-
1 libido
lĭbīdo or lŭbīdo, ĭnis, f. [libet], pleasure, desire, eagerness, longing, fancy, inclination (cf.: appetitio, optatio, cupiditas, cupido, studium).I.In gen.:II.ubilubido veniet nauseae,
Cato, R. R. 156, 4; Plaut. Pers. 5, 2, 26; Lucr. 4, 779:ex bonis (perturbationibus) libidinem et laetitiam, ut sit laetitia praesentium bonorum, libido futurorum,
Cic. Tusc. 4, 6, 11:ipsa iracundia libidinis est pars: sic enim definitur iracundia, ulciscendi libido,
id. ib. 3, 5, 11; id. Fin. 3, 9, 32:non omnibus delendi urbem libido erat,
Liv. 5, 42:juventus magis in decoris armis et militaribus equis quam in scortis atque conviviis libidinem habebat,
delighted in, Sall. C. 7:tanta libido cum Mario eundi plerosque invaserat,
id. J. 84; id. ib. 86:tanta libidine vulgi auditur,
Juv. 7, 85:rarus sermo illis, et magna libido tacendi,
id. 2, 14:urinae lacessit,
Gell. 19, 4: est lubido with inf. ( = libet, ante-class.):est lubido orationem audire,
Plaut. Trin. 3, 1, 25; 4, 2, 23:est lubido homini suo animo opsequi,
id. Bacch. 3, 3, 11; id. Men. 1, 1, 7; id. Ep. 2, 2, 56 al.—In partic.A.Unlawful or inordinate desire, passion, caprice, wilfulness, wantonness:B.ingenium est omnium hominum ab labore proclive ad libidinem,
Ter. And. 1, 1, 51:ad libidinem suam vexare aliquem,
Cic. Rosc. Am. 49, 141: fortuna res cunctas ex lubidine magis, quam ex vero celebrat obscuratque, arbitrarily, according to pleasure or caprice, Sall. C. 8:quod positum est in alterius voluntate, ne dicam libidine,
Cic. Fam. 9, 16, 3:ad libidinem aliorum judicare,
id. Font. 12, 26; id. Fin. 1, 6, 19:instruitur acies ad libidinem militum,
Liv. 25, 21.—Sensual desire, lust (the usual meaning in plur.):2.procreandi,
Cic. Off. 1, 17, 53:libidinis ministri,
id. Lael. 10, 35:commiscendorum corporum mirae libidines,
id. N. D. 2, 51, 128:qui voluptatum libidine feruntur,
id. Tusc. 3, 2, 4:qui feruntur libidine,
id. ib. 3, 5, 11:libidine accendi,
Sall. C. 28:mala libido Lucretiae per vim stuprandae,
Liv. 1, 57; Suet. Aug. 69; id. Galb. 22; Col. 8, 11, 6:eadem summis pariter minimisque libido,
Juv. 6, 349:saltante libidine,
i. e. passion goading on, id. 6, 318.—Esp., of unnatural lust, Suet. Aug. 71; Paul. Sent. 5, 23, 13. —Of unbridled indulgence:vinulentiam ac libidines, grata barbaris, usurpans,
Tac. A. 11, 16.—Hence,Transf. (abstr. pro concreto): libidines, voluptuous or obscene representations in painting and sculpture, Cic. Leg. 3, 13, 31:in poculis libidines caelare juvit,
Plin. 33 praef. §4: pinxit et libidines,
id. 35, 10, 36, § 72. -
2 contineo
contĭnĕo, ēre, tĭnŭi, tentum [cum + teneo], tr. [st1]1 [-] tenir de tous côtés, tenir ensemble, maintenir, entourer, envelopper. - hoc quod continet amplexu terram, Lucr. 5, 319: cet espace qui enveloppe et maintient la terre. - contine caput, Plaut. Rud. 2, 6, 26: soutiens-moi la tête. - continere vitem nodo, Plin. 17, 22, 35, § 187: assujettir la vigne avec un lien. [st1]2 [-] joindre, attacher; sans régime ou au passif: être joint, confiner. - pons continet oppidum, Caes.: un pont rattache la ville à l'autre rive. - per hortum utroque commeatus continet, Plaut. Stich. 3, 1, 43: par le jardin il y a un passage qui communique avec les deux maisons. - contineri flumine, Caes.: avoir un fleuve pour limite. - artes cognatione quâdam inter se continentur, Cic. Arch. 1, 2: les arts ont entre eux une liaison réciproque. - quaestiones quae continentur, Quint.: questions qui se rattachent directement (au fait). [st1]3 [-] conserver, garder intact, retenir. - continere exercitum, Liv. 28, 2, 16: conserver ses troupes en corps d'armée. - continere merces, Cic.Vatin. 5.12: garder des marchandises. - continere rempublicam, Cic.: être un soutien pour la république. - continere aliquem in officio, Caes.: maintenir qqn dans le devoir. - continere se in studio, Cic.: persister dans une étude. - continere odium, Cic.: nourrir de la haine. [st1]4 [-] arrêter, retenir, tenir, bloquer; au fig. réprimer, contenir, maîtriser. - continere gradum, Virg.: s'arrêter. - in continendo (s.-ent se), Liv.: en cherchant à se retenir. - continere animam, Cic.: retenir sa respiration. - continere exercitum castris, Caes.: contenir ses troupes dans le camp. - continere aliquem angustissime, Cic.: tenir qqn étroitement enfermé. - continere se ruri, Ter.: rester à la campagne. - continere se in occulto, Caes.: se tenir caché. - se domi continere: s'enfermer chez soi. - continere librum, Cic. Plin.-jn.: garder un livre, ne pas publier un livre. - continere vocem, Cic.: se taire. - continere dictum in aliquem, Cic.: retenir une plaisanterie contre qqn. - ab aliquo, ab aliqua re continere: tenir éloigné de qqn, de qqch. - continere suos a proelio, Caes. BG. 1.15: empêcher ses soldats de combattre. [les tenir écartés du combat.) - continere animum a libidine, Sall.: maîtriser une passion. - continere se in libidine, Cic.: maîtriser une passion. - continere se ab adsentiendo, Cic. Ac. 2, 32, 104: suspendre son assentiment. - omnes lex una continebit, Cic.: une seule loi obligera tous les hommes. - vix contineor, Ter.: j'ai peine à me maîtriser. - male me contineo, Ov.: j'ai peine à me maîtriser. - nequeo contineri quin...: je ne puis m'empêcher de... - nequeo continere (s.-ent. me) quin...: je ne puis m'empêcher de... - nequeo continere quin loquar, Plaut. Men. 2.1.28: je ne peux m'empêcher de parler. - non contineri ne, quin, ou quominus + subj.: ne pas être empêché de. [st1]5 [-] renfermer, embrasser, posséder; au passif: consister en, dépendre de. - continere in se vim caloris, Cic.: avoir une chaleur intérieure. - continere medicinas, Plin.: posséder des vertus médicinales. - continere spatium, Caes.: occuper un espace. - quando... quartus liber continet, Quint. 11, 1, 59: le quatrième livre enseigne à quel moment... - tabulae quibus continebatur, Quint.: les registres où il était dit que... - comitia quae rem militarem continent, Liv.: les comices qui règlent l'administration de la guerre. - quod maxime rem continebat, Cic.: ce qui était l'essentiel. - causae quibus hae res continentur, Cic.: les principes dont ces choses procèdent. - contineri aliqua re: [être contenu dans qqch] = consister en qqch. - contineri simulatione, Cic.: consister dans la dissimulation. - contineri conjecturā, Cic.: reposer sur des conjectures. - voir contentus.* * *contĭnĕo, ēre, tĭnŭi, tentum [cum + teneo], tr. [st1]1 [-] tenir de tous côtés, tenir ensemble, maintenir, entourer, envelopper. - hoc quod continet amplexu terram, Lucr. 5, 319: cet espace qui enveloppe et maintient la terre. - contine caput, Plaut. Rud. 2, 6, 26: soutiens-moi la tête. - continere vitem nodo, Plin. 17, 22, 35, § 187: assujettir la vigne avec un lien. [st1]2 [-] joindre, attacher; sans régime ou au passif: être joint, confiner. - pons continet oppidum, Caes.: un pont rattache la ville à l'autre rive. - per hortum utroque commeatus continet, Plaut. Stich. 3, 1, 43: par le jardin il y a un passage qui communique avec les deux maisons. - contineri flumine, Caes.: avoir un fleuve pour limite. - artes cognatione quâdam inter se continentur, Cic. Arch. 1, 2: les arts ont entre eux une liaison réciproque. - quaestiones quae continentur, Quint.: questions qui se rattachent directement (au fait). [st1]3 [-] conserver, garder intact, retenir. - continere exercitum, Liv. 28, 2, 16: conserver ses troupes en corps d'armée. - continere merces, Cic.Vatin. 5.12: garder des marchandises. - continere rempublicam, Cic.: être un soutien pour la république. - continere aliquem in officio, Caes.: maintenir qqn dans le devoir. - continere se in studio, Cic.: persister dans une étude. - continere odium, Cic.: nourrir de la haine. [st1]4 [-] arrêter, retenir, tenir, bloquer; au fig. réprimer, contenir, maîtriser. - continere gradum, Virg.: s'arrêter. - in continendo (s.-ent se), Liv.: en cherchant à se retenir. - continere animam, Cic.: retenir sa respiration. - continere exercitum castris, Caes.: contenir ses troupes dans le camp. - continere aliquem angustissime, Cic.: tenir qqn étroitement enfermé. - continere se ruri, Ter.: rester à la campagne. - continere se in occulto, Caes.: se tenir caché. - se domi continere: s'enfermer chez soi. - continere librum, Cic. Plin.-jn.: garder un livre, ne pas publier un livre. - continere vocem, Cic.: se taire. - continere dictum in aliquem, Cic.: retenir une plaisanterie contre qqn. - ab aliquo, ab aliqua re continere: tenir éloigné de qqn, de qqch. - continere suos a proelio, Caes. BG. 1.15: empêcher ses soldats de combattre. [les tenir écartés du combat.) - continere animum a libidine, Sall.: maîtriser une passion. - continere se in libidine, Cic.: maîtriser une passion. - continere se ab adsentiendo, Cic. Ac. 2, 32, 104: suspendre son assentiment. - omnes lex una continebit, Cic.: une seule loi obligera tous les hommes. - vix contineor, Ter.: j'ai peine à me maîtriser. - male me contineo, Ov.: j'ai peine à me maîtriser. - nequeo contineri quin...: je ne puis m'empêcher de... - nequeo continere (s.-ent. me) quin...: je ne puis m'empêcher de... - nequeo continere quin loquar, Plaut. Men. 2.1.28: je ne peux m'empêcher de parler. - non contineri ne, quin, ou quominus + subj.: ne pas être empêché de. [st1]5 [-] renfermer, embrasser, posséder; au passif: consister en, dépendre de. - continere in se vim caloris, Cic.: avoir une chaleur intérieure. - continere medicinas, Plin.: posséder des vertus médicinales. - continere spatium, Caes.: occuper un espace. - quando... quartus liber continet, Quint. 11, 1, 59: le quatrième livre enseigne à quel moment... - tabulae quibus continebatur, Quint.: les registres où il était dit que... - comitia quae rem militarem continent, Liv.: les comices qui règlent l'administration de la guerre. - quod maxime rem continebat, Cic.: ce qui était l'essentiel. - causae quibus hae res continentur, Cic.: les principes dont ces choses procèdent. - contineri aliqua re: [être contenu dans qqch] = consister en qqch. - contineri simulatione, Cic.: consister dans la dissimulation. - contineri conjecturā, Cic.: reposer sur des conjectures. - voir contentus.* * *Contineo, contines, pen. cor. continui, contentum, continere. Plaut. Tenir serré et ferme.\Coercet et continet mundus omnia suo complexu. Cicero. Contient, Embrasse.\Adiungi et contineri. Cic. Estre conjoinct.\Nec vlla res vehementius Rempub. continet, quam fides. Cic. Entretient, Conserve.\Virtus amicitiam et gignit, et continet. Cic. Entretient.\Odorem continere. Plin. Conserver et entretenir longuement la senteur et bonne odeur.\Homines venis, neruis, et ossibus continentur. Cic. Sont assemblez et conjoincts, Faicts et composez.\Belluas immanes septis continere. Cicero. Tenir encloses, Enclorre, Enfermer.\Continere canes catenis per diem. Columel. Tenir serrez et encheinez.\Continere ciuitatem in officio. Caesar. Garder les citoyens de faire autrement qu'à poinct, Les contenir en leur debvoir et obeissance, Les garder qu'ils ne facent desobeissance et rebellion.\Equos fraenis continere. Senec. Retenir, Arrester, Gouverner.\Continere exercitum vel equitatum castris. Caesar. Retenir dedens le camp, Garder qu'il ne sorte hors.\Aluum continere. Plin. Reserrer le ventre.\Animam. Cic. Retenir son haleine.\Audita. Terent. Tenir secret ce qu'on a ouy.\Dicta in aliquem continere. Cic. Se garder de broquarder aucun.\Tacitum dolorem. Liu. Celer sa douleur, N'en dire mot.\Tacitum continere gaudium non poterat. Liu. Il ne povoit celer sa joye. \ Gradum. Virgil. S'arrester.\Impetum militum. Liu. Retenir la fureur des gensdarmes.\Iracundiam. Brutus. Contenir son courroux et en estre maistre.\Lachrymas. Plaut. Retenir ses larmes, Se garder de plourer.\Linguam. Cic. Se garder de parler folement, Retenir et arrester, ou contenir sa langue.\Manus. Terent. Se garder de frapper.\Continere manus alicuius ab aliquo. Cic. L'engarder qu'il ne le frappe.\Risum. Plaut. Se garder de rire.\Nec priuata domus parietibus continere vocem coniurationis tuae potest. Cic. Les murailles de la maison ne peuvent tenir secret ta conjuration.\Vocem non continere. Plin. Ne se povoir garder de parler.\In ieiunio continere aliquem. Celsus. Le garder de manger.\Continere se. Plautus, Me nequeo continere quin loquar. Je ne me puis garder de parler, ou Que je ne parle.\Vix me contineo quin, etc. Terent. A grand peine me garde je, ou Tiens je que, etc.\Male se continere. Ouid. A grand peine se tenir.\Contineo me ab exemplis Graecis. Cic. Je me deporte et abstiens de bailler, ou alleguer exemples des Grecs.\Continere se in aliqua libidine, et in alia se effundere. Cic. Se garder et contenir d'une affection desordonnee, et s'abandonner à une autre.\Continere sese in occulto. Caesar. Ne se monstrer point.\Continere se finibus rerum suarum. Cic. Estre content de ce qu'on ha.\Si suis iuris finibus matronas contineret pudor. Liuius. Si elles se mesloyent de ce dont elles ont à faire, et non d'autre chose.\Continere se domi aut ruri. Plautus. Se tenir ou demourer aux champs.\Domi, atque intra priuatos parietes aliquem continere. Quintil. Le garder de sortir de la maison.\Continere animo ac memoria. Cic. Retenir en sa memoire.\Continere aluo dicitur mulier. Cic. Avoir en son ventre.\Continet me tempestas. Plaut. Me retarde et retient.\Continet epistola tertia, esse tibi redditam orationem. Plin. iunior. Elle contient.\Continetur publica salus incolumitate illius. Plin. iunior. Le salut du peuple pend de sa santé.\Continentur artes cognatione quadam inter se. Cic. S'entretiennent et sont alliees les unes avec les autres.\Contineri nomine familiae. Cic. Estre comprins soubs ce nom de famille. -
3 libido
lĭbīdo (lŭbīdo), ĭnis, f. [libet] [st1]1 [-] envie, désir. - libido voluptatis, Cic. CM. 40: le désir de la volupté. - libido bonorum futurorum, Cic. Tusc. 4, 11: envie des biens à venir. - libido ulciscendi, Cic. Tusc. 4, 44: désir de la vengeance. --- cf. Cic. Off. 1, 54. - tanta lubido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall. J. 84, 3: tant le désir de marcher avec Marius avait pénétré la plupart des esprits. - arch. est libido + inf. = libet: il plaît de. --- Plaut. Pers. 808; Trin. 626, etc. - est lubido orationem audire, Plaut. Trin. 3, 1, 25: j'ai envie d'écouter la conversation. [st1]2 [-] [en part.] désir déréglé, envie effrénée, fantaisie, caprice. - quod positum est in alterius voluntate, ne dicam, libidine, Cic. Fam. 9, 16, 3: ce qui dépend de la volonté, pour ne pas dire de la fantaisie d'autrui. - ad libidinem, Cic. Fin. 1, 19: arbitrairement, suivant le bon plaisir. - ad libidinem suam vexare bona alicujus, Cic. Amer. 141: bouleverser à sa guise, à sa fantaisie les biens de qqn. - quaestoris libidinem coercere, Cic. Caecil. 57: réprimer les fantaisies (abus de pouvoir) d'un questeur. - libidines: les passions, les excès de tout genre. - libidines comprimere, Cic. Marc. 23 ; Leg. 3, 31: réprimer les excès [luxe]. - istorum audacias ac libidines resecare, Cic. Verr. 3, 208: couper court aux audaces et aux excès [pouvoir] de ces gens-là. - eorum divitias in profundissimum libidinum suarum gurgitem profundit, Cic. Sest. 93: il jette leurs richesses dans le gouffre sans fond de ses passions. [st1]3 [-] sensualité, désir amoureux, débauche, dérèglement. - vacat (is amor) omni libidine, Cic. Tusc. 4, 72: (cet amour) est dépourvu de toute sensualité. - cf. Cic. Verr. 1, 68 ; Prov. 24, etc. ; Tac. An. 11, 16. - in poculis libidines caelare, Plin. 33, pr. 4: ciseler des scènes de débauche sur des coupes. --- cf. Plin. 35, 72. [st1]4 [-] besoin (naturel). - lubido nauseae, Cato, R. R. 156, 4: envie de vomir, nausée.* * *lĭbīdo (lŭbīdo), ĭnis, f. [libet] [st1]1 [-] envie, désir. - libido voluptatis, Cic. CM. 40: le désir de la volupté. - libido bonorum futurorum, Cic. Tusc. 4, 11: envie des biens à venir. - libido ulciscendi, Cic. Tusc. 4, 44: désir de la vengeance. --- cf. Cic. Off. 1, 54. - tanta lubido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall. J. 84, 3: tant le désir de marcher avec Marius avait pénétré la plupart des esprits. - arch. est libido + inf. = libet: il plaît de. --- Plaut. Pers. 808; Trin. 626, etc. - est lubido orationem audire, Plaut. Trin. 3, 1, 25: j'ai envie d'écouter la conversation. [st1]2 [-] [en part.] désir déréglé, envie effrénée, fantaisie, caprice. - quod positum est in alterius voluntate, ne dicam, libidine, Cic. Fam. 9, 16, 3: ce qui dépend de la volonté, pour ne pas dire de la fantaisie d'autrui. - ad libidinem, Cic. Fin. 1, 19: arbitrairement, suivant le bon plaisir. - ad libidinem suam vexare bona alicujus, Cic. Amer. 141: bouleverser à sa guise, à sa fantaisie les biens de qqn. - quaestoris libidinem coercere, Cic. Caecil. 57: réprimer les fantaisies (abus de pouvoir) d'un questeur. - libidines: les passions, les excès de tout genre. - libidines comprimere, Cic. Marc. 23 ; Leg. 3, 31: réprimer les excès [luxe]. - istorum audacias ac libidines resecare, Cic. Verr. 3, 208: couper court aux audaces et aux excès [pouvoir] de ces gens-là. - eorum divitias in profundissimum libidinum suarum gurgitem profundit, Cic. Sest. 93: il jette leurs richesses dans le gouffre sans fond de ses passions. [st1]3 [-] sensualité, désir amoureux, débauche, dérèglement. - vacat (is amor) omni libidine, Cic. Tusc. 4, 72: (cet amour) est dépourvu de toute sensualité. - cf. Cic. Verr. 1, 68 ; Prov. 24, etc. ; Tac. An. 11, 16. - in poculis libidines caelare, Plin. 33, pr. 4: ciseler des scènes de débauche sur des coupes. --- cf. Plin. 35, 72. [st1]4 [-] besoin (naturel). - lubido nauseae, Cato, R. R. 156, 4: envie de vomir, nausée.* * *Libido, pen. prod. libidinis, f. g. Cic. Plaisir et volunté desordonnee, Appetit desordonné, Affection desordonnee, Temeraire volunté.\Vbi libido veniet nauseae, eumque apprehendet, decumbat, purgetque sese. Cic. Quand il luy viendra faim de vomir.\Libido. Tacit. Paillardise, Luxure.\Libido. Terent. Une volunté legiere.\Ad libidinem fingere aliquid. Cic. A son plaisir.\Libido, in bonam partem. Sallust. Magisque in decoris armis, et militaribus equis, quam in scortis et conuiuiis libidinem habebant. Prenoyent plustost leur plaisir en, etc. -
4 lubido
lĭbīdo (lŭbīdo), ĭnis, f. [libet] [st1]1 [-] envie, désir. - libido voluptatis, Cic. CM. 40: le désir de la volupté. - libido bonorum futurorum, Cic. Tusc. 4, 11: envie des biens à venir. - libido ulciscendi, Cic. Tusc. 4, 44: désir de la vengeance. --- cf. Cic. Off. 1, 54. - tanta lubido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall. J. 84, 3: tant le désir de marcher avec Marius avait pénétré la plupart des esprits. - arch. est libido + inf. = libet: il plaît de. --- Plaut. Pers. 808; Trin. 626, etc. - est lubido orationem audire, Plaut. Trin. 3, 1, 25: j'ai envie d'écouter la conversation. [st1]2 [-] [en part.] désir déréglé, envie effrénée, fantaisie, caprice. - quod positum est in alterius voluntate, ne dicam, libidine, Cic. Fam. 9, 16, 3: ce qui dépend de la volonté, pour ne pas dire de la fantaisie d'autrui. - ad libidinem, Cic. Fin. 1, 19: arbitrairement, suivant le bon plaisir. - ad libidinem suam vexare bona alicujus, Cic. Amer. 141: bouleverser à sa guise, à sa fantaisie les biens de qqn. - quaestoris libidinem coercere, Cic. Caecil. 57: réprimer les fantaisies (abus de pouvoir) d'un questeur. - libidines: les passions, les excès de tout genre. - libidines comprimere, Cic. Marc. 23 ; Leg. 3, 31: réprimer les excès [luxe]. - istorum audacias ac libidines resecare, Cic. Verr. 3, 208: couper court aux audaces et aux excès [pouvoir] de ces gens-là. - eorum divitias in profundissimum libidinum suarum gurgitem profundit, Cic. Sest. 93: il jette leurs richesses dans le gouffre sans fond de ses passions. [st1]3 [-] sensualité, désir amoureux, débauche, dérèglement. - vacat (is amor) omni libidine, Cic. Tusc. 4, 72: (cet amour) est dépourvu de toute sensualité. - cf. Cic. Verr. 1, 68 ; Prov. 24, etc. ; Tac. An. 11, 16. - in poculis libidines caelare, Plin. 33, pr. 4: ciseler des scènes de débauche sur des coupes. --- cf. Plin. 35, 72. [st1]4 [-] besoin (naturel). - lubido nauseae, Cato, R. R. 156, 4: envie de vomir, nausée.* * *lĭbīdo (lŭbīdo), ĭnis, f. [libet] [st1]1 [-] envie, désir. - libido voluptatis, Cic. CM. 40: le désir de la volupté. - libido bonorum futurorum, Cic. Tusc. 4, 11: envie des biens à venir. - libido ulciscendi, Cic. Tusc. 4, 44: désir de la vengeance. --- cf. Cic. Off. 1, 54. - tanta lubido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall. J. 84, 3: tant le désir de marcher avec Marius avait pénétré la plupart des esprits. - arch. est libido + inf. = libet: il plaît de. --- Plaut. Pers. 808; Trin. 626, etc. - est lubido orationem audire, Plaut. Trin. 3, 1, 25: j'ai envie d'écouter la conversation. [st1]2 [-] [en part.] désir déréglé, envie effrénée, fantaisie, caprice. - quod positum est in alterius voluntate, ne dicam, libidine, Cic. Fam. 9, 16, 3: ce qui dépend de la volonté, pour ne pas dire de la fantaisie d'autrui. - ad libidinem, Cic. Fin. 1, 19: arbitrairement, suivant le bon plaisir. - ad libidinem suam vexare bona alicujus, Cic. Amer. 141: bouleverser à sa guise, à sa fantaisie les biens de qqn. - quaestoris libidinem coercere, Cic. Caecil. 57: réprimer les fantaisies (abus de pouvoir) d'un questeur. - libidines: les passions, les excès de tout genre. - libidines comprimere, Cic. Marc. 23 ; Leg. 3, 31: réprimer les excès [luxe]. - istorum audacias ac libidines resecare, Cic. Verr. 3, 208: couper court aux audaces et aux excès [pouvoir] de ces gens-là. - eorum divitias in profundissimum libidinum suarum gurgitem profundit, Cic. Sest. 93: il jette leurs richesses dans le gouffre sans fond de ses passions. [st1]3 [-] sensualité, désir amoureux, débauche, dérèglement. - vacat (is amor) omni libidine, Cic. Tusc. 4, 72: (cet amour) est dépourvu de toute sensualité. - cf. Cic. Verr. 1, 68 ; Prov. 24, etc. ; Tac. An. 11, 16. - in poculis libidines caelare, Plin. 33, pr. 4: ciseler des scènes de débauche sur des coupes. --- cf. Plin. 35, 72. [st1]4 [-] besoin (naturel). - lubido nauseae, Cato, R. R. 156, 4: envie de vomir, nausée.* * *- lubido est Obseruare quid agat. Plaut. J'ay faim, envie, et volunté d'espier que c'est qu'il fait. -
5 libido
libīdo, inis f. [ libet ]1)а) желание, влечение, стремление(ex) libidĭne (ad libidĭnem) C, Sl etc. — по желанию (как захочется, по усмотрению)libidinem in aliquā re habere Sl — находить удовольствие в чём-л.l. alicujus rei C etc. — влечение к чему-л. (жажда чего-л.)l. sanguinis T — кровожадностьl. ulciscendi C — мстительностьl. lucri Capit — любостяжание, корыстолюбиеl. dominandi Sl — властолюбиеб) позыв (l. urinae AG)l. est Pl — хочется, угодно2)а) страсть, сладострастие, жажда наслаждений, похоть (libidĭne incensus C)б) распутство, разврат ( vinolentia ac libidines T)3) каприз, прихоть ( libidinem alicujus comprimĕre C)4) произвол (l. in jure dicundo C; libertatem in libidinem vertere Sl)hoc positum est in libidine alicujus C — это зависит от чьего-л. произвола (усмотрения)5) pl. эротические сценки ( in pocŭlis libidines celare PM) -
6 contineo
con-tineo, tinuī, tentum, ēre (con u. teneo), I) zusammenhalten, 1) verbindend, a) fest aneinanderhaltend zusammenhalten, α) eig., v. Pers., fracturam manu, Cels. – v. Lebl., sutura, si nimis rara est, non continet (verst. vulnus), Cels. – im Passiv, contineri, zusammengehalten werden = zusammenhalten (intrans.), in sich festhalten (intrans.), cum agger altiore aquā contineri non posset, Caes.: quas membranas natura firmas fecit, ut continerentur (zusammenhielten = nicht auseinander gingen od. sich nicht verschöben), Cic. – so auch im Aktiv intrans., per hortum utroque commeatus continet, hängt zusammen, Plaut. Stich. 452 R. – β) übtr., zusammenhalten = im Bestehen (im Gange) erhalten, aufrecht erhalten, haec quae vitam continent omnem, Cic.: sed haec ipsa virtus amicitiam et gignit et continet, Cic.: nec enim ulla res vehementius rem publicam continet quam fides, Cic. (u. so im Passiv id hominum genus, a quo uno et summa res publica et illa provincia maxime continetur, Cic.): c. Romanis (den R.) militarem disciplinam, Liv.: hostium imminens metus disciplinam veterem continebat, Flor. – im Passiv, ut ceterae naturae suis seminibus gignuntur, augescunt, continentur, sic etc., Cic.: vis multā exercitatione continenda est, Quint.
b) ungetrennt beieinander behaltend, zusammen halten, zusammen- od. beieinander behalten, merces (Ggstz. partiri) Cic.: milites, Caes.: exercitum (Ggstz. in civitates dividere), Liv. 28, 2, 16 (versch. v. unten no. II, 3, b, β, αα [S. 1615] aus Cic. de imp. Pomp. 38): c. gregem voce (v. Kranichen), Plin.: maximos ferarum greges linea pennis distincta continet, Cic.: aqua in devexo fluit, in plano continetur et stagnat, Sen. – m. Advv. od. Praepp. (wo?), naves frumentumque ibi, Caes.: manipulos ad signa, Caes.: ceteros in armis, Liv.: legiones uno loco, Caes.
c) übh. in Verbindung, in Zusammenhang bringend zusammenhalten, verbinden, α) eig.: quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris continebat, mit dem jenseitigen Ufer verband, Caes. b. G. 7, 11, 6. – gew. im Passiv, omnium legionum hiberna milibus passuum centum continebantur, standen auf einer Strecke von 100000 Schr. miteinander in Verbindung, Caes.: eorum (portuum) coniunctione pars oppidi, quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungitur et continetur, Cic. – m. cum u. Abl. od. mit inter se, zB. eadem magni refert primordia cum quibus contineantur, in Verbindung stehen, Lucr.: si mundus globosus est ob eamque causam omnes eius partes undique aequabiles ipsae per se atque inter se continentur etc., zusammenhängen, Cic. – β) übtr.: omnes artes, quae ad humanitatem pertinent, habent quoddam commune et quasi cognatione quādam inter se continentur, Cic.: alcis hospitio contineri, durch G. mit jmd. verbunden sein, Nep.: ut non beneficiis mutuis, sed communi odio, quod erga regem susceperant, contineri viderentur, Nep.
2) umgebend, umschließend, a) zusammenhalten = umschlossen od. eingeschlossen halten, α) übh.: orbis extumus, arcens et continens ceteros, Cic.: ut (caro mollis) intestina non satis contineat, Cels.: vis caloris... hieme fit densior eamque ob causam calorem insitum in terris continet artius, Cic.: mundus, qui omnia complexu suo coërcet et continet, Cic.: Oceanus ponto quā continet orbem, Tibull. – im Passiv, contineri m. Abl. = v. einer Örtl. umschlossen-, eingeschlossen-, umgrenzt werden, eorum una pars continetur Garumnā flumine, Oceano, finibus Belgarum, Caes.: Gallia, quae saltu Pyrenaeo Alpibusque et monte Cebennā, fluminibus Rheno et Rhodano continetur, Suet.: qui vicus positus in valle altissimis montibus undique continetur, Caes.: ita angustis montibus (eng aneinander stoßenden Bergen) mare continebatur, ut etc., Caes.: mare ripis contentum insularum non longe distantibus, Mela. – β) hemmend, feindl. umschlossen halten, eingeschlossen halten, einschließen, gefangen halten, v. lebl. Subjj., quos vincula continuerant, non castra, Iustin. – v. Pers., beluas immanes saeptis, Cic.: ventos carcere (Ggstz. ventos emittere), Ov.: alqm vinculis Romae (Ggstz. solvere), Suet.: catulos per diem catenis (Ggstz. noctibus solvere), Col.: quam illum ut honorate sic secure continet! wie ehrenvoll u. wie sorglos hält er ihn gefangen! Vell.: claustris poenalibus contineri, Solin. 1, 124. – als milit. t. t., umlagernd, umstellend eingeschlossen halten, einschließen, Pompeium quam angustissime, Caes.: hostes proelio superatos, Caes.: equitatum Pompeianum ad Dyrrhachium, Caes.: contineri munitionibus, Caes.
b) umschließend in sich enthalten, in sich tragen od. haben, in sich begreifen, m. in u. Abl. od. m. bl. Abl., α) v. Pers.: spes illa, quam in alvo continebat, unter dem Herzen trug (v. einer Schwangeren), Cic.: so auch cum praegnans hunc ipsum Dionysum alvo contineret, Cic. – übtr., odium in omnes bonos conceptum iam diu c., Cic.: c. a deo immissum dolorem, non a se conceptum, Cic. – omnium rerum, quae ad dicendum pertinent, fontes animo ac memoriā c., Cic. – β) v. Lebl.: linea, quae centum continet pedes, Quint.: quattuor aeterna genitalia mundus continet, Ov.: si membranae eum (umorem) continuerunt, Cels.: gelum, quod (umor) continet in se, Lucr.: ut omnia, quae alantur et crescant, contineant in se vim caloris, Cic.: calor, qui aquis continetur, im W. enthalten ist, Cic. – übtr., αα) übh., enthalten, umfassen, tales res, quales hic liber continet, Cic.: primus liber (historiarum) continet res gestas regum populi Romani, Nep.: nonus liber, quo missa ad Achillem legatio continetur, Quint.: litterae tuae partim laeta partim tristia continent, Plin. ep.: quod tabulae continent, Quint.: tabellae senatus consultum continentes, Val. Max.: liber secreta civilium sacrorum continens, Val. Max.: Idus Martiae magnum mendum continent, Cic.: simplex causa est, quae absolutam in se continet unam quaestionem, Cic. – und mit folg. Acc. u. Infin. od. indir. Fragesatz, tertia epistula continebat esse tibi redditam orationem pro Clario, Plin. ep.: tabulae, quibus centum talenta dedisse Thebanos continebatur, Quint.: quando ipsos loqui deceat, quartus liber continet, Quint. – im Passiv, is liber, quo acceptae et expensae summae continebantur, Val. Max.: earum ipsarum rerum, de quibus agimus, prima institutio et quasi disciplina illo libro continetur, Cic.: epistulae ei redduntur, quibus bellum Agidis in Graecia, bellum Alexandri in Italia continebatur, Iustin.: facinus, in quo omnia nefaria contineri mihi atque inesse (begriffen u. enthalten zu sein) videntur, Cic.: diei brevitas conviviis, noctis longitudo stupris et flagitiis continebatur, wurde ausgefüllt mit usw., Cic. – ββ) etw. wesentlich in sich enthalten, etw. wesentlich bedingen, das Wesen einer Sache ausmachen, der wesentliche Inbegriff-, der Hauptpunkt (die Hauptsache) sein von od. bei etw. (s. Kühner Cic. Tusc. 3, 58. Giese Cic. de div. 1, 117. Matthiä Cic. Rosc. Am. 34), quod rem continet, quae rem continent, das, worauf es ankommt, das Wesentliche, Cic.: quod maxime rem causamque continet, Cic.: quae maxime rem continerent erant, die etwa die Hauptpunkte waren, Liv.: quod hunc locum continet, de quo agimus, Cic.: videamus de summo bono, quod continet philosophiam, welches der Hauptpunkt der Ph. ist, Cic.: haec quae vitam continent omnem, wesentlich bedingen, Cic. – im Passiv contineri alqā re od. in alqa re = wesentlich in etw. enthalten-, in od. unter etw. begriffen sein, wesentlich in etw. bestehen, durch etw. wesentlich bedingt sein, das Wesen einer Sache ausmachen, auf etw. sich wesentlich stützen, um etw. sich wesentlich drehen, non enim venis et nervis et ossibus continentur (di), Cic.: vita corpore et spiritu continetur, Cic.: status rei publicae maxime iudicatis rebus continetur, Cic.: exemplis continetur Aesopi genus, Phaedr.: artis pars magna continetur imitatione, Quint.: quo more caerimonia continetur, Caes.: Romanum foedus, quo nostra omnia continentur, Liv.: dolus malus in simulatione continetur, Cic. – v. Pers., bei etw. wesentlich beteiligt sein, qui viri hoc sermone continentur, Cic. de or. 3, 9.
II) behalten, 1) umfassend, umschließend halten, umfaßt halten, festhalten, a) im allg.: α) v. der Hand u. v. d. Pers., die mit der Hand umfaßt: acus ea veniat in sinistram, quam dextra continuit, Cels. – v. der Pers., c. dextram obambulantis, Suet.: alcis caput, Plaut. u. Cels.: alcis caput a posteriore parte (von hinten), Cels.: colem masculi sinistrā manu (bei einer Operation), Cels.: alqm (bei einer Operation), Cels., Auct. b. Afr. u. Curt.: u. so se continendum praebere, sich halten lassen, Curt. – β) v. Lebl., festhalten, in seiner Lage od. Stellung halten, quadratas regulas defigunt, quae lateres contineant, Caes.: naves minus commode copulis continebantur, Caes. – u. als mediz. t. t., ut (fascia) impositum medicamentum contineat, Cels.: nisi utrimque recti valentesque nervi collum contineant, Cels.: ferulae circumpositae ossa in sede sua contineant, Cels.
b) Empfangenes bei sich festhalten, behalten, α) v. der Hand: expeditius manus rapiunt, quam continent, Curt. – u. v. der Pers., mit der Hand, difficile est continere, quod capere non possis, Curt. – β) v. Magen: alvus arcet et continet, quod recipit, Cic.: alvus alias cibos non transmittit, alias non continet, Plin.: u. ohne Objekt, stomachus non od. parum continet, Cels. – im Passiv, si cibus non continetur od. non contineri potest (verst. alvo), Cels. – u. im üblen Sinne, quia quod infusum est (das Klistier) alvo continetur, Cels. – v. der Pers., im Magen, onerati mero non continent cibum vino redundante, Sen. – γ) v. Gedächtnis: velox mihi memoria erat ad continenda, quae acceperam, Sen. rhet.: nec disci audiendo possunt omnia nec memoriā contineri, Lact. – δ) v. andern Ggstdn.: mollis lana, quae umorem intus contineat, Cels.: lapides rotundi, qui et contineant umorem et transmittant, Plin.: ut scrobes quam maxime accipiant aquam contineantque, Plin.: arida continent odorem diutius, Plin.
2) wo behalten = wo bleiben lassen, a) übh.: digitum ibi continere, donec etc., Cels.: aeger manus sub multa veste continere debet, Cels.: contineat sub lingua salem, donec liquescat, Plin.: semper manum intra pallium, Quint.: c. manus paenulis, Suet.: brachium veste, Quint.: aquam calidam ore, Cels.: oleum in ore, Plin. – übtr., jmd. in einer Tätigkeit, in einem Zustande bleiben lassen, in od. bei etw. erhalten, alqm in ea exercitatione, Cic.: se in suis perennibus studiis, Cic.: haud aequo animo se in secundo gradu, sich begnügen mit usw., Curt.: alqm in officio suo, Cornif. rhet.: Belgas in officio (Gehorsam), Caes.: civitates in amicitia, Hirt. b. G.: Galliam in pace, Hirt. b. G.: Hispanias in summa quiete, Vell.: alqm sub tutela sua, bevormunden, Sen. – u. als mediz. t. t., alqm in ieiunio, Cels.: quā ratione aeger continendus sit, wie zu halten, Cels.
b) wo verweilen lassen, sich aufhalten lassen, sich aufzuhalten nötigen, wie unser behalten, innen halten u. bl. halten, milites sub pellibus, Caes.: pecudem sub tecto, Col.: aegrum lucido loco od. obscuro loco, Cels.: exercitum castris, Caes.: partem iuniorum domi, Liv.: alqm domi atque intra privatos parietes, Quint.: deos parietibus inclusos, Cic.: indignationes domi, verbergen, Liv. 1, 10, 1. – v. lebl. Subjj., rogo ut veniat, quia me recens adhuc luctus limine contineret, Plin. ep.: u. (im Bilde) neque privata domus parietibus continere voces coniurationis tuae potest, Cic.: si sui iuris finibus matronas contineret pudor, Liv. – bes. oft se continere u. Passiv contineri, sich halten, sich aufhalten, sich innen halten, se in lectulo, Cels.: se in villa, Val. Max.: se in Italia, Vell.: se intra coloniam suam, Sen. rhet.: sese intra silvas in occulto, sich in den W. verborgen halten, Caes.: se hoc colle, Caes.: se tectis od. se alvo (v. Bienen), Plin.: se vallo adversus validiorem hostem, Liv.: se portis muroque, Liv.: se suo loco (Stellung), Caes.: sese ad hoc tempus his sedibus, Caes.: se ruri, Ter.: se consulto domi, Cic.: u. (im Bilde) se suarum rerum finibus, Cic.: u. (m. Ang. wie?) si Poenus sub angulo Alpium quietus se contineat, sich ruhig verhalte, Liv. 29, 5, 9. – im Passiv, contineri intra suum limen, sich auf das Haus beschränken, Liv.: contineri tecto ac parietibus, Cic., tectis ac tenebris, Cic.: absol., acies ad solis occasum continentur, bleiben stehen, bleiben in ihrer Stellung, Caes. b. c. 1, 83, 3. – dah. prägn., α) alqm continere, jmd. innen halten = im Hause zu bleiben nötigen, frigidus agricolam si quando continet imber, Verg. georg. 1, 259. – u. so bes. nachaug. oft se continere, sich innen halten (Ggstz. progredi), gew. = zu Hause bleiben, Cels. u. Suet.; selten = sich im Lager halten, zB. Iustin. 42, 4, 8. – β) alqd continere, etw. innen behalten = nicht mitteilen, teils Geschriebenes nicht herausgeben, reliquos libros, Cic. ad Att. 13, 21, 4. – teils Gewußtes bei sich od. für sich behalten, verschwiegen halten (Ggstz. proferre), quae vera audivi taceo atque contineo optime, Ter.: petimus ab Antonio, ut ea, quae continet neque adhuc protulit, explicet nobis, Cic. – teils einen Affekt zurückhalten, unterdrücken, verbergen = nicht äußern, nicht laut werden lassen m. dopp. Acc., alqd (gaudium, dolorem) tacitum c. od. c. non posse, Liv. 30, 17, 5 u. 40, 3, 5. c) wo aufbewahrt halten, aufbewahren, lacus (est) lacuna magna, ubi aqua contineri potest, Varro LL.: c. murenas ingentes in piscina, Sen.: privatā custodiā (Obhut) contineri (v. Schriften), Cic.: ebenso Vestae custodiā contineri (v. Palladium), Cic.: gens Aegyptiorum, quae plurimorum saeculorum et eventorum memoriam litteris continet, Cic.
3) innen halten, einhalten = anhalten, aufhalten, an sich halten, hemmen, deutsch auch bl. halten, a) eig.: α) Lebl.: aquam, Caes.: ora frenis spumantibus, Phaedr. – animam in dicendo, Cic.: spiritum, Cels.: spiritum diutius, Cels.: spiritum in natando, Plin.: gradum, Verg.: c. vocem, den Mund halten, Cic.: c. risum, Cic.: vix od. non c. lacrimas, Plaut. u. Aur. Vict.: non c. bilem, Sen. rhet.: diligentissime c. linguam, im Zaume halten, Cic.: so petulans non linguam, non manum continet, Sen.: unde manum iuventus metu deorum continuit? Hor. – β) leb. Wesen: suos continuit silentio (in St.), Liv.: artis frenis continet equos, Sen. poët. – v. leb. Subjj., an te tempestas continet? Plaut.: hos omnes flumina continebant, Caes.
b) übtr.: α) jmd. aufhalten, abhalten, enthalten, m. ab u. Abl., suos a proelio, Caes.: omni ope milites ab seditione, Liv.: de omnibus rebus c. se ab assentiendo, Cic.: contineo me ab exemplis, Cic. – m. folg. ne od. (bei vorhergeh. Negation) m. quin od. quominus u. Konj., contineo igitur me, ne incognito assentiar, Cic.: ut contineant milites, ne studio pugnandi longius progrediantur, Caes.: nec contineri Macedones poterant, quin cursu quoque ad hostem contenderent, Curt.: ut vix ab amicis, quominus occideret eum, contineretur, Curt. – β) im Zaume-, in Schranken halten, αα) politisch od. militärisch im Zaume-, im Gehorsam (in der Treue) halten od. erhalten, in der Zucht halten (s. Fabri Liv. 22, 22, 11), reliquos Macedonas, Liv.: nauticos in navibus, Liv.: exercitum (v. Feldherrn), Cic. de imp. Pomp. 38 (versch. von Liv. 28, 2, 16 oben no. I, 1, b). – v. lebl. Subjj., severitas imperii eos continuit, Liv.: metum continuisse ad eam diem Hispanorum animos, Liv. – m. Abl. (durch), c. Asiam modico exercitu, Curt.: proprio bello Tiburtes, Liv.: Etruscos non tam armis, quam iudiciorum terrore, Liv.: c. aequitate animi plebem, durch Zufriedenheit im Gehorsam halten = zufrieden erhalten, Caes.: c. fide populares, durch Tr. im G. h. = in der Tr. erhalten, Curt.: quae pauca (oppida) magis metu quam fide continebantur, Liv. – bei vorhergeh. Negation m. folg. quin u. Konj., qui (Bituriges) unius legionis hibernis contineri (abgehalten werden) non poterant, quin bellum pararent, Hirt. b. G. 8, 2. § 2. – ββ) moralisch im Zaume halten, bezähmen, zügeln, mäßigen, u. refl. continere se od. Passiv contineri medial = an sich halten, sich mäßigen, sich beherrschen, omnes cupiditates, Cic.: appetitiones od. appetitus animi (Ggstz. remittere, freien Lauf lassen), Cic.: se, Cic.: insolentiam suam modeste, Cic.: u. (v. lebl. Subjj.) quosdam continet metus, Quint.: ut metu contineatur audacia, Cic. – m. in u. Abl., in Scaevola c. dicta, Cic.: c. se in aliqua libidine (Ggstz. se in aliqua libidine effundere), Cic.: im Passiv, in illa cupiditate contineri, sich mäßigen (Ggstz. flagrare amentiā, inflammatā ferri libidine), Cic. – m. ab u. Abl., temeritatem ab omni lapsu, Cic.: a praesenti supplicio tuo continuit populus Romanus se et repressit, Cic. – bei vorhergeh. Negation m. folg. quin u. Konj., te non potuisse continere iracundiam tuam, quin nobis de morte Caesaris obiceres, Brut. et Cass. in Cic. ep.: non continentes (verst. se), quin protinus adicerent, Vell.: non posse milites contineri, quin etc., Caes.: vix me contineo, quin involem in capillum, Ter.: male me, quin vera faterer, continui, male, quin, ut oportuit, oscula ferrem, Ov.: im Passiv, contineri, quin complectar, non queo, Plaut. – im Passiv im Zshg. absol., equidem cupio (sc. reducere) et vix contineor (sc. quin reducam), Ter. Hec. 615.
-
7 contineo
con-tineo, tinuī, tentum, ēre (con u. teneo), I) zusammenhalten, 1) verbindend, a) fest aneinanderhaltend zusammenhalten, α) eig., v. Pers., fracturam manu, Cels. – v. Lebl., sutura, si nimis rara est, non continet (verst. vulnus), Cels. – im Passiv, contineri, zusammengehalten werden = zusammenhalten (intrans.), in sich festhalten (intrans.), cum agger altiore aquā contineri non posset, Caes.: quas membranas natura firmas fecit, ut continerentur (zusammenhielten = nicht auseinander gingen od. sich nicht verschöben), Cic. – so auch im Aktiv intrans., per hortum utroque commeatus continet, hängt zusammen, Plaut. Stich. 452 R. – β) übtr., zusammenhalten = im Bestehen (im Gange) erhalten, aufrecht erhalten, haec quae vitam continent omnem, Cic.: sed haec ipsa virtus amicitiam et gignit et continet, Cic.: nec enim ulla res vehementius rem publicam continet quam fides, Cic. (u. so im Passiv id hominum genus, a quo uno et summa res publica et illa provincia maxime continetur, Cic.): c. Romanis (den R.) militarem disciplinam, Liv.: hostium imminens metus disciplinam veterem continebat, Flor. – im Passiv, ut ceterae naturae suis seminibus gignuntur, augescunt, continentur, sic etc., Cic.: vis multā exercitatione continenda est, Quint.b) ungetrennt beieinander behaltend, zusammen-————halten, zusammen- od. beieinander behalten, merces (Ggstz. partiri) Cic.: milites, Caes.: exercitum (Ggstz. in civitates dividere), Liv. 28, 2, 16 (versch. v. unten no. II, 3, b, β, αα [S. 1615] aus Cic. de imp. Pomp. 38): c. gregem voce (v. Kranichen), Plin.: maximos ferarum greges linea pennis distincta continet, Cic.: aqua in devexo fluit, in plano continetur et stagnat, Sen. – m. Advv. od. Praepp. (wo?), naves frumentumque ibi, Caes.: manipulos ad signa, Caes.: ceteros in armis, Liv.: legiones uno loco, Caes.c) übh. in Verbindung, in Zusammenhang bringend zusammenhalten, verbinden, α) eig.: quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris continebat, mit dem jenseitigen Ufer verband, Caes. b. G. 7, 11, 6. – gew. im Passiv, omnium legionum hiberna milibus passuum centum continebantur, standen auf einer Strecke von 100000 Schr. miteinander in Verbindung, Caes.: eorum (portuum) coniunctione pars oppidi, quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungitur et continetur, Cic. – m. cum u. Abl. od. mit inter se, zB. eadem magni refert primordia cum quibus contineantur, in Verbindung stehen, Lucr.: si mundus globosus est ob eamque causam omnes eius partes undique aequabiles ipsae per se atque inter se continentur etc., zusammenhängen, Cic. – β) übtr.: omnes artes, quae ad humanitatem pertinent, habent quoddam commune et quasi cogna-————tione quādam inter se continentur, Cic.: alcis hospitio contineri, durch G. mit jmd. verbunden sein, Nep.: ut non beneficiis mutuis, sed communi odio, quod erga regem susceperant, contineri viderentur, Nep.2) umgebend, umschließend, a) zusammenhalten = umschlossen od. eingeschlossen halten, α) übh.: orbis extumus, arcens et continens ceteros, Cic.: ut (caro mollis) intestina non satis contineat, Cels.: vis caloris... hieme fit densior eamque ob causam calorem insitum in terris continet artius, Cic.: mundus, qui omnia complexu suo coërcet et continet, Cic.: Oceanus ponto quā continet orbem, Tibull. – im Passiv, contineri m. Abl. = v. einer Örtl. umschlossen-, eingeschlossen-, umgrenzt werden, eorum una pars continetur Garumnā flumine, Oceano, finibus Belgarum, Caes.: Gallia, quae saltu Pyrenaeo Alpibusque et monte Cebennā, fluminibus Rheno et Rhodano continetur, Suet.: qui vicus positus in valle altissimis montibus undique continetur, Caes.: ita angustis montibus (eng aneinander stoßenden Bergen) mare continebatur, ut etc., Caes.: mare ripis contentum insularum non longe distantibus, Mela. – β) hemmend, feindl. umschlossen halten, eingeschlossen halten, einschließen, gefangen halten, v. lebl. Subjj., quos vincula continuerant, non castra, Iustin. – v. Pers., beluas immanes saeptis, Cic.: ventos carcere (Ggstz. ventos emittere), Ov.: alqm vinculis Romae (Ggstz.————solvere), Suet.: catulos per diem catenis (Ggstz. noctibus solvere), Col.: quam illum ut honorate sic secure continet! wie ehrenvoll u. wie sorglos hält er ihn gefangen! Vell.: claustris poenalibus contineri, Solin. 1, 124. – als milit. t. t., umlagernd, umstellend eingeschlossen halten, einschließen, Pompeium quam angustissime, Caes.: hostes proelio superatos, Caes.: equitatum Pompeianum ad Dyrrhachium, Caes.: contineri munitionibus, Caes.b) umschließend in sich enthalten, in sich tragen od. haben, in sich begreifen, m. in u. Abl. od. m. bl. Abl., α) v. Pers.: spes illa, quam in alvo continebat, unter dem Herzen trug (v. einer Schwangeren), Cic.: so auch cum praegnans hunc ipsum Dionysum alvo contineret, Cic. – übtr., odium in omnes bonos conceptum iam diu c., Cic.: c. a deo immissum dolorem, non a se conceptum, Cic. – omnium rerum, quae ad dicendum pertinent, fontes animo ac memoriā c., Cic. – β) v. Lebl.: linea, quae centum continet pedes, Quint.: quattuor aeterna genitalia mundus continet, Ov.: si membranae eum (umorem) continuerunt, Cels.: gelum, quod (umor) continet in se, Lucr.: ut omnia, quae alantur et crescant, contineant in se vim caloris, Cic.: calor, qui aquis continetur, im W. enthalten ist, Cic. – übtr., αα) übh., enthalten, umfassen, tales res, quales hic liber continet, Cic.: primus liber (historiarum) continet res gestas regum populi————Romani, Nep.: nonus liber, quo missa ad Achillem legatio continetur, Quint.: litterae tuae partim laeta partim tristia continent, Plin. ep.: quod tabulae continent, Quint.: tabellae senatus consultum continentes, Val. Max.: liber secreta civilium sacrorum continens, Val. Max.: Idus Martiae magnum mendum continent, Cic.: simplex causa est, quae absolutam in se continet unam quaestionem, Cic. – und mit folg. Acc. u. Infin. od. indir. Fragesatz, tertia epistula continebat esse tibi redditam orationem pro Clario, Plin. ep.: tabulae, quibus centum talenta dedisse Thebanos continebatur, Quint.: quando ipsos loqui deceat, quartus liber continet, Quint. – im Passiv, is liber, quo acceptae et expensae summae continebantur, Val. Max.: earum ipsarum rerum, de quibus agimus, prima institutio et quasi disciplina illo libro continetur, Cic.: epistulae ei redduntur, quibus bellum Agidis in Graecia, bellum Alexandri in Italia continebatur, Iustin.: facinus, in quo omnia nefaria contineri mihi atque inesse (begriffen u. enthalten zu sein) videntur, Cic.: diei brevitas conviviis, noctis longitudo stupris et flagitiis continebatur, wurde ausgefüllt mit usw., Cic. – ββ) etw. wesentlich in sich enthalten, etw. wesentlich bedingen, das Wesen einer Sache ausmachen, der wesentliche Inbegriff-, der Hauptpunkt (die Hauptsache) sein von od. bei etw. (s. Kühner Cic. Tusc. 3, 58. Giese Cic. de div. 1, 117. Matthiä Cic. Rosc.————Am. 34), quod rem continet, quae rem continent, das, worauf es ankommt, das Wesentliche, Cic.: quod maxime rem causamque continet, Cic.: quae maxime rem continerent erant, die etwa die Hauptpunkte waren, Liv.: quod hunc locum continet, de quo agimus, Cic.: videamus de summo bono, quod continet philosophiam, welches der Hauptpunkt der Ph. ist, Cic.: haec quae vitam continent omnem, wesentlich bedingen, Cic. – im Passiv contineri alqā re od. in alqa re = wesentlich in etw. enthalten-, in od. unter etw. begriffen sein, wesentlich in etw. bestehen, durch etw. wesentlich bedingt sein, das Wesen einer Sache ausmachen, auf etw. sich wesentlich stützen, um etw. sich wesentlich drehen, non enim venis et nervis et ossibus continentur (di), Cic.: vita corpore et spiritu continetur, Cic.: status rei publicae maxime iudicatis rebus continetur, Cic.: exemplis continetur Aesopi genus, Phaedr.: artis pars magna continetur imitatione, Quint.: quo more caerimonia continetur, Caes.: Romanum foedus, quo nostra omnia continentur, Liv.: dolus malus in simulatione continetur, Cic. – v. Pers., bei etw. wesentlich beteiligt sein, qui viri hoc sermone continentur, Cic. de or. 3, 9.II) behalten, 1) umfassend, umschließend halten, umfaßt halten, festhalten, a) im allg.: α) v. der Hand u. v. d. Pers., die mit der Hand umfaßt: acus ea veniat in sinistram, quam dextra continuit, Cels. –————v. der Pers., c. dextram obambulantis, Suet.: alcis caput, Plaut. u. Cels.: alcis caput a posteriore parte (von hinten), Cels.: colem masculi sinistrā manu (bei einer Operation), Cels.: alqm (bei einer Operation), Cels., Auct. b. Afr. u. Curt.: u. so se continendum praebere, sich halten lassen, Curt. – β) v. Lebl., festhalten, in seiner Lage od. Stellung halten, quadratas regulas defigunt, quae lateres contineant, Caes.: naves minus commode copulis continebantur, Caes. – u. als mediz. t. t., ut (fascia) impositum medicamentum contineat, Cels.: nisi utrimque recti valentesque nervi collum contineant, Cels.: ferulae circumpositae ossa in sede sua contineant, Cels.b) Empfangenes bei sich festhalten, behalten, α) v. der Hand: expeditius manus rapiunt, quam continent, Curt. – u. v. der Pers., mit der Hand, difficile est continere, quod capere non possis, Curt. – β) v. Magen: alvus arcet et continet, quod recipit, Cic.: alvus alias cibos non transmittit, alias non continet, Plin.: u. ohne Objekt, stomachus non od. parum continet, Cels. – im Passiv, si cibus non continetur od. non contineri potest (verst. alvo), Cels. – u. im üblen Sinne, quia quod infusum est (das Klistier) alvo continetur, Cels. – v. der Pers., im Magen, onerati mero non continent cibum vino redundante, Sen. – γ) v. Gedächtnis: velox mihi memoria erat ad continenda, quae acceperam, Sen. rhet.: nec disci audiendo pos-————sunt omnia nec memoriā contineri, Lact. – δ) v. andern Ggstdn.: mollis lana, quae umorem intus contineat, Cels.: lapides rotundi, qui et contineant umorem et transmittant, Plin.: ut scrobes quam maxime accipiant aquam contineantque, Plin.: arida continent odorem diutius, Plin.2) wo behalten = wo bleiben lassen, a) übh.: digitum ibi continere, donec etc., Cels.: aeger manus sub multa veste continere debet, Cels.: contineat sub lingua salem, donec liquescat, Plin.: semper manum intra pallium, Quint.: c. manus paenulis, Suet.: brachium veste, Quint.: aquam calidam ore, Cels.: oleum in ore, Plin. – übtr., jmd. in einer Tätigkeit, in einem Zustande bleiben lassen, in od. bei etw. erhalten, alqm in ea exercitatione, Cic.: se in suis perennibus studiis, Cic.: haud aequo animo se in secundo gradu, sich begnügen mit usw., Curt.: alqm in officio suo, Cornif. rhet.: Belgas in officio (Gehorsam), Caes.: civitates in amicitia, Hirt. b. G.: Galliam in pace, Hirt. b. G.: Hispanias in summa quiete, Vell.: alqm sub tutela sua, bevormunden, Sen. – u. als mediz. t. t., alqm in ieiunio, Cels.: quā ratione aeger continendus sit, wie zu halten, Cels.b) wo verweilen lassen, sich aufhalten lassen, sich aufzuhalten nötigen, wie unser behalten, innen halten u. bl. halten, milites sub pellibus, Caes.: pecudem sub tecto, Col.: aegrum lucido loco————od. obscuro loco, Cels.: exercitum castris, Caes.: partem iuniorum domi, Liv.: alqm domi atque intra privatos parietes, Quint.: deos parietibus inclusos, Cic.: indignationes domi, verbergen, Liv. 1, 10, 1. – v. lebl. Subjj., rogo ut veniat, quia me recens adhuc luctus limine contineret, Plin. ep.: u. (im Bilde) neque privata domus parietibus continere voces coniurationis tuae potest, Cic.: si sui iuris finibus matronas contineret pudor, Liv. – bes. oft se continere u. Passiv contineri, sich halten, sich aufhalten, sich innen halten, se in lectulo, Cels.: se in villa, Val. Max.: se in Italia, Vell.: se intra coloniam suam, Sen. rhet.: sese intra silvas in occulto, sich in den W. verborgen halten, Caes.: se hoc colle, Caes.: se tectis od. se alvo (v. Bienen), Plin.: se vallo adversus validiorem hostem, Liv.: se portis muroque, Liv.: se suo loco (Stellung), Caes.: sese ad hoc tempus his sedibus, Caes.: se ruri, Ter.: se consulto domi, Cic.: u. (im Bilde) se suarum rerum finibus, Cic.: u. (m. Ang. wie?) si Poenus sub angulo Alpium quietus se contineat, sich ruhig verhalte, Liv. 29, 5, 9. – im Passiv, contineri intra suum limen, sich auf das Haus beschränken, Liv.: contineri tecto ac parietibus, Cic., tectis ac tenebris, Cic.: absol., acies ad solis occasum continentur, bleiben stehen, bleiben in ihrer Stellung, Caes. b. c. 1, 83, 3. – dah. prägn., α) alqm continere, jmd. innen halten = im Hause zu bleiben nötigen, frigi-————dus agricolam si quando continet imber, Verg. georg. 1, 259. – u. so bes. nachaug. oft se continere, sich innen halten (Ggstz. progredi), gew. = zu Hause bleiben, Cels. u. Suet.; selten = sich im Lager halten, zB. Iustin. 42, 4, 8. – β) alqd continere, etw. innen behalten = nicht mitteilen, teils Geschriebenes nicht herausgeben, reliquos libros, Cic. ad Att. 13, 21, 4. – teils Gewußtes bei sich od. für sich behalten, verschwiegen halten (Ggstz. proferre), quae vera audivi taceo atque contineo optime, Ter.: petimus ab Antonio, ut ea, quae continet neque adhuc protulit, explicet nobis, Cic. – teils einen Affekt zurückhalten, unterdrücken, verbergen = nicht äußern, nicht laut werden lassen m. dopp. Acc., alqd (gaudium, dolorem) tacitum c. od. c. non posse, Liv. 30, 17, 5 u. 40, 3, 5. c) wo aufbewahrt halten, aufbewahren, lacus (est) lacuna magna, ubi aqua contineri potest, Varro LL.: c. murenas ingentes in piscina, Sen.: privatā custodiā (Obhut) contineri (v. Schriften), Cic.: ebenso Vestae custodiā contineri (v. Palladium), Cic.: gens Aegyptiorum, quae plurimorum saeculorum et eventorum memoriam litteris continet, Cic.3) innen halten, einhalten = anhalten, aufhalten, an sich halten, hemmen, deutsch auch bl. halten, a) eig.: α) Lebl.: aquam, Caes.: ora frenis spumantibus, Phaedr. – animam in dicendo, Cic.: spiritum, Cels.: spiritum diutius, Cels.: spiritum in natando, Plin.:————gradum, Verg.: c. vocem, den Mund halten, Cic.: c. risum, Cic.: vix od. non c. lacrimas, Plaut. u. Aur. Vict.: non c. bilem, Sen. rhet.: diligentissime c. linguam, im Zaume halten, Cic.: so petulans non linguam, non manum continet, Sen.: unde manum iuventus metu deorum continuit? Hor. – β) leb. Wesen: suos continuit silentio (in St.), Liv.: artis frenis continet equos, Sen. poët. – v. leb. Subjj., an te tempestas continet? Plaut.: hos omnes flumina continebant, Caes.b) übtr.: α) jmd. aufhalten, abhalten, enthalten, m. ab u. Abl., suos a proelio, Caes.: omni ope milites ab seditione, Liv.: de omnibus rebus c. se ab assentiendo, Cic.: contineo me ab exemplis, Cic. – m. folg. ne od. (bei vorhergeh. Negation) m. quin od. quominus u. Konj., contineo igitur me, ne incognito assentiar, Cic.: ut contineant milites, ne studio pugnandi longius progrediantur, Caes.: nec contineri Macedones poterant, quin cursu quoque ad hostem contenderent, Curt.: ut vix ab amicis, quominus occideret eum, contineretur, Curt. – β) im Zaume-, in Schranken halten, αα) politisch od. militärisch im Zaume-, im Gehorsam (in der Treue) halten od. erhalten, in der Zucht halten (s. Fabri Liv. 22, 22, 11), reliquos Macedonas, Liv.: nauticos in navibus, Liv.: exercitum (v. Feldherrn), Cic. de imp. Pomp. 38 (versch. von Liv. 28, 2, 16 oben no. I, 1, b). – v. lebl. Subjj., severitas imperii eos continuit, Liv.:————metum continuisse ad eam diem Hispanorum animos, Liv. – m. Abl. (durch), c. Asiam modico exercitu, Curt.: proprio bello Tiburtes, Liv.: Etruscos non tam armis, quam iudiciorum terrore, Liv.: c. aequitate animi plebem, durch Zufriedenheit im Gehorsam halten = zufrieden erhalten, Caes.: c. fide populares, durch Tr. im G. h. = in der Tr. erhalten, Curt.: quae pauca (oppida) magis metu quam fide continebantur, Liv. – bei vorhergeh. Negation m. folg. quin u. Konj., qui (Bituriges) unius legionis hibernis contineri (abgehalten werden) non poterant, quin bellum pararent, Hirt. b. G. 8, 2. § 2. – ββ) moralisch im Zaume halten, bezähmen, zügeln, mäßigen, u. refl. continere se od. Passiv contineri medial = an sich halten, sich mäßigen, sich beherrschen, omnes cupiditates, Cic.: appetitiones od. appetitus animi (Ggstz. remittere, freien Lauf lassen), Cic.: se, Cic.: insolentiam suam modeste, Cic.: u. (v. lebl. Subjj.) quosdam continet metus, Quint.: ut metu contineatur audacia, Cic. – m. in u. Abl., in Scaevola c. dicta, Cic.: c. se in aliqua libidine (Ggstz. se in aliqua libidine effundere), Cic.: im Passiv, in illa cupiditate contineri, sich mäßigen (Ggstz. flagrare amentiā, inflammatā ferri libidine), Cic. – m. ab u. Abl., temeritatem ab omni lapsu, Cic.: a praesenti supplicio tuo continuit populus Romanus se et repressit, Cic. – bei vorhergeh. Negation m. folg. quin u. Konj., te non po-————tuisse continere iracundiam tuam, quin nobis de morte Caesaris obiceres, Brut. et Cass. in Cic. ep.: non continentes (verst. se), quin protinus adicerent, Vell.: non posse milites contineri, quin etc., Caes.: vix me contineo, quin involem in capillum, Ter.: male me, quin vera faterer, continui, male, quin, ut oportuit, oscula ferrem, Ov.: im Passiv, contineri, quin complectar, non queo, Plaut. – im Passiv im Zshg. absol., equidem cupio (sc. reducere) et vix contineor (sc. quin reducam), Ter. Hec. 615.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > contineo
-
8 libīdō or lubīdō
libīdō or lubīdō inis, f [LIB-], pleasure, desire, eagerness, longing, fancy, inclination: ulciscendi: delendi urbem, L.: in decōris armis libidinem habere, delight, S.: tantā libidine volgi Auditur, Iu.— Inordinate desire, passion, caprice, wilfulness, wantonness: ingenium proclive ad lubidinem, T.: ad libidinem suam nobilium bona vexare: fortuna res cunctas ex lubidine celebrat, by caprice, S.: vitiosa, H.: instruitur acies ad libidinem militum, L.— Sensuality, lust: vicit pudorem libido: libidine adcendi, S.: Lucretiae per vim stuprandae, L.: venas inflavit libido, H.: saltante libidine, i. e. passion goading on, Iu.— Plur, lavish display, voluptuous representations: frangere eorum libidines. -
9 libido
libīdo (lubīdo), inis, f. (libet), Lust, Gelüste, Trieb, Reiz, Verlangen, Begierde, Wille, Belieben (wo dieses ohne vernünftige Überlegung gedacht wird), I) im allg.: ad libidinem, nach Belieben, ganz willkürlich, Cic.: ex lubidine, Sall., od. bl. libidine, Cic., nach bloßem Belieben: in armis lubidinem habebat, hatte ihre Lust an den Waffen, Sall.: ratio, quae in libidinem venit, wozu man Belieben hat, Cic.: libido voluptatum (nach V.), Cic.: lubido lucri, Gewinnsucht, Capit.: assentandi, adulandi, blinder Hang, Tac.: ulciscendi, Cic.: tanta libido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall.: alqm libido urinae lacessit, jmdm. kommt die Lust zu harnen (zum Harnen) an, Gell.: lubido est m. Infin., es beliebt, Plaut. Pers. 808 u.a. (s. Brix Plaut. trin. 626). – II) insbes.: 1) die unrechtmäßige-, zügellose Begierde, schnöde Lust, Zügellosigkeit, Liederlichkeit, Ausschweifung, Sucht, Willkür, Laune, Plur. libidines, Willkürlichkeiten, Ausschweifungen, zügellose, böse Begierden, Gelüste, libido iudicum, Cic.: quaedam artis libido, Plin.: libido sanguinis, Blutdurst, Tac.: nimia libido (Willkür) suffragandi, Cic.: alcis libidini adversari, obsistere, Cic.: muliebrem libidinem comprimere, den Launen jenes Weibes Grenzen setzen, Cic.: libidinem muliebrem finire, die Ausschweifungen der Weiber beschränken, Liv.: libidinem resecare, Cic.: libidines refrenare, Cic.: eorum libidines (Übermut) frangere, Cic.: huius libidines non solum oculis, sed etiam auribus excitabantur, Cic.: ibi Sex. Tarquinium mala libido Lucretiae per vim stuprandae capit, Liv.: nisi forte quem inhonesta et perniciosa lubido tenet potentiae paucorum decus atque libertatem suam gratificari, Sall. – 2) die sinnliche Begierde, die Sinnlichkeit, Genußsucht, Lüsternheit, Geilheit, Wollust, bei Tieren die Brunst, lib. procreandi, Cic.: lib. in mares pronior, Suet.: equorum libido adhinniens, Hieron.: libidine accendi, Sall.: ut accendatur tua libido, Ter.: providendum diligenter, ne quod in vita vestigium libidinis appareat, Cic. – bes. unkeusche Knabenliebe (παιδεραστία), im Ggstz. zu impudicitia (unkeusche Frauenliebe), Suet. Aug. 71, 1 (Plur.) u.a. – meton., libidines, wollüstige, unzüchtige Darstellungen, Schlüpfrigkeiten, der Malerei und Skulptur, pingere minoribus tabellis libidines, Plin.: in poculis libidines caelare, Plin.
-
10 abdomen
abdōmĕn, ĭnĭs, n. [st2]1 [-] ventre, bas-ventre, abdomen. [st2]2 [-] sensualité, gourmandise, gloutonnerie. [st2]3 [-] ventre de truie, tétine de truie (un mets recherché). - arch. abdumen, Charis. - abdomina thynni, Lucil. ap. Non.: ventres de thon. - avide abdomine devorato spiritum redditit, V.-Max.: après avoir dévoré gloutonnement une tétine de truie, il expira. - abdominis voluptates, Cic.: les plaisirs de la gourmandise. - natus abdomini suo non laudi et gloriae, Cic.: né pour son ventre et non pour la gloire. - alius libidine insanit, alius abdomini servit, Sen. Ben. 7: l'un est furieux de débauche, l'autre est esclave de son ventre.* * *abdōmĕn, ĭnĭs, n. [st2]1 [-] ventre, bas-ventre, abdomen. [st2]2 [-] sensualité, gourmandise, gloutonnerie. [st2]3 [-] ventre de truie, tétine de truie (un mets recherché). - arch. abdumen, Charis. - abdomina thynni, Lucil. ap. Non.: ventres de thon. - avide abdomine devorato spiritum redditit, V.-Max.: après avoir dévoré gloutonnement une tétine de truie, il expira. - abdominis voluptates, Cic.: les plaisirs de la gourmandise. - natus abdomini suo non laudi et gloriae, Cic.: né pour son ventre et non pour la gloire. - alius libidine insanit, alius abdomini servit, Sen. Ben. 7: l'un est furieux de débauche, l'autre est esclave de son ventre.* * *Abdomen, pen. longa, abdominis, penul. cor. n. g. Iuuenalis. Toute celle grande partie de l'homme ou est situé le nombril, contenant tous les intestins.\Abdomen insaturabile. Cic. Goulu, qui n'est jamais saoul. Ventre insatiable. Gourmandise.\Abdomini natus, Id est, ventri et gulae. Cic. Né pour gourmander. Né à gourmandise. -
11 agito
agĭto, āre, āvi, ātum, tr. [st1]1 [-] chasser devant soi (du bétail). - agitare capellas, Virg.: faire paître des chèvres. - agitare praedas pecorum, Amm.: emmener le bétail qu'on a pris. [st1]2 [-] pousser en avant (un cheval...), conduire. - agitare currum ad... Virg.: lancer un char vers... - agitare triremem in portu, Nep. Dion, 9, 2: manoeuvrer la trirème dans le port. [st1]3 [-] au fig.: exciter, pousser à, animer, diriger. - licentia populum agitandi quoquo vellet, Tac.: le pouvoir de remuer le peuple à leur gré. - in furias agitari, Ov. A. A. 2, 487: entrer en fureur. - agitare provinciam disciplinâ, Tac.: amener une province à se plier à la discipline. - fortuna plerasque res ex libidine agitat, Sall.: la fortune mène à son gré la plupart des événements. [st1]4 [-] poursuivre (à la chasse). - aquila alias aves agitat, Cic. Div. 2, 70: l'aigle fait la guerre aux autres oiseaux. - agitare saltus, Sil.: battre les bois. [st1]5 [-] au fig.: attaquer, poursuivre, blâmer. - vesanum poetam agitare, Hor. A. P. 456: pourchasser un mauvais poète. - saevis agitare verbis, Hor Epod. 12, 13: gourmander sévèrement. - agitat rem militarem, Cic. Mur. 21: il critique le métier militaire. [st1]6 [-] mettre en mouvement, exercer. - corpus agitandum est, Cels.: il faut prendre de l'exercice. - agitare memoriam, Quint.: exercer sa mémoire. [st1]7 [-] mouvoir, ébranler ( → vent, flots...); agiter. - agitat ventus aristas, Ov. A. A. 1, 553: le vent agite les épis. - agitare hastam, Ov.: brandir une lance. [st1]8 [-] au fig.: agiter, troubler, inquiéter, tourmenter. - atra bilis agitat hominem, Plaut. Capt. 3.4.64: la bile noire tourmente l'homme. - agitare juventutem delectu, Liv.: exaspérer la jeunesse par des levées de troupes. [st1]9 [-] passer (le temps), vivre, habiter, se tenir, se conduire, se comporter. - aevum (vitam) agitare: passer sa vie. - noctem agitare, Sall.: passer la nuit. - agitare pro castris: se tenir devant le camp. - pro muro dies noctesque agitare: passer les jours et les nuits sur les remparts. - inculti agitabant, Tac.: ils menaient une vie sauvage. - propius mare agitabant, Sall.: ils habitaient plus près de la mer. - ferociter agitare, Sall.: se comporter en tyran. [st1]10 [-] faire habituellement, accomplir, pratiquer, célébrer. - agitare latrocinia, Tac.: exercer des brigandages. - agitare praecepta alicujus, Sall.: accomplir les recommandations de qqn. - agitare pacem, Sall.: être en paix, jouir de la paix. - agitare bellum: faire la guerre. [st1]11 [-] traiter, agiter (une question), délibérer, s'entretenir de. - agitare rem (in mente, animo, in animo, secum): examiner une chose, la discuter. - cuncta agitare: s’occuper de tout. [st1]12 [-] agiter, rouler (dans son esprit), songer à, réfléchir, avoir la pensée de. - mente agitat bellum renovare: il roulait dans son esprit la pensée de recommencer la guerre. - agitare quomodo, Liv.: songer aux moyens de. - sat agitare = satagitare, Plaut. Bacch. 4, 3, 23. Remarque: agito est également l'impératif futur de ago. - lege agito ergo, Ter. Phorm. 5, 8, 90: recours donc à la loi.* * *agĭto, āre, āvi, ātum, tr. [st1]1 [-] chasser devant soi (du bétail). - agitare capellas, Virg.: faire paître des chèvres. - agitare praedas pecorum, Amm.: emmener le bétail qu'on a pris. [st1]2 [-] pousser en avant (un cheval...), conduire. - agitare currum ad... Virg.: lancer un char vers... - agitare triremem in portu, Nep. Dion, 9, 2: manoeuvrer la trirème dans le port. [st1]3 [-] au fig.: exciter, pousser à, animer, diriger. - licentia populum agitandi quoquo vellet, Tac.: le pouvoir de remuer le peuple à leur gré. - in furias agitari, Ov. A. A. 2, 487: entrer en fureur. - agitare provinciam disciplinâ, Tac.: amener une province à se plier à la discipline. - fortuna plerasque res ex libidine agitat, Sall.: la fortune mène à son gré la plupart des événements. [st1]4 [-] poursuivre (à la chasse). - aquila alias aves agitat, Cic. Div. 2, 70: l'aigle fait la guerre aux autres oiseaux. - agitare saltus, Sil.: battre les bois. [st1]5 [-] au fig.: attaquer, poursuivre, blâmer. - vesanum poetam agitare, Hor. A. P. 456: pourchasser un mauvais poète. - saevis agitare verbis, Hor Epod. 12, 13: gourmander sévèrement. - agitat rem militarem, Cic. Mur. 21: il critique le métier militaire. [st1]6 [-] mettre en mouvement, exercer. - corpus agitandum est, Cels.: il faut prendre de l'exercice. - agitare memoriam, Quint.: exercer sa mémoire. [st1]7 [-] mouvoir, ébranler ( → vent, flots...); agiter. - agitat ventus aristas, Ov. A. A. 1, 553: le vent agite les épis. - agitare hastam, Ov.: brandir une lance. [st1]8 [-] au fig.: agiter, troubler, inquiéter, tourmenter. - atra bilis agitat hominem, Plaut. Capt. 3.4.64: la bile noire tourmente l'homme. - agitare juventutem delectu, Liv.: exaspérer la jeunesse par des levées de troupes. [st1]9 [-] passer (le temps), vivre, habiter, se tenir, se conduire, se comporter. - aevum (vitam) agitare: passer sa vie. - noctem agitare, Sall.: passer la nuit. - agitare pro castris: se tenir devant le camp. - pro muro dies noctesque agitare: passer les jours et les nuits sur les remparts. - inculti agitabant, Tac.: ils menaient une vie sauvage. - propius mare agitabant, Sall.: ils habitaient plus près de la mer. - ferociter agitare, Sall.: se comporter en tyran. [st1]10 [-] faire habituellement, accomplir, pratiquer, célébrer. - agitare latrocinia, Tac.: exercer des brigandages. - agitare praecepta alicujus, Sall.: accomplir les recommandations de qqn. - agitare pacem, Sall.: être en paix, jouir de la paix. - agitare bellum: faire la guerre. [st1]11 [-] traiter, agiter (une question), délibérer, s'entretenir de. - agitare rem (in mente, animo, in animo, secum): examiner une chose, la discuter. - cuncta agitare: s’occuper de tout. [st1]12 [-] agiter, rouler (dans son esprit), songer à, réfléchir, avoir la pensée de. - mente agitat bellum renovare: il roulait dans son esprit la pensée de recommencer la guerre. - agitare quomodo, Liv.: songer aux moyens de. - sat agitare = satagitare, Plaut. Bacch. 4, 3, 23. Remarque: agito est également l'impératif futur de ago. - lege agito ergo, Ter. Phorm. 5, 8, 90: recours donc à la loi.* * *Agito, agitas, pen. corr. agitare, Frequentatiuum. Virg. Demener, Tempester, Esmouvoir, Agiter.\Agitare et insectari. Cic. Persecuter, Poursuyvre.\Agitare graui nidore chelydros. Virg. Chasser.\Agitare. Virgil. Vexer, Travailler, Tormenter.\Agitare rempublicam. Cic. Gouverner.\Agitare. Sallust. Habiter, Vivre.\Agitant expellere cunctas. Valer. Flac. Ils consultent, ou tiennent conseil, et traictent ou advisent ensemble de les chasser toutes.\Agitare, Translatum ad animum. Cic. Penser et repenser une chose en soymesme.\Agitare secum. Terent. Travailler son esprit de soing et de soulci.\Agitare rem aliquam secretis imaginationibus. Cornel. Tacit. Penser de quelque chose en soymesme.\Agitare aeuum. Virgil. Vivre.\Agitare caput. Columel. Crouler, ou bransler la teste.\Choros. Virg. Danser. \ Coetus. Sallust. Faire assemblees.\Consilia. Liu. Consulter ensemble.\Conuiuium. Terent. Banqueter. \ Custodiam. Plaut. Garder.\Diem. Plaut. Passer le jour et le temps.\Festos dies. Cic. Fester, celebrer une feste.\Agitari diuersum. Sallust. Avoir divers propos et advis, Ne scavoir qu'on doibt faire.\Equum calcaribus. Plaut. Picquer.\Feras. Cic. Vener, ou courir les bestes sauvages, et chasser.\Agitare fugam. Virgil. S'enfuir.\Gaudium et laetitiam. Sallust. Demener joye et liesse.\Iam ego hunc agitabo. Terent. Je le meneray bien. B.\Ingenium per studia. Seneca. Exercer ou exerciter son esprit à l'estude.\Iustitiam. Plin. Iunior. Faire tousjours justice.\Latrocinia. Tacit. Faire mestier de piller et larronner.\Mentionem de re aliqua. Liu. Faire mention de quelque chose, Traicter ou toucher de quelque affaire, la mettre en avant.\Moras. Sallust. Targer, Differer.\Pacem. Sallust. Vivre en paix.\Seditionibus agitare plebem. Plin. Mutiner le commun peuple.\Praecepta alicuius. Sallust. Penser et repenser à ce qu'il nous a commandé.\Praesidium. Sallust. Estre en garnison.\Agitare pulmonem risu perpetuo. Iuuenal. Rire continuellement et sans cesse.\Rem aliquam sermonibus. Liu. Traicter de quelque matiere et la debatre, La mettre en termes, ou sur le bureau.\Rempublicam agitare, pro Turbare. Sallust. Troubler.\Sacra. Catul. Faire sacrifices.\Spes inanes. Ouid. Esperer en vain.\Vigilias. Plaut. Veiller toute nuict.\Vitam. Sallust. Vivre. -
12 infestus
infestus, a, um [in + fendo; cf. defendo, offendo] [st1]1 [-] dirigé contre, ennemi, hostile. - infestus alicui, Plaut. Cas. 676 ; Cic. 5, 169: animé contre qqn. - infestus alicui rei, Cic. Lig. 24: hostile à qqch. - urbes huic imperio infestissimae, Cic. Cat. 4, 21: villes les plus acharnées contre notre empire. - infestus in cognatos, Her. 4, 52: hostile à ses parents. - infestus in suos, Cic. Am. 31: acharné contre les siens. - animo infestissimo, Cic. Verr. 5, 144: avec les sentiments les plus hostiles. - infestis pilis, Caes. BC. 3, 93: avec les javelots prêts au jet. - infesto spiculo, Liv. 2, 20, 2: avec la lance en arrêt. --- cf. 2, 19, 8: 4, 19, 4, etc. - infestis signis, Caes. BG. 6, 8, 6: en formation de combat (avec des étendards dirigés contre,enseignes déployées). - cum infesto exercitu Romam venire: venir à Rome avec une armée offensive. - animus infestus alicui: sentiments hostiles à l'égard de qqn. - gens infestissima populo Romano (dat.), Sall.: nation très acharnée contre le peuple romain. - animus luxuriae infestus, Sen.: âme qui fait la guerre aux voluptés. - infestis oculis conspici, Cic. Cat. 1, 7, 17: être regardé d'un oeil malveillant. [st1]2 [-] exposé au danger, exposé aux attaques, mis en péril, menacé, infesté. - via excursionibus barbarorum infesta, Cic. Prov. 4: route infestée par les incursions des barbares. - regio infesta ab Samnitibus, Liv. 10, 46, 9: région infestée par les Samnites. - infestior ager ab nobilitate quam a Volscis, Liv. 6, 5, 3: territoire mis en plus grand péril par la noblesse que par les Volsques. - tempus aetatis aliorum libidine infestum: âge mis en péril par les passions d’autrui. - mare infestum habere, Cic. Sall.: infester la mer, écumer la mer, être pirate. - itinera infesta reddere (facere, habere): rendre les routes peu sûres. - infestum, adv. Stat.: d'une manière ennemie.* * *infestus, a, um [in + fendo; cf. defendo, offendo] [st1]1 [-] dirigé contre, ennemi, hostile. - infestus alicui, Plaut. Cas. 676 ; Cic. 5, 169: animé contre qqn. - infestus alicui rei, Cic. Lig. 24: hostile à qqch. - urbes huic imperio infestissimae, Cic. Cat. 4, 21: villes les plus acharnées contre notre empire. - infestus in cognatos, Her. 4, 52: hostile à ses parents. - infestus in suos, Cic. Am. 31: acharné contre les siens. - animo infestissimo, Cic. Verr. 5, 144: avec les sentiments les plus hostiles. - infestis pilis, Caes. BC. 3, 93: avec les javelots prêts au jet. - infesto spiculo, Liv. 2, 20, 2: avec la lance en arrêt. --- cf. 2, 19, 8: 4, 19, 4, etc. - infestis signis, Caes. BG. 6, 8, 6: en formation de combat (avec des étendards dirigés contre,enseignes déployées). - cum infesto exercitu Romam venire: venir à Rome avec une armée offensive. - animus infestus alicui: sentiments hostiles à l'égard de qqn. - gens infestissima populo Romano (dat.), Sall.: nation très acharnée contre le peuple romain. - animus luxuriae infestus, Sen.: âme qui fait la guerre aux voluptés. - infestis oculis conspici, Cic. Cat. 1, 7, 17: être regardé d'un oeil malveillant. [st1]2 [-] exposé au danger, exposé aux attaques, mis en péril, menacé, infesté. - via excursionibus barbarorum infesta, Cic. Prov. 4: route infestée par les incursions des barbares. - regio infesta ab Samnitibus, Liv. 10, 46, 9: région infestée par les Samnites. - infestior ager ab nobilitate quam a Volscis, Liv. 6, 5, 3: territoire mis en plus grand péril par la noblesse que par les Volsques. - tempus aetatis aliorum libidine infestum: âge mis en péril par les passions d’autrui. - mare infestum habere, Cic. Sall.: infester la mer, écumer la mer, être pirate. - itinera infesta reddere (facere, habere): rendre les routes peu sûres. - infestum, adv. Stat.: d'une manière ennemie.* * *Infestus, Adiect. Plaut. Qui met toute son entente et diligence de nuire à aucun, Qui s'estudie à molester et dommager autruy. C'est aussi celuy contre lequel on fait telle diligence, à qui on court sus, Qui est molesté et dommagé, Vexé et tormenté.\Habere aliquid infestum. Liu. Infester.\Ager Romanus infestus. Liu. Dangereux d'y passer pour les courses des ennemis qui s'y faisoyent, Couru souvent des ennemis.\Animo infesto reprehendere. Brutus ad Ciceronem. D'un mauvais courage, D'un courage plein de maltalent.\Clamor infestus et inimicus. Cic. Aspre.\Fortuna infesta, cui Prospera opponitur. Cic. Contraire.\Itinera infesta. Caesar. Dangereux des larrons ou gensdarmes qui espient et font le guet pour surprendre.\Mare infestum habere. Cic. Brigander sur la mer, Tenir la mer, Piller et desrobber les passants sur la mer, dont fait dangereux y passer.\Oculis infestis conspici. Cic. De mauvais oeil, Felonnement, Par maltalent.\Prouincia infesta. Cic. Dangereuse à cause des courses des ennemis, Infestee et courue par les ennemis.\Saltus frequentioribus latrociniis infestior factus. Pollio ad Ciceronem. Ennuyeuse et fascheuse.\Signa infesta. Caes. Les enseignes qui vont droict contre l'ennemi pour luy faire desplaisir.\Terra infesta colubris. Ouid. Nuisant et contraire aux, etc.\Infestus etiam dicitur, cui infesti sunt inimici. Cic. A qui on fait ennuy et fascherie, Qui est en danger. -
13 libido
libīdo (lubīdo), inis, f. (libet), Lust, Gelüste, Trieb, Reiz, Verlangen, Begierde, Wille, Belieben (wo dieses ohne vernünftige Überlegung gedacht wird), I) im allg.: ad libidinem, nach Belieben, ganz willkürlich, Cic.: ex lubidine, Sall., od. bl. libidine, Cic., nach bloßem Belieben: in armis lubidinem habebat, hatte ihre Lust an den Waffen, Sall.: ratio, quae in libidinem venit, wozu man Belieben hat, Cic.: libido voluptatum (nach V.), Cic.: lubido lucri, Gewinnsucht, Capit.: assentandi, adulandi, blinder Hang, Tac.: ulciscendi, Cic.: tanta libido cum Mario eundi plerosque invaserat, Sall.: alqm libido urinae lacessit, jmdm. kommt die Lust zu harnen (zum Harnen) an, Gell.: lubido est m. Infin., es beliebt, Plaut. Pers. 808 u.a. (s. Brix Plaut. trin. 626). – II) insbes.: 1) die unrechtmäßige-, zügellose Begierde, schnöde Lust, Zügellosigkeit, Liederlichkeit, Ausschweifung, Sucht, Willkür, Laune, Plur. libidines, Willkürlichkeiten, Ausschweifungen, zügellose, böse Begierden, Gelüste, libido iudicum, Cic.: quaedam artis libido, Plin.: libido sanguinis, Blutdurst, Tac.: nimia libido (Willkür) suffragandi, Cic.: alcis libidini adversari, obsistere, Cic.: muliebrem libidinem comprimere, den Launen jenes Weibes Grenzen setzen, Cic.: libidinem muliebrem finire, die Ausschweifungen der Weiber beschränken, Liv.: libidinem resecare, Cic.:————libidines refrenare, Cic.: eorum libidines (Übermut) frangere, Cic.: huius libidines non solum oculis, sed etiam auribus excitabantur, Cic.: ibi Sex. Tarquinium mala libido Lucretiae per vim stuprandae capit, Liv.: nisi forte quem inhonesta et perniciosa lubido tenet potentiae paucorum decus atque libertatem suam gratificari, Sall. – 2) die sinnliche Begierde, die Sinnlichkeit, Genußsucht, Lüsternheit, Geilheit, Wollust, bei Tieren die Brunst, lib. procreandi, Cic.: lib. in mares pronior, Suet.: equorum libido adhinniens, Hieron.: libidine accendi, Sall.: ut accendatur tua libido, Ter.: providendum diligenter, ne quod in vita vestigium libidinis appareat, Cic. – bes. unkeusche Knabenliebe (παιδεραστία), im Ggstz. zu impudicitia (unkeusche Frauenliebe), Suet. Aug. 71, 1 (Plur.) u.a. – meton., libidines, wollüstige, unzüchtige Darstellungen, Schlüpfrigkeiten, der Malerei und Skulptur, pingere minoribus tabellis libidines, Plin.: in poculis libidines caelare, Plin. -
14 contineo
con-tĭnĕo, tĭnŭi, tentum, 2, v. a. and n. [teneo].I.Act., to hold or keep together.A.In gen. (rare).1.Lit. (syn.:b.coërceo, conjungo): contine quaeso caput,
Plaut. Rud. 2, 6, 26:quod omnem continet amplexu terram,
Lucr. 5, 319; cf.:mundus omnia conplexu suo coërcet et continet,
Cic. N. D. 2, 22, 58:vitem levi nodo,
Plin. 17, 22, 35, § 187:magni refert primordia saepe cum quibus... contineantur,
Lucr. 1, 818; 1, 908; 2, 761;2, 1008: pars oppidi, mari dijuncta angusto, ponte adjungitur et continetur,
Cic. Verr. 2, 4, 52, § 117.—Of places, to bound, limit, enclose (very rare in act.):2.reliquum spatium mons continet,
Caes. B. G. 1, 38:Oceanus ponto qua continet orbem,
Tib. 4, 1, 147; but more freq. in pass., to be comprised, enclosed, surrounded, encompassed, environed by:qui vicus altissimis montibus undique continetur,
Caes. B. G. 3, 1; so,undique loci naturā Helvetii,
id. ib. 1, 2:mare montibus angustis,
id. ib. 4, 23:una pars Galliae Garumnā flumine, Oceano, finibus Belgarum,
id. ib. 1, 1.—Trop.:B.omnes artes quasi cognatione quādam inter se continentur,
hang together, Cic. Arch. 1, 2.—Far more freq. in all periods and species of composition.,With partic. access. ideas.1.With the access. idea of firmness, quiet, permanence, etc., to hold or keep together, to keep, hold fast, preserve, retain (syn. servo).a.Lit.:b.(alvus) arcet et continet... quod recepit,
Cic. N. D. 2, 54, 136:merces (opp. partiri),
id. Vatin. 5, 12; cf.exercitum (opp. dividere),
Liv. 28, 2, 16:arida continent odorem diutius,
Plin. 21, 7, 18, § 39.—Trop.:2.nec ulla res vehementius rem publicam continet quam fides,
Cic. Off. 2, 24, 84:Remos reliquosque Belgas in officio,
Caes. B. G. 3, 11:in officio Dumnorigem,
id. ib. 5, 7:te in exercitatione,
Cic. Fam. 7, 19 fin.:te in tuis perenuibus studiis,
id. Brut. 97, 332:ceteros in armis (plaga),
Liv. 9, 41, 15:alicujus hospitio,
Nep. Lys. 1, 5.—With the access. idea of hindering, preventing motion, to keep, keep still, detain, restrain, repress, enclose.a.Lit.: milites [p. 449] sub pellibus, Caes. B. G. 3, 29; cf.:b.pecudem sub tecto,
Col. 7, 10, 3:exercitum castris,
Caes. B. G. 1, 48; 2, 11; Liv. 31, 26, 6; 28, 9, 14 al.; cf.:nostros in castris (tempestates),
Caes. B. G. 4, 34; 6, 36; and:copias in castris,
id. B. C. 1, 66; 3, 30; Auct. B. Afr. 1; 7; Liv. 36, 17, 9:Pompeium quam angustissime,
Caes. B. C. 3, 45:aliquem limine,
Liv. 34, 1, 5:ora frenis,
Phaedr. 3, 6, 7:ventos carcere,
Ov. M. 11, 432:animam in dicendo,
Cic. de Or. 1, 61, 261 et saep.:se ruri,
to stay, remain, Ter. Phorm. 2, 3, 17; cf.:se domi,
Suet. Caes. 81:suo se loco,
Caes. B. G. 4, 34:oppido sese,
id. ib. 2, 30:castris se continere,
id. B. C. 3, 37:se vallo,
id. B. G. 5, 44:se finibus Romanis,
Liv. 39, 17, 4; 34, 58, 3:moenibus sese,
id. 42, 7, 4:agrorum suorum terminis se,
id. 38, 40, 2:se moenibus,
Ov. M. 13, 208:sese intra silvas,
Caes. B. G. 2, 18:suos intra munitionem,
id. ib. 5, 57;5, 58: milites intra castrorum vallum,
id. B. C. 3, 76; Liv. 31, 34, 9;Auct. B. Afr. 24: intra castra militem,
Tac. H. 4, 19:praesidibus provinciarum propagavit imperium, ut a peritis et assuetis socii continerentur,
Suet. Aug. 23 et saep.:an te auspicium commoratum est? an tempestas continet?
Plaut. Am. 2, 2, 67.—Trop., to hold back, detain, repress, hold in check, curb, check, stay, stop, tame, subdue, etc. (syn. cohibeo):3.adpetitiones animi,
Cic. Tusc. 4, 9, 22:omnis cupiditates,
id. Q. Fr. 1, 1, 11, § 32:modeste insolentiam suam,
id. Agr. 1, 6, 18:risum,
id. Fin. 4, 25, 71 et saep.:formido mortales omnes,
Lucr. 1, 151:Etruriam non tam armis quam judiciorum terrore,
Liv. 29, 36, 10:oppida magis metu quam fide,
id. 30, 20, 5; cf.:quosdam continet metus,
Quint. 1, 3, 6:solo metu,
id. 12, 7, 2 et saep.:animum a consuetā libidine,
Sall. J. 15, 3:temeritatem ab omni lapsu (with cohibere),
Cic. Ac. 1, 12, 45:suos a proelio,
Caes. B. G. 1, 15:manum juventus Metu deorum,
Hor. C. 1, 35, 37 al.:se ab adsentiendo,
Cic. Ac. 2, 32, 104; so,se ab exemplis,
id. Fin. 2, 19, 62:temperans, qui se in aliquā libidine continuerit,
id. Par. 3, 1, 21:se male continet amens,
Ov. M. 4, 351:male me, quin vera faterer, Continui,
id. ib. 7, 729:nequeo continere quin loquar,
Plaut. Men. 2, 1, 28.—Mid.: contineri, quin complectar, non queo,
restrain myself, refrain, Plaut. Rud. 4, 4, 128; cf.:vix me contineo, quin, etc.,
Ter. Eun. 5, 2, 20:jam nequeo contineri,
Plaut. Capt. 3, 4, 60; cf.:vix contineor,
Ter. Hec. 4, 3, 9:quae vera audivi, taceo et contineo optime,
keep it to myself, conceal it, id. Eun. 1, 2, 23:ea quae continet, neque adhuc protulit, explicet nobis,
Cic. de Or. 1, 47, 206:dicta,
id. ib. 2, 55, 222.—With the access. idea of containing, to comprise, contain, involve, comprehend something in itself (syn. complector):b.(aqua gelum) quod continet in se, mittit,
Lucr. 6, 877; cf.:ut omnia, quae aluntur et crescunt, contineant in se vim caloris,
Cic. N. D. 2, 9, 23; so,in se,
Quint. 1, 6, 31; 2, 10, 2:Quattuor aeternus genitalia corpora mundus Continet,
Ov. M. 15, 240:rem militarem,
Liv. 5, 52, 16:panis innumeras paene continet medicinas,
Plin. 22, 25, 68, § 138:(linea) centum continet (pedes),
Quint. 1, 10, 44:Idus Martiae magnum mendum continent,
Cic. Att. 14, 22, 2:paucas species (vox),
Quint. 11, 3, 18:tales res, quales hic liber continet,
Cic. Or. 43, 148; Plin. Ep. 5, 9, 1:narrationes, quae summam criminis contineant,
Quint. 4, 2, 10:fabula stultorum regum et populorum continet aestus,
Hor. Ep. 1, 2, 8; cf.:liber primus ea continebit, quae, etc., Quint. prooem. § 21: tertia epistula continebat, etc.,
Plin. Ep. 9, 28, 5.—With subj.-clause:quando ipsos loqui deceat, quartus liber continet,
Quint. 11, 1, 59.—Esp. freq.,In pass.: contineri aliquā re, to be contained in something, be composed of, consist of or in, to rest upon, to be supported by, etc.:II.terreno corpore,
Lucr. 1, 1085:non venis et nervis et ossibus continentur (dii),
Cic. N. D. 2, 23, 59:artem negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis... rebus contineretur,
id. de Or. 1, 20, 92:forma honestatis, quae tota quattuor his virtutibus... continetur,
id. Fin. 2, 15, 48:versus paucis (pedibus) continetur,
Quint. 9, 4, 60: quae philosophorum libris continentur, id. prooem. § 11; cf. id. 5, 10, 111 et saep.: artes, quae conjecturā continentur et sunt opinabiles, Cic. Div. 1, 14, 24:foedere,
Liv. 41, 23, 9:actu,
Quint. 2, 18, 5; 12, 9, 1; 3, 7, 28.—Rarely with in and abl.:forum, in quo omnis aequitas continetur,
Cic. Cat. 4, 1, 2; cf.:quibus (legibus) in singulis civitatibus res publica continetur,
id. Off. 3, 5, 23.—Neutr., to hold together in itself, to hang together (in the verb. finit. very rare; but freq. as P. a.; cf. also the deriv. continuus):1.per hortum utroque commeatus continet,
Plaut. Stich. 3, 1, 43.—Hence,contĭnens, entis, P. a.A.(Acc. to II.) Holding or hanging together (freq. and class.).1.Bordering upon, neighboring, contiguous, lying near, adjacent (syn.: junctus, adjunctus, contiguus); constr. with dat., cum, or absol.a.Prop.:b.aër mari,
Cic. N. D. 2, 45, 117:continentia atque adjuncta praedia huic fundo,
id. Caecin. 4, 11:(mare) dissimile est proximo ei continenti,
id. Ac. 2, 33, 105 al.:Cappadociae pars ea, quae cum Cilicià continens est,
id. Fam. 15, 2, 2:(Morini) continentes silvas ac paludes habebant,
Caes. B. G. 3, 28; cf. so absol.:parum locuples continente ripā,
Hor. C. 2, 18, 22; cf.:pars eorum, qui propiores erant continenti litori,
Liv. 44, 28, 12.— Subst.: contĭnentĭa, ĭum, n. (sc. loca), adjoining places, the neighborhood:Cherronesum et continentia usque Atho montem,
Plin. 18, 25, 57, § 215 al.:urbis,
the suburbs, Dig. 50, 16, 147.—Trop., in time, following, next:2.continentibus diebus,
Caes. B. C. 3, 84;and of other abstract things: motus sensui junctus et continens,
Cic. N. D. 1, 11, 26:timori perpetuo ipsum malum continens fuit,
followed at its heels, Liv. 5, 39, 8.—Holding together, cohering in itself, connected, continuous, uninterrupted.a.Prop.:b.continens agmen migrantium,
Liv. 1, 29, 4:agmen,
id. 2, 50, 7; 8, 8, 13 al.:ruinae,
id. 21, 8, 5; terra, the mainland, continent, Varr. ap. Charis. p. 100 P.; Cic. Fragm. ap. Non. p. 274, 6; Nep. Them. 3, 2; and in the same sense far more freq. subst.: contĭnens, entis, f. (rarely masc., Curt. 4, 2, 1 Zumpt, dub.; abl. in e and i equally used;v. the 4th and 5th books of Caes. B. G.),
Caes. B. G. 4, 27; 4, 28; 4, 31; 4, 36 bis et saep.; Nep. Milt. 7, 3; Liv. 35, 43, 4; Plin. 5, 31, 34, § 128; Suet Aug. 65; id. Tib. 40 et saep.—Trop., in time, continual, consecutive, uninterrupted:B.labor omnium dierum,
Caes. B. C. 3, 63; Liv. 42, 54, 3:bella,
Caes. B. G. 5, 11 fin.:imperium usque ad nos,
Liv. 7, 30, 8:imber per noctem totam,
id. 23, 44, 6:biduo,
Suet. Calig. 19:febres sine intermissione,
Cels. 3, 5 fin.:e continenti genere,
in continuous descent, Cic. Fin. 2, 19, 61:spiritus,
id. de Or. 3, 57, 216 et saep.: ex continenti (sc. tempore), instantly, immediately, = continuo, statim, Just. 1, 9; so,in continenti,
Dig. 44, 5, 1.—(Acc. to I. B. 2. b.) That restrains his passions, continent, moderate, temperate, enkratês (rare, but in good prose):C.continentior in vitā hominum quam in pecuniā,
Caes. B. C. 1, 23:cum reges tam sint continentes, multo magis consularis esse oportere,
Cic. Fam. 9, 19, 1:puer,
id. Att. 6, 6, 3:Epaminondas,
Nep. Epam. 3, 2 al. — Sup., Cic. Par. 1, 1, 7; Suet. Aug. 71.—(Acc. to I. B. 3.) In rhet., subst.: contĭnens, entis, n., that on which something rests or depends, the chief point, hinge:1.causae,
Cic. Part. Or. 29, 103; id. Top. 25, 95:intuendum videtur, quid sit quaestio, ratio, judicatio, continens, vel ut alii vocant, firmamentum,
Quint. 3, 11, 1; cf. id. ib. § 18 sqq.— Adv.: contĭnen-ter.(Acc. to A. 2.)a.In space, in unbroken succession, in a row. continenter sedetis, Cat. 37, 6.—More freq. and class.,b.In time, continuously, without interruption:2.totā nocte ierunt,
Caes. B. G. 1, 26:jam amplius horis sex pugnaretur,
id. ib. 3, 5:biduum lapidibus pluit,
Liv. 25, 7, 7:usque ad ipsum negotium,
Cic. Inv. 1, 26, 37:ferri imagines,
id. N. D. 1, 39, 109.—(Acc. to B.) Temperately, moderately (rare):2.vivere,
Cic. Off. 1, 30, 106; in sup.:vivere,
Aug. Ep. 199; id. Conf. 6, 12.—Hence also,contentus, a, um, P. a. (acc. to I. B. 2. b.); medial., satisfying one's self with, contented, satisfied, content (freq. in all periods and species of composition); constr. in gen. with the abl.; more rarely absol.; after the Aug. per. very freq. with the inf.(α).With abl.: his versibus, Lucil. ap. Non. p. 264, 3:(β).suis rebus,
Cic. Par. 6, 3, 51:paucis,
Hor. S. 1, 3, 16:illā (sorte),
id. ib. 1, 1, 3:viverem uti contentus eo quod mī ipse parasset,
id. ib. 1, 4, 108; cf. Suet. Aug. 82:solā Dianā,
Verg. A. 11, 582.—Absol.:(γ).cum ipsum audires sine comparatione, non modo contentus esses, sed melius non quaereres,
Cic. Brut. 35, 134; so comp., Plaut. Poen. 2, 15.—With inf.:indagare,
Ov. M. 1, 461:edidicisse,
id. ib. 2, 638:retinere titulum provinciae,
Vell. 2, 49:hostes sustinuisse,
id. 2, 112:indicare,
Quint. 4, 2, 128:ostendere,
id. 5, 10, 31:id consequi, quod imiteris,
id. 10, 2, 7 et saep.— Adv.: contentē (ante-and post-class., and rare), in a restrained manner, closely:arte contenteque habere aliquem,
Plaut. As. 1, 1, 63:parce contenteque vivere,
Pacat. Pan. Theod. 13. -
15 agito
āvi, ātum, āre [intens. к ago ]1) приводить в движение ( mens agitat molem V); двигать ( aliquid huc et illuc Sl); направлять, устремлять ( currum ad flumina V)2) гнать, погонять (lanigeros greges, capellas V)3) управлять, править (quadrijugos currus V; navem triremem Nep)4)а) вздымать, крутить ( harenam Sl): приводить в волнение, волновать ( mare ventis C); шевелить ( digitos PJ); развевать ( capillos H); трясти ( cacumen O); раздувать (scintillam, перен. ignes amoris O); размахивать, потрясать ( hastam O)a. alas O — махать крыльямиб) раскачивать ( ventis agitatur pinus H); вызывать, производить ( motum C); упражнять ( ingenium per studia Sen)5) преследовать, травить, ловить (feras C; a. Trojanos terris vel undis V); загонять ( cervos in retia O); прогонять ( chelydros V); изгонять ( aliquem totā urbe V); угонять, похищать ( hominum praedas et pecorum Amm)6) нападать, критиковать ( aliquid C); порицать, упрекать ( aliquem H); бичевать, осмеивать ( aliquid saevis verbis H)7) беспокоить, тревожить ( rem publicam seditionibus Sl); мучить, угнетать (aliquem scelerum poenis C; animum curis cogitationibusque L injuriis agitatus populus Fl)metu atque libidine diversus agitabatur Sl — (Югурта) колебался между страхом и желанием8) возбуждать, побуждать (aliquem invidiā V; agitatus cupidine regni Fl); подстрекать, возмущать ( plebem L)9) ( о времени) проводить ( noctem apud aquam Sl); (про)жить ( aevum sub legibus V)a. moras Sl — медлить10)а) делать, осуществлять, совершатьcuncta a. Sl — заниматься всемб) выполнять ( praecepta parentis Sl); создавать, устраивать ( praesidia L)a. custodiam T — нести охрануhonorem a. T — занимать пост, находиться у властиalicujus arbitrio agitari Sl — совершиться по чьей-л. воле12) выражать, проявлять (gaudium, laetitiam Sl; odium T)13) праздновать ( dies festos C); справлять ( diem natalem Pl)a. jocos cum aliquo O — забавляться с кем-л.14) думать, обдумывать, замышлять ( часто с прибавлением (in) animo, (in) mente, in corde, secum)a. in animo bellum L — затевать войнуplus quam civilia a. T — замышлять нечто, выходящее за пределы компетенции простого гражданина15) вести переговоры (aliquid, de re aliquā Sl, L); обсуждать ( aliquid in senatu C)agraria lex vehementer agitabatur C — аграрный закон горячо обсуждался (защищался)16) жить, обитатьpropius mare a. Sl — жить близ моря17) бродить, быть, находиться ( pro muro dies noctesque Sl)inter primores a. L — находиться в первых рядах (сражающихся)18) вести себя, поступать, действовать ( ferociter Sl) -
16 contineo
con-tineo, tinuī, tentum, ēre [con + teneo]1)а) содержать, заключать (aliquid in se Lcr, C)relĭquum spatium mons continet Cs — остальное пространство занимает гораquod rem causamque continet C — то, в чём заключается сущность делаlinea, quae centum continet pedes Q — линия протяжением в сто футов(in) alvo c. C — носить под сердцем ( о беременных)б) pass. contineri складываться, состоять ( venis et nervis et ossibus C)2) держать (aliquid sinistrā manu CC; manum intrapallium O)3) задерживать, удерживать (aliquem a proelio Cs; aliquem in fide L; in officio, exercitum castris, in castris и intra castra Cs; Galliam in pace Hirt); сдерживать, обуздывать ( cupiditates C)c. se ab aliqua re C etc. — удерживаться (воздерживаться) от чего-л.c. se ab и in aliqua libidine Sl, C — не поддаваться страсти (владеть собою)contineo me, ne incognito assentiar C — я воздерживаюсь, ибо не могу согласиться с тем, чего не знаюc. se domi C — не выходить из домуmanūsc. a rixā Pt — не вмешиваться в дракуc. risum C — удерживаться от смехаc. se ab assentiendo C — не давать согласияc. gradum V — остановитьсяc. vocem (linguam) C — молчатьcontĭne te Pt — успокойсяc. animam C (spiritum CC) — затаить дыхание4) подавлять, скрывать ( dolorem L)c. dicta C — не разглашать сказанного5) задерживать6)а) удерживать в повиновении (Macedonas L; exercĭtum C — ср. 3. и 7.; omnem regionem Cs; Etruriam metu L); держать в плену или взаперти (aliquem vinculis Su; beluas saeptis C)catulos catēnis c. Col — держать собак на цепиб) брать в кольцо, окружать (equitatum, hostes L)7) держать, содержать, обнимать, охватывать ( vitam omnem C)montibus (moenibus C) contineri Cs — быть окружённым (окаймлённым) горами (стенами)c. exercitum L — не распылять (не распускать) войска8) сохранять ( rem publicam C); соблюдать, оберегать ( jura C); поддерживать, сохранять ( veterem disciplinam Fl)9) сдерживать, скреплять ( fracturam manu CC); соединять, связывать (vulnus, sc. sutura CC)pons fluminis oppidum continet Cs — мост через реку соединяет обе части городаpars oppidi, mari disjuncta, ponte continetur C — отделённая морем часть города соединяется посредством мостаalicujus hospitio contineri Nep — быть связанным с кем-л. узами гостеприимстваcognatione quādam inter se illae artes continentur C — эти искусства связаны друг с другом каким-то родством10) pass. contineri быть окружённым, ограничиваться -
17 diversus
dīversus, a, um [ diverto ]1) обращенный в другую сторону, лежащий в другом направлении (itinera Cs Sl, T; aditūs C)diversi fugiunt (discedunt, abeunt) L — они бегут (уходят) в разные стороныdiversi flebant O — они плакали, отвернувшисьdiversi pugnant Cs (bellum gerunt L) — они сражаются в различных местах (одни здесь, другие там)amnes diversis ex Alpibus decurrentes L — реки, текущие с различных склонов Альпmorum d. T — (человек) совсем другого характера2) разный, различный (diversi homines C; d. ab aliquo C etc. и alicui rei Cs, H etc.)3) противоположный ( litus QC)d. rei alicui C — противоположный чему-л.diversa factio Su (pars Just, Su) — противная сторона, враждебная группировкаdiversa acies воен. T — противникex diverso VP etc. — с противоположной стороны или на противоположной стороне, тж. Su etc. напротив, наоборотdiversā simulatione T — симулируя противоположные чувства, т. е. с притворной печальюhuic diversum vitio vitium H — порок, прямо противоположный этомуres diversissimae Sl — совершенно противоположные, т. е. несовместимые вещи4) поссорившийся, повздоривший ( amantes Prp)5) отдалённый ( regio L) -
18 effundo
ef-fundo (ecfundo), fūdī, fūsum, ere1) изливать, проливать (umorem CC; sanguinem C, QC)2) совершать возлияние, возливать ( dimidias potiones super ossucula alicujus Pt)3) опорожнять ( pelves J)e. poculum in barathrum шутл. Pl — осушить бокал4) перен. изливать, испускатьe. iram in aliquem L — излить (обрушить) свой гнев на кого-л.effudi omnia, quae sentiebam C — я высказал всё, что чувствовалe. vitam O (animam V, Sil etc. и spirĭtum C, T etc.) — скончаться, умереть5) произносить (tales voces V; ejusmodi carmina Pt); издавать ( tuba sonum effundit Sen)e. risum и effundi in risum Pt — разразиться смехом, расхохотаться6) производить в изобилии (fruges C, H; herbas C; copiam oratorum C)7) распространять, ширить (late effusum incendium L); простирать, протягивать ( nudos per aĕra ramos Lcn)8) пускать, метать ( tela V)crinem (acc. graec.) effusa sacerdos V — жрица с распущенными волосами10) высыпать (nummorum saccos H; anŭlos L; tomacula cum botulis effusa Pt)11) во множестве выпускать, бросать, устремлять, обрушивать (equitatum L; auxilium alicui castris (abl.) V; universos in hostes QC)e. impĕtum (in hostem) L etc. — ударить на (атаковать) неприятеляe. se или pass. effundi — во множестве бросаться, устремляться, хлынуть (se effuderunt carceribus quadrigae V)12) щедро раздавать ( honores C); расточать, растрачивать (patrimonia C, censum Man); лишаться по легкомыслию, упускать ( gratiam alicujus C); истощать ( aerarium C); нерасчётливо или до конца тратить (vires L, V)13) отбрасыватьomnem curam sui e. Sen — совсем не обращать на себя внимания, не следить за собой14) выбивать ( alicui oculum Dig)15) сбрасывать, низвергать (equus effudit aliquem L; e. aliquid in flumen Dig); сваливать, опрокидывать (aliquem solo, arenā V)e. se или effundi — целиком отдаваться, предаваться, быть невоздержным (in libidine C и in omnes libidines T; in vinum QC; in и ad luxuriam L)effundi lacrimis V и in lacrimas T — обливаться (исходить) слезами. — см. тж. effusa и effusus -
19 flagro
āvī, ātum, āre1)а) гореть ( navis flagrat C); сверкать ( oculi flagrant Sen)б) перен. пылать (f. amore, libidine, desiderio C)f. bello C, L — быть охваченным огнём войныf. invidiā C, Su — быть предметом жгучей ненавистиf. infamiā C — иметь дурную славуf. inopiā Sl — сильно страдать от бедностиf. siti SenT — изнывать от жажды -
20 impurus
im-pūrus, a, um1) нечистый O, Fl2) осквернённый ( omni libidine Pt); грязный, подлый, низкий, мерзкий (i. et impudicus C)homo non i. Ter — вполне порядочный человек
См. также в других словарях:
libidine — /li bidine/ s.f. [dal lat. libido dĭnis ]. 1. [impulso sessuale incontrollabile: una violenta l. ; atti di l. ] ▶◀ concupiscenza, eccitazione, incontintenza, lascivia, licenziosità, lussuria. 2. (estens.) [desiderio smodato di qualcosa, anche con … Enciclopedia Italiana
libídine — sustantivo femenino 1. Uso/registro: restringido. Lujuria … Diccionario Salamanca de la Lengua Española
libídine — (Del lat. libīdo, ĭnis). f. p. us. lujuria … Diccionario de la lengua española
libidine — li·bì·di·ne s.f. CO 1. forte impulso sessuale Sinonimi: desiderio, eccitazione, lascivia, lussuria, voglia. 2. estens., desiderio smodato per qcs.: libidine di potere, di denaro Sinonimi: avidità, 1brama, bramosia, smania. 3. colloq., spec. nel… … Dizionario italiano
libídine — (Del lat. libido, inis.) ► sustantivo femenino Lujuria, deseo o actividad sexual desmedida. SINÓNIMO concupiscencia lascivia * * * libídine (del lat. «libīdo, ĭnis»; cult.) f. *Lujuria. * * * libídine. (Del lat. libīdo, ĭnis). f … Enciclopedia Universal
libidine — s. f. 1. concupiscenza, incontinenza, lascivia, impudicizia, lussuria, carnalità, voluttuosità, voluttà, brama sessuale, sensualità, foia (fam.), fregola (pop.) CONTR. continenza, morigeratezza, pudicizia, temperanza 2. (est.) bramosia (lett.),… … Sinonimi e Contrari. Terza edizione
libídine — {{#}}{{LM L43829}}{{〓}} {{SynL24362}} {{[}}libídine{{]}} ‹li·bí·di·ne› {{《}}▍ s.f.{{》}} Deseo o actividad sexual inmoderados. {{★}}{{\}}ETIMOLOGÍA:{{/}} Del latín libidinis. {{#}}{{LM SynL24362}}{{〓}} {{CLAVE… … Diccionario de uso del español actual con sinónimos y antónimos
libidine — {{hw}}{{libidine}}{{/hw}}s. f. 1 Voglia smodata di piaceri sessuali; SIN. Lascivia, lussuria. 2 Smodato desiderio di qlco … Enciclopedia di italiano
libidine — pl.f. libidini … Dizionario dei sinonimi e contrari
libídine — Sinónimos: ■ lascivia, lujuria, libido, sensualidad, concupiscencia, erotismo … Diccionario de sinónimos y antónimos
uretrorrea ex-libidine — flujo uretral procedente de las glándulas de Litre y de Cowper, provocadas por la evocación de imágenes eróticas Diccionario ilustrado de Términos Médicos.. Alvaro Galiano. 2010 … Diccionario médico