-
21 ratio
rătĭo, onis (abl. rationi, Lucr. 6, 66), f. [reor, ratus], a reckoning, account, calculation, computation.I.Lit.(α).Sing.: Les. Nequaquam argenti ratio conparet tamen. Sta. Ratio quidem hercle adparet: argentum oichetai, Plaut. Trin. 2, 4, 15 sq.:(β).rationem putare... bene ratio accepti atque expensi inter nos convenit,
id. Most. 1, 3, 141; 146; cf.: ad calculos vocare amicitiam, ut par sit ratio acceptorum et datorum, Cic. Lael. 16, 58:itur, putatur ratio cum argentario... Ubi disputata est ratio cum argentario,
Plaut. Aul. 3, 5, 53 sq.:dextera digitis rationem computat,
id. Mil. 2, 2, 49:magna ratio C. Verruci,
Cic. Verr. 2, 2, 77, § 188:direptio ejus pecuniae, cujus ratio in aede Opis confecta est,
id. Phil. 5, 6, 16; cf.:quibus in tabulis nominatim, ratio confecta erat, qui numerus domo exisset, etc.,... Quarum omnium rerum summa erat, etc.,
Caes. B. G. 1, 29: auri ratio constat: aurum in aerario est, the account agrees, i. e. is correct, Cic. Fl. 28, 69 (v. consto):decumo post mense, ut rationem te dictare intellego,
to make the reckoning, Plaut. Am. 2, 2, 38 (al. ductare):rationem ducere,
to make a computation, to compute, calculate, reckon, Cic. Verr. 2, 2, 52, § 129; so, rationem habere, to take an account, make a computation:omnium proeliorum,
Caes. B. C. 3, 53; cf.:hujus omnis pecuniae conjunctim ratio habetur,
id. B. G. 6, 19; and:piratarum,
Cic. Verr. 2, 5, 28, § 71:rationem inire,
to cast up, reckon, calculate, Caes. B. G. 7, 71, 4:quattuor minae periere, ut ratio redditur,
Plaut. Men. 1, 3, 23; cf.:tibi ego rationem reddam?
id. Aul. 1, 1, 6; id. Trin. 2, 4, 114:rationem referre,
Cic. Verr. 2, 1, 39, § 98:rationem repetere de pecuniis repetundis,
id. Clu. 37, 104: Py. Quanta istaec hominum summa est? Ar. Septem millia. Py. Tantum esse oportet:recte rationem tenes,
Plaut. Mil. 1, 1, 47 et saep.:drachumae, quas de ratione debuisti,
according to the account, id. Trin. 2, 4, 24:grandem (pecuniam) quemadmodum in rationem inducerent, non videbant,
how they should bring it into their accounts, Cic. Verr. 2, 1, 41, § 106.—Plur.: rationes putare argentariam, frumentariam, pabuli causa quae parata sunt;B.rationem vinariam, oleariam, quid venierit, etc.,
Cato, R. R. 2, 5:rationes ad aerarium continuo detuli... quas rationes si cognoris, intelleges, etc.,
Cic. Pis. 25, 61:ut rationes cum publicanis putarent,
id. Att. 4, 11, 1:rationes a colono accepit,
id. Caecin. 32, 94:quid opus est? inquam. Rationes conferatis. Assidunt, subducunt, ad nummum convenit,
id. Att. 5, 21, 12:rationes referre... rationes deferre,
id. Fam. 5, 20, 2:Romani pueri longis rationibus assem Discunt in partes centum diducere,
Hor. A. P. 325 et saep.:A RATIONIBVS,
an accountant, Inscr. Orell. 1494; 2973; 2986; 4173 et saep. (cf. ab).—Transf.1.A list, roll, register (rare):2.cedo rationem carceris, quae diligentissime conficitur, quo quisque die datus in custodiam, quo mortuus, quo necatus sit,
Cic. Verr. 2, 5, 57, § 147:rationes imperii, ab Augusto proponi solitas, sed a Tiberio intermissas, publicavit (sc. Caligula),
Suet. Calig. 16 ( = breviarium) totius imperii, id. Aug. 101 fin.:rationarium imperii,
id. ib. 28.—A sum, number (rare), Plaut. Trin. 2, 4, 11:3.nunc lenonum et scortorum plus est fere Quam olim muscarum est. Ea nimia est ratio,
id. Truc. 1, 1, 49:pro ratione pecuniae liberalius est Brutus tractatus quam Pompeius,
Cic. Att. 6, 3, 5; cf. II. B. 1. c. infra.—A business matter, transaction, business; also, a matter, affair, in gen. (a favorite word of Cicero):b.res rationesque eri Ballionis curo,
Plaut. Ps. 2, 2, 31:res rationesque vestrorum omnium,
id. Am. prol. 4:re ac ratione cum aliquo conjunctus,
Cic. Verr. 2, 2, 70, § 172:de tota illa ratione atque re Gallicana inter se multa communicare,
id. Quint. 4, 15:cum (Druides) in reliquis fere rebus, publicis privatisque rationibus, Graecis utantur litteris,
Caes. B. G. 6, 14 (metaphrast. pragmasi):ratio nummaria,
Cic. Att. 10, 11, 2:aeraria ratio,
id. Quint. 4, 15:ratio domestica... bellica,
id. Off. 1, 22, 76:quod ad popularem rationem attinet,
id. Fam. 1, 2, 4:rationes familiares componere,
Tac. A. 6, 16 fin.:fori judiciique rationem Messala suscepit,
Cic. Rosc. Am. 51, 149; cf.:in explicandis rationibus rerum civilium,
id. Rep. 1, 8, 13:rationes civitatis,
id. ib. 1, 6, 11:quantos aestus habet ratio comitiorum... nihil fallacius ratione tota comitiorum,
id. Mur. 17, 35:propter rationem Gallici belli,
id. Prov. Cons. 8, 19; so id. ib. 8, 14, 35:ad omnem rationem humanitatis,
id. Mur. 31, 66: in hac ratione quid res, quid causa, quid tempus ferat, tu facillime perspicies, id. Fam. 1, 7, 6 fin.:ad eam rationem existimabam satis aptam naturam meam,
id. Att. 9, 11, A, 1.—Pregn.: meae (tuae, etc.) rationes, my ( thy, etc.) interest, my ( thy, etc.) advantage (cf. in Engl. to find one's account in any thing):II.me ad ejus rationes adjungo, quem tu in meis rationibus tibi esse adjungendum putasti,
Cic. Fam. 1, 8, 2; cf.:exemplum meis alienissimum rationibus,
id. Corn. Fragm. 1, 7 B. and K.:consideres, quid tuae rationes postulent,
Sall. C. 44, 5: servitia repudiabat... alienum suis rationibus existimans videri causam civium cum servis fugitivis communicasse, inconsistent with his policy or interests, id. ib. 56, 5:si meas rationes unquam vestrae saluti anteposuissem,
Cic. Red. ad Quir. 1, 1.Trop., a reckoning, account, computation:B.postquam hanc rationem cordi ventrique edidi,
presented this reckoning, Plaut. Aul. 2, 7, 12:itidem hic ut Acheronti ratio accepti scribitur,
i.e. things are taken only, nothing is given back, id. Truc. 4, 2, 36:nomen (comoediae) jam habetis, nunc rationes ceteras Accipite,
an account of the rest, id. Poen. prol. 55; cf.:census quom sum, juratori recte rationem dedi,
id. Trin. 4, 2, 30; so,rationem dare, for the more usual rationem reddere,
Varr. L. L. 6, § 86 Mull.; Cic. Verr. 2, 1, 36, § 92 Zumpt:(argentarii) ratione utuntur,
make a reckoning, settle up, Plaut. Cas. prol. 27:cum eam mecum rationem puto,
go into that calculation, think over the matter, id. ib. 3, 2, 25; cf.:frustra egomet mecum has rationes puto,
Ter. Ad. 2, 1, 54:(Medea et Atreus) inita subductaque ratione nefaria scelera meditantes,
Cic. N. D. 3, 29, 71:quod posteaquam iste cognovit hanc rationem habere coepit,
to make the following calculation, reflection, id. Verr. 2, 5, 39, § 101; cf.: totius rei consilium his rationibus explicavit, ut si, etc.,... si, etc.,... sin, etc., drew the plan of the whole undertaking according to the following calculation, that if, etc., Caes. B. C. 3, 78;and herewith cf.: rationem consilii mei accipite,
id. ib. 3, 86:ut habere rationem possis, quo loco me convenias, etc.,
that you may calculate, Cic. Fam. 3, 6, 6:semper ita vivamus, ut rationem reddendam nobis arbitremur,
id. Verr. 2, 2, 11, § 28; cf.:nihil est, quod minus ferendum sit, quam rationem ab altero vitae reposcere eum, qui non possit suae reddere,
id. Div. in Caecil. 9, 28;and with this cf.: si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent,
will call you to account, Caes. B. G. 5, 30: clarorum virorum atque magnorum non minus otii, quam negotii rationem exstare oportere, an account must be capable of being given, Cato ap. Cic. Planc. 27, 66:tam otii quam negotii rationem reddere majores censuisse,
Col. 11 fin.: eam condicionem esse imperandi, ut non aliter ratio constet, quam si uni reddatur, that the account is not correct unless, etc., Tac. A. 1, 6 fin.:mirum est quam singulis diebus in urbe ratio aut constet aut constare videatur,
Plin. Ep. 1, 9, 1; 1, 5, 16 et saep.; cf. Just. praef. 5.—Transf.1.Relation, reference, respect to a thing:b.(agricolae) habent rationem cum terra, quae nunquam recusat imperium,
have an account, have to do, have dealings with the earth, Cic. Sen. 15, 51; cf.:ubi ratio cum Orco habetur,
Varr. R. R. 1, 4, 3;for which: ubi sit cum Orco ratio ponenda,
Col. 1, 3, 2:cum omnibus Musis rationem habere cogito,
Cic. Att. 2, 5, 2:cum hac (muliere) aliquid adulescentem hominem habuisse rationis,
id. Cael. 20, 50; cf. id. Verr. 2, 2, 77, § 190. omnes, quibuscum ratio huic aut est aut fuit, assunt, defendunt, id. Quint. 23, 75; cf.. quae ratio tibi cum eo intercesserat?
id. Rosc. Com. 14, 41:pacis vero quae potest esse cum eo ratio, in quo est incredibilis crudelitas, fides nulla?
id. Phil. 4, 6, 14:quod si habenda cum M. Antonii latrocinio pacis ratio fuit, etc.,
id. ib. 12, 7, 17:fontes ad nostrorum annalium rationem veteres, ad ipsorum sane recentes,
in respect to our annals, id. Brut. 13, 49.—Pregn., a respect, regard, concern, consideration, care for a thing (usu. in the connection habere and ducere alicujus rei rationem): ad hanc rationem quoniam maximam vim natura habet, fortuna proximam: utriusque omnino habenda ratio est in deligendo genere vitae, Cic. Off. 1, 33, 120:c.quorum (civium Romanorum) nobis pro vestra sapientia, Quirites, habenda est ratio diligenter,
id. Imp. Pomp. 7, 17:(deos) piorum et impiorum habere rationem,
id. Leg. 2, 7, 15:cujus absentis rationem haberi proximis comitiis populus jussisset,
Caes. B. C. 1, 9; so,absentis,
id. ib. 1, 32; 3, 82 fin.:sauciorum et aegrorum habita ratione,
id. ib. 3, 75:moneret, frumenti rationem esse habendam,
Hirt. B. G. 8, 34;so (al. frumentandi), rationem habere,
Caes. B. G. 7, 75 Oud.; cf. id. ib. 7, 71:alicujus vel dignitatis vel commodi rationem non habere,
Cic. de Or. 2, 4, 17: ut summae rei publicae rationem habeamus, Pompeius ap. Cic. Att. 8, 12, c, 3:alicujus salutis rationem habere,
i. e. to regard, care for, be concerned about, Caes. B. G. 7, 71; so id. B. C. 1, 20:turpissimae fugae rationem habere,
id. ib. 2, 31:ut in ceteris habenda ratio non sui solum sed etiam aliorum, sic, etc.,
Cic. Off. 1, 39, 139:proinde habeat rationem posteritatis et periculi sui,
Caes. B. C. 1, 13:habere nunc se rationem officii pro beneficiis Caesaris,
id. B. G. 5, 27:non ullius rationem sui commodi ducit,
Cic. Rosc. Am. 44, 128:cum hujusce periculi tum ceterorum quoque officiorum et amicitiarum ratio,
id. Clu. 42, 117:omnis hac in re habenda ratio et diligentia est, ut, etc.,
id. Lael. 24, 89; cf.:didici ex tuis litteris, te omnibus in rebus habuisse rationem, ut mihi consuleres,
id. Fam. 3, 5, 1:habeo rationem, quid a populo Romano acceperim,
bring into consideration, consider, id. Verr. 2, 5, 14, § 36:ut habere rationem possis, quo loco me salva lege Cornelia convenias, ego veni, etc.,
id. Fam. 3, 6, 6:neque illud rationis habuisti, eam provinciam ad summam stultitiam nequitiamque venisse,
id. Verr. 2, 5, 15, § 38; cf.:hoc rationis habebant, facere eos nullo modo posse, ut, etc.,
id. ib. 2, 2, 29, e70.—Relation to a thing, i. e.(α).Subject., course, conduct, procedure, mode, manner, method, fashion, plan, etc. (cf. consilium):(β).nunc sic rationem incipissam, hanc instituam astutiam, ut, etc.,
Plaut. Mil. 2, 2, 82; cf. id. ib. 3, 1, 175 sqq.:ubi cenas hodic, si hanc rationem instituis?
Plaut. Stich. 3, 1, 26; id. Truc. 1, 1, 3:tua ratio est, ut secundum binos ludos mihi respondere incipias: mea, ut ante primos ludos comperendinem. Ita fiet, ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium,
Cic. Verr. 1, 11, 34; cf.:ratio viaque defensionis,
id. Verr. 2, 5, 1, § 4:itaque in praesentia Pompeii insequendi rationem omittit,
Caes. B. C. 1, 30:mea autem ratio in dicendo haec esse solet, ut, etc.,
Cic. de Or. 2, 72, 292:haec in philosophia ratio contra omnia disserendi,
id. N. D. 1, 5, 11:dicendi,
id. Or. 32, 114; id. de Or. 3, 15, 56; cf.:aliquot ante annis inita ratio est, ut, etc.,
id. Rep. 2, 36, 61:ut, quo primum occurreretur, vix ratio iniri possit,
Caes. B. G. 7, 24:quia reponendarum (tegularum) nemo artifex inire rationem potuerit,
Liv. 42, 3 fin. —In plur.:hoc aditu laudis non mea me voluntas sed meae vitae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt,
plan of life, Cic. Imp. Pomp. 1, 1:de rationibus rerum publicarum aut constituendarum aut tuendarum,
id. Rep. 1, 6, 11.—Object., relation, condition, nature, kind, sort, fashion, way, etc. (cf. modus):(γ).sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant,
Caes. B. G. 2, 19; cf.:ut rei militaris ratio atque ordo postulabat,
id. ib. 2, 22; so,rei militaris,
id. ib. 4, 23:ratio atque usus belli,
the art and practice of war, id. ib. 4, 1; id. B. C. 1, 76 fin.; 2, 18; 3, 17 et saep. al.; cf.:novae rationes bellandi,
id. ib. 3, 50:ratio equestris proelii,
id. B. G. 5, 16:quorum operum haec erat ratio, etc.,
id. B. C. 1, 25; cf.: rationem pontis hanc instituit;tigna bina, etc.,
id. B. G. 4, 17:serpit per omnium vitas amicitia, nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui,
Cic. Lael. 23, 87; cf.:ita ratio comparata est vitae naturaeque nostrae, ut, etc.,
id. ib. 27, 101; id. Ac. 2, 43, 132:civitas (Platonis) non quae possit esse, sed in qua ratio rerum civilium perspici posset,
id. Rep. 2, 30, 52 init.; cf.:reliqui disseruerunt de generibus et de rationibus civitatum,
id. ib. 2, 11, 22;1, 8, 13: quam creberrimis litteris faciam ut tibi nota sit omnis ratio dierum atque itinerum meorum,
id. Fam. 3, 5, 4: quoniam eadem est ratio juris in utroque, id. Rep. 3, 12, 21; cf.:haec eadem ratio est in summa totius Galliae,
Caes. B. G. 6, 11 fin.:ab nostris eadem ratione, qua pridie, resistitur,
id. ib. 5, 40; id. B. C. 3, 100; cf. id. ib. 3, 101:docet, longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea sit gestum,
id. B. G. 7, 14:hoc si Romae fieri posset, certe aliqua ratione expugnasset iste,
Cic. Verr. 2, 2, 52, ee130:quid refert, qua me ratione cogatis?
id. Lael. 8, 26:quod fuit illis conandum atque omni ratione efficiendum,
Caes. B. C. 1, 65 fin.; 1, 67 fin.:simili ratione Pompeius in suis castris consedit,
id. ib. 3, 76:auxilium ferri nulla ratione poterat,
id. ib. 1, 70:nec quibus rationibus superare possent, sed quem ad modum uti victoria deberent, cogitabant,
id. ib. 3, 83 fin.; 3, 58; 3, 18 fin. et saep.—With gen. of a subst. in circumlocution for the subst. itself (v. Zumpt, Gram. §2.678): vereor ne oratio mea aliena ab judiciorum ratione esse videatur,
Cic. Verr. 2, 4, 49, ee109:multa autem propter rationem brevitatis praetermittenda,
id. ib. 2, 1, 40, ee103: quantas perturbationes et quantos aestus habet ratio comitiorum?
id. Mur. 17, 35:nihil fallacius ratione tota comitiorum,
id. ib. 17, 36:praedicere tempestatum rationem et praedonum,
id. ib. 2, 4:tota ratio talium largitionum genere vitiosa est,
id. Off. 2, 17, 60.—Pregn., that faculty of the mind which forms the basis of computation and calculation, and hence of mental action in general, i. e. judgment, understanding, reason: duplex est vis animorum atque natura: una pars in appetitu posita est, quae est hormê Graece, quae hominem huc et illuc rapit;b.altera in ratione, quae docet et explanat, quid faciendum, quid fugiendum sit. Ita fit, ut ratio praesit, appetitus obtemperet,
Cic. Off. 1, 28, 101:homo, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque progressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adjungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem concilia homini et ad orationis et ad vitae societatem, etc.,
id. ib. 1, 4, 11 sq.:haud scio, an melius fuerit, humano generi motum istum celerem cogitationis, acumen, sollertiam, quam rationem vocamus, non dari omnino quam tam munifice et tam large dari, etc.,
id. N. D. 2, 27, 69:lex est ratio summa, insita in natura, quae jubet ea, quae facienda sunt, prohibetque contraria. Eadem ratio, cum est in hominis mente confirmata et confecta, lex est,
id. Leg. 1, 6, 18:ut, quos ratio non posset, eos ad officium religio duceret,
id. N. D. 1, 42, 118:mens et ratio et consilium in senibus est,
id. Sen. 19, 67; cf. Liv. 28, 28:si pudor quaeritur, si probitas, si fides, Mancinus haec attulit, si ratio, consilium, prudentia, Pompeius antistat,
Cic. Rep. 3, 18, 28; cf. id. Quint. 16, 53; and:si ratio et prudentia curas aufert,
Hor. Ep. 1, 11, 25:quibus in rebus temeritas et casus, non ratio nec consilium valet,
Cic. Div. 2, 41, 85; cf.:illa de urbis situ revoces ad rationem quae a Romulo casu aut necessitate facta sunt,
id. Rep. 2, 11, 22; and:moneo ut agentem te ratio ducat, non fortuna,
Liv. 22, 39 fin.: mulier abundat audacia;consilio et ratione deficitur,
Cic. Clu. 65, 184:Ariovistum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros locus fuisset, etc.,
Caes. B. G. 1, 40: arma amens capio;nec sat rationis in armis,
Verg. A. 2, 314:rationis egens,
id. ib. 8, 299 et saep.:iracundia dissidens a ratione,
Cic. Rep. 1, 38, 60:majora quam hominum ratio consequi possit,
id. ib. 1, 10, 15:quantum ratione provideri poterat,
Caes. B. G. 7, 16 fin.:quantumque in ratione esset, exploratum habuit,
Hirt. B. G. 8, 6 init.:nec majore ratione bellum administrari posse,
Caes. B. C. 7, 21:minari divisoribus ratio non erat,
it was not reasonable, was contrary to reason, Cic. Verr. 1, 9, 24; so, nulla ratio est, with an objectclause, id. Caecin. 5, 15; so,too, minime rationis est,
Col. 3, 5, 3; cf. with dat.:Vitellianus exercitus, cui acquiescere Cremonae ratio fuit,
which, as reason dictated, ought to have rested at Cremona, Tac. H. 3, 22:quod domi te inclusisti, ratione fecisti,
reasonably, sensibly, judiciously, Cic. Att. 12, [p. 1527] 14, 3.—The reasonable cause of a thing, a ground, motive, reason:(β).ratio est causa, quae demonstrat, verum esse id, quod intendimus, brevi subjectione. Rationis confirmatio est ea, quae pluribus argumentis corroborat breviter expositam rationem,
Auct. Her. 2, 18, 28:quid tandem habuit argumenti aut rationis res, quamobrem, etc.,
Cic. Verr. 2, 2, 47, § 115; cf.:nostra confirmare argumentis ac rationibus: deinde contraria refutare,
id. de Or. 2, 19, 80:noverit orator argumentorum et rationum locos,
id. Or. 14, 44 (v. also argumentum):si mei consilii causam rationemque cognoverit,
id. Div. in Caecil. 1, 1; cf.:ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod, etc.,
Caes. B. G. 2, 10 fin.:quam habet rationem, non quaero aequitatis, sed ipsius improbitatis atque impudentiae?... facti, si non bonam, at aliquam rationem afferre,
Cic. Verr. 2, 3, 85, e196; cf.:deinde nihil rationis affert, quamobrem, etc.,
id. Caecin. 33, 96:non deest hoc loco copia rationum, quibus docere velitis, humanas esse formas deorum: primum quod, etc.... deinde quod, etc.... tertiam rationem affertis, quod, etc.,
id. N. D. 1, 27, 76:et quidem, cur sic opinetur, rationem subicit,
id. Div. 2, 50, 104:idcirco minus existimo te nihil nisi summa ratione fecisse,
id. Att. 8, 11, D, §5: nunc non modo agendi rationem nullam habeo, sed ne cogitandi quidem,
id. Fam. 4, 13, 3:rationes in ea disputatione a te collectae vetabant me rei publicae penitus diffidere,
id. Fam. 5, 13, 3; cf. id. Ac. 2, 36, 116:rationibus conquisitis de voluptate et dolore disputandum putant,
id. Fin. 1, 9, 31; cf.:quod cum disputando rationibusque docuisset,
id. Rep. 1, 16, 25:his rationibus tam certis tamque illustribus opponuntur ab his, qui contra disputant primum labores, etc.,
id. ib. 1, 3, 4 et saep.:num parva causa aut prava ratio est?
reason, excuse, Ter. Eun. 3, 5, 27.—In rhet., a showing cause, argument, reasoning in support of a proposition:c.ratio est, quae continet causam, quae si sublata sit, nihil in causa controversiae relinquatur, hoc modo: Orestes si accusetur matricidii, nisi hoc dicat, Jure feci, illa enim patrem meum occiderat, non habet defensionem,
Cic. Inv. 1, 13, 18:ad propositum subjecta ratio, et item in distributis supposita ratio,
id. de Or. 3, 54, 207; cf. Quint. 3, 11, 4; 5, 14, 1; 16; 7, 8, 3.—Reasonableness, reason, propriety, law, rule, order, conformity, etc.:d.in omnibus, quae ratione docentur et via, primum constituendum est, quid quidque sit, etc.,
in a reasonable, regular manner, Cic. Or. 33, 116; cf.:ut ratione et via procedat oratio,
id. Fin. 1, 9, 29:modo et ratione aliquid facere (along with recte atque ordine facere),
id. Quint. 7, 28; cf.:quae res Nec modum habet neque consilium, ratione modoque Tractari non vult,
Hor. S. 2, 3, 266:nihil est, quod ratione et numero moveri possit sine consilio,
Cic. N. D. 2, 16, 43:intervallis imparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis,
divided proportionally by rule, id. Rep. 6, 18, 18; cf.:ex summis et infimis et mediis interjectis ordinibus ut sonis moderata ratione civitas concinit,
in symmetrical proportion, id. ib. 2, 42, 69:in quo defuit fortasse ratio, sed tamen vincit ipsa rerum publicarum natura saepe rationem,
order, system, id. ib. 2, 33, 57;5, 5, 7: declinatio si cum ratione fiet,
reasonably, id. Tusc. 4, 6, 13:ratio et distributio,
a reasonable division, Q. Cic. Pet. Cons. 1, 1.—A theory, doctrine, or system based upon reason; science, and (less freq.), subject., knowledge:e.erat enim tunc haec nova et ignota ratio, solem lunae oppositum solere deficere,
Cic. Rep. 1, 16, 25; cf.:nova et a nobis inventa ratio,
id. ib. 1, 8, 13;2, 39, 66: si animum contulisti in istam rationem et quasi artem,
id. ib. 1, 23, 37; cf.:omnes tacito quodam sensu sine ulla arte aut ratione, quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava dijudicant,
id. de Or. 3, 50, 195; id. Brut. 74, 258:continet enim totam hanc quaestionem ea ratio, quae est de natura deorum,
id. Div. 1, 51, 117:Epicuri ratio, quae plerisque notissima est,
doctrine, system, philosophy, id. Fin. 1, 5, 13; cf.:Stoicorum ratio disciplinaque,
id. Off. 3, 4, 20:Cynicorum ratio,
id. ib. 1, 41, 148; so id. Fin. 3, 20, 68: ratio vivendi... ratio civilis et disciplina populorum, the art of living... statesmanship, id. Rep. 3, 3, 4; cf.:etiamsi cui videbitur illa in optimis studiis et artibus quieta vitae ratio beatior, haec civilis laudabilior est certe et illustrior,
id. ib. 3, 3, 4:improba navigii ratio tum caeca jacebat,
Lucr. 5, 1004: saltationis ac musicae rationis studiosi, Col. prooem. e3 al.—Subject., knowledge:si qua (est in me) exercitatio dicendi aut si hujus rei ratio aliqua, ab optimarum artium studiis ac disciplina profecta,
Cic. Arch. 1, 1.—A view or opinion resting upon reasonable grounds:f.mea sic est ratio,
Ter. Ad. 1, 1, 43; cf.:inventus est nemo, cujus non haec et sententia esset et oratio, non esse metuendum, etc.... Haec cum omnes sentirent et cum in eam rationem pro suo quisque sensu ac dolore loqueretur,
Cic. Verr. 2, 1, 27, § 68 sq.; and with this cf. id. Att. 1, 11, 1:cujus ratio etsi non valuit,
Nep. Milt. 3, 6 (just before: hujus cum sententiam plurimi essent secuti).—In philos. lang., a production of proof, argumentation, reasoning: (Epicurus) tollit definitiones; nihil de dividendo ac partiendo docet;non, quo modo efficiatur concludaturque ratio, tradit,
Cic. Fin. 1, 7, 22; cf. id. Div. 2, 10, 25; id. de Or. 2, 38, 158:ratio ipsa coget, et ex aeternitate quaedam esse vera et ea non esse nexa causis aeternis, etc.,
id. Fat. 16, 38; cf.:ergo, ubi tyrannus est, ibi non vitiosam ut heri dicebam, sed, ut nunc ratio cogit, dicendum est, plane nullam esse rem publicam,
id. Rep. 3, 31, 43. -
22 sinus
1.sĭnus, ūs, m.I.In gen., a bent surface (raised or depressed), a curve, fold, a hollow, etc. (so mostly poet. and in postAug. prose): draco... conficiens sinus e corpore flexos, folds, coils, Cic. poët. N. D. 2, 42, 106; so Ov. M. 15, 689; 15, 721:II.sinu ex togā facto,
Liv. 21, 18 fin. —Of the bag of a fishing-net:quando abiit rete pessum, tum adducit sinum (piscator),
Plaut. Truc. 1, 1, 15; so Juv. 4, 41;and of a hunter's net,
Mart. 13, 100; Grat. Cyn. 29;also of a spider's web,
Plin. 11, 24, 28, § 82.—Of the bend or belly of a sail swollen by the wind:velorum plenos subtrahis ipse sinus,
Prop. 3, 9 (4, 8), 30;and so with or without velum,
Tib. 1, 3, 38; Verg. A. 3, 455; 5, 831; Ov. A. A. 3, 500; Luc. 6, 472; Sil. 7, 242; Quint. 10, 7, 23; 12, 10, 37 al.—Of hair, a curl, ringlet:ut fieret torto flexilis orbe sinus,
Ov. Am. 1, 14, 26; id. A. A. 3, 148.— Of the curve of a reaping-hook:falcis ea pars, quae flectitur, sinus nominatur,
Col. 4, 25, 1 sq. —Of bones, a sinus:umeri,
Cels. 8, 1 med.; cf.ulceris,
id. 7, 2 med.:suppurationis ferro recisae,
Col. 6, 11, 1; Veg. 4, 9, 3.—In partic.A.The hanging fold of the upper part of the toga, about the breast, the bosom of a garment; also the bosom of a person; sometimes also the lap (= gremium, the predom. class. signif.; esp. freq. in a trop. sense).1.Lit.:b.est aliquid in amictu: quod ipsum aliquatenus temporum condicione mutatum est. Nam veteribus nulli sinus, perquam breves post illos fuerunt,
Quint. 11, 3, 137; cf.decentissimus,
id. 11, 3, 140 sq.:(Caesar moriens) sinistrā manu sinum ad ima crura deduxit, quo honestius caderet,
Suet. Caes. 82 (for which, of the same:togam manu demisit,
Val. Max. 4, 5, 6); Tib. 1, 6, 18:praetextae sinus,
Suet. Vesp. 5:ne admissum quidem quemquam senatorum nisi solum et praetentato sinu,
id. Aug. 35:ut conchas legerent galeasque et sinus replerent,
id. Calig. 46:cedo mihi ex ipsius sinu litteras Syracusanorum,
Cic. Verr. 2, 5, 57, § 147:aurum in sinu ejus invenerunt,
Quint. 7, 1, 30:paternos In sinu ferens deos,
Hor. C. 2, 18, 27:nuda genu, nodoque sinus collecta fluentis,
Verg. A. 1, 320:et fluit effuso cui toga laxa sinu,
Tib. 1, 6, 14; cf.:micat igneus ostro, Undantemque sinum nodis irrugat Iberis,
Stat. Th. 4, 265:ad haec, quae a fortunā sparguntur, sinum expandit,
eagerly embraces, grasps, Sen. Ep. 74, 6:aliquid velut magnum bonum intra sinum continere,
id. Vit. Beat. 23, 3; cf.:sinum subducere alicui rei,
to reject, id. Thyest. 430.—Prov.:sinu laxo (i. e. soluto) ferre aliquid,
i. e. to be careless about a thing, Hor. S. 2, 3, 172. —Transf.(α).The purse, money, which was carried in the bosom of the toga (cf. supra, the passage, Quint. 7, 1, 30, and v. crumena; poet. and in post-Aug. prose):(β).semper amatorum ponderat illa sinus,
Prop. 2, 16 (3, 8), 12:quo pretium condat, non habet ille sinum,
Ov. Am. 1, 10, 18:aere sinus plenos urbe reportare, Col. poët. 10, 310: plurium sinum ac domum inplere,
Sen. Ben. 6, 43, 1:qui etiam condemnationes in sinum vertisse dicuntur... praedam omnem in sinum contulit,
into his purse, Lampr. Commod. 14 fin.:avaritiae,
Juv. 1, 88.—Hence, M. Scaurus Marianis sodaliciis rapinarum provincialium sinus, the pocketer, i. e. the receiver, Plin. 36, 15, 24, § 116; cf. Tac. H. 2, 92 fin.; 4, 14.—Poet., a garment, in gen.:(γ).Tyrio prodeat apta sinu,
Tib. 1, 9, 72; 1, 6, 18:auratus,
Ov. F. 2, 310:purpureus,
id. ib. 5, 28:regalis,
id. H. 13, 36; 5, 71; Stat. S. 2, 1, 133.—The bosom of a person:2.manum in sinum alicui Inserere,
Ter. Heaut. 3, 3, 2:gelu rigentem colubram sinu fovit,
Phaedr. 4, 17, 3:opposuit sinum Antonius stricto ferro,
Tac. H. 3, 10:scortum in sinu consulis recubans,
Liv. 39, 43:tangitur, et tacto concipit illa sinu, i. e. utero,
Ov. F. 5, 256:usque metu micuere sinus, dum, etc.,
id. H. 1, 45:horum in sinum omnia congerebant,
Plin. Pan. 45.—Trop.a.The bosom, as in most other languages, for love, protection, asylum, etc. (usu. in the phrases in sinu esse, habere, etc.;b.syn. gremium): hic non amandus? hiccine non gestandus in sinu est?
Ter. Ad. 4, 5, 75:iste vero sit in sinu semper et complexu meo,
Cic. Fam. 14, 4, 3; cf.:postremum genus proprium est Catilinae, de ejus delectu, immo vero de complexu ejus ac sinu,
id. Cat. 2, 10, 22:suo sinu complexuque aliquem recipere,
id. Phil. 13, 4, 9; so (with complexus) id. ib. 2, 25, 61:(Pompeius), mihi crede, in sinu est,
is very dear to me, id. Q. Fr. 2, 13, 1:Bibulum noli dimittere e sinu tuo,
from your intimacy, id. ad Brut. 1, 7, 2:praesertim si in amici sinu defieas,
on the bosom, Plin. Ep. 8, 16, 5:in hujus sinu indulgentiāque educatus,
Tac. Agr. 4; so id. Or. 28; cf.: etsi commotus ingenio, simulationum tamen falsa in sinu avi perdidicerat, i. e. under the care or tuition, id. A. 6, 45 fin.:confugit in sinum tuum concussa respublica,
i. e. into your arms, Plin. Pan. 6, 3; id. Ep. 8, 12, 1:optatum negotium sibi in sinum delatum esse dicebat,
committed to his guardianship, care, Cic. Verr. 2, 1, 50, § 131; cf. Plin. Pan. 45, 2:respublica in Vespasiani sinum cessisset,
Tac. H. 3, 69; 3, 19; Dig. 22, 3, 27:sinum praebere tam alte cadenti,
protection, Sen. Ira, 3, 23, 6.—The interior, the inmost part of a thing:c.alii intra moenia atque in sinu urbis sunt hostes,
in the midst, in the heart of the city, Sall. C. 52, 35:in urbe ac sinu cavendum hostem,
Tac. H. 3, 38; Sil. 4, 34; 6, 652; Claud. Eutr. 2, 575:ut (hostis) fronte simul et sinu exciperetur,
in the centre, Tac. A. 13, 40:in intimo sinu pacis,
i. e. in the midst of a profound peace, Plin. Pan. 56, 4.—In sinu alicujus, in the power or possession of (postAug. and rare):d.opes Cremonensium in sinu praefectorum fore,
Tac. H. 3, 19:omnem fortunam in sinu meo habui,
Dig. 22, 3, 27.—A hiding-place, place of concealment: ut in sinu gaudeant, gloriose loqui desinunt, qs. in their bosoms (or, as we say, in their sleeve), i. e. in secret, Cic. Tusc. 3, 21, 51;e.so of secret joy,
Tib. 4, 13, 8:in tacito cohibe gaudia clausa sinu,
Prop. 2, 25 (3, 20), 30; Sen. Ep. 105, 3; cf.also: plaudere in sinum,
Tert. Pudic. 6: suum potius cubiculum ac sinum offerre contegendis quae, etc., the secrecy or concealment of her bed-chamber, Tac. A. 13, 13:abditis pecuniis per occultos aut ambitiosos sinus,
i. e. in hidingplaces offered by obscurity or by high rank, id. H. 2, 92.—Sinus Abrahae, the place of the spirits of the just (eccl. Lat.):B.sinum Abrahae, regionem non caelestem, sublimiorem tamen Inferis,
Tert. adv. Marc. 4, 34. —A bay, bight, gulf:2.ut primum ex alto sinus ab litore ad urbem inflectitur,
Cic. Verr. 2, 5, 12, § 30; cf.:portus infusi in sinus oppidi,
id. Rep. 3, 31, 43; 1, 3, 5; id. Imp. Pomp. 11, 31; id. Verr. 2, 5, 56, § 145; id. Att. 16, 6, 1; * Caes. B. C. 2, 32; Sall. J. 78, 2; Liv. 8, 24; Plin. 2, 43, 44, § 114 (Jahn, nivibus); Suet. Aug. 98; id. Tib. 16; Verg. A. 1, 243; 6, 132; Hor. C. 1, 33, 16; id. Epod. 10, 19.—Transf.(α).The land lying on a gulf, a point of land that helps to form it (perh. not ante-Aug.):(β).segetibus in sinu Aenianum vastatis,
Liv. 28, 5 Drak.:jam in sinum Maliacum venerat (with an army),
id. 37, 6; Tac. A. 14, 9; id. H. 3, 66; id. Agr. 23; Plin. 6, 8, 8, § 23; Just. [p. 1710] 2, 4, 26; 24, 4, 3.—A curve or fold in land, a basin, hollow, valley:2.Arpini terra campestri agro in ingentem sinum consedit,
Liv. 30, 2, 12:subito dehiscit terra, et immenso sinu laxata patuit,
Sen. Oedip. 582; id. Herc. Fur. 679; Plin. 2, 44, 44, § 115:jugum montis velut sinu quodam flexuque curvatum,
Curt. 3, 4, 6:montium,
id. 3, 9, 12.sīnus, i, m., v. sinum. -
23 sub
sŭb (on the form sus from subs v. infra, III.), prep. with acc. and abl. [perh. for es-ub, ens-ub, = ens (eis) and hupo; Sanscr. upa; cf. Curt. Gr. Etym. p. 290], under.I.With abl., to point out the object under which a thing is situated or takes place (Gr. hupo, with dat. or gen.), under, below, beneath, underneath.A.Of space:2.si essent, qui sub terrā semper habitavissent... nec tamen exissent umquam supra terram,
Cic. N. D. 2, 37, 95; Plaut. Capt. 3, 5, 72:sub aquā,
id. Cas. 2, 6, 28:sub vestimentis,
id. Ep. 2, 2, 32; Liv. 1, 58; cf.: saepe est sub palliolo sordido sapientia, Caecil. ap. Cic. Tusc. 3, 23, 56:ingenium ingens Inculto latet hoc sub corpore,
Hor. S. 1, 3, 34:sub pellibus hiemare,
Caes. B. C. 3, 13, 5; cf. Liv. 23, 18, 15:manet sub Jove frigido Venator,
Hor. C. 1, 1, 25:sub divo moreris,
id. ib. 2, 3, 23:vitam sub divo agat,
id. ib. 3, 2, 5 (v. divus, II.):sub terrā vivi demissi sunt,
Liv. 22, 57:sub hoc jugo dictator Aequos misit,
id. 3, 28, 11:pone (me) sub curru nimium propinqui Solis,
Hor. C. 1, 22, 21 et saep.— Trop.:non parvum sub hoc verbo furtum latet,
Cic. Agr. 3, 3, 12.—Transf., of lofty objects, at the foot of which, or in whose immediate neighborhood, any thing is situated, under, below, beneath, at the foot of, at, by, near, before:B.sub monte consedit,
Caes. B. G. 1, 48; so,sub monte considere,
id. ib. 1, 21:sub colle constituere,
id. ib. 7, 49:sub montis radicibus esse,
id. ib. 7, 36 al.:sub ipsis Numantiae moenibus,
Cic. Rep. 1, 11, 17:est ager sub urbe,
Plaut. Trin. 2, 4, 107; so,sub urbe,
Ter. Ad. 5, 8, 26; Varr. R. R. 1, 50, 2; Hor. C. 3, 19, 4:sub Veteribus,
Plaut. Curc. 4, 1, 19:sub Novis,
Cic. de Or. 2, 66, 266 Orell. N. cr.; id. Ac. 2, 22, 70 Goer. N. cr.; cf. Varr. L. L. 6, § 59 Müll.:sub basilicā,
Plaut. Curc. 4, 1, 11 et saep.— Trop.:sub oculis domini suam probare operam studebant,
Caes. B. C. 1, 57 fin.:omnia sub oculis erant,
Liv. 4, 28; cf. Vell. 2, 21, 3:classem sub ipso ore urbis incendit,
Flor. 2, 15.—Of time, in, within, during, at, by:C.ne sub ipsā profectione milites oppidum irrumperent,
Caes. B. C. 1, 27:sub decessu suo,
Hirt. B. G. 8, 49:sub luce,
Ov. M. 1, 494; Hor. A. P. 363; Liv. 25, 24:sub eodem tempore,
Ov. F. 5, 491:sub somno,
Cels. 3, 18 med. al.—In other relations, where existence under or in the immediate vicinity of any thing may be conceived.1.Under, in rank or order; hence, next to, immediately after: Euryalumque Helymus sequitur;2.quo deinde sub ipso Ecce volat calcemque terit jam calce Diores,
Verg. A. 5, 322.—In gen., of subjection, domination, stipulation, influence, effect, reason, etc., under, beneath, with:3.omnes ordine sub signis ducam legiones meas,
under my standards, Plaut. Ps. 2, 4, 71: sub armis vitam cernere, Enn. ap. Varr. L. L. 6, § 81 Müll. (Trag. v. 297 Vahl.); so,sub armis,
Caes. B. C. 1, 41; 1, 42:sub sarcinis,
id. B. G. 2, 17; 3, 24:sub onere,
id. B. C. 1, 66 et saep.—Trop., under, subject to, in the power of; during, in the time of, upon, etc.:II.sub Veneris regno vapulo, non sub Jovis,
Plaut. Ps. 1, 1, 13:sub regno esse,
Cic. Rep. 1, 38, 60:sub imperio alicujus esse,
Ter. Heaut. 2, 2, 4:sub dicione atque imperio alicujus esse,
Caes. B. G. 1, 31; Auct. B. Alex. 66, 6; Sall. J. 13, 1; Nep. Con. 4, 4; id. Eum. 7, 1; cf.:sub Corbulone Armenios pellere,
Tac. H. 3, 24: sub manu alicujus esse, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 23, 2;sub rege,
Cic. Rep. 2, 23, 43; Hor. C. 3, 5, 9:sub Hannibale,
Liv. 25, 40:sub dominā meretrice,
Hor. Ep. 1, 2, 25:sub nutrice,
id. ib. 2, 1, 99:sub judice lis est,
id. A. P. 78:praecipua sub Domitiano miseriarum pars erat,
during the reign of, Tac. Agr. 45:scripsit sub Nerone novissimis annis,
Plin. Ep. 3, 5, 5:gnarus sub Nerone temporum,
Tac. Agr. 6; Suet. Tit. 8 et saep.:sub vulnere,
from the effects of the wound, Ov. M. 5, 62; cf.:sub judice,
under, id. ib. 13, 190:nullo sub indice,
forced by no betrayer, id. ib. 13, 34.—So in certain phrases where the simple abl. is more freq.:sub pacto abolitionis dominationem deponere,
Quint. 9, 2, 97:sub condicione,
Liv. 6, 40, 8 Weissenb. ad loc.:sub condicionibus,
id. 21, 12, 4:sub eā condicione, ne cui fidem meam obstringam,
Plin. Ep. 4, 13, 11:sub eā condicione, si esset, etc.,
id. ib. 8, 18, 4; so,sub condicione, ut (ne, si, etc.),
Suet. Tib. 44; 13; id. Caes. 68; id. Claud. 24; id. Vit. 6:sub specie (= specie, or per speciem): sub specie infidae pacis quieti,
Liv. 9, 45, 5; 36, 7, 12; 44, 24, 4:sub tutelae specie,
Curt. 10, 6, 21; Sen. Ben. 1, 4, 2; cf.:sub nomine pacis bellum latet,
Cic. Phil. 12, 7, 17:sub alienis auspiciis rem gerere,
Val. Max. 3, 2, 6:sub lege, ne,
Suet. Aug. 21:sub exceptione, si,
id. Caes. 78:sub poenā mortis,
id. Calig. 48:servitutis,
id. Tib. 36 et saep.:sub frigido sudore mori,
Cels. 5, 26, 31 fin. —With acc., to point out the object under which a thing comes, goes, extends, etc. (Gr. hupo, with acc.), under, below, beneath.A.Of space, usually with verbs of motion:2.et datores et factores omnes subdam sub solum,
Plaut. Curc. 2, 3, 18:manum sub vestimenta deferre,
id. Bacch. 3, 3, 78:cum tota se luna sub orbem solis subjecisset,
Cic. Rep. 1, 16, 25:exercitum sub jugum mittere,
Caes. B. G. 1, 7; 1, 12; Sall. J. 38, 9 Dietsch ad loc.:sub furcam ire,
Hor. S. 2, 7, 66:sub divum rapere,
id. C. 1, 18, 13:sub terras ire,
Verg. A. 4, 654. — Trop.:sub judicium sapientis et delectum cadunt,
Cic. Fin. 3, 18, 61:quae sub sensus subjecta sunt,
id. Ac. 2, 23, 74:quod sub aurium mensuram aliquam cadat,
id. Or. 20, 67:columbae Ipsa sub ora viri venere,
Verg. A. 6, 191:quod sub oculos venit,
Sen. Ben. 1, 5, 6.—Rarely with verb of rest:quidquid sub Noton et Borean hominum sumus,
Luc. 7, 364.—Transf. (cf. supra, I. A. 2.), of lofty objects, to the foot of which, or into whose immediate neighborhood, any thing comes, or near to which it extends, under, below, beneath, to, near to, close to, up to, towards, etc.:B.sub montem succedunt milites,
Caes. B. C. 1, 45:sub ipsum murum fons aquae prorumpebat,
Hirt. B. G. 8, 41:missi sunt sub muros,
Liv. 44, 45:Judaei sub ipsos muros struxere aciem,
Tac. H. 5, 11; 3, 21:aedes suas detulit sub Veliam,
Cic. Rep. 2, 31, 54:arat finem sub utrumque colonus,
Hor. S. 2, 1, 35:jactatus amnis Ostia sub Tusci,
id. ib. 2, 2, 33:(hostem) mediam ferit ense sub alvum,
Ov. M. 12, 389:sub orientem secutus Armenios,
Flor. 3, 5.—Of time, denoting a close approximation.1.Before, towards, about, shortly before, up to, until:2.Pompeius sub noctem naves solvit,
Caes. B. C. 1, 28; so,sub noctem,
Verg. A. 1, 662; Hor. C. 1, 9, 19; id. S. 2, 1, 9; 2, 7, 109; id. Ep. 2, 2, 169:sub vesperum,
Caes. B. G. 2, 33; id. B. C. 1, 42:sub lucem,
id. B. G. 7, 83; Verg. G. 1, 445:sub lumina prima,
Hor. S. 2, 7, 33:sub tempus edendi,
id. Ep. 1, 16, 22:sub dies festos,
Cic. Q. Fr. 2, 1, 1:sub galli cantum,
Hor. S. 1, 1, 10:usque sub extremum brumae intractabilis imbrem,
Verg. G. 1, 211:simulacra Visa sub obscurum noctis,
id. ib. 1, 478:prima vel autumni sub frigora,
id. ib. 2, 321:quod (bellum) fuit sub recentem pacem,
Liv. 21, 2, 1.—After, immediately after, just after, immediately upon:C.sub eas (litteras) statim recitatae sunt tuae,
Cic. Fam. 10, 16, 1; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 4:sub haec dicta omnes procubuerunt,
Liv. 7, 31:sub adventum praetoris,
id. 23, 15, 1; 23, 16, 3; 45, 10, 10:sub hanc vocem fremitus variantis multitudinis fuit,
id. 35, 31:sub hoc erus inquit,
hereupon, Hor. S. 2, 8, 43.—In other relations, in which a coming under any thing may be conceived:III.lepide hoc succedit sub manus negotium,
comes to hand, convenient, Plaut. Mil. 3, 2, 59:sub manus succedere,
id. ib. 4, 4, 7; id. Pers. 4, 1, 2: sub manum submittere, at hand, convenient, Auct. B. Afr. 36, 1:sub ictum venire,
Liv. 27, 18:sub manum annuntiari,
Suet. Aug. 49 (al. sub manu; cf.supra, I. C.): sub legum et judiciorum potestatem cadere,
Cic. Verr. 2, 5, 55, § 144:sub populi Romani imperium dicionemque cadere,
id. Font. 5, 12 (1, 2):incolas sub potestatem Atheniensium redigere,
Nep. Milt. 1:matrimonium vos sub legis superbissimae vincula conicitis,
Liv. 4, 4:sub unum fortunae ictum totas vires regni cadere pati,
Curt. 3, 8, 2.—In composition, the b remains unchanged before vowels and before b, d, j, l, n, s, t, v. Before m and r it is frequently, and before the remaining consonants, c, f, g, p, it is regularly assimilated. Yet here the MSS. vary, as in ob, ad, in, etc. Before some words commencing with c. p, t, it assumes the form sus, by the rejection of the b from a collateral form subs (analog. to abs); e. g. suscipio, suscito, suspendo, sustineo, sustuli, sustollo. Before s, with a following consonant, there remains merely su in the words suspicio, suspicor, suspiro; cf., however: substerno, substituo, substo, substruo al.; v. esp. Neue, Formenl. 2, 775 sqq.—B.In composition, sub denotes,1.Lit., a being situated or contained under, a putting or bringing under, or a going in under any thing: subaeratus, subcavus; subdo, subigo, subicio; subhaereo, subaperio; subedo.—2.Hence, also, a concealing or being concealed behind something; a secret action: subnoto, surripio, suffuror, subausculto, suborno. —3. -
24 suspicio
1.suspĭcĭo, spexi, spectum, 3, v. a. and n. [sub-specio].I. A.Lit.:B.cum caelum suspeximus,
Cic. N. D. 2, 2, 4; cf. id. ib. 2, 18, 49:caelum,
Suet. Tit. 10:summum de gurgite caelum,
Ov. M. 11, 506:astra,
Cic. Tusc. 1, 25, 62:ramos,
Ov. M. 14, 660:pisces qui neque videntur a nobis neque ipsi nos suspicere possunt,
Cic. Ac. 2, 25, 81. — Poet.: nubes suspexit Olympus, looked up at, i. e. rose into the clouds, Luc. 6, 477: quae tuam matrem (i. e. Pleiadem) tellus a parte sinistrā Suspicit, which looks, i. e. is situated towards, Ov. M. 2, 840:suspexit in caelum,
Cic. Rep. 6, 9, 9; 3, 2, 3.— Absol.:nec suspicit nec circumspicit,
Cic. Div. 2, 34, 72:formare vultus, respicientes, suspicientesque et despicientes,
Plin. 35, 8, 34, § 56.—Trop.* 1.In gen., to look up to a thing with the mind, to raise the thoughts up to:2.nihil altum, nihil magnificum ac divinum suspicere possunt, qui, etc.,
Cic. Lael. 9, 32.—In partic., to look up to with admiration, to admire, respect, regard, esteem, honor, etc. (opp. despicere, Sen. Vit. Beat. 25;II.syn. stupeo): eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus, etc.,
Cic. Off. 2, 10, 36:suspicit potentem humilis,
Vell. 2, 126, 2; Suet. Claud. 28:eloquentiam,
Cic. Or. 28, 97:naturam (with admirari),
id. Div. 2, 72, 148: honores praemiaque vestra, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 9, 2:argentum et marmor vetus aeraque et artes,
Hor. Ep. 1, 6, 18.—To look at secretly or askance; hence, by meton. (effectus pro causā), to mistrust, suspect (perh. only in participles; and most freq. in the part. perf.):a.Bomilcar suspectus regi et ipse eum suspiciens,
Sall. J. 70, 1.—Hence, suspectus, a, um, P. a. (acc. to suspicio, II.), mistrusted, suspected; that excites suspicion.Of persons, Plaut. Bacch. 4, 9, 81:b.habere aliquem falso suspectum,
id. ib. 3, 6, 43:quo quis versutior et callidior est hoc invisior et suspectior detractā opinione probitatis,
Cic. Off. 2, 9, 34:provincia de morbis,
Pall. 1, 16:ne super tali scelere suspectum se haberet,
Sall. J. 71, 5:in quādam causā suspectus,
Quint. 6, 3, 96:in morte matris,
Suet. Vit. 14:in eā (filiā),
id. Gram. 16; Tac. H. 1, 13:suspectus societate consilii,
Vell. 2, 35, 3:suspecti capitalium criminum,
Tac. A. 3, 60:nimiae spei,
id. ib. 3, 29 fin.:Licinius Proculus intimā familiaritate Othonis suspectus,
id. H. 1, 46:aemulationis,
id. A. 13, 9:proditionis,
Just. 5, 9, 12:sceleris,
Curt. 6, 8, 3.—With dat.:non clam me est, tibi me esse suspectam,
Ter. Hec. 4, 2, 1:meis civibus suspectus,
Cic. Cat. 1, 7, 17; id. Quint. 4, 14:cum filius jamjam patri suspectus esset de novercā,
id. Off. 3, 25, 94:nomine neglegentiae suspectum esse alicui,
id. Fam. 2, 1, 1: suspectissimum quemque sibi haud cunctanter oppressit. Suet. Tit. 6.—With inf.:suspectus consilia ejus fovisse,
Tac. H. 1, 46.—Of things, concr. and abstr.:2. 2.(in tyrannorum vitā) omnia semper suspecta atque sollicita,
Cic. Lael, 15, 52:(voluptas) invidiosum nomen est, infame, suspectum,
id. Fin. 2, 4, 12:res,
Liv. 41, 24, 17:ut quae suspecta erant, certa videantur,
Quint. 5, 9, 10:in suspecto loco,
i. e. uncertain, critical, dangerous, Liv. 21, 7, 7:in eā parte consedit, quae suspecta maxime erat,
Suet. Aug. 43:lacus Ambiguis suspectus aquis,
Ov. M. 15, 333:metuit accipiter Suspectos laqueos,
Hor. Ep. 1, 16, 51:periculum,
Suet. Dom. 14:suspectae horae (quartanae),
Sen. Ben. 6, 8, 1:tumores,
Plin. 20, 6, 23, § 55:aqua frigida,
id. 31, 6, 37, § 71:promissum suspectius,
Quint. 5, 7, 14.—With dat.:animi medicina pluribus suspecta et invisa,
Cic. Tusc. 3, 1, 1:suspectam facit judici causam,
Quint. 5, 13, 51.— Neutr., with subject-clause:crudele, suos addicere amores: Non dare, suspectum,
Ov. M. 1, 618.—suspīcĭo (in good MSS. and edd. also suspītĭo; v. Brambach s. v.; Fleckeis. in Rhein. Mus. viii. p. 225 sqq.; and so always in Plaut. and Ter. acc. to Fleck., and in Cic. acc. to B. and K.; but cf. contra Corss. Ausspr. 2, 359 sq.), ōnis. f. [1. suspicio], mistrust, distrust, suspicion.I.Lit.: improborum facta primo suspitio insequitur, [p. 1821] deinde sermo atque fama, tum accusator, tum judex, Cic. Fin. 1, 16, 50:(β).suspitionem et culpam ut ab se segregent,
Plaut. Trin. 1, 2, 42:tanta nunc suspitio de me incidit,
Ter. Ad. 4, 4, 7: redeunti ex ipsā re mi incidit suspitio;hem, etc.,
id. And. 2, 2, 22:in quā re nulla subest suspitio,
Cic. Rosc. Am. 10, 28:erat porro nemo, in quem ea suspitio conveniret,
id. ib. 23, 65:in quem ne si insidiis quidem interfectus esset, ulla caderet suspitio,
id. Att. 13, 10, 3:suspitionem populi sensit moveri,
id. Rep. 2, 31, 54; cf. id. Fam. 2, 16, 2:in suspitionem alicui venire,
id. Verr. 2, 5, 7, § 15; id. Fl. 33, 81; cf. Suet. Tib. 12:in suspitionem cadere,
Cic. Phil. 11, 10, 24:augetur Gallis suspicio,
Caes. B. G. 7, 45:suspitionem levare atque ab se removere,
Cic. Verr. 2, 3, 59, § 136:aliquem suspitione exsolvere,
Ter. Hec. 5, 2, 26:omnem offensionem suspitionis de aliquo deponere,
Cic. Fam. 13, 24, 2: suspitionem falsam saeviter ferre, Enn. ap. Non. 511, 5 (Trag. v. 349 Vahl.):maligna insontem deprimit suspicio,
Phaedr. 3, 10, 36:suspicione si quis errabit suā,
id. 3, prol. 45: audimus eum venisse in suspitionem Torquato de morte Pansae, Brut. ap. Cic. ad Brut. 1, 6, 2.— Plur.:in amore haec omnia insunt vitia: injuriae, Suspitiones, inimicitiae,
Ter. Eun. 1, 1, 15:multae causae suspitionum offensionumque dantur,
Cic. Lael. 24, 88:cum ad has suspiciones certissimae res accederent,
Caes. B. G. 1, 19:si minus honestas suspitiones injectas diluemus,
Cic. Inv. 1, 16, 22.—With gen. obj.:(γ).ne in suspitione ponatur stupri,
Plaut. Am. 1, 2, 27 (Ussing, suspicione):in aliquem suspitionem amoris transferre,
Ter. Heaut. 4, 5, 52:alicui suspitionem ficte reconciliatae gratiae dare,
Cic. Fam. 3, 12, 4:in suspitionem avaritiae venire,
id. Q. Fr. 1, 1, 4, § 14:in suspitionem conjurationis vocari,
id. Verr. 2, 5, 4, § 10:qui in suspitionem incidit regni appetendi,
id. Mil. 27, 72:belli subita suspitio,
id. Verr. 2, 5, 7, § 15:expellere aliquem suspitione cognationis,
id. Rep. 2, 31, 54:belli suspicione interpositā,
Caes. B. G. 4, 32:dare timoris aliquam suspicionem,
id. ib. 7, 54:habebit enim suspicionem adulterii,
Nep. Epam. 5, 5:ea res minime firmam suspitionem veneni habet,
excites, Cic. Clu. 62, 174.—With subject-clause:II.suspitio est mihi, nunc vos suspicarier, etc.,
Plaut. Ps. 1, 5, 149:jam tum erat suspitio, Dolo malo haec fieri omnia,
Ter. Eun. 3, 3, 8:addit fuisse suspitionem, veneno sibi conscivisse mortem,
Cic. Brut. 11, 43; cf. with quasi:unde nata suspicio est, quasi desciscere a patre temptasset,
Suet. Tit. 5.—Transf., in gen.1.A notion, idea, suggestion (very rare; cf.:2.opinio, conjectura): deorum,
Cic. N. D. 1, 23, 62: suspitione attingere intellegentiam aut maris aut terrae, id ib. 3, 25, 64:suspitionem nullam habebam te rei publicae causā mare transiturum,
id. Att. 8, 11, D, 1.—Objectively, an appearance, indication:ne quam suspicionem infirmitatis daret,
Suet. Tib. 72:nullā suspicione vulneris laesus,
Petr. 94 fin.:mulsa quae suspicionem tantum possit habere dulcedinis,
Pall. Jan. 15, 8.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Die Bürgschaft — Musenalmanach 1799 Seite 176 Die Bürgschaft ist eine Ballade von Friedrich von Schiller. Sie entstand im Sommer 1798 um dieselbe Zeit wie die Ballade Der Kampf mit dem Drachen und wurde wie diese im Musenalmanach 1799 erstmals veröffentlicht.… … Deutsch Wikipedia
Vetera — Lage der Legionslager Vetera und der Colonia Ulpia Traiana im Verlauf des Niedergermanischen Limes Vetera (auch: Vetera Castra;[1] zuweilen in der älteren Literatur,[2] auf Landkarten und umgangssprachlich auch Castra Vetera … Deutsch Wikipedia
bain — [ bɛ̃ ] n. m. • 1080; lat. balneum 1 ♦ Action de plonger le corps ou une partie du corps dans l eau ou quelque autre liquide (pour se laver, se soigner). Bain de propreté. ⇒ ablution, toilette. Bain de siège, où seul le postérieur est immergé.… … Encyclopédie Universelle
ACHMET II — ACHMET II. aliis Mahometes IV. Ibrahimo patri successit, A. C. 1648. Candiam aliquor locis tenus Venetis eripuit; cum Imperat. Leopoldo inducias vicennales pepigit A. C. 1664. quas de novo confirmavit A. C. 1671. sed non exspectatô earum terminô … Hofmann J. Lexicon universale
AEGON — I. AEGON Rex Argivorum, primus creatus, postquam defecit Heraclidarum familia, ex qua regem eligere mos illis antiquitus erat: ii namque per oraculum sciscitantes, qui rex creari deberet, responsum acceperunt, Aquilam id ostensuram: paucisque… … Hofmann J. Lexicon universale
AESCHYLUS — I. AESCHYLUS Rhodisu, cum Peuceste Macedone, deditae Aegypto praepositus. Curt. l. 4. c. 8. II. AESCHYLUS duodecimus Atheniensium Iudex, seu Archon perpetuus, in Marmore Arundel. ubi Medontidae (h. e. Medontis primi Archontis posteri)… … Hofmann J. Lexicon universale
AGELASTUS — I. AGELASTUS Petra in Salamine insula, secundum Scholia in Aristoph. Equit. p. 335. G. vel secundum alios rupes in Attica, haut procul a Callichoro puteo: ita dicta, quod ibi sederit Theseus ad inferos descensurus: vel quod ibi sederit Ceres… … Hofmann J. Lexicon universale
ARA — I. ARA Tria fuerunt Veterum in sacrificiis loca, per quae expiationem faciebant, Scrobiculus, quô Inferis: Ara, quâ terrestribus, et Altare seu Focus, quô Caelestibus factum est. Hinc Vir eruditus ad Iustinum l. 11. c. 5. Altare quid augustius et … Hofmann J. Lexicon universale
BYBLIS — I. BYBLIS Mileti et Cyanes filia, quae cum fratrem Caunum misere deperiret eiusque concubitum assequi non potuisset, laqueô gulam fregit. Ovid. de Art. Am. l. 1. v. 283. Byblida quid referam? vetitô quae fcatris amore Arsit; et est laqueô… … Hofmann J. Lexicon universale
CANAN — I. CANAN dicta est Arabia a Cham, qui in ea consedit, a quo Cananaei. Haec fuit prima gens, quae Deum ignoravit, quia princeps eius et conditor cultum a patre non accepit, maledictus ab eo; Itaque ignorantiam divinitatis minoribus reliquit. Nic.… … Hofmann J. Lexicon universale
DICAEA — I. DICAEA quae et Dicoearchea, nunc Puteoli, quod ea civitas quondam iustissime regebatur. Sil. Italic. punic. bell. l. 13. v. 384. Forte Dicarcheâ iuvenis consedit in urbe Scipio. Strabo l. 5. Cumanorum navale Dicaearchia, a Samiis condita, quam … Hofmann J. Lexicon universale