get+set!

* * *

1. (= przywrócić zdolność ruchu) set in motion, set going; rozruszać kości pot. get some exercise.

2. (= uruchomić) start; ( silnik) start, ignite.

3. pot. (= ożywić) liven up, perk up.

1. (rozluźnić rękę, nogę) loosen up; ( po długim okresie bezczynności) get some exercise.

2. pot. (= ożywić się) liven up, perk up.

* * *

1. (zakład, pracownia) workshop; warsztat artystyczny przen. technique; warsztat pracy przen. field of activity; warsztat samochodowy garage; warsztat naprawczy repair shop.

2. ( stół) workbench, banker; mieć coś na warsztacie be working on sth; wziąć coś na warsztat set l. get to work on sth.

3. ( spotkanie szkoleniowe) workshop.

- wyjść z domu to go out

- wyjść na spacer to go for a walk

- wyjść do miasta to go to town

- rano wyszła po zakupy in the morning she went shopping

- strajkujący wyszli na ulicę the strikers took to the streets

- wyjść/wychodzić z portu to set sail

- z tej szkoły wyszło wielu mądrych ludzi many clever people have come out of this school

- żyły wyszły mu na czoło his veins showed on his forehead

- oczy wyszły mu na wierzch his eyes bulged

- słońce wyszło zza chmur the sun came out from behind the clouds

- wyjść z wojska to leave the army

- wyjść ze szpitala/z więzienia to be released from hospital/prison

- wyjść na wolność to be set free, to be released

- wyjść z tarapatów to get oneself out of trouble

- wyjść cało z katastrofy/niebezpieczeństwa to come out of a catastrophe/dangerous situation unscathed a. unharmed

- wyjść z długów to get out of debt

- ta plotka wyszła od niego it was him that started this rumour

- inicjatywa wyszła od pracowników the initiative came from the workers

- okna wychodzą na południe/na ogród the windows face south/overlook the garden

- pismo wychodzi co kwartał the magazine is published quarterly

- to dzieło wyszło spod ręki Matejki this masterpiece is by Matejko

- z materiału wyszły dwie zasłony there was enough fabric for two curtains

- nic mu w życiu nie wychodziło nothing worked out for him

- robota dobrze wyszła the job came out well

- dobrze/źle wychodzić na zdjęciu a. fotografii to photograph well/badly, to take a good/bad photograph

- co z tego wyjdzie? what will come of this?

- na jedno wychodzi it’s all the same

- to ci wyjdzie na zdrowie it’ll do you good, you’ll be all the better for it

- wychodzi na to, że… it looks that…

- nic nie wyszło z naszych starań/wysiłków all our efforts came to nothing

- wszystkie włosy wyszły mu w czasie choroby he lost all of his hair during the illness

- wyjść w piki to play a spade

- wyjść na ostatnią prostą to come into the home a. final stretch

■ wyjść na prostą ≈ to be home and dry

- bokiem mi/nam to wychodzi pot. I am/we are fed up with it

- nie móc wyjść z podziwu/z osłupienia/ze zdumienia to be astounded a. flabbergasted

- nie wychodzić od kogoś a. z czyjegoś domu to virtually live in sb’s home

- nie wychodzić z czegoś pot. (o ubraniu) to be forever a. always wearing sth

- wychodzić poza coś a. ramy czegoś to extend a. reach beyond sth

- wychodzić z roli środ. to go out of character

- wyjść na błazna a. głupca to make a fool of oneself

- wyjść z formy to be a little rusty

- wyjść z obiegu/z mody/z użycia to go out of circulation/fashion/use

- wyjść z siebie to lose one’s temper

- wyjść z wprawy to be out of practice

- wyjść z założenia to make an assumption

- wyjść za mąż a. za kogoś to marry sb

- wyszło szydło z worka the truth has come out

- kurtka nabijana ćwiekami a studded jacket

■ mieć ćwieka (w głowie) pot. not to be able to get sth out of one’s mind

- wybić komuś ćwieka z głowy pot. to get sb to stop thinking about sth

- zabić komuś ćwieka (w głowę) pot. to set sb thinking; to get sb worried pot.

* * *

* * *

Gen. -a

1. (= gwódź) tack, clout nail; zabić komuś ćwieka w głowę l. łeb baffle sb; mieć ćwieka w głowie have a bee in one's bonnet; wybić komuś ćwieka z głowy get sth out of sb's head, dissuade sb from doing sth.

2. ( w szewstwie) hobnail.

3. bud. gallet.

* * *

Gen.pl. nóg

1. (= kończyna dolna) leg; do nogi! here!, come!; w nogi! run!; do nogi broń! ground arms!; kula u nogi ball and chain, albatross; do góry nogami upside down; na jednej nodze (= szybko) on the double; co sił w nogach as fast as one's legs can carry one; ktoś kuty na cztery nogi a sly old fox; brać nogi za pas take to one's heels; bronić się przed czymś rękami i nogami fight sth tooth and nail; być (od rana) na nogach to be one one's feet (all day); być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; dać nogę pot. make tracks; iść noga za nogą walk at a snail's pace; lecieć l. padać z nóg be on one's last legs; mieć iksowate nogi be bowlegged; nakryć się nogami pot. (= przewrócić się) take a tumble, fall head over heels; poczuć grunt pod nogami feel on solid ground; tracić grunt pod nogami be out of one's depth; podstawić komuś nogę trip sb up; postawić kogoś na nogi get l. put sb on his l. her feet; powłóczyć nogami shuffle one's feet; przewrócić coś do góry nogami (= rozrzucić bezładnie) turn sth upside down; rzucać komuś kłody pod nogi put a spoke in sb's wheel; stanąć na nogi l. nogach (= dorobić się) stand on one's feet (again); (= wyzdrowieć) get back on one's feet; ściąć kogoś z nóg knock sb off his l. her feet; traktować kogoś per noga żart. not give sb an ounce of respect; wstać lewą nogą get up on the wrong side of the bed; wyciągać nogi pick up one's pace; wyciągnąć nogi (= umrzeć) kick the bucket; wybić co do nogi kill every last one; choroba ścięła go z nóg he was off his feet with an illness; moja noga tu więcej nie postanie I'll never set foot here again; noga mu się powinęła (= przewrócił się) he tripped over himself; (= popełnił błąd) he slipped up; nie czuję nóg my legs are failing me.

2. (= stopa) foot.

3. ( część sprzętu) foot; w nogach łóżka at the foot of the bed.

4. pot. (= niedołęga) twerp, goof; noga z chemii sb hopeless at chemistry.

* * *

* * *

Acc. siebie l. się Gen. siebie Dat. i Loc. sobie Ins. sobą

1. (identyczność, t. siebie samego) oneself; iść przed siebie walk straight on l. ahead; spojrzeć za siebie look back; spojrzenie za siebie backward glance; pozostawić l. zostawić coś za sobą leave sth behind; czuj się jak u siebie (w domu) make yourself at home; u siebie sport ( o meczu) home; chodzą ze sobą od trzech miesięcy they've been seeing each other for the past three months; chodzić ze sobą date; (zwł. w okresie narzeczeństwa) court; zabierać kogoś/coś ze sobą take sb/sth with sb l. along; zabrała ze sobą wszystko, co tylko można sobie wyobrazić she took along everything but the kitchen sink; coś nie ma przed sobą przyszłości there's no future in l. for sth; masz przed sobą wspaniałą przyszłość you've got a great future ahead of you; chcę mieć to za sobą I want to get it over; mieć najgorsze za sobą be over the hump; mieć za sobą najtrudniejszą część czegoś break the back of sth; mieć najlepsze lata za sobą be past one's prime, be over the hill; mieć za sobą daleką drogę (bardzo się zmienić, dojrzeć itp.) t. dosł. have come a long way; nieść l. pociągać za sobą involve, imply, entail; porwać za sobą (zwł. tłum) carry; spalić za sobą mosty burn one's bridges l. boats (behind one); zamknij za sobą drzwi shut l. close the door behind l. after you; dochodzić do siebie po czymś recover from sth; brać coś do siebie ( uwagi) take sth personally; przyciągnąć kolana do siebie draw up one's knees; przytulić kogoś do siebie hug sb; zapraszać kogoś do siebie ask sb round, ask sb to come to one's place; zrazić l. zniechęcać kogoś do siebie antagonize sb, disaffect sb; wyjść z siebie blow l. pop one's cork, be beside o.s.; wykrztuś l. wyrzuć l. wyduś to z siebie! (= powiedz to) spit it out!; wylewać z siebie żale pour out one's sorrows; wypruwać z siebie żyły sweat blood, sweat one's guts out; zadowolony z siebie self-complacent, self-satisfied; zrobić z siebie durnia make an idiot l. ass of o.s.; zrobić z siebie pośmiewisko make o.s. a laughing stock; być z siebie dumnym be proud of o.s.; robić z siebie głupka play the fool; robić z siebie widowisko make an exhibition l. a spectacle of o.s.; samemu z siebie ( zrobić coś) by o.s.; samo z siebie by itself, per se; zostawiać coś po sobie leave sth as one's legacy; cel sam w sobie an end in itself; łączyć w sobie (zwł. cechy) combine; mieć w sobie to coś (trudną do zdefiniowania cechę, która dodaje atrakcyjności) have this something; mieścić w sobie contain, hold; ona ma w sobie trochę snobizmu she's somewhat of a snob; przemóc w sobie dumę swallow one's pride; rzecz sama w sobie thing-in-itself, noumenon; sprzeczność sama w sobie a contradiction in terms; zamknięty w sobie indrawn, introvert, withdrawn; zebrać się w sobie pull o.s. together, get a grip on o.s.; mieć coś przy sobie have sth on l. about sb; nie mam przy sobie pieniędzy I have no money on me; ręce przy sobie! (keep your) hands off!; sam sobie jesteś winien it is your own fault, you only have yourself to blame; sami sobie pieczemy chleb we bake our own bread; wmówić sobie, że... kid o.s. (into believing) that...

2. (wzajemność, t. siebie wzajemnie) each other, one another; dzielić (pomiędzy siebie) (koszt, dochód) split; wyjaśnić sobie wszystko get l. put l. set things straight; wyjaśnijmy sobie jedną rzecz let's have l. get one thing clear; mówić sobie po imieniu be on first name terms with each other; przypadli sobie do gustu they took (a) fancy l. liking to each other; dalej od siebie farther away from each other l. one another; bliżej siebie closer to each other l. one another.

* * *

* * *

1. (= odsuwać, uprzątać) remove; do away ( coś with sth) get rid ( coś of sth) clear (kogoś/coś skądś sb/sth from sth); usunąć kogoś (np. z baru) take sb away, get rid of sb; usunąć kurz remove dust, dust; usunąć coś na bok set sth aside; usunąć kogoś z boiska sport bench sb, send sb off the field; usuwać kogoś/coś w cień put sb/sth in the shade.

2. (= likwidować) remove, do away with; ( plamę) remove, get rid of; ( błędy) delete, emend; ( usterkę) repair; eliminate; ( z tekstu) blank (out); ( program komputerowy) uninstall; techn. (zwł. wierzchnią warstwę czegoś) ablate; ( niepożądane treści) expurgate; ( złe nawyki) weed out.

3. (= ewakuować) remove, evacuate.

4. (= zwalniać, odprawiać) dismiss, remove, oust (sb) ( z czegoś from sth); (z organizacji, ze szkoły) expel; ( przeszkody) sweep away; ( wątpliwości) resolve.

5. (= wyciągać z organizmu) remove; ( ząb) pull, extract, draw; ( płód) abort; usuwać ciążę have an abortion.

1. (= odsuwać się) step aside, draw back; proszę się usunąć z drogi clear the way, please; usunąć się z drogi get out of the way; withdraw ( skądś from a place); leave ( skądś a place).

2. (= zaprzestawać działalności, wycofywać się) step down, retire; usunąć się ze stanowiska give up l. resign a post; usunąć się w cień take a back seat, efface o.s., keep a low profile.

3. (= osuwać się) sink; grunt usunął się komuś spod nóg the ground gave way under sb's feet.

* * *

wdaję wdajesz, wdawaj, wdadzą

1. (= brać udział) get involved; wdać się w bójkę get into a fight; wdać się w romans z kimś have an affair with sb; wdać się w kłótnię fall l. get into an argument.

2. (= wnikać) go into; nie wdając się w szczegóły without going into detail(s).

3. pot. (= zadawać się) associate l. mingle with; wdać się w złe towarzystwo fall into bad company, consort with shady people.

4. ( o infekcji) set in.

- mieć dużo pracy to have a lot of work (to do)

- jest jeszcze dużo pracy there’s still a lot of work to be done

- zabrać się a. wziąć się do pracy to set to a. get down to a. go to work

- przykładać się do pracy to apply oneself to one’s work

- przerwać pracę (zastrajkować) to come out a. go (out) on strike

- włożyć w coś wiele pracy to put a lot of work into sth

- dojść do majątku (własną) pracą to get wealthy through one’s own efforts

- wszystko osiągnął ciężką pracą he owes everything to his own hard work

- cała jego praca poszła na marne all his work came to naught a. went down the drain pot.

- (jego) praca nad filmem/nową rolą (his) work on a film/a new role

- praca przy a. na komputerze/taśmie work on the computer/the production line

- praca z dziećmi upośledzonymi umysłowo work with mentally handicapped children

- praca z młodzieżą youth work

- praca fizyczna physical work, manual labour

- praca umysłowa (urzędnicza) white-collar work; (intelektualna) intellectual work

- praca zarobkowa paid work, gainful employment

- praca badawcza research work

- praca społeczna voluntary a. community work

- praca polityczna political activity

- praca charytatywna charity work

- praca papierkowa paperwork

- praca niewolnicza slave labour

- praca ponad siły superhuman work

- praca zespołowa team work

- praca w grupach group work

- praca wykonywana z zamiłowaniem a labour of love

- człowiek pracy a working man

- świat pracy the working classes, the world of work

- narzędzia pracy tools; przen. the tools of the trade

- nawał a. ogrom pracy pressure of work

- podział pracy Ekon. the division of labour

- tempo pracy the pace of work

- wypadek przy pracy an accident at work; an industrial accident; przen. a mishap; a slip-up pot.

- mieć pracę to be in work, to have a job

- nie mieć pracy to be out of work a. out of a job

- szukać pracy to look a. to be looking for work a. a job, to job-hunt

- iść do pracy (zacząć zarabiać) to begin a. start work

- rozpoczynać/kończyć pracę to begin a. start/finish work

- dostać/stracić pracę to get/lose a job

- zmienić pracę to change jobs

- żyć z pracy własnych rąk to earn one’s living by honest work

- dać komuś pracę to give sb work a. a job

- zwolnić kogoś z pracy to give sb (their) notice, to dismiss sb

- podziękować komuś za pracę to let sb go euf.

- praca w pełnym/niepełnym wymiarze godzin a full-time/a part-time job

- praca w systemie zmianowym shift work

- praca etatowa/stała a permanent/a steady job

- praca dorywcza (fizyczna) an odd job, casual work; (biurowa) a temping job

- praca sezonowa seasonal work

- praca sezonowa przy zbiorze truskawek seasonal work as a strawberry picker

- praca wakacyjna a holiday job

- praca dodatkowa an extra job

- praca na akord piecework

- praca zlecona a. na zlecenie contract work

- dorabiał do pensji pracami zleconymi he supplemented his income with contract work

- praca na własny rachunek self-employment

- praca zawodowa career

- praca zawodowa przy domowym terminalu telecommuting

- praca z utrzymaniem a live-in job, work with bed and board

- dobrze płatna praca a well-paid job

- ciągłość pracy continuity of employment

- staż pracy seniority, length of service

- długi/krótki staż pracy long/short service

- czas pracy working time a. hours

- ruchomy czas pracy flexitime

- skrócony czas pracy short time

- dzień pracy a working day

- dzień wolny od pracy a holiday

- godziny pracy (pracownika) working hours; (biura, sklepu) business hours

- miejsce pracy work(place)

- tworzenie nowych miejsc pracy job creation

- rynek pracy the labour market

- zakład pracy workplace

- umowa o pracę contract of employment, employment contract

- nagroda za 10 lat pracy a bonus for 10 years of service

- być w pracy to be at work

- pójść/przyjść do pracy to go/come to work

- jeszcze nie wrócił (do domu) z pracy he’s not home from work yet

- ona zawsze spóźnia się do pracy she’s always late for work

- nie dzwoń do mnie do pracy don’t phone me at work

- koledzy/koleżanki z pracy colleagues from work, fellow workers, workmates

- nieobecność w pracy absence from work

- praca monograficzna a monograph

- praca źródłowa a study based on sources a. on source materials

- praca o muzyce/sztuce a. na temat muzyki/sztuki a work on a. about music/art

- praca z (zakresu a. dziedziny) genetyki a work on genetics

- napisać/ogłosić pracę z zakresu fizyki to write/publish a paper on physics

- wystawa prac młodych artystów an exhibition of work(s) by young artists

- na konkurs zgłoszono 20 prac there were 20 entries for the competition

- praca domowa homework

- odrabiać pracę domową to do homework

- zadać uczniom pracę domową to give pupils homework a. an assignment US

- praca klasowa a class test

- praca semestralna a term a. an end-of-term paper

- praca egzaminacyjna an examination paper a. script

- praca dyplomowa/magisterska a Bachelor’s dissertation/a Master’s dissertation a. master’s thesis

- praca doktorska/habilitacyjna a doctoral/a postdoctoral dissertation

- praca pisemna z języka polskiego a Polish essay

- poprawiać prace studentów to mark students’ work

- praca serca the action of the heart

- zatrzymanie pracy serca cardiac arrest

- praca mięśni the work of the muscles

- praca nerek the functioning of the kidneys

- praca nóg Sport footwork

- praca umysłu ludzkiego the workings of the human mind

- praca maszyny/silnika the work a. operation of a machine/an engine

- praca bez zakłóceń smooth running

- tryb pracy (urządzenia) a mode

- sterowanie pracami job control

- język sterowania pracami job control language

- kolejka prac a job queue

- jednostka pracy unit of work

- prace badawcze/badawczo-rozwojowe research/research and development work

- prace przygotowawcze/wykończeniowe preparatory/completion work

- prace murarskie/transportowe masonry a. bricklaying work/transport

- prace remontowe/restauracyjne repair/restoration work

- prace polowe/żniwne work in the field/harvesting

- prace budowlane building work(s)

- prace ziemne earthworks

- prace budowlane jeszcze trwają the building work is still going on a. in progress

- □ praca mechaniczna Techn. mechanical work także przen.

- praca nakładcza outwork

- praca nieprodukcyjna Ekon. non-productive labour

- praca organiczna Hist. ≈ organic work (a programme of economic and cultural development, launched by the Polish positivists)

- praca produkcyjna Ekon. productive labour

- praca u podstaw Hist. ≈ work at the grass roots (a programme of spreading literacy and popularizing science among the masses, launched by the Polish positivists)

- prace domowe housework

- prace ręczne Szkol. handicrafts

■ praca benedyktyńska książk. painstaking work

- praca herkulesowa a Herculean task

- praca syzyfowa książk. Sisyphean task a. labours

- cześć pracy! pot. (pożegnanie) cheerio! pot.; (powitanie) howdy! US pot.

- bez pracy nie ma kołaczy przysł. no gains without pains

- cierpliwością i pracą ludzie się bogacą przysł. all things come to those who wait przysł.

- jaka praca, taka płaca przysł. ≈ you only get paid for what you do

- żadna praca nie hańbi przysł. ≈ honest work is nothing to be ashamed of

- praca nie zając, nie ucieknie pot. work can wait

- znów się wdał w jakąś awanturę he got himself into yet another row

- wdała się w romans z żonatym mężczyzną she got involved (in an affair) with a married man

- wdać się w złe towarzystwo to get into bad company

- wdała się w matkę she takes after her mother

- w domu wdały się mole the house became infested with (clothes) moths

* * *

- ustawiać się

* * *

1. (= umieszczać) place, put (up).

2. (= porządkować, rozstawiać) arrange, place; ustawiać coś na czymś stand sth on sth; ustawić książki na półce put the books on the shelf; ustawiać wojsko w szeregu wojsk. draw up l. form a column of troops; ustawiać w szyk bojowy ( wojsko przed bitwą) embattle, deraign; ustawić kogoś/coś w szeregu bring sb/sth into line; ustawić w rzędzie row; ustawiać w snopki shock.

3. (= montować) set, raise, erect; ( rusztowanie) mount; ( namiot) pitch; ustawiać dekoracje teatr set stage.

4. (= regulować) adjust, readjust; (mechanizm, zegar) set; ustawiać ostrość lunety/mikroskopu/kamery focus a telescope/microscope/camera; chir. ( złamanie) reset; mot. ( rozrząd) time.

5. pot. (= komenderować, brać w karby) curb, bring under control; ustawić odpowiednio sprawę angle the matter; ustawiać kogoś finansowo set sb up; ustawić mecz fix a match.

1. (= stawać w określonym porządku) range o.s., draw up in a line, form ranks.

2. pot. (= urządzać się, stwarzać sobie odpowiednią sytuację życiową) get settled in life.

* * *

* * *

wprawić pf.

1. (= osadzać) set, fix, mount.

2. (= wywoływać coś) bring about; set, put; wprawiać kogoś w dobry nastrój put sb in a good mood; wprawiać kogoś w zakłopotanie embarrass sb; wprawiać w ruch set in motion.

3. (= przyzwyczajać) train, accustom; wprawiać dzieci do sprzątania po sobie accustom children to cleaning up after themselves.

wprawić się pf.

1. (= nabierać wprawy) get practice ( w czymś in sth).

2. (= doprowadzać się do jakiegoś stanu) put o.s. in; wprawiać się w dobry humor put o.s. in a good mood.

- zacinać się

* * *

1. (= ranić czymś ostrym) cut.

2. (= smagać) whip, lash.

3. (= ściskać) clench, set; zacinać zęby przen. clench l. set one's teeth.

zaciąć się pf.

1. (= kaleczyć się) cut o.s.

2. (o zamku, karabinie, drzwiach) jam; (= utknąć, nie dać się otworzyć, poruszyć) (np. o drzwiach, szufladzie) get l. be stuck, stick.

3. pot. (= jąkać się) stumble ( na czymś over sth).

4. (= upierać się) persist ( w czymś in sth); zaciąć się w gniewie persist in one's anger.

- postawić szklankę/wazon na stole to put a glass/a vase on the table

- postawić dziecko na podłodze to put a child down on the floor

- postawić zupę na gazie to put the soup on the stove

- postawić wodę na herbatę to boil some water for tea

- postawić przed kimś miskę zupy to put a bowl of soup in front of sb

- postawić nogę na krześle to put one’s foot on a chair

- postawić kilka kroków to make a. take a few steps

- gdzie mogę postawić samochód? where can I park my car?

- postawić przewróconą ławkę/lampkę to set a bench/lamp upright again

- pies postawił uszy the dog pricked (up) its ears

- postawić kogoś na nogi to stand sb on their feet; przen. to have sb back on their feet

- postawić komuś pomnik to put up a monument to sb

- postawić kogoś na czele oddziału/armii to place sb in command of an army/unit

- wysoko postawiona osoba a highly-placed person

- postawić kogoś na warcie to post sb on guard

- postawił dwóch ludzi przy drzwiach he posted two people at the door

- postawić kogoś na bramce/obronie to put sb in goal/defence

- postawić ucznia w kącie to make a student stand in the corner (as punishment)

- postawić kogoś w trudnej/niewygodnej sytuacji [osoba, wydarzenie] to put sb in a difficult/an awkward situation

- postawić kogoś w niekorzystnym świetle [wydarzenie, oskarżenie] to put sb in a bad light

- postawić kogoś przed dylematem/poważnym problemem to present sb with a dilemma/serious problem

- postawić kogoś przed faktem dokonanym to present sb with a fait accompli

- postawić przedsiębiorstwo w stan likwidacji to put a company into liquidation

- postawić załogę w stan gotowości to put the crew on alert

- postawić kogoś w stan oskarżenia to bring charges against sb

- postawić kogoś przed sądem to bring sb to court

- postawić kropkę na końcu zdania to put a full stop at the end of a sentence

- postawił mi piątkę z dyktanda he gave me an A for a spelling test

- postawić komuś zarzuty to bring charges against sb

- postawić przed kimś trudne zadanie to set sb a difficult task

- postawić sobie ambitne cele to set oneself ambitious goals

- postawić sobie za cel zrobienie czegoś to make doing sth one’s goal

- postawił sobie za punkt honoru wszystko zrobić samemu he made it a point of honour to do everything alone

- postawić bezpieczeństwo/zdrowie na pierwszym miejscu to put safety/health first

- postawić kogoś/coś komuś za przykład a. wzór to cite sb/sth as a role model for sb

- postawmy sprawę jasno let’s make things clear

- postawić komuś horoskop to read sb’s horoscope

- postawić coś komuś to stand sb sth

- postawić na konia/numer/kolor to place a bet on a horse/number/colour

- postawić 100 złotych na konia to bet 100 zlotys on a horse

- postawić wszystko na jedną kartę przen. to stake everything on one card

- postawić na niewłaściwego konia przen. to back the wrong horse

- postawiliśmy na ciebie we are counting on you

- postawiliśmy na rozwój turystyki we focused on the development of tourism

- postawić się w czyimś położeniu to put oneself in sb’s shoes

- chciał się postawić i urządził wielkie przyjęcie he wanted to show off, so he gave a big party

■ postawić komuś głos Muz. to train sb’s voice

- postawić na swoim to get what one wants

- nikt nie potrafi precyzować swych myśli lepiej od niego no-one is as precise in expressing his thoughts as he is ⇒ sprecyzować

* * *

biorę bierzesz

1. (= chwytać, ściskać rękami) brać się za głowę take one's head in one's hands; brać się w garść collect o.s. l. one's wits; brać się za ręce hold each other's hand; brać się pod ręce link arms; brać się w ramiona lock each other in their arms; brać się z czymś/kimś za bary wrestle with sth/sb; brać się za łby pot. start a fight.

2. (= zabierać się do) get (down) to ( sth); start, begin; brać się do jedzenia start eating; brać się do pracy l. roboty get to work; brać się do pióra take pen to paper.

3. (= zdobywać się na coś) brać się na sposób find a way; brać się na odwagę muster up one's courage.

4. (= pochodzić) come from ( sth); skąd się biorą dzieci? where do babies come from?; skąd się biorą trzęsienia ziemi? what causes earthquakes?; skąd się u ciebie biorą takie myśli? where do you get such ideas?

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- mieszkali blisko parku they lived near the park

- dzieci bawiły się blisko the children were playing nearby

- nie podchodź za blisko don’t come too close a. near

- dom był już blisko we/they were already close to home

- stąd masz/jest już blisko it’s not far from here

- mieszkać blisko od szkoły to live close to school a. near the school

- sklep jest blisko od stadionu the shop is close to a. near the stadium

- mam blisko od a. do dworca, więc nie jeżdżę samochodem I live close to the station, so I don’t go by car

- stałem blisko płotu I was standing near a. by the fence

- stoisz zbyt blisko urwiska you’re too close to a. near to the precipice

- siedział blisko niej he was sitting right up close to her

- sędzia był blisko akcji the referee was on the spot

- z rynku było wszędzie blisko the market place was centrally located

- przez las jest blisko nad jezioro/na plażę it’s close to the lake/beach when you go through the forest

- stąd jest znacznie bliżej it’s much nearer from here

- tędy jest/będzie/masz bliżej that way it’s quicker/it’ll be quicker

- chciała mieszkać bliżej córki she wanted to live closer to her daughter

- podszedł bliżej, żeby lepiej zobaczyć he went up closer to get a better look

- tłum był coraz bliżej the crowd was drawing closer a. nearer

- jak najbliżej as close a. near as possible

- budynek położony najbliżej rzeki the building standing closest to the river

- blisko osadzone oczy close-set eyes

- jesień już blisko autumn’s not far off

- święta już coraz bliżej Christmas/Easter is approaching fast a. getting closer and closer

- było blisko północy, gdy usłyszał krzyki it was close on a. just before midnight when he heard the screams

- im było bliżej jego przyjazdu, tym stawała się niecierpliwsza the closer it got to his visit, the more impatient she became

- wpółpracować z kimś blisko to work closely a. in close cooperation with sb

- zetknąłem się z nim blisko na studiach I came into close contact with him at university

- być z kimś blisko to be (very) close to sb, to be on close/intimate terms with sb

- w dzieciństwie byłyśmy ze sobą a. byłam z nią blisko we were close childhood friends/I was a close childhood friend of hers

- przyjaźnić się blisko z kimś to be sb’s close a. intimate friend

- zaprzyjaźnić się z kimś bliżej to form a. forge a close friendship with sb

- blisko związany z kimś/z czymś closely connected/linked with sb/sth

- świadek był blisko powiązany z oskarżonymi the witness had close links with a. was closely linked with the accused

- ta historia jest blisko związana z wydarzeniami sprzed roku this story is closely related to a. connected with the events of last year

- blisko spokrewniony closely related

- ludzie, którzy są blisko prezydenta people who are close to the president

- był blisko pięćdziesiątki he was almost a. approaching fifty

- bliżej jej do czterdziestki niż do trzydziestki she’s closer to a. nearer thirty than forty

- było już całkiem blisko do zwycięstwa we/they were on the verge of victory

- jesteś blisko prawdy you’re close to a. not far from the truth

- byłem blisko ich spraw I knew a lot about their affairs a. lives

- blisko godzinę/tydzień/rok close on a. nearly an hour/a week/a year

- blisko połowa/sto osób nearly half the people/close on a. nearly a hundred people

- blisko pięć milionów close on a. nearly five million

- miał blisko 50 lat he was almost a. approaching fifty

- znamy się blisko 20 lat we’ve known each other for close on a. almost twenty years

- wrócił po blisko dwuletnim pobycie za granicą he came back after almost a. nearly two years abroad

- poznać kogoś bliżej to get to know sb better

- zapoznać się bliżej ze sprawą/z zagadnieniem/z dokumentami to take a closer look at a. become better acquainted with the matter/problem/documents

- bliżej nieznany/nieokreślony unidentified/undefined

- mówili o sprawach bliżej mi nieznanych they were talking about things I knew very little about

- wyjechał na czas bliżej nieokreślony he went away for an indefinite period of time

- z bliska widać, że… from close up you can see that…

- dopiero z bliska dostrzegła, jak bardzo się zestarzał it was only (from) close up that she noticed how he had aged

- oglądał z bliska każdy bibelot he examined a. inspected every trinket closely

- znać się/poznać się z bliska (z kimś) to know/get to know (sb) well a. closely

- przyjrzeć się z bliska czemuś to take a good a. close a. closer look at sth

- dać komuś coś to give sth to sb, to give sb sth

- dać napiwek to give a tip

- dać zaliczkę to leave a. put down a deposit

- na urodziny rodzice dali mi encyklopedię my parents gave me an encyclopedia for my birthday

- dała mi to zdjęcie na pamiątkę she gave me this photo as a memento

- dał nam paczkę dla ojca he gave us a parcel for Father a. our father

- prosiłam, ale nie dał mi ani grosza I asked him, but he didn’t give me a penny

- w zamian za pocztówki dał mi serię znaczków in exchange for the postcards he gave me a series of stamps

- dużo/wszystko bym dał za pewność, że sprawa zostanie załatwiona I’d give a lot/anything to be sure that things will be settled okay

- dać z siebie wszystko to do one’s utmost, to give one’s all

- daj mi rękę give me your hand

- daj (mi) gazetę/nożyczki/sól pass (me) the newspaper/scissors/salt

- daj mi chleb (całość) pass (me) the loaf, will you?

- daj mi chleba (trochę) pass me some bread, will you?

- lekarz dał mi antybiotyki pot. the doctor gave me some antibiotics

- dać komuś zastrzyk pot. to give sb an injection

- dajcie mi tu Malinowskiego pot. get Malinowski in here pot.

- daj mi ojca do telefonu pot. put your father on, will you? pot.

- dawać przykłady to give examples

- dać komuś swój adres/telefon to give sb one’s address/phone number

- dać komuś kwaterę to give sb a room

- dać komuś nocleg to give sb a room for the night

- ojciec dał mi samochód na cały dzień Dad let me have the car for the whole day

- dać komuś jeść/pić to give sb something to eat/drink

- dać komuś okazję do czegoś to give sb a chance a. opportunity to do sth

- dać komuś pracę to give sb a job

- studia dają możliwość lepszej pracy higher education gives you the chance of a better job

- to stanowisko daje pewne przywileje the post gives you a. offers certain privileges

- jej zachowanie dało powód do wielu plotek her behaviour gave rise to many rumours

- festiwal daje (artystom) okazję wybicia się the festival gives artists the chance to make a name for themselves

- biegacz nie dał szans rywalom the runner didn’t give his rivals a chance

- dałem jej czas do namysłu I gave her some time to think it over

- dane mi było współpracować z wielkimi aktorami książk. I had the opportunity of working with some outstanding actors

- nie dane mu było zaznać spokoju książk. he was never to know peace

- dać komuś awans/rozwód to give sb (a) promotion/a divorce

- dać komuś błogosławieństwo to bless sb, to give sb one’s blessing

- dać komuś dymisję to dismiss sb

- dawać lekcje/korepetycje to give (private) lessons a. tuition

- dać komuś naganę to reprimand sb

- dać komuś odpowiedź to give sb one’s a. an answer

- muszę dać odpowiedź w ciągu trzech dni I have to give my answer within three days

- dać komuś ślub to marry sb

- sędzia dał im łagodny wyrok the judge gave them a light sentence

- dać komuś imię/przezwisko to give sb a name/nickname

- dać dziecku (na) imię Edward to give a child the name (of) Edward

- dać bieliznę pościelową do pralni to take a. send the bed linen to the laundry

- dać buty do szewca to take one’s shoes to the cobbler’s a. a shoe repair shop

- dać samochód do warsztatu to take one’s car to a garage

- dać ogłoszenie do prasy to put an advert in the paper

- dać dziecko do prywatnej szkoły pot. to send a child to a private school

- nie dam dziadka do domu starców pot. I won’t put Grandad in a. send Grandad to an old people’s home

- dać zysk to yield a. bring in a profit

- leczenie nie dało efektu the treatment didn’t produce the desired effect

- dawać komuś przyjemność to give sb pleasure

- praca z dziećmi dała jej dużo satysfakcji working with children gave her a lot of satisfaction

- dać komuś wiedzę/wyobrażenie o czymś to give sb knowledge/an idea of sth

- dwa plus dwa daje cztery two plus two makes a. equals four

- to nic nie daje a. da that’s no use a. good

- dyskusja z nim nic nie da talking to him won’t do any good

- dać pokaz a. popis czegoś przen. to give a demonstration a. display of sth

- piłkarze dali pokaz nieudolności the footballers gave a display of incompetence

- nauczyciel religii dawał nam same dobre stopnie the religion teacher gave us all good marks

- za referat daję ci szóstkę I’m giving you an A for your talk in class

- za ten skok sędziowie nie dadzą jej dużo punktów the judges won’t give her many points for that jump

- jurorzy jednomyślnie dali mu pierwszą lokatę the judges unanimously awarded him first place

- krowy dają mleko cows give milk

- ogień daje dużo ciepła fire gives out a. off a lot of heat

- drzewo dawało przyjemny cień the tree gave us some pleasant shade

- tu damy stół, a tam fotel we’ll put the table here and the armchair there

- spis treści damy na początku we’ll put the table of contents at the front

- na dno garnka dajemy trochę oleju we put a little oil in the bottom of the saucepan

- sklepikarka daje mi na kredyt the shopkeeper sells me things on credit

- w tym sklepie dają telewizory na raty in this shop you can get TV sets on hire purchase

- dać dźwignię do przodu/tyłu to move a lever forwards/backwards

- daj trochę w tył move (it) back a bit

- dał krok do przodu he took a step forward

- ile dałaś za ten płaszcz? how much did you give a. pay for that coat?

- dałeś za to więcej, niż było warte you gave a. paid more for it than it was worth

- dają mu krocie za każdy obraz he gets a fortune for every painting

- dać komuś łapówkę to bribe sb, to give sb a bribe

- kto da więcej? (w licytacji) any advance on that?

- dać komuś coś zrobić to let sb do sth, to allow sb to do sth

- pies nie dał mi wejść the dog wouldn’t let me in

- rodzice nie dali mi głośno słuchać muzyki my parents didn’t allow me to listen to loud music

- nie przerywaj, daj mi powiedzieć do końca stop interrupting and let me finish what I’m saying

- dał się prowadzić jak dziecko he allowed himself to be led like a child

- a ja, idiota, dałem im się oszukać and I, like an idiot, let them trick me

- jest ambitna i nie daje sobą kierować she’s ambitious and won’t let anyone control her

- dała sobie obciąć/ufarbować włosy she had her hair cut/dyed

- dać komuś w twarz to give sb one in the face

- nie wytrzymał i dał mu w zęby he lost his patience and gave him one in the teeth

- jak to jeszcze raz ruszysz, dam ci po łapach if you touch that again, I’ll rap your knuckles

- dała mu/nie dała mu he had it off/didn’t have it off with her GB wulg.

- daje, komu popadnie she sleeps around a lot pot.

- drzwi nie dają się otworzyć the door won’t open

- tego nie da się przewidzieć that’s impossible to predict

- tego nie da się wyjaśnić it can’t be explained

- w oddali dał się słyszeć warkot samochodu the throbbing of a car’s engine could be heard in the distance

- ile się da as much/many as possible

- robić/jeść co się da to do/eat what one can

- musimy uciekać, gdzie się da we’ll have to escape wherever we can

- zadzwoń do mnie, jak się da give me a call if you can

- jak tylko się da, to przyjadę if it’s at all possible, I’ll come

- dokuczali jej jak się (tylko) da they annoyed her in every possible way

- da się zrobić it can be done

- czemu ma się nie dać? why shouldn’t it be possible?

- daj, pomogę ci here, let me help you

- daj, pozmywam/posprzątam here, I’ll wash up/clean up

■ dałbym jej 40 lat I’d say she was 40

- dać komuś lekcję a. nauczkę to teach sb a lesson

- dać nogę a. drapaka a. dyla pot. to leg it pot., to do a runner pot.

- dać nura a. nurka pot. (do wody) to dive; (ukryć się) to dive (w coś into sth)

- dać komuś przykład to set an example for sb

- dajmy na to (na przykład) (let’s) say; (przypuśćmy) suppose, supposing

- spotkajmy się, dajmy na to jutro let’s meet, say tomorrow

- dajmy na to, że dostaniesz tę pracę suppose a. let’s say you do get the job

- dać komuś szkołę to put sb through the mill pot., to give sb a hard time pot.

- ja ci/mu dam! pot. I’ll teach a. show you/him!

- jak się da, to się zrobi pot., żart. let’s see the colour of your money first

- łeb mi pęka I’ve got a splitting headache

- palnął sobie w łeb he blew his (own) brains out pot.

- fenomenalny łeb (osoba) a brainbox GB pot., a real brain pot.

- zakuty łeb blockhead pot., obraźl., thickhead pot., obraźl.

- mieć łeb do czegoś to have a good head for sth [nauki, interesów]

- mieć łeb na karku to have one’s head screwed on the right way pot.; to have a good head on one’s shoulders

- nabić sobie czymś łeb to get sth into one’s head

- przypłacić coś łbem to pay for sth with one’s life

■ na łeb, na szyję pot. [jechać, pędzić, uciekać, spadać] headlong, head first

- kocie łby cobblestones

- łeb w łeb neck and neck

- brać się a. wodzić się za łby pot. to get into a scuffle with sb

- wziąć w łeb pot. to fall through

- nasze plany wzięły w łeb z powodu złej pogody our plans fell through because of the bad weather

- wziąć kogoś za łeb pot. to take sb (well a. firmly) in hand

- patrzeć spode łba to scowl, to glower

- spadły mi na łeb dodatkowe sprawozdania do napisania pot. I’ve been landed with an extra set of reports to prepare

- zwaliła się nam na łeb szwagierka z dziećmi na cały weekend pot. my sister-in-law and her children descended on us for the whole weekend

- ukręcić czemuś łeb pot. to hush sth up

- nie pozwól, żeby ci dzieciaki weszły na łeb pot. don’t let the kids get you under their thumb a. walk all over you