-
41 conciliō
conciliō āvī, ātus, āre [concilium], to bring together, unite, reconcile, make friendly, win over, conciliate: nos: inter nos legiones sibi pecuniā: homines inter se: homines sibi conciliari amiciores, N.: civitates amicitiā Caesari, Cs.: primoribus se patrum, L.: arma quae sibi conciliet, seeks as allies, V.: deos homini, O.: reges, N.: animos hominum: mihi sceptra Iovemque, i. e. the throne through the favor of Jupiter, V.—To procure, purchase, obtain, acquire, win, gain: prodi, male conciliate, you bad bargain, T.: HS viciens ex hoc uno genere, to extort: pecuniae conciliandae causā.—Fig., to cause, bring about, procure, mediate, acquire, make, produce: pacem, T.: favorem ad volgum, L.: quocum mihi amicitiam: vestram ad me audiendum benevolentiam: maiestatem nomini Romano, L.: otium, N.— To commend: artes suas (alicui), O.* * *conciliare, conciliavi, conciliatus V TRANSunite, bring together/about; cause; win over, attract; acquire, procure, buy; attract favor of, render favorably disposed; commend, endear; acquire; gain; bring a woman to man as wife, match; procure as a mistress; obtain improperly -
42 dē-currō
dē-currō cucurrī or currī, cursus, ere, to run down, hasten down, run, hasten: rus, make an excursion: de tribunali, L.: summā ab arce, V.: iugis, V.: Monte decurrens amnis, H.: tuto mari, to sail, O.: pedibus siccis super summa aequora, O.: ad navïs, Cs.: in mare, L.—To run over, run through, traverse: septingenta milia passuum decursa: decurso spatio: decursa novissima meta est, passed, O.—Esp., of troops, to march, effect a movement, move, manœuvre: crebro, L.: ex montibus in vallem, Cs.: ab arce, L.: incredibili celeritate ad flumen, Cs.: in armis, L.—Of a formal procession, to march, move: exercitum decucurisse cum tripudiis Hispanorum, L.: circum accensos rogos, V.— Of ships, to land, come to land: Syracusas ex alto, L.—Fig., to come, come away, hasten: omnium eo sententiae decurrerunt, ut, etc., L.: decurritur ad leniorem sententiam, ut, etc., L.: eo decursum est, ut, etc., the conclusion was reached, L. — To pass, traverse, run over, pass through: aetate decursā: inceptum unā decurre laborem, V.: ista, quae abs te breviter decursa sunt, treated.—To betake oneself, have recourse: ad haec extrema iura: ad miseras preces, H.: alio, H.: decurritur ad illud extremum, S., C., Cs. -
43 lūstrō
lūstrō āvī, ātus, āre [2 lustrum], to light up, illuminate, make bright: lampade terras (Aurora), V.— To review, survey, observe, examine: lumine corpus, V.: tua vestigia, search for thee, V.: omnia eundo, O.: exercitum apud Iconium.— To go around, encircle: regem choreis, V.— To go round, wander over, traverse: (terrae) tuis victoriis lustra tae sunt: latitudinem orbis: navibus aequor, V.: pede barbaro Lustrata Rhodope, H.: fugā harenam, Iu.—Fig., in religion, to make bright, purify by a propitiatory offering: in lustrandā coloniā: exercitum suovetaurilibus, L.: senem flammā, O.: Lustramur, purify ourselves, V.: se centum ovis, Iu.— To review, consider: omnia ratione animoque.* * *Ilustrare, lustravi, lustratus Vpurify, cleanse by sacrifice; illuminateIIlustrare, lustravi, lustratus Vreview, inspect, look around, seek; move over/through; circle around a personIII -
44 ob-ligō
ob-ligō āvī, ātus, āre, to bind up, bandage, swathe: volnus: bracchia, T.—Fig., to bind, oblige, put under obligation, make liable: eum militiae sacramento, swear in again: vadem tribus milibus aeris, bind in the sum of, L.: alquem tuā liberalitate tibi, bind to yourself: me vobis obligavit fortuna, quod, etc., L.: obligatus ei nihil eram, was under no obligation to him: Prometheus obligatus aliti, devoted, H.: obligatam redde Iovi dapem, vowed, H.: Obligor, ut tangam litora Ponti, am compelled, O.—To render liable through guilt, make guilty: anili superstitione obligari, be guilty of.— To pledge, mortgage: fortunas suas: obligata praedia: fidem meam, to pledge my word. —To impede, restrain, embarrass: iudicio obligatum esse. -
45 trādūoō or trānsdūoō
trādūoō or trānsdūoō (imper. trādūce, T.), dūxī, ductus, ere [trans+duco], to lead across, bring through, conduct across, carry over: exercitum e Galliā in Ligures, L.: cohortes ad se in castra, Cs.: tua pompa Eo traducenda est, must be carried over to him, T.: victimas in triumpho, parade, L.: iussit equum traducere, i. e. to ride on (as having passed the inspection): multitudinem hominum trans Rhenum in Galliam, Cs.: terror traducti silvam Ciminiam exercitūs, L.—Of streams, to lead across, convey across, transport over: flumen subito accrevit, et eā re traduci non potuerunt: pontem faciundum curat, atque ita exercitum transducit, Cs.: flumen Axonam exercitum transducere maturavit, Cs.: copias flumen traduxit, L.: raptim traducto exercitu Iberum, L.—Fig., to lead over, transfer, remove, turn: iudicum animos a severitate ad risum traducere: Post partum cura in vitulos traducitur omnis, V.: centuriones ex inferioribus ordinibus in superiores ordines erant transducti, promoted, Cs.— To bring over, draw over, convert: hominem ad optimates: me ad suam sententiam.— To lead in parade, make a show of, expose, dishonor, disgrace, degrade, traduce: an non sensistis... vestras coniuges traductos per ora hominum? L.: Squalentīs traducit avos, Iu.— To make public, exhibit, parade, display, proclaim, spread abroad: lorica, in quā se traducebat Ulixem ancipitem, Iu.—Of time, to lead, spend, pass: otiosam aetatem sine ullo labore: quā ratione nobis traducendum sit hoc tempus: leniter aevum, H.: summā abstinentiā munus, i. e. to administer. -
46 aetas
aetas, ātis, f. [contr. from the anteclass. aevitas from aevum, q. v.; Prisc. 595 P.; cf. Welsh oet] ( gen. plur. aetatum;I.but freq. also aetatium,
Liv. 1, 43; 9, 17; 26, 9; cf. Oud. ad Suet. Aug. 31; Vell. 2, 89; Sen. Brev. Vit. 12, 2; Gell. 14, 1).The period of life, time of life, life, age (divided, acc. to Varr. ap. Censor. 14, into pueritia, from birth to the 15th year; adulescentia, from that time to the 30th; juventus, to the 45th; the age of the seniores, to the 60th; and, finally, senectus, from that time till death. Others make a different division, v. Flor. 1 prooem.; Isid. Orig. 11, 2; Gell. 10, 28; 15, 20):II.a primo tempore aetatis,
Cic. Leg. 1, 4, 13:prima aetas,
id. Off. 2, 13:ineuntis aetatis inscientia,
id. ib. 1, 34;so 2, 13: flos aetatis,
the bloom of life, id. Phil. 2, 2; Liv. 21; Suet. Caes. 49; so,bona aetas,
Cic. Sen. 14; and poet. in the plur.:ambo florentes aetatibus,
Verg. E. 7, 4: quamquam aetas senet, satis habeo tamen virium, ut te arā arceam, Pac. ap. Prisc. 1, 10; id. ap. Non. 159, 19:mala aetas,
old age, Plaut. Men. 5, 2, 6; and absol.: aetas, aevitas = senectus, old age, SI MORBVS AEVITASVE VITIVM ESCIT, Fragm. of the XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 25: aetate ( through age) non quis obtuerier, Plaut. Most. 3, 2, 154; 1, 3, 130; id. Bacch. 3, 3, 5:sed ipse morbo atque aetate confectus,
Sall. J. 9:graves aetate,
Liv. 7, 39.—Sometimes also absol. = adulescentia, youth:fui ego illā aetate et feci illa omnia,
Plaut. Bacch. 4, 10, 4; id. Most. 5, 2, 27:damna, dedecora aetas ipsius pertulit,
Cic. Verr. 2, 1, 12:tua autem aetas (of his son),
id. Off. 2, 13:(mulier) non formā, non aetate, non opibus maritum invenerit,
Tac. G. 19:expers belli propter aetatem,
Suet. Aug. 8: aetas consularis, the legal age for the consulship, i. e. the 43d year, Cic. Phil. 5, 17:id aetatis jam sumus,
we have now reached that time of life, id. Fam. 6, 20, 3.—Transf.A.In gen., the lifetime of man, without reference to its different stages; life, Enn. ap. Gell. 18, 2, 16:B.aetas acta honeste et splendide,
Cic. Tusc. 3, 25:gerere,
id. Fam. 4, 5 al.:tempus aetatis,
id. Sen. 19:aetatem consumere in studio aliquo,
id. Off. 1, 1:conterere in litibus,
id. Leg. 1, 20:degere omnem in tranquillitate,
id. Fin. 2, 35; cf. id. Rosc. Am. 53 al.—In Ov. M. 12, 188, aetas = centum annos.—A space of time, an age, generation, time:C.heroicae aetates,
Cic. Tusc. 5, 3, 7:haec aetas,
id. ib. 1, 3, 5; id. Rep. 1, 1:alia,
id. Lael. 27, 101 Beier:nostrā aetate,
in our times, Quint. 1, 4, 20:cum primis aetatis suae comparabatur,
Nep. Iphicr. 1; Vell. 1, 16:incuriosa suorum aetas,
Tac. Agr. 1:omnia fert aetas,
time, Verg. E. 9, 51; so Hor. C. 4, 9, 10:crastina aetas,
the morrow, Stat. Th. 3, 562. — Of the four ages of the world ( the golden age, silver age, etc.), Ov. M. 1, 89 sq.; v. aureus, argenteus, etc.—Abstr. pro concreto, the time or period of life, for the man himself, the age, for the men living in it (mostly poet., and in prose after the Aug. per.; cf.D.saeculum): sibi inimicus magis quam aetati tuae, i. e. tibi,
Plaut. Men. 4, 3, 1:vae aetati tuae,
id. Capt. 4, 2, 105:quid nos dura refugimus Aetas?
Hor. C. 1, 35, 34:impia,
id. Epod. 16, 9:veniens,
Ov. F. 6, 639:omnis aetas currere obviam,
Liv. 27, 51:omnis sexus, omnis aetas,
Tac. A. 13, 16:innoxiam liberorum aetatem miserarentur, i. e. innocentes liberos,
id. H. 3, 68:sexum, aetatem, ordinem omnem,
Suet. Calig. 4.—Also of things without life, e. g. of wine, its age: bibite Falernum hoc: annorum quadraginta est. Bene, inquit, aetatem fert, it keeps well, Cic. ap. Macr. S. 2, 2, 3; Plin. 23, 1, 20, § 33; 15, 2, 3, § 7.—So of buildings:E.aetates aedificiorum,
Dig. 30, 58.—Aetatem, a dverb. (ante-class.).1.= semper, perpetuo, through the whole of life, during lifetime, continually:2.ut aetatem ambo nobis sint obnoxii,
Plaut. As. 2, 2, 18:at tu aegrota, si lubet, per me aetatem quidem,
id. Curc. 4, 3, 22:Quid, malum, me aetatem censes velle id adsimularier,
Ter. Heaut. 4, 3, 38.—= diu, longo tempore, an age, a long time, a long while:F.an abiit jam a milite? Jamdudum aetatem,
Ter. Eun. 4, 5, 8:quod solis vapor aetatem non posse videtur efficere,
what the heat of the sun cannot perhaps effect for years, Lucr. 6, 236.—In aetate, adverb. (ante-class.).1. 2. -
47 beneficium
bĕnĕfĭcĭum (better than bĕnĭfĭcĭ-um), ii, n. [beneficus].I.A benefaction, kindness, favor, benefit, service, euergetêma (sunt qui ita distinguunt, quaedam beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria. Beneficium esse, quod alienus det:A.alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare: officium esse filii, uxoris et earum personarum, quas necessitudo suscitat et ferre opem jubet: ministerium esse servi, quem condicio sua eo loco posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori,
Sen. Ben.3, 18, 1);—(in prose freq.; in poetry, for metrical reasons, only in play-writers; most freq. in Ter.).In gen.:B.nullum beneficium esse duco id, quod, quoi facias, non placet,
Plaut. Trin. 3, 2, 12:beneficium accipere,
Ter. Ad. 2, 3, 1:pro maleficio beneficium reddere,
id. Phorm. 2, 2, 22:immemor beneficii,
id. And. 1, 1, 17:cupio aliquos parere amicos beneficio meo,
id. Eun. 1, 2, 69:beneficium verbis initum re comprobare,
id. And. 5, 1, 5:nec enim si tuam ob causam cuiquam commodes, beneficium illud habendum est, sed feneratio,
Cic. Fin. 2, 35, 117; id. Off. 2. 20, 70:beneficio adligari: beneficio victus esse,
Cic. Planc. 33, 81; cf.:Jugurtham beneficiis vincere,
Sall. J. 9, 3:collocare,
Cic. Off. 1, 15, 49 al.; 2, 20, 69:dare,
id. ib. 1, 15, 48; id. Fam. 13, 8, 3' deferre, id. Off. 1, 15, 49: conferre in aliquem, [p. 232] id. ib. 1, 14, 45: quia magna mihi debebat beneficia, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 1:in republicā multo praestat benefici quam malefici immemorem esse,
Sall. J. 31, 28:senatus et populus Romanus benefici et injuriae memor esse solet,
id. ib. 104, 5; Petr. 126, 4:in iis (hominibus) beneficio ac maleficio abstineri aecum censent,
Liv. 5, 3, 8:immortali memoriā retinere beneficia,
Nep. Att. 11, 5 al. —Of the favor of the people in giving their vote:quidquid hoc beneficio populi Romani atque hac potestate praetoriā possum,
Cic. Imp. Pomp. 24, 69, and 71.—Esp.1.Beneficio, through favor, by the help, aid, support, mediation:(β).beneficio tuo salvus,
thanks to you, Cic. Fam. 11, 22, 1; 13, 35, 1:nostri consulatūs beneficio,
by means of, id. Q. Fr. 1, 1, 1, § 6:servari beneficio Caesaris,
Vell. 2, 71, 1:hoc beneficio,
by this means, Ter. Heaut. 2, 4, 14:sortium beneficio,
by the lucky turn of, Caes. B. G. 1, 53 Herz.:longissimae aetatis,
Quint. 3, 1, 9:ingenii,
id. 2, 11, 2; 5, 10, 121:eloquentiae,
Tac. Or. 8 al.; cf.: fortunae beneficium, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 4, 2.—In gen., by the agency of:2.quod beneficio ejus contingit,
Dig. 39, 2, 40, § 1:beneficio furis,
ib. 47, 2, 46 pr.—Alicujus beneficii facere (habere, etc.), to make dependent on one ' s bounty or favor (post-Aug.):II.commeatus a senatu peti solitos benefici sui fecit,
Suet. Claud. 23:ut munus imperii beneficii sui faceret,
Just. 13, 4, 9; cf.:adeo quidem dominis servi beneficia possunt dare, ut ipsos saepe beneficii sui fecerint,
Sen. Ben. 3, 18, 4:sed nihil habebimus nisi beneficii alieni?
Quint. 10, 4, 6.—Transf. to political life.A.A distinction, support, favor, promotion (esp. freq. after the Aug. per.):2.coöptatio collegiorum ad populi beneficium transferebatur,
Cic. Lael. 25, 96; id. Phil. 2, 36, 91:quibus omnia populi Romani beneficia dormientibus deferuntur,
id. Verr. 2, 5, 70, § 180:in beneficiis ad aerarium delatus,
among those recommended to favor, id. Arch. 5, 11 Halm. ad loc.; id. Fam. 7, 5, 3:cum suo magno beneficio esset,
under great obligation to his recommendation, id. Phil. 8, 6 Wernsd.; Flor. 4, 2, 92; cf. Suet. Tit. 8.—So,Esp. freq. of military promotions (whence beneficiarius, q. v.):B.quod scribis de beneficiis, scito a me et tribunos militaris et praefectos... delatos esse,
Cic. Fam. 5, 20, 7:ut tribuni militum... quae antea dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia,
Liv. 9, 30, 3:beneficia gratuita esse populi Romani,
id. 45, 42, 11; Hirt. B. Afr. 54, 5:per beneficia Nymphidii,
promoted, advanced through the favor of Nymphidius, Tac. H. 1, 25; 4, 48 Lips.:beneficii sui centuriones,
i. e. his creatures, Suet. Tib. 12:Liber beneficiorum or Beneficium,
the book in which the public lands that were bestowed were designated, Hyg. Limit. Const. p. 193 Goes.; Arcad. ib. p. 260.—So, SERVVS. A. COMMENTARIIS. BENEFICIORVM., Inscr. Grut. 578, 1.—A privilege, right (post-Aug.):C.anulorum,
Dig. 48, 7, 42:religionis,
ib. 3, 3, 18:militaris,
ib. 29, 1, 3.—Hence, liberorum, a release from the office of judge, received in consequence of having a certain number of children, Suet. Claud. 15; Dig. 49, 8, 1, § 2.—Personified, as a god:duos omnino (deos credere), Poenam et Beneficium,
Plin. 2, 7, 5, § 14. -
48 benificium
bĕnĕfĭcĭum (better than bĕnĭfĭcĭ-um), ii, n. [beneficus].I.A benefaction, kindness, favor, benefit, service, euergetêma (sunt qui ita distinguunt, quaedam beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria. Beneficium esse, quod alienus det:A.alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare: officium esse filii, uxoris et earum personarum, quas necessitudo suscitat et ferre opem jubet: ministerium esse servi, quem condicio sua eo loco posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori,
Sen. Ben.3, 18, 1);—(in prose freq.; in poetry, for metrical reasons, only in play-writers; most freq. in Ter.).In gen.:B.nullum beneficium esse duco id, quod, quoi facias, non placet,
Plaut. Trin. 3, 2, 12:beneficium accipere,
Ter. Ad. 2, 3, 1:pro maleficio beneficium reddere,
id. Phorm. 2, 2, 22:immemor beneficii,
id. And. 1, 1, 17:cupio aliquos parere amicos beneficio meo,
id. Eun. 1, 2, 69:beneficium verbis initum re comprobare,
id. And. 5, 1, 5:nec enim si tuam ob causam cuiquam commodes, beneficium illud habendum est, sed feneratio,
Cic. Fin. 2, 35, 117; id. Off. 2. 20, 70:beneficio adligari: beneficio victus esse,
Cic. Planc. 33, 81; cf.:Jugurtham beneficiis vincere,
Sall. J. 9, 3:collocare,
Cic. Off. 1, 15, 49 al.; 2, 20, 69:dare,
id. ib. 1, 15, 48; id. Fam. 13, 8, 3' deferre, id. Off. 1, 15, 49: conferre in aliquem, [p. 232] id. ib. 1, 14, 45: quia magna mihi debebat beneficia, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 1:in republicā multo praestat benefici quam malefici immemorem esse,
Sall. J. 31, 28:senatus et populus Romanus benefici et injuriae memor esse solet,
id. ib. 104, 5; Petr. 126, 4:in iis (hominibus) beneficio ac maleficio abstineri aecum censent,
Liv. 5, 3, 8:immortali memoriā retinere beneficia,
Nep. Att. 11, 5 al. —Of the favor of the people in giving their vote:quidquid hoc beneficio populi Romani atque hac potestate praetoriā possum,
Cic. Imp. Pomp. 24, 69, and 71.—Esp.1.Beneficio, through favor, by the help, aid, support, mediation:(β).beneficio tuo salvus,
thanks to you, Cic. Fam. 11, 22, 1; 13, 35, 1:nostri consulatūs beneficio,
by means of, id. Q. Fr. 1, 1, 1, § 6:servari beneficio Caesaris,
Vell. 2, 71, 1:hoc beneficio,
by this means, Ter. Heaut. 2, 4, 14:sortium beneficio,
by the lucky turn of, Caes. B. G. 1, 53 Herz.:longissimae aetatis,
Quint. 3, 1, 9:ingenii,
id. 2, 11, 2; 5, 10, 121:eloquentiae,
Tac. Or. 8 al.; cf.: fortunae beneficium, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 4, 2.—In gen., by the agency of:2.quod beneficio ejus contingit,
Dig. 39, 2, 40, § 1:beneficio furis,
ib. 47, 2, 46 pr.—Alicujus beneficii facere (habere, etc.), to make dependent on one ' s bounty or favor (post-Aug.):II.commeatus a senatu peti solitos benefici sui fecit,
Suet. Claud. 23:ut munus imperii beneficii sui faceret,
Just. 13, 4, 9; cf.:adeo quidem dominis servi beneficia possunt dare, ut ipsos saepe beneficii sui fecerint,
Sen. Ben. 3, 18, 4:sed nihil habebimus nisi beneficii alieni?
Quint. 10, 4, 6.—Transf. to political life.A.A distinction, support, favor, promotion (esp. freq. after the Aug. per.):2.coöptatio collegiorum ad populi beneficium transferebatur,
Cic. Lael. 25, 96; id. Phil. 2, 36, 91:quibus omnia populi Romani beneficia dormientibus deferuntur,
id. Verr. 2, 5, 70, § 180:in beneficiis ad aerarium delatus,
among those recommended to favor, id. Arch. 5, 11 Halm. ad loc.; id. Fam. 7, 5, 3:cum suo magno beneficio esset,
under great obligation to his recommendation, id. Phil. 8, 6 Wernsd.; Flor. 4, 2, 92; cf. Suet. Tit. 8.—So,Esp. freq. of military promotions (whence beneficiarius, q. v.):B.quod scribis de beneficiis, scito a me et tribunos militaris et praefectos... delatos esse,
Cic. Fam. 5, 20, 7:ut tribuni militum... quae antea dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia,
Liv. 9, 30, 3:beneficia gratuita esse populi Romani,
id. 45, 42, 11; Hirt. B. Afr. 54, 5:per beneficia Nymphidii,
promoted, advanced through the favor of Nymphidius, Tac. H. 1, 25; 4, 48 Lips.:beneficii sui centuriones,
i. e. his creatures, Suet. Tib. 12:Liber beneficiorum or Beneficium,
the book in which the public lands that were bestowed were designated, Hyg. Limit. Const. p. 193 Goes.; Arcad. ib. p. 260.—So, SERVVS. A. COMMENTARIIS. BENEFICIORVM., Inscr. Grut. 578, 1.—A privilege, right (post-Aug.):C.anulorum,
Dig. 48, 7, 42:religionis,
ib. 3, 3, 18:militaris,
ib. 29, 1, 3.—Hence, liberorum, a release from the office of judge, received in consequence of having a certain number of children, Suet. Claud. 15; Dig. 49, 8, 1, § 2.—Personified, as a god:duos omnino (deos credere), Poenam et Beneficium,
Plin. 2, 7, 5, § 14. -
49 dispicio
di-spĭcĭo, spexi, spectum, 3, v. n. and a., to see through all parts (cf. Lachm. ad Lucr. vol. 2, p. 236 and 237), to see with an effort, to open wide the eyes in order to see, to look through, to see; to glance, to gaze; and actively, to descry, discern, perceive (class.; esp. freq. in Cic. Lachm. l. l. prefers dispicere in many passages where the best editions have despicere, e. g. Verg. A. 1, 224; id. G. 2, 187; Ov. M. 2, 178; 3, 44; 7, 223; id. F. 4, 569; Col. 1, 6, 23; cf. Conington ad Verg. A. 1, 224; Munroad Lucr. 4, 418 N. cr.).I.Lit.(α).Neutr.:(β).isti autem tantis effusis tenebris ne scintillam quidem ullam ad dispiciendum reliquerunt,
Cic. Ac. 2, 19, 61; cf.:tanta oborta caligo est ut dispicere non posset,
Suet. Ner. 19; Cic. Tusc. 1, 19 fin.:catuli, qui jam dispecturi sunt, caeci aeque et hi, qui modo nati,
id. Fin. 4, 23 fin.:ut primum dispexit,
id. ib. 2, 30, 97:ad terram aspice et dispice, Oculis investigans astute augura,
Plaut. Cist. 4, 2, 25.—Act.:B.nubila,
Lucr. 4, 418 Lachm.:longe cunctas in partis,
id. 6, 648:dispecta est et Thule,
Tac. Agr. 10:ut nequit ullam dispicere oculus rem,
Lucr. 3, 564.—Transf., to investigate, make an examination:II.dispicientibus consistorianis et militaribus,
Amm. 15, 5, 12.—Trop., to perceive mentally, discern, discover (commonly as act.):B.si imbecilli animi verum dispicere non possint,
Cic. Div. 2, 39; cf. Liv. 44, 6 fin.:mentem principis,
Tac. A. 3, 22:merita,
id. ib. 13, 27:in ea re Pompeius quid velit, non dispicio,
Cic. Q. Fr. 2, 2 fin.:sine jam aliquid dispiciam,
to find out, Ter. And. 3, 5, 16; cf. Cic. Att. 2, 20.—Meton. (mostly in the imperat.), to consider, think, reflect upon:nunc velim dispicias res Romanas,
Cic. Att. 6, 8:discerne et dispice insidiatorem et petitum insidiis,
Liv. 40, 10; Just. Inst. 1, 8 pr.:dispice, an tu, etc.,
Plin. Ep. 1, 18, 5:dispice, ne sit, etc.,
id. ib. 2, 10, 5:prius dispiciamus de his, quae, etc.,
Gai. Inst. 1, § 143; cf. Dig. 14, 1, 1; and absol.:virtus est, ubi occasio admonet, dispicere,
Plaut. Pers. 2, 3, 15. -
50 excurro
ex-curro, cŭcurri (Plaut. Most. 2, 1, 12; Liv. 1, 15 et saep.;I. A.less freq. curri,
Liv. 25, 30), cursum, 3, v. n. and a.Lit.:b.cum se excucurrisse illuc frustra sciverit,
Plaut. Bacch. 2, 3, 125:excurrat aliquis, qui hoc tantum mali filio suo nuntiet,
Cic. Verr. 2, 1, 26, § 67:mandavi utrique eorum, ut ante ad me excurrerent, ut tibi obviam prodire possem,
id. Fam. 3, 7, 4: excurristi a Neapoli, Caes. ap. Prisc. p. 901 P.:dum panes et cetera in navem parantur, excurro in Pompeianum,
make an excursion, Cic. Att. 10, 15, 4;so of a long journey: in Graeciam,
id. ib. 14, 16, 3;of eagerness in applauding a speaker: proni atque succincti ad omnem clausulam non exsurgunt modo, verum etiam excurrunt,
Quint. 2, 2, 12:in crucem,
to go to destruction, go to the devil, Plaut. Most. 2, 1, 12:ad hominem Dei,
Vulg. 4 Reg. 4, 22.—In partic., milit. t. t., to sally forth, to make an excursion or irruption:2.sine signis omnibus portis,
Liv. 29, 34, 11:in fines Romanos excucurrerunt populandi magis quam justi more belli,
id. 1, 15, 1 Drak. N. cr.:Carthago excurrere ex Africa videbatur,
Cic. Agr. 2, 32, 87:excursurus cum valida manu fuerat,
Just. 13, 5.—Transf., of inanim. or abstr. things.a.In gen., to go forth, issue forth:b.fons ex summo montis cacumine excurrens,
Curt. 3, 1, 3; Pall. Nov. 15, 1:nec recisis qui a lateribus excurrant pampinis,
shoot forth, Plin. 17, 23, 35, § 212:quorum animi spretis corporibus evolant atque excurrunt foras,
Cic. Div. 1, 50, 114.—In partic.(α).Of localities, to run out, project, extend:(β).ab intimo sinu paeninsula excurrit,
Liv. 26, 42, 8:Sicania tribus excurrit in aequora linguis,
Ov. M. 13, 724:promontorium in altum,
Liv. 32, 23, 10 Drak.:dorsum montis in Persidem,
Curt. 5, 3:promontorium per Creticum mare,
Plin. 5, 5, 5, § 32.—In specifications of measure, to be over and above, to exceed (late Lat.; cf.B.Krebs, Antibarb. p. 435): decem (auri pondo) et quod excurrit,
and something over, Dig. 16, 3, 26:viginti et quod excurrit annorum pax,
of twenty years and upwards, Veg. Mil. 1, 28. —Trop., to run or spread out, to extend, display itself:(β). II.campus, in quo excurrere virtus posset,
Cic. Mur. 8, 18: quid est, cur insistere orationem malint quam cum sententia pariter excurrere? qs. to keep pace with, id. Or. 51, 170:ne oratio excurrat longius,
to run out to too great length, be prolix, id. de Or. 3, 49, 190:extra ordinem excurrens tractatio,
Quint. 4, 3, 14:paeone dochmioque, quorum prior in quatuor, secundus in quinque (syllabas) excurrit,
id. 9, 4, 79:praecoces germinationes,
Plin. 17, 2, 2, § 16: in hos quoque studiorum secessus excurrit, qs. makes excursions, Quint. 10, 5, 16:in pericula,
Sen. Ben. 2, 34 fin.:quia in hoc tempus excurrit donationis eventus, quo,
extends, Dig. 24, 1, 10: quaedam (in periodo) quasi decurtata... productiora alia et quasi immoderatius excurrentia, running out, stretched out (the figure being taken from places which run out or project, v. above), Cic. Or. 53, 178.—Act. (very rare).A.To run through a place;B.trop.: prope jam excurso spatio,
Ter. Ad. 5, 4, 6; cf. Lachm. ad Lucr. p. 210.—To pass over, omit something in speaking:a quo multa improbe sed venuste dicta, ne modum excedam, excurro,
Sen. Contr. 5, 34 med., p. 374 Bip. -
51 infindo
in-findo, fĭdi, fissum, 3, v. a., to cut into, to cleave ( poet.):telluri sulcos,
Verg. E. 4, 33; so poet., sulcos, for to plough up, make by sailing, id. A. 5, 142:silvam,
Dig. 50, 66:volat cava pinus infinditque salum,
cuts through, sails through, Val. Fl. 1, 687. -
52 lis
līs, lītis (old form stlis, stlitis, like stlocus for locus; cf. Quint. 1, 4, 16), f. [root star-, in sterno; cf. Germ. streiten, to contend], a strife, dispute, quarrel.I.In gen.:II.si quis pugnam expectat, litis contrahat,
Plaut. Capt. prol. 63:philosophi aetatem in litibus conterunt,
Cic. Leg. 1, 20, 53:grammatici certant et adhuc sub judice lis est,
Hor. A. P. 78:morsus litibus alternis dati,
Prop. 4 (5), 5, 39:semper habet lites alternaque jurgia lectus In quo nupta jacet,
Juv. 6, 268.— Transf., of inanimate things:lis est cum formā magna pudicitiae,
Ov. H. 16, 288; id. F. 1, 107.—In partic.A.A charge, an accusation:B.accipito hanc tute ad te litem... Fac ego ne metuam mihi, atque ut tu meam timeas vicem,
Plaut. Most. 5, 2, 23. —A lawsuit, an action or process at law:2.nam mihi tris hodie litis judicandas dicito,
Plaut. Merc. 2, 2, 10: hodie juris coctiores [p. 1071] non sunt, qui litis creant, Quam sunt hice, qui, si nihil est litium, litis serunt, id. Poen. 3, 2, 9 sq.; Cic. de Or. 3, 28, 109:repetere ac persequi lite atque judicio aliquid,
id. Verr. 2, 3, 13, § 32:litem alicui intendere,
id. de Or. 1, 10, 42:in inferendis litibus,
id. Rab. Post. 4, 10:contestari,
id. Att. 16, 15, 2:obtinere aut amittere,
id. Rosc. Com. 4, 10:orare,
id. Off. 3. 10, 43:sedare,
id. Verr. 2, 3, 57, § 132:secare,
Hor. Ep. 1, 16, 42:perdere,
Gai. Inst. 4, 30:in litibus aestimandis,
in suits for damages, Cic. Clu. 41, 116; id. Rab. Post. 4, 9:lis capitis,
a prosecution involving life, a capital charge, id. Clu. 41, 116:aestimationem litium non esse judicium,
an appraisal of damages, id. ib.; cf. id. Rab. Post. 5, 11:cum in eum litis aestimares,
id. ib. 5, 12:quod vulgo dicitur, e lege Julia litem anno et sex mensibus mori,
Gai. Inst. 4, 104.—In the phrase: litem suam facere, to make the cause his own, said,(α).Litem suam facere, of an advocate who neglects the cause of his client and seeks his own advantage:(β).quid, si cum pro altero dicas, litem tuam facias?
Cic. de Or. 2, 75, 305.—Also of a judge who, out of favor or through bribery, pronounces an unjust sentence, or who turns aside from the questions strictly before him to express his own opinions or feelings through the judgment: debet enim judex attendere, ut cum certae pecuniae condemnatio posita sit, neque majoris neque minoris summa petita nummo condemnet, alioquin litem suam facit;(γ).item si taxatio posita sit, ne pluris condemnet quam taxatum sit, alias enim similiter litem suam facit,
Gai. Inst. 2, 52:si judex litem suam fecerit,
Dig. 44, 7, 4, § 4; cf. ib. 5, 1, 15; so, trop.: nam et Varro satis aperte, quid dicere oporteret, edocuit;et ego adversus eum, qui doctus esse dicebatur, litem meam facere absens nolui,
Gell. 10, 1.—Also of a judge who does not appear on the day appointed: inde ad comitium vadunt, ne litem suam faciant, C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—C.The subject of an action at law, the matter in dispute:quibus res erat in controversia, ea vocabatur lis,
Varr. L. L. 7, § 93 Müll.:illud mihi mirum videri solet, tot homines statuere non potuisse, utrum rem an litem dici oporteret,
Cic. Mur. 12, 27:lites severe aestimatae,
id. ib. 20, 42:quo minus secundum eas tabulas lis detur, non recusamus,
id. Rosc. Com. 1, 3:de tota lite pactionem facere,
id. ib. 14, 40:in suam rem litem vertere,
Liv. 3, 72:litem lite resolvere,
to explain one obscure thing by another equally so, Hor. S. 2, 3, 103. -
53 obligo
ob-lĭgo, āvi, ātum, 1, v. a.I.Lit.A.To bind or tie around, to bind or fasten to any thing (very rare):B.obligatus corio,
bound in a leathern sack, Auct. Her. 1, 13, 23:articulis muscus obligatus,
bound upon, Plin. 26, 11, 66, § 105: cibum ovis, to bind or unite with eggs, Apic. 4, 2:amylo spisso obligare,
id. 2, 2; 8, 2.—To bind together, bind up (rare):C.pecua ad hanc collo in crumena ego obligata defero,
Plaut. Truc. 5, 1, 64: age obliga, obsigna cito, tie up (the letter, in order to seal it), id. Bacch. 4, 4, 96:manipulos,
Col. 11, 2, 40.—To bind up, bandage, swathe (class., esp. of wounds):II.crus fractum,
Plaut. Men. 5, 3, 9:vulnus,
Cic. N. D. 3, 22, 57; cf.:medicum requirens, a quo obligetur,
to bind up his wounds, id. Tusc. 2, 16, 38; Suet. Vit. 2:venas,
to bandage the veins, Tac. A. 6, 9:surculum libro,
Varr. R. R. 1, 41, 2:oculos,
Sen. Ira, 3, 11, 4:ore obligato obsignatoque simulacrum,
Plin. 3, 5, 9, § 65.—Trop.A.In gen., to bind, oblige, put under an obligation, make liable, etc. (cf.:B.obstringo, devincio): aliquem obligare militiae secundo sacramento,
bind by a second oath, swear in again, Cic. Off. 1, 11, 36:vadem tribus milibus aeris,
to bind in the sum of, Liv. 3, 13:voti sponsio, quā obligamur deo,
Cic. Leg. 2, 16, 41; Liv. 9, 11:se nexu,
Cic. Mur. 2, 3: se in acta cujusquam, Tib. ap. Suet. Tib. 67:se chirographo ad aliquid,
Dig. 30, 103:aliquem sibi liberalitate,
to bind to one's self, Cic. Q. Fr. 2, 14, 3:obligabis me,
will oblige me, lay me under an obligation, Plin. Ep. 4, 4, 2; Cic. Q. Fr. 3, 1, 5:obligari foedere,
Liv. 38, 33: pro amicis alicui obligari, to lay one's self under obligation, i. e. to solicit favors, Plin. Ep. 10, 3, 1:obligor ipse tamen,
Ov. M. 9, 248:obligatus ei nihil eram,
was under no obligation to him, Cic. Fam. 6, 11, 1:me obligatum tibi fore,
id. Att. 13, 18:obligati sunt interrogatum,
Amm. 28, 4, 10.— Poet.:Prometheus obligatus aliti,
devoted, condemned to, Hor. Epod. 17, 67:ergo obligatam redde Jovi dapem,
vowed, due, id. C. 2, 7, 17:obligor, ut tangam laevi fera litora Ponti,
am compelled, Ov. Tr. 1, 2, 83.—In partic.1.To render liable through guilt, to make guilly:2.cum populum Romanum scelere obligāsses,
Cic. Dom. 8, 20:votis caput,
Hor. C. 2, 8, 5:se scelere,
Suet. Caes. 42: se furti, Scaev. ap. Gell. 7, 15, 2.— Pass., to be guilty of, to commit an offence:est enim periculum, ne aut neglectis iis impiā fraude, aut susceptis anili superstitione obligemur,
Cic. Div. 1, 4, 7; cf.:lege Corneliā testamentariā obligatur,
offends against, Dig. 8, 10, 30.—Jurid. t. t.a.To bind, engage one (cf. obligatio, II. B.):b.obligandi, solvendi sui causā,
Dig. 2, 13, 6, § 3:se obligare,
ib. 4, 2, 7, § 1; 21, 1, 25, § 9.—To pledge, pawn, mortgage a thing:(β).magistratui bona ejus obligantur,
Vitr. 10 praef.:omnia praedia fratri,
Suet. Vesp. 4:omnia bona sua pignori,
Dig. 20, 4, 21:nam fundi et aedis obligatae sunt ob amoris praedium,
has a mortgage on it, Plaut. Truc. 2, 1, 4:aedes pignori,
Dig. 39, 2, 44:obligata praedia,
Cic. Agr. 3, 2, 9.—Transf., beyond the jurid. sphere:3.obligare fidem suam,
to pledge one's word, Cic. Phil. 5, 18, 51.—To impede, restrain, embarrass: judicio districtum atque obligatum esse, Cic. Verr. 1, 9, 24.—Hence, oblĭ-gātus, a, um, P. a., bound, obliged:iisdem (officiis) me tibi obligatum fore,
Cic. Fam. 13, 18, 2.— Comp.:quanto quis melior et probior, tanto mihi obligatior abit,
Plin. Ep. 8, 2, 8:ipsi obligati sunt,
ensnared, embarrassed, Vulg. Psa. 19, 9. -
54 sudo
sūdo, āvi, ātum, 1, v. n. and a. [Gr. root id-; idos, hidros, sweat; Germ. Schweisz].I. A.Lit.(α).Absol.:(β).qui sudat,
Plaut. As. 2, 2, 23:sine causā sudare,
Cic. de Or. 2, 55, 223:sudavit et alsit,
Hor. A. P. 413:juvenum sudantibus lacertis,
Ov. M. 4, 707:quid cum Cumis Apollo sudavit,
Cic. Div. 1, 43, 98; cf.:deorum sudasse simulacra nuntiatum est,
id. ib. 2, 27, 58:bibere et sudare vita cardiaci est,
Sen. Ep. 15, 3:in montes sudantes conscendimus,
Petr. 116.—With abl., to sweat or perspire with, to be wet with, moist with, drenched in any thing:b.fit ut in speluncis saxa superne Sudent umore,
Lucr. 6, 943; cf.:cavae tepido sudant umore lacunae,
Verg. G. 1, 117:sudabant fauces sanguine,
Lucr. 6, 1147:scuta duo sanguine sudasse,
Liv. 22, 1:quattuor signa sanguine multo,
id. 27, 4:arma sudore,
Sil. 2, 455:umore Cumanus Apollo,
Flor. 2, 8, 3.— Poet.: terra sudat sanguine, Enn. ap. Non. 504, 33 (Trag. v. 213 Vahl.):sanguine litus,
Verg. A. 2, 582.—Poet., transf., of the moisture itself, to sweat, drip, distil from any thing:B.quid tibi odorato referam sudantia ligno Balsama,
Verg. G. 2, 118:dulcis odoratis umor sudavit ab uvis,
Sil. 7, 191.—Trop., qs. to sweat or perspire from exertion, i. e. to toil, labor hard, exert or fatigue one ' s self, tire one ' s self out, etc. (rare but class.; cf. Ritschl in Rhein. Mus. Neue Folge, 12, p. 458 sq.;II.syn.: contendo, luctor): sudabis satis, Si cum illo inceptas homine,
Ter. Phorm. 4, 3, 23; cf.:in cassum defessi sanguine sudent, Augustum per iter luctantes ambitionis,
Lucr. 5, 1129:vides sudare me jamdudum laborantem, quomodo, etc.,
Cic. Fam. 3, 12, 3:sudandum est his pro communibus commodis,
id. Sest. 66, 139:in mancipii redhibitione sudare,
Quint. 8, 3, 14 Spald. N. cr.:has meus ad metas equus,
Prop. 4 (5), 1, 70:sub ingenti pharetrā,
Stat. Th. 5, 443.— Poet., with inf.:et ferrea sudant Claustra remoliri,
Stat. Th. 10, 526.— Impers. pass.:parabile est, quod natura desiderat: ad supervacua sudatur,
Sen. Ep. 4, 8.—Act. (only poet. and in post-Aug. prose).A. 1.Lit.:2.et durae quercus sudabunt roscida mella,
Verg. E. 4, 30:pinguia electra,
id. ib. 8, 54:balsamum,
Just. 36, 3, 4:nemora Orientis, ubi tura et balsama sudantur,
Tac. G. 45:sudata ligno Tura,
Ov. M. 10, 308:oleum baca Venafri,
Mart. 13, 101, 1:mella,
Nemes. Ecl. 1, 76:sanguinem,
Val. Max. 1, 6, 5; Aug. in Psa. 93, 19:mella,
Lact. 7, 24, 7.—Trop. (acc. to I. B.), to sweat out a thing, i. e. to make, perform, or carry on laboriously:B.multo labore Cyclopum Sudatum thoraca capit,
Sil. 4, 436:fibulam,
Claud. Rapt. Pros. 2, 16:vomere messes,
id. Laud. Stil. 2, 94:zonam,
id. Epigr. 23, 12:deunces,
Pers. 5, 149:bella,
Prud. Cath. 2, 76:laborem,
Sil. 3, 92; Stat. Th. 5, 189. —Pregn.1. 2.Of time, to sweat through, pass or spend in sweating:actae sub pellibus hiemes aestatesque inter bella sudatae,
Pac. Pan. Theod. 8. -
55 tacenda
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
56 taceo
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
57 tacitum
tăcĕo, cŭi, cĭtum, 2, v. n. and a. [etym. dub.; perh. root tak-, tvak-, to be or make quiet, content; Sanscr. tucyati, to satisfy; v. Fick, Vergl. Wört. s. v. § 73; 362].I.Neutr., to be silent, i. e. not to speak, to say nothing, hold one ' s peace (therefore more limited in signif. than silere, to be still, to make no noise): qui dicta loquive tacereve possit, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 255 Vahl.); so, tacere ac fabulari, id. ap. Non. 475, 2 (Trag. v. 182 ib.): Ag. Ne obturba ac tace. Mil. Taceo. Ag. Si tacuisses, jam istuc taceo non natum foret, Plaut. Poen. 1, 2, 49 sq.:B.silete et tacete,
id. ib. prol. 3; cf. id. Capt. 3, 1, 19:taceamne an praedicem,
Ter. Eun. 4, 4, 54; 5, 2, 60; id. And. 2, 3, 25:ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet,
Plaut. Cas. 2, 8, 62:ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum,
id. As. 3, 1, 15:tacendo loqui videbantur,
Cic. Sest. 18, 40:hic Abdera, non tacente me,
id. Att. 4, 17, 3 B. and K.:nobis tacentibus,
id. Ac. 2, 32, 101:an me taciturum tantis de rebus existimavistis?
id. Verr. 1, 9, 27:taceamus,
Liv. 40, 9, 5:tacere nondum volumus,
Sid. Ep. 8, 16.— Impers. pass.:taceri si vis, vera dicito,
Ter. Eun. 1, 2, 26:ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus de se et de suis factis taceri velit,
Cic. Agr. 3, 2, 4.—Transf., for silere, of animals and things, concr. and abstr., to be still, noiseless, quiet, at rest (mostly poet.):II.canis ipse tacet,
Tib. 2, 4, 34; cf.:vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
Ov. A. A. 1, 271:nox erat... Cum tacet omnis ager pecudes pictaeque volucres,
Verg. A. 4, 525; cf.nox,
Cat. 7, 7:nec diu taceat procax locutio,
id. 61, 126:non oculi tacuere tui,
Ov. Am. 2, 5, 17: plectra dolore tacent;muta dolore lyra est,
id. H. 15, 198:tacet stridor litui,
Sen. Thyest. 575:essedo tacente,
noiseless, Mart. 4, 64, 19:Ister tacens,
i. e. standing still, frozen, id. 7, 84, 3:solitudo et tacentes loci,
hushed, still, Tac. H. 3, 85:loca tacentia,
the under world, the silent land, Verg. A. 6, 265:aquae tacentes,
Prop. 4 (5), 4, 49:tacere indolem illam Romanam,
i. e. did not show itself, had disappeared, Liv. 9, 6, 12:blanditiae taceant,
Ov. Am. 1, 4, 66.—Act., to pass over in silence, be silent respecting a thing (rare but class.):A.et tu hoc taceto,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:quae vera audivi, taceo et contineo,
Ter. Eun. 1, 2, 23; Plaut. Ep. 5, 1, 44:enuntiabo... quod adhuc semper tacui et tacendum putavi,
Cic. de Or. 1, 26, 119:quid dixit aut quid tacuit?
Hor. Epod. 5, 49:commissa tacere Qui nequit,
id. S. 1, 4, 84:ut alios taceam,
not to speak of others, Ov. M. 13, 177; so,Narcissum,
Verg. G. 4, 123:novercas,
Sen. Hippol. 558 et saep.:tacebimus, quid in ipso homine prosit homini?
Plin. 28, 1, 1, § 1.— Pass.:ignotumst, tacitumst, creditumst,
Ter. Ad. 3, 4, 28:aureus in medio Marte tacetur Amor,
Ov. Am. 2, 18, 36:vir Celtiberis non tacende gentibus,
Mart. 1, 50, 1. — Hence, subst.: tăcenda, ōrum, n., things not to be uttered: dicenda tacenda locutus, rhêta kai arrêta, things fit and unfit to be spoken, Hor. Ep. 1, 7, 72; cf.:gravis est culpa tacenda loqui,
Ov. A. A. 2, 604.—Hence, tă-cĭtus, a, um, P. a.Pass., that is passed over in silence, not spoken of, kept secret, unmentioned:2.prima duo capita epistulae tuae tacita mihi quodammodo relinquenda sunt,
Cic. Fam. 3, 8, 2:aliquid tacitum tenere,
id. de Or. 3, 17, 64; cf.:quod cum ab antiquis tacitum praetermissumque sit,
Liv. 6, 12, 3; Verg. A. 6, 841:tacitum erit,
Plaut. Pers. 2, 2, 64:suspendas potins me, quam tacita tu haec auferas,
i. e. without my speaking of it, uncontradicted by me, id. As. 4, 2, 7; cf.:cetera si reprehenderis, non feres tacitum,
Cic. Att. 2, 3, 2:ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt: dixisse enim, etc.,
Liv. 1, 50, 9; so, too, tacitum ferre. id. 3, 45, 6: non patientibus tacitum tribunis, quod, etc., id. 7, 1, 5:tacere nequeo misera, quod tacito usus est,
silence, Plaut. Cist. 1, 2, 7. —Transf.a.In jurid. lang., that is done without words, assumed as a matter of course, silent, implied, tacit:b.non omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri,
Cic. Inv. 2, 47, 140:conventio,
Dig. 20, 2, 3:condicio,
ib. 23, 3, 68:jus,
ib. 29, 2, 66:substitutio,
ib. 28, 5, 25:indutiae,
Liv. 2, 18; 2, 64; 23, 46:fideicommissum,
Quint. 9, 2, 74.—That is done or exists in silence; silent, secret, hidden, concealed:B.senatus decrevit, ut tacitum judicium ante comitia fierit,
Cic. Att. 4, 17, 3 Bait.:aures ipsae tacito eum (modum) sensu sine arte definiunt,
id. Or. 60, 203:omnes enim tacito quodam sensu sine ullā arte aut ratione quae sint... recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195:ob tacitas cum Marcello offensiones,
Vell. 2, 93, 2:tacitum vivit sub pectore vulnus,
Verg. A. 4, 67; so,affectus,
Ov. M. 7, 147:pudor,
id. ib. 7, 743:ira,
id. ib. 6, 623:dissimulare sperasti, tacitusque meā decedere terrā,
secretly, unobserved, Verg. A. 4, 306.— Subst.: tăcĭtum, i, n., a secret:taciti vulgator,
Ov. Am. 3, 7, 51. —Act. or neutr., that does not speak, not uttering a sound, silent, still, quiet, noiseless, mute:C.quod boni est, id tacitus taceas tute tecum et gaudeas,
Plaut. Ep. 5, 1, 44:tacitus tace modo,
id. Poen. 4, 2, 84:mulier,
id. Rud. 4, 4, 70; cf.:lacrumans tacitus auscultabat, quae ego loquebar,
id. Bacch. 4, 9, 59:quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis?
Cic. Cat. 1, 8, 20; 3, 11, 26:vos me jam hoc tacito intellegetis,
id. Verr. 2, 2, 73, § 180:quae (patria) tecum tacita loquitur,
id. Cat. 1, 7, 18: voluntas;quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur,
id. Caecin. 18, 53; id. Verr. 2, 3, 16, § 41:nihil me mutum delectare potest, nihil tacitum,
id. Cat. 3, 11, 26:si quam conjecturam adfert hominibus tacita corporis figura,
id. Rosc. Com. 7, 20:tacita vestra exspectatio,
id. Clu. 23, 63:assensiones nec tacitae nec occultae,
implied, tacit, id. Mil. 5, 12:si mori tacitum oportet, taceamus,
i. e. without making a defence, Liv. 40, 9, 5:contumeliam tacitus tulit,
id. 35, 19, 1:ut forte legentem Aut tacitum impellat,
i. e. meditating, Hor. S. 1, 3, 65:pro sollicitis non tacitus reis,
eloquent, outspoken, id. C. 4, 1, 14:tacitus pasci si posset corvus,
id. Ep. 1, 17, 50:tacitā fistula cum lyrā,
id. C. 3, 19, 20:totum pererrat Luminibus tacitis,
with silent glances, Verg. A. 4, 364:fulmen,
i. e. without thunder, Luc. 1, 533 et saep.:per tacitum nemus ire,
still, silent, quiet, Verg. A. 6, 386; so,unda,
id. ib. 8, 87:caelum,
id. ib. 3, 515:aër,
Mart. 8, 32, 1:domus,
id. 9, 62, 12:limen,
Verg. A. 7, 343:nox,
Ov. H. 18, 78; id. F. 2, 552.— Subst.: tăcĭtum, i, n., silence:septem surgens sedatis amnibus altus Per tacitum Ganges,
in its silent course, flowing silently, Verg. A. 9, 31; cf.:trahitur Gangesque Padusque Per tacitum mundi,
i. e. through subterranean passages, Luc. 10, 253:somnus per tacitum allapsus,
silently, in silence, Sil. 10, 354:erumpunt sub casside fusae Per tacitum lacrimae,
id. 12, 554; 17, 216.—As proper name: Tă-cĭta, ae, f., = Muta, the goddess of Silence:ecce anus in mediis residens annosa puellis Sacra facit Tacitae,
Ov. F. 2, 572; v. also 2. Tacitus.— Adv.: tăcĭtē, silently, in silence, secretly (class.):auscultemus,
Plaut. As. 3, 2, 42:tacite rogare,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13:tacite dat ipsa lex potestatem defendendi,
id. Mil. 4, 11:perire tacite obscureque,
id. Quint. 15, 50:non tulit verecundiam senatus,
Liv. 5, 28, 1:exsecrari praetereuntem,
id. 2, 58, 8:annus labens,
Ov. F. 1, 65; Just. 15, 2; Plin. Ep. 5, 17, 2; Val. Max. 6, 5, 2. -
58 usurpo
usurpo, āvi, ātum, 1, v. a. [perh. contr. from usu rapio, to seize to one's own use], to take into use; to make use of; to use, employ, apply, practise, exercise, enjoy (class.; cf. utor).I.In gen.:II.inter novam rem verbum usurpabo vetus,
Plaut. Cist. 2, 1, 29:nomen tantum virtutis usurpas: quid ipsa valeat, ignoras,
Cic. Par. 2, 17:at quam crebro usurpat Et consul, et Antonius!
id. Phil. 2, 28, 70; cf.:praeclare est hoc usurpatum a doctissimis,
id. Par. 5, 1, 33:peregrinae condicionis homines vetuit usurpare Romana nomina, duntaxat gentilicia,
Suet. Claud. 25: o barathrum! ubi nunc es? ut ego te usurpem lubens! I would occupy thee ( cast myself into thee), Plaut. Bacch. 1, 2, 41:hoc genus poenae saepe in improbos cives hac in re publicā esse usurpatum recordatur,
Cic. Cat. 4, 4, 7:conclusio, quā credo usuros veteres illos fuisse, si jam nota atque usurpata res esset,
id. Or. 51, 169:id nunc jure imperii nostri quotannis usurpatum,
id. Verr. 2, 5, 20, § 51; consolationes, a sapientissimis viris usurpatae, id. Fam. 5, 16, 3:paucas tribus ad usurpandam libertatem vocare,
id. Agr. 2, 7, 17:officium, quod semper usurpavi,
id. Lael. 2, 8:quis est, qui C. Fabricii, M'. Curii non um caritate aliquā benevolentiae memoriam usurpet?
who does not cherish the memory of, id. ib. 8, 28:nec patrum nec avorum memoriā quemquam id jus usurpasse,
Liv. 27, 8, 9:solita munia,
Tac. H. 4, 49 fin.:modo comitatem et temperantiam, saepius violentiam ac libidines usurpans,
id. A. 11, 16:otium post labores,
id. ib. 14, 55:nec puduit has vestis usurpare etiam viros,
Plin. 11, 23, 27, § 78:sibi quisque dominorum usurpat servitutem,
Dig. 8, 6, 6, § 1.—With de:sed de hoc post erit usurpandum, cum de poëtis dicemus,
Varr. L. L. 6, § 52 Müll.— Impers.: usurpatum est, it is usual, customary; with a foll. ut, Dig. 50, 13, 1, § 6: quod in quibusdam provinciis usurpatur, Co. 2, 2, 22.—In partic.A.Aliquid oculis, auribus, etc., to take possession or cognizance of, i. e. to perceive, observe, etc., through the senses (ante-class.):B.nec calidos aestus tuimur, nec frigora quimus Usurpare oculis,
Lucr. 1, 301:advenio ex Seleuciā, Macedoniā atque Arabiā, Quas ego neque oculis neque pedibus umquam usurpavi meis,
I have never seen nor set foot in, Plaut. Trin. 4, 2, 4:aliquid sensibus,
Lucr. 4, 975:unde meae usurpant aures sonitum?
Plaut. Cas. 3, 5, 9.—In jurid. lang., to get possession of, to acquire, obtain a thing:2.amissam possessionem ex jure civili surculo defringendo,
Cic. de Or. 3, 28, 110:nec interest is qui usurpaverit (possessionem) dominus sit, necne,
Dig. 41, 3, 5:mercatores, qui de fundis fiscalibus mercari consuerunt, nullam immunitatem solvendi publici vectigalis usurpare possunt,
ib. 39, 4, 9, § 8.— Abscl.: Mucium dicere solitum, lege non isse usurpatum mulierem, quae, cum Kal. Jan. apud virum matrimonii causā esse coepisset, a. d. IIII. Kal. Jan. sequentis usurpatum isset;non enim posse impleri trinoctium, quod abesse a viro usurpandi causa ex XII. tabulis deberet, because, unless absent from him at least three full days of the year, she became subject to him as his wife by prescription,
Gell. 3, 2, 12 sq. Weiss (Herz. legi: non esse usurpatam mulierem); cf. Macr. S. 1, 3, 9; Serv. ad Verg. G. 1, 31; Gai Inst. 1, 111; Gell. 18, 6, 8 sq.—To assume or appropriate unlawfully, to usurp (not ante-Aug.):C.civitatem Romanam usurpantes securi percussit,
Suet. Claud. 25:dominium totius loci,
Cod. Just. 8, 10, 8:cognomina,
Plin. 35, 10, 36, § 71:illicitum collegium,
Dig. 47, 22, 2:cujus jus tyranni quaque usurparunt,
Liv. 34, 32, 2:alienam possessionem,
id. 33, 40, 5:possessionem Armeniae,
Tac. A. 14, 26.—To make use of or be acquainted with under any name, i. e. to name or call, to speak of habitually, adopt, assume in words or speech (cf. nuncupo):Jovem atque Junonem, reliquos, quos fratres inter se agnatosque usurpari atque appellari videmus,
Cic. Univ. 11:soleo saepe ante oculos ponere idque libenter crebris usurpare sermonibus, omnis posse, etc.,
id. Marcell. 2, 5:Graecum verbum usurpavi,
id. Phil. 1, 1, 1:admonet saepe usurpatae Dionysi tyranni vocis, quā, etc.,
Liv. 24, 22, 8:saepe eum usurpasse vocem, multo miserius seni exilium esse,
id. 2, 40, 11:tabulata instituenda sunt: hoc enim nomine usurpant agricolae ramos truncosque prominentes,
Col. 5, 6, 11:C. Laelius, is, qui Sapiens usurpatur,
Cic. Off. 2, 11, 40; Vulg. Deut. 5, 11:cum hoc decere... quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis..cum hoc, inquam, decere dicimus,
speak of, insist on, Cic. Or. 22, 73. -
59 āgnōscō (ad-gn- or ad-n-)
āgnōscō (ad-gn- or ad-n-) nōvī, nitus, ere, to recognize, identify, make out: illa reminiscendo: nomine audito virum, L.: veterem amicum, V.: non agnoscendum os, O.: hominem, Ph.: Augusti laudes, praise appropriate to Augustus, H.: accipio adgnoscoque deos, accept the omen, and discern the hand of the gods, V.: adgnoscunt spolia inter se, i. e. by the spoils identify the dead, V.: Ipse certe agnoscet, will recognize (the picture I drew of him): virtus cum suum lumen agnovit in alio, appreciated.—To declare, recognize, acknowledge as one's own: mihi tantum tribui quantum nec agnosco nec postulo, admit as due to me: quem ille natum non agnorat, at his birth, N.: prolem, O.: me ducem, L.— Pass: cuius (Iovis) oraculo adgnoscor, as his son, Cu.—To acknowledge as true, recognize, assent to, approve: me non esse inopem: facti gloriam: crimen.—With ex, to acquire knowledge by, know through: Deum ex operibus eius: agnosco ex me, from my own experience.—To understand, mark, perceive the meaning of: verbum: gemitum, V.: sonitum, V. -
60 agō
agō ēgī, āctus (old inf pass. agier), ere [1 AG-], to put in motion, move, lead, drive, tend, conduct: bos Romam acta, L.: capellas, V.: pecus visere montīs, H.: ante se Thyum, N.: in exsilium, L.: Iris nubibus acta, borne on, V.: alqm in crucem, to crucify: Illum aget Fama, will carry, H.: quo hinc te agis? whither are you going? T.: se primus agebat, strode in front, V.: capellas potum, V.—Prov.: agas asellum, i. e. if you can't afford an ox, drive an ass. — Pass., to go, march: quo multitudo agebatur, L.: citius agi vellet agmen, march on quicker, L.: raptim agmine acto, L.— Esp., to drive away, carry off, steal, rob, plunder: pecoris praedas, S.; freq. with ferre, to rob, plunder: ferre agere plebem plebisque res, L.: res sociorum ferri agique vidit, L.—To chase, pursue, hunt: apros, V.: cervum, V. — Fig.: dum haec crimina agam ostiatim, track out from house to house: ceteros ruerem, agerem, T.: palantīs Troas, V.—To move, press, push forward, advance, bring up: multa undique portari atque agi, Cs.: vineis ad oppidum actis, pushed forward, Cs.: moles, Cu.: cloaca maxima sub terram agenda, to be carried under ground, L.: cuniculos ad aerarium, drive: per glaebas radicibus actis, O.: pluma in cutem radices egerit, struck deep root, O.: vera gloria radices agit: tellus Fissa agit rimas, opens in fissures, O.: in litus navīs, beached, L.: navem, to steer, H.: currūs, to drive, O.: per agmen limitem ferro, V.: vias, make way, V.: (sol) amicum Tempus agens, bringing the welcome hour (of sunset), H.—To throw out, stir up: spumas ore, V.: spumas in ore: se laetus ad auras Palmes agit, shoots up into the air, V.—Animam agere, to expire: nam et agere animam et efflare dicimus; cf. et gestum et animam ageres, i. e. exert yourself in gesturing and risk your life. — Fig., to lead, direct, guide: (poëmata), animum auditoris, H.— To move, impel, excite, urge, prompt, induce, rouse, drive: quae te Mens agit in facinus? O.: ad illa te, H.: eum praecipitem: viros spe praedae diversos agit, leads astray, S.: bonitas, quae nullis casibus agitur, N.: quemcunque inscitia veri Caecum agit, blinds, H.: quibus actus fatis, V.: seu te discus agit, occupies, H.: nos exquirere terras, V.: desertas quaerere terras agimur, V. — To pursue for harm, persecute, disturb, vex, attack, assail: reginam stimulis, V.: agentia verba Lycamben, H.: diris agam vos, H.: quam deus ultor agebat, O.—To pursue, carry on, think, reflect, deliberate, treat, represent, exhibit, exercise, practise, act, perform, deliver, pronounce: nihil, to be idle: omnia per nos, in person: agendi tempus, a time for action: industria in agendo: apud primos agebat, fought in the van, S.: quae continua bella agimus, are busy with, L.: (pes) natus rebus agendis, the metre appropriate to dramatic action, H.: Quid nunc agimus? what shall we do now? T.: quid agam, habeo, i. e. I know what to do, T.: quid agitur? how are you? T.: quid agis, dulcissime rerum? i. e. how are you? H.: vereor, quid agat Ino, what is to become of: quid agis? what do you mean? nihil agis, it is of no use, T.: nihil agis, dolor, quamvis, etc.: cupis abire, sed nihil agis, usque tenebo, you cannot succeed, H.: ubi blanditiis agitur nihil, O.—Esp., hoc or id agere, to give attention to, mind, heed: hocine agis, an non? are you attending? T.: id quod et agunt et moliuntur, their purpose and aim: qui id egerunt, ut gentem conlocarent, etc., aimed at this: sin autem id actum est, ut, etc., if it was their aim: summā vi agendum esse, ut, etc., L.: certiorem eum fecit, id agi, ut pons dissolveretur, it was planned, N.: Hoc age, ne, etc., take care, H.: alias res agis, you are not listening, T.: aliud agens ac nihil eius modi cogitans, bent on other plans: animadverti eum alias res agere, paid no attention: vides, quam alias res agamus, are otherwise occupied: populum aliud nunc agere, i. e. are indifferent.—To perform, do, transact: ne quid negligenter: suum negotium, attend to his own business: neque satis constabat, quid agerent, what they were at, Cs.: agentibus divina humanaque consulibus, busy with auspices and affairs, L.: per litteras agere, quae cogitas, carry on, N.: (bellum) cum feminis, Cu.: conventum, to hold an assize: ad conventūs agendos, to preside at, Cs.: census actus eo anno, taken, L.— Of public transactions, to manage, transact, do, discuss, speak, deliberate: quae (res) inter eos agi coeptae, negotiations begun, Cs.: de condicionibus pacis, treat, L.: quorum de poenā agebatur, L.— Hence, agere cum populo, of magistrates, to address the people on a law or measure (cf. agere ad populum, to propose, bring before the people): cum populo de re p.—Of a speaker or writer, to treat, discuss, narrate: id quod agas, your subject: bella per quartum iam volumen, L.: haec dum agit, during this speech, H.—In law, to plead, prosecute, advocate: lege agito, go to law, T.: causam apud iudices: aliter causam agi, to be argued on other grounds: cum de bonis et de caede agatur, in a cause relating to, etc.: tamquam ex syngraphā agere cum populo, to litigate: ex sponso egit: agere lege in hereditatem, sue for: crimen, to press an accusation: partis lenitatis et misericordiae, to plead the cause of mercy: ii per quos agitur, the counsel: causas, i. e. to practise law: me agente, while I am counsel: ii apud quos agitur, the judges; hence, of a judge: rem agere, to hear: reos, to prosecute, L.: alqm furti, to accuse of theft. —Pass., to be in suit, be in question, be at stake: non capitis eius res agitur, sed pecuniae, T.: aguntur iniuriae sociorum, agitur vis legum.—To represent, act, perform, of an orator: cum dignitate.—Of an actor: fabulam, T.: partīs, to assume a part, T.: Ballionem, the character of: gestum agere in scena, appear as actors: canticum, L. — Fig.: lenem mitemque senatorem, act the part of, L.: noluit hodie agere Roscius: cum egerunt, when they have finished acting: triumphum, to triumph, O.: de classe populi R. triumphum, over, etc.: ex Volscis et ex Etruriā, over, etc., L.: noctu vigilias, keep watch: alta silentia, to be buried in silence, O.: arbitria victoriae, to exercise a conqueror's prerogative, Cu.: paenitentiam, to repent, Cu.: oblivia, to forget, O.: gratias (poet. grates) agere, to give thanks, thank: maximas tibi gratias: alcui gratias quod fecisset, etc., Cs.: grates parenti, O. — Of time, to spend, pass, use, live through: cum dis aevom: securum aevom, H.: dies festos, celebrate: ruri vitam, L.: otia, V.: quartum annum ago et octogesimum, in my eightyfourth year: ver magnus agebat orbis, was experiencing, V.— Pass: mensis agitur hic septimus, postquam, etc., going on seven months since, T.: bene acta vita, well spent: tunc principium anni agebatur, L.: melior pars acta (est) diei, is past, V. — Absol, to live, pass time, be: civitas laeta agere, rejoiced, S.—Meton., to treat, deal, confer, talk with: quae (patria) tecum sic agit, pleads: haec inter se dubiis de rebus, V.: Callias quidam egit cum Cimone, ut, etc., tried to persuade C., N.: agere varie, rogando alternis suadendoque coepit, L.—With bene, praeclare, male, etc., to deal well or ill with, treat or use well or ill: praeclare cum eis: facile est bene agere cum eis.— Pass impers., to go well or ill with one, be well or badly off: intelleget secum esse actum pessime: in quibus praeclare agitur, si, etc., who are well off, if, etc.—Poet.: Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur, will be treated, V.— Pass, to be at stake, be at hazard, be concerned, be in peril: quasi mea res minor agatur quam tua, T.: in quibus eorum caput agatur: ibi rem frumentariam agi cernentes, L.: si sua res ageretur, if his interests were involved: agitur pars tertia mundi, is at risk, O.: non agitur de vectigalibus, S.—Praegn., to finish, complete, only pass: actā re ad fidem pronius est, after it is done, L.: iucundi acti labores, past: ad impediendam rem actam, an accomplished fact, L.— Prov.: actum, aiunt, ne agas, i. e. don't waste your efforts, T.: acta agimus: Actum est, it is all over, all is lost, T.: iam de Servio actum rati, L.: acta haec res est, is lost, T.: tantā mobilitate sese Numidae agunt, behave, S.: ferocius agunt equites, L.: quod nullo studio agebant, because they were careless, Cs.: cum simulatione agi timoris iubet, Cs.—Imper. as interj, come now, well, up: age, da veniam filio, T.: en age, rumpe moras, V.: agite dum, L.: age porro, tu, cur, etc.? age vero, considerate, etc.: age, age, iam ducat: dabo, good, T.: age, sit ita factum.* * *agere, egi, actus Vdrive, urge, conduct; spend (time w/cum); thank (w/gratias); deliver (speech)
См. также в других словарях:
Make Sure You're Home for Christmas — Studio album by Joe Released … Wikipedia
Through the Looking Glass (Angel) — Through the Looking Glass Angel episode Episode no. Season 2 Episode 21 Directed by Tim Minear Written … Wikipedia
Make (software) — make Original author(s) Stuart Feldman Initial release 1977 Type build automation tool In software development, Make is a utility that automatically builds executable programs and libraries from source code by rea … Wikipedia
Make Mine Music — Original theatrical release poster Directed by Jack Kinney Clyde Geronimi Hamilton Luske Joshua Meador … Wikipedia
Make It wit Chu — Single by Queens of the Stone Age from the album Era Vulgaris Released … Wikipedia
Through the fire and flames — Saltar a navegación, búsqueda «Through the Fire and Flames» Sencillo de DragonForce del álbum Inhuman Rampage Publicación 3 de octubre de 2006 Formato … Wikipedia Español
Make You Mine (Nina song) — Make You Mine Single by Nina from the album Smile Released December 2003 Genre Pop, R B, hip hop … Wikipedia
Through the Rain — «Through the Rain» Сингл … Википедия
Make the Grade — Format Children s game show Presented by Lew Schneider (1989 1990) Robb Edward Morris (1991) Narrated by Maria Milito Country of origin United States … Wikipedia
Make Love Like a Man — Single by Def Leppard from the album Adrenalize B side Miss You in a Heartbeat Action … Wikipedia
Make the Road by Walking — Studio album by Menahan Street Band Released October 14, 2008 … Wikipedia