-
61 Paestum
Paestum, i, n., a city of Lucania, formerly called Posidonia, celebrated for its twice-blowing roses, now Pesti:II.biferique rosaria Paesti,
Verg. G. 4, 119; cf. Ov. M. 15, 708; Prop. 5, 5, 61:oppidum Paestum Graecis Posidonia appellatum,
Plin. 3, 5, 10, § 71.—Hence,Paestānus, a, um, adj., of or belonging to Pœstum, Pœstan:sinus,
Cic. Att. 16, 6, 1:rosae,
Ov. P. 2, 4, 28.—In plur.: Paestāni, ōrum, m., the Pœstans, Liv. 37, 10. -
62 planaris
plānāris, e, adj. [planus], on a level surface, flat, plane (post-class.), Mart. Cap. 6, § 708. -
63 plurimum
multus (old form moltus), a, um; comp. plus; sup. plurimus (v. at the end of this art.), adj. [etym. dub.], much, great, many, of things corporeal and incorporeal.I.Posit.A.In gen.: multi mortales, Cato ap. Gell. 10, 3, 17: multi suam rem [p. 1173] bene gessere: multi qui, etc., Enn. ap. Cic. Fam. 7, 6, 1 (Trag. v. 295 sq. Vahl.):B.multi fortissimi viri,
Cic. Fam. 5, 17, 3:rationes,
id. de Or. 1, 51, 222. tam multis verbis scribere, at such length, id. Fam. 3, 8, 1:beneficia. Cato ap. Fest. s. v. ratissima, p. 286 Mull.: multi alii,
Ter. And. 5, 4, 28.—When used with another adjective it is usually connected with it by a conjunction:multae et magnae contentiones,
many great conlests, Cic. Phil. 2, 3, 7; 3, 10, 26:O multas et graves offensiones,
id. Att. 11, 7, 3:multi et graves dolores,
id. Verr. 2, 5, 45, § 119:multi et varii timores,
Liv. 3, 16, 3:multae bonaeque artes animi,
Sall. J. 28, 5:multa et clara facinora,
Tac. A. 12, 31.—But when the second adjective is used substantively the conjunction is omitted:multi improbi,
Cic. Off. 2, 8, 28; 2, 19, 65:multi boni, docti, prudentes,
id. Fl. 4, 8:multi nobiles,
id. Planc. 20, 50:multa acerba habuit ille annus,
id. Sest. 27, 58; 66, 139:multa infanda,
Liv. 28, 12, 5:multa falsa,
id. 35, 23, 2.—Also, when the second adjective forms with its substantive a single conception:multa secunda proelia,
victories, Liv. 9, 42, 5; 35, 1, 3; 41, 17, 1:multa libera capita,
freemen, id. 42, 41, 11:multae liberae civitates,
republics, Cic. Verr. 2, 4, 30, § 68:multos fortes viros,
id. Cat. 3, 2, 7; id. Mur. 8, 17:multi clari viri,
noblemen, id. Leg. 1, 5, 17:multi primarii viri,
id. Verr. 2, 2, 61, § 149.—Similarly, et is omitted between multi and adjectives which form with their substantives familiar phrases:multi clarissimi viri,
Cic. Phil. 11, 10, 24:multi amplissimi viri,
id. Fin. 2, 17, 55; id. Deiot. 14, 39; id. Fam. 10, 25, 2; id. Att. 10, 8, 7; 16, 16, 11; id. Verr. 1, 7, 19:multi honestissimi homines,
id. Fam. 15, 15, 3:multi peritissimi homines,
id. Caecin. 24, 69:multi summi homines,
id. Arch. 12, 30; id. Har. Resp. 26, 56:multi clarissimi et sapientissimi viri,
id. Planc. 4, 11; id. Cael. 18, 43.—Et is also omitted when the substantive stands between the two adjectives:in veteribus patronis multis,
Cic. Div. in Caecil. 1, 2:multa praeterea bella gravia,
id. Agr. 2, 33, 90:multis suppliciis justis,
id. Cat. 1, 8, 20:multa majores nostri magna et gravia bella gesserunt,
id. Imp. Pomp. 2, 6:plurima signa pulcherrima,
id. Verr. 2, 1, 23, § 61.—When both adjectives follow the substantive, et is sometimes inserted:virtutes animi multae et magnae,
Cic. Imp. Pomp. 22, 64:causas ille multas et graves habuit,
id. Clu. 30, 82;and is sometimes omitted, the emphasis then falling on the second adjective: utebatur hominibus improbis, multis,
id. Cael. 5, 12:prodigia multa, foeda,
Liv. 40, 29, 1.—With a partitive gen.:multi hominum,
Plin. 16, 25, 40, § 96:multae silvestrium arborum,
id. 16, 31, 56, § 128.—In neutr. plur.: multa, orum, many things, much:nimium multa,
Cic. Fam. 4, 14, 3:nimis multa,
id. Fin. 2, 18, 57:insulae non ita multae,
not so many, not so very many, Plin. 5, 7, 7, § 41:parum multa scire,
too few, Auct. Her. 1, 1, 1: bene multi, a good many, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 33, 4:quam minime multa vestigia servitutis,
as few as possible, Nep. Tim. 3, 3:minime multi remiges,
exceedingly few, Cic. Verr. 2, 5, 34, § 88:in multas pecunias alienissimorum hominum invasit,
id. Phil. 2, 16, 41; id. Verr. 2, 5, 19, § 48:multae pecuniae variis ex causis a privatis detinentur,
Plin. Ep. 10, 17, 3.—Sometimes multi stands for multi alii, many others:nam certe Pompeio, et a Curionibus patre et filio, et a multis exprobratum est,
Suet. Caes. 50.—The sing. also is used poet. for the plur., many a:aut trudit acres hinc et hinc multa cane Apros in obstantes plagas,
with many dogs, Hor. Epod. 2, 31:multa prece prosequi,
id. C. 4, 5, 33:multa victima,
Verg. E. 1, 34: agna. Ov. F. 4, 772:avis,
id. Am. 3, 5, 4:tabella,
Tib. 1, 3, 28; so of persons: multus sua vulnera puppi Affixit moriens, many a one, for multi affixerunt, Luc. 3, 707.—In sing., to denote quantity, much, great, abundant: multum aurum et argentum. Plaut. Rud. 5, 2, 8; 22:exstructa mensa multa carne rancida,
Cic. Pis. 27, 67:multo labore quaerere aliquid,
with much labor, great exertion, Cic. Sull. 26, 73:cura,
Sall. J. 7, 4:sol,
much sun, Plin. 31, 7, 39, § 81: sermo, much conversalion, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 20, 1: stilus tuus multi sudoris est. Cic. de Or. 1, 60, 257: multo cibo et potione completi, id. Tusc. 5, 35, 100:multo sanguine ea Poenis victoria stetit,
Liv. 23, 30, 2:multum sanguinem haurire,
Curt. 4, 14, 17; 8, 14, 32:multam harenam mare evomit,
id. 4, 6, 8:arbor,
id. 7, 4, 26:silva,
id. 8, 10, 14:multae vestis injectu opprimi,
Tac. A. 6, 50:multa et lauta supellex,
Cic. Phil. 2, 27, 66:aurum,
Sall. J. 13, 6; Tac. A. 6, 33; Liv. 26, 11, 9; Curt. 3, 3, 12:libertas,
Hor. S. 1, 4, 5:multam salutem dicere alicui,
to greet heartily, Plaut. Poen. 1, 2, 194:cum auro et argento multo,
Sall. J. 13, 6.—Of time:Itaque multum diei processerat,
a great part of the day, Sall. J. 51, 2:ad multum diem,
till far in the day, Cic. Att. 13, 9, 1:multo adhuc die,
when much of the day was still remaining, when it was still high day, Tac. H. 2, 44:multo denique die,
when the day was far spent, Caes. B. G. 1, 22:multa nocte,
late at night, Cic. Q. Fr. 2, 9, 2:multo mane,
very early, id. Att. 5, 4, 1:multa opinio, for multorum,
the general opinion, Gell. 3, 16, 1:velut multa pace,
as in a general peace, as if there were peace everywhere, Tac. H. 4, 35:multus homo,
one who gives himself up to the lusts of many, Cat. 112, 1.— multi, orum, m., the many, the common mass, the multitude: probis probatus potius, quam multis forem, Att. ap. Non. 519, 9:video ego te, mulier, more multarum utier,
id. ib. —Esp.: unus e (or de) multis, one of the multitude, a man of no distinction:tenuis L. Virginius unusque e multis,
Cic. Fin. 2, 20, 62:unus de multis esse,
id. Off. 1, 30, 109: M. Calidius non fuit orator unus e multis;potius inter multos prope singularis fuit,
id. Brut. 79, 274:numerarer in multis,
among the herd of orators, id. ib. 97, 333:e multis una sit tibi,
no better than others, Ov. R. Am. 682:multum est,
it is of importance, Verg. G. 2, 272.—In neutr. absol.: ne multa, or ne multis, not to be prolix, in short:ne multa: perquiritur a coactoribus,
Cic. Clu. 64, 181:ne multis: Diogenes emitur,
id. ib. 16, 47:quid multis moror?
Ter. And. 1, 1, 87.—Sometimes multa is used (particularly by the poets) adverbially, much, greatly, very:multa reluctari,
Verg. G. 4, 301:gemens,
id. ib. 3, 226; id. A. 5, 869:deos testatus,
id. ib. 7, 593:invehi,
Nep. Ep. 6, 1 (cf. nonnulla invehi, id. Tim. 5, 3):haud multa moratus,
Verg. A. 3, 610.—Rarely in multum:in multum velociores,
by far, Plin. 10, 36, 52, § 108.—In partic.1.Too much, overmuch, excessive:2.supellex modica, non multa,
Nep. Att. 13, 5.—In speech, much-speaking, diffuse, prolix:3.qui in aliquo genere aut inconcinnus aut multus est,
Cic. de Or. 2, 4, 17:ne in re nota et pervulgata multus et insolens sim,
id. ib. 2, 87, 358:nolo in stellarum ratione multus vobis videri,
id. N. D. 2, 46, 119.—Frequent, frequently present:A.in operibus, in agmine, atque ad vigilias multus adesse,
Sall. J. 96, 3:multus in eo proelio Caesar fuit,
was in many places, Flor. 4, 2, 50:hen hercle hominem multum et odiosum mihi!
troublesome, tedious, Plaut. Men. 2, 2, 41:instare,
Sall. J. 84, 1.—Hence, adv., in two forms.multum, much, very much, greatly, very, often, frequently, far, etc. (class.):B.salve multum, gnate mi,
Plaut. Trin. 5, 2, 56:multum vale,
farewell, id. Stich. 3, 2, 40:hominem ineptum multum et odiosum mihi,
id. Men. 2, 2, 42:opinor, Cassium uti non ita multum sorore,
not very much, Cic. Fam. 7, 23, 3:multum mecum municipales homines loquuntur,
often, id. Att. 8, 13, 2:non multum ille quidem nec saepe dicebat,
id. Brut. 34, 128:non multum confidere,
not very much, not particularly, Caes. B. G. 3, 25:sunt in venationibus,
often, frequently, id. ib. 4, 1:in eodem genere causarum multum erat T. Juventius,
Cic. Brut. 48, 178:multum fuisse cum aliquo,
to have had much intercourse with, id. Rep. 1, 10, 16:sum multum equidem cum Phaedro in Epicuri hortis,
id. Fin. 5, 1, 3:gratia valere,
to be in great favor, Nep. Con. 2, 1:res multum et saepe quaesita,
Cic. Leg. 3, 15, 33:longe omnes multumque superabit,
id. Verr. 2, 5, 44, § 115:multum et diu cogitans,
id. Div. 2, 1, 1:diu multumque scriptitare,
id. de Or. 1, 33, 152.—With an adj.:multum loquaces,
very talkative, Plaut. Aul. 2, 1, 5:mepti labores,
very, Plin. Ep. 1, 9.— Poet. also with comp.:multum improbiores sunt quam a primo credidi,
much, far, Plaut. Most. 3, 2, 139:multum robustior illo,
Juv. 19, 197:majora,
Sil. 13, 708.— So with infra, post:haud multum infra viam,
Liv. 5, 37, 7; Plin. 98, 7, § 20:haud multum post mortem ejus,
Tac. A. 5, 3:ut multum,
at most, Mart. 10, 11, 6; Vop. Aur. 46.—multō by much, much, a great deal, far, by far (class.).1.With comparatives and verbs which imply comparison:2.multo tanto carior,
Plaut. Bacch. 2, 3, 76:pauciores oratores,
Cic. de Or. 1, 3, 11:facilius atque expeditius iter,
Caes. B. G. 1, 6.—With verbs:virtutem omnibus rebus multo anteponentes,
Cic. Fin. 4, 18, 49:multo ceteros anteibant,
Tac. H. 4, 13:multo praestat beneficii, quam maleficii immemorem esse,
Sall. J. 31, 28.—With malle:multo mavolo,
Plaut. Poen. 1, 2, 88; id. Ps. 2, 4, 38:meo judicio multo stare malo, quam, etc.,
Cic. Att. 12, 21, 1.—With sup. (rare but class.), by far, by much:3.quae tibi mulier videtur multo sapientissuma,
Plaut. Stich. 1, 2, 66; id. Am. 2, 2, 150: multo optimus hostis, by far, Lucil. ap. Non. 4, 413:simulacrum multo antiquissimum,
Cic. Verr. 2, 4, 49, § 109; 2, 4, 23, § 50; id. Cat. 4, 8, 17:maxima pars,
id. Imp. Pomp. 18, 54; cf. Hor. S. 2, 3, 82:multo id bellum maximum fuit,
Liv. 1, 11, 5:pars multo maxima,
id. 30, 18, 14: multo molestissima, Cic. Div. in. Caecil. 11, 36:multo gratissima lux,
Hor. S. 1, 5, 39:foedissimum,
Quint. 9, 4, 72:optimum,
id. ib. 26:pulcherrimum,
id. 1, 2, 24:utilissima,
id. 2, 10, 1:maxime,
Auct. Her. 4, 44, 58:multo maxime miserabile,
Sall. C. 36, 4:multo maxime ingenio validus,
id. J. 6, 1.—With particles denoting a difference, far, greatly, very:4.multo aliter,
Ter. And. prol. 4:multo aliter ac sperabat,
far otherwise than, Nep. Ham. 2:quod non multo secus fieret, si,
not far otherwise, not very different, Cic. Fam. 4, 9, 1: multo infra Cyrenaicum. Plin. 19, 3, 15, § 40. —In specifications of time, before ante and post, long, much:5.non multo ante urbem captam,
Cic. Div. 1, 45, 101:non multo ante,
not long before, Nep. Eum. 3, 3:multo ante,
Cic. Fam. 4, 1, 1:non multo post, quam, etc.,
not long after, id. Att. 12, 49, 9:haud multo ante solis occasum,
Liv. 5, 39, 2:multo ante noctem,
id. 27, 42, 13.—Very rarely with the positive for multum:6.maligna multo,
very, Ter. Hec. 1, 2, 83 Umpf.—Doubled, multo multoque, with comparatives:II.multo multoque longior,
far, very much, Front. ad M. Caes. 2, 5:multo multoque operosius est,
Val. Max. 4, 1, 2: multo multoque magis, Front. Laud. Negl. § 3.Comp.: plūs, pluris; in the plur., plures, plura (in sing. anciently written plous; three times in the S. C. de Bacch. Here perh. belongs, in the plur., pleores and pleoris, for plures, in the Song of the Arval Brothers.—For the class. neuter of the plur., plura, the form pluria was used in ante-class. Latinity. Gellius cites M. Cato, Q. Claudius, Valerius Antias, L. AElius, P. Nigidius, and M. Varro as authorities for this form, Gell. 5, 21, 6; yet Plautus and Terence have only plura; and the earlier reading pluria, in Lucr. 1, 877; 2, 1135; 4, 1085, is now supplanted by the critically certain plura and plurima.—The gen. plur. plurium, however, has remained the predominant form, e. g. Quint. 7, 1, 1; 8, 4, 27; 9, 4, 66 et saep.) [from the root ple; Gr. pleon, pimplêmi; cf. plenus, plera, compleo, etc.; also locu-ples, plebes, populus, etc.], more.A.In the sing. (used both substantively and adverbially): LIBRAS FARRIS ENDO DIES DATO. SI VOLET PLVS DATO, Fragm. XII. Tab. in Gell. 20, 1, 45: SI PLVS MINVSVE SECVERVNT, SE FRAVDE ESTO, ib.;(β).so (perh. in imitation of this legal phrase): ebeu, cur ego plus minusve feci quam aequom fuit!
Plaut. Capt. 5, 3, 18; Ter. Phorm. 3, 3, 21:ne plus minusve loqueretur,
Suet. Aug. 84; cf. Plaut. Men. 4, 2, 27; and in the signif. of circiter, about: septingenti sunt paulo plus aut minus anni... postquam, etc., Enn. ap. Varr. R. R. 3, 1, 2 (Ann. v. 493 Vahl.);so. non longius abesse plus minus octo milibus,
Hirt. B. G. 8, 20, 1 Oud.; cf.:speranti plures... venerunt plusve minusve duae,
Mart. 8, 71, 4:aut ne quid faciam plus, quod post me minus fecisse satius sit,
too much... too little, Ter. Hec. 5, 1, 4:tantum et plus etiam ipse mihi deberet,
Cic. Att. 7, 3, 7:vos et decem numero, et, quod plus est, Romani estis,
and what is more, Liv. 9, 24, 8:verbane plus an sententia valere debeat,
Cic. Top. 25, 96: [p. 1174] cf.:apud me argumenta plus quam testes valent,
id. Rep. 1, 38, 59:valet enim salus plus quam libido,
id. ib. 1, 40, 63.—With a partitive gen.:(γ).vultis pecuniae plus habere,
Cic. Inv. 1, 47, 88; cf.:nostri casus plus honoris habuerunt quam laboris,
id. Rep. 1, 4, 7; so,plus virium,
id. Leg. 1, 2, 6:plus hostium,
Liv. 2, 42:plus dapis et rixae multo minus invidiaeque,
Hor. Ep. 1, 17, 51:in hac causa eo plus auctoritatis habent, quia, etc.,
Cic. Rep. 3, 16, 26; cf.:plus ingenii,
id. ib. 1, 14, 22:Albano non plus animi erat quam fidei,
as little courage as fidelity, Liv. 1, 27, 5.—With quam (some examples of which have already been given above):(δ).non plus quam semel,
Cic. Off. 3, 15, 61:confiteor eos... plus quam sicarios esse,
id. Phil. 2, 13, 31:ne plus reddat quam acceperit,
id. Lael. 16, 58 et saep.:non plus quam in tres partis posse distribui putaverunt,
into not more than, id. Inv. 1, 34, 57:plus quam decem dies abesse,
id. Phil. 2, 13, 31:nulla (navis) plus quam triginta remis agatur,
with more than, Liv. 38, 38, 8.—Without quam:(ε).HOMINES PLOVS V. OINVORSEI VIREI ATQVE MVLIERES, S. C. de Bacch. 19 (Wordsw. Fragm. and Spec. p. 173): plus mille capti,
Liv. 24, 44:plus milies audivi,
Ter. Eun. 3, 1, 32: plus semel, Varr. ap. Plin. 14, 14, 17, § 96:plus quingentos colaphos infregit mihi,
Ter. Ad. 2, 1, 46:ferre plus dimidiati mensis cibaria,
Cic. Tusc. 2, 16, 37:non plus mille quingentos aeris,
id. Rep. 2, 22, 40:paulo plus ducentos passus a castris,
Liv. 31, 34:cum plus annum aeger fuisset,
id. 40, 2:parte plus dimidia rem auctam,
id. 29, 25.—With a compar. or adverbial abl., or with an abl. of measure:2.VIREI PLOVS DVOBVS, S. C. de Bacch. 20 (Wordsw. Fragm. and Spec. p. 173): de paupertate tacentes Plus poscente ferent,
more than the importunate, Hor. Ep. 1, 17, 44:ex his alius alio plus habet virium,
Cic. Leg. 1, 2, 6: cave putes hoc tempore plus me quemquam cruciari, Balb. ap. Cic. Att. 8, 15, A, 2:alterum certe non potest, ut plus una vera sit,
Cic. N. D. 1, 2, 5; cf.:in columba plures videri colores, nec esse plus uno,
id. Ac. 2, 25, 79: HOC PLVS NE FACITO, more than this, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Leg. 2, 23, 59:annos sexaginta natus es Aut plus eo,
or more than that, Ter. Heaut. 1, 1, 11:plus aequo,
Cic. Lael. 16, 58:plus paulo,
Ter. Heaut. 2, 1, 8:paulo plus,
Liv. 31, 34: multo plus, Anton. ap. Cic. Att. 10, 8, A, 1:plus nimio,
overmuch, Hor. Ep. 1, 10, 30: quam molestum est uno digito plus habere, too much by a finger, i. e. a finger too much, Cic. N. D. 1, 35, 99:uno plus Etruscorum cecidisse in acie,
one man more, Liv. 2, 7, 2.—In the gen. pretii, pluris, of more value, of a higher price, for more, higher, dearer:3.ut plus reddant musti et olei, et pretii pluris,
of greater value, Varr. R. R. 1, 7, 4:ager multo pluris est,
is worth much more, Cic. Rosc. Com. 12, 33; cf.:quo pluris sint nostra oliveta,
id. Rep. 3, 9, 16:pluris emere,
dearer, id. Fam. 7, 2, 1; so,vendere,
id. Off. 3, 12, 51; id. Verr. 2, 3, 19, § 48; Hor. S. 2, 3, 300:aedificare,
Col. 1, 4, 7:pluris est oculatus testis quam auriti decem,
of more value, Plaut. Truc. 2, 6, 8:mea mihi conscientia pluris est, quam omnium sermo,
Cic. Att. 12, 28, 2:facio pluris omnium hominem neminem,
id. ib. 8, 2, 4:facere aliquem pluris,
make more of one, esteem him more highly, id. Fam. 3, 4, 2:pluris habere,
id. Phil. 6, 4, 10:aestimare,
id. Par. 6, 2, 48:ducere,
id. Att. 7, 3, 5:putare,
id. Off. 3, 4, 18 et saep.—Rarely, instead of the genitive, in the abl. pretii: plure vendunt, Lucil. ap. Charis. 2, p. 189 P.: plure altero tanto, quanto ejus fundus est, velim, Plaut. ib.: plure venit, Cic. ib.—4.Plus plusque, more and more: quem mehercule plus plusque in dies diligo. Cic. Att. 6, 2, 10.—* 5.Like magis, with an adj.:B.plus formosus, for formosior,
Nemes. Ecl. 4, 72.—In the plur.1.Comparatively, more in number:2.omnes qui aere alieno premantur, quos plures esse intellego quam putaram,
Cic. Att. 7, 3, 5; id. Rep. 2, 22, 40:nemini ego plura acerba esse credo ex amore homini umquam oblata quam mihi,
Ter. Hec. 3, 1, 1:ne plura insignia essent imperii in libero populo quam in regno fuissent,
Cic. Rep. 2, 31, 55:multo plura,
many more things, Quint. 3, 6, 28.—In gen., of a great number, many: qui plus fore dicant in pluribus consilii quam in uno. Cic. Rep. 1, 35, 55: cf.: quid quaeso interest inter unum et plures, si justitia est in pluribus? id. ib. 1, 39, 61;b.1, 34, 52: non possunt una in civitate multi rem ac fortunas amittere, ut non plures secum in eandem trahant calamitatem,
id. Imp. Pomp. 7, 19:quod pluribus praesentibus eas res jactari nolebat,
Caes. B. G. 1, 18:plura castella Pompeius tentaverat,
id. B. C. 3, 52:summus dolor plures dies manere non potest,
Cic. Fin. 2, 28, 93:pluribus diebus, Quint. prooem. § 7: illic plurium rerum est congeries,
id. 8, 4, 27:quae consuetudo sit, pluribus verbis docere,
Cic. Clu. 41, 115:eum pluribus verbis rogat, ut, etc.,
id. Verr. 2, 4, 28, § 64;without verba: quid ego plura dicam?
id. de Or. 1, 5, 18:pluribus haec exsecutus sum,
Phaedr. 3, 10, 59;also elliptically, quid plura? and, ne plura, like quid multa? and ne multa: hic sacra, hic genus, hic majorum multa vestigia. Quid plura? hanc vides villam, etc.,
what need of many words? in short, Cic. Leg. 2, 1, 3:sed—ne plura—dicendum enim aliquando est—Pomponium Atticum sic amo, ut alterum fratrem,
id. Fam. 13, 1, 5.—Esp.: plures.(α).The mass, the multitude, opp. pauciores, = hoi oligoi, Plaut. Trin. 1, 1, 13.—(β).Euphemistically, acc. to the Gr. hoi pleiones, the dead:(γ).quin prius Me ad plures penetravi?
Plaut. Trin. 2, 2, 14.—The greater number, the majority:III.plures nesciebant qua ex causa convenissent,
Vulg. Act. 19, 32.Sup.: plūrĭmus (archaic form, plisima plurima, Paul. ex Fest. p. 204 and 205 Mull.: PLIOIRVME (I), Epit. of Scipio), a, um [from root ple; whence also plus, q. v., ploirumus for ploisumus; and thence the predominant form plurimus], most, very much, or many (as an adj. in good prose mostly in the plur., except the standing formula of greeting: salutem plurimam dicere alicui; v. infra):(β).hujus sunt plurima simulacra,
Caes. B. G. 6, 17:nos plurimis ignotissimi gentibus,
Cic. Rep. 1, 17, 26:plurimae et maximae partes,
id. ib. 1, 4, 8:plurimorum seculorum memoria,
id. ib. 3, 9, 14:haec plurimis a me verbis dicta sunt,
id. ib. 1, 7, 12 et saep.—In sing.:me plurima praeda onustum,
Plaut. Rud. 4, 2, 4:sermo,
Quint. 2, 2, 5:risus,
id. 6, 3, 85:res,
id. 6, 1, 51:exercitatio,
id. 8 prooem. §28: mons,
very large, Verg. A. 1, 419:cervix,
id. G. 3, 52:Aetna,
Ov. Ib. 600.—Of a greeting: impertit salutem plurimam, Lucil. ap. Non. 472. 16; and esp. freq.: salutem plurimam dicit (commonly abbrev. S. P. D.) at the beginning of letters; v. salus.— Poet.:medio cum plurimus orbe Sol erat,
very powerful, oppressive, Ov. M. 14, 53: plurima qua silva est. thickest, id. ib. 14, 361:coma plurima,
very thick, id. ib. 13, 844:sed plurima nantis in ore Alcyone conjux,
mostly, chiefly, id. ib. 11, 562.—And collect.:plurimus in Junonis honorem Aptum dicet equis Argos,
many a one, very many, Hor. C. 1, 7, 8; so,oleaster plurimus,
Verg. G. 2, 183:qua plurima mittitur ales,
Mart. 9, 56, 1:plurima lecta rosa est,
Ov. F. 4, 441.— In neutr. absol. (substant. or adverb.):ut haberet quam plurimum,
as much as possible, Cic. Rab. Post. 14, 39:caput autem est, quam plurimum scribere,
id. de Or. 1, 33, 150:ut in quoque oratore plurimum esset,
id. Rep. 1, 27, 123.— Adv.: plūrĭmum:et is valebat in suffragio plurimum, cujus plurimum intererat, esse in optimo statu civitatem,
Cic. Rep. 2, 22, 40:auspiciis plurimum obsecutus est Romulus,
id. ib. 2, 9, 16:si vero populus plurimum potest,
id. ib. 3, 14, 23; cf.:qui apud me dignitate plurimum possunt,
id. Rosc. Am. 1, 4:plurimum aliis praestare,
id. Inv. 2, 1, 1:ut te plurimum diligam,
id. Fam. 1, 7, 1; id. Tusc. 5, 27, 78:hoc ego utor uno omnium plurimum,
id. Fam. 11, 16, 2:quantum (al. quanto) plurimum possunt,
Quint. 11, 3, 120: plurimum quantum also signifies very much indeed, exceedingly (post-class.):plurimum quantum veritati nocuere,
Min. Fel. Oct. 22:gratulor,
id. ib. 40:(elleborum) ex aqua datur plurimum drachma,
at the most, Plin. 25, 5, 22, § 54; 9, 36, 60, § 125; 30, 6, 16, § 48; so,cum plurimum,
id. 2, 17, 15, § 78 (opp. to cum minimum); 18, 7, 10, § 60: nec tam numerosa differentia; tribus ut plurimum bonitatibus distat, for the most part, commonly, usually, = plerumque, Plin. 15, 3, 4, § 18.—In neutr. with a partit. gen.: sententiarum et gravitatis plurimum, Cic. Inv. 1, 18, 25:(γ).artis,
Quint. 10, 5, 3:auctoritatis et ponderis,
id. 9, 4, 91:ut laboris sic utilitatis etiam longe plurimum,
id. 10, 3, 1:virtutum,
id. 12, 1, 20 plurimum quantum favoris partibus dabat fratermtas ducum, Flor. 4, 2, 74.—In the gen. pretii:plurimi: immo unice unum plurimi pendit,
values very highly, esteems very much, Plaut. Bacch. 2, 2, 29:quem unum Alexander plurimi fecerat,
Nep. Eum. 2, 2:ut quisque quod plurimi est possidet,
Cic. Par. 6, 2, 48. -
64 posco
posco, pŏposci, 3 (old perf. peposci, Val. Antias ap. Gell. 7, 9, 9), v. inch. a. [for porc-scere; Sanscr. root parkh- prakh-, to ask; cf.: precor, procus, procax], to ask for urgently; to beg, demand, request, desire (syn.: flagito, postulo, peto).I.In gen., constr. usually with aliquid, aliquem ( sibi): aliquid ab aliquo; also with a double acc., with ut, with inf., or with acc. and inf., or wholly absol.:(α).poscere est secundum Varronem, quotiens aliquid pro merito nostro deposcimus: petere vero est cum aliquid humiliter et cum precibus postulamus,
Serv. Verg. A. 9, 194.With acc.:(β).posco atque adeo flagito crimen,
Cic. Planc. 19, 48; cf. id. Verr. 2, 5, 28, § 71:argentum,
id. ib. 2, 4, 20, § 44;2, 3, 34, § 78: pugnam,
Liv. 2, 45, 6: nec mi aurum posco, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 200 Vahl.):si quid poscam,
Plaut. Aul. 2, 5, 10:pulvinos,
Cic. de Or. 1, 7, 29; id. Planc. 19, 48:vades poposcit,
id. Rep. 2, 36, 61; cf.:audaciae partes Roscii sibi poposcerunt,
Cic. Rosc. Am. 13, 35:peccatis veniam poscentem (preceded by postulare),
Hor. S. 1, 3, 75.—With ab:(γ).fac, ut audeat Tibi credere omnia, abs te petere et poscere,
Ter. Heaut. 5, 1, 53: diem a praetore peposcit, Val. Antias ap. Gell. 7, 9, 9:abs te litteras,
Cic. Verr. 2, 4, 16, § 36; 2, 2, 47, § 117:tutorem ab aliquo,
Suet. Aug. 94:bibere a me poscis,
Vulg. Joann. 4, 9.—With a double acc.:(δ).parentes pretium pro sepulturā liberum poscere,
Cic. Verr. 2, 1, 3, § 7:magistratum nummos,
id. ib. 2, 1, 17, §44: aliquem causam disserendi,
id. Tusc. 3, 3, 7:claves portarum magistratus,
Liv. 27, 24, 8:non ita creditum Poscis Quintilium deos,
Hor. C. 1, 24, 12:cur me in decursu lampada poscis?
Pers. 6, 61:poscenti vos rationem,
Vulg. 1 Pet. 3, 15.—Hence, pass.: poscor aliquid, I am asked for something, something is asked or demanded of me ( poet. and in post-class. prose):gravidae posceris exta bovis,
they ask you for the entrails, Ov. F. 4, 670; cf.:poscor meum Laelapa,
they demand of me my Lœlaps, id. M. 7, 771:nec tantum segetes alimentaque debita dives Poscebatur humus,
id. ib. 1, 138:quod rationem pecuniae posceretur,
Gell. 4, 18, 12; to be called upon or invoked to inspire a poet or to sing:aversus Apollo Poscitur invitā verba pigenda lyrā,
Prop. 4 (5), 1, 76 (better reading poscis ab); cf. absol. Palilia poscor: Non poscor frustra;si favet alma Pales,
Ov. F. 4, 721; so,poscimur Aonides,
Ov. M. 5, 333:poscimur,
Hor. C. 1, 32, 1.—With ut:(ε).poscimus, ut cenes civiliter,
Juv. 5, 112:poscimus ut sit, etc.,
id. 7, 71; Tac. H. 2, 39: poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur, Aug. Civ. Dei, 2, 21.—With inf. or acc. and inf. ( poet. and in post-Aug. prose):(ζ).poscat sibi fabula credit,
Hor. A. P. 339; cf.:immolare Fauno, Seu poscat agnā sive malit haedo,
id. C. 1, 4, 12:esse sacerdotes delubraque vestra tueri Poscimus,
Ov. M. 8, 708:contraque occurrere poscunt,
Val. Fl. 4, 194; Pers. 1, 128; Claud. in Eutr. 1, 151.—In prose:ego vero te etiam morari posco inter voluptates,
Sen. Contr. 1, 8; Arn. 7, p. 254. So, too, perh. (acc. to Stephanus's conjecture):vos fallere poscunt,
Rutil. Lup. Fig. 2, 19, p. 181 Frotsch.—Ellipt.:(η).poscunt majoribus poculis, sc. bibere,
they challenge to drink from larger goblets, Cic. Verr. 2, 1, 26, § 66.—Absol., to beg, be a beggar:B.improbus es, cum poscis, ait. Sed pensio clamat, posce,
Juv. 9, 63 sq. —Of inanimate and abstract subjects, to demand, require, need:II.quod res poscere videbatur,
Caes. B. G. 7, 1:cum usus poscit,
id. ib. 4, 2: quod negotium poscebat, Sail J. 56, 1; 70, 3; Quint. 11, 3, 162 et saep.—In partic.A.To demand for punishment, to ask the surrender of: accusant [p. 1403] ii, quos populus poscit, Cic. Rosc. Am. 5, 13; cf.:B.hujus tantae cladis auctor Annibal poscitur,
Flor. 2, 6, 7:nec poscitur auctor,
Sil. 2, 44:poscendum poenae juvenem jubebat,
id. 1, 677; so Liv. 9, 26.—In gen., to call one (ante-class. and poet.):2. C.clamore hominem posco,
Plaut. Curc. 5, 3, 5:gemitu Alciden,
Sen. Herc. Oet. 1887.— Pass.: ego poscor Olympo ( dat. of agent), Olympus calls me, summons me to the combat, Verg. A. 8, 533:poscimur,
Ov. M. 2, 144.—In selling.1.To ask, demand for a thing, to offer at a price:2.tanti quanti poscit, vin' tanti illam emi?
Plaut. Merc. 2, 4, 22: pro reliquis (libris) idem pretium poposcit, Varr. ap. Lact. 1, 6, 10.—To ask, bid, offer a price for a thing:D.agite licemini. Qui cenā poscit? ecqui poscit prandio?
Plaut. Stich. 1, 3, 68; id. Merc. 2, 3, 101; Plin. 35, 10, 36, § 88.—To demand one's hand, ask in marriage:eam si jubes, frater, tibi me poscere, poscam,
Plaut. Aul. 2, 1, 38:filiam tuam mihi uxorem posco,
id. ib. 2, 2, 42:tibi permittam, posce, duce,
id. Trin. 2, 2, 103:sine dote posco tuam sororem filio,
id. ib. 2, 4, 98:tuam sororem uxorem alicui,
id. ib. 2, 4, 49. -
65 prosper
prosper, and more freq. prospĕrus, a. um, adj. [pro-spero, answering to hope; cf. spes], agreeable to one's wishes, favorable, fortunate, prosperous (freq. and class.; cf.:(β). II.faustus, propitius): sperem veteres pro spem dixerunt, unde et prospere dicimus, hoc est, pro spe,
Non. 171, 25:auspicium prosperum,
Naev. 4, 2; cf. in sup.:prosperrimum augurium,
Plin. 10, 8, 9, § 21:prospera adversaque fortuna,
Cic. N. D. 3, 37, 89:magnis autem viris prosperae semper omnes res,
id. ib. 2, 66, 167:prosperae res,
id. Brut. 3, 12:non jam id ago, ut prosperos exitus consequar,
id. Att. 9, 7, 1: successus, Liv. praef. fin.:prosperrimo rerum eventu,
Vell. 2, 122, 2.— Comp.:prosperior civium amor,
Tac. A. 6, 51:mox cecinit laudes prosperiore lyrā,
Ov. A. A. 3, 50:prosperius fatum,
id. F. 3, 614:nomina,
of good omen, Plin. 28, 2, 5, § 22; so,verba,
Ov. P. 4, 4, 38.—In nom. sing.: prosper dicendi successus, Auct. ap. Prisc. p. 693 P.; Anthol. Lat. 5, 132:deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Jovis,
propitious, favorable, Cic. Rep. 6, 17, 17 (cited in Prisc. p. 693 P.):immoriens magnis non prosperus ausis,
Sil. 10, 202:prosperus in Africam transitus,
Val. Max. 3, 7, 1.—With evenio (cf. prospere):omnia quae prospera tibi evenere,
Liv. 28, 42, 15:si cetera prospera evenissent,
id. 21, 21, 9:quod bellum... ut id prosperum eveniret,
id. 42, 28, 7; 37, 47, 4.—Subst., in plur.: prospĕra, ōrum, n., favorable circumstances, good fortune, prosperity (postAug.):A.prospera belli,
Luc. 5, 782:rerum,
id. 7, 107:tam mala Pompeii quam prospera mundus adoret,
id. 7, 708:Germani prosperis feroces,
Tac. H. 5, 15; Plin. Pan. 7.—Hence, adv., in two forms.pro-spĕrē, agreeably to one's wishes, favorably, luckily, fortunately, prosperously (class.):* B.omnia profluenter, prospere,
Cic. Tusc. 5, 18, 53:procedere,
id. Fam. 12, 9, 2:cedere alicui,
Nep. Dat. 1, 2:succedere,
id. ib. 6, 1:cui ut omnia prospere evenirent,
Liv. 23, 27, 12:cadere,
Tac. A. 2, 46.— Comp.:aves quae prosperius evolant,
with better augury, Gell. 6, 6, 8:res eventura prosperius,
id. 1, 13, 1; Col. 4, 32, 1.— Sup.: prosperrĭme geruntur omnia. Vell. 2, 97, 1:dimicare,
Suet. Caes. 36.— -
66 prospera
prosper, and more freq. prospĕrus, a. um, adj. [pro-spero, answering to hope; cf. spes], agreeable to one's wishes, favorable, fortunate, prosperous (freq. and class.; cf.:(β). II.faustus, propitius): sperem veteres pro spem dixerunt, unde et prospere dicimus, hoc est, pro spe,
Non. 171, 25:auspicium prosperum,
Naev. 4, 2; cf. in sup.:prosperrimum augurium,
Plin. 10, 8, 9, § 21:prospera adversaque fortuna,
Cic. N. D. 3, 37, 89:magnis autem viris prosperae semper omnes res,
id. ib. 2, 66, 167:prosperae res,
id. Brut. 3, 12:non jam id ago, ut prosperos exitus consequar,
id. Att. 9, 7, 1: successus, Liv. praef. fin.:prosperrimo rerum eventu,
Vell. 2, 122, 2.— Comp.:prosperior civium amor,
Tac. A. 6, 51:mox cecinit laudes prosperiore lyrā,
Ov. A. A. 3, 50:prosperius fatum,
id. F. 3, 614:nomina,
of good omen, Plin. 28, 2, 5, § 22; so,verba,
Ov. P. 4, 4, 38.—In nom. sing.: prosper dicendi successus, Auct. ap. Prisc. p. 693 P.; Anthol. Lat. 5, 132:deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Jovis,
propitious, favorable, Cic. Rep. 6, 17, 17 (cited in Prisc. p. 693 P.):immoriens magnis non prosperus ausis,
Sil. 10, 202:prosperus in Africam transitus,
Val. Max. 3, 7, 1.—With evenio (cf. prospere):omnia quae prospera tibi evenere,
Liv. 28, 42, 15:si cetera prospera evenissent,
id. 21, 21, 9:quod bellum... ut id prosperum eveniret,
id. 42, 28, 7; 37, 47, 4.—Subst., in plur.: prospĕra, ōrum, n., favorable circumstances, good fortune, prosperity (postAug.):A.prospera belli,
Luc. 5, 782:rerum,
id. 7, 107:tam mala Pompeii quam prospera mundus adoret,
id. 7, 708:Germani prosperis feroces,
Tac. H. 5, 15; Plin. Pan. 7.—Hence, adv., in two forms.pro-spĕrē, agreeably to one's wishes, favorably, luckily, fortunately, prosperously (class.):* B.omnia profluenter, prospere,
Cic. Tusc. 5, 18, 53:procedere,
id. Fam. 12, 9, 2:cedere alicui,
Nep. Dat. 1, 2:succedere,
id. ib. 6, 1:cui ut omnia prospere evenirent,
Liv. 23, 27, 12:cadere,
Tac. A. 2, 46.— Comp.:aves quae prosperius evolant,
with better augury, Gell. 6, 6, 8:res eventura prosperius,
id. 1, 13, 1; Col. 4, 32, 1.— Sup.: prosperrĭme geruntur omnia. Vell. 2, 97, 1:dimicare,
Suet. Caes. 36.— -
67 quinquessis
quinquessis, is, m. [quinque-as], five asses (post-class.): sed tum quinarius quinquessis valebat, App. ap. Prisc. p. 708 P. -
68 recedo
A.Lit. (class.; cf.:2.decedo, abscedo): pone nos recede,
Plaut. Poen. 3, 2, 34:ego abs te procul recedam,
id. Mil. 2, 4, 4:hinc,
id. Bacch. 4, 1, 7:illuc,
id. Rud. 3, 5, 7:recedere loco,
id. Am. 1, 1, 84; cf.:centuriones ex eo quo stabant loco recesserunt,
Caes. B. G. 5, 43:non modo illum e Galliā non discessisse, sed ne a Mutinā quidem recessisse,
Cic. Phil. 8, 7, 21:procul a telo veniente,
Ov. M. 12, 359:de medio,
Cic. Rosc. Am. 38, 112:ab hoste,
Ov. P. 3, 1, 151:longius,
Verg. G. 4, 191:tristis recedo,
Hor. Ep. 1, 16, 35; id. C. 2, 19, 31:ab Illiturgi,
Liv. 24, 41:in castra Corneliana,
Caes. B. C. 2, 30 fin. —In partic., to retire to one's bedchamber, go to rest, Petr. 85, 5; Ov. Ib. 239.—B.Transf.1.Of inanimate and abstract things:2.ut illae undae ad alios accedant, ab aliis autem recedant,
Cic. Planc. 6, 15:verba movere loco, quamvis invita recedant,
yield, Hor. Ep. 2, 2, 113:multa ferunt anni venientes commoda secum, Multa recedentes adimunt,
the departing years, id. A. P. 176:abeant ac recedant voces illae,
Plin. Pan. 2, 2.—Of places, things, etc., to stand back, recede (i. e. to be distant or retired;II. A.freq., esp. after the Aug. per.): secreta parentis Anchisae domus arboribusque obtecta recessit,
Verg. A. 2, 300; cf. Cat. 64, 43; and:etsi lata recessit Urbe domus,
Stat. Th. 5, 242; Plin. Ep. 2, 17, 21:Palaestina vocabatur, quā contingit Arabas... et quā recedit intus, Damascena,
Plin. 5, 12, 13, § 66:Magna Graecia in tres sinus recedens Ausonii maris,
id. 3, 10, 15, § 95; 4, 10, 17, § 33; Sen. Cons. ad Marc. 18.—Of nations:gens Cappadocum longissime Ponticarum omnium introrsus recedens,
Plin. 6, 8, 8, § 24.—In a painting, etc.:pictor vi artis suae efficit, ut quaedam eminere in opere, quaedam recessisse credamus,
Quint. 2, 17, 21; cf.:venter recessit,
Plin. Ep. 3, 6, 2.— Poet., of places, which appear to recede by our departure from them:provehimur portu, terraeque urbesque recedunt,
Verg. A. 3, 72:mea terra recedit,
Ov. M. 8, 139; 11, 466; Sil. 3, 157; Stat. Th. 1, 549 al.—Lit. (in good prose very rare), = discedere, haec effatu' pater, germana, repente recessit, vanished, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 48 Vahl.):2.nec vero a stabulis pluviā impendente recedunt Longius (apes),
Verg. G. 4, 191; Plin. Ep. 1, 13, 2.—Transf., of things, to separate from any thing (with which it was previously connected):B.in aliis ossibus ex toto saepe fragmentum a fragmento recedit,
Cels. 8, 7, 1:carnes ab ossibus,
Plin. 22, 8, 9, § 22; 19, 5, 23, § 67:caput e cervice,
Ov. P. 2, 8, 65;for which also: caput cervice,
id. H. 16, 153; cf. id. F. 6, 708; Luc. 8, 674. —Trop., to withdraw, depart, desist (class.; esp. freq. in Cic. and Quint.): si quid vos per laborem recte feceritis, labor ille a vobis cito recedet, Cato ap. Gell. 16, 1, 4:avius a verā longe ratione recedit,
Lucr. 2, 229:senes, ut in otia tuta recedant, aiunt, etc.,
Hor. S. 1, 1, 31:ab officio recedere,
Cic. Off. 3, 4, 19; Auct. Her. 3, 3, 5; Cic. Caecin. 20, 58:ab armis,
i. e. to lay them down, id. Rosc. Am. 6, 16:penitus a naturā,
id. Fin. 4, 16, 43:ab eodem exemplo,
Quint. 1, 6, 6; 2, 8, 13; 7, 3, 21:a sententiis ejus, ab omni voluntate, consiliisque,
Cic. Att. 12, 4, 2: a vitā, i. e. to kill one ' s self, id. Tusc. 4, 17, 40 (but Plin. 29, 1, 5, § 6, to die, in gen., a doubtful conjecture; Jahn, procedente [p. 1530] vitā):a veritatis viā longe,
Lact. 2, 8, 1:ab oppugnatione,
Hirt. B. G. 8, 40.—Very freq. of inanimate and abstract subjects:postquam recessit vita patrio corpore,
Plaut. Merc. prol. 73:(nomen hostis) a peregrino recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit,
has lost the signification of foreigner, Cic. Off. 1, 12, 37; so,res a consuetudine,
id. Quint. 21, 67; Quint. 2, 13, 11:figurae sententiarum ab illo simplici modo indicandi recedunt,
id. 9, 2, 1:ab usu cotidiano,
id. 10, 1, 44 et saep.— Poet., with simple abl.:sic nunquam corde recedit Nata tuo,
departs, Stat. S. 3, 5, 55.— Absol., to vanish, pass away, disappear:et pariter Phoebes, pariter maris ira recessit,
Ov. M. 12, 36:spes,
Luc. 7, 688:quonam nostri tibi cura recessit?
Verg. A. 2, 595:fortuna recessit,
id. ib. 3, 53.— With in:in ventos vita recessit,
passed away into the winds, Verg. A. 4, 705.— Hence, * rĕcessus, a, um, P. a. (acc. to I. B.), drawn back, receding:scaena recessior,
standing farther back, Vitr. 5, 8. -
69 relinquo
rĕ-linquo, līqui, lictum, 3, v. a.I.(With the idea of the re predominating.) To leave behind (cf. desero, omitto).A.In gen., to leave behind by removing one's self; to leave, move away from; to leave, abandon (a person or thing).1.Lit.:2.puerum apud matrem domi,
Plaut. Men. prol. 28:ipse abiit foras, me reliquit pro atriensi in sedibus,
id. Poen. 5, 5, 4:me filiis Relinquont quasi magistrum,
Ter. Phorm. 1, 2, 22:dicerent non me plane de provinciā decessisse, quoniam alterum me reliquissem,
Cic. Fam. 2, 15, 4:C. Fabium legatum cum legionibus II. castris praesidio relinquit,
Caes. B. G. 7, 40:cum me servum in servitute pro te hic reliqueris,
Plaut. Capt. 2, 3, 75; cf. id. ib. 5, 1, 18:fratrem, sc. in provinciā,
Cic. Fam. 2, 15, 4:post tergum hostem relinquere,
Caes. B. G. 4, 22; cf. id. ib. 7, 11:ille omnibus precibus petere contendit, ut in Galliā relinqueretur,
might be left behind, id. ib. 5, 6:greges pecorum... sub opacā valle reliquit,
Ov. M. 11, 277 et saep.:ea causa miles hic reliquit symbolum,
Plaut. Ps. 1, 1, 53:hic exemplum reliquit ejus,
id. ib. 2, 2, 56:(Hecuba) Hectoris in tumulo canum de vertice crinem... relinquit,
leaves behind, Ov. M. 13, 428:(cacumina silvae) limum tenent in fronde relictum,
left behind, remaining, id. ib. 1, 347.— To leave behind one's self by moving away:longius delatus aestu, sub sinistrā Britanniam relictam conspexit,
Caes. B. G. 5, 8:jamque hos, jamque illos, populo mirante, relinquit,
Sil. 16, 503; cf. in pass., to remain or be left behind, Lucr. 5, 626.—Trop.: hanc eram ipsam excusationem relicturus ad Caesarem, was about to leave behind me just this excuse (for my departure), Cic. Att. 9, 6, 1:B.aculeos in animis,
id. Brut. 9, 38:quod coeptum est dici, relinquitur in cogitatione audientium,
Auct. Her. 4, 30, 41:aetate relictā,
Ov. M. 7, 170:repetat relicta,
Hor. Ep. 1, 7, 97.—Of rank or merit: (Homerus) omnes sine dubio et in omni genere eloquentiae procul a se reliquit,
Quint. 10, 1, 51.—In partic.1. a.Lit.:b.ea mortua est: reliquit filiam adulescentulam,
Ter. Heaut. 3, 3, 41:cum pauper cum duobus fratribus relictus essem,
Varr. R. R. 3, 16, 2; cf.:pauper jam a majoribus relictus,
Nep. Epam. 2, 1:agri reliquit ei non magnum modum,
Plaut. Aul. prol. 13:heredem testamento reliquit hunc P. Quintium,
Cic. Quint. 4, 15:cum ei testamento sestertiūm milies relinquatur,
id. Off. 3, 24, 93:non, si qui argentum omne legavit, videri potest signatam quoque pecuniam reliquisse,
Quint. 5, 11, 33:qui mihi reliquit haec quae habeo omnia,
Ter. Eun. 1, 2, 40:cedo, quid reliquit Phania,
id. Hec. 3, 5, 8 and 13:fundos decem et tres reliquit,
Cic. Rosc. Am. 7, 20:aliquantum aeris alieni,
id. Quint. 4, 15:servus aut donatus aut testamento relictus,
Quint. 5, 10, 67:alicui arva, greges, armenta,
Ov. M. 3, 585:se testamento liberum relictum,
Dig. 21, 1, 17, § 16.—Trop., to leave, leave behind one:2.consiliorum ac virtutum nostrarum effigiem,
Cic. Arch. 12, 30:qui sic sunt, haud multum heredem juvant, Sibi vero hanc laudem relinquont: vixit, dum vixit, bene,
Ter. Hec. 3, 5, 11:rem publicam nobis,
Cic. Rep. 1, 46, 70; cf.:statum civitatis,
id. ib. 1, 21, 34; id. Par. 1, 2, 10:opus alicui,
id. Rep. 1, 22, 35: memoriam [p. 1558] aut brevem aut nullam, id. Off. 2, 16, 55:monumentum audaciae suae aeternum,
id. Verr. 2, 1, 49, § 129:quae scripta nobis summi ex Graeciā sapientissimique homines reliquerunt,
id. Rep. 1, 22, 35:scriptum in Originibus,
id. Brut. 19, 75:scripta posteris,
Quint. 1, praef. 1:in scriptis relictum,
Cic. de Or. 2, 46, 194:orationes reliquit et annales,
id. Brut. 27, 106:duo tantum volumina,
Suet. Gram. 7:librum de suis rebus imperfectum,
id. ib. 12; cf.:si non omnia vates Ficta reliquerunt,
Ov. M. 13, 734:pater, o relictum Filiae nomen,
Hor. C. 3, 27, 34.—To leave a thing behind; to leave remaining; to allow or permit to remain, to let remain, leave; pass., to be left, to remain.a.Lit.:b.nihil relinquo in aedibus, Nec vas, nec vestimentum,
Ter. Heaut. 1, 1, 88:multis autem non modo granum nullum, sed ne paleae quidem ex omni fructu atque ex annuo labore relinquerentur,
Cic. Verr. 2, 3, 48, § 114:nihil de tanto patrimonio,
id. Rosc. Am. 3, 10:equitatus partem illi adtribuit, partem sibi reliquit,
Caes. B. G. 7, 34:angustioribus portis relictis,
id. ib. 7, 70;41: unam (filiam) minimamque relinque,
leave to me, Ov. M. 6, 299:jam pauca aratro jugera regiae Moles relinquent,
Hor. C. 2, 15, 2:dapis meliora relinquens,
id. S. 2, 6, 89:magis apta tibi tua dona relinquam,
id. Ep. 1, 7, 43:haec porcis hodie comedenda relinquis,
id. ib. 1, 7, 19; cf.:habitanda fana Apris reliquit,
id. Epod. 16, 20:relinquebatur una per Sequanos via,
remained, Caes. B. G. 1, 9; cf.:unā ex parte leniter acclivis aditus relinquebatur,
id. ib. 2, 29:se cum paucis relictum videt,
Sall. C. 60, 7:nec aliud dicionis Atheniensium praeter ipsam urbem reliquit,
Just. 5, 7, 3.—Trop.:3.quasi corpori reliqueris Tuo potestatem coloris ulli capiendi mala,
Plaut. Truc. 2, 2, 37:quam igitur relinquis populari rei publicae laudem?
Cic. Rep. 3, 35, 48:ut vobis non modo dignitatis retinendae, sed ne libertatis quidem recuperandae spes relinquatur,
id. Agr. 1, 6, 17:ceterorum sententiis semotis, relinquitur non mihi cum Torquato, sed virtuti cum voluptate certatio,
id. Fin. 2, 14, 44; cf.:ne qua spes in fugā relinqueretur,
Caes. B. G. 1, 51:nullā provocatione ad populum contra necem et verbera relicta,
Cic. Rep. 2, 37, 62; Hor. S. 1, 10, 51:quis igitur relictus est objurgandi locus?
Ter. And. 1, 1, 127; cf.:nihil est preci loci relictum,
id. ib. 3, 4, 22; id. Phorm. 3, 3, 14;and, in another sense: plane nec precibus nostris nec admonitionibus relinquit locum,
i. e. he leaves no occasion for them, renders them superfluous, Cic. Fam. 1, 1, 2:ne cui iniquo relinqueremus vituperandi locum,
id. Q. Fr. 2, 4, 1:Aedui nullum sibi ad cognoscendum spatium relinquunt,
Caes. B. G. 7, 42:spatium deliberandi,
Nep. Eun, 12, 3:vita turpis ne morti quidem honestae locum relinquit,
Cic. Quint. 15, 49; Plaut. Cas. 2, 3, 33; cf. Cic. Brut. 72, 253 (v. Bernhardy ad loc.):vita relicta est tantum modo,
Ov. P. 4, 16, 49:quod munitioni castrorum tempus relinqui volebat,
Caes. B. G. 5, 9 fin.:mihi consilium et virtutis vestrae regimen relinquite,
Tac. H. 1, 84:suspicionem alicui relinquere,
Suet. Caes. 86:aliquem veniae vel saevitiae alicujus,
Tac. H. 1, 68 fin.:aliquem poenae,
Plin. Ep. 2, 11, 20:aliquem poenae,
Ov. M. 7, 41: leto, poenaeque, id. id. 14, 217; cf.:urbem direptioni et incendiis,
to give up, surrender, abandon, Cic. Fam. 4, 1, 2:neu relinquas hominem innocentem ad alicujus tui dissimilis quaestum,
do not leave, id. ib. 13, 64:aliquid in alicujus spe,
id. Div. in Caecil. 8, 26; cf. id. ib. 4, 16. — Poet., with obj.-clause:(metus) Omnia suffundens mortis nigrore, neque ullam Esse voluptatem liquidam puramque relinquit,
Lucr. 3, 40; 1, 703; Ov. M. 14, 100:dum ex parvo nobis tantundem haurire relinquas,
Hor. S. 1, 1, 52; Sil. 3, 708: nihil relinquitur nisi fuga, there is nothing left, nothing remains, but, etc., Att. ap. Cic. Att. 9, 10, 6:relinquitur illud, quod vociferari non destitit, non debuisse, etc.,
Cic. Fl. 34, 85; cf.:mihi nihil relicti quicquam aliud jam esse intellego,
Plaut. Merc. 3, 4, 81.— Impers. relinquitur, with ut (Zumpt, Gram. §621): relinquitur, ut, si vincimur in Hispaniā, quiescamus,
it remains, that, Cic. Att. 10, 8, 2; cf.: relinquebatur, ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, Caes. B. G. 5, 19 fin. — In a logical conclusion: relinquitur ergo, ut omnia tria genera sint causarum, hence it follows that, etc., Cic. Inv. 1, 9, 12; id. Div. 2, 5, 14.—With double predicate, to leave a thing behind in a certain state; to leave, let remain, suffer to be, etc.:II.eum Plautus locum Reliquit integrum,
has left untouched, Ter. Ad. prol. 10:praesertim cum integram rem et causam reliquerim,
have left unaltered, Cic. Att. 5, 21, 13; cf.:Scaptius me rogat, ut rem sic relinquam,
id. ib. 5, 21, 13, §12: Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat,
Caes. B. G. 4, 37; cf.:amici, quos incorruptos Jugurtha reliquerat,
Sall. J. 103, 2:reliquit (eam) Incertam et tristi turbatam volnere mentis,
Verg. A. 12, 160:(naves) in litore deligatas ad ancoram relinquebat,
Caes. B. G. 5, 9:erat aeger in praesidio relictus,
id. ib. 6, 38:in mediis lacerā nave relinquor aquis,
Ov. P. 2, 3, 28:quod insepultos reliquissent eos, quos, etc.,
Cic. Rep. 4, 8, 26; 2, 11, 21:aliquid incohatum,
id. ib. 1, 35, 55; cf.:inceptam oppugnationem,
to give up, abandon, quit, Caes. B. G. 7, 17:incoepta fila,
Ov. M. 6, 34:infecta sacra,
id. ib. 6, 202:opus incoeptum,
id. A. A. 2, 78:verba imperfecta,
id. H. 13, 13:pro effectis relinquunt, vixdum incohata,
Quint. 5, 13, 34:aliquid injudicatum,
id. 10, 1, 67:aliquid neglectum,
id. 1, 1, 29:incertum,
id. 2, 10, 14:tantas copias sine imperio,
Caes. B. G. 7, 20 init.; cf.:sine ture aras,
Ov. M. 8, 277:verbum in ambiguo,
Lucr. 4, 1137:mulierem nullam nominabo: tantum in medio relinquam,
Cic. Cael. 20, 48; cf.:correptio in dubio relicta,
Quint. 7, 9, 13.(With the idea of the verb predominant.) To leave behind one, to leave, go away from; to forsake, abandon, desert a person or thing.A.In gen.1.Lit.:2.ubi illaec obsecrost quae me hic reliquit,
Plaut. Truc. 2, 6, 32: relinquamus nebulonem hunc, Scip. Afr. ap. Gell. 4, 18, 3; cf.:non ego te hic lubens relinquo neque abeo abs te,
Plaut. Am. 1, 3, 33:domum propinquosque reliquisse,
Caes. B. G. 1, 44; cf. id. ib. 1, 30:relictis locis superioribus,
Hirt. B. G. 8, 36:loci relinquendi facultas,
Caes. B. G. 3, 4 fin.:Ilio relicto,
Hor. C. 1, 10, 14:urbes,
id. ib. 2, 20, 5:moenia,
id. Epod. 17, 13:litus relictum Respicit,
Ov. M. 2, 873:Roma relinquenda est,
id. Tr. 1, 3, 62:colles clamore relinqui (sc.: a bubus),
were left behind, Verg. A. 8, 216 Wagn.:limen,
id. ib. 5, 316:mensas,
id. ib. 3, 213:dominos,
Cat. 61, 51:volucres Ova relinquebant,
Lucr. 5, 802 et saep.—Trop.: me somnu' reliquit, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 52 Vahl.); cf.:B.quem vita reliquit,
Lucr. 5, 63: reliquit aliquem vita, for to die, Ov. M. 11, 327:ubi vita tuos reliquerit artus,
id. Ib. 339;for which, also, reversely: animam relinquam potius, quam illas deseram,
Ter. Ad. 3, 4, 52; so,vitam,
Verg. G. 3, 547; cf. Tac. A. 4, 34:lucem,
Verg. A. 4, 452:lumen vitale,
Ov. M. 14, 175:consitus sum senectute, vires Reliquere,
Plaut. Men. 5, 2, 6:aliquem animus,
id. Mil. 4, 8, 37; Caes. B. G. 6, 38:animus reliquit euntem,
Ov. M. 10, 459:aliquem anima,
Nep. Eum. 4, 2:ab omni honestate relictus,
abandoned, destitute of, Cic. Rab. Perd. 8, 23:ab alterā (quartanā) relictum esse,
id. Att. 8, 6, 3; cf. Hor. S. 2, 3, 290.—In partic., pregn., to leave in the lurch; to forsake, abandon, desert, etc. (v. desero, destituo, prodo).1.Lit.:2.qui... Reliquit deseruitque me,
has forsaken me, has given me the slip, Plaut. Most. 1, 3, 45; cf.:reliquit me homo atque abiit,
Ter. And. 4, 4, 5:succurrere relictae,
Verg. A. 9, 290.—Of the forsaking of a lover by his mistress,
Plaut. Truc. 2, 4, 64; Tib. 3, 6, 40; Prop. 1, 6, 8; Ov. H. 10, 80; id. M. 8, 108:paucos, qui ex fugā evaserant, reliquerunt,
i. e. let them escape, Caes. B. G. 3, 19. — Of things, to leave, give up, abandon, etc.:argentum si relinquo ac non peto, etc.,
Plaut. Aul. 1, 2, 31:auctores signa relinquendi et deserendi castra,
Liv. 5, 6; cf.:relictā non bene parmulā,
Hor. C. 2, 7, 10.—Trop., to leave, let alone, give up, resign, neglect, forsake, abandon, relinquish:rem et causam et utilitatem communem non relinquere solum, sed etiam prodere,
Cic. Caecin. 18, 50 (for which:derelinquo jam communem causam,
id. ib. 35, 103):jus suum dissolute,
id. ib. 36, 103:affectum, cum ad summum perduxerimus,
Quint. 6, 1, 29:(puella) Quod cupide petiit, mature plena reliquit,
Hor. Ep. 2, 1, 100: eum rogato, ut relinquat alias res et huc veniat, to leave or lay aside every thing else, Plaut. Rud. 4, 6, 8; cf.:omnibus relictis rebus,
id. Cist. 1, 1, 6; so,relictis rebus (omnibus),
id. Ep. 4, 2, 35; id. Truc. 2, 1, 25; Ter. And. 2, 5, 1; id. Eun. 1, 2, 86; id. Heaut. 4, 7, 12; Lucr. 3, 1071; Cic. de Or. 3, 14, 51; Caes. B. C. 3, 102; cf.also: res omnes relictas habeo prae quod tu velis,
Plaut. Stich. 2, 2, 38:omnia relinques, si me amabis, cum, etc.,
Cic. Fam. 2, 14:et agrorum et armorum cultum,
to give up, abandon, neglect, id. Rep. 2, 4, 7:si tu ea relinquis et deseris,
id. Verr. 2, 4, 36, § 80:studium exquirendi,
id. Ac. 1, 3, 7:agrum alternis annis,
to suffer to lie fallow, Varr. R. R. 1, 44, 3:loca relicta,
uncultivated, wild lands, Front. Limit. p. 42 Goes.; so,relictae possessiones,
Cic. Agr. 1, 1, 3:milites bellum illud, quod erat in manibus, reliquisse,
abandoned, relinquished, id. Rep. 2, 37, 63; cf. possessionem, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 4:obsidionem,
to raise the siege, Liv. 5, 48:caedes relinquo, libidines praetereo,
leave unmentioned, Cic. Prov. Cons. 3, 6:consulto relinquere (locum), opp. praetermittere,
id. Off. 3, 2, 9; cf.:hoc certe neque praetermittendum neque relinquendum est,
id. Cat. 3, 8, 18; and:audistis haec, judices, quae nunc ego omnia praetereo et relinquo,
id. Verr. 2, 3, 44, § 106;in this sense also,
id. Brut. 45, 165; cf. id. ib. 19, 76; Hor. A. P. 150:cur injurias tuas conjunctas cum publicis reliquisti?
left unnoticed, uncensured, Cic. Verr. 2, 1, 33, § 84; cf.:vim et causam efficiendi reliquerunt,
id. Fin. 1, 6, 18:vos legatum omni supplicio interfectum relinquetis?
id. Imp. Pomp. 5, 11:quis est, qui vim hominibus armatis factam relinqui putet oportere,
id. Caecin. 3, 9.— Poet., with obj.clause:quod si plane contueare, mirari multa relinquas,
leave off, cease, Lucr. 6, 654. -
70 revincio
rĕ-vincĭo, vinxi, vinctum, 4, v. a.I. A.Lit.:B. * II.nisi esset (terra) caelo revincta,
Lucr. 5, 553:ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae,
Caes. B. G. 3, 13:tignis in contrariam partem revinctis,
id. ib. 4, 17; cf.:trabes introrsus,
id. ib. 7, 23:stipites demissi et ab infimo revincti,
id. ib. 7, 73:navigium (with religare),
Plin. Pan. 82, 2:aliquem ad saxa,
to bind fast, Ov. M. 11, 212; cf.:zonam de poste,
id. ib. 10, 379:errantem Mycono e celsā Gyaroque revinxit,
Verg. A. 3, 76: caput tortā angue, bound around, Varr. Atacin. ap. Charis. p. 70 P.; cf.:latus ense,
to gird, Prop. 3, 14 (4, 13), 11:templum Velleribus niveis et festā fronde revinctum,
Verg. A. 4, 459.—In a Greek construction: ecce manūs juvenem interea post terga revinctum trahebant,
with his hands tied behind him, Verg. A. 2, 57:qui recitat lanā fauces et colla revinctus,
wrapped up, Mart. 6, 41, 1.— Poet.:latices in glaciem revincti,
bound, stiffened, Claud. in Rufin. 1, 167.— -
71 ros
rōs, rōris, m. (n., ros nocturnum, Marc. Emp. 8; cf. infra, II. B.) [perh. kindr. with the Gr. ersê, dew; Sanscr. varshas, rain].I.Lit., dew:II.herbae gemmantes rore recenti,
Lucr. 2, 319; cf. id. 5, 461:ros si non cadit,
Plaut. Capt. 1, 1, 13:nocturnum excipere rorem,
Caes. B. C. 3, 15; cf.:rore mero jejunia pavit,
Ov. M. 4, 263:gelidus,
Verg. G. 2, 202:pecori gratissimus,
id. E. 8, 15; id. G. 3, 326:caelestis,
Ov. F. 1, 312:vitreus,
id. Am. 1, 6, 55 et saep.— Plur.:gelidos rores, Cic. poët. Div. 1, 8, 14: cadunt rores,
Plin. 18, 29, 69, § 292:roribus,
id. 16, 26, 46, § 109; 17, 24, 37, § 225:quod inter aquam et rorem interest,
Sen. Q. N. 4, 3, 6. —Transf.A.Of any liquid falling in drops, moisture ( poet.):B.infuso lympharum rore superne,
Lucr. 1, 496, cf. liquoris, id. 1, 777:salis,
id. 4, 438; and simply ros, of water, Prop. 3, 21, 2; Verg. A. 6, 230; Hor. C. 3, 4, 61; Ov. M. 3, 164; 5, 635; 11, 57 al. —In plur.: pluvii, i. e. rain clouds, Hor C. 3, 3, 56.—Of tears:lacrimarum,
Ov. M. 14, 708;and simply ros,
id. ib. 10, 360; Hor. A. P. 430; plur., Stat. S. 5, 1, 36.—Of breastmilk: natos vitali rore rigabat, Cic. poët. Div. 1, 12, 20.— Of blood; plur.:sanguineos,
Verg. A. 12, 339; cf.cruentis,
Stat. Th. 2, 673.—Of perfumes:Syrius,
Tib. 3, 4, 28:Arabus,
Ov. H. 15, 76.—Ros marinus, marinus ros, or in one word, rosmarinus, and in a neutr. collat. form, rosmarinum (post-Aug.), rosemary:rosmarinus,
Col. 9, 4, 2; Pall. Mart. 15, 1:marinus ros,
Col. 9, 4, 6:rorismarini,
id. 12, 36 (twice):marino rore,
Hor. C. 3, 23, 16: rosmarinum, nom., Plin. 24, 11, 59, § 99; acc., id. 19, 12, 62, § 187; App. Herb. 79; cf. Isid. Orig. 17, 9, 81;in Ovid also: ros maris,
Ov. M. 12, 410; id. A. A. 3, 690;and in Vergil simply ros,
Verg. G. 2, 213 Serv.; cf. Plin. 24, 11, 60, § 101. -
72 rosarium
I.Adj.: absorptio, a drink flavored with roses, or something similar, Suet. Ner. 27 fin. dub.:II.auxilium,
expected from drinking it, App. M. 3, p. 141, 1: venenum, of the laurel rose, supposed to be poisonous, id. ib. 3, p. 143, 20.—Subst.A.rŏsārĭ-um, ii, n., a place planted with roses, a rose-garden; sing., Col. 11, 2, 29. — More freq. plur., Prop. 4, 5, 59 (5, 5, 61); Verg. G. 4, 119; Ov. M. 15, 708; id. Tr. 5, 2, 23; Col. praef. § 27 al.—B.‡ rŏsārĭus, rhodopôlês, Gloss. Lat. Gr. -
73 rosarius
I.Adj.: absorptio, a drink flavored with roses, or something similar, Suet. Ner. 27 fin. dub.:II.auxilium,
expected from drinking it, App. M. 3, p. 141, 1: venenum, of the laurel rose, supposed to be poisonous, id. ib. 3, p. 143, 20.—Subst.A.rŏsārĭ-um, ii, n., a place planted with roses, a rose-garden; sing., Col. 11, 2, 29. — More freq. plur., Prop. 4, 5, 59 (5, 5, 61); Verg. G. 4, 119; Ov. M. 15, 708; id. Tr. 5, 2, 23; Col. praef. § 27 al.—B.‡ rŏsārĭus, rhodopôlês, Gloss. Lat. Gr. -
74 saliens
1.sălĭo ( sall-), no perf., ītum, 4 (collat. form sălo or sallo, no perf., salsum, 3: salunt, Varr. ap. Diom. p. 372 P.: salerent, Sall. Fragm. ap. Prisc. p. 909: salere, Lucil. ib.: salsurus, Mummius ap. Prisc. p. 910 P.; part. salsus, v. infra P. a.), v. a. [id.].I.To salt down, to salt: pernas, Cato ap. Varr. R. R. 1, 2 fin.:II.oleas caducas,
Cato, R. R. 23, 1: pisces, Sisenn. ap. Prisc. p. 909 P.; Cels. 2, 18: saliturus istaec mittam salem, Naev. ap. Prisc. p. 910 P.: saliti pumiliones, Corn. Sev. ib.; so in part. perf.: caro salita, Fabian. ap. Diom. p. 372:thynnus,
Col. 6, 32, 2 et saep.; Vulg. Ezech. 16, 4.—To sprinkle before sacrifice (eccl. Lat.):A.omnis victima sale salietur,
Vulg. Marc. 9, 48; cf.:igne salietur,
id. ib. — Hence, salsus, a, um, P. a., salted, salt.Lit., Plaut. Cas. 2, 3, 6:B.hoc salsum'st,
is too salt, Ter. Ad. 3, 3, 71:caseus,
Col. 12, 59, 1:fruges (as a sacrifice),
Verg. A. 2, 133; cf.farra,
Ov. F. 3, 284 (v. mola):(gravidae) salsioribus cibis usae,
Plin. 7, 6, 5, § 42:salsissimus sal qui siccissimus,
id. 31, 7, 41, § 85.—A poet. epithet of the sea, of blood, of tears, etc., salt, briny: mare, Enn. ap. Macr. 6, 4 (Ann. v. 453 Vahl.); id. ap. Non. 183, 19 (Trag. v. 145 ib.); cf.aequor,
Lucr. 3, 493; 5, 128; 6, 634:vada,
Cat. 64, 6; Verg. A. 5, 158:e salso momine ponti,
Lucr. 6, 474:fluctus,
Plaut. Trin. 4, 1, 2:undae,
Lucr. 6, 891; 6, 894:gurges,
id. 5, 482;hence, comically, of shipwrecked persons,
Plaut. Rud. 2, 1, 12; 2, 6, 33: sanguis, Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Trag. v. 168 Vahl.); Att. ap. Non. 192, 2: heu! qui salsis fluctibus mandet me? id. ap. Cic. Tusc. 2, 7, 19 (Trag. v. 562 Rib.):lacrimae,
Lucr. 1,125; 1, 920; cf.: guttae lacrimarum, Att. ap. Non. 503, 29:sputa,
Lucr. 6, 1189:sudor,
Verg. A. 2, 173:rubigo,
id. G. 2, 220.—In plur. subst.: salsa, ōrum, n., salted things, salted food, Plaut. Poen. 1, 2, 32.— Sup. salsissimus;hence, mare salsissimum,
the Dead Sea, Vulg. Num. 34, 3 et saep.—Trop. (acc. to sal, II.), sharp, acute, witty, facetious (syn.:2.facetus, dicax, lepidus, urbanus): accedunt non Attici, sed salsiores quam illi Atticorum, Romani veteres atque urbani sales,
Cic. Fam. 9, 15, 2:genus est perelegans et cum gravitate salsum, etc.,
id. de Or. 2, 67, 270 sq.; cf. id. ib. 2, 63, 255; 2, 56, 228; id. Or. 26, 90: salsum in consuetudine pro ridiculo tantum accepimus. Quint. 6, 3, 18 sq.; 6, 3, 39:salso multoque fluenti (sermone) regerit convicia,
Hor. S. 1, 7, 28; 1, 9, 65.—In neutr. plur. subst.:inveni ridicula et salsa multa Graecorum,
Cic. de Or. 2, 54, 217: De Êrakleideihô Varronis, negotia salsa, are humorous, merry stories, id. Att. 16, 12 fin. —Of persons:esse quamvis facetum atque salsum, non nimis est per se ipsum invidendum,
Cic. de Or. 2, 56, 228; id. Phil. 2, 17, 42; Cat. 14, 16.— Adv.: salsē, wittily, acutely, facetiously (acc. to B.):dicere aliquid,
Cic. de Or. 2, 68, 275; Quint. 6, 3, 13; 6, 3, 30; 6, 3, 89; 6, 3, 101. — Sup. salsissime, Cic. de Or. 2, 54, 221.sălĭo, ŭi (cf. Diom. p. 371 P.; Prisc. p. 906 P.; Serv. Verg. A. 3, 416:I. A.salii,
Stat. S. 1, 2, 210; id. Th. 9, 132; Aug. Doctr. Chr. 2, 20, § 31:salivi,
Serv. Verg. G. 2, 384), saltum, 4 ( gen. plur. part. pres. salientum, Lucr. 4, 1200), v. n. and a. [kindr. with Sanscr. sar-, sal-, to go, and Gr. hallomai; cf. salax].Lit. (class.):2.ambulant aliquae (aves), ut cornices: saliunt aliae, ut passeres, merulae, etc.,
Plin. 10, 38, 54, § 111:saliendo sese exercebant,
Plaut. Bacch. 3, 3, 25; id. Mil. 2, 3, 8:calamo salientes ducere pisces,
Ov. M. 3, 587:vexare uterum pueris salientibus,
Juv. 6, 599 et saep.:saxo salire,
Plaut. Trin. 2, 1, 31; cf.:de muro (with praecipitari),
Liv. 25, 24: praecipites in puteum, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 725 P.:in aquas,
Ov. Ib. 554:super vallum,
Liv. 25, 39:super scuta,
on the shields, Flor. 3, 10, 13:ultra Limites clientium Salis avarus,
Hor. C. 2, 18, 26:saliet, tundet pede terram,
id. A. P. 430:salias terrae gravis,
id. Ep. 1, 14, 26:per praecipitia et praerupta,
Liv. 27, 18:per flammas saluisse pecus, saluisse colonos,
Ov. F. 4, 805:unctos saluere per utres,
Verg. G. 2, 384:medio cum saluere foro,
Prop. 4 (5), 5, 52:saliunt in gurgite ranae,
Ov. M. 6, 381. —Transf., of things: ut habeat lacum, ubi aqua saliat, leaps or flows down, Varr. R. R. 1, 13, 3:* B.ut in culleum de dolio vinum salire possit,
Cato, R. R. 154:personae e quarum rostris aqua salire solet,
Dig. 19, 1, 17 fin.; so,rivus,
Verg. E. 5, 47:aqua,
Plin. Ep. 2, 17, 25; Suet. Aug. 82:aquae salientes,
Front. Aquaed. 9 al.:aqua saliens,
spring-water, Vulg. Johan. 4, 14; v. also infra, P. a.:multa in tectis crepitans salit horrida grando,
Verg. G. 1, 449; so,grando,
Ov. M. 14, 543:farre pio placant et saliente sale,
Tib. 3, 4, 10; cf.:farre pio et saliente micā,
Hor. C. 3, 23, 20:farra micaeque salientis honorem,
Ov. F. 4,409:cor salit,
leaps, beats, palpitates, Plaut. Cas. 2, 6, 62; cf. id. Cist. 2, 3, 9; Pers. 3, 111; Sen. Herc. Oet. 708; Verg. G. 3, 460:pectora trepido motu,
Ov. M. 8, 606:viscera,
id. ib. 6, 390:temptatae pollice venae,
id. ib. 10, 289; cf. id. H. 20, 139:supercilium,
Plaut. Ps. 1, 1, 105:e terrāque exorta repente arbusta salirent,
Lucr. 1, 187.—Trop.:II.aliena negotia centum Per caput et circa saliunt latus,
Hor. S. 2, 6, 34.—Act., of the copulation of animals, to leap, cover, Varr. R. R. 2, 2, 14; 2, 4, 8; 2, 7, 8 sq.; 3, 6, 3; 3, 10, 3; Ov. A. A. 2, 485; Lucr. 4, 1196.—Hence, sălĭens, entis, P. a.; only in plur. subst.: sălĭentes, ĭum, f. (sc. aquae), springs, fountains, Cic. Q. Fr. 3, 1, 2; Vitr. 8, 3, 6; Plin. 36, 15, 24, § 121; Front. Aquaed. 9; 87 fin.; 103; 104; Dig. 19, 1, 15 al. -
75 salio
1.sălĭo ( sall-), no perf., ītum, 4 (collat. form sălo or sallo, no perf., salsum, 3: salunt, Varr. ap. Diom. p. 372 P.: salerent, Sall. Fragm. ap. Prisc. p. 909: salere, Lucil. ib.: salsurus, Mummius ap. Prisc. p. 910 P.; part. salsus, v. infra P. a.), v. a. [id.].I.To salt down, to salt: pernas, Cato ap. Varr. R. R. 1, 2 fin.:II.oleas caducas,
Cato, R. R. 23, 1: pisces, Sisenn. ap. Prisc. p. 909 P.; Cels. 2, 18: saliturus istaec mittam salem, Naev. ap. Prisc. p. 910 P.: saliti pumiliones, Corn. Sev. ib.; so in part. perf.: caro salita, Fabian. ap. Diom. p. 372:thynnus,
Col. 6, 32, 2 et saep.; Vulg. Ezech. 16, 4.—To sprinkle before sacrifice (eccl. Lat.):A.omnis victima sale salietur,
Vulg. Marc. 9, 48; cf.:igne salietur,
id. ib. — Hence, salsus, a, um, P. a., salted, salt.Lit., Plaut. Cas. 2, 3, 6:B.hoc salsum'st,
is too salt, Ter. Ad. 3, 3, 71:caseus,
Col. 12, 59, 1:fruges (as a sacrifice),
Verg. A. 2, 133; cf.farra,
Ov. F. 3, 284 (v. mola):(gravidae) salsioribus cibis usae,
Plin. 7, 6, 5, § 42:salsissimus sal qui siccissimus,
id. 31, 7, 41, § 85.—A poet. epithet of the sea, of blood, of tears, etc., salt, briny: mare, Enn. ap. Macr. 6, 4 (Ann. v. 453 Vahl.); id. ap. Non. 183, 19 (Trag. v. 145 ib.); cf.aequor,
Lucr. 3, 493; 5, 128; 6, 634:vada,
Cat. 64, 6; Verg. A. 5, 158:e salso momine ponti,
Lucr. 6, 474:fluctus,
Plaut. Trin. 4, 1, 2:undae,
Lucr. 6, 891; 6, 894:gurges,
id. 5, 482;hence, comically, of shipwrecked persons,
Plaut. Rud. 2, 1, 12; 2, 6, 33: sanguis, Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Trag. v. 168 Vahl.); Att. ap. Non. 192, 2: heu! qui salsis fluctibus mandet me? id. ap. Cic. Tusc. 2, 7, 19 (Trag. v. 562 Rib.):lacrimae,
Lucr. 1,125; 1, 920; cf.: guttae lacrimarum, Att. ap. Non. 503, 29:sputa,
Lucr. 6, 1189:sudor,
Verg. A. 2, 173:rubigo,
id. G. 2, 220.—In plur. subst.: salsa, ōrum, n., salted things, salted food, Plaut. Poen. 1, 2, 32.— Sup. salsissimus;hence, mare salsissimum,
the Dead Sea, Vulg. Num. 34, 3 et saep.—Trop. (acc. to sal, II.), sharp, acute, witty, facetious (syn.:2.facetus, dicax, lepidus, urbanus): accedunt non Attici, sed salsiores quam illi Atticorum, Romani veteres atque urbani sales,
Cic. Fam. 9, 15, 2:genus est perelegans et cum gravitate salsum, etc.,
id. de Or. 2, 67, 270 sq.; cf. id. ib. 2, 63, 255; 2, 56, 228; id. Or. 26, 90: salsum in consuetudine pro ridiculo tantum accepimus. Quint. 6, 3, 18 sq.; 6, 3, 39:salso multoque fluenti (sermone) regerit convicia,
Hor. S. 1, 7, 28; 1, 9, 65.—In neutr. plur. subst.:inveni ridicula et salsa multa Graecorum,
Cic. de Or. 2, 54, 217: De Êrakleideihô Varronis, negotia salsa, are humorous, merry stories, id. Att. 16, 12 fin. —Of persons:esse quamvis facetum atque salsum, non nimis est per se ipsum invidendum,
Cic. de Or. 2, 56, 228; id. Phil. 2, 17, 42; Cat. 14, 16.— Adv.: salsē, wittily, acutely, facetiously (acc. to B.):dicere aliquid,
Cic. de Or. 2, 68, 275; Quint. 6, 3, 13; 6, 3, 30; 6, 3, 89; 6, 3, 101. — Sup. salsissime, Cic. de Or. 2, 54, 221.sălĭo, ŭi (cf. Diom. p. 371 P.; Prisc. p. 906 P.; Serv. Verg. A. 3, 416:I. A.salii,
Stat. S. 1, 2, 210; id. Th. 9, 132; Aug. Doctr. Chr. 2, 20, § 31:salivi,
Serv. Verg. G. 2, 384), saltum, 4 ( gen. plur. part. pres. salientum, Lucr. 4, 1200), v. n. and a. [kindr. with Sanscr. sar-, sal-, to go, and Gr. hallomai; cf. salax].Lit. (class.):2.ambulant aliquae (aves), ut cornices: saliunt aliae, ut passeres, merulae, etc.,
Plin. 10, 38, 54, § 111:saliendo sese exercebant,
Plaut. Bacch. 3, 3, 25; id. Mil. 2, 3, 8:calamo salientes ducere pisces,
Ov. M. 3, 587:vexare uterum pueris salientibus,
Juv. 6, 599 et saep.:saxo salire,
Plaut. Trin. 2, 1, 31; cf.:de muro (with praecipitari),
Liv. 25, 24: praecipites in puteum, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 725 P.:in aquas,
Ov. Ib. 554:super vallum,
Liv. 25, 39:super scuta,
on the shields, Flor. 3, 10, 13:ultra Limites clientium Salis avarus,
Hor. C. 2, 18, 26:saliet, tundet pede terram,
id. A. P. 430:salias terrae gravis,
id. Ep. 1, 14, 26:per praecipitia et praerupta,
Liv. 27, 18:per flammas saluisse pecus, saluisse colonos,
Ov. F. 4, 805:unctos saluere per utres,
Verg. G. 2, 384:medio cum saluere foro,
Prop. 4 (5), 5, 52:saliunt in gurgite ranae,
Ov. M. 6, 381. —Transf., of things: ut habeat lacum, ubi aqua saliat, leaps or flows down, Varr. R. R. 1, 13, 3:* B.ut in culleum de dolio vinum salire possit,
Cato, R. R. 154:personae e quarum rostris aqua salire solet,
Dig. 19, 1, 17 fin.; so,rivus,
Verg. E. 5, 47:aqua,
Plin. Ep. 2, 17, 25; Suet. Aug. 82:aquae salientes,
Front. Aquaed. 9 al.:aqua saliens,
spring-water, Vulg. Johan. 4, 14; v. also infra, P. a.:multa in tectis crepitans salit horrida grando,
Verg. G. 1, 449; so,grando,
Ov. M. 14, 543:farre pio placant et saliente sale,
Tib. 3, 4, 10; cf.:farre pio et saliente micā,
Hor. C. 3, 23, 20:farra micaeque salientis honorem,
Ov. F. 4,409:cor salit,
leaps, beats, palpitates, Plaut. Cas. 2, 6, 62; cf. id. Cist. 2, 3, 9; Pers. 3, 111; Sen. Herc. Oet. 708; Verg. G. 3, 460:pectora trepido motu,
Ov. M. 8, 606:viscera,
id. ib. 6, 390:temptatae pollice venae,
id. ib. 10, 289; cf. id. H. 20, 139:supercilium,
Plaut. Ps. 1, 1, 105:e terrāque exorta repente arbusta salirent,
Lucr. 1, 187.—Trop.:II.aliena negotia centum Per caput et circa saliunt latus,
Hor. S. 2, 6, 34.—Act., of the copulation of animals, to leap, cover, Varr. R. R. 2, 2, 14; 2, 4, 8; 2, 7, 8 sq.; 3, 6, 3; 3, 10, 3; Ov. A. A. 2, 485; Lucr. 4, 1196.—Hence, sălĭens, entis, P. a.; only in plur. subst.: sălĭentes, ĭum, f. (sc. aquae), springs, fountains, Cic. Q. Fr. 3, 1, 2; Vitr. 8, 3, 6; Plin. 36, 15, 24, § 121; Front. Aquaed. 9; 87 fin.; 103; 104; Dig. 19, 1, 15 al. -
76 salsa
1.sălĭo ( sall-), no perf., ītum, 4 (collat. form sălo or sallo, no perf., salsum, 3: salunt, Varr. ap. Diom. p. 372 P.: salerent, Sall. Fragm. ap. Prisc. p. 909: salere, Lucil. ib.: salsurus, Mummius ap. Prisc. p. 910 P.; part. salsus, v. infra P. a.), v. a. [id.].I.To salt down, to salt: pernas, Cato ap. Varr. R. R. 1, 2 fin.:II.oleas caducas,
Cato, R. R. 23, 1: pisces, Sisenn. ap. Prisc. p. 909 P.; Cels. 2, 18: saliturus istaec mittam salem, Naev. ap. Prisc. p. 910 P.: saliti pumiliones, Corn. Sev. ib.; so in part. perf.: caro salita, Fabian. ap. Diom. p. 372:thynnus,
Col. 6, 32, 2 et saep.; Vulg. Ezech. 16, 4.—To sprinkle before sacrifice (eccl. Lat.):A.omnis victima sale salietur,
Vulg. Marc. 9, 48; cf.:igne salietur,
id. ib. — Hence, salsus, a, um, P. a., salted, salt.Lit., Plaut. Cas. 2, 3, 6:B.hoc salsum'st,
is too salt, Ter. Ad. 3, 3, 71:caseus,
Col. 12, 59, 1:fruges (as a sacrifice),
Verg. A. 2, 133; cf.farra,
Ov. F. 3, 284 (v. mola):(gravidae) salsioribus cibis usae,
Plin. 7, 6, 5, § 42:salsissimus sal qui siccissimus,
id. 31, 7, 41, § 85.—A poet. epithet of the sea, of blood, of tears, etc., salt, briny: mare, Enn. ap. Macr. 6, 4 (Ann. v. 453 Vahl.); id. ap. Non. 183, 19 (Trag. v. 145 ib.); cf.aequor,
Lucr. 3, 493; 5, 128; 6, 634:vada,
Cat. 64, 6; Verg. A. 5, 158:e salso momine ponti,
Lucr. 6, 474:fluctus,
Plaut. Trin. 4, 1, 2:undae,
Lucr. 6, 891; 6, 894:gurges,
id. 5, 482;hence, comically, of shipwrecked persons,
Plaut. Rud. 2, 1, 12; 2, 6, 33: sanguis, Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Trag. v. 168 Vahl.); Att. ap. Non. 192, 2: heu! qui salsis fluctibus mandet me? id. ap. Cic. Tusc. 2, 7, 19 (Trag. v. 562 Rib.):lacrimae,
Lucr. 1,125; 1, 920; cf.: guttae lacrimarum, Att. ap. Non. 503, 29:sputa,
Lucr. 6, 1189:sudor,
Verg. A. 2, 173:rubigo,
id. G. 2, 220.—In plur. subst.: salsa, ōrum, n., salted things, salted food, Plaut. Poen. 1, 2, 32.— Sup. salsissimus;hence, mare salsissimum,
the Dead Sea, Vulg. Num. 34, 3 et saep.—Trop. (acc. to sal, II.), sharp, acute, witty, facetious (syn.:2.facetus, dicax, lepidus, urbanus): accedunt non Attici, sed salsiores quam illi Atticorum, Romani veteres atque urbani sales,
Cic. Fam. 9, 15, 2:genus est perelegans et cum gravitate salsum, etc.,
id. de Or. 2, 67, 270 sq.; cf. id. ib. 2, 63, 255; 2, 56, 228; id. Or. 26, 90: salsum in consuetudine pro ridiculo tantum accepimus. Quint. 6, 3, 18 sq.; 6, 3, 39:salso multoque fluenti (sermone) regerit convicia,
Hor. S. 1, 7, 28; 1, 9, 65.—In neutr. plur. subst.:inveni ridicula et salsa multa Graecorum,
Cic. de Or. 2, 54, 217: De Êrakleideihô Varronis, negotia salsa, are humorous, merry stories, id. Att. 16, 12 fin. —Of persons:esse quamvis facetum atque salsum, non nimis est per se ipsum invidendum,
Cic. de Or. 2, 56, 228; id. Phil. 2, 17, 42; Cat. 14, 16.— Adv.: salsē, wittily, acutely, facetiously (acc. to B.):dicere aliquid,
Cic. de Or. 2, 68, 275; Quint. 6, 3, 13; 6, 3, 30; 6, 3, 89; 6, 3, 101. — Sup. salsissime, Cic. de Or. 2, 54, 221.sălĭo, ŭi (cf. Diom. p. 371 P.; Prisc. p. 906 P.; Serv. Verg. A. 3, 416:I. A.salii,
Stat. S. 1, 2, 210; id. Th. 9, 132; Aug. Doctr. Chr. 2, 20, § 31:salivi,
Serv. Verg. G. 2, 384), saltum, 4 ( gen. plur. part. pres. salientum, Lucr. 4, 1200), v. n. and a. [kindr. with Sanscr. sar-, sal-, to go, and Gr. hallomai; cf. salax].Lit. (class.):2.ambulant aliquae (aves), ut cornices: saliunt aliae, ut passeres, merulae, etc.,
Plin. 10, 38, 54, § 111:saliendo sese exercebant,
Plaut. Bacch. 3, 3, 25; id. Mil. 2, 3, 8:calamo salientes ducere pisces,
Ov. M. 3, 587:vexare uterum pueris salientibus,
Juv. 6, 599 et saep.:saxo salire,
Plaut. Trin. 2, 1, 31; cf.:de muro (with praecipitari),
Liv. 25, 24: praecipites in puteum, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 725 P.:in aquas,
Ov. Ib. 554:super vallum,
Liv. 25, 39:super scuta,
on the shields, Flor. 3, 10, 13:ultra Limites clientium Salis avarus,
Hor. C. 2, 18, 26:saliet, tundet pede terram,
id. A. P. 430:salias terrae gravis,
id. Ep. 1, 14, 26:per praecipitia et praerupta,
Liv. 27, 18:per flammas saluisse pecus, saluisse colonos,
Ov. F. 4, 805:unctos saluere per utres,
Verg. G. 2, 384:medio cum saluere foro,
Prop. 4 (5), 5, 52:saliunt in gurgite ranae,
Ov. M. 6, 381. —Transf., of things: ut habeat lacum, ubi aqua saliat, leaps or flows down, Varr. R. R. 1, 13, 3:* B.ut in culleum de dolio vinum salire possit,
Cato, R. R. 154:personae e quarum rostris aqua salire solet,
Dig. 19, 1, 17 fin.; so,rivus,
Verg. E. 5, 47:aqua,
Plin. Ep. 2, 17, 25; Suet. Aug. 82:aquae salientes,
Front. Aquaed. 9 al.:aqua saliens,
spring-water, Vulg. Johan. 4, 14; v. also infra, P. a.:multa in tectis crepitans salit horrida grando,
Verg. G. 1, 449; so,grando,
Ov. M. 14, 543:farre pio placant et saliente sale,
Tib. 3, 4, 10; cf.:farre pio et saliente micā,
Hor. C. 3, 23, 20:farra micaeque salientis honorem,
Ov. F. 4,409:cor salit,
leaps, beats, palpitates, Plaut. Cas. 2, 6, 62; cf. id. Cist. 2, 3, 9; Pers. 3, 111; Sen. Herc. Oet. 708; Verg. G. 3, 460:pectora trepido motu,
Ov. M. 8, 606:viscera,
id. ib. 6, 390:temptatae pollice venae,
id. ib. 10, 289; cf. id. H. 20, 139:supercilium,
Plaut. Ps. 1, 1, 105:e terrāque exorta repente arbusta salirent,
Lucr. 1, 187.—Trop.:II.aliena negotia centum Per caput et circa saliunt latus,
Hor. S. 2, 6, 34.—Act., of the copulation of animals, to leap, cover, Varr. R. R. 2, 2, 14; 2, 4, 8; 2, 7, 8 sq.; 3, 6, 3; 3, 10, 3; Ov. A. A. 2, 485; Lucr. 4, 1196.—Hence, sălĭens, entis, P. a.; only in plur. subst.: sălĭentes, ĭum, f. (sc. aquae), springs, fountains, Cic. Q. Fr. 3, 1, 2; Vitr. 8, 3, 6; Plin. 36, 15, 24, § 121; Front. Aquaed. 9; 87 fin.; 103; 104; Dig. 19, 1, 15 al. -
77 saucio
I.Lit. (class. but rare; not in Cæs.;* 2.syn.: vulnero, laedo): Rubrius in turbā sauciatur,
Cic. Verr. 2, 1, 26, § 67; id. Vatin. 5, 13: ut ictu tragulae sauciaretur, Sall. Fragm. ap. Non. 398, 8 (Hist. 2, 19 Dietsch):aliquem virgis,
Plaut. Rud. 3, 4, 53:ungue genas,
Ov. A. A. 3, 708: radices, Cato ap. Plin. 17, 22, 35, § 198:sive quis sauciatus in opere noxam ceperit,
Col. 11, 1, 18.—In partic., pregn., to kill:B.meus discipulus valde amat illum, quem Brutus noster sauciavit,
has stabbed, mortally wounded, Cic. Att. 14, 22, 1.—Transf. (acc. to saucius, II. B. 2.), of the cultivation of the soil, to dig into, tear up the ground:2.sauciet ut duram vomer aduncus humum,
Ov. R. Am. 172:terrae summam partem levi vomere,
Col. 2, 2, 23; cf. the words vulnero, vulnus, cicatrix, etc.—To prune, trim:3.saucianda ferro est atque exulceranda vitis in eā parte,
Col. 4, 24, 17:obliquam vitem plerumque sauciat et interdum praecidit,
id. 4, 4, 2.—Poet., with se (cf. vulg. Engl., to get shot), to get drunk: haec anus admodum friguttit nimirum sauciavit se flore Liberi, Auct. ap. Fulg. 562, 25; cf.II.percutio, in the same sense,
Plaut. Cas. 3, 5, 20.— -
78 semis
sēmis, issis (in Vitr., Front., and Pall. indecl., e.g. duo semis pedes, Pall. Febr. 9, 10:I.duobus semis pedibus,
id. Jan. 10, 3; 13, 7:diametros octo semis,
Vitr. 4, 1:passuum milium et semis,
Front. Aquaed. 7; cf.:habere duos et semis cubitos,
Vulg. Exod. 25, 10 al.), m. [cf. semi-; Gr. hêmi-, hêmisu], a half, half-unity, a semi-unit (v. as, I.).In gen. (very rare for the usual dimidium):II.sex domini semissem Africae possidebant,
Plin. 18, 6, 7, § 35:patrimonii,
Dig. 36, 1, 78, § 7:e libertorum defunctorum bonis,
Suet. Ner. 32:cum alter semissem, alter universa fratre excluso (sibi vindicaret),
Quint. 7, 1, 62:panem semissem ponebat supra torum,
Petr. 64, 6.—In partic. (freq. and class.).A.As a coin,1.Half an as, a semi -as, Varr. L. L. 5, § 171 Müll.; cf. Prisc. p. 708 P.; Plin. 33, 3, 13, § 44:2.lex frumentaria de semissibus et trientibus,
Auct. Her. 1, 12, 21; Cic. Sest. 25, 55; Liv. Epit. 60; Ascon. ap. Cic. Pis. 4, p. 9 Orell.; hence, non semissis homo, not worth a groat, i. e. good for nothing, worthless, Vatin. ap. Cic. Fam. 5, 10 a, 1:quid fit! Semis,
Hor. A. P. 330.—In the times of the later emperors, as a gold coin, a half aureus (containing 59.8 grains of gold, or the present value of 10 s. 6 3/4 d. sterling), Lampr. Alex. Sev. 39.—B.As a rate of interest, one half per cent. a month, or, acc. to our mode of computation, six per cent. a year (cf.:C.bes, triens, etc.): semissibus magna copia (pecuniae) est,
Cic. Fam. 5, 6, 2:usura multiplicata semissibus,
Plin. 14, 4, 6, § 56:usura semissium,
Col. 3, 3, 9 sq.;for which also, reversely: semisses usurarum,
id. 3, 3, 9;and in apposition: semisses usuras promisit,
Dig. 22, 1, 13; 22, 45, 134; 46, 3, 102 fin. —As a measure of dimension.1.Half a juger of land:2.bina jugera et semisses agri assignati,
Liv. 6, 16 fin.; cf. Col. 5, 1, 11; Plin. 18, 19, 49, § 178.—A half-foot, half a foot:3.interesse sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses,
Plin. 17, 21, 35, § 160:campestris locus alte duos pedes et semissem infodiendus est,
Col. 3, 13, 8; Vitr. 4, 1; Front. Aquaed. 7; Pall. Jan. 10, 2; 10, 4; 13, 7; id. Febr. 9, 10 et saep.; Veg. 5, 40, 3; 3, 11, 4.—Half a cubit:D.cubitum ac semissem,
Vulg. Exod. 25, 17.—Among mathematicians, the number three, Vitr. 3, 1, 6; cf. as fin. -
79 serus
sērus, a, um, adj. [cf. series; Sanscr. sărat, thread; that which is long drawn out], late (freq. and class.; cf.: tardus, lentus): nescis quid vesper serus vehat (the title of a work by Varro), Varr. ap. Gell. 1, 22, 4; 13, 11, 1:b.sero a vespere,
Ov. M. 4, 415:serā nocte,
Liv. 1, 57, 9; Col. 1 praef.; Prop. 1, 3, 10; Val. Fl. 7, 400:crepuscula,
Ov. M. 1, 219:lux,
id. ib. 15, 651:dies,
Tac. H. 3, 82 (cf. infra, B.):hiems,
Liv. 32, 28, 6:anni,
i. e. ripe years, age, Ov. M. 6, 29; 9, 434; id. F. 5, 63; cf.aetas,
id. A. A. 1, 65; Plaut. Aul. 4, 1, 4:gratulatio,
Cic. Fam. 2, 7, 1:portenta deūm Tarda et sera nimis, id. poët. Div. 2, 30, 64: nepotes,
Ov. M. 6, 138:posteritas,
id. P. 1, 4, 24: sera eruditio, quam Graeci opsimathian appellant, Gell. 11, 7, 3; cf. poet., of persons, with gen.: o seri studiorum! ye late-learned, opsimatheis (i. e. backward, ignorant), Hor. S. 1, 10, 21 (v. infra, b. a): ulmus, late - or slowly-growing (acc. to others, old), Verg. G. 4, 144; so,ficus,
late in bearing, Col. 5, 10, 10; cf. serotinus, and v. the foll. under sup.—Comp. (rare; not in Cic. or Cæs.; cf. adv. infra fin.):serior mors (opp. maturior),
Cels. 2, 6 med.:senectus,
Mart. 5, 6, 3:spe omnium serius bellum,
Liv. 2, 3, 1:serior putatio,
Col. 4, 23, 1; 2, 10, 15.— Poet., for posterior:serior aetas,
Ov. Tr. 5, 9, 7; Tib. 1, 4, 33:hora,
Ov. H. 19, 14.— Sup.:successores quam serissimi,
Vell. 2, 131, 2:serissima omnium (pirorum) Amerina, etc.,
ripening the latest, Plin. 15, 15, 16, § 55; cf. supra.—Poet.(α).For the adv. sero, of one who does any thing late:(β).serus in caelum redeas,
Hor. C. 1, 2, 45:serus Graecis admovit acumina chartis,
id. Ep. 2, 1, 161:jusserit ad se Maecenas serum sub lumina prima venire Convivam,
late in the day, id. S. 2, 7, 33:nec nisi serus abi,
Ov. A. A. 2, 224:poena tamen tacitis sera venit pedibus,
Tib. 1, 10, 3:(me) Arguit incepto serum accessisse labori,
Ov. M. 13, 297.—So with things as subjects:sera rubens accendit lumina Vesper,
Verg. G. 1, 251:imposita est sero tandem manus ultima bello,
Ov. M. 13, 403:seros pedes assumere,
id. ib. 15, 384:Cantaber serā domitus catenā,
Hor. C. 3, 8, 22:serum ut veniamus ad amnem Phasidos,
Val. Fl. 4, 708.—With gen.:o seri studiorum!
Hor. S. 1, 10, 21 (v. supra); so,belli serus,
Sil. 3, 255.—With inf.:cur serus versare boves et plaustra Bootes?
Prop. 3, 5 (4, 4), 35.—For adverb. use of sera and serum, v. adv. infra.—B.Substt. ‡1.sēra, ae, f. (sc. hora), a late hour, the evening hour, hespera, sera, vespra, crepusculum, Gloss. Vet.—2.sērum, i, n., late time, late hour (of the day or night; first in Liv.;II.esp. in the historians): serum erat diei,
Liv. 7, 8, 4:quia serum diei fuerit,
id. 26, 3, 1:jamque sero diei subducit ex acie legionem,
Tac. A. 2, 21 fin.:extrahebatur in quam maxime serum diei certamen,
Liv. 10, 28, 2 Drak. N. cr.:in serum noctis convivium productum,
id. 33, 48; cf.: ad serum [p. 1682] usque diem, Tac. H. 3, 82.— Absol., in Sueton., of a late hour of the day:in serum dimicatione protractā,
Suet. Aug. 17; id. Ner. 22:in serum usque patente cubiculo,
id. Oth. 11.—Pregn., too late (class.):b.ut magis exoptatae Kalendae Januariae quam serae esse videantur,
Cic. Phil. 5, 1:neque rectae voluntati serum est tempus ullum, etc.,
Quint. 12, 1, 31:tempus cavendi,
Sen. Thyest. 487: bellum, Sall. Fragm. ap. Philarg. Verg. G. 4, 144:Antiates serum auxilium post proelium venerant,
Liv. 3, 5 fin.; 31, 24:auxilia,
Val. Fl. 3, 562:improbum consilium serum, ut debuit, fuit: et jam profectus Virginius erat, etc.,
Liv. 3, 46 fin.:redit Alcidae jam sera cupido,
Val. Fl. 4, 247:seras conditiones pacis tentare,
Suet. Aug. 17:cum tandem ex somno surrexissent, in quod serum erat, aliquot horas remis in naves collocandis absumpserunt,
which was too late, Liv. 33, 48, 8:hoc serum est,
Mart. 8, 44, 1; and with a subj.-clause:dum deliberamus, quando incipiendum sit, incipere jam serum est,
Quint. 12, 6, 3; so,serum est, advocare iis rebus affectum, etc.,
id. 4, 2, 115.—Poet. for the adverb (cf. supra, I. b. a):1. 2. 3.tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis Haud justis assurgis,
too late, Verg. A. 10, 94:ad possessa venis praeceptaque gaudia serus,
Ov. H. 17, 107:Herculeas jam serus opes spretique vocabis Arma viri,
Val. Fl. 3, 713:serā ope vincere fata Nititur,
Ov. M. 2, 617:auxilia ciere,
Val. Fl. 3, 562.—Hence, adv., in three forms.sērō̆.A.(Acc. to I.) Late.a.Late, at a late hour of the day or night (rare but class.):b.eo die Lentulus venit sero,
Cic. Att. 7, 21, 1 (cf. infra, B.):domum sero redire,
id. Fam. 7, 22.—Late, at a late period of time, in gen. (freq. and class.):B.res rustica sic est: si unam rem sero feceris omnia opera sero facies,
Cato, R. R. 5, 7; Cic. Brut. 10, 39; Quint. 6, 3, 103:doctores artis sero repertos,
id. 2, 17, 7; 2, 5, 3.— Comp.:modo surgis Eoo Temperius caelo, modo serius incidis undis,
Ov. M. 4, 198; Liv. 31, 11, 10:serius, quam ratio postulat,
Quint. 2, 1, 1:scripsi ad Pompeium serius quam oportuit,
Cic. Fam. 14, 10; 15, 1, 4; id. Sest. 31, 67; Liv. 37, 45, 18; 42, 28, 1:itaque serius aliquanto notatus et cognitus (numerus),
Cic. Or. 56, 186:serius egressus vestigia vidit in alto Pulvere,
Ov. M. 4, 105:ipse salutabo decimā vel serius horā,
Mart. 1, 109, 9: omnium Versatur urna serius ocius Sors exitura, later or earlier (or, as we say, inverting the order, sooner or later), Hor. C. 2, 3, 26; so,serius aut citius sedem properamus ad unam,
Ov. M. 10, 33:serius ei triumphandi causa fuit, ne, etc.,
Liv. 39, 6, 4; 38, 27, 4:in acutis morbis serius aeger alendus est,
Cels. 3, 2.— Sup.:ut quam serissime ejus profectio cognosceretur,
Caes. B. C. 3, 75 (Scaliger ex conj.); so,legi pira Tarentina,
Plin. 15, 17, 18, § 61 (al. serissima).—(Acc to II.) Too late (freq. and class.):abi stultus, sero post tempus venis,
Plaut. Capt. 4, 2, 90:idem, quando illaec occasio periit, post sero cupit,
id. Aul. 2, 2, 71; id. Am. 2, 2, 34; id. Men. 5, 6, 31; id. Pers. 5, 1, 16 (Opp. temperi); id. Trin. 2, 4, 14; 2, 4, 167; 4, 2, 147; Ter. Heaut. 2, 3, 103; id. Ad. 2, 4, 8. (Scipio) factus est consul bis:primum ante tempus: iterum sibi suo tempore, rei publicae paene sero,
Cic. Lael. 3, 11; id. Q. Fr. 1, 2, 3, § 9:sero resistimus ei, quem per annos decem aluimus contra nos,
id. Att. 7, 5, 5; id. Verr. 2, 5, 63, § 164 et saep.:ne nimis sero ad extrema veniamus,
far too late, id. Phil. 2, 19, 47; Liv. 21, 3, 5.—Hence, in a double sense, alluding to the signif. A. a.:cum interrogaret (accusator), quo tempore Clodius occisus esset? respondit (Milo), Sero,
Quint. 6, 3, 49.—Prov.: sero sapiunt Phryges, are wise too late, are troubled with after-wit; v. sapio.— Comp., in the same sense:possumus audire aliquid, an serius venimus?
Cic. Rep. 1, 13, 20:ad quae (mysteria) biduo serius veneram,
id. de Or. 3, 20, 75:doleo me in vitam paulo serius tamquam in viam ingressum,
id. Brut. 96, 330: erit verendum mihi, ne non hoc potius omnes boni serius a me, quam quisquam crudelius factum esse dicat, id. Cat. 1, 2, 5:serius a terrā provectae naves,
Caes. B. C. 3, 8; Suet. Tib. 52. -
80 Servilia
I.Masc.A.C. Servilius Ahala, Liv. 4, 13 sq.; v. Ahala.—B.Cn. and Q. Servilius Caepio, consuls, the former A.U.C. 613, the latter the following year, Cic. Font. 11, 23; cf. id. Brut. 25, 97; 25, 43; 25, 161; id. Att. 12, 5, 3 al.—C.Another Cn. Servilius Caepio, Cic. Att. 12, 20, 2.—D.Q. Servilius Caepio, consul A.U.C. 648, Vell. 2, 1, 3; cf. Cic. Brut. 35, 135; id. de Or. 2, 28, 124; id. Inv. 1, 49, 92.—E.Q. Servilius Caepio, quœstor A.U.C. 654, Auct. Her. 1, 12, 21; 2, 12, 17; Cic. Fragm. Scaur. 1, 2, 45 B. and K. al.—Others of the same name are mentioned, Cic. Fin. 3, 2, 8; id. Fam. 3, 10, 2; 3, 11, 1; id. Q. Fr. 1, 3, 7.—F.C. Servilius Casca, an assassin of Cœsar, Cic. Phil. 2, 11, 27.—G.P. Servilius Casca, an assassin of Cœsar, Cic. Phil. 2, 11, 27; id. Ep. ad Brut. 1, 17, 1; id. Att. 16, 15, 3 al. —H.C. Servilius Glaucia, prœtor, slain by Marius A.U.C. 654, Cic. Brut. 62, 224; id. Cat. 3, 6, 15.—K.C. Servilius Isauricus, a successful general, a friend of Cicero, Cic. Att. 12, 21, 1; id. Prov. Cons. 9, 22 et saep. —L.Another P. Servilius Isauricus, proconsul in Asia A.U.C. 708, to whom are addressed the letters, Cic. Fam. 13, 66-72; cf. id. Q. Fr. 2, 3, 2; 3, 4, 6.—II.Fem. Servilia, Cic. Att. 14, 21, 3; 15, 11, 1; 15, 12, 1 al.— Hence,A.Servīlĭus, a, um, adj., of or belonging to a Servilius, Servilian; familia, Plin. 34, 13, 38, § 137:B.lex, scilicet judiciaria, introduced by Q. Servilius Caepio,
Cic. de Or. 2, 55, 223; id. Clu. 51, 140, id. Brut. 43, 161; Tac. A. 12, 60:de pecuniis repetundis, by C. Servilius Glaucia,
id. Rab. Post. 4, 9; id. Balb. 24, 54; id. Scaur. 1, 2; Ascon. ap. Scaur. p. 21; single fragments of which, still extant, are collected and explained in C. A. Klenze, Fragmenta legis Serviliae, Berol. 1825: agraria, proposed by P. Servilius Rullus, but defeated through the opposition of Cicero (Oratt. de lege Agr. III.);Servilius lacus,
a place in Rome, in the eighth region, Cic. Rosc. Am. 32, 89; Sen. Prov 3, 7; cf. Fest. pp. 238 and 139.—Servīlĭānus, a, um, adj., of or belonging to a Servilius, Servilian; horti, Suet. Ner. 47; Tac. A. 15, 55; id. H. 3, 38; cf. Plin. 36, 5, 4, § 23.
См. также в других словарях:
708 — Années : 705 706 707 708 709 710 711 Décennies : 670 680 690 700 710 720 730 Siècles : VIIe siècle VIIIe sièc … Wikipédia en Français
708 — Portal Geschichte | Portal Biografien | Aktuelle Ereignisse | Jahreskalender ◄ | 7. Jahrhundert | 8. Jahrhundert | 9. Jahrhundert | ► ◄ | 670er | 680er | 690er | 700er | 710er | 720er | 730er | ► ◄◄ | ◄ | 704 | 705 | 706 | … Deutsch Wikipedia
-708 — Cette page concerne l année 708 du calendrier julien proleptique. Années : 711 710 709 708 707 706 705 Décennies : 730 720 710 700 690 680 670 Siècles : IX … Wikipédia en Français
708 — РСТ РСФСР 708{ 83} СПКП. Машины и оборудование для содержания автомобильных дорог. Номенклатура показателей. ОКС: 03.220.20, 43.080.99 КГС: Т51 Система документации, определяющая показатели качества, надежности и долговечности продукции Действие … Справочник ГОСТов
708 — NOTOC EventsBy PlaceAsia* August 29 Copper coins are minted in Japan for the first time (Traditional Japanese date: August 10, 708). * The Japanese court is moved from Heian to Nara. * Nazaktar Khan, a Turk Shahi prince, in alliance with the… … Wikipedia
708 — Años: 705 706 707 – 708 – 709 710 711 Décadas: Años 670 Años 680 Años 690 – Años 700 – Años 710 Años 720 Años 730 Siglos: Siglo VII – … Wikipedia Español
708-я пехотная дивизия (Германия) — 708 я пехотная дивизия 708. Infanterie Division Годы существования май 1941 февраля 1945 Страна … Википедия
708. Volksgrenadier-Division (Wehrmacht) — 708. Volksgrenadier Division Aktiv 4. September 1944–3. Februar 1945 Land Deutsches Reich NS … Deutsch Wikipedia
708 Raphaela — is a minor planet orbiting the Sun.External links* [http://cfa www.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.txt Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets] … Wikipedia
(708) Raphaela — Descubrimiento Descubridor Joseph Helffrich Fecha 3 de febrero de 1911 Nombre Provisional 1911 LJ … Wikipedia Español
708 год — Годы 704 · 705 · 706 · 707 708 709 · 710 · 711 · 712 Десятилетия 680 е · 690 е 700 е 710 е · … Википедия