what+if...+a

- dość często/rzadko quite a. rather a. pretty frequently/rarely

- dość wyraźnie napisane quite clearly written

- dość brzydki/biedny/inteligentny/miły quite a. rather ugly/poor/intelligent/nice

- dość ładny quite a. rather pretty

- dość łatwo można udowodnić, że… it’s fairly easy to prove that…

- zdarzyło się to dość dawno it happened quite a long time ago

- było dość późno it was rather a. pretty a. quite late

- to dość dużo kosztuje this is quite expensive

- trzeba płacić dość wysoki procent you have to pay pretty high interest

- w dość krótkim czasie in quite a short time

- dość długi long enough

- jest już dość duży, żeby go zostawiać samego w domu he’s big a. old enough to stay home alone

- jest już dość duża a. dorosła, żeby decydować o sobie she’s old enough to decide for herself

- dość mi nadokuczał przez ten tydzień he’s caused me enough trouble this week

- budynek nie jest dość reprezentacyjny do tego celu the building isn’t elegant enough for that purpose

- zareagowali za późno i nie dość mocno they reacted too late and not forcefully enough

- cierpiał, bo nie dość go ceniono he felt unappreciated

- ma dość pieniędzy na bilet he’s got enough money for a. to buy a ticket

- mam dość zmartwień bez tego I’ve got enough to worry about already

- mam dość czasu, żeby zwiedzić miasto I’ve got enough time to see the town

- nie dość ci kłopotów? aren’t you in enough trouble (already)?

- dość spojrzeć po sali, by odgadnąć wynik głosowania it’s enough to look around the room to know a. guess what the outcome of the vote will be

- dość (o tym) na dzisiaj enough (on that subject) for today

- dość tego dobrego! enough of that!

- nie dość, że mało płacą, to jeszcze z opóźnieniem not only is the pay low, it’s late as well

- nie dość, że przystojni, to jeszcze jacy eleganccy! not only handsome but elegant too!

- stracił cały majątek; nie dość na tym, wkrótce zmarła mu żona he lost everything he owned, then on top of that his wife died

■ mieć kogoś/czegoś dość to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

* * *

adv; = dosyć

* * *

= dosyć.

* * *

- zę -ziesz - zł -źli

1. ( przy użyciu zębów) bite; (np. kość) gnaw; (= przeżuwać) chew, munch; gryźć ziemię pot. be pushing up the daisies, be six feet under l. deep.

2. (= ranić zębami) bite.

3. (= żądlić) sting.

4. (= drażnić) ( o dymie) sting; ( o tkaninie) scratch.

5. przen. (= niepokoić) torment, distress, bother; co cię gryzie? what's eating you?, what's wrong (with you)?

(= kąsać się)

1. bite one another; gryźć się w język przen. hold l. bite one's tongue.

2. przen. (= dręczyć się) worry, fret.

3. pot., przen. (= kłócić się) fight (o kogoś/coś over sb/sth).

4. pot. (= nie pasować) clash, jar ( z czymś with sth).

- zrobił się z niego zupełny grzyb he’s become quite senile

- grzyby jadalne/trujące edible/poisonous mushrooms

- zbierać grzyby to pick mushrooms

- chodzić na grzyby to go mushrooming

- z kapustą i grzybami with cabbage and mushrooms

- grzyb na ścianach mould on the walls

- □ grzyb atomowy Fiz. mushroom cloud

- grzyb chorobotwórczy Med. mycotic fungus

- grzyb prawdziwy Bot. edible boletus

- grzyb skalny Geol. rock mushroom

■ dwa grzyby w barszcz too much of a good thing

- po (ja)kiego grzyba? pot. what (on earth) for?

- wyrastać a. rosnąć a. mnożyć się jak grzyby po deszczu to spring up a. pop up like mushrooms

* * *

* * *

Gen. -a bot. fungus ( Fungi); grzyb skalny geol. mushroom rock; grzyb atomowy fiz. mushroom (cloud); dwa grzyby w barszcz (= dwa razy to samo) the same thing twice; (= co za dużo, to niezdrowo) too much of a good thing; stary jak grzyb as old as the hills; wyrastać jak grzyby po deszczu spring up like weeds, mushroom; po kiego grzyba? pot. what's the point?, what for?

Gen. -u (= pleśń) mold, Br. mould.

- jeszcze spał, kiedy przyszli he was still asleep when they came

- muszę jeszcze odrobić lekcje I’ve still got some homework to do

- ciasto podajemy jeszcze ciepłe serve the cake while still warm

- jesteś jeszcze młody you’re young yet a. still young

- zostańcie jeszcze stay a bit longer

- jeszcze nie not yet

- jeszcze nie wiem I don’t know yet

- to jeszcze nie koniec (o wydarzeniu) it’s not over yet; (o opowieści) that’s not all

- jeszcze nie skończyłem I haven’t finished yet

- jeszcze wczoraj padał śnieg it was still snowing yesterday

- jeszcze w połowie listopada budżet nie był zatwierdzony in mid November the budget still hadn’t been approved

- jeszcze dwa lata temu only two years ago

- była tu jeszcze przed chwilą she was here only a minute ago

- domy, w których jeszcze niedawno mieszkali ludzie houses inhabited only a. until quite recently

- jeszcze na kilometr przed metą as much as a kilometre before the finishing line

- poznali się jeszcze jako dzieci they met when they were still children

- jego list dostałam jeszcze w maju I received his letter as early as May

- jeszcze w średniowieczu as far back as a. as early as the Middle Ages

- rzeźby te pochodzą jeszcze z czasów rzymskich these sculptures date as far back as a. date back to Roman times

- mamy jeszcze mnóstwo czasu we still have plenty of time

- jeszcze tylko pięć kilometrów i jesteśmy w domu just five more kilometres a. another five kilometres and we’ll be home

- dostał jeszcze dwie nagrody he received two more a. another two prizes

- daj mi jeszcze trochę czasu give me a little a. a bit more time

- jeszcze chwila i spadłby z drabiny a second or two more and he would have fallen off the ladder

- czy są jeszcze jakieś pytania? are there any more questions?

- czy chcesz jeszcze coś powiedzieć? did a. do you want to say anything more?

- dzwoniła jeszcze twoja siostra your sister rang a. called, too

- jeszcze raz one more time, once more a. again

- kto/co jeszcze? who/what else?

- kogo jeszcze tam widziałeś? who else did you see there?

- gdzie jeszcze byłeś? where else did you go?

- przypomniałem sobie coś jeszcze I remembered something else a. more

- nie dość że…, to jeszcze … not only…, but…

- nie dość, że (jest) przystojny, to jeszcze bogaty he’s not only good-looking, but rich into the bargain

- nie dość, że się spóźnił, ale jeszcze zachowywał się okropnie not only was he late, but he also behaved abominably

- jeszcze większy/cięższy even a. still bigger/heavier

- jeszcze lepiej/gorzej even a. still better/worse

- dziś jest jeszcze chłodniej niż wczoraj today it’s even colder than yesterday

- jeszcze dziś widuje się takie samochody you can still see such cars today

- te róże są jeszcze najładniejsze ze wszystkich these roses are the prettiest of the (whole) lot pot.

- jeszcze będziesz z niej dumny one of these days a. one day you’ll be proud of her

- jeszcze pożałujesz! one day a. one of these days you’ll be sorry!

■ jeszcze czego forget it! pot.; some a. fat chance! pot., iron.

- jeszcze jak and how! pot.

- „czy on jest przystojny?” – „jeszcze jak!” ‘is he good looking?’ – ‘he sure is!’ pot.

- „warto to kupić?” – „jeszcze jak warto!” ‘is this worth buying?’ – ‘it certainly is!’

* * *

* * *

1. (= wciąż) still; był już niemłody, ale jeszcze w pełni sił he wasn't young, but still going strong.

2. (= ponownie) more, again; jeszcze jeden one more; another one; jeszcze raz one more time, once again; jeszcze się zobaczymy we'll meet again; jeszcze trochę herbaty? (would you like some) more tea?; muszę poczekać jeszcze kilka dni I have to wait a few more days.

3. (= nawet) even; jest jeszcze lepsze niż wczoraj it's even better than yesterday; jeszcze teraz wzdrygam się, jak o tym pomyślę even now I shudder when I think of it; poznaliśmy się jeszcze przed studiami we met even before college.

4. (= poza tym) else; kto jeszcze? who else?; Bóg wie, co jeszcze God only knows what else.

5. yet; jeszcze cię dopadnę I'll get you yet; jeszcze jeden yet another; jeszcze nie not yet; jeszcze nie skończyłem książki I haven't finished the book yet; jeszcze nigdy never yet, never before; nie odchodź jeszcze don't go yet; jeszcze nie teraz not now; jeszcze zaczekaj hold on, wait a minute.

6. ( w utartych zwrotach) jeszcze czego! pot. like hell I will l. would; jeszcze tego brakowało! I should think not!; that would be the limit!; jeszcze jak! and how!; I'd love to!; I sure do l. will (etc.); jeszcze śmiesz pytać! how dare you ask!; jeszcze do niedawna until recently.

- pomogę ci, jeśli ładnie poprosisz I’ll help you, if you ask nicely

- pójdę z tobą, jeśli chcesz I’ll go with you if you like

- jeśli się pośpieszysz, zdążysz na pociąg if you hurry, you’ll catch the train

- jeśli to możliwe if it’s possible

- czasami, jeśli ma się szczęście … sometimes, if one is lucky a. if you are lucky…

- jeśli…, to… if…, then…

- nie pójdziesz do kina, jeśli nie odrobisz lekcji you won’t be going to the cinema if you don’t do your homework a. unless you do your homework

- kto nam pomoże, jeśli nie on? who’s going to help us, if not him?

- większość z nich, jeśli nie wszyscy most of them, if not all (of them)

- we środę, jeśli nie wcześniej on Wednesday, if not sooner

- (ona) ciągle na coś się skarży, jeśli nie na ból głowy, to na ból brzucha she’s always complaining about aches and pains – if it isn’t a headache it’s a stomach ache

- a jeśli what if, supposing

- a jeśli powiem nie? what if a. supposing I say no?

- jeśli nawet a. nawet jeśli even if

- pojadę tam jutro, nawet jeśli miałoby padać I’ll go there tomorrow, even if it’s raining

- jeśli się nie mylę if I’m not mistaken, unless I’m mistaken

- pan Kowalski, jeśli się nie mylę Mr Kowalski, I believe?

- jeśli dobrze pamiętam if I remember rightly

- jeśli wolno mi coś radzić… if I may make a suggestion…

- jeśli można jej wierzyć if she can be believed

- jeśli o mnie chodzi as far as I’m concerned

- jeśli chodzi a. idzie o kogoś/coś as regards sb/sth, as far as sb/sth is concerned

- dlaczego sam tego nie zrobisz, jeśli jesteś taki mądry why don’t you do it yourself, if a. since you’re so clever

- jeśli nie zadzwonił, to znaczy, że się obraził if he hasn’t phoned, he must be offended

- jeśli w szkole zachowuje się skandalicznie, to w domu jest wyjątkowo grzeczny if a. while he conducts himself outrageously at school, at home he is exceptionally well-behaved

* * *

* * *

if; jeśli nie unless; jeśli chcesz, pójdziemy do kina we can go to the movies if you like; jeśli mnie pamięć nie myli if my memory serves me; jeśli można if I may; if that's OK (with you); jeśli nie będzie padać unless it rains; jeśli pani pozwoli if you don't mind; jeśli wcześniej skończę pracę, zadzwonię do ciebie if I finish work earlier, I'll call you; któż, jeśli nie on? if not him, who?

- kiedy wrócisz? when will you be back?

- kiedy jest koncert? when is the concert?

- kiedy kupiłeś ten samochód? when did you buy the car?

- nie pamiętam, kiedy go ostatni raz widziałem I don’t remember when I last saw him

- nie zauważyłem, kiedy wszedł I didn’t notice when he came in

- od kiedy since when, (for) how long

- wiem, że on mnie zdradza, ale nie wiem, od kiedy I know he’s unfaithful to me, but I don’t know since when

- od kiedy to z ciebie taki znawca? iron. since when have you been such an expert? iron.

- „od kiedy się znacie?” – „od roku” ‘how long have you known each other?’ – ‘for a year’

- od kiedy ci mówię, żebyś się ustatkował! how long have I been telling you to settle down!

- do kiedy until when, by when

- do kiedy obowiązywał ten zakaz? until when was this ban in force?, how long was this ban in force (for)?

- „biorę urlop” – „od kiedy do kiedy?” ‘I’m taking some leave’ – ‘from when until when?’

- do kiedy skończysz tłumaczenie? when will you finish the translation (by)?

- na kiedy to ma być gotowe? when does it have to be ready (by)?

- nie wiem, na kiedy są te bilety I don’t know when a. which day these tickets are for

- kiedy to się wraca do domu! już prawie północ what time do you call this for getting in? – it’s almost midnight pot.

- kula dosięgnęła go w chwili, kiedy wsiadał do samochodu the bullet hit him as a. when he was getting into the car

- kiedy oglądali mecz, ktoś zadzwonił do drzwi as a. while they were watching the match, someone rang the bell

- przyjdę po ciebie, kiedy skończę pracę I’ll call for you when I finish work

- od kiedy go poznała, wiele zmieniło się w jej życiu her life has changed a great deal since she met him

- kiedy się porówna programy obu partii, to... if a. when you compare the programmes of the two parties...

- wtedy, kiedy when

- zawsze włącza radio wtedy, kiedy chcę sobie poczytać he always turns the radio on when I want to read

- w dniu, kiedy... on the day when...

- zimą, kiedy jest mróz in winter, when there are sub-zero temperatures

- teraz, kiedy... now that...

- teraz, kiedy najgorsze jest już za nami now that the worst is behind us

- kiedy tylko (zaraz jak) as soon as; (kiedykolwiek) whenever

- kiedy tylko przyszedł, zabrał się do sprzątania as soon as he came, he started cleaning

- kiedy tylko mam czas, chodzę na spacery whenever I have (the) time, I go for walks

- zabierz mnie kiedy ze sobą take me with you some time a. one day

- widziałeś go kiedy? have you ever seen him?

- dyskutują, kiedy tu trzeba szybko podjąć decyzję they’re talking all the time, when what we need is a quick decision

- dużo zarabia, cóż, kiedy wszystko przepuszcza he earns a lot, but what of it if a. when he blows it all? pot.

- kiedy jesteś taki ciekawy, to... if you really want to know,... iron.

- jak mam się uczyć, kiedy nie mam tej książki how am I to study when a. if I haven’t got the book?

- „miałeś posprzątać w swoim pokoju” – „kiedy już posprzątałem” ‘you were supposed to tidy up your room’ – ‘but I’ve already done it’

■ kiedy indziej some other time

- kiedy niekiedy now and then, from time to time

- mało a. rzadko kiedy rarely, hardly ever

- rzadko kiedy są tu takie tłumy it’s rare for there to be such a crowd here

- (on) rzadko kiedy pisze he hardly ever writes

* * *

* * *

when; kiedy się zobaczymy? when do we meet next?; kiedy bądź whenever, any time; kiedy indziej some other time; kiedy tylko as soon as; rzadko kiedy hardly ever; od kiedy? since when?; do kiedy? till when?; na kiedy? by when?

1. (= gdy) when; kiedy już byłem gotowy when I was (finally) ready, once ready; spałem już, kiedy zadzwonił telefon I was sleeping, when the phone rang.

2. (= skoro) as, since; kiedy już zdecydowałeś się na ten wyjazd, nie zapomnij o ubezpieczeniu as you decided to take this trip, don't forget about the insurance.

3. (= podczas gdy) while.

* * *

1. color; jakiego koloru jest...?/jaki kolor ma...? what color is...?; do koloru ( także pod kolor) in matching color; dobór kolorów color scheme; gama kolorów variety of colors; kolory podstawowe/pochodne fundamental l. primary/secondary colors; w jaskrawych/żywych/spokojnych/stonowanych kolorach in garish/vivid/soft/subdued colors; ciepły/zimny kolor warm/cold color; przedstawiać coś w jasnych/ciemnych kolorach przen. paint sth in bright/dark colors.

2. kolory (= pranie kolorowe) coloreds.

3. karty suit.

4. kolory ( na policzkach) color; odzyskać kolory regain color; stracić kolory lose color.

- jadę do Stanów, a konkretnie do Bostonu I’m going to the States, more specifically, to Boston; I’m going to the States, to Boston to be precise a. exact

- mam na myśli konkretnie tę sytuację I’m talking specifically about this situation, I’m talking about this situation in particular

- mów konkretnie, o co ci chodzi? tell me exactly what you mean, what do you actually mean?

- co konkretnie proponujesz? in concrete terms, what do you suggest?

- mówić konkretnie to speak in concrete terms

* * *

(= jasno) specifically, clearly; (= rzeczowo) concretely; mało konkretnie vaguely.

- jeden z najpiękniejszych parków, jakie można u nas zobaczyć one of the finest parks one can see here

- czytać można było tylko przy świecy one a. you could only read by candlelight

- wystawę będzie można obejrzeć we wrześniu the exhibition will open in September

- na to nie można liczyć one a. you can’t count on that

- na nim można/nie można polegać you can/can’t count a. rely on him

- można/nie można było tego uniknąć it could/couldn’t have been avoided

- można się było tego spodziewać one could a. might have expected that, that was (only) to be expected

- czego innego można się było po nim spodziewać? what else can a. could you expect from him?

- łatwiejszy, niż można by przypuszczać easier than one might have expected a. supposed, easier than might have been expected a. supposed

- można było powiedzieć, że nie chcesz iść ze mną you could a. should have told me you didn’t want to go with me

- można śmiało powiedzieć, że… it’s safe to say a. we can safely say that…

- sprawa pilna, rzec by można: niecierpiąca zwłoki a matter of urgency, one might say, brooking no delay książk., żart.

- jest pracowity, czego nie można powiedzieć o tobie he’s hard-working, which is more than can be said for a. of you

- nie można powiedzieć, żeby film nas rozczarował I can’t a. wouldn’t say the film disappointed us

- dzieci – nie można powiedzieć – zachowywały się grzecznie the children, it must be said, behaved very well

- nie można zaprzeczyć temu, że… there’s no denying the fact that…

- nie można z tobą wytrzymać you’re (absolutely) impossible! pot.

- można wytrzymać pot. (z powątpiewaniem) it’s all right a. OK

- cholery można dostać! pot. it’s enough to drive you up the wall pot.

- jak można się tak zachowywać? how could they/you behave like that?

- gdzie/kiedy tylko można wherever/whenever possible

- ile tylko można (z policzalnymi) as many as possible; (z niepoliczalnymi) as much as possible

- jak tylko można by all means possible

- jeżeli tylko można if it’s (at all) possible

- nie można tego dotykać you mustn’t touch it

- czy można? can I?; may I? książk.

- czy można wejść? can I a. may I come in?

- czy można tu zaparkować? can I park here?

- czy można otworzyć okno? do you mind if I open the window?

- nie rób tego, tak nie można! don’t do that, it’s wrong!

- jeśli można if I may książk.

- jeśli można, jeszcze jedna uwaga one more thing, if I may

- jeśli można tak powiedzieć if I may say so

- można pana prosić o otworzenie drzwi? could you open the door, please?

- czy można panią prosić do tańca? would you like to dance?; may I have this dance? książk.

- można by zaprosić kilka osób I/we could invite one or two people

* * *

* * *

1. ( wyraża możliwość urzeczywistnienia czegoś) it is possible to..., one (you etc.) can l. may...; rzec by można, że... one (you etc.) could l. can say that...; można się cieszyć, że... it is fortunate that...; można już iść you (we etc.) may l. can go now; można śmiało powiedzieć, że... it is safe to say that...; można wykazać, że... it is arguable that...; można jej wybaczyć, że... she could be forgiven for...; czego (innego) można się (było) spodziewać? what (else) can l. do you expect?; można było tego uniknąć it was avoidable; nie można się jej oprzeć she is irresistible; można mieć wątpliwości there is room for doubt; gdyby tylko było można if it was only possible, given half a chance; można tam dojść piechotą it is within walking distance; można się było tego spodziewać small l. little wonder; wszystko co można sobie wyobrazić everything under the sun, everything but the kitchen sink; można wytrzymać pot. it's O.K. l. okay, it's alright l. all right; jak można...? ( coś zrobić) how to...?, how can one...?; ( wyraz oburzenia) how can l. dare you...?

2. ( dla wyrażenia przyzwolenia) one (you etc.) may..., one (you etc.) is (are etc.) allowed l. free to...; czy można? may I?, do you mind?; czy tu można palić? may l. can I smoke here?; czy można zapalić? do you mind if I smoke?; tak nie można! that's wrong!; jeśli można if that's OK; czy można zamknąć okno? do you mind if I close the window?; nie można tak myśleć you mustn't think that; można by pójść do kina how l. what about going to the cinema?, why don't we go to the cinema?

* * *

1. (= wypowiadać słowa) say ( coś komuś sth to sb) (że... that...); (= opowiadać, informować) tell ( coś komuś sb sth l. sth to sb) (komuś o kimś/czymś sb about sb/sth l. of sb/sth) (komuś, że... sb that...); (= odzywać się, rozmawiać, przemawiać) speak, talk ( z kimś with l. to sb, o kimś/czymś about l. of sb/sth) ( do kogoś to sb); (= wspominać) refer (o kimś/czymś to sb/sth); mention (komuś o kimś/czymś sb/sth to sb); mów dalej! keep talking!; mów za siebie! speak for yourself!; mówcie (trochę) ciszej! keep it down!; to put it mildly; mówi się, że... they say that...; the story goes that...; it is reported l. rumored that...; mówić dobrze/źle o kimś/czymś speak well/ill of sb/sth; mówić komuś dzień dobry say hello to sb; mówić do siebie talk to o.s.; mówić otwarcie speak one's mind; mówić po próżnicy waste one's breath; mówić w czyimś imieniu speak for sb; mówić z przekonaniem speak with authority; mówisz to poważnie? are you serious?; a nie mówiłem? did't I tell you?; co mówiłeś? what did you say?; dobrze mówi! hear, hear!; do mnie mówisz? are you talking to me?; fakty mówią same za siebie przen. the facts speak for themselves; i kto to mówi? look who's talking!; lepiej nie mówić the less said, the better; nie ma o czym mówić ( w odpowiedzi na podziękowanie) don't mention it; forget it; nie mów nic don't say anything; nie mów z pełnymi ustami don't talk with your mouth full; nie musisz mówić nic więcej (= wszystko rozumiem) enough said.

2. (= wyrażać słowami) tell; mówić (całą) prawdę tell the (whole) truth; mówić kłamstwa tell lies.

3. (= wyrażać się w dany sposób) talk, speak; mówić bzdury l. nonsensy l. od rzeczy talk nonsense; mówić do rzeczy talk sense; mówić na temat speak to the point; nareszcie mówisz do rzeczy now you're talking sense.

4. (= nakazywać) tell (komuś, żeby coś zrobił sb to do sth); mówiłem mu, żeby przyszedł I told him to come; nienawidzę, jak mi się mówi, co mam robić I hate people telling me what to do; rób, co ci mówię! do what I tell you!

5. (= posługiwać się językiem) speak; mówić dobrze/biegle po japońsku speak good/fluent Japanese; mówić po angielsku kiepsko/z obcym akcentem speak English badly/with a foreign accent; nie mówię l. nie umiem mówić po węgiersku I can't speak Hungarian; osoba mówiąca po angielsku/polsku English/Polish speaker; mówić tym samym językiem (= dobrze się rozumieć) speak the same language.

6. (= sugerować, wywoływać wspomnienie) mean, ring a bell; czy to ci coś mówi? does this mean anything to you?; does it ring a bell?; jego nazwisko nic mi nie mówi his name doesn't ring a bell.

7. (przedstawiając się przez radio l. telefon) cześć, mówi Marta hi, it's Martha (speaking); tu mówi Londyn radio this is London calling.

8. (= zwracać się do kogoś) mów mi Ed call me Ed; możesz mi mówić po imieniu you can call me by my first name.

9. ( w komentarzach na temat wypowiedzi) mówiąc delikatnie to say the least; mówiąc poważnie joking aside; mówiąc szczerze frankly (speaking); to be frank; mówiąc w przenośni metaphorically speaking; inaczej mówiąc to put it differently; jak (już) mówiłem like I said; kiedy już o tym mówimy while we are at it; krótko mówiąc to make l. cut a long story short; in brief; między nami mówiąc between ourselves; between you and me (and the gatepost); nawiasem mówiąc by the way; by the bye; incidentally; nie mówiąc (już) o kimś/czymś not to mention sb/sth; to say nothing of sb/sth; let alone sb/sth; prawdę mówiąc to tell the truth; as a matter of fact; przykro mi to mówić I hate to say it; skoro już o tym mówimy while we're at it; ściśle mówiąc strictly speaking.

- naprawdę nie wiem I really a. honestly don’t know

- naprawdę tani/duży really cheap/large

- naprawdę? really?

- naprawdę tak sądzisz? do you really think so?

- tak naprawdę actually, strictly speaking

- tak naprawdę to duchów nie ma actually a. in actual fact ghosts don’t exist

- tak naprawdę zapłacili mi 1000 złotych, a nie 900 they paid me 1,000 zlotys, not 900

- tak mówią, ale jak było naprawdę, tego nikt nie wie that’s what they say, but who knows a. nobody knows what really happened

* * *

* * *

1. (= rzeczywiście, bardzo, zgodnie z prawdą) really, truly, genuinely; naprawdę piękny dzień a really fine day; co o tym naprawdę myślisz? what do you really think about it?; czyś ty naprawdę oszalał? have you really gone crazy?; ja ją naprawdę lubię I really like her; on jest naprawdę chory he is really sick.

2. (= prawdę mówiąc, w rzeczywistości) in (actual) fact, as a matter of fact, actually, to tell the truth; tak naprawdę nie nazywam się Brown in actual fact, my name isn't Brown; tak naprawdę to po prostu nie chce mi się tego robić to tell the truth, I simply don't feel like doing it.

3. (= w samej rzeczy) indeed; naprawdę? ( niedowierzanie) oh, really?, indeed?; byłem naprawdę zadowolony I was very happy indeed; on naprawdę dobrze gotuje he cooks very well indeed; to naprawdę dziwne that is indeed strange.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Gen. niczego Dat. niczemu Loc. i Ins. niczym

1. (= żadna rzecz) nothing; ( z innym wyrazem przeczącym) anything; nic dobrego ( o człowieku) no good, good for nothing; nic dziwnego no wonder; nic podobnego! nothing of the sort l. kind!, no way!; nic takiego nothing really; niczego sobie pot. (= całkiem niezły) not bad (at all); nic z tego (nie będzie) it's no use, nothing doing; to nic nie pomoże it's not going to help; nic ci do tego! it's none of your business!, mind your own business!; nic tu po nas we won't help here, we won't be of any use here; to nic, że przegraliśmy never mind that we lost; być do niczego be useless, be no good, be good for nothing; nic nie szkodzi never mind, it's nothing; być niczym be worthless; nic mi nie jest I'm alright, I'm O.K.; nic mu nie będzie he'll be fine l. alright l. O.K.; nic a nic not a thing; mieć kogoś/coś za nic not think much of sb/sth; nie mieć nic do powiedzenia have nothing to say; nie mieć nic do stracenia have nothing to lose; nie mieć nic przeciw komuś/czemuś have nothing against sb/sth; zrobić coś z niczego make sth out of nothing.

2. (= wcale, w najmniejszym stopniu) nothing at all, not at all; jak nic (= na pewno) for sure; (= bez trudu) without any effort, like nothing; wszystko na nic (all) for nothing; za nic (w świecie) not for anything (in the world); to nie ma nic do rzeczy that is immaterial l. irrelevant; na nic się (nie) zdać be useless; jakby l. jak gdyby (nigdy) nic as if nothing happened; nie miałem nic w ustach od tygodnia I haven't eaten for a week.

indecl. nothing; wielkie nic big (fat) zero; zupa nic kulin. milk soup with egg yolk, sugar and vanilla.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Ins.pl. -mi

1. (= włókno do szycia) thread; (coś jest) szyte grubymi nićmi (sth is) perfectly obvious, (sth is) thinly disguised; trzymać nici czegoś pull the strings of sth; nici z czegoś pot. nothing will come of it, it will all go up in smoke; nić opowieści thread of the story.

2. ( wydzielina pająków) thread, cobweb.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- oto jestem here I am

- oto mój paszport here’s a. this is my passport

- i oto stanął w drzwiach and there he was, standing in the doorway

- kupiłam ci tę oto koszulę I bought you this shirt

- dwie płyty – oto jej cały dorobek two CDs – that’s her entire output

- tyle oto są warte jej obietnice this is what her promises are worth

* * *

* * *

1. here (is l. are); oto on/ona (we własnej osobie) here he/she is (as large as life).

2. (= mianowicie) here; ten/te oto this/these... here; nabyłem tę papugę w tym oto sklepie I purchased that parrot from this very shop.

- toruńskie pierniki Toruń gingerbread

■ co ma piernik do wiatraka? pot. what’s that got to do with anything?

* * *

* * *

Gen. -a

1. kulin. ( ciast(k)o) gingerbread; co ma piernik do wiatraka? what's that got to do with the price of tea in China?

2. pog. (= stary mężczyzna) old buffer, old fart.

* * *

1. (= liczyć na kogoś) rely, depend (na kimś/czymś on sb/sth); polegać na sobie samym be self-reliant; można na nim całkowicie polegać he's fully reliable; polegać na kimś jak na Zawiszy have complete confidence in sb.

2. (= mieć w kimś oparcie) lean ( na kimś on sb); dobrze jest mieć kogoś, na kim można polegać it's good to have sb to lean on.

3. (= zasadzać się na czymś) consist ( na czymś in sth); na czym to polega? what does it consist in?; trudność polega na tym, że... the problem is that...; na czym polega sekret bycia dobrym lekarzem? what's the secret of being a good doctor?

- działać w pośpiechu to act in haste

- w pośpiechu zapomniał zabrać parasol in his hurry he forgot his umbrella

- po co ten (cały) pośpiech? what’s (all) the hurry a. haste?, why the haste a. hurry?

* * *

* * *

haste, hurry, rush; hurriedness; nie ma pośpiechu there's no hurry l. rush; po co ten pośpiech? what's the hurry?; robić coś w pośpiechu do sth in haste l. a hurry, do sth hurriedly; robić coś bez pośpiechu do sth without haste l. hurrying.

- potrzeby

* * *

1. (= niezbędność) need, necessity; coś wykonane z potrzeby serca a labor of love; moja postawa wynika z głębokiej potrzeby niesienia pomocy my approach stems from a profound need to give help; nie ma potrzeby, aby... there's no need to...; jeśli zajdzie potrzeba, to... if a need arises then...; w miarę potrzeby możesz zadzwonić do mnie if necessary you can call me; zaspokajać czyjeś potrzeby cater for sb's needs, satisfy l. serve sb's needs; zabezpieczać czyjeś potrzeby make provision for sb; nagła potrzeba emergency; potrzeba chwili expediency; bez potrzeby needlessly, unnecessarily; potrzeba fizjologiczna l. naturalna physiological need, need to relieve o.s.; iść za (swoją) potrzebą go relieve o.s.; nie ma potrzeby się spieszyć there's no need to hurry; potrzeba jest matką wynalazku necessity is the mother of invention.

2. pl. (= rzeczy, bez których trudno się obejść) needs; artykuły pierwszej potrzeby necessities; uprawa na własne potrzeby subsistence crop.

3. przest. (= ciężkie położenie) need; w (pilnej) potrzebie in (urgent) need; opuścić kogoś w potrzebie leave sb in the lurch, let sb down in his extremity.

indecl. need; potrzeba mi pieniędzy na zakończenie budowy domu I need money to finish the construction of the house; czego ci potrzeba? what do you need?; nic mi więcej nie potrzeba that's all I need l. want; znów powiedziałaś więcej niż potrzeba you said more than necessary again; tego właśnie mi potrzeba that's exactly what I need, that's the very thing I need.

- problemy współczesnego świata the problems of the modern world

- problemy dnia codziennego everyday problems

- mieć problemy z kimś/czymś to have problems with sb/sth

- nastręczać a. sprawiać problemy [zadanie, praca] to present problems

- rozwiązywać problemy to solve problems

- zrobić coś bez problemu to have no trouble doing sth

- trafiliśmy bez problemu we had no trouble finding the place

- robić z czegoś problem to make a fuss about sth

- dyrekcja stanęła przed problemem zwolnień the management was faced with the problem of lay-offs

- firma ma a. przeżywa problemy finansowe the company is having a. going through financial problems

- największym problemem młodego pokolenia jest bezrobocie unemployment is the biggest problem facing young people

- problem narasta a. nabrzmiewa the problem is growing

- problem w tym a. polega na tym, że… the trouble is that…

- w czym problem? what’s the problem?

- nie ma problemu! a. to żaden problem! it’s no problem!

- skomplikowany problem moralny a difficult moral problem

- postawmy problem inaczej let’s look at the problem differently

* * *

* * *

(= trudność) problem, difficulty, complication; (= zagadnienie) problem, matter, question, issue; bez problemu without any problem; nie ma problemu pot. no problem, no pro; problem polega na tym, że... l. problem w tym, że... the problem l. thing is (that)...; robić z czegoś problem make an issue out of sth; nierzadki problem not an uncommon problem; jedyny problem w tym, że... the only thing is...; pozostał nam tylko jeden problem do omówienia there's only one more issue l. problem l. item on the agenda to be discussed l. dealt with; odwieczny problem perennial problem; poruszono wiele problemów many issues were raised; problem delikatnej natury sensitive issue; problem natury technicznej technical difficulty; rozwiązać problem solve a problem; zająć się problemem tackle a problem; stanowić problem pose a problem l. difficulty; coś nie stanowi problemu sth is not an issue; to jego problem that's his problem, that's his funeral; to tylko w połowie rozwiązuje problem it goes only halfway toward solving the problem; w czym problem? what's the problem?, what seems to be the problem?; w tym cały problem! that's the whole point!; żaden problem! no pro!; przysporzyć komuś problemów cause sb trouble; sedno l. istota problemu nub l. crux of the problem; unikać podjęcia problemu beg the problem; problem poruszony przez mówcę... issue raised by the speaker...; mieć problemy z policją be in trouble with the police; mieć problemy ze zrobieniem czegoś/z czymś have difficulties (in) doing sth/with sth; mieć problemy z sercem have a heart condition; napotykać problemy run into problems; problemy osobiste personal difficulties l. problems; stwarzać problemy cause l. create problems l. difficulties; problem szachowy szachy chess problem; problem roku 2000 komp. year 2000 problem l. bug, Y2K problem l. bug, millenium bug.