thinking

* * *

thinking, intelligent.

intellectual; thinking.

1. (= natarczywość) obtrusiveness, importunity.

2. pat. (= obsesja) obsessive compulsive disorder; natręctwo lękowe phobia, morbid fear; natręctwo myślowe compulsive thinking.

Ins. - oma l. -u ( przy rzeczowniku policzalnym) few, not many; (przy rzeczowniku niepoliczalnym, czasowniku, przymiotniku) little, not much.

(= mało) little, not much; niewiele sobie robić z kogoś/czegoś not to care much about sb/sth; niewiele myśląc not thinking much; niewiele mówiący tytuł a title that doesn't say much; niewiele brakowało, żeby zginął he nearly got killed.

* * *

modern; (= współczesny, teraźniejszy) current, contemporary, present-day; (= postępowy) novel, innovative, pioneering, new; (= uwzględniający najnowsze osiągnięcia) advanced; nowoczesne poglądy progressive views, new thinking; nowoczesne rozwiązania innovative l. fresh solutions; nowoczesna technologia advanced technology; najnowocześniejsze metody the latest methods.

* * *

- żę -żesz -zał, oblizywać ipf. lick.

oblizywać się ipf. ( o człowieku) lick one's lips; ( o zwierzęciu) lick its mouth; oblizywać się na myśl o czymś lick one's lips l. chops thinking of sth.

* * *

* * *

odrzucić pf.

1. (= odsuwać, wyrzucać) throw aside, cast away; coś odrzuca kogoś od kogoś/czegoś sth puts sb off sb/sth.

2. (= rzucać z powrotem) throw back, return.

3. (= usuwać) get rid of, throw away; odrzucić troski na bok przest. stop worrying, stop thinking about sth.

4. (= odtrącać, kwestionować) reject, decline, turn down; odrzucać ofertę/propozycję/podanie reject l. turn down an offer/proposal/application; odrzucać wniosek defeat a motion.

5. ( o wojsku) repel, drive back.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- oni nie muszą o tym wiedzieć they don’t have to know about it

- „kto tak twierdzi?” – „oni” ‘who says so?’ – ‘they do’

- było ich dziesięć there were ten of them

- im możesz zaufać you can trust them

- stale o nich myślę I keep thinking about them

* * *

* * *

zob. on.

* * *

1. sztuka perspective; malarstwo perspektywiczne scenography; skrót perspektywiczny foreshortening.

2. (= przyszły) prospective; plan perspektywiczny long-term plan; myślenie/planowanie perspektywiczne forward thinking/planning.

- po śniadaniu/pracy/wojnie after breakfast/work/the war

- po chwili after a bit a. moment

- po godzinie/dwóch latach an hour/two years later, after an hour/two years

- po dwuletnim pobycie w więzieniu after two years in prison

- po południu in the afternoon

- pięć/kwadrans po czwartej five/a quarter past four

- wróciła po dwunastej she came back after twelve

- po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w szkole after a. on graduating he began working at a school

- zdrzemnął się po wyjściu gości he nodded off after the guests had left pot.

- po pięćdziesiątce musisz zacząć dbać o siebie when you’re over fifty you need to take care of yourself

- po czym and then, after which

- oprowadził mnie po starym mieście, po czym zaprosił na piwo he showed me around the Old Town and then invited me for a beer

- po czasie late

- oddał referat pięć dni po czasie he handed in his paper five days late

- po całym mieście/kraju/domu all over (the) town/the country/the house

- po całej Europie all over Europe, throughout the whole of Europe

- ubrania porozrzucane po pokoju clothes flung all over a. scattered around the room

- porozlewać wodę po podłodze to spill water all over the floor

- biegać po sklepach to run round the shops pot.

- chodzić po korytarzu/pokoju to walk up and down the corridor/around the room

- chodzić po lesie/górach to walk in the forest/mountains

- oprowadzić kogoś po zamku to show sb around a castle

- szukać czegoś po encyklopediach to look a. hunt through encyclopedias for sth

- szepczą o tym po kawiarniach tongues are beginning to wag (about it)

- chodzić po piasku/trawie to walk on sand/grass

- poruszać się po szynach to move (along) on rails

- jechać na rowerze po szosie/ścieżce to cycle along a. on a road/path

- ślizgać się po zamarzniętym jeziorze to skate on a frozen lake

- bębnić palcami po stole to drum one’s fingers on the table

- wchodzić/schodzić po schodach to walk up/down the stairs

- zjeżdżać po poręczy to slide down the banisters

- zupa ściekała mu po brodzie the soup was dripping down his chin

- poruszać się po linii prostej to move in a straight line

- przechodzić przez jezdnię po pasach to cross the road at a zebra crossing

- głaskać kogoś po włosach/policzku to stroke sb’s hair/cheek

- całować kogoś po rękach to kiss sb’s hands

- pokrzywy parzyły go po nogach nettles were stinging his legs

- po tej/drugiej stronie ulicy on this/on the other side of the street

- po prawej stronie drogi to the right of the road

- po obu stronach kartki on both sides of the paper

- kawałek chleba posmarowany po wierzchu dżemem a piece of bread with jam spread on top

- placek przypalony po brzegach a pie burnt along the edges

- po szyję/czubek głowy up to the neck/the top of one’s head

- silne wiatry od Bałkanów po Skandynawię strong winds from the Balkans up to Scandinavia

- wody było po kolana the water was knee-deep

- talerz pełen po brzegi a plate full to the brim

- od średniowiecza po schyłek Oświecenia from the Middle Ages up to a. until the end of the Enlightenment

- od profesora po sekretarkę from the professor down to the secretary

- była w naszym domu pierwszą osobą po ojcu she was the second most important person in our home after father

- miał piąty po zwycięzcy czas na mecie he had the fifth best time (after the winner)

- jeden po drugim one after the other a. another

- przesłuchiwał taśmę po taśmie he listened to one tape after another

- krok po kroku step by step

- dzień po dniu day after day; day in, day out

- odziedziczyć coś po kimś to inherit sth from sb

- objąć stanowisko po kimś to take over sb’s position, to succeed sb

- objął tron po wuju he succeeded his uncle to a. on the throne

- dom miał po dziadku he inherited the house from his grandfather

- po matce miała talent muzyczny she had inherited her mother’s musical talent

- prowadził po ojcu sklep mięsny he ran a butcher’s shop inherited from his father

- nosić imię po dziadku to be named after one’s grandfather

- rozpaczać po kimś to grieve over a. for sb

- płakać po kimś to mourn sb

- obiecywać sobie coś a. oczekiwać czegoś po kimś/czymś to expect sth from sb/sth

- nie obiecuj sobie po nim zbyt wiele don’t expect too much from him

- czego oczekujesz po tym zebraniu? what are you expecting from the meeting?

- butelka po mleku/piwie a milk/beer bottle

- pusty worek po ziemniakach an empty potato sack

- poznać kogoś po głosie/ruchach to recognize sb by their voice/movements

- po czym go poznałeś? how did you recognize him?

- widać po twoich oczach, że jesteś zmęczona I can see a. tell by your eyes that you’re tired

- sądząc po akcencie, (on) pochodzi z Dublina judging by a. from his accent, he comes from Dublin

- stać w kolejce po mięso to stand in the meat queue, to queue up for meat

- zadzwonić po lekarza/taksówkę to phone for the doctor/a taxi

- poszła do sklepu po chleb she went to the shop for some bread

- poszedł po wnuczkę he went to collect his granddaughter

- zatelefonowała do niego po radę she called him to ask for some advice

- przyszedłem tu tylko po to, żeby wyjaśnić całą sprawę I just came here to explain the whole thing a. business pot.

- nie po to przez pięć lat studiowałam prawo, żeby pracować jako kelnerka I didn’t study law for five years (in order) to work as a waitress

- co a. cóż ci po pękniętej filiżance? what do you need a cracked cup for?

- nic mi po takich radach what’s the use of advice like that?

- nic tu po mnie I’m not needed here; I may as well go a. be off pot

- po co what for?, why?

- po cóż whatever for?

- po co ci nóż? what do you need a knife for?

- nie wiem, po co tu przyszła I don’t know what she came here for a. why she came here

- po parę razy dziennie several times a day

- trzy pliki po sto banknotów (każdy) three bundles of a hundred banknotes each

- po 2 złote za sztukę (at) 2 zlotys each a. apiece

- po 5 złotych za kilo (at) 5 zlotys a a. per kilo

- po ile? a. po czemu? przest. how much?

- po ile te pomidory? how much are these tomatoes?

- wchodziły po jednej they entered one by one a. one at a time

- podchodzić do stołu po dwóch/trzech to come up to a. approach the table in twos/threes

- po trochu bit by bit, little by little

- zapłaciliśmy po dziesięć złotych we paid ten zlotys each

- dostali po dwa jabłka they each got two apples

- każde dziecko dostało po zabawce each child a. each of the children got a toy

- Adam i Robert wygrali po książce Adam and Robert each won a book

- zrób to po swojemu do it your own way

- czy mówisz po litewsku/włosku? can you speak Lithuanian/Italian?

- powiedz to po angielsku say it in English

■ po temu (stosowny) for it

- to nie miejsce i czas po temu this is not the (right) time or place for it

- powiem jej, kiedy nadarzy się po temu okazja I’ll tell her when I get the chance a. opportunity

- mam po temu powody I have my reasons

- miała wszelkie warunki po temu, żeby być dobrą aktorką she had all the makings of a good actress

* * *

abbr ( SZKOL: = Przysposobienie Obronne)

* * *

+ Loc.

1. ( czas) after; past; dziesięć po trzeciej ten past l. after three; już po wszystkim it's all over now; mądry Polak po szkodzie everybody's got 20/20 hindsight, (it's easy to be) wise after the event; po chwili after a while, a moment later; po lecie przychodzi jesień summer is followed by fall l. autumn; po kilku latach after a few years, (a) few years later; po śniadaniu after breakfast; po zmroku after dark; przyjadę po świętach I'll come after Christmas.

2. ( kolejność) after; jeden po drugim one after another.

3. ( pochodzenie) from, of; butelka po winie (empty) wine bottle; garnek po mleku dirty milk pot; puszka po rybach empty fish can; rzeczy po kimś hand-me-downs.

4. (= na podstawie) by; nie dać czegoś znać po sobie not let sth show; rozpoznać kogoś po akcencie/głosie recognize l. tell sb by his l. her accent/voice.

5. ( dziedziczenie) after, from; dostała imię po babce she was named after her grandmother; głos mam po ojcu I get my voice from my father; objąć stanowisko po kimś take over from sb; spadek po wujku inheritance from one's uncle.

6. ( hierarchia) after, next to; najważniejszy po prezydencie next to president; pierwszy po Bogu next to God; po Mickiewiczu after Mickiewicz.

7. (przestrzeń, powierzchnia) in, around, on, over, along; całować kogoś po policzkach/rękach kiss sb's cheeks/hand; chodzić po linie walk on a rope; dreszcz przebiegł mi po plecach chill ran down my spine; głaskać kogoś po włosach stroke sb's hair; po drugiej stronie on the other side; po kładce over the footbridge; po korytarzu in l. along the corridor; po kraju around the country; po lesie/górach in the forest/mountains; po linii prostej in a straight line; po niebie in the sky; po mieście around the city; po okolicy around the neighborhood; po pokoju around the room; po trawie on grass; schodzić po schodach/drabinie go down the stairs/ladder; wchodzić po schodach/drabinie go up the stairs/ladder; wędrować po górach walk l. hike the mountains.

8. ( rozciągłość w przestrzeni) around, round; chodzić po ludziach go from door to door; przesiadywać po kawiarniach sit around in cafes; jeździć po sanatoriach go from one sanatorium to another; włóczyć się po sądach drag o.s. from court to court.

9. ( rozciągłość w czasie) to, till, until; pisać po całych dniach write for days on end; ślęczeć po nocach sit up late.

10. ( systematyczność) by; po kawałku piece by piece, bit by bit; po trochu bit by bit; little by little.

11. + Acc. ( zasięg) (up) to; stać w wodzie po kolana stand knee-deep in water; kufel wypełniony po brzegi beer mug full to the brim; uśmiać się po pachy laugh one's head off.

12. + Acc. ( kres) till, until, to; aż po wszystkie czasy przest. till l. to the end of time; po dziś dzień przest. to this day.

13. + Acc. ( cel) for; przyjść po poradę come for advice; dzwonić po lekarza call a doctor; sięgać po poradnik reach for a handbook; po co? what for?; po co to robisz? what are you doing this for?; nie pójdę tam, bo i po co? I'm not going there, what's the use?; po co o tym myślisz? what's the use of thinking about it?; nie wiem, po co to zrobiłem I don't know what I did it for; licho wie po co god knows why; po co ta mowa? pot. save your breath; po jakie licho l. kiego grzyba? pot. what the heck l. hell for?

14. + Acc. (okeślona, powtarzająca się ilość, liczba) a, per; po trzy złote za kilogram three zloty a kilo; po pięć sztuk w paczce five items per pack.

15. + Acc. ( wyliczanie) po pierwsze firstly; po trzecie thirdly; po wtóre l. drugie secondly.

16. + Dat. ( sposób) in; po angielsku/polsku in English/Polish; po bożemu in a godly fashion; po cichu silently; po góralsku highlanders' fashion; po koleżeńsku friendly; po ludzku humanely; po mistrzowsku in a masterly way; po nowemu in a new way; po ojcowsku like a father; po pijanemu when drunk; po prostu just like that; po staremu in the (same) old way; posuwać się po omacku grope in the dark.

* * *

Gen.pl. -ek court, courtyard; ( za domem) backyard; na podwórku in the open air; pokój l. mieszkanie od podwórka back; przyjść na czyjeś podwórko przen. come to sb's way of thinking; na własnym podwórku in one's own backyard; within one's bailiwick; robić porządki na własnym podwórku set l. put one's own house in order.

conceptual, notional; myślenie pojęciowe conceptual thinking; poznanie pojęciowe conceptual l. notional cognition.

- zastanowić się nad czymś poważnie to give sth serious thought

- poważnie się zastanawiać nad zrobieniem czegoś to seriously consider doing sth

- poważnie z kimś porozmawiać to have a serious talk with sb

- muszę z tobą poważnie porozmawiać we need to talk seriously

- poważnie czymś się interesować to be seriously interested in sth

- myśleć o kimś poważnie to be serious about sb

- ty z nim tak na poważnie? (o związku) are you serious about him?

- traktować kogoś/coś poważnie to treat sb/sth seriously

- nikt nie brał tego (na) poważnie nobody took it seriously

- on wszystko bierze (na) poważnie he takes everything so seriously

- a tak już (na) poważnie… but seriously…

- poważnie? really?

- poważnie chcesz powiedzieć, że…? are you seriously suggesting that…?

- mówię poważnie! I mean it!

- chyba nie mówisz poważnie! you can’t be serious!

- poważnie, był tutaj! he really was here!

- poważnie wpłynąć na coś to seriously affect sth

- być poważnie zadłużonym to be seriously in debt

- wyglądać poważnie to look serious a. solemn

- wyglądał nad wiek poważnie he looked older than his years

- poważnie ubrany pan a respectably dressed man

- gruba książka wygląda poważniej a thick book looks more serious

* * *

* * *

1. (= z powagą) in a dignified manner, with dignity, gravely; wyglądać poważnie (= budzić szacunek) look dignified; (= wyglądać staro) show one's age.

2. (= na serio) seriously, in earnest; Adam myśli o Ewie poważnie Adam is thinking seriously about Eve; byłem tam, poważnie! pot. I was there, no kidding l. honestly!; poważnie? pot. are you serious?; całkiem na poważnie in deadly earnest; chłopak/dziewczyna na poważnie steady boyfriend/girlfriend; brać coś na poważnie take sth seriously; mówiąc poważnie jokes apart; porozmawiać poważnie (zwł. o interesach) talk turkey.

3. (= w sposób znaczący) considerably, seriously, in great measure, greatly; poważnie chory seriously ill.

* * *

transformation, change; (= przeobrażenie się) metamorphosis; na przemian alternatively; przemiana duchowa spiritual change; przemiana chemiczna chemical change; przemiana ekonomiczna l. gospodarcza economic transformation; przemiana fizyczna physical change; przemiana materii metabolism; przemiana pokoleń biol. alteration of generations; przemiana polityczna political transformation; przemiana w myśleniu change in the way of thinking.

- człowiek wielkiego rozumu a man of great intellect

- objąć a. ogarnąć coś rozumem to understand sth

- górować nad kimś rozumem to be more intelligent than sb

- rozum przychodzi z wiekiem a. z latami one gets wiser as one grows older

- rozum dyktuje, żeby nie działać zbyt pochopnie reason tells us not to act too hastily

- miejże rozum, nie rób tego! have some sense, don’t do that!

- □ chłopski rozum pot. common sense, good sense

- czysty rozum Filoz. pure reason

■ brać coś na rozum to use one’s common sense

- być niespełna rozumu to be out of one’s mind, to be off one’s head

- co głowa, to rozum so many heads, so many minds

- człowiek do śmierci rozumu się uczy man is always learning

- głowa wielka a rozumu mało a big head and little sense

- mieć swój rozum pot. to know one’s own mind

- mieć więcej szczęścia niż rozumu ≈ to have more luck than judg(e)ment

- (jak) na mój głupi rozum pot. in my opinion

- nauczyć kogoś rozumu to teach sb a lesson

- nie grzeszyć rozumem to be rather stupid

- odchodzić od rozumu z rozpaczy/strachu to be beside oneself a. to be out of one’s mind with grief/fear

- pozjadać wszystkie rozumy pot. to have all the answers

- pójść po rozum do głowy to use one’s head

- przemówić komuś do rozumu to bring sb to reason

- rozum mu odjęło he must be out of his mind

- rusz rozumem! put your thinking cap on!

- to przechodzi ludzki rozum it’s beyond human understanding

- kogo Bóg chce ukarać, temu rozum odbiera przysł. whom the gods would destroy they first make mad

- włos długi, rozum krótki pot. long on hair and short on brains

- lepszy funt szczęścia niż cetnar rozumu przysł. an ounce of luck is better than a pound of wisdom

- od wódki rozum krótki przysł. when drink is in, wit is out

* * *

* * *

1. (= umysł) reason, mind, intelect; czysty rozum fil. pure reason; niespełna rozumu nuts, bats, crazy; na mój (głupi) rozum pot. in my (humble) opinion, as I see it; mieć swój rozum have one's wits about one, be in one's right senses; kierować się własnym rozumem use one's judgement l. own head; postradać l. stracić rozum loose one's marbles l. mind, be out of one's mind; pójść po rozum do głowy find a reasonable solution to a problem, think of sth sensible; mieć bystry rozum have quick wits; obdarzony rozumem rational.

2. (= rozsądek) judgement, wit(s), sense; chłopski rozum horse sense, common sense; zdrowy rozum common sense, native reason; na chłopski l. zdrowy rozum common sense suggests that...; mieć więcej szczęścia niż rozumu succeed by a fluke; nauczyć kogoś rozumu teach sb a lesson; przemówić komuś do rozumu make sb see sense l. reason, make sb listen to reason, bring sb to reason; powinieneś mieć więcej rozumu w głowie you should know better; wydaje mu się, że pozjadał wszystkie rozumy he's such a smart alec l. aleck; weź to na rozum think it over, give it a reasonable thought.

* * *

1. (= mający rozum) rational, thinking, intelligent; istota rozumna intelligent being; człowiek rozumny Homo sapiens.

2. (= świadczący o rozumie) sensible, rational, wise, intelligent; (o spojrzeniu, decyzji) reasonable, rational.

* * *

1. (człowieka, zwierząt) skin; ( zwierząt gruboskórnych) hide; ( u zwierząt futerkowych) pelt; skóra właściwa anat. corium, derma; skóra i kości przen. bag of bones, skin and bones; kolor skóry (= karnacja) complexion; zapalenie skóry pat. dermatitis; być w czyjejś skórze przen. be in sb's shoes; czuć coś przez skórę feel sth in one's bones; dać komuś w skórę l. przetrzepać komuś skórę tan sb's hide; dobrać się komuś do skóry (= zbić) tan sb's hide; przen. crack l. clasp down on sb; dostać w skórę have one's hide tanned, get a beating; doświadczyć czegoś na własnej skórze learn l. find out sth the hard way; mieć cienką skórę przen. have a thin skin, be thin-skinned; mieć grubą l. twardą skórę przen. have a thick skin, be thick-skinned; obdzierać kogoś ze skóry przen., sl. rip sb off; ratować swoją skórę save one's skin, save one's neck; zdejmować skórę ze zwierzęcia skin an animal; krzyczy jakby go ze skóry obdzierali he bawls as if he were flayed alive; na wołowej skórze by nie spisał it's too long a story; nie chciałbym być w jego skórze I wouldn't like to be in his shoes; nie dziel skóry na niedźwiedziu don't count your chickens before they are hatched; catch the bear before you sell his skin; skóra mi cierpnie na myśl o nim thinking of him gives me the creeps; skóra mi schodzi z twarzy my face peels; tu chodzi o jego skórę his life is at stake; wyskakiwać l. wychodzić l. wyłazić ze skóry, żeby coś zrobić przen. bend over backwards to do sth; zajść l. zaleźć komuś za skórę przen. get under sb's skin.

2. (po wygarbowaniu, wyprawieniu) leather; sztuczna skóra artificial leather; Br. t. leatherette.

3. ( owocu) skin; ( chleba) crust.

4. pot. ( kurtka) leather jacket; ( płaszcz) leather coat.

* * *

Gen.pl. -ek

1. (u człowieka l. zwierzęcia) skin; ( u zwierzęcia futerkowego) pelt; gęsia skórka goose flesh, goose pimples, goose bumps, goose skin.

2. ( przy paznokciu) cuticle.

3. (= zadzior przy paznokciu) hangnail, agnail.

4. bot. epidermis.

5. ( chleba) crust; (cytryny, pomarańczy, banana) peel; (winogrona, ziemniaka, banana) skin; (melona, pomarańczy, cytryny) rind; obierać ze skórki peel, skin.

6. (po wygarbowaniu, wyprawieniu) leather; (np. na futro) pelt; skórka niewarta wyprawki it's worth no efforts; dostaję gęsiej skórki na myśl o nim I get gooseflesh just thinking about him.

* * *

-o- ( metoda) way, manner ( robienia czegoś of l. for doing sth); method ( na coś for sth); ( środek) means; (działania, postępowania) mode, method; sposób użycia usage, directions for use; sposób mówienia turn of phrase, locution, manner of speaking; sposób myślenia way of thinking, habit of thought l. mind; sposób rozumienia understanding; sposób bycia manners; w ten sposób this l. that way, like this l. that; nie mów do mnie w ten sposób don't talk to me like that; nie lubię sposobu, w jaki on się uśmiecha I don't like the way he smiles; tym sposobem thus, thereby; jakimś sposobem somehow; w inny sposób otherwise, in a different way; nie ma innego sposobu there's no other way; w dowolny sposób whichever way, any way; w jakikolwiek l. żaden sposób by any possibility, anywise, at all; w następujący sposób in the following way l. manner; w podobny sposób in like manner, along similar lines; w prosty sposób simply, straightforwardly; w taki czy inny sposób one way or the other l. another, by hook or by crook; w podziwu godny sposób admirably; robić coś na sposób francuski/amerykański do sth the French/American way l. fashion; zrobię to swoim sposobem I'll do it my way; na wszystkie sposoby l. wszelkimi sposobami by all means, using all methods; w żaden sposób nohow, noway, by no means; w żaden sposób nie mogę sobie na to pozwolić I can't possibly afford it; wziąć się na sposób resort to an expedient; mam na niego sposób I have a way to deal with him; na to nie ma sposobu there's no help l. remedy for it; znaleźć sposób find a way; to najlepszy sposób na nudę it's the best remedy l. cure for boredom; ujmować coś w inny sposób rephrase l. paraphrase sth, put sth in a different way; nie sposób odmówić there's no refusing; był na swój sposób miły he was nice in his own way; nie sposób jej dogodzić she is impossible l. hard l. difficult to please; w tradycyjny sposób in the traditional way l. manner, in the old ways; na sposób wiejski country style; we właściwy sposób fitly, in the right way; wykorzystać wszystkie sposoby use every trick in the book; znaleźć sposób na zrobienie czegoś find a way to do sth, contrive to do sth; domowym sposobem home-made; sposób płatności method of payment; sposób podania kulin. presentation; sposobem (= sprytem) by a trick; zrobić coś sposobem find a way around the problem; okolicznik sposobu gram. adverbial l. adjunct of manner.