-
101 subpedito
I.Neutr., to be fully supplied or in abundance, to be at hand, be in store:B.unde Flumina suppeditant?
Lucr. 1, 231:omnis apparatus ornatusque dicendi facile suppeditat,
Cic. de Or. 3, 31, 124:P. Cethegus, cui de re publicā satis suppeditabat oratio,
id. Brut. 48, 178:undique mihi suppeditat quod pro M. Scauro dicam,
id. Scaur. 23, 46:innumerabilitas suppeditat atomorum,
id. N. D. 1, 39, 109:quod multitudo suppeditabat,
Liv. 6, 24, 2:quoad tela suppeditarunt,
id. 30, 25, 7:ne chartam quidem tibi suppeditare,
Cic. Fam. 7, 18, 2:cui (Torquato) si vita suppeditavisset,
if he had lived, id. Brut. 70, 245; 27, 105; 32, 124; id. Phil. 3, 6, 15; cf. suppeto, I.: nec consilium, nec oratio suppeditat, i e. I have neither sentiments nor terms, Liv. 28, 27, 3.— Poet., with subj.-clause:dicere suppeditat,
it is easy to say, Lucr. 3, 731. —Transf.1.Like abundare, to have in abundance, to abound or be rich in (very rare):2.omissis his rebus omnibus, quibus nos suppeditamus, eget ille,
Cic. Cat. 2, 11, 25:ita gaudiis gaudium suppeditat,
is increased by other joys, Plaut. Trin. 5, 1, 3. —To be enough or sufficient, to suffice:II.parare ea, quae suppeditent et ad cultum et ad victum,
Cic. Off. 1, 4, 12:Pometinae manubiae, quae perducendo ad culmen operi destinatae erant, vix in fundamenta suppeditavere,
Liv. 1, 55, 7: labori suppeditare, to be fit for or equal to, to be a match for, Plaut. As. 2, 4, 17; cf.:ut (Thais) tuo amori suppeditare possit sine sumpto suo,
devote herself to you, Ter. Eun. 5, 8, 46. —Act., to give, furnish, afford, supply, or procure in abundance (freq. in Cic.; syn.: praebeo, suggero, ministro).(α).With acc.:(β).luxuriae sumptus suppeditare ut possies,
Plaut. As. 4, 2, 10:sumptum,
Cic. Agr. 2, 13, 32:tributo sumptus suppeditari,
Liv. 23, 48, 7:cibos,
Cic. Leg. 2, 27, 67:quibus (fistulis) aqua suppeditabatur templis,
id. Rab. Perd. 11, 31:pecunias,
id. Q. Fr. 2, 2, 3:merces,
id. Verr. 2, 2, 3, § 6:frumentum,
id. ib. 2, 3, 74, §172: rem frumentariam alicui ex provinciis,
id. Att. 8, 1, 2:res eas, quibus ager Campanus coleretur,
id. Agr. 2, 32, 88:tutum perfugium otio et tranquillum ad quietem locum,
id. Rep. 1, 4, 8:multa ad luxuriam invitamenta,
id. ib. 2, 4, 8:fabulas poëtis,
id. N. D. 2, 24, 63:ipsis pecuniam,
Nep. Alcib. 8, 1:tela,
Sil. 10, 137:suppeditabit nobis Atticus noster e thesauris suis quos et quantos viros!
Cic. Fin. 2, 21, 67. —With an abstr. object:aliquis deus suppeditans omnium rerum abundantiam et copiam,
Cic. Lael. 23, 87:oratoribus et poëtis mirabilem copiam dicendi,
id. Top. 18, 67:praecepta nobis (patria),
Lucr. 3, 10:varietatem tibi in scribendo,
Cic. Fam. 5, 12, 4:hortorum amoenitatem mihi (domus),
id. Q. Fr. 3, 1, 4, § 14:ut, quocumque haec (voluptas) loco suppeditetur, ibi beate queant vivere,
id. Tusc. 5, 37, 108.—With obj.-clause:Ciceroni meo suppeditabis quantum videbitur,
Cic. Att. 14, 17, 5. — ( g) Absol.:alicui sumptibus,
Ter. Heaut 5, 1, 57:quod Ciceroni suppeditas, gratum,
Cic. Att. 14, 20, 3. — ( d) Impers. pass.:quod res curae tibi est, ut ei (Ciceroni) suppeditetur ad usum et cultum copiose,
Cic. Att. 14, 11, 2. -
102 suppedito
I.Neutr., to be fully supplied or in abundance, to be at hand, be in store:B.unde Flumina suppeditant?
Lucr. 1, 231:omnis apparatus ornatusque dicendi facile suppeditat,
Cic. de Or. 3, 31, 124:P. Cethegus, cui de re publicā satis suppeditabat oratio,
id. Brut. 48, 178:undique mihi suppeditat quod pro M. Scauro dicam,
id. Scaur. 23, 46:innumerabilitas suppeditat atomorum,
id. N. D. 1, 39, 109:quod multitudo suppeditabat,
Liv. 6, 24, 2:quoad tela suppeditarunt,
id. 30, 25, 7:ne chartam quidem tibi suppeditare,
Cic. Fam. 7, 18, 2:cui (Torquato) si vita suppeditavisset,
if he had lived, id. Brut. 70, 245; 27, 105; 32, 124; id. Phil. 3, 6, 15; cf. suppeto, I.: nec consilium, nec oratio suppeditat, i e. I have neither sentiments nor terms, Liv. 28, 27, 3.— Poet., with subj.-clause:dicere suppeditat,
it is easy to say, Lucr. 3, 731. —Transf.1.Like abundare, to have in abundance, to abound or be rich in (very rare):2.omissis his rebus omnibus, quibus nos suppeditamus, eget ille,
Cic. Cat. 2, 11, 25:ita gaudiis gaudium suppeditat,
is increased by other joys, Plaut. Trin. 5, 1, 3. —To be enough or sufficient, to suffice:II.parare ea, quae suppeditent et ad cultum et ad victum,
Cic. Off. 1, 4, 12:Pometinae manubiae, quae perducendo ad culmen operi destinatae erant, vix in fundamenta suppeditavere,
Liv. 1, 55, 7: labori suppeditare, to be fit for or equal to, to be a match for, Plaut. As. 2, 4, 17; cf.:ut (Thais) tuo amori suppeditare possit sine sumpto suo,
devote herself to you, Ter. Eun. 5, 8, 46. —Act., to give, furnish, afford, supply, or procure in abundance (freq. in Cic.; syn.: praebeo, suggero, ministro).(α).With acc.:(β).luxuriae sumptus suppeditare ut possies,
Plaut. As. 4, 2, 10:sumptum,
Cic. Agr. 2, 13, 32:tributo sumptus suppeditari,
Liv. 23, 48, 7:cibos,
Cic. Leg. 2, 27, 67:quibus (fistulis) aqua suppeditabatur templis,
id. Rab. Perd. 11, 31:pecunias,
id. Q. Fr. 2, 2, 3:merces,
id. Verr. 2, 2, 3, § 6:frumentum,
id. ib. 2, 3, 74, §172: rem frumentariam alicui ex provinciis,
id. Att. 8, 1, 2:res eas, quibus ager Campanus coleretur,
id. Agr. 2, 32, 88:tutum perfugium otio et tranquillum ad quietem locum,
id. Rep. 1, 4, 8:multa ad luxuriam invitamenta,
id. ib. 2, 4, 8:fabulas poëtis,
id. N. D. 2, 24, 63:ipsis pecuniam,
Nep. Alcib. 8, 1:tela,
Sil. 10, 137:suppeditabit nobis Atticus noster e thesauris suis quos et quantos viros!
Cic. Fin. 2, 21, 67. —With an abstr. object:aliquis deus suppeditans omnium rerum abundantiam et copiam,
Cic. Lael. 23, 87:oratoribus et poëtis mirabilem copiam dicendi,
id. Top. 18, 67:praecepta nobis (patria),
Lucr. 3, 10:varietatem tibi in scribendo,
Cic. Fam. 5, 12, 4:hortorum amoenitatem mihi (domus),
id. Q. Fr. 3, 1, 4, § 14:ut, quocumque haec (voluptas) loco suppeditetur, ibi beate queant vivere,
id. Tusc. 5, 37, 108.—With obj.-clause:Ciceroni meo suppeditabis quantum videbitur,
Cic. Att. 14, 17, 5. — ( g) Absol.:alicui sumptibus,
Ter. Heaut 5, 1, 57:quod Ciceroni suppeditas, gratum,
Cic. Att. 14, 20, 3. — ( d) Impers. pass.:quod res curae tibi est, ut ei (Ciceroni) suppeditetur ad usum et cultum copiose,
Cic. Att. 14, 11, 2. -
103 trado
trādo ( transdo, C. I. L. 1, 198, 54 and 58; Ter. Phorm. prol. 2, and most freq. in Cæs.; v. infra; cf. Neue, Formenl. 2, 734), dĭdi, dĭtum, 3 (in tmesi: transque dato endoque plorato, i. e. tradito et implorato, Vet. Lex ap. Fest. s. v. sub vos, p. 309 Müll.), v. a. [trans-do], to give up, hand over, deliver, transmit, surrender, consign (syn.: dedo, remitto).I.Lit.A.In gen.(α).Form trado:(β).ut amico traderem (thesaurum),
Plaut. Trin. 1, 2, 143:mihi trade istuc (argentum),
id. As. 3, 3, 99; id. Curc. 3, 15: aliquid [p. 1884] in manum, id. Merc. 2, 2, 7:poculum alicui,
Cic. Tusc. 1, 40, 96:aedem Castoris sartam tectam,
id. Verr. 2, 1, 50, § 131:magistris traditi,
id. Tusc. 3, 1, 2:pecuniam regiam quaestoribus,
Liv. 24, 23, 3:pueros magistris,
Ov. Am. 1, 13, 17:equos domitoribus,
Cic. Off. 1, 26, 90:testamentum tibi legendum,
Hor. S. 2, 5, 51:ademptus Hector Tradidit fessis leviora tolli Pergama Graiis,
id. C. 2, 4, 11:miserat ad legatum Romanum, traditurum se urbem,
Liv. 34, 29, 9:armis traditis,
Caes. B. G. 1, 27; 2, 13:obsides, arma, perfugae traditi,
id. ib. 1, 28: hunc ad carnificem. Plaut. Rud. 3, 6, 19:in pistrinum tradier,
id. Most. 1, 1, 16:aliquem in custodiam vel in pistrinum,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 4, § 14:aliquem supplicio,
Suet. Vit. 14:Augustus filiam suam equiti Romano tradere meditatus est,
to give in marriage, Tac. A. 4, 40 med. —With acc. of place:ea quae in Insulā erat Achradinam tradita est,
Liv. 24, 23, 4.—Form transdo: tot tropaea transdes, Att. ap. Non. 517, 26 (Trag. Rel. v. 366 Rib.):B.navem in fugam transdunt,
id. ib. 155, 8 (Trag. Rel. v. 630 ib.):ut arma per manus necessario transderentur,
Caes. B. C. 1, 68:per manus sevi ac picis transditas glebas,
id. B. G. 7, 25; Hirt. B. G. 8, 15:sibi captivos transdi,
Caes. B. C. 3, 71:neque se hostibus transdiderunt,
id. B. G. 7, 77:se (alicui),
id. ib. 7, 47; Hirt. B. G. 8, 43:se adversariis ad supplicium,
Caes. B. C. 1, 76.—In partic.1.Pregn., to deliver, commit, intrust, confide for shelter, protection, imprisonment, etc. (syn.: commendo, committo).(α).Form trado:(β).sic ei te commendavi et tradidi,
Cic. Fam. 7, 17, 2:totum denique hominem tibi ita trado de manu, ut aiunt, in manum tuam,
id. ib. 7, 5, 3:alicui se laudare et tradere,
Hor. Ep. 1, 9, 3:hunc hominem velles si tradere,
id. S. 1, 9, 47; id. Ep. 1, 18, 78:hos (obsides) Aeduis custodiendos tradit,
Caes. B. G. 6, 4; Liv. 22, 22, 4:catenis ligatus traditur,
id. 24, 45, 9:in tuam custodiam meque et meas spes trado,
Plaut. Most. 2, 1, 59.—Form transdo:2.ab illo transditum initio et commendatum,
Caes. B. C. 3, 57:sibi a Divitiaco transditus,
id. B. G. 7, 39. —To give up or surrender treacherously, to betray:II.causam tradere advorsariis,
Ter. Phorm. 2, 1, 7:quos tradituros sperabas, vides judicare,
Cic. Rosc. Am. 22, 61:tibi trado patriosque meosque Penates,
Ov. M. 8, 91:ferisne paret populandas tradere terras?
id. ib. 1, 249:tradimur, heu!
Claud. in Rufin. 2, 261:Judas ausus magistrum tradere,
Sedul. 2, 74.—Trop.A. (α).Form trado:(β).et meam partem loquendi et tuam trado tibi,
Plaut. As. 3, 1, 14:eo ego, quae mandata, amicus amicis tradam,
id. Merc. 2, 3, 51:quae dicam trade memoriae,
Cic. Rep. 6, 10, 10 (different from tradere memoriae, B. 2. b.):si liberam possessionem Galliae sibi tradidisset,
Caes. B. G. 1, 44:Cingetorigi principatus atque imperium est traditum,
id. ib. 6, 8.— Poet., with inf.:tristitiam et metus Tradam protervis in mare Creticum Portare ventis,
Hor. C. 1, 26, 2.—Form transdo:B.summa imperii transditur Camulogeno Aulerco,
Caes. B. G. 7, 57:Vergasillauno Arverno summa imperii transditur,
id. ib. 7, 76.—In partic.1.Pregn., with se, to give one ' s self up, to yield, surrender, or devote one ' s self to any thing:2.se totos voluptatibus,
Cic. Lael. 23, 86:se quieti,
id. Div. 1, 29, 61: se lacrimis ac tristitiae, Luccei. ap. Cic. Fam. 5, 14, 2:se studiis vel otio,
Plin. Ep. 1, 9, 7:si se consiliis ejus (rex) tradidisset,
Flor. 2, 8, 6:se in studium aliquod quietum,
Cic. Inv. 1, 3, 4:se in disciplinam alicujus,
id. Phil. 2, 2, 3; cf.:cogitationibus suis traditus,
Sen. Ep. 9, 16.—To make over, transmit, as an inheritance; to leave behind, bequeath (syn. lēgo):b.qui in morte regnum Hieroni tradidit,
Plaut. Men. 2, 3, 59: inimicitias posteris, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 3:consuetudo a majoribus tradita,
Cic. Div. 2, 72, 150:morbi per successiones traduntur,
Plin. Ep. 1, 12, 4: traduntque metus. Sil. 4, 32:traditumque inde fertur, ut in senatum vocarentur,
it is said that this was the origin of the custom, Liv. 2, 1, 11.—To hand down or transmit to posterity by written communication; to relate, narrate, recount:3. (α).quarum nomina multi poëtae memoriae tradiderunt,
Cic. Inv. 2, 1, 3: pugnae memoriam posteris, Liv. 8, 10, 8:cujus (Socratis) ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit,
Cic. de Or. 3, 16, 60:qualia permulta historia tradidit,
id. Div. 1, 53, 121:aliquid posteris,
Plin. Ep. 6, 16, 1:tradit Fabius Pictor in Annalibus suis, hirundinem, etc.,
Plin. 10, 24, 34, § 71:ipsum regem tradunt... operatum his sacris se abdidisse,
Liv. 1, 31, 8.—Esp., pass. pers. or impers., it is said, is recorded, they say, etc.:qui (Aristides) unus omnium justissimus fuisse traditur,
Cic. Sest. 67, 141: cujus (Lycurgi) temporibus Homerus etiam fuisse traditur. id. Tusc. 5, 3, 7:nec traditur certum, nec interpretatio est facilis,
Liv. 2, 8, 8; cf. id. 9, 28, 5:sic enim est traditum,
Cic. Leg. 1, 1, 3; cf.:hoc posteris memoriae traditum iri, Aequos et Volscos, etc.,
Liv. 3, 67, 1:Galbam, Africanum, Laelium doctos fuisse traditum est,
Cic. Tusc. 1, 3, 5:ut Isocratem dixisse traditum est,
id. Brut. 56, 204:unguenta quis primus invenerit, non traditur,
Plin. 13, 1, 1, § 2:de hoc constantius traditur,
Front. Aquaed. 7; cf.: traditur memoriae, with subj.-clause, Liv. 5, 21, 16. —Form trado:(β).ea, quae dialectici nunc tradunt et docent,
Cic. Fin. 4, 4, 9:elementa loquendi,
id. Ac. 2, 28, 92:praecepta dicendi,
id. de Or. 1, 18, 84:optimarum artium vias meis civibus,
id. Div. 2, 1, 1:aliquid artificio et viă,
id. Fin. 4, 4, 10:haec subtilius,
id. ib. 1, 9, 31:aliquid,
Caes. B. G. 7, 22:virtutem hominibus,
Cic. de Or. 1, 58, 247:eodem tempore tradi omnia et percipi possint,
Quint. 1, 12, 1:nec tamquam tradita sed tamquam innata,
id. 7, 10, 14:praecepta,
Sen. Ep. 40, 3.— Absol.:si qua est in his culpa, tradentis (i.e. magistri) est,
Quint. 3, 6, 59.—Form transdo:4.multa praeterea de sideribus atque eorum motu... disputant et juventuti transdunt,
Caes. B. G. 6, 14:Minervam operum atque artificiorum initia transdere,
id. ib. 6, 17.—Aliquid oblivioni, to forget utterly (late Lat.):omnes justitiae ejus oblivioni tradentur,
Vulg. Ezech. 33, 13; Greg. Mag. in Job, 25, 8. -
104 transfero
trans-fĕro, tŭli, lātum (also written trālātum), ferre, v. a., to bear across; to carry or bring over; to convey over, transport, transfer (syn.: traduco, traicio).I.Lit.A.In gen.:B.cadum modo hinc a me huc cum vino transferam,
Plaut. Stich. 5, 1, 7:hoc (simulacrum Dianae) translatum Carthaginem,
Cic. Verr. 2, 4, 33, § 72:mustela catulos suos cottidie transfert mutatque sedem,
Plin. 29, 4, 16, § 59:Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit,
Caes. B. C. 3, 66:castra trans Peneum,
Liv. 42, 60, 3:castra Baetim, Auct. B. Alex. 60, 5: signa ex statione,
Caes. B. C. 1, 60:signa,
id. ib. 1, 74:ad se ornamenta ex his (hortis),
Cic. Phil. 3, 12, 30:copias in Boeotiam,
Just. 2, 14, 3.—Of personal objects: illinc huc transferetur virgo,
Ter. Ad. 4, 7, 13:Naevius trans Alpes usque transfertur,
Cic. Quint. 3, 12; cf.:ex hoc hominum numero in impiorum partem atque in parricidarum coetum ac numerum transferetis?
id. Sull. 28, 77:o Venus... vocantis Ture te multo Glycerae decoram Transfer in aedem,
transport thyself, Hor. C. 1, 30, 4.—In partic.1.Botanical t. t., of plants, to transplant; to transfer by grafting (syn. transero):2.semina, quae transferuntur e terrā in terram,
Varr. R. R. 1, 39, 3; cf. id. ib. 1, 40, 4; Col. Arb. 1, 5; 20, 2:videndum quā ex arbore in quam transferatur,
Varr. R. R. 1, 40, 5; 1, 41, 1:omnia translata meliora grandioraque fiunt,
Plin. 19, 12, 60, § 183.—To transfer by writing from one book into another; to copy, transcribe (syn. transcribo):3.litterae... de tabulis in libros transferuntur,
Cic. Verr. 2, 2, 77, § 189; so,rationes in tabulas,
id. Rosc. Com. 3, 8:de tuo edicto in meum totidem verbis,
id. Fam. 3, 8, 4:versus translati,
Suet. Ner. 52.—To carry along, carry in public, bear in triumph (rare):II.triduum triumphavit. Die primo arma tela signaque aerea et marmorea transtulit,
Liv. 34, 52, 4:in eo triumpho XLIX. coronae aureae translatae sunt,
id. 37, 58, 4:tantundem auri atque argenti in eo triumpho translatum,
id. 39, 42, 4:transtulit in triumpho multa militaria signa spoliaque alia,
id. 45, 43, 4:cum in triumpho Caesaris eborea oppida essent translata,
Quint. 6, 3, 61.—Trop.A.In gen., to convey, direct, transport, transfer:B.in Celtiberiam bellum transferre,
Caes. B. C. 1, 61:cum videat omne ad se bellum translatum,
id. B. G. 7, 8; Liv. 3, 68, 13:concilium Lutetiam,
Caes. B. G. 6, 3:disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur,
id. ib. 6, 13:sed, si placet, sermonem alio transferamus,
turn, direct, Cic. de Or. 1, 29, 133:translatos alio maerebis amores,
Hor. Epod. 15, 23:amorem huc,
Ter. Hec. 1, 2, 94:amorem In mares,
Ov. M. 10, 84:similitudinem ab oculis ad animum,
Cic. Off. 1, 4, 14:animum ad accusandum,
id. Mur. 22, 46:quod ab Ennio positum in unā re transferri in multas potest,
id. Off. 1, 16, 51:definitionem in aliam rem,
id. Ac. 2, 14, 43:hoc idem transfero in magistratus,
id. Verr. 2, 2, 51, § 126:nihil est enim, quod de suo genere in aliud genus transferri possit,
id. Ac. 2, 16, 50:culpam in alios,
id. Font. 4, 8; id. Att. 15, 28:transferendi in nos criminis causa,
id. Sest. 38, 82:suscepere duo manipulares imperium populi Romani transferendum et transtulerunt,
Tac. H. 1, 25: invidiam criminis, i. e. to avert from one ' s self, id. A. 2, 66:ut quisque obvius, quamvis leviter audita in alios transferunt,
id. ib. 2, 82:in jus Latii nationes Alpium,
id. ib. 15, 32:ad se Lacedaemonii arma,
Just. 5, 1, 8; 38, 1, 8.—With se, to turn one ' s attention, devote one ' s self:se ad artes componendas,
Cic. Brut. 12, 48:se ad album et rubricas,
Quint. 12, 3, 11:se ad genus dicendi,
Tac. Or. 19.—In eccl. Lat., to remove from the world without death:translatus in paradisum,
Vulg. Ecclus. 44, 16; id. Heb. 11, 5.—In partic.1.To put off, postpone, defer, in respect of time (syn.: differo, prolato): causa haec integra in proximum annum transferetur, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 9, 2:2.subito reliquit annum suum seseque in proximum annum transtulit,
i. e. postponed his suit, Cic. Mil. 9, 24.—Of speaking or writing.a.To [p. 1890] translate into another language (cf.:b.verto, reddo, interpretor, exprimo): istum ego locum totidem verbis a Dicaearcho transtuli,
Cic. Att. 6, 2, 3; cf.:si ad eorum cognitionem divina illa ingenia transferrem... locos quidem quosdam transferam, et maxime ab iis quos modo nominavi,
id. Fin. 1, 3, 7:analogia, quam proxime ex Graeco transferentes in Latinum proportionem vocaverunt,
Quint. 1, 6, 3:qui haec ex Graeco transtulerunt,
id. 2, 15, 21:volumina in linguam Latinam,
Plin. 18, 3, 5, § 22:quod Cicero his verbis transfert, etc.,
Quint. 5, 11, 27: kat antilêpsin Latine ad verbum translatum non invenio, id. 7, 4, 4; 7, 4, 7:simul quae legentem fefellissent, transferentem fugere non possunt,
Plin. Ep. 7, 9, 2.—To transfer to a secondary or figurative signification, to use figuratively or tropically:c.utemur verbis aut iis, quae propria sunt... aut iis, quae transferuntur et quasi alieno in loco collocantur,
Cic. de Or. 3, 37, 149; cf. Quint. 8, 6, 5 sq.; 9, 1, 4:cum verbum aliquod altius transfertur,
Cic. Or. 25, 82:translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe jam, quae per similitudinem ab aliā re aut suavitatis aut inopiae causā transferuntur,
id. ib. 27, 92:intexunt fabulas, verba apertius transferunt,
id. ib. 19, 65.—Rhet. t. t.:3.translatum exordium est, quod aliud conficit, quam causae genus postulat,
Cic. Inv. 1, 18, 26; cf. Quint. 4, 2, 71.—To apply, make use of (for a new purpose, etc.):4.hoc animi vitium ad utilitatem non transferemus,
Quint. 6, 2, 30; cf.:inde stellionum nomine in male translato,
Plin. 30, 10, 27, § 89 Jan. (al. in maledictum; cf. 2. b. supra).— -
105 tribuo
trĭbŭo, ŭi, ūtum, 3, v. a. [tribus], to assign, impart, allot, bestow, give, etc. (syn.: do, dono, largior).I.Lit.:II.ut ei plurimum tribuamus, a quo plurimum deligimur,
Cic. Off. 1, 15, 47:in tribuendo suum cuique,
id. ib. 1, 5, 14:si uni omnia tribuenda sint,
id. Imp. Pomp. 17, 52:praemia alicui,
Caes. B. C. 3, 4; 2, 21; Hirt. B. G. 8, 46:cujus sceleribus tanta praemia tribuistis,
Sall. H. 1, 18, 4 Dietsch:dona nulli,
Ov. M. 9, 402; Phaedr. 1, 5, 8:beneficia,
Nep. Att. 11, 5:pretium aedium Aurelio,
Tac. A. 1, 75:pecunias ex modo detrimenti,
to deal out, allot, id. ib. 4, 64. —Trop.A.In gen., to grant, give, show, pay, render:B.misericordiam fortissimo viro,
Cic. Mil. 34, 92; so,veniam alicui,
Tac. A. 12, 40:inventoribus gratiam,
Cic. Fin. 4, 5, 13:silentium orationi alicujus,
id. Cael. 12, 29:quod tantum dignitatis civitati Aeduae tribuerat,
Caes. B. G. 5, 7; cf.:sibi honorem,
id. ib. 7, 20:mulieri honorem,
Cic. de Or. 2, 11, 44:tibi turis honorem,
Ov. M. 14, 128:vocabula monti,
id. ib. 14, 621:salutem mihi,
id. H. 15 (16), 2:parem voluntatem paribus beneficiis,
Caes. B. C. 1, 35:pacem terris,
Ov. Tr. 3, 1, 44; Luc. 4, 358 et saep. —In partic.1.Pregn., to grant, yield, give up, concede, allow something to a person or thing (syn. concedo):2.si sit quispiam, qui aliquid tribuat voluptati,
Cic. Off. 1, 30, 106:valetudini aliquid,
id. Tusc. 1, 49, 119:observantiam officio, non timori neque spei,
Nep. Att. 6, 5:hoc matris precibus,
Ov. A. A. 1, 689:aliquid rei publicae et amicitiae,
Caes. B. G. 6, 1: ego tantum tibi tribuo, quantum mihi fortasse arrogo, I yield or concede as much to you, have as high an opinion of you, Cic. Fam. 4, 1, 2:cum senatus impediretur quo minus, id quod hostibus semper erat tributum, responsum equitibus Romanis redderetur,
id. Planc. 14, 34; cf.:gratissimum mihi feceris, si huic commendationi meae tantum tribueris quantum cui tribuisti plurimum,
id. ib. 13, 22, 2; and:nusquam tantum tribuitur aetati (quam Lacedaemone),
id. Sen. 18, 63:mihi tribuebat omnia,
gave me the preference in all things, deferred in every thing to me, id. Brut. 51, 190.— Absol.:cum universo ordini publicanorum semper libentissime tribuerim,
Cic. Fam. 13, 9, 2:quos ne nominatim tradam, majoribus eorum tribuendum puto,
Tac. A. 14, 14 fin.:tribus in generibus rerum versari rhetoris officium... demonstrativum est, quod tribuitur in alicujus certae personae laudem aut vituperationem,
Cic. Inv. 1, 5, 7. —To ascribe, assign, attribute a thing to a person or thing as the cause:3.aliquid virtuti hostium,
Caes. B. G. 7, 53:aliquid juri potius quam suae culpae,
id. B. C. 3, 73:id tribuite vestrae culpae,
Auct. Her. 4, 36, 48:aliquid ignaviae,
Cic. Fam. 2, 16, 3:miseriae nostrae potius quam inconstantiae tribuere quod, etc.,
id. Att. 3, 4 init. —To set store by, with magnopere, multum, etc., to make much of:4.quibus ille secundum fratrem plurimum tribuebat,
Cic. Ac. 2, 4, 12:ne ob eam rem suae magnopere virtuti tribueret,
Caes. B. G. 1, 13.—To divide, distribute (syn. dispertio):5.rem universam in partes,
Cic. Brut. 41, 152; id. Or. 4, 16:secundus (locus) in tempora tribuitur,
id. Inv. 1, 55, 107:omnem vim loquendi in duas partes,
id. Fin. 2, 6, 17.—Of time, to bestow or spend upon, devote to a thing:A.comitiis omnibus perficiundis XI. dies tribuit,
Caes. B. C. 3, 2:his rebus tantum temporis tribuit,
id. ib. 3, 78:reliqua tempora litteris,
Nep. Att. 4, 3; id. Hann. 13, 2.—Hence, trĭbūtum, i, n., a stated payment, a contribution, tribute.Lit. (class.):B.in capita singula servorum et liberorum tributum imponebatur,
Caes. B. C. 3, 32:a se intolerabilia tributa exigi,
Cic. Fam. 3, 7, 3:omnes Siculi ex censu quotannis tributa conferunt,
id. Verr. 2, 2, 53, § 131:tributa pendere,
Caes. B. G. 6, 14:ceram in tributa praestare,
Plin. 21, 13, 45, § 77:civitates tributis liberare,
Cic. Fam. 15, 4, 2:tributo populo indicto,
Liv. 4, 60, 4:imperare,
id. 23, 31, 1; 23, 48, 8; Tac. A. 2, 47; 4, 71; id. G. 43; Mart. 7, 54, 8; Val. Max. 4, 3, 8; 8, 3, 3.—In the ante-class. collat. form trĭbūtus, i, m.: cum tributus exigeretur, Cato ap. Non. 229, 11:tributus cum imperatus est,
Plaut. Ep. 2, 2, 43 sq. —Transf.1.A contribution made for any private purpose (jurid. Lat.), Dig. 14, 2, 2; 14, 2, 4; 14, 4, 5.—2. -
106 vacantia
văco, āvi, ātum, 1 ( perf. vacui, Tert. Pall. 4; id. Pud. 8 fin.; id. adv. Val. 9), v. n. [etym. dub.], to be empty, void, or vacant; to be void of, or without; not to contain (class.; cf.: careo, egeo).I.In gen.A.Lit., of space, etc.1.Absol.:2.quācumque vacat spatium, quod inane vocamus,
Lucr. 1, 507; so,spatium,
id. 2, 1053; 6, 1029:inane,
id. 1, 520:villa ita completa militibus est, ut vix triclinium... vacaret,
Cic. Att. 13, 52, 1:tota domus superior vacat,
id. ib. 13, 12, 10:aedes,
Plaut. Cas. 3, 1, 7:maximam putant esse laudem, quam latissime a suis finibus vacare agros,
to be uninhabited, uncultivated, Caes. B. G. 4, 3:locus,
id. ib. 1, 28; Quint. 8, 6, 18; 9, 4, 118; 10, 3, 33:ostia septem Pulverulenta vacant, septem sine flumine valles,
Ov. M. 2, 256:odi cum late splendida cera vacat,
id. Am. 1, 11, 20:haec fiunt dum vacat harena,
Sen. Ep. 7, 4.—With abl. (so most freq.):3.illa natura caelestis et terra vacat et umore,
Cic. Tusc. 1, 26, 65; cf. id. N. D. 2, 24, 64:mens vacans corpore,
id. ib. 1, 10, 25:hoste vacare domos,
Verg. A. 3, 123:(domus) quae Igne vacet,
Ov. M. 2, 764:custode vacans,
id. ib. 2, 422:ora vacent epulis,
i. e. abstain from, id. ib. 15, 478: ea pars oppidi, quae fluminis circuitu vacabat, Auct. B. G. 8, 41. —With ab:B. 1.haec a custodiis classium loca maxime vacabant,
Caes. B. C. 3, 25.—With abl.:2.ejusmodi (nimiis animi) motibus sermo debet vacare,
Cic. Off. 1, 38, 136:nulla vitae pars vacare officio potest,
id. ib. 1, 2, 4:omni curatione et administratione rerum (dii),
id. N. D. 1, 1, 2:studiis,
id. de Or. 3, 11, 43:curā et negotio,
id. Leg. 1, 3, 8:vitio,
id. ib. 3, 3, 10:culpā,
id. Fam. 7, 3, 4:criminibus,
Quint. 10, 1, 34:febri,
Cels. 2, 14 med.:morbis,
Dig. 21, 1, 53:amplitudo animi pulchrior, si vacet populo,
keeps free from, remains aloof from, Cic. Tusc. 2, 26, 64:respublica et milite illic et pecuniā vacet,
be free from the necessity of furnishing, Liv. 2, 48, 9.—With ab and abl.:II.nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a scribendo,
Cic. Brut. 78, 272:(rex) quicquid a bellis populi Romani vacabat, cum hominibus nostris consuetudines jungebat,
id. Deiot. 9, 27:a publico officio et munere,
id. Div. 2, 2, 7:ab opere (milites),
Caes. B. C. 3, 76:ne quando a metu ac periculis vacarent,
Liv. 7, 1:vacant ab imbecillis valetudinaria,
Col. 12, 3, 8:a culpā,
Sen. Ep. 97, 1:a periculo,
id. Q. N. 6, 1, 1:a negotiis,
Phaedr. 3 prol.—In partic.A.To be free from labor, not busied, idle, at leisure; to have leisure or time:2.quamvis occupatus sis, otii tamen plus habes: aut, si ne tu quidem vacas, noli, etc.,
Cic. Fam. 12, 30, 1; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 13, 1; Quint. 10, 3, 27:festus in pratis vacat otioso Cum bove pagus,
Hor. C. 3, 18, 11:si vacabis,
Cic. Att. 12, 38, 2:si forte vacas,
Hor. Ep. 2, 2, 95.—After the Aug. per. esp. freq.a.Vacare alicui rei, to be free to attend, apply, or devote one's self to something; to have leisure or time for a thing (cf. studeo):b.philosophiae, Quinte, semper vaco,
Cic. Div. 1, 6, 10:in itinere, quasi solutus ceteris curis, huic uni vacaret,
Plin. Ep. 3, 5, 15:huic uni negotio vacare,
Vell. 2, 114, 1:ille non vacasse sermoni suo regem causatus discessit,
Curt. 6, 7, 21:paulum etiam palaestricis,
Quint. 1, 11, 15:studio operis pulcherrimi,
id. 12, 1, 4:foro,
id. 10, 1, 114:clientium negotiis,
Tac. A. 16, 22:non discendo tantum juri, sed etiam docendo,
Quint. 12, 1, 10:libellis legendis ac rescribendis,
Suet. Aug. 45:queruntur de superiorum fastidio, quod ipsis adire volentibus non vacaverint,
have no leisure for them, can not attend to them, Sen. Brev. Vit. 2, 5.—Rarely absol.:dum perago tecum pauca sed apta, vaca,
Ov. Am. 2, 2, 2.—Vacare ad aliquid:c.non vaco ad istas ineptias,
Sen. Ep. 49, 9; cf. ( poet.):in grande opus,
Ov. P. 3, 3, 36; also, with inf.:sternere acies,
Stat. Th. 8, 185.—Vacat (alicui), impers., there is time, room, or leisure for a thing ( poet. and in post-Aug. prose).(α).With inf. (so most freq.): si primā repetens ab origine pergam Et vacet annales nostrorum audire laborum, Verg. A. 1, 373:(β).tunc et elegiam vacabit in manus sumere,
Quint. 10, 1, 58:non vacabit incohare haec studia,
id. 1, 12, 12: hactenus indulsisse vacat, it is permitted, i. q. licet, Verg. A. 10, 625 Heyne; imitated by Sil. 17, 374.—With dat., I ( thou, he, etc.) have leisure or time for a thing:B.nobis venari nec vacat nec libet,
Plin. Ep. 9, 16, 1:non vacat exiguis rebus adesse Jovi,
Ov. Tr. 2, 216:nec nostris praebere vacet tibi cantibus aures,
id. M. 5, 334:obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt,
Quint. 10, 3, 27:cui esse diserto vacet,
id. 11, 1, 50:quo magis te, cui vacat, hortor, etc.,
Plin. Ep. 1, 10, 11; 8, 15, 1; Curt. 10, 10, 12; Vell. 1, 15, 1; 2, 124, 1.— Absol.:teneri properentur amores, Dum vacat,
Ov. Am. 3, 1, 70:si vacat,
Juv. 1, 21. —Of possessions, lands, etc., to be unoccupied, vacant, ownerless:2.cum agri Ligustini... aliquantum vacaret, senatūs consultum est factum, ut is ager viritim divideretur,
Liv. 42, 4, 3:fundi possessionem nancisci, quae ex neglegentiā domini vacat,
Dig. 41, 3, 37:si nemo sit, bona vacabunt,
ib. 38, 7, 2 fin. —Esp., of offices, relations, positions, employments, etc., to be vacant, without incumbent, etc.:A.si Piso adesset, nullius philosophiae vacaret locus,
Cic. N. D. 1, 7, 16: quid enim nostrā victum esse Antonium, si victus est, ut alii vacaret, quod ille obtinuit? may stand open, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 17, 6:rogo ut Suram praeturā exornare digneris, cuia locus vacet,
Plin. Ep. 10, 12 (7), 1:rogo dignitati... vel auguratum vel septemviratum, quia vacant, adicere digneris,
id. ib. 10, 13 (8).— Hence, văcans, antis, P. a.Empty, unoccupied, without an owner, vacant:B.locus,
Sen. Cons. ad Marc. 16, 8:metaphora... vacantem locum occupare debet,
Quint. 8, 6, 18:regnum,
Just. 42, 4, 2; 25, 2, 4; 27, 3, 1:saltus,
Verg. G. 3, 477:balneae,
Tac. H. 3, 11:bona,
Dig. 30, 1, 93; 30, 1, 111.— Subst.: văcantia, ĭum, n., vacant estates, property without an owner:ut, si a privilegiis parentum cessaretur, velut parens omnium populus vacantia teneret,
Tac. A. 3, 28.—Of women, single, unmarried, without a husband:C.qui vacantem mulierem rapuit vel nuptam,
Dig. 48, 6, 5; Quint. Decl. 262 (cf. vacua, Ov. H. 20, 149).—Of persons, at leisure, unoccupied, idle:nec petiit animum vacantem,
Ov. M. 9, 612.— Subst.: văcantĭa, ĭum, n., that which is superfluous, useless (post-class.):vacantia ex quāque re ac non necessariā auferre et excidere,
Gell. 6, 5, 6.—Hence, adv.: vă-canter, superfluously, Gell. 17, 10, 16. -
107 vaco
văco, āvi, ātum, 1 ( perf. vacui, Tert. Pall. 4; id. Pud. 8 fin.; id. adv. Val. 9), v. n. [etym. dub.], to be empty, void, or vacant; to be void of, or without; not to contain (class.; cf.: careo, egeo).I.In gen.A.Lit., of space, etc.1.Absol.:2.quācumque vacat spatium, quod inane vocamus,
Lucr. 1, 507; so,spatium,
id. 2, 1053; 6, 1029:inane,
id. 1, 520:villa ita completa militibus est, ut vix triclinium... vacaret,
Cic. Att. 13, 52, 1:tota domus superior vacat,
id. ib. 13, 12, 10:aedes,
Plaut. Cas. 3, 1, 7:maximam putant esse laudem, quam latissime a suis finibus vacare agros,
to be uninhabited, uncultivated, Caes. B. G. 4, 3:locus,
id. ib. 1, 28; Quint. 8, 6, 18; 9, 4, 118; 10, 3, 33:ostia septem Pulverulenta vacant, septem sine flumine valles,
Ov. M. 2, 256:odi cum late splendida cera vacat,
id. Am. 1, 11, 20:haec fiunt dum vacat harena,
Sen. Ep. 7, 4.—With abl. (so most freq.):3.illa natura caelestis et terra vacat et umore,
Cic. Tusc. 1, 26, 65; cf. id. N. D. 2, 24, 64:mens vacans corpore,
id. ib. 1, 10, 25:hoste vacare domos,
Verg. A. 3, 123:(domus) quae Igne vacet,
Ov. M. 2, 764:custode vacans,
id. ib. 2, 422:ora vacent epulis,
i. e. abstain from, id. ib. 15, 478: ea pars oppidi, quae fluminis circuitu vacabat, Auct. B. G. 8, 41. —With ab:B. 1.haec a custodiis classium loca maxime vacabant,
Caes. B. C. 3, 25.—With abl.:2.ejusmodi (nimiis animi) motibus sermo debet vacare,
Cic. Off. 1, 38, 136:nulla vitae pars vacare officio potest,
id. ib. 1, 2, 4:omni curatione et administratione rerum (dii),
id. N. D. 1, 1, 2:studiis,
id. de Or. 3, 11, 43:curā et negotio,
id. Leg. 1, 3, 8:vitio,
id. ib. 3, 3, 10:culpā,
id. Fam. 7, 3, 4:criminibus,
Quint. 10, 1, 34:febri,
Cels. 2, 14 med.:morbis,
Dig. 21, 1, 53:amplitudo animi pulchrior, si vacet populo,
keeps free from, remains aloof from, Cic. Tusc. 2, 26, 64:respublica et milite illic et pecuniā vacet,
be free from the necessity of furnishing, Liv. 2, 48, 9.—With ab and abl.:II.nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a scribendo,
Cic. Brut. 78, 272:(rex) quicquid a bellis populi Romani vacabat, cum hominibus nostris consuetudines jungebat,
id. Deiot. 9, 27:a publico officio et munere,
id. Div. 2, 2, 7:ab opere (milites),
Caes. B. C. 3, 76:ne quando a metu ac periculis vacarent,
Liv. 7, 1:vacant ab imbecillis valetudinaria,
Col. 12, 3, 8:a culpā,
Sen. Ep. 97, 1:a periculo,
id. Q. N. 6, 1, 1:a negotiis,
Phaedr. 3 prol.—In partic.A.To be free from labor, not busied, idle, at leisure; to have leisure or time:2.quamvis occupatus sis, otii tamen plus habes: aut, si ne tu quidem vacas, noli, etc.,
Cic. Fam. 12, 30, 1; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 13, 1; Quint. 10, 3, 27:festus in pratis vacat otioso Cum bove pagus,
Hor. C. 3, 18, 11:si vacabis,
Cic. Att. 12, 38, 2:si forte vacas,
Hor. Ep. 2, 2, 95.—After the Aug. per. esp. freq.a.Vacare alicui rei, to be free to attend, apply, or devote one's self to something; to have leisure or time for a thing (cf. studeo):b.philosophiae, Quinte, semper vaco,
Cic. Div. 1, 6, 10:in itinere, quasi solutus ceteris curis, huic uni vacaret,
Plin. Ep. 3, 5, 15:huic uni negotio vacare,
Vell. 2, 114, 1:ille non vacasse sermoni suo regem causatus discessit,
Curt. 6, 7, 21:paulum etiam palaestricis,
Quint. 1, 11, 15:studio operis pulcherrimi,
id. 12, 1, 4:foro,
id. 10, 1, 114:clientium negotiis,
Tac. A. 16, 22:non discendo tantum juri, sed etiam docendo,
Quint. 12, 1, 10:libellis legendis ac rescribendis,
Suet. Aug. 45:queruntur de superiorum fastidio, quod ipsis adire volentibus non vacaverint,
have no leisure for them, can not attend to them, Sen. Brev. Vit. 2, 5.—Rarely absol.:dum perago tecum pauca sed apta, vaca,
Ov. Am. 2, 2, 2.—Vacare ad aliquid:c.non vaco ad istas ineptias,
Sen. Ep. 49, 9; cf. ( poet.):in grande opus,
Ov. P. 3, 3, 36; also, with inf.:sternere acies,
Stat. Th. 8, 185.—Vacat (alicui), impers., there is time, room, or leisure for a thing ( poet. and in post-Aug. prose).(α).With inf. (so most freq.): si primā repetens ab origine pergam Et vacet annales nostrorum audire laborum, Verg. A. 1, 373:(β).tunc et elegiam vacabit in manus sumere,
Quint. 10, 1, 58:non vacabit incohare haec studia,
id. 1, 12, 12: hactenus indulsisse vacat, it is permitted, i. q. licet, Verg. A. 10, 625 Heyne; imitated by Sil. 17, 374.—With dat., I ( thou, he, etc.) have leisure or time for a thing:B.nobis venari nec vacat nec libet,
Plin. Ep. 9, 16, 1:non vacat exiguis rebus adesse Jovi,
Ov. Tr. 2, 216:nec nostris praebere vacet tibi cantibus aures,
id. M. 5, 334:obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt,
Quint. 10, 3, 27:cui esse diserto vacet,
id. 11, 1, 50:quo magis te, cui vacat, hortor, etc.,
Plin. Ep. 1, 10, 11; 8, 15, 1; Curt. 10, 10, 12; Vell. 1, 15, 1; 2, 124, 1.— Absol.:teneri properentur amores, Dum vacat,
Ov. Am. 3, 1, 70:si vacat,
Juv. 1, 21. —Of possessions, lands, etc., to be unoccupied, vacant, ownerless:2.cum agri Ligustini... aliquantum vacaret, senatūs consultum est factum, ut is ager viritim divideretur,
Liv. 42, 4, 3:fundi possessionem nancisci, quae ex neglegentiā domini vacat,
Dig. 41, 3, 37:si nemo sit, bona vacabunt,
ib. 38, 7, 2 fin. —Esp., of offices, relations, positions, employments, etc., to be vacant, without incumbent, etc.:A.si Piso adesset, nullius philosophiae vacaret locus,
Cic. N. D. 1, 7, 16: quid enim nostrā victum esse Antonium, si victus est, ut alii vacaret, quod ille obtinuit? may stand open, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 17, 6:rogo ut Suram praeturā exornare digneris, cuia locus vacet,
Plin. Ep. 10, 12 (7), 1:rogo dignitati... vel auguratum vel septemviratum, quia vacant, adicere digneris,
id. ib. 10, 13 (8).— Hence, văcans, antis, P. a.Empty, unoccupied, without an owner, vacant:B.locus,
Sen. Cons. ad Marc. 16, 8:metaphora... vacantem locum occupare debet,
Quint. 8, 6, 18:regnum,
Just. 42, 4, 2; 25, 2, 4; 27, 3, 1:saltus,
Verg. G. 3, 477:balneae,
Tac. H. 3, 11:bona,
Dig. 30, 1, 93; 30, 1, 111.— Subst.: văcantia, ĭum, n., vacant estates, property without an owner:ut, si a privilegiis parentum cessaretur, velut parens omnium populus vacantia teneret,
Tac. A. 3, 28.—Of women, single, unmarried, without a husband:C.qui vacantem mulierem rapuit vel nuptam,
Dig. 48, 6, 5; Quint. Decl. 262 (cf. vacua, Ov. H. 20, 149).—Of persons, at leisure, unoccupied, idle:nec petiit animum vacantem,
Ov. M. 9, 612.— Subst.: văcantĭa, ĭum, n., that which is superfluous, useless (post-class.):vacantia ex quāque re ac non necessariā auferre et excidere,
Gell. 6, 5, 6.—Hence, adv.: vă-canter, superfluously, Gell. 17, 10, 16. -
108 voveo
vŏvĕo, vōvi, vōtum, 2, v. a. and n. [etym. dub.], to vow, i. e. to promise solemnly or sacredly; to devote, dedicate, consecrate something to a deity (syn.: promitto, recipio, dico, dedico).I.Lit.:II.neque Herculi quisquam decumam vovit umquam,
Cic. N. D. 3, 36, 88:sua capita pro salute patriae,
id. Fin. 5, 22, 64:Tullus in re trepidā decem vovit Salios fanaque Pallori ac Pavori,
Liv. 1, 27, 7:tibi hinc decimam partem praedae voveo,
id. 5, 21, 2:templum Junoni,
id. 5, 22, 7:vota vovere,
Plaut. Am. 3, 2, 66:vota puer solvit, quae femina voverat,
Ov. M. 9, 794:votum pro militibus,
Liv. 23, 19, 28.—With acc. and inf.:cum sues puer pasceret, unā ex iis amissā vovisse dicitur, si recuperavisset, uvam se deo daturum, quae maxima esset in vineā,
Cic. Div. 1, 17, 31; cf. id. Verr. 2, 4, 55, § 123; id. Inv. 2, 31, 95:aut pro victimis homines immolant aut se immolaturos vovent,
Caes. B. G. 6, 16:me inferre Veneri vovi jam jentaculum,
Plaut. Curc. 1, 1, 72:dictator ludos magnos vovit Vejis captis se facturum,
Liv. 5, 19, 6:ludos donaque facturum vovit,
id. 31, 9, 10; 42, 28, 9. —With ut and subj., Just. 21, 3, 2.— Part. perf.:at earum templa sunt publice vota et dedicata,
Cic. N. D. 3, 17, 43:ludi,
Liv. 4, 12, 2:pro reditu victima,
Ov. Am. 2, 11, 46:Tyrrheno vindemia regi (Mezentio),
i. e. solemnly promised, id. F. 4, 893.— Absol.:manus leviter pandata, qualis voventium est,
Quint. 11, 3, 100.—Transf. (from the wish implied in every vow), to wish, wish for a thing (in the verb. finit. rare, and only poet.;syn. opto): elige, quid voveas,
Ov. M. 12, 200:quae modo voverat, odit,
id. ib. 11, 128:quid voveat dulci nutricula majus alumno?
Hor. Ep. 1, 4, 8.— With ut:ut tua sim voveo,
Ov. M. 14, 35:quae voveam, duo sunt: minimo ut relevere labore, etc.,
id. ib. 9, 675.
См. также в других словарях:
devote — 1 Devote, dedicate, consecrate, hallow mean to set apart something or less often someone for a particular use or end. Devote often implies a giving up or setting apart because of motives almost as impelling as those that demand a vow {devotes her … New Dictionary of Synonyms
Devote — De*vote , v. t. [imp. & p. p. {Devoted}; p. pr. & vb. n. {Devoting}.] [L. devotus, p. p. of devovere; de + vovere to vow. See {Vow}, and cf. {Devout}, {Devow}.] 1. To appropriate by vow; to set apart or dedicate by a solemn act; to consecrate;… … The Collaborative International Dictionary of English
devote — I verb allot, apply, apportion, appropriate, assign, attend, be absorbed in, be attentive, be engrossed in, concentrate, concern, consecrare, consecrate, contemplate, dedere, dedicate, devovere, direct attention, focus, give attention, heed,… … Law dictionary
devote — [di vōt′] vt. devoted, devoting [< L devotus, pp. of devovere, to dedicate by vow < de , from + vovere, to vow: see VOTE] 1. to set apart for a special use or service; dedicate 2. to give up (oneself or one s time, energy, etc.) to some… … English World dictionary
devote — ► VERB (devote to) ▪ give (time or resources) to. ORIGIN originally in the sense «dedicate formally, consecrate»: from Latin devovere consecrate … English terms dictionary
Devote — De*vote , a. [L. devotus, p. p.] Devoted; addicted; devout. [Obs.] Milton. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
Devote — De*vote , n. A devotee. [Obs.] Sir E. Sandys. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
Dévote — de Monaco, née en Corse, martyre au IIIème siècle, son corps fut transféré à Monaco, dont elle est la patronne. Fête le 27 février (27 janvier) … Dictionnaire des saints
devote — 1580s, from L. devotus, pp. of devovere (see DEVOTION (Cf. devotion)). Related: Devoted; devoting. Second and third meanings in Johnson s Dictionary (1755) are to addict, to give up to ill and to curse, to execrate; to doom to destruction … Etymology dictionary
devote — [v] commit one’s energies, thoughts allot, apply, apportion, appropriate, assign, bestow, bless, concern oneself, confide, consecrate, consign, dedicate, donate, enshrine, entrust, give, give away, hallow, hand out, occupy oneself, pledge,… … New thesaurus
dévote — ● dévot, dévote adjectif et nom (latin ecclésiastique devotus, dévoué) Qui est zélé pour la religion et les pratiques religieuses : Une famille dévote. Péjoratif. Qui manifeste une dévotion ostentatoire ou hypocrite ; bigot. ● dévot, dévote… … Encyclopédie Universelle