-
1 divinitus
I.Prop.:II.divinitus latae suppetiae,
Plaut. Am. 5, 1, 53; cf.:non partum per nos, sed divinitus ad nos delatum,
Cic. de Or. 1, 46, 202: Lucr. 2, 180; 5, 199:divinitus accidere,
Cic. Part. 23 fin.:velut prodigio divinitus facto,
Quint. 1, 10, 47:forte quadam divinitus super ripas Tiberis effusus,
Liv. 1, 4, 4:casu quodam an divinitus,
Suet. Claud. 13 fin.; cf.:seu forte seu divinitus,
Aur. Vict. Vir. Ill. 2:quia sit divinitus illis Ingenium,
Verg. G. 1, 415.—Transf.A.By divine communication, by inspiration, prophetically:B.solus hic homo'st, qui sciat divinitus,
Plaut. Curc. 2, 1, 33; Lucr. 1, 736; 5, 52; Cic. Sull. 15, 43; id. de Or. 1, 7, 26;and opp. conjectura,
Suet. Caes. 1 fin. Ruhnk.:inspirata,
Vulg. 2 Tim. 3, 16.—Divinely, admirably, excellently (mostly Ciceronian):quae philosophi divinitus ferunt esse dicta,
Cic. de Or. 1, 7, 28:dicta,
id. de Or. 3, 1 fin.; 2, 2, 7; cf.:loquitur Pompeius,
id. Att. 2, 21 fin.:scripta,
id. Fam. 1, 9, 12:ille locus inductus a me,
id. Att. 1, 16, 9:meriti homines de me,
id. de Sen. 12:corpus humare,
Varr. L. L. 5, § 148. -
2 dīvīnitus
dīvīnitus adv. [divinus], from heaven, by a god, by divine influence, from a deity, by inspiration: alqd factum: super ripas Tiberis effusus, L.: multa providi: illis Ingenium (datum), V. — Divinely, admirably, excellently: iura comparata.* * *from heaven, by a god, by divine influence/inspiration; divinely, admirable -
3 divinitus
divine influence, admirably, nobly, by inspiration. -
4 adiungō
adiungō ūnxī, ūnctus, ere, to fasten on, join to, harness: plostello mures, H.: ulmis vites, V.: remos lateribus, Ta. — Fig., to join, attach: ad imperium populi R. Ciliciam: (urbes) consilio ad amicitiam, won over by wise management, N.: se viro, V.: agros populo R.: urbem in societatem, L.: imperium... quod amicitiā adiungitur, enforced by friendship, T.: comitem eis adiunctum esse Volturcium: ut se, rege Armeniorum adiuncto, renovarit, gained as a friend: multas sibi tribūs: alqm beneficio, bind, T.—To add, join, annex, associate: ad gloriam... divinitus adiuncta fortuna.—Esp., to subjoin: aliquod dictum de veneno: his adiungit, quo fonte, etc., V. — To attach, apply, direct, confer: animum ad studium, T.: suspicionem ad praedam, connect with: honos populi R. rebus adiungitur: huc animum, T.—Meton., to bring close: lateri castrorum adiuncta (classis), V. -
5 moneō
moneō uī, itus, ēre [1 MAN-], to remind, put in mind of, admonish, advise, warn, instruct, teach: Faciam ut mones, T.: principes monendo movere: monuit (dea) thalamoque recessit, O.: id quod res monebat, as the situation suggested, S.: coniugis aurīs Vocibus his, O.: nos Zenonis praecepta monent, Iu.: de discordiā: alqm temporis, Ta.: hoc te moneo, T.: vos pauca, S.: ea hominem: ea, quae ab eā (naturā) monemur: te ut in rem p. incumberes: ut suspiciones vitet, Cs.: moneo obtestorque uti, etc., S.: vos, ne omittatis, etc., S.: moneo abstineant manūs: monuit omnes res administrarentur, etc., Cs.: (Caesar) monuit eius diei victoriam in virtute constare, Cs.: monete eum modum quendam esse, etc.: ratio monet amicitias conparare: alio properare, S.: moneo, quid facto usus sit, T.: ut moneat Apronium, quibus rebus se insinuet, etc.: res ipsa monebat tempus esse: caecos instare tumultūs, V.: puerili verbere moneri, to be punished, Ta.: canes, Pr.— To teach, instruct, tell, inform, point out, announce, predict, foretell: vatem, tu diva, mone, inspire, V.: velut divinitus mente monitā, L.: hoc moneas precor, O.: vates cum multa horrenda moneret, foretold, V.* * *monere, monui, monitus Vremind, advise, warn; teach; admonish; foretell, presage -
6 antiqui
antīquus, a, um, adj. [a diff. orthog. for anticus, from ante] (of that which is before in time, while anticus denotes that which is before in space; cf. Vel. Long. p. 2223 P.), that has been or has been done before, old, ancient, former (opp. novus, that has not previously existed, new; while vetus, that has existed a long time, is opp. recens, that has not been long in existence, recent; cf. Manut. ad Cic. Fam. 11, 21; Lind. ad Plaut. Mil. 3, 1, 154, and id. Capt. 1, 2, 29; Doed. Syn. IV. p. 82 sq.).I.Lit.:A.Juppiter Alcumenam rediget in antiquam concordiam conjugis,
to her former harmony with her husband, Plaut. Am. 1, 2, 13:hoc timet, Ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit,
thy former severity, Ter. Heaut. 3, 1, 26; so id. Hec. 1, 2, 17; Lucr. 2, 900:causam suscepisti antiquiorem memoriā tuā,
Cic. Rab. Perd. 9, 25:tres epistulas tuas accepi: igitur antiquissimae cuique respondeo,
id. Att. 9, 9: antiquior dies in tuis erat adscripta litteris, quam in Caesaris, an earlier or older date, id. ad Q. Fr. 3, 1, 3; Liv. 3, 58:Nilus antiquo sua flumina reddidit alveo,
Ov. M. 1, 423 et saep.— Hence, subst.antīqui, ōrum, m., the ancients, esp. the ancient writers (i. e. those whose age has been long past; while veteres denotes those who have lived and acted for a long time):B.antiquorum auctoritas,
Cic. Am. 4, 13; so Hor. S. 1, 4, 117; 2, 2, 89 et saep.:quod decus antiqui summum bonum esse dixerunt,
Cic. Leg. 1, 21, 55:habemus Scaurum in antiquis,
id. Brut. 30, 116; Hor. Ep. 2, 1, 78 et saep.—And so in gen.:in antiquis est sapientia,
Vulg. Job, 12, 12:sapientia omnium antiquorum,
ib. Eccli. 39, 1:dictum est antiquis,
ib. Matt. 5, 21 al.:facere in antiquum,
to restore a thing to its former condition, to place on its old footing, Liv. 33, 40 dub.—Antiquus and vetus are often conjoined: veterem atque antiquam rem ( old and antiquated) novam ad vos proferam, Plaut. Am. prol. 118; id. Mil. 3, 1, 154; id. Most. 2, 2, 45; id. Poen. 5, 2, 18; id. Pers. 1, 2, 1; id. Trin. 2, 2, 106; Plin. Ep. 3, 6:vetera tantum et antiqua mirari,
Tac. Or. 15:simultas vetus et antiqua,
Juv. 15, 53; so id. 6, 21 al.—an-tīquum, i, n., antiquity, the things of olden times:II.Nec quicquam antiqui Pico, nisi nomina, restat,
Ov. M. 14, 396:novissima et antiqua,
Vulg. Psa. 138, 5:antiqua ne intueamini,
ib. Isa. 43, 18.—Transf.A.Poet., = praeteritus, past, gone by, former:B.vulnus,
Ov. P. 1, 5, 38:vigor,
id. Tr. 5, 12, 32:carcer,
Luc. 6, 721; Val. Fl. 2, 394.—So often in eccl. Lat.:dies antiqui,
Vulg. Deut. 4, 32; ib. Act. 15, 7:anni,
ib. Mal. 3, 4:tempora,
ib. Act. 15, 21.—In comp. and sup., that is before or first in rank or importance, more or most celebrated, famous, preferable, or better (antiquior:C.melior,
Non. p. 425, 32): genere antiquior, Att. ap. Non. p. 426, 3: quanto antiquius quam etc., Lucil. ib.; Varr. ib.: quod honestius, id mihi est antiquius, Cic. Att. 7, 3:antiquior ei fuit laus et gloria quam regnum,
id. Div. 2, 37: antiquiorem mortem turpitudine habere, Auct. ad Her. 3, 3:neque habui quicquam antiquius quam ut, etc.,
Cic. Fam. 11, 5:ne quid existimem antiquius,
id. Phil. 13, 3: neque prius neque antiquius quicquam habuit, quam ut, etc., Vel. 2, 52; Suet. Claud. 11:judiciorum causam antiquissimam se habiturum dixit,
Cic. Q. Fr. 2, 1:navalis apparatus ei antiquissima cura fuit,
id. Att. 10, 8; 12, 5; Liv. 1, 32; cf. id. 9, 31 al.—With the access. idea of simplicity, purity, innocence, of the old fashion, good, simple, honest, etc. (cf. antiquitas, II. A., and our phrase the good old times):D.antiquis est adulescens moribus,
Plaut. Capt. 1, 1, 37; cf. id. Trin. 2, 2, 20:homo antiquā virtute et fide,
Ter. Ad. 3, 3, 88:homines antiqui, qui ex suā naturā ceteros fingerent,
people of the old stamp, Cic. Rosc. Am. 9, 26:vestigia antiqui officii,
id. ib. 10, 27:vide quam sim antiquorum hominum,
id. Att. 9, 15:vir sanctus, antiquus,
Plin. Ep. 2, 9.—With the access. idea of veneration, honor, old, venerable, illustrious: antiquum veteres etiam pro nobili posuere, Paul. ex Fest. p. 22 Müll.:E.terra antiqua potens armis,
Verg. A. 1, 531; 3, 164:urbs,
id. ib. 11, 540:Longior antiquis visa Maeotis hiems,
Ov. Tr. 3, 12, 2:Sabinae,
id. Med. 11:Amyclae,
id. M. 8, 314. —So, in eccl. Lat., after the Heb., of God:Antiquus Dierum,
the Ancient of Days, Vulg. Dan. 7, 9; 7, 13; 7, 22.—Sometimes = vetus, that has been in existence a long time, old: Athenae, antiquum opulentum oppidum, Enn. ap. Non. p. 470, 5:a.mos,
id. ib. p. 506, 1: amnis, Att. ap. Non. p. 192, 6:hospes,
Ter. Phorm. 1, 2, 17 (cf. Verg. A. 3, 82: veterem Anchisen agnoscit amicum); so,amicus,
Vulg. Eccli. 9, 14:discipulus,
ib. Act. 21, 16:artificium,
Cic. Verr. 1, 2, 5:genus,
Nep. Dat. 2, 2:templa,
Hor. S. 2, 2, 104:antiquissima scripta,
id. Ep. 2, 1, 28: saxum antiquum (i. e. which for a long time had lain in this place), ingens, etc., Verg. A. 12, 897:ne transfer terminos antiquos,
Vulg. Prov. 22, 28 et saep.—Hence, subst.: antīquum, i, n., an old custom or habit.In mal. part.:b.antiquum hoc obtines tuum, tardus ut sis,
Plaut. Most. 3, 2, 102. —In bon. part.:F.O optume hospes, pol Crito antiquum obtines!
Ter. And. 4, 5, 22:Ac tu ecastor morem antiquum atque ingenium obtines,
id. Hec. 5, 4, 20.—Aged: antiqua erilis fida custos corporis, Enn. Medea, ap. Non. p. 39, 2 (as a transl. of the Gr. IIalaion oikôn ktêma despoinês emês): Cives antiqui, amici majorum meūm, Pac. ap. Cic. Or. 46, 155:I.Butes,
Verg. A. 9, 647:antiqui Neleïa Nestoris arva,
Ov. H. 1, 63; Dig. 50, 3, 1.—Hence, adv.: antīquē and an-tīquĭtŭs (formed from antiquus, as humanitus, divinitus, from humanus, divinus; cf. Prisc. p. 1015).In former times, of old, anciently (only in prose; most freq. in the histt.; never in Cic.). Form antīquĭ-tŭs:II.Belgas Rhenum antiquitus transductos,
Caes. B. G. 2, 4; 7, 32:tectum antiquitus constitutum,
Nep. Att. 13, 2; Suet. Caes. 42; id. Aug. 60; 94; Vulg. Jos. 11, 10; ib. 1 Reg. 27, 8.— Sup.:Titanas in eā antiquissime regnāsse,
Sol. 11.—From ancient times; form antīquĭtŭs; sometimes with inde or ab... ad, Plin. Pan. 31:III.cum Pythagoras acceptam sine dubio antiquitus opinionem vulgaverit,
Quint. 1, 10, 12:jam inde antiquitus insita pertinacia,
Liv. 9, 29:hi sunt jam inde antiquitus castellani, etc.,
id. 34, 27; Plin. Pan. 82, 7:cum (hoc studium) antiquitus usque a Chirone ad nostra tempora apud omnes duraverit,
Quint. 1, 10, 30.—In the old way, style, or fashion; form antīquē:nimis antique dicere,
Hor. Ep. 2, 1, 66.— Comp.:simplicius et antiquius permutatione mercium uti,
in the simpler and more ancient manner, Tac. G. 5.—Esp., in the good old style, the way or fashion of former times: quanto antiquius, quam facere hoc, fecisse videatis, Lucil. ap. Non. p. 426, 3. -
7 antiquum
antīquus, a, um, adj. [a diff. orthog. for anticus, from ante] (of that which is before in time, while anticus denotes that which is before in space; cf. Vel. Long. p. 2223 P.), that has been or has been done before, old, ancient, former (opp. novus, that has not previously existed, new; while vetus, that has existed a long time, is opp. recens, that has not been long in existence, recent; cf. Manut. ad Cic. Fam. 11, 21; Lind. ad Plaut. Mil. 3, 1, 154, and id. Capt. 1, 2, 29; Doed. Syn. IV. p. 82 sq.).I.Lit.:A.Juppiter Alcumenam rediget in antiquam concordiam conjugis,
to her former harmony with her husband, Plaut. Am. 1, 2, 13:hoc timet, Ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit,
thy former severity, Ter. Heaut. 3, 1, 26; so id. Hec. 1, 2, 17; Lucr. 2, 900:causam suscepisti antiquiorem memoriā tuā,
Cic. Rab. Perd. 9, 25:tres epistulas tuas accepi: igitur antiquissimae cuique respondeo,
id. Att. 9, 9: antiquior dies in tuis erat adscripta litteris, quam in Caesaris, an earlier or older date, id. ad Q. Fr. 3, 1, 3; Liv. 3, 58:Nilus antiquo sua flumina reddidit alveo,
Ov. M. 1, 423 et saep.— Hence, subst.antīqui, ōrum, m., the ancients, esp. the ancient writers (i. e. those whose age has been long past; while veteres denotes those who have lived and acted for a long time):B.antiquorum auctoritas,
Cic. Am. 4, 13; so Hor. S. 1, 4, 117; 2, 2, 89 et saep.:quod decus antiqui summum bonum esse dixerunt,
Cic. Leg. 1, 21, 55:habemus Scaurum in antiquis,
id. Brut. 30, 116; Hor. Ep. 2, 1, 78 et saep.—And so in gen.:in antiquis est sapientia,
Vulg. Job, 12, 12:sapientia omnium antiquorum,
ib. Eccli. 39, 1:dictum est antiquis,
ib. Matt. 5, 21 al.:facere in antiquum,
to restore a thing to its former condition, to place on its old footing, Liv. 33, 40 dub.—Antiquus and vetus are often conjoined: veterem atque antiquam rem ( old and antiquated) novam ad vos proferam, Plaut. Am. prol. 118; id. Mil. 3, 1, 154; id. Most. 2, 2, 45; id. Poen. 5, 2, 18; id. Pers. 1, 2, 1; id. Trin. 2, 2, 106; Plin. Ep. 3, 6:vetera tantum et antiqua mirari,
Tac. Or. 15:simultas vetus et antiqua,
Juv. 15, 53; so id. 6, 21 al.—an-tīquum, i, n., antiquity, the things of olden times:II.Nec quicquam antiqui Pico, nisi nomina, restat,
Ov. M. 14, 396:novissima et antiqua,
Vulg. Psa. 138, 5:antiqua ne intueamini,
ib. Isa. 43, 18.—Transf.A.Poet., = praeteritus, past, gone by, former:B.vulnus,
Ov. P. 1, 5, 38:vigor,
id. Tr. 5, 12, 32:carcer,
Luc. 6, 721; Val. Fl. 2, 394.—So often in eccl. Lat.:dies antiqui,
Vulg. Deut. 4, 32; ib. Act. 15, 7:anni,
ib. Mal. 3, 4:tempora,
ib. Act. 15, 21.—In comp. and sup., that is before or first in rank or importance, more or most celebrated, famous, preferable, or better (antiquior:C.melior,
Non. p. 425, 32): genere antiquior, Att. ap. Non. p. 426, 3: quanto antiquius quam etc., Lucil. ib.; Varr. ib.: quod honestius, id mihi est antiquius, Cic. Att. 7, 3:antiquior ei fuit laus et gloria quam regnum,
id. Div. 2, 37: antiquiorem mortem turpitudine habere, Auct. ad Her. 3, 3:neque habui quicquam antiquius quam ut, etc.,
Cic. Fam. 11, 5:ne quid existimem antiquius,
id. Phil. 13, 3: neque prius neque antiquius quicquam habuit, quam ut, etc., Vel. 2, 52; Suet. Claud. 11:judiciorum causam antiquissimam se habiturum dixit,
Cic. Q. Fr. 2, 1:navalis apparatus ei antiquissima cura fuit,
id. Att. 10, 8; 12, 5; Liv. 1, 32; cf. id. 9, 31 al.—With the access. idea of simplicity, purity, innocence, of the old fashion, good, simple, honest, etc. (cf. antiquitas, II. A., and our phrase the good old times):D.antiquis est adulescens moribus,
Plaut. Capt. 1, 1, 37; cf. id. Trin. 2, 2, 20:homo antiquā virtute et fide,
Ter. Ad. 3, 3, 88:homines antiqui, qui ex suā naturā ceteros fingerent,
people of the old stamp, Cic. Rosc. Am. 9, 26:vestigia antiqui officii,
id. ib. 10, 27:vide quam sim antiquorum hominum,
id. Att. 9, 15:vir sanctus, antiquus,
Plin. Ep. 2, 9.—With the access. idea of veneration, honor, old, venerable, illustrious: antiquum veteres etiam pro nobili posuere, Paul. ex Fest. p. 22 Müll.:E.terra antiqua potens armis,
Verg. A. 1, 531; 3, 164:urbs,
id. ib. 11, 540:Longior antiquis visa Maeotis hiems,
Ov. Tr. 3, 12, 2:Sabinae,
id. Med. 11:Amyclae,
id. M. 8, 314. —So, in eccl. Lat., after the Heb., of God:Antiquus Dierum,
the Ancient of Days, Vulg. Dan. 7, 9; 7, 13; 7, 22.—Sometimes = vetus, that has been in existence a long time, old: Athenae, antiquum opulentum oppidum, Enn. ap. Non. p. 470, 5:a.mos,
id. ib. p. 506, 1: amnis, Att. ap. Non. p. 192, 6:hospes,
Ter. Phorm. 1, 2, 17 (cf. Verg. A. 3, 82: veterem Anchisen agnoscit amicum); so,amicus,
Vulg. Eccli. 9, 14:discipulus,
ib. Act. 21, 16:artificium,
Cic. Verr. 1, 2, 5:genus,
Nep. Dat. 2, 2:templa,
Hor. S. 2, 2, 104:antiquissima scripta,
id. Ep. 2, 1, 28: saxum antiquum (i. e. which for a long time had lain in this place), ingens, etc., Verg. A. 12, 897:ne transfer terminos antiquos,
Vulg. Prov. 22, 28 et saep.—Hence, subst.: antīquum, i, n., an old custom or habit.In mal. part.:b.antiquum hoc obtines tuum, tardus ut sis,
Plaut. Most. 3, 2, 102. —In bon. part.:F.O optume hospes, pol Crito antiquum obtines!
Ter. And. 4, 5, 22:Ac tu ecastor morem antiquum atque ingenium obtines,
id. Hec. 5, 4, 20.—Aged: antiqua erilis fida custos corporis, Enn. Medea, ap. Non. p. 39, 2 (as a transl. of the Gr. IIalaion oikôn ktêma despoinês emês): Cives antiqui, amici majorum meūm, Pac. ap. Cic. Or. 46, 155:I.Butes,
Verg. A. 9, 647:antiqui Neleïa Nestoris arva,
Ov. H. 1, 63; Dig. 50, 3, 1.—Hence, adv.: antīquē and an-tīquĭtŭs (formed from antiquus, as humanitus, divinitus, from humanus, divinus; cf. Prisc. p. 1015).In former times, of old, anciently (only in prose; most freq. in the histt.; never in Cic.). Form antīquĭ-tŭs:II.Belgas Rhenum antiquitus transductos,
Caes. B. G. 2, 4; 7, 32:tectum antiquitus constitutum,
Nep. Att. 13, 2; Suet. Caes. 42; id. Aug. 60; 94; Vulg. Jos. 11, 10; ib. 1 Reg. 27, 8.— Sup.:Titanas in eā antiquissime regnāsse,
Sol. 11.—From ancient times; form antīquĭtŭs; sometimes with inde or ab... ad, Plin. Pan. 31:III.cum Pythagoras acceptam sine dubio antiquitus opinionem vulgaverit,
Quint. 1, 10, 12:jam inde antiquitus insita pertinacia,
Liv. 9, 29:hi sunt jam inde antiquitus castellani, etc.,
id. 34, 27; Plin. Pan. 82, 7:cum (hoc studium) antiquitus usque a Chirone ad nostra tempora apud omnes duraverit,
Quint. 1, 10, 30.—In the old way, style, or fashion; form antīquē:nimis antique dicere,
Hor. Ep. 2, 1, 66.— Comp.:simplicius et antiquius permutatione mercium uti,
in the simpler and more ancient manner, Tac. G. 5.—Esp., in the good old style, the way or fashion of former times: quanto antiquius, quam facere hoc, fecisse videatis, Lucil. ap. Non. p. 426, 3. -
8 antiquus
antīquus, a, um, adj. [a diff. orthog. for anticus, from ante] (of that which is before in time, while anticus denotes that which is before in space; cf. Vel. Long. p. 2223 P.), that has been or has been done before, old, ancient, former (opp. novus, that has not previously existed, new; while vetus, that has existed a long time, is opp. recens, that has not been long in existence, recent; cf. Manut. ad Cic. Fam. 11, 21; Lind. ad Plaut. Mil. 3, 1, 154, and id. Capt. 1, 2, 29; Doed. Syn. IV. p. 82 sq.).I.Lit.:A.Juppiter Alcumenam rediget in antiquam concordiam conjugis,
to her former harmony with her husband, Plaut. Am. 1, 2, 13:hoc timet, Ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit,
thy former severity, Ter. Heaut. 3, 1, 26; so id. Hec. 1, 2, 17; Lucr. 2, 900:causam suscepisti antiquiorem memoriā tuā,
Cic. Rab. Perd. 9, 25:tres epistulas tuas accepi: igitur antiquissimae cuique respondeo,
id. Att. 9, 9: antiquior dies in tuis erat adscripta litteris, quam in Caesaris, an earlier or older date, id. ad Q. Fr. 3, 1, 3; Liv. 3, 58:Nilus antiquo sua flumina reddidit alveo,
Ov. M. 1, 423 et saep.— Hence, subst.antīqui, ōrum, m., the ancients, esp. the ancient writers (i. e. those whose age has been long past; while veteres denotes those who have lived and acted for a long time):B.antiquorum auctoritas,
Cic. Am. 4, 13; so Hor. S. 1, 4, 117; 2, 2, 89 et saep.:quod decus antiqui summum bonum esse dixerunt,
Cic. Leg. 1, 21, 55:habemus Scaurum in antiquis,
id. Brut. 30, 116; Hor. Ep. 2, 1, 78 et saep.—And so in gen.:in antiquis est sapientia,
Vulg. Job, 12, 12:sapientia omnium antiquorum,
ib. Eccli. 39, 1:dictum est antiquis,
ib. Matt. 5, 21 al.:facere in antiquum,
to restore a thing to its former condition, to place on its old footing, Liv. 33, 40 dub.—Antiquus and vetus are often conjoined: veterem atque antiquam rem ( old and antiquated) novam ad vos proferam, Plaut. Am. prol. 118; id. Mil. 3, 1, 154; id. Most. 2, 2, 45; id. Poen. 5, 2, 18; id. Pers. 1, 2, 1; id. Trin. 2, 2, 106; Plin. Ep. 3, 6:vetera tantum et antiqua mirari,
Tac. Or. 15:simultas vetus et antiqua,
Juv. 15, 53; so id. 6, 21 al.—an-tīquum, i, n., antiquity, the things of olden times:II.Nec quicquam antiqui Pico, nisi nomina, restat,
Ov. M. 14, 396:novissima et antiqua,
Vulg. Psa. 138, 5:antiqua ne intueamini,
ib. Isa. 43, 18.—Transf.A.Poet., = praeteritus, past, gone by, former:B.vulnus,
Ov. P. 1, 5, 38:vigor,
id. Tr. 5, 12, 32:carcer,
Luc. 6, 721; Val. Fl. 2, 394.—So often in eccl. Lat.:dies antiqui,
Vulg. Deut. 4, 32; ib. Act. 15, 7:anni,
ib. Mal. 3, 4:tempora,
ib. Act. 15, 21.—In comp. and sup., that is before or first in rank or importance, more or most celebrated, famous, preferable, or better (antiquior:C.melior,
Non. p. 425, 32): genere antiquior, Att. ap. Non. p. 426, 3: quanto antiquius quam etc., Lucil. ib.; Varr. ib.: quod honestius, id mihi est antiquius, Cic. Att. 7, 3:antiquior ei fuit laus et gloria quam regnum,
id. Div. 2, 37: antiquiorem mortem turpitudine habere, Auct. ad Her. 3, 3:neque habui quicquam antiquius quam ut, etc.,
Cic. Fam. 11, 5:ne quid existimem antiquius,
id. Phil. 13, 3: neque prius neque antiquius quicquam habuit, quam ut, etc., Vel. 2, 52; Suet. Claud. 11:judiciorum causam antiquissimam se habiturum dixit,
Cic. Q. Fr. 2, 1:navalis apparatus ei antiquissima cura fuit,
id. Att. 10, 8; 12, 5; Liv. 1, 32; cf. id. 9, 31 al.—With the access. idea of simplicity, purity, innocence, of the old fashion, good, simple, honest, etc. (cf. antiquitas, II. A., and our phrase the good old times):D.antiquis est adulescens moribus,
Plaut. Capt. 1, 1, 37; cf. id. Trin. 2, 2, 20:homo antiquā virtute et fide,
Ter. Ad. 3, 3, 88:homines antiqui, qui ex suā naturā ceteros fingerent,
people of the old stamp, Cic. Rosc. Am. 9, 26:vestigia antiqui officii,
id. ib. 10, 27:vide quam sim antiquorum hominum,
id. Att. 9, 15:vir sanctus, antiquus,
Plin. Ep. 2, 9.—With the access. idea of veneration, honor, old, venerable, illustrious: antiquum veteres etiam pro nobili posuere, Paul. ex Fest. p. 22 Müll.:E.terra antiqua potens armis,
Verg. A. 1, 531; 3, 164:urbs,
id. ib. 11, 540:Longior antiquis visa Maeotis hiems,
Ov. Tr. 3, 12, 2:Sabinae,
id. Med. 11:Amyclae,
id. M. 8, 314. —So, in eccl. Lat., after the Heb., of God:Antiquus Dierum,
the Ancient of Days, Vulg. Dan. 7, 9; 7, 13; 7, 22.—Sometimes = vetus, that has been in existence a long time, old: Athenae, antiquum opulentum oppidum, Enn. ap. Non. p. 470, 5:a.mos,
id. ib. p. 506, 1: amnis, Att. ap. Non. p. 192, 6:hospes,
Ter. Phorm. 1, 2, 17 (cf. Verg. A. 3, 82: veterem Anchisen agnoscit amicum); so,amicus,
Vulg. Eccli. 9, 14:discipulus,
ib. Act. 21, 16:artificium,
Cic. Verr. 1, 2, 5:genus,
Nep. Dat. 2, 2:templa,
Hor. S. 2, 2, 104:antiquissima scripta,
id. Ep. 2, 1, 28: saxum antiquum (i. e. which for a long time had lain in this place), ingens, etc., Verg. A. 12, 897:ne transfer terminos antiquos,
Vulg. Prov. 22, 28 et saep.—Hence, subst.: antīquum, i, n., an old custom or habit.In mal. part.:b.antiquum hoc obtines tuum, tardus ut sis,
Plaut. Most. 3, 2, 102. —In bon. part.:F.O optume hospes, pol Crito antiquum obtines!
Ter. And. 4, 5, 22:Ac tu ecastor morem antiquum atque ingenium obtines,
id. Hec. 5, 4, 20.—Aged: antiqua erilis fida custos corporis, Enn. Medea, ap. Non. p. 39, 2 (as a transl. of the Gr. IIalaion oikôn ktêma despoinês emês): Cives antiqui, amici majorum meūm, Pac. ap. Cic. Or. 46, 155:I.Butes,
Verg. A. 9, 647:antiqui Neleïa Nestoris arva,
Ov. H. 1, 63; Dig. 50, 3, 1.—Hence, adv.: antīquē and an-tīquĭtŭs (formed from antiquus, as humanitus, divinitus, from humanus, divinus; cf. Prisc. p. 1015).In former times, of old, anciently (only in prose; most freq. in the histt.; never in Cic.). Form antīquĭ-tŭs:II.Belgas Rhenum antiquitus transductos,
Caes. B. G. 2, 4; 7, 32:tectum antiquitus constitutum,
Nep. Att. 13, 2; Suet. Caes. 42; id. Aug. 60; 94; Vulg. Jos. 11, 10; ib. 1 Reg. 27, 8.— Sup.:Titanas in eā antiquissime regnāsse,
Sol. 11.—From ancient times; form antīquĭtŭs; sometimes with inde or ab... ad, Plin. Pan. 31:III.cum Pythagoras acceptam sine dubio antiquitus opinionem vulgaverit,
Quint. 1, 10, 12:jam inde antiquitus insita pertinacia,
Liv. 9, 29:hi sunt jam inde antiquitus castellani, etc.,
id. 34, 27; Plin. Pan. 82, 7:cum (hoc studium) antiquitus usque a Chirone ad nostra tempora apud omnes duraverit,
Quint. 1, 10, 30.—In the old way, style, or fashion; form antīquē:nimis antique dicere,
Hor. Ep. 2, 1, 66.— Comp.:simplicius et antiquius permutatione mercium uti,
in the simpler and more ancient manner, Tac. G. 5.—Esp., in the good old style, the way or fashion of former times: quanto antiquius, quam facere hoc, fecisse videatis, Lucil. ap. Non. p. 426, 3. -
9 caelitus
I.From heaven (late Lat. for divinitus or caelo) omnia quae caelitus mortalibus exhibentur, App. Dogm. Plat. 1, p. 8, 31; Lact. 4, 2 fin.; 4, 28; Amm. 23, 6, 34.—II.Transf., from the emperor, Cod. Th. 6, 32, 2; 10, 20, 16. -
10 claritus
clārĭtus, adv., = clare (a form like, antiquitus, divinitus, humanitus, etc.), acc. to Cels. ap. Charis. p. 190 P. -
11 coelitus
I.From heaven (late Lat. for divinitus or caelo) omnia quae caelitus mortalibus exhibentur, App. Dogm. Plat. 1, p. 8, 31; Lact. 4, 2 fin.; 4, 28; Amm. 23, 6, 34.—II.Transf., from the emperor, Cod. Th. 6, 32, 2; 10, 20, 16. -
12 effero
1.ef-fĕro or ecfĕro (cf. Neue, Formenl. 2, 766), extŭli, ēlatum, efferre or ecferre, v. a., to bring or carry out, to bring forth (very freq. and class.).I.Lit.A.In gen.:B.ex navi,
Plaut. Am. 2, 1, 82; cf.tela, etc., ex aedibus Cethegi,
Cic. Cat. 3, 3 fin.:argentum jubeo jam intus efferri foras,
Plaut. Bacch. 1, 1, 62; cf. id. ib. 4, 9, 127; id. Most. 2, 1, 58; id. Mil. 4, 8, 4:argentum ad aliquem,
id. Epid. 5, 1, 27; id. Truc. 3, 1, 16:machaeram huc,
id. Mil. 2, 5, 53; cf. id. Stich. 2, 2, 28:puerum extra aedes usquam,
Ter. Hec. 4, 1, 48:cistellam domo,
id. Eun. 4, 6, 15; cf.:cibaria sibi quemque domo,
Caes. B. G. 1, 5, 3:frumentum ab Ilerda,
id. B. C. 1, 78, 1:piscem de custodia,
Col. 8, 17 fin.:litteras,
Caes. B. G. 5, 45, 4:mucronem,
Cic. Cat. 2, 1, 2; cf.:vexilla, signa, arma (e castris, extra fines, etc.),
Liv. 10, 19; 27, 2; 29, 21; Tac. H. 3, 31 al.:ferrum a latere deripuit, elatumque deferebat in pectus,
id. A. 1, 35 fin.: Colchis pedem, Enn. ap. Non. 297, 20; so,pedem,
Verg. A. 2, 657; cf.pedem aedibus,
Plaut. Bacch. 3, 3, 19:pedem portā,
Cic. Att. 6, 8, 5; 7, 2, 6; Suet. Tib. 38:pedem quoquam,
Plaut. Capt. 2, 3, 97:se hinc (ignis),
Lucr. 6, 89 and 385:se vallo (equus),
Tac. A. 15, 7:Furium longius extulit cursus,
Liv. 3, 5; cf.:Messium impetus per hostes extulit,
id. 4, 29.—In partic.1.Like the Gr. ekpherô, to carry out (of the house) for burial, to bear to the grave, to bury (cf.: cremo, humo, sepelio, prosequor): optumum'st Loces illum efferendum;b.nam jam credo mortuus est,
Plaut. Aul. 3, 6, 32; id. Most. 4, 3, 8 sqq.; Ter. And. 1, 1, 90 Don. and Ruhnk.; 1, 1, 101; Cic. N. D. 3, 32, 80; Nep. Att. 17; Liv. 2, 33; 3, 18 fin.; Quint. 8, 5, 21; Suet. Aug. 99; Hor. S. 2, 5, 85; Vulg. Luc. 7, 12.—Transf.: meo unius funere elata populi Romani esset res publica, carried to burial, i. e. overthrown, destroyed, Liv. 28, 28; 24, 22; 31, 29.—2.Of a fruit-bearing soil, to bring forth, bear, produce:b.id, quod agri efferant,
Cic. Rep. 2, 4 fin.; id. Brut. 4, 16; cf. also id. Verr. 2, 3, 47 fin.; 86 al.—Transf.:3.ea, quae efferant aliquid ex sese, perfectiores habere naturas quam, etc.,
Cic. N. D. 2, 33 fin.; cf. Quint. 10, 1, 109; poet.:(Italia) genus acre virum,
Verg. G. 2, 169.—Of motion in an upward direction (cf.: erigo and educo, II. B. 1.), to lift up, elevate, raise, exalt, Lucil. ap. Non. 297, 25:II.aliquem in murum,
Caes. B. G. 7, 47 fin.:pars operis in altitudinem turris elata,
id. B. C. 2, 8 fin.; cf. Quint. 11, 3, 103; and Suet. Calig. 32:corvus e conspectu elatus,
Liv. 7, 26:pulvis elatus,
id. 4, 33:elata super capita scuta,
Tac. H. 3, 27: jubar (luna), Petron. Poët. 89, 2, 54; poet.:caput Auctumnus agris extulit,
Hor. Epod. 2, 18.Trop.A.To set forth, spread abroad, utter, publish, proclaim:2.clamorem,
to raise, Plaut. Am. 1, 1, 73:quod neque in vulgum disciplinam efferri velint, neque, etc.,
Caes. B. G. 6, 14, 4; cf. Plin. 2, 12, 9:vocem ejus in vulgus,
Tac. A. 12, 21:tuum peccatum foras,
Ter. Phorm. 5, 7, 65 Ruhnk.:hoc foras,
Cic. Phil. 10, 3; so,clandestina consilia,
Caes. B. G. 7, 1, 6:rem,
id. ib. 7, 2, 2:has meas ineptias,
Cic. de Or. 1, 24, 111:divinitus dicta,
id. ib. 3, 1 fin. et saep.—With a rel. clause:posteaquam in volgus militum elatum est, qua arrogantia in colloquio Ariovistus usus, etc.,
Caes. B. G. 1, 46, 4.—In partic., of speech, to utter, pronounce, express, declare:B.verbum de verbo expressum extulit,
Ter. Ad. prol. 11:ut verba inter se ra tione conjuncta sententiam efferant,
Varr. L. L. 8, § 1 Müll.:si graves sententiae inconditis verbis efferuntur,
Cic. Or. 44, 150; cf. Quint. 9, 4, 13:quae incisim aut membratim efferuntur, ea, etc.,
Cic. Or. 67; cf. Quint. 9, 4, 33; 8, 3, 40; 10, 2, 17: pleraque utroque modo efferuntur, luxuriatur, luxuriat, etc., id. 9, 3, 7; cf. id. 1, 5, 16; 64; 2, 14, 2.—In the pass., qs. to be carried out of one's self by passions, feelings, etc.; to be carried away, transported, hurried away: usque adeo studio atque odio illius efferor ira, Lucil. ap. Cic. Tusc. 4, 21 fin.; so,C.studio,
Cic. de Sen. 23, 83; id. Att. 1, 8, 2; id. N. D. 1, 20 fin.; Caes. B. C. 1, 45, 2; cf.cupiditate,
Cic. Div. 1, 24, 49:vi naturae atque ingenii,
id. Mur. 31, 65:laetitia,
id. Deiot. 9, 26 (cf. act.:comitia ista praeclara, quae me laetitia extulerunt,
id. Fam. 2, 10):incredibili gaudio,
id. Fam. 10, 12, 2; cf. id. Rep. 3, 30; Suet. Caes. 22:voluptate canendi ac saltandi,
id. Calig. 54:popularitate,
id. Ner. 53.—(Acc. to I. B. 3.) To raise, elevate, exalt:2.pretia alicujus rei,
Varr. R. R. 3, 6 fin.:quorum animi altius se extulerunt,
Cic. Rep. 3, 3:aliquem ad summum imperium per omnes honorum gradus,
id. Cat. 1, 11, 28; cf.:aliquem supra leges,
Tac. A. 2, 34; and:aliquem geminatis consulatibus,
id. ib. 1, 3; cf. also id. ib. 4, 40:aliquem pecunia aut honore,
Sall. J. 49, 4:patriam demersam extuli,
Cic. Sull. 31, 87; cf. Nep. Dion. 6; Cic. Prov. Cons. 14, 34:aliquem maximis laudibus,
id. Off. 2, 10, 36; cf. Caes. B. C. 3, 87:aliquem summis laudibus ad caelum,
Cic. Fam. 9, 14; cf. Nep. Dion. 7 fin.:aliquid maximis laudibus,
Cic. Lael. 7, 24:aliquem laudibus,
Tac. A. 3, 72:aliquem verbis,
Cic. de Or. 3, 14, 52:aliquid versibus,
id. Rep. 1, 14;and simply aliquid,
id. Verr. 2, 4, 56; Tac. A. 2, 63:aliquem in summum odium,
id. H. 4, 42; cf.:rem in summam invidiam,
Quint. 8, 4, 19.—In partic., with se, to raise, elevate one's self; to rise, advance (cf.:b.appareo, eluceo, exsisto): cum (virtus) se extulit et ostendit suum lumen,
Cic. Lael. 27; cf.so with a figure borrowed from the heavenly bodies: qua in urbe (Athenis) primum se orator extulit,
id. Brut. 7, 26:volo se efferat in adolescente fecunditas,
id. de Or. 2, 21.—In a bad sense, with se, or in the [p. 629] pass., to lift up one's self, to carry one's self high; to be puffed up, haughty, proud on account of any thing (the figure being borrowed from a prancing horse; cf. Liv. 30, 20; and Quint. 10, 3, 10):D.nec cohibendo efferentem se fortunam, quanto altius elatus erat, eo foedius corruit (Atilius),
Liv. 30, 30:quod aut cupias ardenter aut adeptus ecferas te insolenter,
Cic. Tusc. 4, 17, 39:qui enim victoria se ecferunt, quasi victos nos intuentur,
id. Fam. 9, 2, 2; cf.:se altius et incivilius,
Flor. 1, 26, 8:sese audacia, scelere atque superbia,
Sall. J. 14, 11:hic me magnifice effero,
Ter. Heaut. 4, 3, 31:(fortunati) efferuntur fere fastidio et contumacia,
Cic. Lael. 15, 54:se efferre in potestate,
to be insolent in office, id. de Or. 2, 84, 342.—Esp. freq. in the part. perf.:stulta ac barbara arrogantia elati,
Caes. B. C. 3, 59, 3:recenti victoria,
id. B. G. 5, 47, 4:spe celeris victoriae,
id. ib. 7, 47, 3:gloria,
id. B. C. 3, 79, 6:elatus et inflatus his rebus,
Cic. Agr. 2, 35, 97:secunda fortuna magnisque opibus,
Nep. Alcib. 7, 3; id. Milt. 7, 2:elatus ad vanam fiduciam,
Curt. 3, 19, 10;but also: ad justam fiduciam,
Liv. 27, 8, 7 et saep.—In the act. (rare, and with a fig. perh. borrowed from the wind): is demum vir erit, cujus animum nec prospera (fortuna) flatu suo efferet ( elates, inflates), nec adversa infringet, Liv. 45, 8 fin. —Ante-class. and very rare, to carry out to the end, to support, endure: laborem, Att. ap. Cic. Sest. 48; cf.: malum patiendo, to get rid of, do away with, Cic. Poët. Tusc. 4, 29, 63 (but not in Lucr. 1, 141, where the better reading is sufferre).—Hence, ēlā-tus, a, um, P. a. (acc. to I. B. 3. and II. C. 2.), exalted, lofty, high (rare; cf.: superbus, insolens, arrogans, etc.).A.Lit.:B.modo in elatiora modo in depressiora clivi,
Col. 2, 4, 10:elatissimae lucernae,
Tert. Apol. 53.—Trop.:2.animus magnus elatusque,
Cic. Off. 1, 18, 61; id. Tusc. 1, 40, 96:verba,
high-sounding, id. Or. 36, 124;hoc casu elatior Julianus,
Amm. 21, 4, 7; Vulg. Rom. 1, 30:insula opibus,
Nep. Milt. 7, 2. — Adv.: ēlāte, loftily, proudly:elate et ample loqui, opp. humiliter demisseque sentire,
Cic. Tusc. 5, 9:dicere (opp. summisse),
id. Opt. Gen. 4, 10.— Comp.:se gerere,
Nep. Paus. 2, 3:elatius et arrogantius praefatur,
Gell. 9, 15, 4.ef-fĕro, āvi, ātum, 1, v. a. [ex-ferus], to make wild, savage, fierce (class.; most freq. since the Aug. per.).I.Physically:II.terram immanitate beluarum efferari,
Cic. N. D. 2, 39, 99:speciem oris,
Liv. 2, 23; cf.vultum,
Suet. Calig. 50:efferantia sese ulcera,
becoming aggravated, malignant, Plin. 26, 14, 87, § 146.— Poet.:Mars efferat aurum,
i. e. works up into weapons, Stat. Achill. 1, 425; cf.:homo qui magnae artis subtilitate tantum efferavit argentum,
i. e. wrought into the figures of beasts, App. M. 5, p. 159, 14.—Mentally:gentes sic immanitate efferatae,
Cic. N. D. 1, 23; cf. id. Tusc. 4, 14, 32:militem dux ipse efferavit,
Liv. 23, 5; cf. id. 2, 29:animos,
id. 1, 19; 25, 26:ingenia,
Curt. 8, 2; 9, 19:efferavit ea caedes Thebanos omnes ad exsecrabile odium Romanorum,
exasperated, Liv. 33, 29; cf. Vulg. Dan. 8, 7.—Hence, effĕrātus, a, um, P. a., wild, savage, fierce:sunt enim multa ecferata et immania, quaedam autem humanitatis quoque habent primam speciem,
Cic. Tusc. 4, 14, 32:vultus,
Petr. 82, 1:animi,
Vulg. 2 Macc. 5, 11.— Comp.:mores ritusque,
Liv. 34, 24.— Sup.:effectus,
Sen. Ep. 121, 4:canes in homines,
Jul. Val. Rer. Gest. Alex. M. 3, 18.— Adv.: effĕrāte, fiercely:saevire,
Lact. 5, 20, 10. -
13 Fors
fors, fortis, f. [fero, to bring, whence fortuna, v. Curt. Gr. Etym. p. 300 sq.], chance, hap, luck, hazard.I.Subst.A.As an appellative noun (used only in the nom. and abl.; syn.: fortuna, casus, sors): quo saxum impulerit fors, eo cadere Fortunam autumant, Pac. ap. Auct. Her. 2, 23, 36 (Trag. Rel. v. 368 Rib., who regards this verse as spurious); cf.: quibus natura prava magis quam fors aut fortuna obfuit, Att. ap. Non. 425, 13 (Trag. Rel. ed. Rib. v. 110): cui parilem fortuna locum fatumque tulit fors, Lucil. ap. Non. 425, 15; cf.B.also: casumque timent quem cuique ferat fors,
Lucr. 3, 983 Lachm. N. cr.:unum hoc scio: Quod fors feret, feremus aequo animo,
Ter. Phorm. 1, 2, 88:sed haec, ut fors tulerit,
Cic. Att. 7, 14 fin.:sed haec fors viderit,
id. ib. 14, 13, 3;4, 10, 1: quam sibi sortem Seu ratio dederit, seu fors objecerit,
Hor. S. 1, 1, 2:quia tam incommode illis fors obtulerat adventum meum,
Ter. Hec. 3, 3, 10:telum quod cuique fors offerebat, arripuit,
Cic. Verr. 2, 4, 43; Hor. S. 1, 6, 54; 2, 1, 59:forte quadam divinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis,
Liv. 1, 4, 4:fors fuit, ut, etc.,
it happened that, Gell. 12, 8, 2:fors fuat pol!
so be it! God grant it! Ter. Hec. 4, 3, 4;post-class.: fors fuat, ut his remediis convalescamus,
Symm. Ep. 2, 7; Aus. Ep. 16: fors fuat, an, etc., it might so happen that; perchance, i. q. forsitan, Symm. Ep. 1, 39; 4, 28 and 29; cf.also: pretio fors fuat officiove, etc.,
perhaps, Sid. Ep. 9, 7 (but not in Lucr. 1, 486, v. Lachm. ad h. l.).—Personified, Fors, the goddess of chance:II.dea Fors,
Ov. F. 6, 775; also in the connection Fors Fortuna, whose temple was situated on the Tiber, outside of the city: vosne velit an me regnare, era quidve ferat Fors, Virtute experiamur, Enn. ap. Cic. de Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 203 ed. Vahl.); so,sit sane Fors domina campi,
Cic. Pis. 2, 3:fors, in quo incerti casus significantur magis (different from Fortuna),
id. Leg. 2, 11 fin. Mos. N. cr.:sed de illa ambulatione Fors viderit, aut si qui est qui curet deus,
id. Att. 4, 10, 1:saeva,
Cat. 64, 170:dies Fortis Fortunae appellatus ab Servio Tullio rege, quod is fanum Fortis Fortunae secundum Tiberim extra urbem Romam dedicavit Junio mense,
Varr. L. L. 6, § 17 Müll.; cf.;aedis Fortis Fortunae,
Liv. 10, 46, 14; Tac. A. 2, 41:Fortunae Fortis honores,
Ov. F. 6, 773:o Fortuna! o Fors Fortuna! quantis commoditatibus hunc onerastis diem!
Ter. Phorm. 5, 6, 1 (quoted by Varr. ap. Non. 425, 19; for Cic. Div. 2, 7, 18, v. II. B. 1. infra).Adverb., in the nom. and abl.A.fors, ellipt., for fors sit, it might happen, i. e. perchance, perhaps, peradventure (only poet. and in post-class. prose):B.similiter fors, cum sit nominativus, accipitur pro adverbio,
Prisc. p. 1015 P.:et fors aequatis cepissent praemia rostris, Ni, etc.,
Verg. A. 5, 232; 6, 535:cesserit Ausonio si fors victoria Turno,
if perchance, id. ib. 12, 183; Val. Fl. 3, 665; Tert. ad Uxor. 2, 2.—Esp. in the connection fors et, i. q. fortasse etiam, perhaps too:iste quod est, ego saepe fui, sed fors et in hora Hoc ipso ejecto carior alter erit,
Prop. 2, 9, 1:et nunc ille quidem spe multum captus inani, Fors et vota facit cumulatque altaria donis,
Verg. A. 11, 50; 2, 139:fors et Debita jura vicesque superbae Te maneant ipsum,
Hor. C. 1, 28, 31; Stat. S. 3, 4, 4.—Less freq.:fors etiam,
Val. Fl. 4, 620.—forte, by chance, by accident, casually, accidentally; freq. with casu, temere, fortuna (freq. and class.).1.Lit.:2. a.quid est tandem, quod casu fieri aut forte fortuna putemus? etc.,
Cic. Div. 2, 7, 18:forte fortuna per impluvium huc despexi in proximum,
Plaut. Mil. 2, 3, 16; Ter. Eun. 1, 2, 54; Plaut. Bacch. 4, 8, 75: aut forte omnino ac fortuna vincere bello: Si forte et temere omnino, quid cursum ad honorem? Lucil. ap. Non. 425, 16 sq.:si forte, temere, casu aut pleraque fierent aut omnia, etc.,
Cic. Fat. 3, 6; cf.:nisi ista casu nonnumquam, forte, temere concurrerent,
id. Div. 2, 68, 141:quam saepe forte temere Eveniunt, quae non audeas optare,
Ter. Phorm. 5, 1, 30; cf. Liv. 41, 2, 7:nec quicquam raptim aut forte temere egeritis,
id. 23, 3, 3: perpulere, ut forte temere in adversos montes erigeret, 2, 31, 5; 25, 38, 12;39, 15, 11: quibus forte temere humana negotia volvi persuasum est,
Curt. 5, 11, 10:captivi quidam pars forte pars consilio oblati,
Liv. 9, 31, 7:dumque hoc vel forte, vel providentia, vel utcumque constitutum rerum naturae corpus, etc.,
Vell. 2, 66, 5; cf.:mihi haec et talia audienti in incerto judicium est, fatone res mortalium et necessitate immutabili, an forte volvantur,
Tac. A, 6, 22: [p. 771] si adhuc dubium fuisset, forte casuque rectores terris, an aliquo numine darentur, Plin. Pan. 1, 4:seu dolo seu forte surrexerit, parum compertum,
Tac. H. 2, 42; cf.:seu forte seu tentandi causa,
Suet. Aug. 6:donec advertit Tiberius forte an quia audiverat,
Tac. A. 4, 54:cum casu diebus iis itineris faciendi causa, Puteolos forte venissem,
Cic. Planc. 26, 65:cum cenatum forte apud Vitellios esset,
Liv. 2, 4, 5:ibi cum stipendium forte militibus daretur,
id. 2, 12, 6:forte aspicio militem,
Plaut. Curc. 2, 3, 58; cf.:fit forte obviam mihi Phormio,
Ter. Phorm. 4, 3, 11:rus ut ibat forte,
id. ib. 63:forte ut assedi in stega,
Plaut. Bacch. 2, 3, 44:lucernam forte oblitus fueram exstinguere,
id. Most. 2, 2, 56:forte evenit, ut, etc.,
Cic. Clu. 51, 141; id. de Or. 2, 55, 224; Liv. 1, 7, 13:Tarenti ludi forte erant,
Plaut. Men. prol. 29:erat forte brumae tempus,
Liv. 21, 54, 7:et pernox forte luna erat,
id. 32, 11, 9:per eos forte dies consul copias Larisam ducere tribunos militum jussit,
i. e. it came to pass on one of those days, id. 36, 14, 1:per eosdem forte dies, etc.,
id. 37, 20, 1; 37, 34, 1; cf. Tac. A. 4, 59:in locum tribuni plebis forte demortui candidatum se ostendit,
Suet. Aug. 10. —So nearly = aliquando (mostly poet. and post - Aug.):forte per angustam tenuis vulpecula rimam repserat in cumeram frumenti,
Hor. Ep. 1, 7, 29:ibam forte via sacra,
id. S. 1, 9, 1; Mart. 1, 54, 7:forte quondam in disponendo mane die praedixerat, etc.,
Suet. Tib. 11; Aur. Vict. de Caes. 17, 5.—In conditional and causal sentences.(α).With si:(β).irae si quae forte eveniunt hujusmodi,
Plaut. Am. 3, 2, 60:si quis vestrum, judices, aut eorum qui assunt, forte miratur, etc.,
Cic. Div. in Caecil. 1, 1:hicine vir usquam, nisi in patria, morietur? aut, si forte, pro patria?
id. Mil. 38, 104:si forte est domi,
Plaut. Bacch. 3, 5, 4; cf. id. Poen. 5, 2, 104; Liv. 1, 7, 6:si forte eos primus aspectus mundi conturbaverat, etc.,
Cic. N. D. 2, 35, 90:si te Latina forte deficient,
id. Ac. 1, 7, 25:si qui me forte locus admonuerit,
id. de Or. 3, 12, 47:si quae te forte res aliquando offenderit,
id. Fam. 7, 17, 2:quod si forte ceciderint,
id. Lael. 15, 53:si quando, si forte, tibi visus es irasci alicui,
id. Rep. 1, 38 Mos. N. cr.; cf. id. de Or. 3, 12, 47.—Rarely forte si:forte si tussire occepsit, ne sic tussiat, ut, etc.,
Plaut. As. 4, 1, 49:ita demum novatio fit... forte si condicio vel sponsor vel dies adiciatur,
Gai. Inst. 3, 177.—Rarely with ellipsis of si:protinus Aeneas celeri certare sagitta invitat qui forte velint, i. e. si qui forte velint,
Verg. A, 5, 485.—With nisi ironically:(γ).hoc te monitum, nisi forte ipse non vis, volueram,
Plaut. Capt. 2, 2, 59:nemo fere saltat sobrius, nisi forte insanit,
Cic. Mur. 6, 13:propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate,
id. Off. 2, 18, 62; 3, 24, 93: is constantiam teneat;nisi forte se intellexerit errasse, etc.,
id. ib. 1, 33, 120:negare hoc, nisi forte negare omnia constituisti, nullo modo potes,
id. Verr. 2, 3, 64, § 149: accedam ad omnia tua, Torquate;nisi memoria forte defecerit,
id. Fin. 2, 14, 44.—In indirect locution with an inf.:nisi forte clarissimo cuique plures curas, majora pericula subeunda, delenimentis curarum et periculorum carendum esse,
Tac. A. 2, 33.— Ironically, unless indeed, unless to be sure:Erucii criminatio tota, ut arbitror, dissoluta est, nisi forte exspectatis, ut illa diluam, quae, etc.,
Cic. Rosc. Am. 29, 82; cf.:immo vero te audiamus, nisi forte Manilius interdictum aliquod inter duo soles putat esse componendum,
id. Rep. 1, 13:ortum quidem amicitiae videtis nisi quid ad haec forte vultis,
id. Lael. 9, 32; id. Mil. 7, 17; 31, 84; id. Verr. 2, 3, 64, § 149; id. Leg. 1, 1, 2; id. N. D. 3, 18, 45; id. Fat. 16, 37; Sall. C. 20, 17; Quint. 10, 1, 70; Tac. H. 4, 74.—With ne:b.ne quid animae forte amittat dormiens,
Plaut. Aul. 2, 4, 24 and 26; Ter. Eun. 2, 2, 56:pacem ab Aesculapio Petas, ne forte tibi eveniat magnum malum,
Plaut. Curc. 2, 2, 21:qui metuo, ne te forte flagitent,
Cic. Fam. 9, 8, 1:metuens, ne forte deprehensus retraheretur,
Liv. 2, 12, 4:comperisse me non audeo dicere, ne forte id ipsum verbum ponam, quod, etc.,
Cic. Fam. 5, 5, 2; id. Q. Fr. 1, 2, 2, § 4: ac ne forte hoc magnum ac mirabile esse videatur, hominem toties irasci, id. de Or. 2, 46, 191; id. Att. 2, 18, 2.—Rarely with ut non instead of ne, Quint. 1, 3, 1.—In relat. clauses (very rare):c.nisi si quispiamst Amphitruo alius, qui forte te hic absente tamen tuam rem curet,
Plaut. Am. 2, 2, 195:unus in hoc non est populo, qui forte Latine reddere verba queat,
Ov. Tr. 5, 7, 53:nam qui forte Stichum et Erotem emerit, recte videtur ita demonstrare,
Gai. Inst. 4, 59; Aur. Vict. Caes. 10, 3; 39, 45.—In gen. (rare; not in Cic., for in Off. 2, 20, 70, the true read. is: in uno illo aut, si forte, in liberis ejus manet gratia, B. and K.;and in the corrupt passage,
id. Att. 10, 12, 5; Orelli reads: fortiter ac tempestive;Kayser, fortiter vel cum tempestate): quid si apud te veniat de subito prandium aut potatio Forte, aut cena,
Plaut. Bacch. 1, 1, 47:neque solum alium pro alio pedem metrorum ratio non recipit, sed ne dactylum quidem aut forte spondeum alterum pro altero,
Quint. 9, 4, 49:sive non trino forte nundino promulgata, sive non idoneo die, etc.,
id. 2, 4, 35:ut sciant, an ad probandum id quod intendimus forte respondeant,
id. 5, 10, 122; cf. id. 7, 3, 20: quo casu licet uxori vel in omnes res, vel in unam forte aut duas (optare), Gai Inst. 1, 150; 4, 74:forte quid expediat, communiter aut melior pars Malis carere quaeritis laboribus,
what may perhaps be of some use, Hor. Epod. 16, 15:alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio,
than for instance, Dig. 20, 1, 15, § 2; 30, 1, 67; 48, 22, 7, § 6; Gai. Inst. 3, 179. -
14 fors
fors, fortis, f. [fero, to bring, whence fortuna, v. Curt. Gr. Etym. p. 300 sq.], chance, hap, luck, hazard.I.Subst.A.As an appellative noun (used only in the nom. and abl.; syn.: fortuna, casus, sors): quo saxum impulerit fors, eo cadere Fortunam autumant, Pac. ap. Auct. Her. 2, 23, 36 (Trag. Rel. v. 368 Rib., who regards this verse as spurious); cf.: quibus natura prava magis quam fors aut fortuna obfuit, Att. ap. Non. 425, 13 (Trag. Rel. ed. Rib. v. 110): cui parilem fortuna locum fatumque tulit fors, Lucil. ap. Non. 425, 15; cf.B.also: casumque timent quem cuique ferat fors,
Lucr. 3, 983 Lachm. N. cr.:unum hoc scio: Quod fors feret, feremus aequo animo,
Ter. Phorm. 1, 2, 88:sed haec, ut fors tulerit,
Cic. Att. 7, 14 fin.:sed haec fors viderit,
id. ib. 14, 13, 3;4, 10, 1: quam sibi sortem Seu ratio dederit, seu fors objecerit,
Hor. S. 1, 1, 2:quia tam incommode illis fors obtulerat adventum meum,
Ter. Hec. 3, 3, 10:telum quod cuique fors offerebat, arripuit,
Cic. Verr. 2, 4, 43; Hor. S. 1, 6, 54; 2, 1, 59:forte quadam divinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis,
Liv. 1, 4, 4:fors fuit, ut, etc.,
it happened that, Gell. 12, 8, 2:fors fuat pol!
so be it! God grant it! Ter. Hec. 4, 3, 4;post-class.: fors fuat, ut his remediis convalescamus,
Symm. Ep. 2, 7; Aus. Ep. 16: fors fuat, an, etc., it might so happen that; perchance, i. q. forsitan, Symm. Ep. 1, 39; 4, 28 and 29; cf.also: pretio fors fuat officiove, etc.,
perhaps, Sid. Ep. 9, 7 (but not in Lucr. 1, 486, v. Lachm. ad h. l.).—Personified, Fors, the goddess of chance:II.dea Fors,
Ov. F. 6, 775; also in the connection Fors Fortuna, whose temple was situated on the Tiber, outside of the city: vosne velit an me regnare, era quidve ferat Fors, Virtute experiamur, Enn. ap. Cic. de Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 203 ed. Vahl.); so,sit sane Fors domina campi,
Cic. Pis. 2, 3:fors, in quo incerti casus significantur magis (different from Fortuna),
id. Leg. 2, 11 fin. Mos. N. cr.:sed de illa ambulatione Fors viderit, aut si qui est qui curet deus,
id. Att. 4, 10, 1:saeva,
Cat. 64, 170:dies Fortis Fortunae appellatus ab Servio Tullio rege, quod is fanum Fortis Fortunae secundum Tiberim extra urbem Romam dedicavit Junio mense,
Varr. L. L. 6, § 17 Müll.; cf.;aedis Fortis Fortunae,
Liv. 10, 46, 14; Tac. A. 2, 41:Fortunae Fortis honores,
Ov. F. 6, 773:o Fortuna! o Fors Fortuna! quantis commoditatibus hunc onerastis diem!
Ter. Phorm. 5, 6, 1 (quoted by Varr. ap. Non. 425, 19; for Cic. Div. 2, 7, 18, v. II. B. 1. infra).Adverb., in the nom. and abl.A.fors, ellipt., for fors sit, it might happen, i. e. perchance, perhaps, peradventure (only poet. and in post-class. prose):B.similiter fors, cum sit nominativus, accipitur pro adverbio,
Prisc. p. 1015 P.:et fors aequatis cepissent praemia rostris, Ni, etc.,
Verg. A. 5, 232; 6, 535:cesserit Ausonio si fors victoria Turno,
if perchance, id. ib. 12, 183; Val. Fl. 3, 665; Tert. ad Uxor. 2, 2.—Esp. in the connection fors et, i. q. fortasse etiam, perhaps too:iste quod est, ego saepe fui, sed fors et in hora Hoc ipso ejecto carior alter erit,
Prop. 2, 9, 1:et nunc ille quidem spe multum captus inani, Fors et vota facit cumulatque altaria donis,
Verg. A. 11, 50; 2, 139:fors et Debita jura vicesque superbae Te maneant ipsum,
Hor. C. 1, 28, 31; Stat. S. 3, 4, 4.—Less freq.:fors etiam,
Val. Fl. 4, 620.—forte, by chance, by accident, casually, accidentally; freq. with casu, temere, fortuna (freq. and class.).1.Lit.:2. a.quid est tandem, quod casu fieri aut forte fortuna putemus? etc.,
Cic. Div. 2, 7, 18:forte fortuna per impluvium huc despexi in proximum,
Plaut. Mil. 2, 3, 16; Ter. Eun. 1, 2, 54; Plaut. Bacch. 4, 8, 75: aut forte omnino ac fortuna vincere bello: Si forte et temere omnino, quid cursum ad honorem? Lucil. ap. Non. 425, 16 sq.:si forte, temere, casu aut pleraque fierent aut omnia, etc.,
Cic. Fat. 3, 6; cf.:nisi ista casu nonnumquam, forte, temere concurrerent,
id. Div. 2, 68, 141:quam saepe forte temere Eveniunt, quae non audeas optare,
Ter. Phorm. 5, 1, 30; cf. Liv. 41, 2, 7:nec quicquam raptim aut forte temere egeritis,
id. 23, 3, 3: perpulere, ut forte temere in adversos montes erigeret, 2, 31, 5; 25, 38, 12;39, 15, 11: quibus forte temere humana negotia volvi persuasum est,
Curt. 5, 11, 10:captivi quidam pars forte pars consilio oblati,
Liv. 9, 31, 7:dumque hoc vel forte, vel providentia, vel utcumque constitutum rerum naturae corpus, etc.,
Vell. 2, 66, 5; cf.:mihi haec et talia audienti in incerto judicium est, fatone res mortalium et necessitate immutabili, an forte volvantur,
Tac. A, 6, 22: [p. 771] si adhuc dubium fuisset, forte casuque rectores terris, an aliquo numine darentur, Plin. Pan. 1, 4:seu dolo seu forte surrexerit, parum compertum,
Tac. H. 2, 42; cf.:seu forte seu tentandi causa,
Suet. Aug. 6:donec advertit Tiberius forte an quia audiverat,
Tac. A. 4, 54:cum casu diebus iis itineris faciendi causa, Puteolos forte venissem,
Cic. Planc. 26, 65:cum cenatum forte apud Vitellios esset,
Liv. 2, 4, 5:ibi cum stipendium forte militibus daretur,
id. 2, 12, 6:forte aspicio militem,
Plaut. Curc. 2, 3, 58; cf.:fit forte obviam mihi Phormio,
Ter. Phorm. 4, 3, 11:rus ut ibat forte,
id. ib. 63:forte ut assedi in stega,
Plaut. Bacch. 2, 3, 44:lucernam forte oblitus fueram exstinguere,
id. Most. 2, 2, 56:forte evenit, ut, etc.,
Cic. Clu. 51, 141; id. de Or. 2, 55, 224; Liv. 1, 7, 13:Tarenti ludi forte erant,
Plaut. Men. prol. 29:erat forte brumae tempus,
Liv. 21, 54, 7:et pernox forte luna erat,
id. 32, 11, 9:per eos forte dies consul copias Larisam ducere tribunos militum jussit,
i. e. it came to pass on one of those days, id. 36, 14, 1:per eosdem forte dies, etc.,
id. 37, 20, 1; 37, 34, 1; cf. Tac. A. 4, 59:in locum tribuni plebis forte demortui candidatum se ostendit,
Suet. Aug. 10. —So nearly = aliquando (mostly poet. and post - Aug.):forte per angustam tenuis vulpecula rimam repserat in cumeram frumenti,
Hor. Ep. 1, 7, 29:ibam forte via sacra,
id. S. 1, 9, 1; Mart. 1, 54, 7:forte quondam in disponendo mane die praedixerat, etc.,
Suet. Tib. 11; Aur. Vict. de Caes. 17, 5.—In conditional and causal sentences.(α).With si:(β).irae si quae forte eveniunt hujusmodi,
Plaut. Am. 3, 2, 60:si quis vestrum, judices, aut eorum qui assunt, forte miratur, etc.,
Cic. Div. in Caecil. 1, 1:hicine vir usquam, nisi in patria, morietur? aut, si forte, pro patria?
id. Mil. 38, 104:si forte est domi,
Plaut. Bacch. 3, 5, 4; cf. id. Poen. 5, 2, 104; Liv. 1, 7, 6:si forte eos primus aspectus mundi conturbaverat, etc.,
Cic. N. D. 2, 35, 90:si te Latina forte deficient,
id. Ac. 1, 7, 25:si qui me forte locus admonuerit,
id. de Or. 3, 12, 47:si quae te forte res aliquando offenderit,
id. Fam. 7, 17, 2:quod si forte ceciderint,
id. Lael. 15, 53:si quando, si forte, tibi visus es irasci alicui,
id. Rep. 1, 38 Mos. N. cr.; cf. id. de Or. 3, 12, 47.—Rarely forte si:forte si tussire occepsit, ne sic tussiat, ut, etc.,
Plaut. As. 4, 1, 49:ita demum novatio fit... forte si condicio vel sponsor vel dies adiciatur,
Gai. Inst. 3, 177.—Rarely with ellipsis of si:protinus Aeneas celeri certare sagitta invitat qui forte velint, i. e. si qui forte velint,
Verg. A, 5, 485.—With nisi ironically:(γ).hoc te monitum, nisi forte ipse non vis, volueram,
Plaut. Capt. 2, 2, 59:nemo fere saltat sobrius, nisi forte insanit,
Cic. Mur. 6, 13:propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate,
id. Off. 2, 18, 62; 3, 24, 93: is constantiam teneat;nisi forte se intellexerit errasse, etc.,
id. ib. 1, 33, 120:negare hoc, nisi forte negare omnia constituisti, nullo modo potes,
id. Verr. 2, 3, 64, § 149: accedam ad omnia tua, Torquate;nisi memoria forte defecerit,
id. Fin. 2, 14, 44.—In indirect locution with an inf.:nisi forte clarissimo cuique plures curas, majora pericula subeunda, delenimentis curarum et periculorum carendum esse,
Tac. A. 2, 33.— Ironically, unless indeed, unless to be sure:Erucii criminatio tota, ut arbitror, dissoluta est, nisi forte exspectatis, ut illa diluam, quae, etc.,
Cic. Rosc. Am. 29, 82; cf.:immo vero te audiamus, nisi forte Manilius interdictum aliquod inter duo soles putat esse componendum,
id. Rep. 1, 13:ortum quidem amicitiae videtis nisi quid ad haec forte vultis,
id. Lael. 9, 32; id. Mil. 7, 17; 31, 84; id. Verr. 2, 3, 64, § 149; id. Leg. 1, 1, 2; id. N. D. 3, 18, 45; id. Fat. 16, 37; Sall. C. 20, 17; Quint. 10, 1, 70; Tac. H. 4, 74.—With ne:b.ne quid animae forte amittat dormiens,
Plaut. Aul. 2, 4, 24 and 26; Ter. Eun. 2, 2, 56:pacem ab Aesculapio Petas, ne forte tibi eveniat magnum malum,
Plaut. Curc. 2, 2, 21:qui metuo, ne te forte flagitent,
Cic. Fam. 9, 8, 1:metuens, ne forte deprehensus retraheretur,
Liv. 2, 12, 4:comperisse me non audeo dicere, ne forte id ipsum verbum ponam, quod, etc.,
Cic. Fam. 5, 5, 2; id. Q. Fr. 1, 2, 2, § 4: ac ne forte hoc magnum ac mirabile esse videatur, hominem toties irasci, id. de Or. 2, 46, 191; id. Att. 2, 18, 2.—Rarely with ut non instead of ne, Quint. 1, 3, 1.—In relat. clauses (very rare):c.nisi si quispiamst Amphitruo alius, qui forte te hic absente tamen tuam rem curet,
Plaut. Am. 2, 2, 195:unus in hoc non est populo, qui forte Latine reddere verba queat,
Ov. Tr. 5, 7, 53:nam qui forte Stichum et Erotem emerit, recte videtur ita demonstrare,
Gai. Inst. 4, 59; Aur. Vict. Caes. 10, 3; 39, 45.—In gen. (rare; not in Cic., for in Off. 2, 20, 70, the true read. is: in uno illo aut, si forte, in liberis ejus manet gratia, B. and K.;and in the corrupt passage,
id. Att. 10, 12, 5; Orelli reads: fortiter ac tempestive;Kayser, fortiter vel cum tempestate): quid si apud te veniat de subito prandium aut potatio Forte, aut cena,
Plaut. Bacch. 1, 1, 47:neque solum alium pro alio pedem metrorum ratio non recipit, sed ne dactylum quidem aut forte spondeum alterum pro altero,
Quint. 9, 4, 49:sive non trino forte nundino promulgata, sive non idoneo die, etc.,
id. 2, 4, 35:ut sciant, an ad probandum id quod intendimus forte respondeant,
id. 5, 10, 122; cf. id. 7, 3, 20: quo casu licet uxori vel in omnes res, vel in unam forte aut duas (optare), Gai Inst. 1, 150; 4, 74:forte quid expediat, communiter aut melior pars Malis carere quaeritis laboribus,
what may perhaps be of some use, Hor. Epod. 16, 15:alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio,
than for instance, Dig. 20, 1, 15, § 2; 30, 1, 67; 48, 22, 7, § 6; Gai. Inst. 3, 179. -
15 humanitus
I.In gen. (very rare but class.): ferre humana humanitus, Afran. ap. Non. 514, 20 (Com. Fragm. v. 290 Rib.); so, quicquam facere, Turp. ib. (Com. Fragm. v. 165 Rib.): si quid me (i. e. mihi) fuerit humanitus, Enn. ap. Fest. p. 161 Müll. (Ann. v. 128 Vahl.):II.si quid mihi humanitus accidisset,
i. e. should I die, Cic. Phil. 1, 4, 10; and:si quid ei humanitus attigisset,
App. Mag. 337:ursi coëunt humanitus strati,
Plin. 10, 63, 83, § 174.— -
16 immortalitus
immortālĭtus ( inm-), adv. [immortalis, analog. with divinitus], from heaven, by the gift of the gods: immortalitus se obtulit mihi haec facultas, Turp. ap. Non. 514, 28 (Com. Fragm. v. 89 Rib.). -
17 inmortalitus
immortālĭtus ( inm-), adv. [immortalis, analog. with divinitus], from heaven, by the gift of the gods: immortalitus se obtulit mihi haec facultas, Turp. ap. Non. 514, 28 (Com. Fragm. v. 89 Rib.). -
18 invenio
in-vĕnĭo, vēni, ventum, 4, v. a. ( fut. invenibit for inveniet, Pompon. ap. Non. p. 479, 28), lit., to come or light upon a thing; to find, meet with (cf.: reperio, offendo).I.Lit.:II.neque domi, neque in urbe invenio quemquam, qui illum viderit,
Plaut. Am. 4, 1, 2; id. Aul. 4, 2, 13; cf. id. Stich. 1, 2, 53:in agro populabundum hostem,
Liv. 3, 4, 7:Scipio mortuus in cubiculo inventus est,
id. Epit. 59 fin.:naves reliquas paratas ad navigandum invenit,
Caes. B. G. 5, 5:tolerabiles oratores,
Cic. de Or. 1, 2: scis, Pamphilam meam inventam civem? is found to be a citizen ' s daughter, Ter. Eun. 5, 9, 6. — Sup.:pleraque inventu rara ac difficilia,
Plin. 28, 1, 1, § 1; so Gell. 17, 12, 2. —Trop.A.To find out, to invent, effect:B.quandam fallaciam,
Ter. Heaut. 3, 3, 35:perniciem aliis, ac postremo sibi,
Tac. A. 1, 74.—Of an orator's faculty of invention:tanta in eo inveniendi copia et eloquendi facultas,
Quint. 10, 1, 69: multa divinitus a majoribus nostris inventa atque instituta sunt, Auct. Or. pro Dom. 1.—To find out, discover, ascertain, learn:C.inveniebat ex captivis, Sabim flumen ab suis castris non amplius milia passuum decem abesse,
Caes. B. G. 2, 16:conjurationem,
Cic. Cat. 3, 7:apud auctores invenio eodem anno descisse Antiates,
Liv. 3, 23; 9, 45—To find out, invent, devise, contrive how to do a thing:D.ille quomodo crimen commenticium confirmaret, non inveniebat,
Cic. Rosc. Am. 15, 42:Venus inveniet puero succumbere furtim,
i. e. will find out a way, Tib. 1 (8), 9, 35.—To acquire, get, earn:E.ut facillume Sine invidia laudem invenias,
Ter. And. 1, 1, 39:qui primus hoc cognomen invenit,
Cic. Fin. 1, 7, 23:ex quo illi gloria opesque inventae,
Sall. J. 70, 2:laudem,
Just. 3, 7, 10; cf.:gratiam apud aliquem,
Vulg. Luc. 1, 30.—With se.1. 2.To be at home in any thing:minus se inveniunt,
i. e. are perplexed, Sen. Ben. 5, 12, 6:nec medici se inveniunt,
Petr. 47. -
19 mereo
mĕrĕo, ŭi, ĭtum, 2, v. a., and mĕrĕor, ĭtus, 2, v. dep. [cf. Gr. meros, meiromai, moros, etc.; hence, to receive one's share; cf. II. below], to deserve, merit, to be entitled to, be worthy of a thing; constr. with acc., with ut, with ne, with inf., and absol.I.In gen.(α).With acc.:(β).mereri praemia,
Caes. B. G. 7, 34:laudem,
id. ib. 1, 40, 5; Cic. Div. in Caecil. 18, 60:nec minimum decus,
Hor. A. P. 286:amorem,
Quint. 6 prooem.:favorem aut odium,
id. 4, 1, 44:gratiam nullam,
Liv. 45, 24, 7; Quint. 4, 9, 32:fidem,
Vell. 2, 104 fin.:summum honorem,
Juv. 6, 532:supplicium,
id. 6, 219.—With ut:(γ).respondit, sese meruisse, ut decoraretur,
Cic. de Or. 1, 54, 232.—With ne:(δ).mereri, ne quis,
Plin. 35, 2, 2, § 8.—With inf.:(ε).quae merui vitio perdere cuncta meo,
Ov. Tr. 5, 11, 16:credi,
Quint. 10, 1, 72:sanctus haberi,
Juv. 8, 25.—Absol.:II.dignitatem meam, si mereor, tuearis,
if I deserve it, Cic. Fam. 10, 17, 3.—In a bad sense:meruisse supplicium,
Ov. M. 5, 666.—In partic.A.To earn, gain, get, obtain, acquire:B.quid meres? quantillo argenti te conduxit Pseudulus?
Plaut. Ps. 4, 7, 95: iste, qui meret HS. vicenos, Varr. ap. Non. 4, 296: non amplius duodecim aeris, Cic. [p. 1136] Rosc. Com. 10, 28:ne minus gratiae praecipiendo recta quam offensae reprendendo prava mereamur,
Quint. 4, 2, 39:nomen patronorum,
id. 6, 4, 5:indulgentiam, principis ingenio,
Tac. Dial. 9 fin.:nomen gloriamque merere,
id. H. 2, 37:famam,
id. ib. 2, 31; id. A. 15, 6:ancillā natus diadema Quirini meruit,
Juv. 8, 260:odium,
Caes. B. G. 6, 5, 3:quantum quisque uno die mereret,
Suet. Calig. 40 fin.:aera,
Hor. A. P. 345. —With ut (rare): quem ego ut non excruciem, alterum tantum auri non meream, would not give up torturing him for, etc., Plaut. Bacch. 5, 2, 65: neque ille sibi mereat Persarum montes... ut istuc faciat, would not do it for, etc., id. Stich. 1, 1, 24.—To get by purchase, to buy, purchase:C.uxores, quae vos dote meruerunt,
Plaut. Most. 1, 3, 124:quid arbitramini Rheginos merere velle, ut ab eis marmorea Venus illa auferatur?
what do you think they would take? for what price would they let it be carried away? Cic. Verr. 2, 4, 60, § 135:gloriam,
Plin. Ep. 1, 8, 13:legatum a creditore,
Dig. 35, 2, 21:noxam,
Petr. 139:quid Minyae meruere queri?
to have reason, cause, Val. Fl. 1, 519.—In milit. lang., mereri and merere stipendia, or simply merere (lit., to earn pay), to serve for pay, to serve as a soldier, serve in the army:D.mereri stipendia,
Cic. Cael. 5, 11:meruit stipendia in eo bello,
id. Mur. 5, 12:adulescens patre suo imperatore meruit,
id. ib.:complures annos,
Caes. B. G. 7, 17:triennio sub Hannibale,
Liv. 21, 4 fin.:Romanis in castris,
Tac. A. 2, 10:in Thracia,
Suet. Vesp. 2:merere equo,
to serve on horseback, in the cavalry, Cic. Phil. 1, 8, 20:merere pedibus,
to serve on foot, in the infantry, Liv. 24, 18: mereri aere (al. equo) publico, Varr. ap. Non. 345, 2.—Mereri (ante-class., merere) de aliquo, or de aliquā re, to deserve or merit any thing of one, to behave in any manner towards one, in a good or bad sense (in Plaut. also with erga):1.te ego, ut digna es, perdam, atque ut de me meres,
Plaut. As. 1, 2, 22:ut erga me est merita,
id. Am. 5, 1, 49:nam de te neque re neque verbis merui, ut faceres quod facis,
id. Aul. 2, 2, 45: saepe (erga me;sc. illam) meritam quod vellem scio,
that she has often treated me as I desired, Ter. Hec. 3, 5, 37.—Esp.: bene, male, optime, etc., mereri, to deserve well, ill, etc.:de mendico male meretur, qui ei dat, etc.,
Plaut. Trin. 2, 2, 58:de re publicā bene mereri,
Cic. Fam. 10, 5, 2:de populi Romani nomine,
id. Brut. 73, 254:melius de quibusdam acerbos inimicos mereri, quam eos amicos, qui dulces videantur,
id. Lael. 24, 90:de re publica meruisse optime,
id. Att. 10, 4, 5:perniciosius de re publicā merentur vitiosi principes,
id. Leg. 3, 14, 32:stet haec urbs praeclara, quoquo modo merita de me erit,
id. Mil. 34, 93:Paulus, qui nihil meruit,
i. e. was innocent, Lact. 2, 16, 17:ita se omni tempore de populo Romano meritos esse, ut,
Caes. B. G. 1, 11:Caesarem imperatorem bene de republicā meritum,
deserving well, id. B. C. 1, 13:optime cum de se meritum judicabat,
id. ib. 3, 99:milites mirifice de re publicā meriti,
Cic. Fam. 12, 12, 3:homines de me divinitus meriti,
id. Red. in Sen. 12, 30; cf.:te ego ut digna's perdam atque ut de me meres,
Plaut. As. 1, 2, 22.— Hence,mĕrens, entis, P. a., that deserves or merits any thing; in a good sense, deserving; in a bad sense, guilty; that has rendered himself deserving towards any one or of any thing; with de, rarely with dat.; esp. with bene, well-deserving (mostly poet. and post-class.):2.consul laudare, increpare merentes,
Sall. J. 100:laurea decreta merenti,
Ov. P. 2, 2, 91: quem periisse, ita de re publicā merentem, doleo, Cic. Fragm. ap. Non. 344, 23; so Inscr. Grut. 933, 5.— With dat.:quando tu me bene merentem tibi habes despicatui,
Plaut. Men. 4, 3, 19.— In sup.: HOMINI BENE MERENTISSIMO, Inscr. Rein. cl. 16, 8; Inscr. Grut. 932, 7; ib. 1129, 3.—mĕrĭtus, a, um, P. a.a. b.Pass., deserved, due, fit, just, proper, right:3.ignarus, laus an poena merita esset,
Liv. 8, 7:triumphus,
id. 39, 4, 6:iracundiam, neque eam injustam, sed meritam ac debitam fuisse,
just, Cic. de Or. 2, 50, 203:mors,
Verg. A 4, 696: noxia, committed, perpetrated, Plaut. Trin. 1, 1, 1: meritis de causis, for merited, i. e. just reasons, Dig. 48, 20.— Sup.:famā optimā et meritissimā frui,
Plin. Ep. 5, 15.—Hence,mĕrĭtum, i, n.a.That which one deserves, desert; in a good sense, reward, recompense; in a bad sense, punishment (only ante- and postclass.):b.nihil suave meritum est,
Ter. Phorm. 2, 1, 75:specta denique, quale caelesti providentia meritum reportaverit,
reward, punishment, App. M. 8, p. 214:delictorum,
Tert. Apol. 21.—That by which one deserves any thing of another, a merit; esp. in a good sense, a service, kindness, benefit, favor (class.):B.propter eorum (militum) divinum atque immortale meritum,
Cic. Phil. 3, 6, 14:pro singulari eorum merito,
id. Cat. 3, 6, 15:magnitudo tuorum erga me meritorum,
id. Fam. 1, 1, 1:et hercule merito tuo feci,
according to your merits, as you deserved, id. Att. 5, 11, 6:pro ingentibus meritis praemia acceperant,
Tac. A. 14, 53:recordatio ingentium meritorum,
Liv. 39, 49, 11; Curt. 8, 3, 14; Suet. Ner. 3; Sen. Ben. 3, 8, 2.—In Plaut. also in the sup.:meritissimo ejus, quae volet faciemus,
on account of his great merit, Plaut. As. 3, 3, 147:merita dare et recipere,
Cic. Lael. 8, 26:magna ejus sunt in me non dico officia, sed merita,
id. Fam. 11, 17, 1.—Also demerit, blame, fault:Caesar, qui a me nullo meo merito alienus esse debebat,
without any fault of mine, id. Sest. 17, 39:nullo meo in se merito,
although I am guilty of no offence against him, Liv. 40, 15:leniter, ex merito quicquid patiare, ferendum est,
Ov. H. 5, 7:ex cujusque merito scio me fecisse,
Liv. 26, 31, 9:quosdam punivit, alios praemiis adfecit, neutrum ex merito,
Tac. H. 4, 50; cf.:quod ob meritum nostrum succensuistis?
Liv. 25, 6, 4.—Transf., worth, value, importance of a thing ( poet. and post-class.):4.quo sit merito quaeque notata dies,
Ov. F. 1, 7:negotiorum,
Cod. Just. 8, 5, 2: aedificia majoris meriti, of greater value, Cod. Th. 15, 1, 30:loci,
Mart. 8, 65, 7:primi saporis mella thymi sucus effundit, secundi meriti thymbra, tertii meriti rosmarinus,
Pall. 1, 37, 3.—mĕrĭtō, adv., according to desert, deservedly, justly, often connected with jure (class.):b.quamquam merito sum iratus Metello,
Cic. Verr. 2, 3, 68, § 158:merito ac jure laudantur,
id. Cat. 3, 6, 14; cf.:te ipse jure optimo, merito incuses, licet,
Plaut. Most. 3, 2, 23:recte ac merito commovebamur,
Cic. Verr. 2, 5, 67, § 172:merito jam suspectus,
Juv. 3, 221; 10, 208. — Sup.: meritissimo te magni facio, Turp. ap. Non. 139, 17; Caecil. ib. 18:me deridere meritissumo,
Plaut. Ep. 3, 3, 49; Cic. de Or. 1, 55, 234; S. C. ap. Plin. Ep. 8, 6, 6; ap. Flor. 1, 9.—Post-class.: meritissime, Sol. 7, 18.—In partic.: libens (lubens) merito, a form of expression used in paying vows; v. libens, under libet. -
20 moneo
mŏnĕo, ŭi, ĭtum, 2 ( inf. pres. pass. monerier, Plaut. Capt. 2, 3, 36; perf. subj. moneris pro monueris, Pac. ap. Non. 507, 24 sq.; cf. Trag. Rel. p. 66 Rib.; likewise: di monerint meliora, Pac. ap. Non. l. l. p. 74 Rib.), v. a. [causative from the root men; whence memini, q. v., mens, mentio; lit. to cause to think].I.Lit., to remind, put in mind of, bring to one's recollection; to admonish, advise, warn, instruct, teach (syn.: hortor, suadeo, doceo): bene mones; tute ipse cunctas, Enn. ap. Non. 469, 25 (Com. v. 3 Vahl.):(β).ea (auctoritas) adhibeatur ad monendum non modo aperte, sed etiam acriter,
Cic. Lael. 13, 44:melius nos Zenonis praecepta monent,
Juv. 15, 107.—Aliquem de re:(γ).oro, ut Terentiam moneatis de testamento,
Cic. Att. 11, 16, 5; id. Q. Fr. 2, 3, 6.—Aliquem aliquid:(δ).Fabius ea me ex tuis mandatis monuit,
Cic. Fam. 3, 3, 1:id ipsum, quod me mones,
id. Att. 14, 19, 1:sed eos hoc moneo, desinant furere,
id. Cat. 2, 9, 20:vos quo pauca monerem advocavi,
Sall. C. 58, 3; id. H. 2, 96, 8.— Hence also in pass., moneri aliquid:ut moneatur semper servos homo officium suam,
Plaut. Stich. 1, 2, 1:nec ea, quae ab eā (naturā) monemur, audimus,
Cic. Lael. 24, 88; cf. infra. x.—Aliquem alicujus rei (post-Aug., and only in Tac.; cf.:(ε).admoneo, commonefacio): Caecina milites temporis ac necessitatis monet,
Tac. A. 1, 67 Nipperd. ad loc.:Plancinam Augusta monuit Agrippinam insectandi,
id. ib. 2, 43.—With ut, ne, or the simple subj.:(ζ).monere te atque hortari, ut in rem publicam incumberes,
Cic. Fam. 10, 1, 2:monet ut suspiciones vitet,
Caes. B. G. 1, 20: moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, manus Cic. Verr. 1, 12, 36:moneo obtestorque ut, etc.,
Sall. J. 10, 3; 49, 2; id. H. 4, 61, 23:vos, ne amittatis, etc.,
id. J. 31, 25:Macedonas monebat, ne multitudine hostium... moverentur,
Just. 11, 13:quamquam edicto monuisset ne quis quietem ejus interrumperet,
Tac. A. 4, 67 init. —With an object- or rel.-clause:b.(Caesar) monuit ejus diei victoriam in earum cohortium virtute constare,
Caes. B. C. 3, 89, 4:moneret rationem frumenti esse habendam,
Hirt. B. G. 8, 34:Cerealis propinquos monebat fortunam belli mutare, etc.,
Tac. H. 5, 24:Arminius colligi suos et propinquare silvis monitos vertit,
id. A. 1, 63:ultro struebantur qui monerent perfugere ad Germaniae exercitus,
id. ib. 4, 67 fin.:Radamistum obpugnationem celerare,
id. ib. 12, 46; 13, 37; 16, 11; id. H. 4, 33:si te unum illud monuerimus, artem sine assiduitate dicendi non multum juvare,
Auct. Her. 1, 1, 1:moneo, quid facto opus sit,
Ter. Ad. 3, 4, 65:res monet cavere, consultare,
Sall. C. 52, 3:alio properare tempus monet,
id. J. 19, 2.— Pass.:cum Nicanorem insidiari Piraeo a Dercillo moneretur,
Nep. Phoc. 2, 4.—Of inanim. and abstr. subjects:II.res ipsa monebat tempus esse,
Cic. Att. 10, 8, 1:(sol) caecos instare tumultus Saepe monet,
Verg. G. 1, 464:immortalia ne speres, monet annus,
Hor. C. 4, 7, 7:natura monet festinare,
Plin. 18, 25, 60, § 227:ut monet ira,
Sall. H. 2, 41, 8:ratio ipsa monet amicitias comparare,
Cic. Fin. 1, 20, 66.—Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).A.Without the accessory notion of reminding or admonishing, in gen., to teach, instruct, tell, inform, point out; also, to announce, predict, foretell:B.tu vatem, tu diva, mone,
instruct thy bard, Verg. A. 7, 42:velut divinitus mente monitā,
Liv. 26, 19:hoc moneas precor,
Ov. F. 4, 247:amici somnio monitus,
Suet. Aug. 91:reddebant parvuli, quae monebantur,
what they were taught, Plin. Pan. 26:vates Helenus cum multa horrenda moneret,
announced, foretold, Verg. A. 3, 712; cf.:ante sinistra cavā monuisset ab ilice cornix, etc.,
id. E. 9, 15:quid augurales alites vel cantus monerent,
Amm. 28, 1:recte monemur, causas non utique ab ultimo esse repetendas,
Quint. 5, 10, 83.—To punish, chastise (only in Tacitus):puerili verbere moneri,
Tac. A. 5, 9.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Commissum divinitus — ist eine Enzyklika von Papst Gregor XVI., sie datiert vom 17. Mai 1835 und trägt den Untertitel „Über Kirche und Staat“, wobei er schwerpunktmäßig auf die Situation in der Schweiz einging. Einleitung Der in den Jahren 1830 – 1848 aufkommende… … Deutsch Wikipedia
AD GENTES DIVINITUS — [лат. Народам по Промыслу Божию], декрет Ватиканского II Cобора о миссионерской деятельности Церкви, утвержден 7 дек. 1965 г. папой Павлом VI. В его подготовке приняли участие представители из Азии, Африки, Лат. Америки. Цель декрета «изложить… … Православная энциклопедия
Visión (género literario) — La visión o visio, en latín, es un género literario común en la Edad Media, por lo general con fin moral, religioso o escatológico. El género Narra hechos de ultratumba a los que se accede mediante el sueño o una visión alucinada, por lo común… … Wikipedia Español
ВАТИКАНСКИЙ II СОБОР — (11 окт. 1962 8 дек. 1965), Собор Римско католической Церкви, в католич. традиции «21 й вселенский». Проходил в базилике св. Петра в Риме; состоялось 4 сессии, 168 генеральных конгрегаций. В В. С. участвовали 3058 епископов и генеральных… … Православная энциклопедия
Biblical inspiration — Rembrandt s The Evangelist Matthew Inspired by an Angel. Biblical inspiration is the doctrine in Christian theology that the authors and editors of the Bible were led or influenced by God with the result that their writings many be designated in… … Wikipedia
Bistum Bukoba — Basisdaten Staat Tansania Metropolitanbistum Erzbistum Mwanza … Deutsch Wikipedia
Inter ea — (lat.: Zwischen diesen..) ist eine Enzyklika von Papst Gregor XVI., sie wurde am 1. April 1842 promulgiert und befasst sich mit der Entwicklung in einigen schweizerischen Kantonen. Die in der Mitte des 19. Jahrhunderts entworfenen liberalen… … Deutsch Wikipedia
Епархия Паракату — Dioecesis Paracatuensis Главный город Паракату, Бразилия Страна … Википедия
Апостольский викариат Бенгази — Vicariatus Apostolicus Berenicensis … Википедия
Епархия Прато — лат. Dioecesis Pratensis итал. Diocesi di Prato … Википедия
MARIA — I. MARIA Angliae Regina. Filia Henrici VIII. ex Catharina Arragonia, Eduardo VI. non sine veneni suspicione exstincto, successit A. C. 1553. Iohannâ Suffolciâ, quam Rex heredem scripserat, cum marito et socero Dudlaeo, aliisque, capite plexâ. Mox … Hofmann J. Lexicon universale