back+from

- od zachodu/południa from the west/south

- wiatr od morza the wind from the sea

- wieje od drzwi there’s a draught from the door

- od jeziora dochodził rechot żab the croaking of frogs could be heard from the lake

- od schroniska idziemy żółtym szlakiem from the hostel we take the yellow trail

- właśnie wracałam od dentysty I was just on my way back from the dentist

- goście wstali od stołu the guests got up from the table

- odległość od drzwi do okna the distance from the door to the window a. between the door and the window

- chodzić od wsi do wsi/od sklepu do sklepu to go from village to village/from shop to shop

- sto metrów od ratusza a hundred metres from the town hall

- od wewnątrz/zewnątrz from the inside/outside

- druga półka od dołu/góry the second shelf from the bottom/top, the second shelf up/down

- piąty wagon od końca the fifth carriage from the end

- okna od ulicy/podwórza the front/back windows

- na południe od Krakowa (to the) south of Cracow

- oddzielić coś od czegoś to separate sth from sth

- nie mógł oderwać się od książki he couldn’t tear himself away from the book

- odejmij pięć od trzynastu subtract five from thirteen

- oddziel mięso od kości bone the meat

- zwolnienia od podatku tax exemptions

- stronić od kogoś/czegoś to avoid a. shun sb/sth

- list od brata a letter from one’s brother

- azjatyckie bydło pochodzące od tura Asian cattled descended from the aurochs

- pożyczyć/kupić coś od kogoś to borrow/buy sth from sb

- dostała ode mnie książkę she got a book from me

- zaraził się odrą ode mnie he caught the measles from me

- od tej chwili from that moment on

- od jutra from tomorrow, as of a. from tomorrow

- od poniedziałku/marca since (last) Monday/March

- od dzieciństwa a. od dziecka cierpiała na alergię she’d suffered from an allergy since childhood a. since she was a child

- od jak dawna tu mieszkasz? how long have you lived a. been living here?

- od roku/trzech tygodni for a year/three weeks

- od dawna for a long time

- od jakiegoś czasu for some time

- od drugiej do piątej po południu from two p.m. till five p.m., between two p.m. and five p.m.

- od poniedziałku do środy from Monday to Wednesday

- zaprosimy od 50 do 60 osób we’ll invite (from) 50 to 60 people

- ceny wahają się od stu do pięciuset złotych prices range from a hundred to five hundred zlotys

- od 1000 złotych w górę from 1,000 zlotys up a. upwards

- można tu kupić wszystko: od śrubek po komputery you can buy everything here – from screws to computers

- trawa mokra od rosy grass wet with a. from dew

- oczy czerwone od płaczu eyes red from crying a. tears

- jego twarz rozpalona od gorączki his face flushed with fever

- ochrypł od krzyku he grew hoarse from a. with shouting

- bolał ją kręgosłup od dźwigania walizek her back ached from carrying the suitcases

- rury popękały od mrozu the pipes had burst from the cold

- dom zapalił się od pioruna the house was set on fire by lightning

- chronić coś od słońca/chłodu to protect sth from sunlight/cold

- oganiać się od komarów to fight off gnats

- być ubezpieczonym od pożaru/kradzieży to be insured against fire/theft

- uchylać się od czegoś to shirk sth

- guziki od marynarki jacket buttons

- kluczyki od samochodu car keys

- okulary od słońca sunglasses

- pasek od zegarka a watch strap

- tabletki od bólu głowy headache pills a. tablets

- syrop od kaszlu cough mixture a. syrup

- od czego jest ta śrubka? where does this screw come from?

- ekspert od informatyki an expert in computer science

- fachowiec a. spec pot. od naprawy starych zegarów an expert at repairing old clocks

- policja jest od tego, żeby zaprowadzić w mieście porządek it’s the job of the police to restore order in the city

- nie jestem od tego, żeby was pouczać it’s not up to me to lecture you

- to mieszkanie jest mniejsze od waszego this flat is smaller than yours

- ona jest starsza od brata o dwa lata she’s two years older than her brother

- wyszedł wcześniej ode mnie he left earlier than I did

- płatny od wiersza/godziny paid by the line/hour

- 50 złotych od metra 50 zlotys a metre

* * *

* * *

+ Gen.

1. ( przy określaniu kierunku) from; od drzwi from the door; od wschodu from the east; okno od ulicy front window.

2. ( przy określaniu trwania) for; od pięciu lat for five years; od dawna for a long time.

3. ( przy określaniu punktu początkowego) from, since; od świtu do nocy from dawn till dusk; od a do zet from A to Z; od rana do wieczora all day long; od stóp do głów from head l. crown l. top to toe l. foot; od początku do końca from the start till the end; od dziecka since childhood; od wtorku since Tuesday; od poniedziałku do piątku Monday through Friday.

4. ( przy wyrażaniu strony) from; od lewej do prawej from the left to the right.

5. ( przy określaniu punktu wyjściowego) (away) from; 500 kilometrów od Nowego Jorku 500 kilometers away from New York.

6. ( przy określaniu dolnej granicy) from; od czterech do pięciu minut from four to five minutes; od 100 do 150 dolarów from 100 to 150 dollars.

7. ( przy określaniu przyczyny) with, from; czoło mokre od potu forehead damp with sweat.

8. ( przy określaniu pochodzenia) from; list od mojej dziewczyny letter from my girlfriend; wiedzieć coś od kogoś know sth from sb.

9. ( przy określaniu przeznaczenia) for; dziurka od klucza keyhole; tabletka od bólu głowy headache pill, painkiller.

10. ( przy określaniu specjalizacji) nauczyciel od angielskiego English teacher, teacher of English; fachowiec od komputerów computer technician.

11. ( przy porównaniach) than; lepszy od kogoś better than sb.

12. ( przy wyrażaniu odejścia od czegoś) from, to; zwolnienie od opłat exemption from charges; odstępstwo od reguły exception to the rule.

13. ( przy wyrażaniu czynnika) by; stawka od godziny hourly rate; cena od sztuki item l. unit price; praca płatna od godziny work paid by the hour; czegoś jest od metra pot. there's loads l. plenty of sth, there's shitloads of sth.

14. ( przy wyrażaniu powtarzalności) from; od domu do domu from house to house.

- muszę odebrać od niej moją książkę I must take my book back from her

- odebraliśmy tereny zagarnięte przez najeźdźców we took back a. retook the territories occupied by invaders

- odebrać zegarek od zegarmistrza to collect a watch from the watchmaker’s

- jadę odebrać dziecko ze szkoły/mamę z dworca I’m going to collect the child from school/my mother at the station

- dziś odbieramy babcię ze szpitala today we’re bringing grandma back home from hospital

- pieniądze proszę odebrać w okienku numer dwa you can collect a. pick up your money at counter number two

- odbierz od gościa płaszcz i powieś na wieszaku take the guest’s coat and hang it up

- pasażerom odebrano wszelkie ostre narzędzia any sharp objects have been taken away from the passengers

- sąd odebrał jej dziecko the court deprived her of custody of the child

- nic nie jest w stanie odebrać mu pewności siebie nothing can deflate his self-confidence

- rozpacz/złość odebrała mu mowę he was choked with despair/anger

- odebrał sobie życie he took his own life

- przewodniczący odebrał mówcy głos the chair forbade the speaker to continue

- po wylewie odebrało mu władzę w nogach after a stroke he lost the use of his legs

- chyba ci rozum odebrało pot. you must have lost your marbles pot.

- odebrał staranne wychowanie he had a good upbringing

- bokser odebrał parę groźnych ciosów the boxer received a. took some nasty blows

- nasze radio nie odbiera BBC our radio doesn’t receive the BBC

- odebrać telefon to answer a. get the telephone

- odebrałem kilka telefonów z pogróżkami I’ve had a. received a few threatening phone calls

- przemówienie odebrano jako zapowiedź politycznych zmian the speech was construed as heralding political changes

- neutralny gest niewłaściwie odebrano jako wrogi sygnał a neutral gesture was misconstrued as a hostile signal

- odebrać poród to assist in the birth

* * *

Gen.pl. dróg

1. (= trakt) road; główna droga main road; boczna droga side road, by-road; droga publiczna public road; droga dojazdowa access road; skrzyżowanie dróg intersection, junction, crossroads; szeroka/wąska droga broad/narrow road; wyboista/równa droga bumpy/smooth road; gęsta sieć dróg extensive road network; zły stan dróg bad condition of the roads; droga bita macadam, macadamized road; droga gruntowa dirt road; swoją drogą nie masz racji while we are at it, you're wrong; to swoją drogą that's a different story; być na rozstajnych drogach be at crossroads; rozbój na prostej drodze barefaced robbery; wszystkie drogi prowadzą do Rzymu all roads lead to Rome.

2. (= szlak) route, way, track; przewozić towary drogą morską/powietrzną/lądową transport goods by sea/air/land; droga żelazna przest. railroad; droga startowa lotn. runway; droga hamowania braking distance, stopping distance; droga strategiczna strategic route; drogi oddechowe anat. respiratory tract; drogi żółciowe anat. bile ducts; drogi łzowe anat. lacrimal ducts, lachrymal ducts; Droga Mleczna astron. Milky Way; przekazywać wiadomości drogą radiową transmit messages by radio; zgodzę się na to w drodze wyjątku I'll agree to that by way of exception; in that case I'll make an exception; być na drodze do sławy be on the road to fame; moje plany wakacyjne są na dobrej drodze my vacation l. holiday plans are on the right track; pójść niewłaściwą drogą go the wrong way, take the wrong path; kpisz, czy o drogę pytasz? pot. and I'm supposed to believe you don't know a thing about it?; nie tędy droga that's not the way to do it.

3. (= trasa) way; zmyliłem drogę I lost my way; nadłożyć drogi take a roundabout way; czy może pani wskazać mi drogę do muzeum? can you show me the way to the museum?, which way to the museum, please?; dlaczego zawróciłeś z raz obranej drogi? why have turned back from the path you took?; tędy wiodła jedyna droga ucieczki that was the only escape (route); dalsza droga prowadzi przez Francję i Hiszpanię do Portugalii then you have to travel through France and Spain to Portugal; droga wolna kol. the coast is clear; (rób, jak chcesz -) wolna droga! do as you please; suit yourself; it's a free country; klasztor był o jakieś dwie godziny drogi stąd the monastery was some two hours away; pięć minut drogi stąd piechotą five minutes' walk from here; pięć minut drogi stąd samochodem five minutes' drive from here; to jest kawał drogi stąd that's a long way from here; odciąć komuś drogę odwrotu t. przen. cut off sb's escape route; torować sobie drogę do sukcesu pave one's way to success; stawać komuś na drodze stand in sb's way l. path; schodzić komuś z drogi get out of sb's way; zatrzymać się w pół drogi stop half way there; zamknąć komuś drogę do kariery block l. stand in the way of sb's career, close the door on sb's career.

4. (= podróż) journey, travel, voyage; droga powrotna return journey; ruszyć w drogę depart, set off l. out; pot. hit the road; być gotowym do drogi be ready to set off l. out; odpoczywać po długiej drodze rest after a long journey; jestem w drodze od trzech dni I have been on the road for three days; odbyć drogę pieszo travel on foot; Droga Krzyżowa rz.-kat. the Way of the Cross, the Stations of the Cross; droga krzyżowa przen. bearing one's cross; dziecko jest w drodze child is on the way; po drodze wstąp do nich drop in on them on your way; w drodze do domu on the way home; krzyżyk na drogę good riddance (to bad rubbish); it's your funeral; it's no skin off my nose l. back; szerokiej drogi! have a safe journey l. trip!; w drogę! let's go!, move!; z drogi! get out of my way!; komu w drogę, temu czas I, we, etc. must be off; it's high time I, we, etc. went; we should be going soon l. getting along now; it's about time I, we, etc. left l. hit the road l. trail.

5. (= metoda działania) way; nie sądzę, żeby to była właściwa droga do pozyskania przychylności dziekana I don't think this is the right way to get the dean's support; osiagnął te wyniki drogą żmudnych badań he obtained these results after painstaking research; przekazać coś drogą służbową communicate sth through official channels; rozstrzygnąć spór na drodze prawnej settle a matter by legal action; rozstrzygnąć spór na drodze sądowej settle a matter in court; dochodzić swoich praw na drodze sądowej seek justice in court; kroczyć swoją własną drogą take one's own road; chodzić własnymi drogami follow one's own path; ona nie może znaleźć drogi do swojej córki she can't get through to her own daughter; sprowadzać kogoś na złą drogę lead sb astray.

6. fiz. path.

Gen. - giej dear, love, honey; ależ moja droga, nie masz racji but my dear, you're quite wrong l. mistaken; zrobię wszystko dla mojej najdroższej I'll do anything for my love.

* * *

- am -asz

1. (= chować) conceal, cover up, hide, stash away ( coś przed kimś sth from sb); ( zbiega) harbor, give shelter to; ukryć twarz w dłoniach bury one's face in one's hands; ukrywać w dłoni palm.

2. (= zatajać) suppress, conceal, keep secret, hold back; (ból, aferę) conceal; (chorobę, uczucia) dissimulate; ( intencje) mask, veil; ( prawdę) cover up; ( błędy) whitewash; (wiek, fakty) belie; (uczucia, motywy) disguise, dissemble; ukrywać coś przed kimś keep l. hold sth back from sb; ukrywać coś pod maską l. płaszczykiem czegoś hide sth under the pretense of sth, mask sth by the pretense of sth; ukrywać swoje talenty, umiejętności hide one's light under a bushel; nie ukrywam, że... I'm not denying that...; nie da się ukryć, że... there's no escaping the fact that...; starać się coś ukryć sweep sth under the carpet l. the rug; nic się przed nim nie ukryje he never misses a trick, nothing can be held back from him.

3. (= mieścić w sobie) harbor, house.

hide ( przed kimś from sb); be in hiding, take cover; ( o przestępcy) be on the run, lie low; (na statku, w samolocie) stow away; ukrywać się z czymś keep sth secret.

- wrócić komuś siły/zdrowie to restore sb’s strength/health

- wracał zawsze z przyjemnością do domu po urlopie he was always glad to get back home after his holidays

- właśnie wróciliśmy ze spaceru we’ve just come back from a walk

- wróciła z drogi, bo zaczął padać deszcz she went back home because it started raining

- oddane książki wracają w bibliotece na swoje miejsca books returned to the library are put back in their places

- ziemie piastowskie wróciły po wojnie do Polski after the war the old lands of the Piast dynasty reverted to Poland

- skradzione rzeczy wróciły do właściciela the stolen articles were returned to the owner

- po obiedzie wrócił znów do książki he returned to his book after dinner

- wrócili do przerwanej rozmowy they resumed their conversation

- wróćmy do pierwszego pytania let’s go back to the first question

- wracać do równowagi to regain balance

- życie wraca do normy life’s getting back to normal

- wrócił mu dobry humor he’s back in high spirits

- wróciła mu pamięć o doznanych krzywdach his memories of the pain he’d experienced returned

- do ich małżeństwa wróciła namiętność they rediscovered the passion in their marriage

- wróciła jej mowa she regained her powers of speech

- wrócił się po płaszcz he went back to get his coat

- nie wróci się to, co było you can’t turn back the clock

■ wracać do łask to return to favour GB, to return to favor US

- wracać do rzeczy to get back to the point

- wracać do siebie (odzyskać zdrowie) to recover; (odzyskać przytomność) to come to (oneself), to regain consciousness

- wrócić do kogoś (po rozstaniu) to go back to sb, to get back together with sb

- wrócić do świata a. do ludzi to resume one’s social life

- wrócić z kwitkiem a. z niczym pot. to return empty-handed

- wracajmy a. wróćmy do rzeczywistości let’s get back to reality

- słówko wyleci wróblem, a wraca wołem przysł. ≈ you say one thing and it comes back completely different

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- zdjął obraz znad kanapy he took down the picture from over the sofa

- uniósł głowę znad biurka/talerza he looked up from behind his desk/from his plate

- spojrzał znad okularów he peered over his glasses

- wzoraj wróciliśmy znad morza yesterday we came back from the coast

- przybyli do Polski znad Renu they came to Poland from somewhere on the Rhine

- znad stawu dolatywało rechotanie żab the croaking of frogs could be heard from the pond

* * *

* * *

+ Gen. from above; znad morza/rzeki from the seaside/river; podnieść wzrok znad biurka look up from behind one's desk.

- odkupić od kogoś dom z ogrodem to buy a house with a garden from sb

- odkupywać udziały w firmie to purchase shares in a company

- odkupić od kogoś pamiątki rodzinne to buy (one’s) family heirlooms back from sb

- przepraszam, że zniszczyłem ci płytę, odkupię ci ją I’m sorry I’ve damaged your record, I’ll buy you a new one

- odkupić swoje zbrodnie/grzechy to expiate one’s crimes/sins

- biegł przez całą drogę, by zdążyć na pociąg he ran all the way to catch the train

- załóż czapkę, byś się nie zaziębił put your hat on so (that) you don’t catch cold

- by schudnąć, codziennie biegała (in order) to lose weight, she went running every day

- by nie lest książk.

- nie powiedziałem im prawdy, by ich nie obrazić I didn’t tell them the truth lest I (should) offend them a. in order not to offend them

- nie prosiłem, by mi pomagała I didn’t ask her to help me

- nie wydaje mi się, byście go znali I don’t think you (would) know him

- wątpię, by się zgodził I doubt if he’s going to a. that he will agree

- wrócił z wyprawy, by wkrótce wyruszyć na następną he came back from one expedition, only to embark on another one soon

- była zbyt zmęczona, by ugotować obiad she was too tired to cook dinner

- znasz polski na tyle dobrze, byś mógł się swobodnie porozumieć you know Polish well enough to be able to communicate without difficulty a. with ease

- łóżko jest zbyt szerokie, byście mogli je wnieść przez drzwi the bed is too wide for you to carry through the door

- polityczna poprawność, by użyć dzisiejszego pojęcia… political correctness, to use today’s terminology…

- jego brak rozwagi, by nie rzec głupota, doprowadzał nas do szału his rashness, not to say stupidity, drove us round the bend pot.

- trzeba by już wracać we should go back now, it’s time to go back

- bez parasola by zmokła she would get/would have got wet without an umbrella

- kurs ukończono by we wrześniu the course would have ended in September

- według projektu dotąd by miała dochodzić droga according to the plan, the road would reach a. have reached as far as here

- masz rację, ale by to zrobić, trzeba więcej czasu you’re right, but in order to do it you need more time

- nie rób tego, byś potem nie żałował don’t do that, otherwise a. or you may regret it later on

- cokolwiek by o nim powiedzieć, nie jest głupcem whatever you might a. may say about him, he’s not a fool

- jak by nie liczyć, wychodzi tysiąc złotych however you add it up, it comes to a thousand zlotys

- z której strony by na to nie patrzeć… whichever way you look at it…

- jak by nie było after all, when all’s said and done

* * *

* * *

partykuła trybu przypuszczającego bym byś byśmy byście (pisana łącznie z osobowymi formami czasownika i spójnikami) kiedy by można was odwiedzić? when could we visit you?; ty byś tego nie powiedział you wouldn't say that; trzeba by spróbować one ought to try; gdybyś przyszedł wcześniej, spotkalibyśmy się if you had come earlier, we would have met. –

(in order) to; poszedł do banku, by podjąć pieniądze he went to the bank to get some money; on jest za głupi, by to zrozumieć he's too stupid to understand it; wyszedł z domu, by po chwili wrócić he left the house, only to return a moment later; mówiłem mu, by tam nie szedł I told him not to go there; by tak rzec so to speak.

- chlusnąć kogoś po plecach to whack sb across the back

- chlusnąć kogoś w gębę to smack sb in the gob pot.

- chlusnąć konia batem to lash a horse with a whip

- ona czasem lubi sobie chlusnąć she likes to knock it back from time to time

■ chluśniem bo uśniem pot. down the hatch! pot.

- wydostać pudło spod łóżka to get the box out from under the bed

- wydostać od kogoś obietnicę to exact a promise from sb

- wydostać pieniądze od dłużnika to get one’s money back from one’s debtor

- wydostać kogoś z więzienia/długów to get sb out of prison/debt

- wydostać się z miasta to get out of town

- wydostać się na zewnątrz to get out a. outside

- wydostać się z aresztu to get out of jail

- wydostać się na wolność to escape

- wydostać się z nałogu to free oneself from (an) addiction; to kick a habit pot.

* * *

1. ( gest) embrace.

2. (stanowiska, władzy) assumption; ( urzędu) taking (over), assumption.

3. (= uścisk) embrace; padli sobie w objęcia they started embracing; rzucić się w czyjeś objęcia fall into sb's arms, throw o.s. in sb's arms; popaść w objęcia kogoś/czegoś fall into sb's/sth's arms, fall for sb/sth hook, line and sinker; trzymać kogoś w objęciach l. ramionach hold sb in an embrace; wyrwać się z objęć czegoś extricate o.s. from sth; wyrwać się z objęć kogoś get out from under sb's influence; wziąć kogoś w objęcia l. ramiona clasp sb in one's arms; być w objęciach Morfeusza be in the arms of Morpheus, be in the land of Nod; wyrwać kogoś z objęć śmierci snatch sb back from the jaws of death.

- chlapnął trochę zupy do miski he sloshed some soup into the bowl

- farba chlapnęła na podłogę the paint splashed onto the floor

- woda chlapnęła mi na rękaw/w oczy the water splashed (onto) my sleeve/in(to) my eyes

- chodź, chlapniemy sobie po jednym come on, let’s go for a quick one pot.

- czasem lubi sobie chlapnąć he likes knocking it back from time to time

- ale jak sobie chlapną, to są całkiem do rzeczy but they’re all right when they’ve had a few

- znowu się chlapnąłeś farbą po ubraniu! you’ve splashed a. spilt paint on your clothes again!

* * *

1. (= niepamięć) oblivion, obscurity, neglect, eclipse; pójść l. odejść w zapomnienie fall/fade/sink into oblivion, be thrown on the scrap heap, be lost in the mists of time; ocalić coś od zapomnienia save from sinking into oblivion; wydobyć kogoś/coś z zapomnienia bring sb/sth back from oblivion; skazywać coś na zapomnienie consign sth to oblivion; pozostawać w zapomnieniu remain in eclipse/oblivion; chwilowe zapomnienie memory lapse.

2. (= roztargnienie) absent-mindedness, forgetfulness; (zostawić coś) przez zapomnienie through a lapse of memory.

3. (= oderwanie od rzeczywistości) oblivion, abstraction; szukać zapomnienia w czymś seek oblivion in sth; napój zapomnienia lit. nepenthe; rzeka zapomnienia waters of forgetfulness; dający zapomnienie oblivious.

- obóz harcerski a scout camp

- rozbić obóz to make a. pitch camp

- zwinąć obóz to break a. strike camp

- obóz narciarski a ski camp

- obóz wędrowny a hiking camp

- obóz żeglarski a sailing camp

- z obozu zimowego wrócił ze złamaną nogą he came back from winter camp with a broken leg

- obóz (dla) internowanych an internment camp, a camp for internees

- obóz jeniecki a. dla jeńców a POW a. prisoner-of-war camp

- obóz pracy a (forced-)labour camp

- obóz (dla) przesiedleńców a transit a. relocation camp, a displaced persons’ a. DP camp

- obóz repatriantów a repatriation camp

- obóz (dla) uchodźców a refugee camp

- skazać kogoś na dwa lata obozu pracy to sentence sb to two years in a labour camp

- obóz lewicowy/prawicowy the left (wing)/the right (wing)

- obóz rządzący the ruling camp

- ludzie z przeciwnych obozów politycznych people from opposing political camps

- państwa z byłego obozu socjalistycznego the former Communist bloc countries

- podzielić się na dwa obozy to divide into two camps

□ obóz koncentracyjny concentration camp

- obóz zagłady death camp

* * *

1. ( wytwarzanie) work; labor; Br. labour; praca fizyczna physical work; praca umysłowa nonmanual work; praca biurowa office work; praca dorywcza odd jobs; praca naukowa research, researching; praca twórcza creative work; praca sezonowa seasonal work; praca zawodowa proffesional work; praca zbiorowa collective work; praca zespołowa team work; praca zlecona commissioned work; pionierska praca ( w jakiejś dziedzinie) pioneering work; praca nad kolejną powieścią work on one's next novel; bezpieczeństwo i higiena pracy labor health and safety, health and safety at work; dyscyplina pracy work discipline, labor discipline; karta pracy work card; podział pracy division of labor; prawo pracy labor law; organizacja pracy labor organization; wydajność pracy productivity; ludzie pracy przest. working classe; Święto Pracy Labor Day, Br. Labour Day; May Day; syzyfowa praca a never-ending job; bez pracy nie ma kołaczy no pain no gain; jaka praca, taka płaca as you work, so you earn.

2. (= utwór, dzieło) work, production; praca pisemna z fińskiego composition in Finnish; praca poświęcona zagadnieniu bezrobocia work on unemployment; praca z zakresu teorii literatury work on literary theory; praca dyplomowa diploma thesis; praca licencjacka/magisterska ( z zakresu nauk humanistycznych) BA/MA thesis; ( z zakresu nauk ścisłych) BSc/MSc thesis; praca doktorska doctoral l. PhD dissertation; praca habilitacyjna postdoctoral dissertation; praca popularnonaukowa popular science work.

3. (= proces) work, function; praca nóg footwork; prawidłowa praca serca proper heart function; bezawaryjna praca silnika perfect engine functioning.

4. ( etat) job, post; umowa o pracę contract of employment; dostać/stracić pracę get/lose a job; zwolnić kogoś z pracy dismiss sb.

5. pot. (= miejsce zatrudnienia) workplace; być w pracy be at work; iść do/wrócić z pracy go to/come back from work; zakład pracy place of employment; kolega z pracy colleague, co-worker, workmate.

6. fiz. work; jednostka pracy unit of work.

- mieć zapas paszy na miesiąc to have a reserve of fodder for one month

- kupować coś na zapas to buy sth for storing

- szwy z zapasem wide seams

- wróciłam z urlopu ze świeżym zapasem energii I came back from holiday with renewed energy

- uważaj, moje zapasy cierpliwości się kończą watch out, my patience is wearing thin

- przygotowywać a. robić zapasy drewna na zimę to stock up with wood for the winter

■ nie ciesz się na zapas don’t count your chickens

- nie trzeba martwić się na zapas one shouldn’t worry prematurely

- miałam więcej argumentów i dowodów w zapasie I had more arguments and evidence in reserve

- najedz się na zapas, bo czeka nas długa droga eat a lot, because there’s a long journey ahead of us

* * *

* * *

1. (= zasób, rezerwa) reserve, stock, store, pileup; ( czasu) margin; ( towaru) inventory, stock-in-trade; ( żywności) provisions; żelazny zapas iron ration, stockpile; duży zapas wide margin; cieszyć się na zapas look forward to sth; mieć coś w zapasie store up, have in stock; przen. have another string/two strings to one bow, have a shot in the locker; w zapasie in store, to spare; z zapasem czasu with time to spare; zapas wyczerpany out of stock; zakup na zapas forward buying; uzupełnić zapas paliwa refuel; martwić się na zapas borrow trouble.

2. (= element wymienny) refill ( do czegoś for sth).

3. ( pasek materiału) surplus, extra scrap/fold.

- pomalować pokój na czekoladowo to paint a room dark brown a. chocolate brown

- znad morza wróciła opalona na czekoladowo she came back from the seaside as brown as a berry

- wrócił ze spaceru mokrzuteńki he came back from his walk soaked to the skin

- masz mokrzuteńkie ubranie your clothes are soaked through

- wszyscy lekarze byli na obchodzie all the doctors were on the ward round

- policjant był na obchodzie do szóstej rano the policeman was on the beat till 6 a.m.

- patrol wrócił z obchodu o szóstej rano the patrol came back from making its rounds at 6 a.m.

- wieczorem strażnik robi obchód całej posiadłości in the evening the guard makes a round of the property

- obchód dokoła domu walking round the house

- obchody dwudziestolecia (czegoś) the commemoration of the 20th anniversary (of sth)

- obchody ku czci poety a festival organized in honour of a poet

- obchody rocznic narodowych the celebration of national holidays

- organizować a. urządzać obchody (czegoś) to organize a celebration (of sth)