-
1 formo
formo, āvi, ātum, 1, v. a. [forma], to shape, fashion, form (class.; esp. freq. in the trop. sense).I.Lit.: omnis fere materia nondum formata rudis appellatur, Paul. ex Fest. p. 265:II.materia, quam fingit et format effectio,
Cic. Ac. 1, 2, 6:utcumque temperatus sit aër, ita pueros orientes animari atque formari,
id. Div. 2, 42, 89:lapsos formare capillos,
to adjust, Prop. 1, 3, 23:classem in Ida,
Verg. A. 9, 80:vultus,
Plin. 35, 8, 34, § 56:e Pario formatum marmore signum,
Ov. M. 3, 419.— Absol.:(individua corpora, i. e. atomi) formare, figurare, colorare, animare (se ipsa) non possent,
Cic. N. D. 1, 39, 110.—Trop., to shape, form, regulate, dispose, direct; to prepare, compose, etc. (in Cic. only with abstr. objects):verba nos, sicut mollissimam ceram, ad nostrum arbitrium formamus et fingimus,
Cic. de Or. 3, 45, 177:orationem,
id. ib. 2, 9, 36:verba recte formare,
Quint. 1, 12, 9; 10, 7, 7:ea quae inter se discrepant,
Cic. de Or. 3, 9, 34:eloquentiam,
Quint. 2, 10, 2:actionem,
id. 11, 3, 180:disciplinam filii,
id. 4 praef. § 1; cf.:studia ejus, id. prooem. § 5: consuetudinem partim exercitationis assiduitate partim ratione formare,
Cic. Ac. 1, 5, 20:mores,
Quint. 12, 2, 27:vitam et mores juventutis,
Plin. Pan. 47, 1:custodireque in aetate prima pudorem,
Quint. 1, 2, 4:nulla res magis penetrat in animos, eosque fingit, format, flectit, etc.,
Cic. Brut. 38, 142:quae formabat canendo Heroum mentes,
Sil. 11, 452; cf. Quint. 1, 12, 10:animum judicum,
id. 4, 1, 60:mentes,
id. 2, 16, 10:mores juventutis quam principaliter formas!
Plin. Pan. 47, 1; 88, 3:epistolas orationesque et edicta alieno formabat ingenio,
Suet. Dom. 20; cf.:si quid res exigeret, Latine formabat,
id. Aug. 89:inventus est ejus de hac re sermo formatus,
id. Ner. 47:personam formare nevam,
to invent, Hor. A. P. 126: versus meos cantat formatque citharā, qs. trims, embellishes them, Plin. Ep. 4, 19, 4:cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit,
Quint. 1, 1, 10; cf.: (juvenis) ita a me formari et institui cupit, ut, etc., Plin. Ep. 1, 14, 3:perfectum ora torem,
Quint. 2, 15, 33:sapientem,
id. 1, 10, 5:virum,
id. 12, 1, 44:puerum dictis,
Hor. S. 1, 4, 121:feros cultus hominum recentum dictis,
id. C. 1, 10, 3:tenerae nimis mentes asperioribus formandae studiis,
id. ib. 3, 24, 54:poëtam (with alere),
id. A. P. 307:format enim natura prius nos intus ad omnem Fortunarum habitum,
id. ib. 108:ad credendum ante formatus,
Quint. 5, 7, 8; 7, 3, 14:opus movendi judicum animos atque in eum quem volumus habitum formandi,
id. 6, 2, 1; 11, 1, 2:at quae non tacita formavi gaudia mente,
Ov. Am. 3, 7, 63:se in mores alicujus,
Liv. 1, 21, 2: in admirationem formata, i. e. feigning, simulans, Suet. Claud. 37. -
2 intus
intus adv., on the inside, within: intus est hostis: estne frater intus? T.: Format natura nos intus, H.: in animis: in aede, L.: extra et intus hostem habere, Cs.: clausi (tauri), in the stalls, V.: intus Digna geri, i. e. in private, H.: adductos intus agere equos, closer to the goal, O.: tali intus templo, V.—Prov.: omnia intus canere, on the inner side (of the cithara), i. e. to oneself: hoc carmen non vobis sed sibi intus canit, i. e. seeks his own interest.—To the inside, into, within, in: ducitur intus, O.—From within: obsera ostium, T.: unde nisi intus Monstratum? i. e. by instinct, H.* * *within, on the inside, inside; at home -
3 animo
ănĭmo, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [anima and animus].I.Act.A.To fill with breath or air (cf. anima, I. and II.):B.duas tibias uno spiritu,
to blow upon, App. Flor. 3, p. 341, 25:bucinas,
Arn. 6, p. 196.—More freq.,To quicken, animate (cf. anima, II. C.): quicquid est hoc, omnia animat, format, alit, auget, creat, Pac. ap. Cic. Div. 1, 57; Lucr. 2, 717:C.vitaliter esse animata,
id. 5, 145:formare, figurare, colorare, animare,
Cic. N. D. 1, 39, 110. stellae divinis animatae mentibus, id. Rep. 6, 15; Plin. 7, 15, 13, § 66. —To endow with, to give, a particular temperament or disposition of mind (cf. animus, II. B. 1. b.):D.utcumque temperatus sit aër, ita pueros orientes animari atque formari, ex eoque ingenia, mores, animum fingi,
Cic. Div. 2, 42, 89: Mattiaci ipso terrae suae solo ac caelo acrius animantur, i. e. ferociores redduntur, are rendered more spirited, * Tac. G. 29.—In Ovid in a pregnant signif.: aliquid in aliquid animare, to transform a lifeless object to a living being, to change into by giving life (cf. anima, II. C. 3.):E.guttas animavit in angues,
Ov. M. 4, 619:in Nymphas animatā classe marinas,
id. ib. 14, 566.—Trop., of colors, to enliven:a.si quid Apellei gaudent animāsse colores,
Stat. S. 2, 2, 64.—Of torches, to light or kindle:animare ad crimina taxos,
Claud. Rapt. 3, 386.—Sometimes = recreare, to refresh, revive:cibo potuque animavit,
Hyg. Fab. 126:florem,
Plin. 11, 23, 27, § 77; so Pall. 4, 10; or in gen., to encourage, help:ope animari, Cod. Th. 6, 4, 21, § 3: copiis,
ib. 14, 4, 10, § 5.—And with inf. = incitare, to move, incite to:Ut hortatu vestro Eustathius, quae de scommate paulo ante dixerit, animetur aperire,
Macr. S. 7, 3.—Hence, ănĭmātus, a, um, P. a.Animated (cf. anima, II. C.): virum virtute verā vivere animatum addecet, Enn. ap. Gell. 7, 17.—b.(Acc. to C.) Brought or put into a particular frame of mind, disposed, inclined, minded, in some way (freq. and class.):c.hoc animo decet animatos esse amatores probos,
Plaut. Men. 1, 3, 20: avi et atavi nostri, quom allium ac caepe eorum verba olerent, tamen optime animati erant, Varr. ap. Non. p. 201, 7 (where the play upon olere and animati is to be noticed):animatus melius quam paratus,
better disposed than prepared, Cic. Fam. 6, 6:socii infirme animati,
id. ib. 15, 1:sic animati esse debetis, ut si ille adesset,
id. Phil. 9, 5:ut quem ad modum in se quisque, sic in amicum sit animatus,
id. Am. 16, 57:insulas non nullas bene animatas confirmavit,
well affected, Nep. Cim. 2, 4; Liv. 29, 17:male animatus erga principem exercitus,
Suet. Vit. 7:circa aliquem,
Just. 14, 1:hostili animo adversus rem publicam animatus,
Dig. 48, 4, 1: animatus in necem alicujus, Macr S. 1, 11.—In Plaut. with inf.: si quid animatus es facere, Truc. 5, 74.—Endowed with courage, courageous, stouthearted (cf. animus, II. 2. a. and animosus;only in ante-class. poetry): milites armati atque animati probe,
Plaut. Bacch. 4, 9, 18: cum animatus iero, satis armatus sum, Att. ap. Non. p. 233, 18:hostis animatus,
id. ib. p. 233, 18.—* Sup. Auct. Itin. Alex. 13.— Adv. not used.—II.Neutr., to be animate, living (cf. anima, II. C.); so only ănĭ-mans, antis (abl. com. animante, but animanti in Cic. Tim. 6; gen. plur. animantium in Cic., animantum in Lucr., Manil. 4, 374, and App. Mag. 64, p. 536),a.P. a., animate, living:b.quos (deos) Vitellius ne animantes quidem esse concedat,
Cic. N. D. 3, 4, 11:mundum ipsum animantem sapientemque esse,
id. ib. 1, 10, 23:animans composque rationis mundus est,
id. ib. 2, 8, 22. —Hence,Subst., any living, animate being; an animal (orig. in a wider sense than animal, since it included men, animals, and plants; but usu., like that word, for animals in opp. to men. The gender varies in the best class. writers between masc., fem., and neutr. When it designates man, it is masc.; brutes, com. fem.; in its widest sense, it is neutr.):sunt quaedam, quae animam habent, nec sunt animalia, etc.,
Sen. Ep. 58, 10 sq.; Lucr. 2, 669; 2, 943:genus omne animantum,
id. 1, 4; so id. 1, 194; 1, 350; 1, 1033; 1, 1038; 2, 78; 2, 880; 2, 921; 2, 943; 2, 1063; 2, 1071; 3, 266; 3, 417; 3, 720; 5, 431; 5, 855;5, 917: animantium genera quattuor,
Cic. Tim. 10; 11 fin.:animantium aliae coriis tectae sunt, aliae villis vestitae, etc.,
id. N. D. 2, 47, 121:cum ceteras animantes abjecisset ad pastum, solum hominem erexit,
id. Leg. 1, 9, 26:animantia, quae sunt nobis nota,
id. Tim. 4.—Of animals, living beings, as opp. to plants:Jam vero vites sic claviculis adminicula tamquam manibus adprehendunt atque ita se erigunt, ut animantes,
Cic. N. D. 2, 47, 120.— Of man: hic stilus haud petet ultro Quemquam animantem, * Hor. S. 2, 1, 40.— Comp., sup., and adv. not used. -
4 augeo
augĕo, auxi, auctum, 2, v. a. and n. ( perf subj. auxitis = auxeritis, Liv. 29, 27: auceta: saepe aucta, Paul. ex Fest. p. 25 Müll.; v. Müll. ad h. l.) [Gr. auxô auxanô; Lith. augu, and augmu = growth; Sanscr. vaksh; Goth. vahsjan, and auka = growth; Germ. wachsen; Engl. wax; also allied to vegeo vegetus, vigeo vigor, vigil [p. 204] v. Curt. pp. 67, 186 sq., and Bopp, Gloss. p. 304 b].I.Act., to increase, to nourish (orig., to produce, bring forth that not already in existence; in which signification only the derivative auctor is now found).A.1.. To increase, enlarge, augment, strengthen, advance that which is already in existence (class. in prose and poetry; syn.: adaugeo, amplio, amplifico): Quicquid est hoc, omnia animat, format, alit, auget, Pac. ap. Cic. Div. 1, 57, 131:2.cibus auget corpus alitque,
Lucr. 1, 859:redductum (animale genus) daedala tellus alit atque auget generatim pabula praebens,
id. 1, 229; 5, 220; 5, 322;6, 946: virīs,
id. 6, 342:in augendā re,
Cic. Rab. Post. 2; 14; so,in augendā obruitur re,
Hor. Ep. 1, 16, 68:rem strenuus auge,
increase your gains, id. ib. 1, 7, 71:opes,
Nep. Thras. 2, 4:possessiones,
id. Att. 12, 2:divitias,
Vulg. Prov 22, 16:dotem et munera,
ib. Gen. 34, 12:rem publicam agris,
Cic. Rosc. Am. 18; so Tac. H 1, 79:aerarium,
id. A. 3, 25:vallum et turres,
id. H. 4, 35:classem,
Suet. Ner. 3:tributa,
id. Vesp. 16:pretium,
Vulg. Ezech. 16, 31:numerum,
Suet. Aug. 37, and Vulg. Deut. 20, 19 al.:morbum,
Ter. Hec. 3, 1, 54:suspitionem,
id. Eun. 3, 1, 46; Suet. Tit. 5:industriam,
Ter. Ad. prol. 25:molestiam,
Cic. Fl. 12:dolorem alicui,
id. Att. 11, 22 vitium ventris, id. Cael. 19:peccatum,
Vulg. Exod. 9, 34:furorem,
ib. Num. 32, 14:benevolentiam,
Cic. Lael. 9, 30: animum alicujus, to increase one ' s courage, id. Att. 10, 14; so,animos,
Stat. Th. 10, 23:vocem,
to strengthen, raise, Suet. Claud. 33; id. Ner. 20' hostias, to increase, multiply, id. Aug. 96:ego te augebo et multiplicabo,
Vulg. Gen. 48, 4 al. — Poet.:nuper et istae Auxerunt volucrum victae certamine turbam,
i. e. have been changed into birds, Ov. M. 5, 301.—Trop., to magnify, to exalt, to extol, embellish, to praise (syn.:B.laudo, laude afficere, verbis extollere, orno): homo tenuis non verbis auget suum munus, sed etiam extenuat,
Cic. Off. 2, 20, 70:aliquid augere atque ornare,
id. de Or. 1, 21, 94; so,rem laudando,
id. Brut. 12, 47:munus principis,
Plin. Pan. 38 al. —Aliquem (aliquid) aliquā re, to furaish abundantly with something, to heap upon, give to, to enrich, endow, bless, load with: lunae pars ignibus aucta, the part that is entirely filled with fire, Lucr 5, 722: 3. 630: Tantā laetitiā auctus sum, ut nil constet, poët, ap. Cic. Fin. 2, 4, 14 oaque vos omnia bene juvetis, bonis auctibus auxitis, old form of prayer in Liv. 29, 27:C.alter te scientia augere potest, altera exemplis,
the one can enrich you with learning, the other furnish you with examples, Cic. Off. 1, 1, 1:aliquid divitiis,
id. Agr. 2, 26, 69:commodis,
id. Phil. 11, 14 fin.:senectus augeri solet consilio, auctoritate, sententiā,
id. Sen. 6, 17:gratulatione,
id. Phil. 14, 6:honore,
id. ib. 9, 6:honoribus,
Hor. S. 1, 6, 11; so Tac. A. 6, 8:honoribus praemiisque,
Suet. Caes. 52; id. Vit. 5: augeri damno, to be enriched with a loss (said comically), Ter. Heaut. 4, 1, 15:liberalitate,
Tac. A. 3, 8:largitione,
id. ib. 13, 18:nomine imperatorio,
id. ib. 1, 3:cognomento Augustae,
id. ib. 12, 26 et saep.—Also without abl.:Di me equidem omnes adjuvant, augent, amant,
Plaut. Men. 3, 3, 27, and id. Ep. 2, 2, 8:aliquem augere atque ornare,
to advance, Cic. Fam. 7, 17:aut augendi alterius aut minuendi sui causā aliquid dicere,
id. Part. Or. 6, 22 solum te commendat augetque temporis spatium, honors, Plin. Pan. 24; so id. ib. 26; Suet. Claud. 12.—In the lang. of religion, t. t. (like mactare, adolere, etc.), to honor, reverence, worship by offerings:II.Aliquid cedo, Qui vicini hanc nostram augeam aram [Apoliinis],
Plaut. Merc. 4, 1, 10:si quā ipse meis venatibus auxi, etc.,
Verg. A. 9, 407.—Neutr., to grow, increase, become greater (rare; syn.: augesco, cresco, incresco; on this use of vbs. com. act., v. Ellis ad Cat. 22, 11): eo res eorum auxit, Cato ap. Gell. 18, 12, 7:usque adeo parcunt fetus augentque labore,
Lucr. 2, 1163:ignoscendo populi Romani magnitudinem auxisse,
Sall. H. 1 (Fragm. Orat. Philipp. contra Lepid. §6): O decus eximium magnis virtutibus augens,
Cat. 64, 323:balnea Romae ad infinitum auxere numerum,
Plin. 36, 15, 24, § 122; 2, 16, 13, § 71:veram potentiam augere,
Tac. A. 4, 41 (Halm, augeri).—Hence, auctus, a, um, P. a., enlarged, increased, great, abundant; in posit. only as subst.:auctum vocabatur spatium, quod super definitum modum victoriae adjungitur,
Paul. Ex Fest. p. 14 Müll. — Comp.:tanto mi aegritudo auctior est in animo,
Plaut. Capt. 4, 2, 2:auctior est animi vis,
Lucr. 3, 450:auctior et amplior majestas,
Liv. 4, 2; 3, 68; 25, 16:auctius atque Di melius fecere,
Hor. S. 2, 6, 3.—* Sup.: auctissima basis, Treb. Gall. 18.— Adv. probably not in use, for in App. Met. 4, p. 290 Oud., altius is the correct reading. -
5 cretio
crētĭo, ōnis, f. [cerno, II.]; jurid. t. t., the format declaration by the heir of his intention to enter upon his inheritance.I.Prop., Gai Inst. 2, § 7; 2, 164 sqq.; 2, 171 sqq.; Ulp. Fragm. 22, 25 sqq.; Varr. L. L. 6, § 81 Müll.: simplex, fruitless, i. e. where there is no property, Cic. Att. 11, 12, 4:II.libera,
without restrictions by the testator, id. ib. 13, 46, 3; id. de Or. 1, 22, 101 al.—Meton., an inheritance, Plin. 2, 26, 24, § 95 fin. -
6 fabricor
fā̆brĭcor, ātus, 1 (archaic inf. fabricarier, Poëta ap. Cic. N. D. 2, 63, 159), v. dep. a., and ( poet. and in post-Aug. prose) făbrĭ-co, āvi, ātum, 1, v. a. [fabrica], to make out of wood, stone, metal, etc., to frame, forge, construct, build.I.Lit.(α).Form fabricor: heu Mulciber, arma ignavo es invictā fabricatus manu, Att. ap. Macr. S. 6, 5 (Rib. Trag. Rel. p. 208):(β).ii, qui signa fabricantur,
Cic. Off. 1, 41, 147:Capitolii fastigium,
id. de Or. 3, 46, 180:gladium, id. Rab. Post, 3, 7: Jovi fulmen,
id. Div. 2, 19, 43:naves,
Tac. A. 14, 29:pontes et scalas fabricati,
id. ib. 4, 51:(mundum) globosum est fabricatus,
Cic. Univ. 6 Orell. N. cr. et saep.—Form fabrico:II. (α).hunc (cratera) fabricaverat Alcon,
Ov. M. 13, 683; cf.:pugnabant armis, quae post fabricaverat usus,
Hor. S. 1, 3, 102:ratem,
Phaedr. 4, 6, 9:fabricavit deceris Liburnicas,
Suet. Calig. 37:vasa fabricabis,
Vulg. Exod. 27, 3; id. Num. 32, 16 al.—In pass.:fabricata fago pocula,
carved, made, Ov. M. 8, 670; cf.:simulacra ex auro vel argento fabricata,
cast, molten, Suet. Ner. 32:in amphitheatro ligneo intra anni spatium fabricato,
built, id. ib. 12:tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum,
forged, Ov. M. 1, 259; cf. Quint. 2, 16, 6; 3, 2, 2; Vell. 2, 79, 2:in nostros fabricata est machina muros,
Verg. A. 2, 46: di qui hominis manu fabricati sunt, Vulg. Deut. 4, 28 et saep.—Form fabricor:(β).hoc affirmare potes, Luculle, esse aliquam vim cum prudentia et consilio scilicet, quae finxerit, vel, ut tuo verbo utar, quae fabricata sit hominem?
Cic. Ac. 2, 27, 87; cf.:quanto quasi artificio natura fabricata esset primum animal omne, deinde hominem maxime,
id. ib. 2, 10, 30:opus est fabricanda ad fulmina nubi,
Lucr. 6, 365 Lachm. N. cr.; imitated:fabricantes fulmina nubes,
Manil. 1, 853:ut ea ipsa dii immortales ad usum hominum fabricati paene videantur,
Cic. N. D. 1, 2, 4; cf. id. de Or. 3, 45, 178:prandium opipare,
App. M. 7, p. 192, 31: quod nihil esset clarius enargeia, ut Graeci:(perspicuitatem aut evidentiam nos, si placet, nominemus fabricemurque, si opus erit, verba), etc.,
Cic. Ac. 2, 6, 17:fabricare quidvis, quidvis comminiscere,
Plaut. As. 1, 1, 89; cf.:compara, fabricare, finge quod lubet,
id. Bacch. 4, 4, 42. — Absol.:age modo, fabricamini,
Plaut. Cas. 2, 8, 52.—Form fabrico:philosophia animum format et fabricat,
Sen. Ep. 16, 3:qui fabricaverat illum (Platonem),
Manil. 1, 772:ne fabricate moras,
Sil. 16, 671.—In pass.:dum illa verba fabricentur et memoriae insidant,
Quint. 10, 7, 2.
См. также в других словарях:
format — [ fɔrma ] n. m. • 1723; probablt it. formato, de formare « former » 1 ♦ Dimension caractéristique d un imprimé (livre, journal), déterminée par le nombre de feuillets d une feuille pliée ou non. Format in plano, in folio, in quarto, in octavo, in … Encyclopédie Universelle
Format 14/9 — Format de projection Cinéma … Wikipédia en Français
Format 35 Mm — Description d’un film 35 mm ; « côté projecteur » suppose un projecteur à chargement à droite (en regardant la salle), ce qui est le cas général Le format 35 mm est un standard de pellicule photographique d une largeur de … Wikipédia en Français
Format A0 — Format de papier Il existe de nombreux formats de feuilles de papier. Ceux ci ont évolué au cours du temps et des régions où ils étaient en vigueur, jusqu’à nos jours où les formats définis par la norme ISO 216 dominent, suivi par les formats… … Wikipédia en Français
Format A2 — Format de papier Il existe de nombreux formats de feuilles de papier. Ceux ci ont évolué au cours du temps et des régions où ils étaient en vigueur, jusqu’à nos jours où les formats définis par la norme ISO 216 dominent, suivi par les formats… … Wikipédia en Français
Format A4 — Format de papier Il existe de nombreux formats de feuilles de papier. Ceux ci ont évolué au cours du temps et des régions où ils étaient en vigueur, jusqu’à nos jours où les formats définis par la norme ISO 216 dominent, suivi par les formats… … Wikipédia en Français
Format 16:9 — Format seize neuvièmes Le terme seize neuvièmes, 16/9, ou 16:9, désigne les proportions de l’image et des écrans de télévision au « format large ». Il s’agit d’un format adopté sur le plan mondial. Il remplace le format historique de la … Wikipédia en Français
Format 70 Mm — Le format 70 mm est le format de pellicule cinématographique de 70 mm de largeur en projection et de 65 mm en prise de vues. Après quelques essais sans suite dans les années 1930 il sera popularisé au cinéma à partir des années… … Wikipédia en Français
Format 16 Mm — Le format 16 mm est celui d une pellicule cinématographique d une largeur de 16 mm. Lancé par Kodak en 1923, le but était de proposer un format et un matériel beaucoup plus économique, plus léger et plus facile à mettre en œuvre que le 35 mm… … Wikipédia en Français
Format 16/10 — Le terme seize dixièmes, 16/10, 16:10, 8/5 ou 8:5 est un format d’écran large généralement adopté pour les ordinateurs ; il représente un rapport de 1,6:1 (voir Format de projection). Il a remplacé le format 4/3 au cours des années 2000. Il… … Wikipédia en Français
Format — For mat (f[ o]r m[.a] or f[ o]r m[aum]t ), n. [F. or G. Cf. {Formation}.] 1. (Print.) The shape and size of a book or other printed publication; hence, its external form. [WordNet sense 2] [Webster 1913 Suppl.] The older manuscripts had been… … The Collaborative International Dictionary of English