without+make-up

- bez kogoś/czegoś without sb/sth

- beze mnie without me

- poszedł bez niej he went without her

- rozmowa odbyła się bez świadków the conversation took place without witnesses

- koszula bez kieszeni a shirt without pockets

- sukienka bez rękawów/pleców a sleeveless/backless dress

- pantofle bez pięt slingback shoes

- bez wysiłku without (any) effort, effortlessly

- bez końca endlessly

- bez przerwy non-stop

- bez smaku tasteless

- bez żadnej pomocy without any help, unaided

- zupełnie bez pieniędzy without any money at all

- mięso bez kości boned meat

- piwo bez alkoholu alcohol-free beer, non-alcoholic beer

- sok bez cukru sugar-free juice

- pijesz kawę z cukrem czy bez? do you take your coffee with sugar or without?

- niebo bez najmniejszej chmurki a completely cloudless sky

- dzień bez papierosa a non-smoking day, a cigarette-free day

- dzień bez samochodu a car-free day

- panna bez posagu a girl without a dowry

- wszystko odbyło się bez zakłóceń/opóźnień everything went without any mishaps/delays

- włóczyli się bez celu they wandered around a. about aimlessly

- pracowała bez wynagrodzenia she worked without pay

- pozostali bez środków do życia they were left with no means of subsistence

- i bez tego mam niewiele czasu I don’t have much time as it is

- „co u ciebie?” – „bez zmian” ‘how are things with you?’ – ‘same as ever’

- obchodzić a. obywać się bez kogoś/czegoś to (make) do a. manage without sb/sth

- obejdę się bez twojej pomocy I’ll manage without your help

- zabójstwo nie może ujść bez kary murder cannot go unpunished a. be left unpunished

- bez atu Gry no trumps

- dwa bez atu two no trumps

- wejść bez pukania to enter without knocking

- odejść bez pożegnania to leave without saying goodbye

- wziąć coś bez pytania to take something without asking a. permission

- zniosła rozstanie bez płaczu she bore the separation a. parting without tears

- trzy miesiące bez dwóch dni three months less two days

- 300 bez 26 300 less a. minus 26

- wrócił do domu bez dwóch zębów z przodu he came back home minus two front teeth pot.

- (być) bez dwóch/trzech (w grze w brydża) (to be) two/three down

- tylko bez wygłupów! pot. no messing (around) though! pot.

- bez dyskusji! no arguing!

- bez obaw! definitely!; no problem a. sweat pot.

- bez przesady! don’t exaggerate!

- nie bez talentu/powodu not without talent/reason

- nie bez strachu not without fear

- on sam jest nie bez winy he’s not without blame himself

- nie bez znaczenia jest fakt, że… it is not without significance that…

- nie bez tego, żeby czasem czegoś nie spsocił it’s not that he never did any mischief

- bezczasowy timeless

■ bez pracy nie ma kołaczy przysł. he that would eat the fruit must climb the tree przysł.

- nie ma róży bez kolców przysł. there is no rose without a thorn przysł.

- ankieterzy obchodzili mieszkania canvassers a. pollsters were going around the flats

- strażnik obchodził teren fabryki a guard was making rounds of a. was inspecting the factory grounds

- obejść dom dookoła to go a. walk (a)round the house

- obejść prawo przen. to evade the law

- co cię to obchodzi! it’s none of your business a. concern!

- czyjeś przeżycia nie obchodzą go he doesn’t care about other people’s experiences

- zła wiadomość bardzo go obeszła he was very concerned about a. with the bad news, the bad news really concerned him

- obchodzić jubileusz/urodziny to celebrate a jubilee a. an anniversary/one’s birthday

- obchodzić się z kimś dobrze/źle to treat sb well/badly

- umieć obchodzić się z aparatem fotograficznym/z bronią to be able to handle a. use a weapon/a camera

- obchodzić się bez okularów to do without glasses

- obejść się bez cudzej pomocy to do without sb’s help

- obejść się byle czym to make do with any old thing pot.

■ obchodzi mnie/ich to/on tyle, co zeszłoroczny śnieg I/they don’t give a hoot about it/him

- nie obejdzie/obeszło się bez awantury the row is/was inevitable

- nie obejdzie/nie obeszło się bez ich pomocy their help is/was necessary

- obejdzie się! iron. no, thanks!

- obejść się smakiem to leave empty-handed

- jak długo człowiek może obyć się bez jedzenia? how long can a human being go without food?

- nie obędzie się bez kłótni there will surely be an argument

- nie obyło się bez płaczu there were tears

- musieli się obywać zaledwie dwoma posiłkami dziennie they had to make do with only two meals a day

- obywał się byle czym, byle tylko skończyć studia he scrimped and saved in order to complete his studies

■ obyć się smakiem to go a. do without it

* * *

zrób

1. (= wytworzyć, wyprodukować) make; zrobić śniadanie/kawę make breakfast/some coffee; zrobić coś na drutach knit sth; zrobić coś szydełkiem crochet sth; zrobić coś z niczego make sth out of nothing; zrobić coś od ręki do sth while you wait; zrobić z igły widły make a mountain out of a molehill; i w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu you can't make a silk purse from a sow's ear.

2. (= dokonać czegoś) make, do; zrobić ruch/krok make a move/step; zrobić pranie/porządki do the laundry/cleaning; zrobić komuś zastrzyk give sb an injection; zrobić interes na czymś make money out of sth; zrobić karierę make a career; zrobić komuś grzeczność do sb a favor, Br. do sb a favour; zrobić komuś wstyd bring shame on sb; zrobić z kogoś człowieka make a person out of sb; zrobić z kimś/z czymś koniec do away with sb/sth; zrobić z czymś porządek put sth in order; zrobić oko do kogoś wink at sb; zrobić pierwszy krok/wielki krok naprzód make the first step/a giant step forward; zrobić dobry początek make a good start; zrobić zakupy do shopping; zrobić z czegoś użytek make use of sth; zrobić wyjątek make an exception; zrobić zdjęcie take a picture; zrobić pieniądze l. majątek na czymś make a fortune on sth; zrobić kasę na czymś pot. make money on sth; zrobić komuś kawał play a joke on sb; zrobić komuś na złość spite sb; zrobić z kogoś durnia l. wariata make a fool out of sb; zrobić skok na bank sl. raid a bank; zrobił wiele/wszystko, aby... he did a lot/everything to...; nie wiem, co z tym zrobiłem I have no idea what I did with it; uważaj, bo coś sobie zrobisz be careful or you'll hurt yourself; to ci dobrze zrobi it will do you good; co mogę dla ciebie zrobić? what can I do for you?, is there anything I can do for you?; co mi możecie zrobić? pot. what can you do to me?; co z tym fantem zrobić? what to do with it?

3. (= zachować się) do; act, behave; zrobić dobrze/źle do the right/wrong thing; co ja zrobię bez ciebie? what will I do without you?; co ja zrobię, że... I can't help it that...

4. (= zorganizować) make, organize; zrobić zebranie organize a meeting; zrobić przyjęcie throw a party; zrobić sobie święto take a day off.

1. (= stać się) become, turn out; zrobiło się komuś żal kogoś/czegoś sb felt sorry for sb/sth; zrobiło się głośno koło kogoś/czegoś sb/sth received a lot of attention; zrobiło mi się niedobrze I felt faint; zrobiło mi się smutno/radośnie I felt sad/happy; co się z niego zrobiło?! look what became of him!

2. (= nastać) get; zrobiła się noc the night fell; zrobił się dzień the day began; zrobiło się późno/zimno it got late/cold; zrobiła się zima/wiosna winter/spring came; zrobiło się zamieszanie there was some commotion; zrobił się tłok/bałagan there was a crowd/mess.

3. pot. (= wykreować się) dress up, spruce up; zrobić się na bóstwo doll o.s. up.

- sos zrobiony z oliwy, miodu i wina a sauce made of olive oil, honey and wine

- szalik zrobiony z jedwabiu a scarf made from a. of silk

- zrobić sweter/czapkę na drutach to knit a jumper/cap

- zrobić zdjęcie a. fotografię to take a picture a. photo(graph)

- zrobić gniazdo to make a. build a nest

- zrobiłam ci parę kanapek i filiżankę kawy I’ve made some sandwiches and a cup of coffee for you ⇒ robić

- zrobić kilka kroków to take a few steps

- zrobić opatrunek to put on a dressing

- zrobić komuś zastrzyk to give sb an injection

- zrobić wiosenne/gruntowne porządki to do the spring/some thorough cleaning

- zrób porządek w swoim pokoju clean up a. tidy up your room

- doktor mówi, że muszę zrobić badania krwi/prześwietlenie płuc the doctor says I need to have a. do a blood test/a lung X-ray

- zrobić karierę to have a (successful) career

- zrobić pieniądze/majątek to make money/a fortune

- zrobił miliony na handlu bronią he’s made millions from arms trading

- zrobić magisterium/doktorat to do a degree/PhD

- zrobić na kimś wrażenie to make an impression on sb, to impress sb

- jakie on zrobił na tobie wrażenie? what’s your impression of him?

- zrobić siusiu/kupę pot. to have a pee/do a poo pot.

- mały zrobił siusiu do łóżeczka the little one’s wet the bed pot.

- czy coś źle zrobiłem? have I done something wrong?

- nie zrobiła niczego złego she hasn’t done anything wrong

- zrobię dla ciebie wszystko I’ll do everything I can for you

- nie mogłem nic dla niej zrobić there was nothing I could do for her

- zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby… I’ll do everything within my power to…

- świetnie to zrobiłeś you’ve done very well, you’ve done a great job

- chciał pójść spać, ale tego nie zrobił he wanted to go to bed, but didn’t

- co mam zrobić z tą kartką/torbą? what should I do with this note/bag?

- trzeba coś zrobić z niepunktualną komunikacją miejską something must be done about the unreliable city transport ⇒ robić

- zrobić komuś przykrość to hurt a. upset sb

- tato zrobił mi awanturę o bałagan w kuchni Dad gave me a rollicking for making a mess in the kitchen ⇒ robić

- zróbmy sobie ognisko let’s have a bonfire ⇒ robić

- zrobić sobie oczy/usta to do one’s eyes/lips

- zrobiła sobie włosy na blond she dyed her hair blond

- zrobić sobie jeszcze paznokcie pot. to do one’s nails as well ⇒ robić

- dobrze zrobiłeś, odrzucając tę ofertę you did well to reject the offer

- źle zrobiła, dając mu pieniądze she was wrong to give him money

- najlepiej zrobisz, jeśli sobie pójdziesz it’ll be best if you leave ⇒ robić

- napij się, to ci dobrze zrobi have a drink, it’ll do you good

- rejs źle mu zrobił the voyage wasn’t good for him ⇒ robić

- zrobić z kogoś bandytę/bohatera to make a criminal/hero out of sb

- zrobić z kogoś głupca to make a fool (out) of sb

- zrobił z siebie pośmiewisko he made a laughing stock of himself ⇒ robić

- zrobiłem się głodny I got hungry

- zrobił się z niego postawny mężczyzna he’s grown into quite a man

- jabłka zrobiły się czerwone the apples turned red

- z robaków zrobiły się muchy the maggots turned into flies

- ze sprzeczki zrobiła się awantura the argument turned into a big row

- co się z niego/niej zrobiło! what’s happened to him/her? ⇒ robić się

- zrobiła się późna godzina it had grown late ⇒ robić się

- zrobiły mu się wrzody/odleżyny he’s developed an ulcer/bedsores

- na ścieżce zrobiła się kałuża there was a puddle a. a puddle had formed on the path

- w autobusie/na ulicy zrobił się tłok the bus/street had become crowded ⇒ robić się

- zrobiła się na Chinkę she made herself up to look like a Chinese

- zrobiła się na bóstwo a. piękność she was dressed to kill a. done up to the nines pot. ⇒ robić się

- niedługo zrobi się ładnie we’ll soon have some sunny weather

- w pokoju zrobiło się cicho/gwarno the room got a. went quiet/got a. grew noisy

- w pokoju zrobiło się duszno the room got a. became stuffy, it got a. became stuffy in the room

- głupio mi/jej się zrobiło I/she felt embarrassed

- jeśli jemu/jej zrobi się niedobrze/gorąco… if he/she feels sick/hot…

- zrobiło mi się go żal I felt sorry for him

- nagle zrobiło mu/jej się ciemno w oczach a. przed oczami he/she suddenly felt faint

■ nie mieć co ze sobą zrobić to have nothing to do

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- zrobić dobry początek to start off on the right foot, to get off to a good start

- zrobić swoje to do one’s share a. bit

- zrobić z kimś porządek to take sb in hand

- zrobić z kogoś człowieka to make a decent human being out of sb

- co nam zrobią, jeśli nie przyjdziemy nothing will happen if we don’t show up

- co z nim/tobą zrobić he’s/you’re a hopeless case

- co ja zrobię? what can I do?

- co ja bez ciebie/niej zrobię? what will I do without you/her?

* * *

Gen. -ii

1. ( obrzęd) ceremony; ceremonia chrztu baptism (ceremony); ceremonia pierwszej komunii świętej first (Holy) Communion (ceremony); ceremonia bierzmowania Confirmation (ceremony); ceremonia koronacji coronation (ceremony); ceremonia ślubna wedding ceremony; ceremonia pogrzebowa funeral ceremony; ceremonia odsłonięcia pomnika monument-unveiling ceremony; ceremonia powitania welcome ceremony; ceremonia pożegnania farewell ceremony; ceremonia picia herbaty tea-drinking ceremony; dopełnić ceremonii do sth with due ceremony; mistrz ceremonii master of ceremonies.

2. (= ostentacja) ceremony; ceremonia kąpieli dziecka child-bathing ceremony; wejść po długich ceremoniach enter after lots of ceremony; bez ceremonii without ceremony, without formalities, unceremoniously; robić ceremonie make a fuss; robić z kimś/czymś ceremonie make a fuss about sb/sth.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- problemy współczesnego świata the problems of the modern world

- problemy dnia codziennego everyday problems

- mieć problemy z kimś/czymś to have problems with sb/sth

- nastręczać a. sprawiać problemy [zadanie, praca] to present problems

- rozwiązywać problemy to solve problems

- zrobić coś bez problemu to have no trouble doing sth

- trafiliśmy bez problemu we had no trouble finding the place

- robić z czegoś problem to make a fuss about sth

- dyrekcja stanęła przed problemem zwolnień the management was faced with the problem of lay-offs

- firma ma a. przeżywa problemy finansowe the company is having a. going through financial problems

- największym problemem młodego pokolenia jest bezrobocie unemployment is the biggest problem facing young people

- problem narasta a. nabrzmiewa the problem is growing

- problem w tym a. polega na tym, że… the trouble is that…

- w czym problem? what’s the problem?

- nie ma problemu! a. to żaden problem! it’s no problem!

- skomplikowany problem moralny a difficult moral problem

- postawmy problem inaczej let’s look at the problem differently

* * *

* * *

(= trudność) problem, difficulty, complication; (= zagadnienie) problem, matter, question, issue; bez problemu without any problem; nie ma problemu pot. no problem, no pro; problem polega na tym, że... l. problem w tym, że... the problem l. thing is (that)...; robić z czegoś problem make an issue out of sth; nierzadki problem not an uncommon problem; jedyny problem w tym, że... the only thing is...; pozostał nam tylko jeden problem do omówienia there's only one more issue l. problem l. item on the agenda to be discussed l. dealt with; odwieczny problem perennial problem; poruszono wiele problemów many issues were raised; problem delikatnej natury sensitive issue; problem natury technicznej technical difficulty; rozwiązać problem solve a problem; zająć się problemem tackle a problem; stanowić problem pose a problem l. difficulty; coś nie stanowi problemu sth is not an issue; to jego problem that's his problem, that's his funeral; to tylko w połowie rozwiązuje problem it goes only halfway toward solving the problem; w czym problem? what's the problem?, what seems to be the problem?; w tym cały problem! that's the whole point!; żaden problem! no pro!; przysporzyć komuś problemów cause sb trouble; sedno l. istota problemu nub l. crux of the problem; unikać podjęcia problemu beg the problem; problem poruszony przez mówcę... issue raised by the speaker...; mieć problemy z policją be in trouble with the police; mieć problemy ze zrobieniem czegoś/z czymś have difficulties (in) doing sth/with sth; mieć problemy z sercem have a heart condition; napotykać problemy run into problems; problemy osobiste personal difficulties l. problems; stwarzać problemy cause l. create problems l. difficulties; problem szachowy szachy chess problem; problem roku 2000 komp. year 2000 problem l. bug, Y2K problem l. bug, millenium bug.

- przyjęła prezent po długich ceregielach she accepted the gift after making a big fuss (over it)

- robić a. stroić ceregiele to make a fuss

- robić z kimś/czymś ceregiele to make a fuss over a. of sb/sth

- bez (żadnych/zbędnych) ceregieli (bezceremonialnie) without ceremony a. further ado; (bez skrupułów) without thinking twice, without any qualms

- nie jest taki stary he’s not so old

- nie znam jej I don’t know her

- ona tego nie zrobiła she didn’t do it

- nie będę tego dłużej tolerował I won’t stand for it a. put up with it any longer

- tu nie wolno palić you’re not allowed to smoke here

- nie wchodź tam don’t go in there

- nie wątpię I don’t doubt it

- nie sądzę, żebyś ją znał I don’t think you know her

- nie cieszysz się? aren’t you pleased?

- dlaczego nie powiedziałeś mi o tym wcześniej? why didn’t you tell me about it before?

- czy myśmy się już gdzieś nie spotkali? haven’t we met before somewhere?

- „czy twoja siostra przyjdzie?” – „obawiam się, że nie” ‘is your sister coming?’ – ‘I’m afraid not’

- nigdy nie byłem w Londynie I’ve never been to London

- wyszedł nie płacąc/pożegnawszy się z nikim he left without paying/saying goodbye to anyone

- to nie żart it’s no joke, it’s not a joke

- to nie przypadek, że… it’s no accident that…

- to nie są osy, tylko a. ale a. a pszczoły they’re not wasps, but bees

- nie do pomyślenia unthinkable

- nie do wytrzymania unbearable

- to nie do wiary it’s unbelievable a. beyond belief

- była szczupła, nie chuda she was slim, not thin

- nie mniej niż 50 osób no fewer than 50 people

- jeszcze nie not yet

- już nie no longer, not any longer

- nie teraz/tutaj not now/here

- nie całkiem a. zupełnie not quite a. entirely

- nie zawsze not always

- nie wiadomo kiedy/jak no one knows when/how

- nie codziennie mam taką szansę it’s not every day that I get such a chance

- nie wcześniej/później niż we wtorek on Tuesday at the earliest/latest, no earlier/later than Tuesday

- znasz ją nie gorzej ode mnie you know her just as well as I do

- „jak się czujesz?” – „nie najlepiej/najgorzej” ‘how are you (feeling)?’ – ‘not too good/bad’

- egzamin poszedł mu nie najlepiej he didn’t do too well in the exam

- mieszkanie mieli nie najwygodniejsze the flat they had wasn’t too comfortable

- nie sprzedałby mi pan jednego biletu? couldn’t you sell me one ticket?

- co to się nie nachodziłam po sklepach! the time I spent traipsing round the shops! pot.

- gdzie to nie jeździł, żeby ją odnaleźć! the places he went to looking for her!

- któż o nim nie słyszał? everyone’s heard of him!

- „pożycz mi 100 złotych” – „nie” ‘lend me 100 zlotys’ – ‘no (I won’t’)

- „dzisiaj wtorek?” – „nie, środa” ‘is it Tuesday today?’ – ‘no, Wednesday’

- „nie byłeś głodny?’ – „nie” ‘weren’t you hungry?’ – ‘no (I wasn’t)’

- „nie znalazłeś tej książki?” – „nie, znalazłem ją przed chwilą” ‘haven’t you found that book?’ – ‘(oh) yes, I found it a minute ago’

- nie, dziękuję no, thank you a. thanks

- o nie! oh no!

- no nie! prędzej bym się diabła spodziewał oh no! (you’re/he’s/she’s) the last person I expected to see

- fajny samochód, co a. no nie? some car, eh?

- nie! zostaw ją w spokoju! don’t! leave her alone!

- jechać nie jechać, sam nie wiem should I stay or should I go? – I can’t make up my mind

- pada nie pada, chyba mży is it raining or not? – I guess it’s just drizzling

- brzydka nie brzydka, ale tańczyć chyba umie ugly or not, she can dance all right pot.

- diabeł nie dziewczyna she’s the devil incarnate

- cacko nie zegarek (it’s) a real beauty of a watch

■ nie i nie absolutely not; no way pot.

- prosiłem ją wielokrotnie, a ona nie i nie I asked her many times, but I just got ‘no’ for an answer

- nie to… pot. (it’s) not that…

- nie to, żeby był chory psychicznie, but… it’s not that he’s/he was mentally ill, but…

- nie, bo nie a. nie i już pot. ‘no’ means ‘no’; no, and that’s final

- co to, to nie pot. absolutely not; no way pot.

- dlaczego a. czemu nie? why not?

* * *

* * *

1. ( z czasownikami) not; nie martw się! don't worry!; nie poszlibyśmy do kina? why don't we go to the movies?, wouldn't you like to go to the movies?; nie uda ci się! you won't make it!; nie ma co dłużej czekać there's no point in waiting any longer, it's no good l. use waiting any longer; być albo nie być to be or not to be; nie ma go tutaj he is not here; nie ma jej she is not in.

2. ( z rzeczownikami) not, no; nie koniec na tym but that's not all; nie do śmiechu nam we don't feel like laughing; diabeł nie człowiek (he's) a devil of a man; nie w porę at an inopportune moment; nie w porządku (= niesprawiedliwie) unfair, not right; (= zepsuty) out of order; nie na rękę (komuś) not convenient (for sb); nie do wiary past belief; nie do wytrzymania past endurance; nie do złamania unbreakable; nie do pojęcia incomprehensible.

3. (z przymiotnikami, przysłówkami) not; nie teraz not now; jeszcze nie not yet; nie dość not enough; nie całkiem not quite; nie warto it's not worth it; nie wiadomo nobody knows; wyszedł, nie płacąc he left without paying.

4. ( zaprzeczenie) no; Idziesz? – Nie. Are you coming? – No, I'm not; nie i nie no way; co to, to nie it is out of the question, no way; nie, bo nie no and that's it; czemu nie why not.

5. pot. ( prośba o potwierdzenie) not; znasz go, nie? you know him, don't you?

* * *

* * *

1. (= radzić sobie) go, do, manage (bez kogoś l. czegoś without sb l. sth); dispense ( bez czegoś with sth).

2. (= zadowalać się) make do ( czymś with sth).

* * *

- łk-

1. effort, strain; wysiłek fizyczny physical effort.

2. wysiłek umysłowy mental l. brain effort; udaremniać czyjeś wysiłki thwart l. foil one's efforts; wkładać w coś wysiłek put a lot of effort in sth, make great efforts; robić coś bez wysiłku do sth without any effort, do sth effortlessly; zmusić się ostatnim wysiłkiem woli put one last ounce of strength l. courage into sth, make a final effort to do sth.

- ceremonia chrztu/koronacji a christening/coronation ceremony

- ceremonia zaślubin a wedding a. marriage ceremony

- żałobna ceremonia a funeral ceremony

- ceremonia wręczenia Oscarów the Oscar ceremony

- ceremonia powitania/prezentacji gości the ceremony of greeting/introducing the guests

- ceremonia pożegnania the ceremony of saying goodbye

- przywitać kogoś z wielkimi ceremoniami to greet sb with much ceremony

- nie rób ceremonii, siadaj (nie wstawaj) don’t bother getting up

- po długich ceremoniach zgodził się wreszcie zaśpiewać after making a lot of fuss, he finally agreed to sing

- robić z kimś/czymś ceremonie to make a fuss over a. of sb/sth

- bez ceremonii (nie krępując się) without any fuss; (zwyczajnie) without ceremony a. further ado

- przyjęła zaproszenie bez ceremonii she accepted the invitation without any fuss

- mów bez ceremonii, o co ci chodzi don’t beat about the bush, say what’s on your mind

- oznajmił mi bez ceremonii, że jestem już wolny he announced without ceremony that I was free to go

■ chińskie ceremonie the niceties, punctilio(s)

* * *

Gen. -i ceremony, formalities; zbędne ceregiele unnecessary formalities; zrobić coś bez ceregieli make no bones about sth; robić ceregiele make a fuss.

- zdobyć rozgłos to win renown

- cieszyć się światowym rozgłosem to enjoy worldwide renown

- nadać premierze filmu duży rozgłos to give the premiere of the film wide publicity

- nie nadawać spotkaniu/śledztwu wiele rozgłosu to give the meeting/investigation low-key publicity

- robić coś bez rozgłosu to do sth without much publicity; to do sth on the quiet pot.

- wiele osób prywatnych prowadzi działalność charytatywną skromnie, bez rozgłosu a lot of people engage in charity privately, not looking for publicity

- robić coś dla rozgłos to do sth for the sake of gaining publicity

* * *

* * *

publicity; bez rozgłosu without publicity, in strict privacy; cieszyć się rozgłosem be famous l. popular; nabrać rozgłosu become famous, gain prominence; nadać czemuś rozgłos give sth a high profile, give publicity to sth; zdobyć rozgłos make a name for o.s., come to prominence; unikający rozgłosu low profile, self-effacing.

- spotkać się z ostrym a. zdecydowanym sprzeciwem ze strony kogoś to meet with strong opposition from sb

- wyrazić sprzeciw wobec czegoś to express opposition to sth

- to budzi mój sprzeciw I object to it

- powiedzieć coś tonem nie znoszącym sprzeciwu to say sth in a voice that brooks no argument

- wnieść sprzeciw wobec czegoś to make a. raise an objection to sth

- podtrzymać/oddalić sprzeciw to sustain/overrule an objection

- sprzeciw, wysoki sądzie! objection, your honour!

* * *

* * *

1. ( opór) objection ( przeciwko czemuś to l. against sth); opposition ( przeciwko czemuś to sth); ( społeczny) resistance; powszechny sprzeciw public outcry; zgłaszać sprzeciw raise l. voice an objection; spotkać się z silnym sprzeciwem meet with fierce l. strong opposition; bez sprzeciwu zrobiła, co jej kazali she did what she was told without any objections; ton nieznoszący sprzeciwu assertive l. imperious tone; bez sprzeciwu without demur; jako wyraz sprzeciwu wobec czegoś in opposition to sth; głos sprzeciwu dissenting l. dissentient voice.

2. prawn. objection; wnosić sprzeciw object; sprzeciw! objection!; odrzucać/podtrzymywać sprzeciw overrule/sustain an objection; podtrzymuję sprzeciw (objection) sustained.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Gen. niczego Dat. niczemu Loc. i Ins. niczym

1. (= żadna rzecz) nothing; ( z innym wyrazem przeczącym) anything; nic dobrego ( o człowieku) no good, good for nothing; nic dziwnego no wonder; nic podobnego! nothing of the sort l. kind!, no way!; nic takiego nothing really; niczego sobie pot. (= całkiem niezły) not bad (at all); nic z tego (nie będzie) it's no use, nothing doing; to nic nie pomoże it's not going to help; nic ci do tego! it's none of your business!, mind your own business!; nic tu po nas we won't help here, we won't be of any use here; to nic, że przegraliśmy never mind that we lost; być do niczego be useless, be no good, be good for nothing; nic nie szkodzi never mind, it's nothing; być niczym be worthless; nic mi nie jest I'm alright, I'm O.K.; nic mu nie będzie he'll be fine l. alright l. O.K.; nic a nic not a thing; mieć kogoś/coś za nic not think much of sb/sth; nie mieć nic do powiedzenia have nothing to say; nie mieć nic do stracenia have nothing to lose; nie mieć nic przeciw komuś/czemuś have nothing against sb/sth; zrobić coś z niczego make sth out of nothing.

2. (= wcale, w najmniejszym stopniu) nothing at all, not at all; jak nic (= na pewno) for sure; (= bez trudu) without any effort, like nothing; wszystko na nic (all) for nothing; za nic (w świecie) not for anything (in the world); to nie ma nic do rzeczy that is immaterial l. irrelevant; na nic się (nie) zdać be useless; jakby l. jak gdyby (nigdy) nic as if nothing happened; nie miałem nic w ustach od tygodnia I haven't eaten for a week.

indecl. nothing; wielkie nic big (fat) zero; zupa nic kulin. milk soup with egg yolk, sugar and vanilla.

* * *

- em -esz

1. (= pojmować) understand, comprehend, grasp, see; have an understanding ( coś of sth); rozumieć po angielsku understand English; nie rozumiesz po polsku? ( napomnienie) shall I make it clear l. spell it out for you?; rozumiesz? ( wzmocnienie rozkazu) (do) you hear me?, (do) you understand?; to rozumiem! pot. that's more like it, that's better, now you're talking!, atta boy/girl!; zaczynać rozumieć get the idea, see daylight; nic już z tego nie rozumiem I can't make anything of this, beats me; nie rozumieć czegoś not understand sth, have no comprehension l. conception of sth; niewiele z czegoś rozumieć make little of sth, be unclear about sth; nie rozumiem czemu (nie) I don't see why (not); nie rozumiesz istoty sytuacji you miss the point, you can't see forest l. wood for the trees; udawać, że się czegoś nie rozumie pretend not to see sth, have a blind spot about l. for sth; dobrze/źle coś rozumieć have a good/poor understanding of sth; rozumiem (= przyjmuję do wiadomości) I see l. understand.

2. (= interpretować) interpret, understand, take; (nie) rozumiem (o co ci chodzi) I (don't) know l. see what you mean, I (don't) get it, I (don't) follow l. get l. catch your drift; rozumiem, że... I gather l. understand that..., I take it that...; co przez to rozumiesz? what do you mean by that?; nie tak rozumiałam przyjaźń that's not my idea of friendship; czy na pewno dobrze to rozumiem? let me get this right l. straight; rozumiem cię, ale... I hear what you're saying, but...; czy mam przez to rozumieć, że... am I (supposed) to understand that...; źle l. mylnie coś zrozumieć misapprehend l. misinterpret l. misconstrue sth, mistake sth ( jako coś for sth).

3. (= wykazywać zrozumienie) (sytuację, młodzież) understand; relate (kogoś/coś to sb/sth); be understanding ( kogoś towards sb).

1. (= rozumieć się nawzajem) understand each other l. one another; rozumieć się z kimś bez słów be on the same wavelength with sb, speak the same language with sb; dobrze się z kimś rozumieć connect with sb, be tuned in with sb; źle się z kimś rozumieć be tuned out with sb; nie rozumieć się nawzajem be at cross-purposes.

2. pot. (= znać się) understand ( na czymś sth); have an understanding ( na czymś of sth); ma się rozumieć! yes, of course; yes, that's right; to się samo przez się rozumie it goes without saying, it is obvious by itself.

* * *

1) ( o gazie) to leak; (przen: o złym nastroju) to vanish, to evaporate

2) (pot) ( o człowieku) to make o.s. scarce

* * *

1. (o gazach itp.) (= rozchodzić się w powietrzu) escape, leak, volatilize; ulatniający się leaking, volatile.

2. pot. (= zapodziewać się) vanish, disappear; dokumenty ulotniły się z biurka documents disappeared from the desk.

3. pot. (= odchodzić niepostrzeżenie) make o.s. scarce, make off, bunk off, evaporate, take wing; (o obawach, wątpliwościach) evaporate, melt away, pass away, vanish; ulotnić się jak kamfora vanish into thin air, disappear without a trace.

* * *

żyję żyjesz, żyj

1. (= być żywym) live, be alive; długo/krótko żyć live long/briefly, live a long/short life; niech żyje...! long live...!; jak długo żyję never in my life, in all my born days; ledwie żyć (= być zmęczonym) be dead on one's feet; nie dawać komuś żyć plague sb, make sb's life difficult; żyć nie umierać! that's what you call life!, heaven on earth!; (on/ona) nie żyje! ( okrzyk przerażenia) he's/she's dead!

2. (= egzystować w jakichś warunkach) live; żyć w ciągłym strachu live in l. under constant fear; żyć w biedzie live in poverty; żyć o chlebie i wodzie live on bread and water; żyć powietrzem przen. live on air; żyć dla kogoś live (one's life) for sb; żyć czymś be totally absorbed by sth; on żyje robieniem słowników making dictionaries is the very breath of his life; żyć marzeniami live in a dream world; żyć nadzieją live sustained by hope; żyć nerwami live on one's nerves; żyć samotnie live alone; ( z wyboru) keep to oneself; żyć (sobie) jak król l. po królewsku live like a king; żyć swoim życiem be living one's own life; żyć w grzechu live in sin; żyć cudzym kosztem l. na czyjś koszt live off sb, live at sb else's cost; komuś się dobrze/źle żyje sb is well off/badly off; żyć jak u Pana Boga za piecem be as snug as a bug in a rug; żyć z dnia na dzień live from hand to mouth, live from day to day; żyć dniem dzisiejszym live for the day; żyć pełną piersią live one's life to the full; żyć wspomnieniami live sustained by one's memories; teraz wiem, że żyję now I know that I'm alive l. living; nie samym chlebem człowiek żyje man doth not live by bread alone; jak żyjesz? how's life?, how's life treating you?

3. (= obcować z kimś) get along ( z kimś with sb); żyć z kimś dobrze/źle get along well/badly with sb, be on good/bad terms with sb; żyć z kimś ( cieleśnie) live with sb; żyć z kimś jak pies z kotem lead a cat-and-dog-life with sb; żyć z kimś na kocią łapę pot. shack up with sb; żyć z kimś na wiarę cohabit with sb; oni nie mogą bez siebie żyć they can't live without each other.

4. (= mieszkać, znajdować się) live; żyć w mieście/na wsi live in the city/in the country; żyć pod jednym dachem live under the same roof.

5. (= trwać) live, survive, be alive; żyć w czyjejś pamięci live l. survive in sb's memory; żyć w czyichś wspomnieniach be alive in sb's memories.

6. (= utrzymywać się) live, make one's living; żyć z pensji live on one's salary; żyć z zasiłków live on the dole; żyć z procentów live on the interest of one's savings; żyć z pracy rąk live by the labor of one's hands; żyć na wysokiej stopie butter both sides of one's bread; live in the lap of luxury; żyć ponad stan live beyond one's means; żyć z ołówkiem w ręku scrimp and scrape, economize; mieć z czego żyć have enough to live on; keep the pot boiling; z czego ona żyje? what does she do for a living?