine

- co będzie, jeśli nie zdasz egzaminu? what’s going to happen if you fail the exam?

- co będzie, jeśli ktoś nas zobaczy? supposing a. what if someone sees us?

- nie martw się, wszystko będzie dobrze don’t worry, it’ll be a. it’s going to be fine

- w życiu bywa rozmaicie you never know what life may bring

- opowiedziałem jej wszystko, tak jak było I told her everything just as it happened

- co ci/jej jest? what’s the matter with you/her?

- coś mi/jemu jest something’s the matter with me/him

- czy jemu coś jest? is anything the matter with him?

- nic mu nie będzie, to tylko przeziębienie he’ll be fine, it’s only a cold

- być na weselu/zebraniu to be at a wedding/meeting

- wczoraj byliśmy na przyjęciu we were at a reception yesterday

- być w liceum/na uniwersytecie to be at secondary school/at university

- być na studiach to be a student a. at college

- być na prawie/medycynie to study law/medicine

- był na trzecim roku anglistyki he was in his third year in the English department

- być na kursie komputerowym to be on a computer course

- być na wojnie to go to war

- być pierwszym/drugim to be the first/second to arrive

- był na mecie trzeci he came third

- czy był już listonosz? has the postman been a. come yet?

- być pod urokiem/wrażeniem kogoś/czegoś to be charmed/impressed by sb/sth

- być pod wpływem kogoś/czegoś to be under the influence of sb/sth

- prowadzić samochód, będąc pod wpływem alkoholu to drive while under the influence of alcohol

- być w ciąży to be pregnant

- być w dobrym/złym humorze to be in a good/bad mood

- nie być w nastroju do zabawy not to feel like going out a. partying

- być w doskonałej formie to be in excellent form a. in fine fettle

- być w strachu to be scared

- być w rozpaczy to be in despair

- bądźmy dobrej myśli let’s hope for the best

- jestem przed obiadem I haven’t had my lunch yet

- jestem już po śniadaniu I’ve already had breakfast

- był siedem lat po studiach he had graduated seven years earlier

- być po kielichu/po paru kieliszkach pot. to have had a drop/a few euf.

- być na diecie to be on a diet

- być na kaszce a. kleiku to be on a diet of gruel

- być na emeryturze/rencie to be on a pension

- sukienka jest do kolan the dress is knee-length

- wody było do kostek the water was ankle-deep

- firanka była do połowy okna the net curtain reached halfway down the window

- chwila nieuwagi i było po wazonie one unguarded moment and the vase was smashed to pieces

- jest już po nim/nas! it’s curtains for him/us! pot.

- jeszcze chwila i byłoby po mnie another instant and it would have been curtains for me a. would have been all up with me pot.

- być nauczycielem/malarzem to be a teacher/painter

- kiedy dorosnę, będę aktorem when I grow up, I’ll be an actor

- być Polakiem/Duńczykiem to be Polish/Danish

- borsuk jest drapieżnikiem the badger is a predator

- nie bądź dzieckiem! don’t be childish a. such a child!

- jestem Anna Kowalska I’m Anna Kowalska

- „cześć, to ty jesteś Robert?” – „nie, jestem Adam” ‘hi, are you Robert? a. you’re Robert, are you?’ – ‘no, I’m Adam’

- co to jest – ma cztery nogi i robi „miau”? what (is it that) has four legs and says ‘miaow’?

- była wysoka/niska she was tall/short

- jest autorką cenioną przez wszystkich she’s an author appreciated by all a. everybody

- mój dziadek był podobno bardzo przystojnym mężczyzną my grandfather is said to have been a very handsome man

- wciąż jest taka, jaką była za młodu she’s still her old self

- kwiaty były żółte i czerwone the flowers were yellow and red

- pizza była całkiem dobra the pizza was quite good

- pojemnik był z drewna/plastiku the container was made of wood/plastic

- z tych listewek byłby ładny latawiec these slats could make a fine kite

- wszystko to były jedynie domysły it was all only conjecture

- czyj jest ten samochód? whose car is this?, who does this car belong to?

- ta książka jest jej/Adama this book is hers/Adam’s, this is her/Adam’s book

- żona była dla niego wszystkim his wife was everything to him

- nie naśladuj innych, bądź sobą don’t imitate others, be yourself

- ta zupa jest zimna this soup is cold

- Maria jest niewidoma Maria is blind

- jesteś głodny? are you hungry?

- Robert jest żonaty/rozwiedziony Robert is married/divorced

- są małżeństwem od dziesięciu lat they’ve been married for ten years

- bądź dla niej miły be nice to her

- bądź tak dobry a. uprzejmy would you mind

- bądź tak miły i otwórz okno would you mind opening the window?

- czy byłaby pani uprzejma podać mi sól would you be kind enough a. would you be so kind as to pass me the salt?

- nie bądź głupi! don’t be a fool!

- cicho bądź! be quiet!

- być w kapeluszu/kaloszach/spodniach to be wearing a hat/rubber boots/trousers

- była w zielonym żakiecie/czarnym berecie she was wearing a green jacket/black beret, she had a green jacket/black beret on

- być za kimś/czymś (opowiadać się) to support sb/sth, to be for sb/sth

- byłem za tym, żeby nikomu nic nie mówić I was for not telling anyone anything

- dwa razy dwa jest cztery two times two is four

- ściany pokoju były pomalowane na różowo the walls of the room were painted pink

- dzieci, które są maltretowane przez rodziców children who are abused by their parents

- tak jest napisane w gazecie that’s what it says in the paper

- samochód będzie naprawiony jutro the car will be repaired by tomorrow

- to musi być zrobione do czwartku this must be done by Thursday

- sukienka była uszyta z czarnej wełenki the dress was made of black wool

- będzie pamiętał a. pamiętać tę scenę przez cały życie he will remember this scene all his life

- będziemy długo go wspominali a. wspominać we shall a. will long remember him

- co by się było stało, gdyby nie jego pomoc what would have happened if it hadn’t been for his help

- byłaby spadła ze schodów (omal nie) she almost fell down the stairs

- byłbym zapomniał! zabierz ze sobą śpiwór I almost a. nearly forgot! take a sleeping bag with you

- jest dopiero wpół do ósmej it’s only half past seven

- nie było co jeść there was nothing to eat

- za ciepło będzie ci w tym swetrze you’ll be too hot in this jumper

- byłoby przyjemnie zjeść razem obiad it would be nice to have lunch together

- wychodzić po zmierzchu było niebezpiecznie it was dangerous going out after dark

- nie kupić tego mieszkania będzie niewybaczalnym błędem not to buy that a. the flat would be an inexcusable mistake

- z chorym było źle/coraz gorzej the patient was bad/getting worse

- z dziadkiem jest nienajlepiej grandfather is poorly

- wszystko będzie na niego he’ll get all the blame

- żeby nie było na mnie I don’t want to get the blame

- na imię było jej Maria her name was Maria

- było dobrze po północy it was well after midnight

- będzie z godzinę/trzy lata temu an hour or so/some three years ago

- będzie kwadrans jak wyszedł he must have left fifteen minutes or so ago, it’s been fifteen minutes or so since he left

- do najbliższego sklepu będzie ze trzy kilometry it’s a good three kilometres to the nearest shop

- nie ma tu gdzie usiąść there’s nowhere here to sit

- w tym mieście na ma dokąd pójść wieczorem there’s nowhere to go at night in this town

- nie ma komu posprzątać/zrobić zakupy there’s no-one to clean/to do shopping

- nie ma z kim się bawić there’s no-one to play with

- trzeba było coś z tym zrobić something had to be done about it

- trzeba było od razu tak mówić why didn’t you say so in the first place?

- czytać można było tylko przy świecach one could read only by candlelight

- jest gorzej niż można było przypuszczać it’s worse than might have been expected

■ bądź zdrów! (pożegnanie) goodbye!, take care!

- być bez forsy/przy forsie pot. to be penniless/flush pot.

- być do niczego (bezużyteczny) [osoba, przedmiot] to be useless a. no good; (chory, słaby) [osoba] to be poorly a. out of sorts

- być może perhaps, maybe

- być może nam się uda perhaps we’ll succeed

- być może a. może być, że… it may happen that…

- być niczym [osoba] to be a nobody

- znałem ją, kiedy jeszcze była nikim I knew her when she was still a nobody

- być przy nadziei a. być w poważnym a. odmiennym a. błogosławionym stanie książk. to be in an interesting condition a. in the family way przest.; to have a bun in the oven euf., pot.

- było nie było (tak czy owak) when all’s said and done, after all; (niech się dzieje co chce) come what may, be that as it may

- było nie było, to już ćwierć wieku od naszego ślubu when all’s said and done a. after all, it’s twenty-five years since we got married

- było nie było, idę pogadać z szefem o podwyżce come what may, I’m going to the boss to talk about a rise

- było siedzieć w domu/nie pożyczać mu pieniędzy pot. serves you right, you should have stayed at home/shouldn’t have lent him money

- było nic mu nie mówić you should have told him nothing

- co będzie, to będzie whatever will be, will be

- co było, to było let bygones be bygones

- co jest? pot. what’s up? pot.

- co jest, do jasnej cholery? dlaczego nikt nie otwiera? what the hell’s going on? – why doesn’t anyone open the door? pot.

- co jest? przyjacielowi paru groszy żałujesz? what’s wrong? – can’t spare a friend a few pence? pot.

- coś w tym jest a. coś w tym musi być there must be something in it

- coś w tym musi być, że wszyscy dyrektorzy będą na tym zebraniu there must be something in it, if all the directors are going to the meeting

- jakoś to będzie things’ll a. it’ll work out somehow pot.

- nie ma co a. rady oh well

- nie ma co, trzeba brać się do roboty oh well, time to do some work

- nie ma co! well, well!

- mieszkanie, nie ma co, widne i ustawne well, well, not a bad flat, airy and well laid out

- ładnie się spisałeś, nie ma co! iron. well, well, you’ve done it now, haven’t you!

- nie ma (to) jak kuchnia domowa/kieliszek zimnej wódki nothing beats a. you can’t beat home cooking/a glass of cold vodka

- nie ma (to) jak muzyka klasyczna give me classical music every time

- nie ma to jak wakacje! there’s nothing like a holiday!

- nie może być! (niedowierzanie) I don’t believe it!, you don’t say!

- niech będzie! oh well!

- niech ci/wam będzie! have it your own way!

- niech mu/jej będzie! let him/her have his/her own way!

- niech tak będzie! (zgoda) so be it!

- tak jest! (owszem) (that’s) right!

- „to jest pańskie ostatnie słowo” – „tak jest, ostatnie” ‘is that your final word?’ – ‘yes, it is’, ‘that’s right’

- tak jest, panie pułkowniku/generale! Wojsk. yes, sir!

- to jest książk. that is, that is to say

- główne gałęzie przemysłu, to jest górnictwo i hutnictwo the main branches of industry, that is (to say) mining and metallurgy

* * *

* * *

jestem jesteś są; będę będziesz bądź

1. (= znajdować się w jakimś stanie l. miejscu) be; (= istnieć) exist, be there; być na diecie be on a diet; być na emeryturze be retired; jestem po robocie I'm finished l. done with work (for today); pewnego razu był sobie król... once upon a time there lived a king...; w ogrodzie były róże there were roses in the garden; w Galaktyce są miliardy gwiazd there are billions of stars in the Galaxy; ile ich jest? how many of them are there?; być w kinie be at the theater; być na wycieczce be on a trip; być w Warszawie be in Warsaw; być u babci na wsi be at grandma's house in the country; być z kimś sam na sam be one on one with sb; od świtu jestem na nogach I have been on my feet all day; Ewa jest na ostatnich nogach Eva is ready to drop l. dead on her feet; jesteś na drodze do zawału you are on the road to a heart attack; wszystko jest na swoim miejscu everything is in its place; to było nie na miejscu that was out of line; być na ustach całego miasteczka be on the lips of everyone in town; być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; co dzisiaj będzie na obiad? what's for supper today?; wszystko jest pod ręką we have everything right at hand; być u steru przen. be at the wheel; no to jestem w domu (= zrozumiałem) that hits home; być w latach l. w leciech be up in one's years; być w sile wieku be in one's prime; być w opałach be in a bind; teraz wszystko jest w twoich rękach now everything is in your hands l. up to you; być w siódmym niebie be in seventh heaven; być w swoim żywiole be in one's element; być na zebraniu be at a meeting; być na wojnie be (fighting) in a war; być na studiach be at college; być na anglistyce be in the English Department; nigdy nie byłem w Chicago I've never been to Chicago; Adam jest pod pantoflem swojej żony Adam is henpecked; być nie w sosie be in a bad mood; jest gaz i woda we have gas and water; jestem takiego samego zdania I'm of the same opinion; jestem dobrej myśli I'm hoping for the best; jest mi u ciebie tak dobrze I feel so good at your place; jest mi głupio I feel stupid; to jest do niczego it's no good; być górą be on top; to nie jest czas po temu this is not the time for that; to nie jest mi na rękę this is inconvenient (for me); to nie jest po mojej myśli that's not what I intended l. what I had in mind; jestem pod wrażeniem I'm impressed; jestem bez pieniędzy I'm broke; jestem w ciąży I'm pregnant; Ewa jest przy nadziei przest. Eva is in the family way; jestem na służbie I'm on duty; byliśmy na spacerze we were taking a walk; dobrze wiesz, że jesteś na mojej łasce you know fully well that you're at my mercy; czy jesteś w stanie mnie zrozumieć? are you able to understand me?; jestem w dobrym humorze I'm in a good mood; byliśmy w kłopocie, co zrobić z... we couldn't figure out what to do with...; Ewa przez moment była w rozterce for a moment Ewa was in a dilemma; Ewa jest z Adamem w przyjaźni Ewa is friends with Adam; po czyjej jesteś stronie? whose side are you on?; Adam jest w porządku Adam is OK l. alright; to nie jest w moim guście that's not my style; jestem na bakier z gramatyką I haven't a clue about grammar; z teściową jestem na złej stopie I'm on bad terms with my mother-in-law; z prezesem jestem na ty I'm on a first name basis with the president; jestem za reformą I'm for the reform; oni są z sobą za pan brat they are on familiar terms; jestem z Ewą po słowie przest. I'm engaged to Eve.

2. ( część orzeczenia imiennego) jestem studentem I am a student; byłam piosenkarką I was a singer; będę generałem I will be a general; ta dziewczyna jest ładna that girl is pretty; samochód jest ojca that's father's car; ten długopis nie jest mój this pen isn't mine; bądź zdrów! get well!; jesteś dla mnie niczym! you mean nothing to me; on nie był sobą he wasn't himself; dwa razy dwa jest cztery two plus two is l. equals four.

3. ( w zdaniach bezosobowych) (= zdarzać się) jest piękny dzień it's a beautiful day; był kwiecień it was April; było to dość dawno it was l. happened quite a long time ago; był do ciebie telefon you had a call; było już późno it was getting late; nie ma co jeść there's nothing to eat; będzie z godzinę temu, jak... it's been an hour since...; a co będzie ze mną? what will happen to me?; ciekaw jestem, co z niego będzie I'm curious (about) what will become of him; jeżeli tak jest if it is so; być może maybe, perhaps; co będzie, to będzie come what may; co było, to było let bygones be bygones; jakoś to (w końcu) będzie thing's will turn out fine (in the end); co ci jest? what's wrong l. the matter with you?; z tej mąki nie będzie chleba it's hopeless; nie może być that's impossible; jest już po nim it's too late for him; he's done for; he's a goner l. a has-been; co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr what's done is done; tak jest! exactly!, precisely!, that's right; wojsk. yes, sir!; to jest (= czyli) that is; było nie było whatever happens; no matter what (happens).

czasownik posiłkowy

1. tylko będę będziesz itd. ( w formach czasu przyszłego) will (be); będę pamiętał o tym I'll remember that; dzieci będą w ogrodzie the kids will be in the garden; będziemy śpiewać kolędy we're going to sing carols.

2. ( w formach strony biernej) dom był sprzedany za... the house was sold for...; jesteś obserwowany you are being watched; droga jest już naprawiona the road has been repaired.

( pokój) paint; ( twarz) make up; wypisz wymaluj... a dead ringer for...

1. (= zrobić makijaż) make up.

2. (= ukazać się) ( na twarzy) show, appear.

* * *

* * *

1. (= wypełniać) fill out; ( czek) make out, write (out); wypisać czek na 10 USD write (out) a check for $10.

2. (= wynotowywać) take down, copy (down).

3. emf. (= pisać) write; wypisywać brednie write crap.

4. wypisywać kogoś (= wykreślać) cancel sb's membership.

5. (= zużywać) ( wkład) use up.

6. wypisz wymaluj... the picture of...

1. (= rezygnować) quit, resign.

2. (= opuszczać szpital) get discharged.

3. (= zużyć się) ( o ołówku) be (all) used up.

- baterie są już niedobre the batteries are dead

- w niedobrym gatunku low-quality

- ten pędzel/nóż jest niedobry this brush/knife is no good

- to niedobry moment this isn’t a good time

- niedobre towarzystwo bad company

- niedobra wróżba an inauspicious prediction

- niedobre wieści bad news

- mieć niedobre przeczucie to have a bad feeling

- niedobre traktowanie bad treatment

- to niedobra posada it’s not a (very) good job

- to niedobry interes it’s not a (very) good deal

- niedobry pracownik/obywatel a bad worker/citizen

- to bardzo niedobre dzieci they’re very bad a. naughty children

- robić niedobre wrażenie to make a bad impression, to not make a (very) good impression

- niedobre oceny/recenzje bad marks/reviews

- herbata była niedobra the tea wasn’t very good

- ruszyć ręką/nogą move one’s arm/leg

- ruszać ustami to move one’s lips

- nie móc ruszyć ręką ani nogą przen. to be dead tired

- ruszyć głową a. konceptem to put one’s thinking cap on

- no, rusz wreszcie tyłek! pot. pull your finger out! pot. ⇒ poruszyć

- nie rusz moich rzeczy! don’t touch my things!

- nie chcę ruszać tych pieniedzy I don’t want to use that money

- ruszyć kamień z miejsca to move a rock

- założę się, że nie ruszysz tej skrzyni I bet you won’t be able to move that chest ⇒ poruszyć

- spróbuj tylko ruszyć dzikich lokatorów just try to move the squatters

- lepiej nie ruszaj tej sprawy you’d better not bring up this problem ⇒ poruszyć

- to mnie nie rusza it leaves me cold ⇒ poruszyć

- ruszamy o świcie we’re setting off at dawn

- ruszyć komuś z pomocą to rush to help sb

- ruszać do ataku to move into the attack

- wody a. lody ruszyły, rzeka ruszyła the ice broke

- fabryka ruszyła the factory started operating

- rzadko ruszam się z domu/z Warszawy I varely go out of the flat/leave town

- był tak słaby, że ledwo się ruszał he was so weak that he could hardly move about

- ząb mi się rusza one of my teeth is loose ⇒ poruszyć się

- kiedy weszliśmy, pies nawet się nie ruszył when we came in, the dog didn’t even move ⇒ poruszyć się

■ ani rusz nie mogę się w tym połapać pot. I can’t make head nor tail of it

- ani rusz tego załatwić there’s no way of arranging it

- co (i) rusz ktoś wchodził albo wychodził pot. every now and then sb would come in or go out

- sumienie go ruszyło his conscience troubled a. pricked him

- dopóki świeciło słońce, było ciepło as long as a. while the sun was shining, it was warm

- dopóki nie znamy faktów, możemy tylko snuć przypuszczenia until we know the facts, we can only make conjectures

- dopóki była zdrowa, brała udział w zawodach while she was healthy, she took part in competitions

- dopóki nie (jak długo nie) until, till

- zaczekaj, dopóki nie wrócę wait till I come back

- będę cię przekonywać, dopóki nie zmienisz zdania I won’t stop trying to convince you until you change your mind

- dopóki nie wyszła za mąż, mieszkała z rodzicami before she got married, she lived with her parents

* * *

* * *

as l. so long as; dopóki nie until; dopóki..., dopóty... as l. so long as; poczekamy dopóki nie wróci we'll wait until he comes l. gets back; dopóki jeszcze można while the going is good; dopóki śmierć nas nie rozłączy ( powiedzenie) 'til death do us part; dopóki żyję, (dopóty) nie pozwolę ci na sprzedaż domu I won't let you sell the house as l. so long as I live, you'll sell the house over my dead body; czekaj dopóki nie zasną wait until they fall asleep.

* * *

- rk- Gen. -a bot. water parsnip ( Sium).

- rk- nocny marek nighthawk; tłuc się jak marek po piekle make a hell of a noise; tłukłeś się wczoraj jak marek po piekle I thought you were going to wake the dead last night.

* * *

Gen.pl. - kieł hell, the Inferno; z piekła rodem fiendish, ungodly, contemptible; robić l. urządzać komuś piekło give sb hell; tłukłeś się wczoraj jak Marek po piekle I thought you were going to wake the dead last night; pójść za kimś do piekła go through fire and water for sb, go through hell and high water for sb; istne piekło sheer l. pure hell; rozpętało się piekło all hell broke lose, the fur began l. started to fly; zamieniać czyjeś życie w piekło make sb's life a living hell; piekło na ziemi hell on earth; piekło rewolucji the hell of revolution; piekło wojny the hell of war; ciekawość to pierwszy stopień do piekła curiosity killed the cat; dobrymi chęciami piekło wybrukowane the road to hell is paved with good intentions; wstąpił do piekieł, po drodze mu było iron. he just happened to be in the neighborhood.

- głęboka blizna przechodząca mu przez czoło a deep scar stretching across his forehead

- chmury ciągnące się od Skandynawii, przez Morze Północne po Wyspy Brytyjskie clouds stretching from Scandinavia across the North Sea as far as the British Isles

- przejść przez jezdnię to cross the street, to go across the street

- przeskoczyć przez strumyk to jump over a. across a stream

- sweter przerzucony przez oparcie krzesła a jumper thrown over the back of a chair

- wejść/wyskoczyć przez okno to come in through/jump out of the window

- przeciskać się przez tłum to push one’s way through the crowd

- brnąć przez śnieg to plough through the snow

- usłyszeć jakiś hałas przez ścianę to hear some noise through the wall

- most przez Wisłę a bridge across a. over the Vistula

- pociąg do Kolonii przez Poznań i Hanower a train to Cologne via Köln a. passing through Poznań and Hanover

- torba z paskiem przez ramię a bag with a shoulder strap

- okno przez całą szerokość ściany a window covering the entire width of the wall

- mieszkali przez podwórko they lived across the courtyard

- nocowaliśmy przez ścianę we slept in adjacent rooms

- przejść pomyślnie przez egzamin to pass a. get through an exam

- przejść przez piekło przen. to go through hell przen.

- przez dwa dni/trzy lata for two days/three years

- przez chwilę for a moment

- przez jakiś czas for some time

- przez cały czas all the time

- przez cały dzień/rok all through the day/year, throughout the day/year

- pracować przez całą noc to work all through the night a. the whole night (through)

- skończę tłumaczenie przez niedzielę/maj I’ll finish the translation over Sunday/during May

- dom zniszczony przez pożar a house destroyed by fire

- zakazany przez prawo forbidden by law

- został ukąszony przez węża he was bitten by a snake

- przez telefon [rozmawiać] on the phone; [poinformować] over the phone

- transmitowany przez radio/telewizję broadcast a. transmitted on the radio/on television

- pić sok przez słomkę to drink juice through a. with a straw

- napisać coś przez kalkę to make a carbon copy of sth

- prasować spodnie przez mokrą szmatkę to iron a pair of trousers through a damp cloth

- uczcili pamięć zmarłych przez powstanie they paid tribute to the dead by rising from their seats

- głosowali przez podniesienie ręki they voted by a show of hands

- słowo „chirurg” pisze się przez „ch” the word ‘chirurg’ is spelt with a ‘ch’

- przez niedopatrzenie/nieuwagę through a. out of negligence/carelessness

- przez złośliwość out of malice

- przez pomyłkę/przypadek by mistake/accident

- przez kogoś because of a. through sb

- przez niego złamałem sobie nogę because of a. thanks to iron. him I broke my leg

- to wszystko przez ciebie/przeze mnie it’s all your/my fault, it’s all because of you/me

- przez to because of that

- miał krótszą jedną nogę i przez to lekko utykał he had one leg shorter than the other and because of that he had a slight limp

- przez to, że… through the fact that…, because…

- straciliśmy mnóstwo pieniędzy przez to, że mu uwierzyliśmy we lost a lot of money, all because we trusted him

- rozmawiać przez tłumacza to speak through an interpreter

- zarezerwować hotel przez biuro podróży to book a hotel through a travel agent

- poznałem przyszłą żonę przez Roberta I met my wife through Robert

- list wysłano przez gońca the letter was sent by messenger a. through a messenger

- przez pierwiastki ciężkie rozumiemy pierwiastki cięższe od wodoru by heavy elements we undertstand elements heavier than hydrogen

- co przez to rozumiesz? what do you understand by that?

- co chcesz przez to powiedzieć what do you mean by (saying) that?

- podziel/pomnóż sumę przez 5 divide/multiply the sum by 5

- Domaniewska 7/9 (siedem łamane przez dziewięć) 7-9 (seven to nine) Domaniewska Street

* * *

prep +acc

1) ( na drugą stronę) across

2) ( poprzez) through

3) ( ponad) over

4) ( za pomocą)

5) ( czas trwania) for

6) ( z powodu)

7) ( w konstrukcjach biernych) by

8) ( w działaniach arytmetycznych)

* * *

+ Acc.

1. (= poprzez) (śnieg, okno, bramę, ścianę) through.

2. (= w poprzek) (ulicy, rzeki) across.

3. ( podróżować) through, via; lot przez Berlin flight via Berlin.

4. (= przy pomocy, za pomocą) through, over; przez Internet through l. over the Internet; przez kolegę through a friend; przez telefon/radio over the phone/radio.

5. (= nad) ( przeskoczyć) over; przeskoczyć przez coś jump l. leap over sth.

6. (= w ciągu) for, during, over; przez minutę/tydzień/miesiąc for a minute/week/month; przez całą noc throughout the night; przez przerwę/weekend during l. over the break/weekend.

7. przez kogoś (= z powodu) because of sb; (= z winy) through sb's fault; to się stało przez niego it happened because of him, it happened through his fault.

8. ( sprawca) by; napisany przez Kowalskiego written by Kowalski; dobrze traktowany przez nauczycieli well treated by teachers.

9. ( w działaniach arytmetycznych) by; podziel to przez dwa divide it by two; trzeba pomnożyć powierzchnię podstawy przez wysokość you need to multiply the area of the base by the height.

10. przez przypadek by accident; mówić przez sen speak in one's sleep; co przez to rozumiesz? what do you mean by this?; to się pisze przez u it's spelled with a „u”.

- pogłaskała psa/konia po pysku she stroked the dog’s/horse’s muzzle

- ryba miała szeroki, mięsisty pysk the fish had a wide, fleshy mouth

- trzasnąć a. strzelić a. walnąć kogoś w pysk a. po pysku to give sb a knuckle sandwich posp.

- wylecieć na (zbity) pysk to be out on one’s ear pot.

- dała mu po pysku she gave him a smack across the face

- stul pysk! shut your trap!, shut your face!

■ dać pyska przest. to give sb a smacker pot.

- daj pyska na zgodę! let’s shake hands and forget about it, let’s kiss and make up pot.

- iść/pójść/(po)lecieć z pyskiem (na kogoś) pot. to sneak a. do the dirty on sb; to rat on sb pot., to rat sb out US pot.

- mocny w pysku pot. fast-talking

- mocny w pysku to on jest he is a fast talker

- nie mieć co do pyska włożyć pot. to have nothing to eat

- o głodnym pysku with an empty stomach

- rozpuścić a. rozedrzeć a. rozewrzeć pysk pot. to rant (on)

- trzymać kogoś za pysk to have sb by the short and curlies a. short hairs

- wyskoczyć a. wyjechać a. wylecieć do kogoś a. na kogoś z pyskiem pot. to slag sb off pot.

- ja do niej grzecznie, a ona na mnie z pyskiem I approached her nicely and she started screaming at me

- dozorca wyskoczył na nas z pyskiem the caretaker started ranting at us

* * *

* * *

Gen. -a

1. ( u zwierząt) muzzle, snout; ( otwór gębowy) mouth.

2. pot. (= twarz) trap; dać komuś w pysk l. po pysku give it to sb right in the snout, punch sb in the face; dostać l. oberwać po pysku get it right in the snout, be punched in the face; być mocnym w pysku have the gift of the gab; być mocnym tylko w pysku be all mouth and no trousers; mieć niewyparzony pysk not to mince one's words; nie mieć co do pyska włożyć not have a crust of bread, not have a crumb to eat; o suchym pysku without food or drink; siedzieć u kogoś o suchym pysku be offered neither food nor drink ( while being sb's guest); padam na pysk ze zmęczenia I'm dog tired, I'm dead beat, I'm done in; rozpuścić l. rozedrzeć pysk start bawling, start crying like a baby with 9-liter lung capacity; wziąć kogoś za pysk come down hard on sb, start ruling sb with an iron fist, crack the whip; wylecieć na zbity pysk be out on one's ear; wyrzucić kogoś na zbity pysk kick sb out; zatkać komuś pysk shut sb's mouth (with a bribe, etc.); miękki/twardy w pysku ( o koniu) light/hard in mouth; stul pysk! shut your trap l. mouth!, shut up!; daj pyska! give us a kiss!

* * *

(= położenie, okoliczności) situation, position, circumstances; znaleźć się w głupiej/trudnej/żenującej sytuacji find o.s. in a stupid/difficult/embarrassing situation; wykaraskać się z trudnej sytuacji get out of a difficult situation; sytuacja kryzysowa crisis situation; być w ciężkiej sytuacji finansowej pot. be in dire straits; być w lepszej/gorszej sytuacji niż ktoś be better/worse off than sb; sytuacja bez wyjścia dead end, cul-de-sac; postaw siebie w mojej sytuacji put yourself in my position l. in my shoes; wprowadzać kogoś w sytuację put sb in the picture; rozeznać się w sytuacji find one's bearings; learn one's way around l. about; w tej sytuacji... in these circumstances...; under the circumstances...; pogorszyć sytuację make matters worse; być panem sytuacji control the situation; uratować sytuację save the day.

- całować kogoś po twarzy to cover sb’s face with kisses

- roześmiać się komuś w twarz to laugh in sb’s face

- skądś znam tę twarz I know that face

- uderzył mnie pięścią w twarz he punched me in the face

- miała zakłopotany wyraz twarzy she had a troubled look on her face

- napluć a. plunąć komuś w twarz pot., pejor. to spit in sb’s face

- na zebraniu było kilka nowych twarzy there were a few new faces at the meeting

- marzenia senne to inna twarz naszej psychiki dreams constitute another facet of our psyche

- zamknij twarz! shut your face!

■ blada twarz książk. paleface

- z kamienną twarzą książk. stony-faced

- wszyscy milczeli, mieli kamienne twarze everyone stood/sat there stony-faced

- pokerowa twarz książk. poker face

- z pokerową twarzą odpowiadał na wszystkie pytania he answered all the questions poker-faced

- dać komuś w twarz pot. to slap sb across the face

- dostać w twarz a. po twarzy pot. to be slapped across the face

- do twarzy jej w tym it suits a. becomes her

- w ciemnych kolorach nie jest mi do twarzy dark colours don’t suit me

- czy byłoby mi do twarzy w różu? would I look good in pink?

- powiedzieć komuś (prosto) w twarz pot. to tell sb to their face, to tell sb outright

- powiedziałem mu prosto w twarz, że jest leniem I told him to his face that he was lazy

- kurza twarz! pot. damn it!

- leżeć/siedzieć/stać twarzą do czegoś/do kogoś to face sth/sb, to lie/sit/stand face to face with sth/sb

- leżał twarzą do ściany he lay facing the wall

- malować się na (czyjejś) twarzy książk. to be written all over sb’s face

- masz to wypisane na twarzy it’s written all over your face

- mienił się na twarzy his face changed colour

- na twarz posp. per head, a head

- na imprezie było po butelce wina na twarz at the party there was a bottle of wine per head

- padać na twarz pot. (być bardzo zmęczonym) to be dead tired

- padać przed kimś na twarz (bić pokłony) to fall prostrate a. to prostrate oneself before sb; pot., pejor. (płaszczyć się) to grovel to a. before sb

- spotkać się a. stanąć twarzą w twarz z kimś to come a. stand face to face with sb

- stanąć twarzą w twarz z czymś to face a. to come face to face with sth

- stracić/zachować twarz to lose/to save face

- twarz się mu/jej wyciąga a. wydłuża przen. his/her face drops a. falls

- kiedy usłyszał, że nie dostanie premii, twarz mu się wydłużyła when he heard he wouldn’t get a bonus his face fell

- wyjść z czegoś z twarzą pot. to get out of sth without losing face

- wyraz twarzy (facial) expression

- wziąć a. trzymać kogoś za twarz posp. to keep sb on a tight rein a. leash

- całą firmę trzymał ostro za twarz he kept a tight a. firm grip on the whole company

- zrobić sobie/komuś twarz pot. to make up a. do (up) one’s/sb’s face

* * *

* * *

pl. -e

1. (= oblicze) t. przen. face; jest/nie jest ci w tym do twarzy it becomes you/doesn't become you; ktoś ma coś wypisane na twarzy sth is written over sb's face; mieć wiatr w twarz have wind in one's face; padać przed kimś na twarz prostrate oneself before sb; rysy twarzy (facial) features; roześmiać się/napluć komuś w twarz laugh/spit in sb's face; stracić/zachować twarz przen. lose/save face; twarz pokerzysty poker face; twarzą do kogoś/czegoś facing sb/sth; twarzą w twarz (z kimś/czymś) face to face (with sb/sth); czyjś wyraz twarzy expression on sb's face.

2. (= osoba) face; blada twarz (= człowiek białej rasy) paleface; znajome/nowe twarze przen. familiar/new faces.