work+face

* * *

1. (= opuszczać jakieś miejsce) go out, come out; ( z domu) leave (home), go out; wychodzić po zakupy go shopping; wychodzić na spacer go for a walk; wychodzić naprzeciw kogoś meet sb half-way; wyjść kuchennymi drzwiami go out backstairs; wyjść na pierwsze miejsce go into the lead; wychodzić z roli pot. go out of role; wyjść na wolność be released, regain one's liberty; nie mogę wyjść z podziwu I'm lost of admiration; wyszedłem już z wprawy I'm out of practice, I'm a bit rusty; wyjść z obiegu go out of use l. circulation, fall into disuse; wychodzić z założenia, że... assume that...; wyjść za mąż get married, marry; wyjść z siebie pot. be beside o.s., blow one's top l. stack; nie może mi to wyjść z głowy I can't get it out of my head.

2. ( o statku) (= wypływać) put to sea, launch out; wyjść z portu leave the port.

3. (= występować skądś) leave.

4. (= wydostawać się z trudnej sytuacji) free o.s., extricate o.s.; wychodzić z kłopotów free o.s. from difficulties; wychodzić z długów get out of debt; wyjść z wypadku cało get out of the accident unscathed, make it through the accident; wychodzić z czegoś zwycięsko come off victorious, come out top dog; wychodzić z czegoś z honorem come out of sth without loss of face; wychodzić z czegoś bez straty suffer no loss, come off well; wychodzić z czegoś bez skazy get off l. go unblemished; wychodzić z czegoś bez szwanku go l. get off scot-free; wychodzić z czegoś obronną ręką get the upper hand in sth, come off well in sth; dobrze na tym wyszedł he was all the better for it; wyjść na czysto l. na swoje break even; wyjść na czymś jak Zabłocki na mydle bring one's hogs l. pigs to a bad market.

5. (= brać początek) descent, spring, start; propozycja wyszła od prezesa the suggestion came from the president.

6. (= dawać się zauważyć) get out, come out; oczy wychodzą komuś na wierzch sb's eyes are popping; wyszło na jaw it came to light, it came out into the open; łakomstwo wyjdzie ci bokiem you'll be fed up with your greediness; wyszło szydło z worka he has shown the cloven foot.

7. (= być ogłoszonym) come out; wyszedł rozkaz/zakaz the command/prohibition came out; wyszło rozporządzenie the ordinance came out.

8. (= być wydrukowanym) issue from the press, come out; w jakim nakładzie wyszła ta książka what was print run of this book; tygodnik wychodzi co środa the weekly comes out every Wednesday; powieść wyszła spod pras drukarskich the novel came off the printing-press.

9. (= być uformowanym) grow, turn out; wyjść na człowieka turn out a successful man; wyjść na idiotę make a fool of o.s.; źle wychodzę na zdjęciach I come out badly on photographs.

10. (= być zrealizowanym) work out; nie wyszło it didn't work out; nie chce mi wyjść to zadanie I can't do this task, I can't solve this problem.

11. pot. (= być na wyczerpaniu) run out, run short; wyszedł nam chleb we ran out l. short of bread.

12. pot. (= dawać jakiś rezultat) yield a result; na jedno wychodzi it's all the same; niech wyjdzie mu to na zdrowie let it be all the better for him; wychodzi na to, że... it turns out that...

13. ( o włosach) (= wypadać) fall out.

14. karty lead; wyjść z asa lead with an ace.

15. tylko ipf. (= być skierowanym) face, look; okna wychodzą na zachód the windows face the west.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- mają dom na wsi they have a. own a house in the country

- miał po ojcu warsztat samochodowy he had a. owned a garage left to him by his father

- nasze muzeum ma dużą kolekcję impresjonistów our museum has (got) a large collection of Impressionist paintings

- mam dla ciebie prezent/tę książkę o kotach I’ve got a present/that book about cats for you

- miał wszystkiego dwie pary butów he only had two pairs of shoes

- ubrała się w to, co miała she put on what she had

- nie mam psa I don’t have a. I haven’t got a dog

- nie mamy ani telewizora, ani pralki we have neither a TV nor a washing machine

- wydawnictwo nie ma funduszy na zatrudnienie specjalisty the publishers can’t afford to employ a specialist

- nie mam nic do jedzenia I’ve got nothing to eat, I don’t have anything to eat

- czy oni mają namiot? have they got a tent?, do they have a tent?

- masz scyzoryk? have you got a penknife?

- czy ma pan bagaż? have you got any luggage?

- czy macie gaz? have you got gas?

- mieć coś przy sobie to have sth on one

- masz przy sobie jakieś drobne? have you got any change on you?

- gdzie masz klucze/moją książkę? what have you done with the keys/my book?

- gdzie masz rower? where’s your bike? pot.

- mieć na coś to have money for sth

- miałem tylko na jedno piwo I only had for one beer

- (on) ma na przyjemności, a nie ma na lekarza he has money to spend on pleasures, but he can’t afford a doctor

- nie miał na nowe buty, a co dopiero na samochód he couldn’t afford a pair of new shoes, let alone a car

- mieć za co coś zrobić to have enough money to do sth, to be able to afford to do sth

- nie mieli za co wyjechać na wakacje they didn’t have enough to go on holiday, they couldn’t afford to go on holiday

- nie mają z czego żyć they don’t have enough to live on

- jak masz na imię? what’s your name?

- mam na imię Maria my name’s Maria

- (on) ma na nazwisko Nowak his (sur)name is Nowak

- mieć coś na sobie to have sth on, to be wearing sth

- miał (na sobie) granatowy garnitur he had a blue suit on, he was wearing a blue suit

- na głowie miała kapelusz, na szyi biały szalik she had a hat on her head and a white scarf round her neck

- nie mieć nic na sobie (być gołym) to have nothing on

- mieć kogoś u siebie (gościć) to have sb staying with one

- od tygodnia mamy u siebie teściów we’ve had my in-laws (staying) with us for the past week

- jeśli Legia wygra, mam u ciebie piwo! you owe me a beer if Legia win(s)

- masz!/macie! (weź/weźcie) here!

- macie kanapki, jedzcie! here’s the sandwiches, eat up! pot.

- masz, włóż to na siebie! here, put this on!

- (a) masz! (zadając razy) take that!

- (a) masz za to, że kłamiesz, a masz, a masz! (and) take that for lying! and that! and that! pot.

- masz za swoje! (dobrze ci tak) serves you right!

- ma za swoje, że jest taki naiwny it serves him right for being so naive

- mamy teraz za swoje dobre serce! that’s the thanks we get for being nice a. for all our kindness!

- masz ci (los) a. masz tobie! blast (it)! pot., damn (it)! pot.

- masz ci los, zapomniałam parasola! blast, I’ve forgotten my umbrella!

- masz go/ją/ich! (wyrażające zaskoczenie) just look at him/her/them!

- masz go, jaki mądrala! look at him, Mr Clever Dick! GB pot.

- mieć dwadzieścia lat to be twenty (years old)

- ile ona ma lat? how old is she?

- mieć dwa metry wzrostu/wysokości to be two metres tall/high

- mieć sześć metrów głębokości/szerokości/długości to be six metres deep/wide/long

- pokój ma sześć metrów na pięć the room is six by five metres

- dom będzie miał siedem pięter the house will be seven storeys high a. will have seven storeys

- kilometr ma tysiąc metrów one kilometre is a thousand metres

- pokój ma dwa okna the room has two windows

- miał niebieskie oczy/siwe włosy he had blue eyes/grey hair

- miała dziurawe buty she had holes in her shoes

- kubek ma wyszczerbiony brzeg the mug’s rim is chipped

- miała męża Włocha/inżyniera her husband was Italian/an engineer

- mieć talent/cierpliwość/odwagę to have talent/patience/courage

- nie mieć talentu/cierpliwości/odwagi to lack talent/patience/courage

- mieć takt/rozsądek to be tactful/sensible

- mieć (swoje) wady i zalety to have one’s good and bad points

- zasłony mają kolor wiśni the curtains are cherry red in colour

- działka ma kształt prostokąta a. prostokątny the allotment is rectangular (in shape)

- jej perfumy miały słodkawy zapach/zapach konwalii her scent was sweet smelling/smelled of lily of the valley

- urodę miała po matce, a talent po ojcu her looks came from her mother and her talent from her father

- za całe umeblowanie pokój miał zdezelowany stół the only piece of furniture in the room was a rickety table

- mieć w sobie coś (być interesującym) to have a certain something

- on ma w sobie coś z dziecka/roztargnionego profesora there is something of the child/the absent-minded professor in a. about him

- nie mieć nic do czegoś to have nothing to do with sth

- jej wyjazd nie ma nic do naszych planów her going away has nothing to do with our plans

- marzenia mają to do siebie, że rzadko się spełniają the thing about dreams is that they rarely come true

- miała to do siebie, że zawsze się spóźniała the thing about her was that she was always late

- mieć gorączkę a. temperaturę to have a. be running a temperature

- mieć 39° gorączki to have a temperature of 39 degrees

- mieć złamaną nogę to have a broken leg

- mieć częste bóle głowy to have frequent headaches

- mieć pragnienie to be thirsty

- mieć dobry apetyt to have a good a. hearty appetite

- mieć wadę a. defekt to have a defect

- mieć gumę pot. (w samochodzie) to have a flat pot.

- mam nadzieję, że… I hope that…

- mieć ochotę coś zrobić to feel like doing sth

- miała ochotę płakać she felt like crying

- mieć przekonanie/pewność, że… to be convinced/sure a. certain that…

- mieć kogoś/czegoś dość a. dosyć to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

- mam tego powyżej uszu a. po dziurki w nosie! pot. I’ve had it up to here! pot.

- mieć coś wypisane w oczach a. na czole a. na twarzy to have sth written all over one’s face

- miała winę wypisaną na twarzy she had guilt written all over her face

- to dziecko nie ma matki/ojca this boy/girl has no mother/father

- ona nie ma rodzeństwa she has no brothers or sisters

- ona będzie miała dziecko she’s going to have a. she’s expecting a baby

- miała z nim dwóch synów she had two sons by him

- miał za żonę piekielnicę his wife was a real she-devil a. spitfire

- nie miał do kogo zwrócić się o pomoc he had no-one to turn to for help

- mieć kogoś przy sobie a. obok siebie a. przy boku to have sb at one’s side

- mieć kogoś/coś na uwadze a. na względzie to have sb/sth in mind, to take sb/sth into consideration

- mieć z kimś porachunki to have a bone to pick with sb

- mieć kogoś/coś przeciwko sobie to have sb/sth against one

- miał przeciwko sobie opinię publiczną public opinion was against him

- mieć przyjemność/zaszczyt coś zrobić książk. to have the pleasure/honour to do a. of doing sth

- miałem zaszczyt poznać pańskich rodziców I had the honour of meeting your parents

- mam przyjemność przedstawić państwu naszego gościa I have the pleasure of introducing our guest

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the honour of speaking? książk., także iron.

- mieć coś/nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have something/nothing against sb/sth

- mieć coś do kogoś pot. to have something against sb

- do ciebie nic nie mam I’ve got nothing against you

- mieć coś na kogoś to have the goods a. the dope on sb pot.

- niczego na mnie nie mają they’ve got nothing on me pot.

- mam z nią do pomówienia a. pogadania I need to have a (serious) talk with her

- mieć kogoś nad sobą to have sb above one

- kierownik ma nad sobą dyrektora, a dyrektor – zarząd the manager answers to the director and the director answers to the board

- mieć kogoś pod sobą to be in charge of sb

- (ona) ma pod sobą dwudziestu pracowników she’s in charge of a staff of twenty

- kapral miał pod sobą dziesięciu żołnierzy the corporal had ten men under his command a. under him

- mieć kogoś za sobą (być popieranym) to have sb behind one, to have sb’s backing

- mieli za sobą większość the majority was a. were behind them, they had the majority behind them

- mieć kogoś za głupca to take sb for a fool

- ich zachowanie mam za nieco naiwne I consider their behaviour rather naive

- za kogo pan mnie ma! who do you take me for!, who do you think I am!

- mieć w kimś rywala/sojusznika to have a rival/an ally in sb

- mieć kogoś pot. (być związanym z kimś) to have somebody, to be involved with somebody

- chwalił się, że miał je wszystkie pot. (odbył stosunek) he boasted of having had them all pot.

- płacą tak dużo, że mogą mieć każdego they pay so much they can take on a. hire anyone they like

- mam dobrą komunikację do pracy I’ve got good connections to work

- centrum miasta ma dobrą komunikację z przedmieściami there are good connections from the city centre to the suburbs

- mieć słuszność a. rację to be right

- mieć ciepło/przytulnie to be warm/cosy

- owinęła dziecko szalem, żeby miało ciepło she put a scarf round the baby to keep him/her warm

- mam daleko/blisko do szkoły I have a long way/I don’t have far to go to school

- ty to masz dobrze, nie musisz wstawać o siódmej it’s alright for you, you don’t have to get up at seven (a.m.)

- mieliśmy tu wczoraj burzę/śnieżycę we had a storm/snowstorm here yesterday

- mamy dziś słoneczną pogodę it’s sunny today

- mam dziś kiepski dzień I’m having one of those days (today)

- kłopotów z nim miałam co niemiara I’ve had no end of trouble with him

- co ja z tobą mam? what am I to do with you?

- jest całkiem młoda, chciałaby jeszcze mieć coś z życia she’s still very young, she’d like to get something out of life pot.

- (on) haruje od świtu do nocy i co z tego ma? he slaves away from morning to night, and what does he have to show for it?

- miał przed sobą kilka godzin marszu he had several hours of walking ahead of a. in front of him

- miała przed sobą trudną rozmowę z szefem she had a difficult conversation with the boss ahead of her

- mieć przed sobą przyszłość to have a (bright) future ahead of a. before one

- miał przed sobą karierę he had a brilliant career ahead of a. in front of him

- mieć coś za a. poza sobą to have sth behind one

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- mam już to wszystko za sobą all that is behind me now

- mam co robić, nie nudzę się I’ve got things to do, I don’t sit around

- nie mieć gdzie mieszkać/spać to have nowhere to live/sleep

- nie mam gdzie przenocować I have nowhere to spend the night

- nie mieć kiedy spać/jeść/odpocząć to not have time to sleep/eat/relax

- nie mają kiedy w ścianach wiercić, tylko w niedzielę! of course, they have to drill holes in the wall on a Sunday!

- mieć czas to have time (coś zrobić to do sth)

- nie miałem czasu zająć się twoją sprawą I didn’t have time to deal with your problem

- na napisanie wypracowania macie godzinę you have an hour to write the essay

- nie miałeś mi tu kogo przyprowadzić!? why did you have to bring him/her/them here (of all people)?!

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia (dużo/mało wiedzieć) to have something/nothing to say (na temat kogoś/czegoś about sb/sth)

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia a. gadania pot. (o decydującym głosie) to have a say/no say

- ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia a. gadania she has no say in the matter

- nie mamy już sobie nic więcej do powiedzenia we’ve got nothing more to say to each other

- mieć zły/dobry czas Sport to have a poor/good a. fast time

- mieć pierwsze/dziesiąte miejsce Sport to come first/tenth, to be in first/tenth place

- mam z nią wielką wygodę, sprząta, robi mi zakupy she’s a great help to me: she cleans and does my shopping

- nie masz co narzekać you’ve got nothing to complain about

- nie masz co się denerwować there’s no reason (for you) to get upset

- nie masz czego a. co żałować, film był kiepski you didn’t miss much: the film was hopeless

- w domu nie masz co się pokazywać you’d better not show your face at home pot.

- (on) ma teraz naradę ze swym zastępcą he’s in conference at the moment with his deputy

- mieć sprawę a. proces to be on trial (o coś/o zrobienie czegoś for sth/for doing sth)

- ma sprawę a. proces o zabójstwo/spowodowanie wypadku samochodowego he’s on trial for murder/causing a car accident

- mieć studia a. wyższe wykształcenie to have completed higher education

- mój ojciec miał tylko cztery klasy my father only did four years at school

- miał już zawód i mógł rozpocząć samodzielne życie he’d completed his training and could now start his own life

- miał dwa fakultety he had graduated in two subjects

- mamy drugi tydzień zimy it’s the second week of winter

- którego dziś mamy? what’s the date today?

- mamy dziś pierwszy stycznia/poniedziałek it’s January the 1st/Monday today

- którą masz godzinę? what time do you make it? pot.; what’s the time by your watch?

- mieć kogoś/coś po prawej/lewej stronie to have sb/sth on one’s right/left

- miał przed/za sobą dwóch strażników he had a. there were two guards in front of him/behind him

- masz to zrobić natychmiast! you’re to do it right now!

- co mam zrobić/jej powiedzieć? what am I (supposed) to do/tell her?

- po co się mam wysilać? why should I bother?, why should I make the effort?

- masz tego nikomu nie powtarzać! (and) don’t go repeating a. telling it to anyone!

- i ja mam w to uwierzyć? and you/they want me to a. I’m supposed to believe that?

- mieć coś do zrobienia to have sth to do

- ma obowiązek do spełnienia s/he has a duty to perform

- mam sprawę do załatwienia I’ve got something to sort out

- mamy zaległości do odrobienia we’ve got a backlog of work to catch up on

- miano zburzyć ich dom their house was to be demolished

- samolot miał wylądować w Warszawie, ale… the plane was supposed to land a. have landed in Warsaw, but…

- podobno jutro ma być ładna pogoda it’s supposed to be good a. nice weather tomorrow

- w pozostałej części kraju ma nadal padać in the rest of the country continuing rain is expected

- miała umrzeć w nędzy w wieku czterdziestu lat she was to die in poverty at the age of forty

- przyszłość miała pokazać, że się myli subsequent events were to prove him/her wrong

- jak się miało okazać as things a. it turned out; as it transpired książk.

- i co ja mam z tobą zrobić? what am I (supposed) to do with you?

- jeśli mielibyśmy się nie zobaczyć przed twoim wyjazdem, baw się dobrze in case we don’t see each other before you leave, have a good time

- niech się stanie, co się ma stać let things happen as they will

- właśnie miałem wyjść, kiedy zadzwonił telefon I was just about to leave a. just on the point of leaving when the phone rang

- właśnie miałam powiedzieć to samo I was just about to a. just going to say the same thing

- czy mam przez to rozumieć, że… am I to understand (by that) that…

- mieć coś do sprzedania/zaproponowania to have sth to sell/propose

- choćby a. żeby nie wiem co się miało stać, (to)… no matter what happens a. might happen…

- choćbym a. żebym miał pęknąć a. trupem paść pot. even if it kills me pot.

- mam już napisaną pracę I’ve already written the essay

- miał ukończone wyższe studia he had been to university/college

- czy macie załatwione bilety? have you booked/got the tickets?

- pieniądze mam dobrze schowane I’ve put the money in a safe place

- mam obiecaną podwyżkę I’ve been promised a rise

- miał przykazane trzymać język za zębami he was a. he’d been told to keep his mouth shut pot.

- ona miałaby mi się podobać? you think I find her attractive?

- miałbyś sumienie to zrobić? could you do (something like) that (with a clear conscience)?

- to ma być hotel czterogwiazdkowy? (z dezaprobatą) and you/they call this a. this is supposed to be a four-star hotel?!

- ten grubas to miałbym być ja!? (z niedowierzaniem) is this/that fatso really me? pot.

- pokazał nam skórę tygrysa, którego miał upolować w Afryce (z powątpiewaniem) he showed us the skin of a tiger, which he is supposed to have killed in Africa

- ciotka wyzdrowiała i ma się dobrze auntie has recovered and is doing well

- jak się mają twoi rodzice? how are your parents?

- jak się masz! (powitanie) how are you?; how’s it going? pot.

- mam się dzisiaj lepiej I feel better today

- sprawy mają się nieźle things are working out (quite) well

- jak się rzeczy mają? how do things stand?

- rzecz ma się tak, że… the thing is that…

- jak te dwie wersje mają się do siebie? how do the two versions compare?

- jak to się ma jedno do drugiego? how do the two compare?

- teoria nijak się miała do praktyki the theory was (completely) divorced from practice

- A tak się ma do B, jak C do D a. A i B tak się mają do siebie, jak C i D A is to B like C is to D

- mieli się do siebie jak dzień do nocy they were like chalk and cheese

- mieć się za artystę/człowieka honoru to consider oneself (to be) an artist/a man of honour

- (on) ma się za Bóg wie co pot. he thinks he’s God (almighty) pot.

- miała się za bliską śmierci she thought she was about to a. going to die

- miało się a. dzień miał się ku zachodowi it was getting towards sunset

- sytuacja ma się ku lepszemu the situation is looking better

- ma się na deszcz it looks like rain

- miało się na burzę a storm was brewing, there was thunder in the air

- wiedzieć, jak się rzeczy mają to know how things stand a. are

- winien i ma debit and credit

- zapisać coś po stronie „ma” to enter sth on the credit side

- (już) mam! mieszkaliśmy na tej samej ulicy! I’ve got it! we used to live in the same street!

- mam cię! a. tu cię mam! (złapałem cię, przyłapałem cię) I’ve got you!; got you! pot.

- mam cię, już mi nie uciekniesz! got you, you won’t get away now!

■ ma się rozumieć a. wiedzieć! it a. that goes without saying!

- ma się rozumieć, że przyjdę of course I’ll come

- mieć głowę a. łebpot. (na karku a. nie od parady) to have a good head on one’s shoulders

- on to ma łeb! he’s no fool!

- mieć głowę do interesów to have a good head for business

- nie mam teraz do tego głowy I don’t want to think about it/that now

- mieć kogoś/coś w nosiepot. a. gdzieśeuf. a. w głębokim poważaniueuf. to not care a damn about sb/sth pot.; to not give a monkey’s about sb/sth pot., euf.

- mam to wszystko gdzieś! pot. to hell with it all! pot.

- mieć kogoś/coś w dupie wulg. to not give a shit a. toss GB about sb/sth wulg.

- sie masz! pot. (powitanie) hi! pot.

- od zachodu/południa from the west/south

- wiatr od morza the wind from the sea

- wieje od drzwi there’s a draught from the door

- od jeziora dochodził rechot żab the croaking of frogs could be heard from the lake

- od schroniska idziemy żółtym szlakiem from the hostel we take the yellow trail

- właśnie wracałam od dentysty I was just on my way back from the dentist

- goście wstali od stołu the guests got up from the table

- odległość od drzwi do okna the distance from the door to the window a. between the door and the window

- chodzić od wsi do wsi/od sklepu do sklepu to go from village to village/from shop to shop

- sto metrów od ratusza a hundred metres from the town hall

- od wewnątrz/zewnątrz from the inside/outside

- druga półka od dołu/góry the second shelf from the bottom/top, the second shelf up/down

- piąty wagon od końca the fifth carriage from the end

- okna od ulicy/podwórza the front/back windows

- na południe od Krakowa (to the) south of Cracow

- oddzielić coś od czegoś to separate sth from sth

- nie mógł oderwać się od książki he couldn’t tear himself away from the book

- odejmij pięć od trzynastu subtract five from thirteen

- oddziel mięso od kości bone the meat

- zwolnienia od podatku tax exemptions

- stronić od kogoś/czegoś to avoid a. shun sb/sth

- list od brata a letter from one’s brother

- azjatyckie bydło pochodzące od tura Asian cattled descended from the aurochs

- pożyczyć/kupić coś od kogoś to borrow/buy sth from sb

- dostała ode mnie książkę she got a book from me

- zaraził się odrą ode mnie he caught the measles from me

- od tej chwili from that moment on

- od jutra from tomorrow, as of a. from tomorrow

- od poniedziałku/marca since (last) Monday/March

- od dzieciństwa a. od dziecka cierpiała na alergię she’d suffered from an allergy since childhood a. since she was a child

- od jak dawna tu mieszkasz? how long have you lived a. been living here?

- od roku/trzech tygodni for a year/three weeks

- od dawna for a long time

- od jakiegoś czasu for some time

- od drugiej do piątej po południu from two p.m. till five p.m., between two p.m. and five p.m.

- od poniedziałku do środy from Monday to Wednesday

- zaprosimy od 50 do 60 osób we’ll invite (from) 50 to 60 people

- ceny wahają się od stu do pięciuset złotych prices range from a hundred to five hundred zlotys

- od 1000 złotych w górę from 1,000 zlotys up a. upwards

- można tu kupić wszystko: od śrubek po komputery you can buy everything here – from screws to computers

- trawa mokra od rosy grass wet with a. from dew

- oczy czerwone od płaczu eyes red from crying a. tears

- jego twarz rozpalona od gorączki his face flushed with fever

- ochrypł od krzyku he grew hoarse from a. with shouting

- bolał ją kręgosłup od dźwigania walizek her back ached from carrying the suitcases

- rury popękały od mrozu the pipes had burst from the cold

- dom zapalił się od pioruna the house was set on fire by lightning

- chronić coś od słońca/chłodu to protect sth from sunlight/cold

- oganiać się od komarów to fight off gnats

- być ubezpieczonym od pożaru/kradzieży to be insured against fire/theft

- uchylać się od czegoś to shirk sth

- guziki od marynarki jacket buttons

- kluczyki od samochodu car keys

- okulary od słońca sunglasses

- pasek od zegarka a watch strap

- tabletki od bólu głowy headache pills a. tablets

- syrop od kaszlu cough mixture a. syrup

- od czego jest ta śrubka? where does this screw come from?

- ekspert od informatyki an expert in computer science

- fachowiec a. spec pot. od naprawy starych zegarów an expert at repairing old clocks

- policja jest od tego, żeby zaprowadzić w mieście porządek it’s the job of the police to restore order in the city

- nie jestem od tego, żeby was pouczać it’s not up to me to lecture you

- to mieszkanie jest mniejsze od waszego this flat is smaller than yours

- ona jest starsza od brata o dwa lata she’s two years older than her brother

- wyszedł wcześniej ode mnie he left earlier than I did

- płatny od wiersza/godziny paid by the line/hour

- 50 złotych od metra 50 zlotys a metre

* * *

* * *

+ Gen.

1. ( przy określaniu kierunku) from; od drzwi from the door; od wschodu from the east; okno od ulicy front window.

2. ( przy określaniu trwania) for; od pięciu lat for five years; od dawna for a long time.

3. ( przy określaniu punktu początkowego) from, since; od świtu do nocy from dawn till dusk; od a do zet from A to Z; od rana do wieczora all day long; od stóp do głów from head l. crown l. top to toe l. foot; od początku do końca from the start till the end; od dziecka since childhood; od wtorku since Tuesday; od poniedziałku do piątku Monday through Friday.

4. ( przy wyrażaniu strony) from; od lewej do prawej from the left to the right.

5. ( przy określaniu punktu wyjściowego) (away) from; 500 kilometrów od Nowego Jorku 500 kilometers away from New York.

6. ( przy określaniu dolnej granicy) from; od czterech do pięciu minut from four to five minutes; od 100 do 150 dolarów from 100 to 150 dollars.

7. ( przy określaniu przyczyny) with, from; czoło mokre od potu forehead damp with sweat.

8. ( przy określaniu pochodzenia) from; list od mojej dziewczyny letter from my girlfriend; wiedzieć coś od kogoś know sth from sb.

9. ( przy określaniu przeznaczenia) for; dziurka od klucza keyhole; tabletka od bólu głowy headache pill, painkiller.

10. ( przy określaniu specjalizacji) nauczyciel od angielskiego English teacher, teacher of English; fachowiec od komputerów computer technician.

11. ( przy porównaniach) than; lepszy od kogoś better than sb.

12. ( przy wyrażaniu odejścia od czegoś) from, to; zwolnienie od opłat exemption from charges; odstępstwo od reguły exception to the rule.

13. ( przy wyrażaniu czynnika) by; stawka od godziny hourly rate; cena od sztuki item l. unit price; praca płatna od godziny work paid by the hour; czegoś jest od metra pot. there's loads l. plenty of sth, there's shitloads of sth.

14. ( przy wyrażaniu powtarzalności) from; od domu do domu from house to house.

- suknia z tyłu zapinana na zamek/wiązana a dress with a zip fastener/tied at the back

- włożyć sweter/koszulkę tył a. tyłem na przód to put on a jumper/T-shirt back to front GB a. backwards US

- siedzieć/stać tyłem do okna to sit/stand with one’s back to a window

- posuwać się/iść tyłem to walk backward(s)

- wjechał tyłem do garażu he backed a. reversed a car into a garage

- czytać/pisać wyrazy od tyłu to read/write words backwards

- ogród z tyłu domu a garden at the back a. rear of a house

- spojrzeć do tyłu to glance backward(s), to look back

- odrzucić do tyłu głowę/włosy to toss one’s head/hair

- szedł w tyle za innymi he walked behind the others

- kiwać się w przód i w tył to rock to and fro a. backwards and forwards

- zbliżyć się/zaatakować od tyłu to approach/attack from behind

- zrobił krok w tył he took a step backwards, he stepped backwards

- w tył zwrot! about turn! GB, about face! US

- żołnierze wykonali w tył zwrot soldiers did an about-turn GB a. about-face US

- na tyłach fabryki/sklepu at the rear of a factory/store

- zawsze mamy tyły w płaceniu rachunków we’re always behind with (paying) the bills

■ być do tyłu pot. (mieć zaległości) to be a. get behind (z czymś with sth)

- on jest stale do tyłu z robotą/płaceniem czynszu he’s always behind with his work/the rent

- być w tyle (być gorszym) to fall behind, to lag behind

- w porównaniu do innych jesteśmy bardzo w tyle compared with the others, we have fallen way behind

- mieć tyły u kogoś pot. to be in sb’s black books pot., to be in the doghouse with sb pot.

- podać tył książk. (uciec) to be in flight

* * *

pl. -a (= zjawisko nadnaturalne, t. rel.) miracle; przen. (= zdumiewające zjawisko, rzecz, osoba) wonder, marvel, miracle, prodigy; czynić cuda l. dokonywać cudów t. przen. work l. perform l. accomplish miracles; przen. work marvels, do l. work wonders; siedem cudów świata the seven wonders of the world; cud boski God's miracle; cud inżynierii marvel of engineering; cud natury wonder of nature; cud piękności marvelous beauty; cud gospodarczy economic miracle; to cud, że... it's a miracle that...; opowiadać cuda iron. tell fairy stories; dokonywać l. dokazywać cudów do l. work wonders l. miracles ( za pomocą czegoś with sth); ósmy cud świata żart. l. iron. cat's whiskers l. pyjamas; wiara czyni cuda faith works wonders; wyrabiać l. wyczyniać cuda (= robić coś dziwnego l. nadzwyczajnego) do magic tricks ( z czymś with sth); (= płatać figle) play pranks; nie ma cudów (= bądźmy realistami) let's face it; let's be realistic; pot. (= nie ma obawy) never fear; nie ma cudów, musi się udać I'm sure it can't go wrong; cuda niewidy iron. the most incredible things; int. (and) pigs might fly.

- ściana działowa a partition wall

- ściana nośna a load-bearing wall

- ściana szczytowa a gable end

- ślepa ściana a blank wall

- ściana komórkowa cell wall

- ściana żołądka stomach wall

- północna ściana Giewontu the northern face of Giewont

- □ Ściana Płaczu Relig. Wailing Wall

■ w czterech ścianach within four walls

- być a. mieszkać z kimś przez ścianę pot. to live next door to sb

- mówić do ciebie to mówić jak do ściany pot. talking to you it’s like talking to a brick wall

- podpierać ścianę a. ściany pot. to be a wallflower

- postawić kogoś pod ścianą (skazać na rozstrzelanie) to place sb before the firing squad; (nie dać wyboru) not to give sb a choice

- pójść pod ścianę pot. to face the firing squad

- zblednąć jak ściana pot. to become a. go as white as a sheet

- choć bij a. tłucz łbem o ścianę a. w ścianę pot. you can knock your head against the wall, it won’t work

- (choć wbij zęby w ścianę) pot. grin and bear it

- ściany mają uszy przysł. walls have ears przysł.

- zrobić sobie maseczkę nawilżającą z jogurtu to put on a moisturizing yogurt mask

- pracować w maseczce to wear a (face) mask at work

- przy oknie/drzwiach by the window/door

- siedzieć przy stole/biurku to sit at a table/desk

- usiądź przy mnie sit by me a. next to me

- przystanek autobusowy jest zaraz przy kwiaciarni the bus stop is right next to a. right by the flower shop

- pociąg z Krakowa zatrzymuje się przy peronie trzecim the train from Cracow stops at platform three

- nie mam przy sobie pieniędzy I don’t have any money on me

- policja znalazła przy nim narkotyki the police found drugs on him

- hotel przy głównej ulicy a hotel on the main road

- mieszkam przy ulicy Klonowej 20 I live at 20 Klonowa Street

- głowa przy głowie, ramię przy ramieniu head to head, shoulder to shoulder

- przy gościach in front of a. in the presence of guests

- przy świadkach in front of a. in the presence of witnesses

- nie przy ludziach! not in front of other people!

- przy niej zapominał o wszystkich kłopotach in her presence a. by her side he forgot (about) all his troubles

- byłem przy tym, jak to powiedział I was (right) there when he said it

- rozmowa przy kawie/piwie a conversation over coffee/a beer

- grali w karty przy piwie they were playing cards and drinking beer

- rozmawiali przy muzyce they talked as music played in the background

- wypadki przy pracy accidents at work

- spacer przy świetle księżyca a walk in the a. by moonlight

- kolacja przy świecach a candlelit supper

- przy dwudziestostopniowym mrozie at a temperature of minus twenty, when the temperature is minus twenty

- przy tym tempie/tej prędkości at this rate a. pace/speed

- spali przy otwartym oknie they slept with the window open

- sztukę grano przy pełnej/pustej widowni the show played to a full/an empty house

- przy niedzieli zwykle zakłada garnitur he usually wears a suit on Sundays

- przy odrobinie szczęścia/dobrej woli with a bit of luck/goodwill

- przy tym a. czym in addition (to which), at the same time; moreover książk.

- przy czym a. tym warto podkreślić, że… at the same time it’s worth stressing that…

- jest przystojny, przy tym niegłupi he’s good-looking and he’s not stupid either

- sama zarabiała na siebie, przy czym utrzymywała młodszych braci she earned her own keep and in addition (she) supported her younger brothers

- przy wysokim mężu wydawała się niska alongside her tall husband she appeared short

- przy młodej twarzy miała całkiem siwe włosy she had a young face, but her hair was completely grey

- przy całym swoim bogactwie był bardzo skąpy for all his wealth he was very tight-fisted

- szkoła średnia przy Akademii Rolniczej a secondary school attached to the Agricultural Academy

- kaplica przy parafii św. Jakuba a chapel belonging to a. attached to the parish of St James

- w rubryce „zawód” wpisano jej: „przy mężu” under the heading ‘profession’, they wrote ‘housewife’

- spinki przy mankietach cufflinks

- guziki przy koszuli buttons on a shirt

- miała broszkę przy sukni she had a brooch pinned to her dress

- pracował przy budowie tego mostu he worked on the construction of this bridge

- lubię pracę przy koniach I like working with horses

- nie chciała siedzieć w domu przy dzieciach she didn’t want to stay at home looking after the children

- przez dwie noce czuwał przy chorej matce he spent two nights watching over his ailing mother

- być przy piłce to have a. possess the ball

- był przy forsie he had money to spare a. quite a bit of money

* * *

prep +loc

1) ( w pobliżu)

2) (w czasie, podczas)

3) ( w obecności) in front of

4) ( w porównaniu do)

* * *

+ Loc.

1. (= w pobliżu) by, near; przy szosie/domu/oknie/rzece by l. near the road/house/window/river; przy ulicy X on X street; Br. in X street; przy biurku/stole at the desk/table; ramię przy ramieniu side by side; głowa przy głowie head to head.

2. (= podczas) at; przy śniadaniu/pracy at breakfast/work; przy niedzieli gł. przest. on Sundays.

3. (= w obecności) in front, in the presence (kimś/czymś of sb/sth); przy wszystkich/dzieciach in front of everybody/the children.

4. (= z towarzyszeniem) with; przy odrobinie szczęścia with a bit of luck; przy muzyce with music playing.

5. (= w porównaniu z) next to, compared to l. with; przy tym budynku nasz dom wydaje się mały next to this building, our house seems small.

6. ( obiekt czynności) with; nie grzeb przy tym komputerze don't mess with this computer.

7. ( w zwrotach) przy czym... while...; przy tym... at the same time...; być przy pieniądzach pot. be loaded.

decl like adj

* * *

1. first; pierwsza rocznica first anniversary; pierwsza klasa szkoln. first grade; zwł. Br. first form; pierwszy raz first time; pierwsze piętro second floor; Br. first floor; pierwszy września the first of September; pierwsza wojna światowa hist. World War One, the First World War; pierwsza pomoc first aid; pierwsze śniadanie breakfast; forma w pierwszej osobie liczby pojedynczej gram. first person singular; pisać w pierwszej osobie write in the first person; równanie pierwszego stopnia mat. linear equation; pierwszy oficer żegl. first mate, first officer; Pierwsza Dama polit. First Lady; pierwsze skrzypce muz. first violin; pierwszy bieg mot. first gear; stawiać pierwsze kroki take one's l. the first steps; zrobić pierwszy krok make the first move; pierwszy lepszy l. z brzegu any (old) one, whichever, random; na pierwszy rzut oka at first glance, on the face of it; w pierwszej chwili at first, in the first moment; z pierwszej ręki firsthand; relacja z pierwszej ręki inside story; po pierwsze firstly, first of all, first and foremost; grać pierwsze skrzypce play the first fiddle; posłać kogoś na pierwszy ogień send sb to the frontline; miłość od pierwszego wejrzenia love at first sight; pierwsze wrażenie first impression; ciekawość – pierwszy stopień do piekła curiosity killed the cat; kto pierwszy, ten lepszy first come, first served; pierwsze koty za płoty the first try doesn't count, the first attempt is just for practice.

2. (= taki, przed którym nie było innych podobnych) first, fresh, new; nie pierwszej młodości past one's prime, well on in years; nie pierwszej czystości soiled; przełamać pierwsze lody break the ice; zaspokoić pierwszy głód take the edge off one's appetite; pani pierwsza! after you!

3. (= zasadniczy, główny) main, chief, primary, principal; pierwszy plan film foreground; artykuły pierwszej potrzeby necessities; liczba pierwsza mat. prime number; wysuwać coś na pierwszy plan put sth first.

4. (= najlepszy) top, finest, first-rate; wagon pierwszej klasy kol. first-class car; zająć pierwsze miejsce zwł. sport come in first, be the first; pierwsza liga sport first league; lody – pierwsza klasa! pot. delicious ice-cream!; pierwsza nagroda first prize.

first ( day of a month); umówić się z kimś na pierwszego czerwca arrange a meeting with sb on the first of June; skończyć pracę do pierwszego finish work by the first.

- pusty śmiech inane laughter

- zaraźliwy śmiech infectious laughter

- gorzki śmiech książk. a bitter laugh

- śmiech przez łzy laughing through one’s tears

- diabelski a. szatański śmiech a. śmiech szatana książk. a diabolic laugh

- srebrzysty a. perlisty śmiech książk. rippling laughter

- wybuch a. salwa śmiechu a burst a. peal of laughter

- dusić się ze śmiechu a. od śmiechu to choke with laughter

- pękać ze śmiechu to laugh till one’s sides ache

- umierać a. konać ze śmiechu to die laughing a. of laughter

- wybuchnąć śmiechem to burst out laughing

- ryczeć ze śmiechu to roar with laughter

- zwijać a. skręcać się ze śmiechu to be in convulsions

- tubalny śmiech a hearty laugh

- wzbudzić a. wywołać śmiech to get a. raise a laugh

- zrobić coś dla śmiechu to do sth for a laugh

- śmiech radości a laugh of joy

- jego wypowiedź przywitano śmiechem his speech was greeted with laughter

- sala trzęsła się od głośnego śmiechu the hall shook with loud laughter

- cokolwiek powiedział, to zaraz wszyscy w śmiech everybody burst out laughing at every word he said

- moje uwagi zbyła śmiechem she laughed off my remarks

- tak tylko powiedziałem, do śmiechu I just said that for a laugh

- nie będzie mu do śmiechu, gdy się dowie he’ll be laughing on the other side of his face when he finds out

- nie mogłem się powstrzymać od śmiechu I couldn’t keep a straight face

- trząsł się od z trudem powstrzymywanego śmiechu he was shaking with suppressed laughter

- narazić się na czyjś śmiech to be held up to ridicule

■ śmiechu warte [cena, ilość] derisory

- te wybory były śmiechu warte the election was a sham

- wzdycha na jej widok, przewraca oczami, a to wszystko śmiechu warte he sighs when he sees her, rolls his eyes, and it’s all so pathetic

- on kandyduje na prezydenta? śmiechu warte! he’s running for the presidency a. for president? that’s ridiculous!

- śmiechu warta ta cała jego robota all his work is rubbish

* * *

* * *

laughter; wybuch śmiechu burst of laughter; parskać śmiechem burst out laughing; pękać ze śmiechu laugh one's head off; sikać ze śmiechu pot. piss o.s. laughing; zanosić się śmiechem rock with laughter; zrobić coś dla śmiechu do sth for a laugh; zrywać boki ze śmiechu burst one's sides with laughter; śmiechu warte it's ludicrous!, that's a laugh!

- malować wałkiem to paint with a roller

- malować coś na biało/na jasno to paint sth white/(in) a bright colour

- „świeżo malowane” ‘wet paint’ ⇒ pomalować

- malować (sobie) paznokcie/wargi to paint one’s nails/lips

- malować (sobie) twarz to make up a. paint one’s face

- malować (sobie) powieki to apply make-up to one’s eyelids

- malować usta szminką to apply a. put on one’s lipstick

- malować brwi ołówkiem to pencil one’s eyebrows ⇒ umalować

- malować pędzlem to paint with a (paint)brush

- malować na płótnie/szkle to paint on canvas/glass

- malować farbami olejnymi/pastelami/akwarelami to paint a. work in oils/pastels/watercolours

- malować z natury to paint from nature

- malować martwą naturę/pejzaż (typ malarstwa) to paint still lifes/landscapes; (jeden obrazek) to paint a still life/a landscape ⇒ namalować

- prawie w ogóle się nie maluję I wear hardly any make-up ⇒ umalować się

- w jej oczach malował się smutek there was a. she had a sad look in her eyes

- przerażenie maluje się na jej twarzy she has a look of horror a. a horrified expression on her face ⇒ odmalować się

- szczyty gór malowały się wyraziście na tle nieba the mountain peaks stood out clearly against the sky

- w oddali maluje się wieża kościoła the church tower is visible in the distance

■ malować coś w ciemnych a. czarnych barwach to paint a black a. gloomy picture of sth

- przyszłość naszej drużyny maluje się w ciemnych barwach things are looking black a. bleak for our team

- malować coś w jasnych barwach to paint sth in glowing colours, to paint a rosy picture of sth

- nasza przyszłość maluje się w jasnych barwach our future looks bright a. rosy

* * *

Ins.pl. -mi zool. horse ( Equus caballus); dosiadać konia mount a horse; jeździć na koniu ride a horse; koń arabski Arab horse; koń angielski English Thoroughbred; koń Przewalskiego zool. Przewalski's horse ( Equus caballus przewalskii); koń morski zool. walrus, morse ( Odobenus rosmarus); koń mechaniczny fiz. horsepower; żołnierz/policjant na koniu mounted soldier/policeman; na koń! to horse!, mount up!; konia z rzędem temu, kto zna odpowiedź I'll give half my kingdom to the one who knows the answer; jechać co koń wyskoczy ride like the wind; koń by się uśmiał it's so funny I forgot to laugh; można z nim konie kraść he'd lay down in traffic for you, he'd walk a mile in the rain to help you out; zjadłbym konia z kopytami I could eat a horse; pracować jak koń work like a dog l. horse; napracowałem l. naharowałem się jak koń I feel like I've been ridden hard and put away wet; znamy się jak łyse konie I know him/her like I know myself, I know him/her better than I know myself; robić kogoś w konia pull a fast one on sb; być czarnym koniem be a dark horse; koń trojański Trojan horse; zdrowy jak koń as fit as a fiddle; uradowany, jakby go kto na sto koni wsadził happy as a clam at high tide; baba z wozu, koniom lżej one down and easier to go, every little bit helps; królestwo za konia my kingdom for a horse; darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby you don't look a gift horse in the mouth; jeśli spaść, to z dobrego konia it's better to fail aiming high than to succeed aiming low; koń ma cztery nogi, a potknie się it's a good horse that never stumbles; łaska pańska na pstrym koniu jeździ being in your master's good graces doesn't last forever, your good fortune can be changed by a twist of fate; pańskie oko konia tuczy looking after your possessions brings good results, the eye of a master does more work than both his hands; koń jaki jest każdy widzi it's as plain as the nose on your face.

Gen. -a Ins.pl. -mi

1. ( zabawka) toy horse; koń na biegunach rocking horse.

2. sport (= kozioł) (vaulting l. long) horse.

3. szachy (= skoczek) knight, horse.

4. wulg. (= penis) prick, dick; walić konia jerk off; Br. toss off.

- dostać list/paczkę to get a. receive a letter/parcel

- dostać odpowiedź to get an answer

- dostać wymówienie to be given notice

- dostać piątkę z matematyki to get an A in maths

- dostać jeść/pić to get a. be given something to eat/drink

- dostać pieniądze (za pracę) to get paid (for one’s work)

- dostawać rentę to get a pension

- dostać odszkodowanie za zniszczony samochód/za wypadek to receive compensation for the car/accident

- dostać karę to be punished

- dostać zastrzyk to have a. get an injection

- dostawał zastrzyki co drugi dzień they gave him an injection every other day

- chory dostał antybiotyki the patient was given antibiotics

- dostał na chrzcie imię Stefan he was christened Steven

- na gwiazdkę dostała pluszowego misia she got a. was given a teddy bear for Christmas

- dostaliśmy rozkaz ewakuacji we were ordered to evacuate, we received evacuation orders

- za włamanie dostał dwa lata he got two years in prison for breaking and entering

- nie może dostać pracy he can’t get a. find a job

- dostaliśmy trzy dni na pomalowanie domu we’ve got three days to paint the (whole) house

- dostać lanie to get a hiding pot.; (klapsa) to get a spanking

- dostała od życia nauczkę life has put her through the mill

- w gospodzie można dostać tani obiad you can get a cheap dinner at the inn

- za piętnaście funtów nie dostaniecie lepszego pokoju you won’t get a better room for 15 pounds

- nigdzie nie mogę dostać ich pierwszej płyty I can’t find their first record anywhere

- dostać kogoś w swoje ręce to get sb a. lay one’s hands on sb

- niech ja cię tylko dostanę w swoje ręce! just (you) wait (un)til I get my hands on you!

- żywego mnie nie dostaną they won’t take me alive

- dostał z szafy flaszkę z koniakiem he got a bottle of cognac out of the cabinet

- dostać w twarz to be slapped a. hit in the face

- dostać w zęby to be punched in the mouth a. teeth

- dostać po głowie to be hit on the head

- dostać serią a. serię z automatu to get a round from sb’s automatic

- dostał w rękę/w nogę he got a. was hit in the arm/leg

- dostać za swoje to get one’s just deserts, to get what one deserves

- dostało mu się he got a scolding a. an earful

- dostać zawrotów głowy to get dizzy

- dostać kataru/grypy/gorączki to come down with a headcold/the flu/a fever

- dostać zawału to have a heart attack

- dostać wypieków to flush, to turn red

- dostać gęsiej skórki to get gooseflesh

- cholery można dostać (od tego hałasu)! przen., posp. this noise is driving me nuts a. up the wall

- był tak wysoki, że głową prawie dostawał sufitu he was so tall that his head almost touched the ceiling

- ścisk taki, że ledwo dostałam się do autobusu the bus was so full that I barely managed to get on

- woda dostała się do środka (some) water got inside

- nie mogę dostać się do najwyższych półek bez drabiny I can’t reach the highest shelves without a ladder

- jak mam dostać się stąd do dworca? how do I get to the railway station from here?

- dostać się do niewoli to be taken captive a. prisoner

- dostać się do więzienia to be imprisoned a. put in prison

- dostać się na studia to be admitted to university

- chciała studiować na akademii sztuk pięknych, ale się nie dostała she wanted to go to art school, but she didn’t get in

- dostać się pod autobus/samochód to be run over by a bus/car

- dostać się w czyjeś ręce przen. to fall into sb’s hands przen.

- dostała mu się gospodarna żona he’s got a thrifty wife pot.

■ dostać nóg przen., żart. to grow legs and walk away (by oneself/itself)

- nie dostaje mu cierpliwości/talentu przest. he lacks patience/talent

- dziełu nie dostaje oryginalności the work is lacking in originality

- dzielić wyraz to divide a word

- dzielenie wyrazów syllabification, word division

- dzielić tort na 8 kawałków to cut a (layer) cake into 8 pieces

- dzielić pieniądze między pracowników to divide a. split (up) the money among the employees

- spróbujmy racjonalnie dzielić między siebie pracę let’s try to divide (up) the work between us in a reasonable manner

- dzielić czas pomiędzy pracę a obowiązki domowe to divide one’s time between work and running the household ⇒ podzielić

- dzielić ludzi na dobrych i złych to divide people into good and evil ⇒ podzielić

- dzielić coś przez coś to divide sth by sth

- 56 dzielone przez 7 jest 8 56 divided by 7 is 8 ⇒ podzielić

- rów dzielący szosę od zbocza góry a ditch separating the road from the hillside

- widział wyraźnie jej twarz, choć dzieliła ich scena he could see her face clearly although they were separated by the stage

- ściany dzielą lokal na kilka pokoi the walls divide the place into several rooms

- 90 mil dzielących Kubę od Florydy the 90 miles separating Cuba from Florida

- w tym momencie dzieliło ich trzysta metrów at that moment they were 300 metres apart

- dzieliły ich oceany they were thousands of miles apart

- te dwie daty dzieli zaledwie 17 dni these two dates are only 17 days apart

- Homera od Wergilisza dzieli okres siedmiuset lat there’s a gap of seven hundred years between Homer and Virgil

- dzielić z kimś mieszkanie/pokój to share a flat/room with sb

- nie potrafił dzielić z nami radości he wasn’t able to share (in) our joy

- rzeka dzieli się tu na dwie odnogi the river divides a. splits into two branches at this point

- pień dzieli się na liczne gałęzie the trunk splits a. divides into many branches ⇒ podzielić się

- obszar państwa dzieli się na 17 województw the country is divided into a. composed of 17 provinces

- denar dzielił się na cztery sestercje a denarius was worth four sesterces

- ludzie dzielą się na dobrych i złych there are good and evil people

- rzeczowniki dzielą się na klasy nouns are divided into classes

- dzielić się czymś z kimś to share sth with sb

- dzieci dzielą się cukierkami the children are sharing the sweets (amongs themselves a. with each other)

- dzielił się z biednym ostatnim groszem he shared everything he had with the poor

- dzielić się z kimś opłatkiem to share the holy wafer with sb (a Polish Christmas-Eve custom)

- dzielić się z kimś jajkiem to exchange Easter eggs with sb

- dzielić się z kimś wrażeniami/refleksjami przen. to share one’s impressions/reflections with sb ⇒ podzielić się

- osiem dzieli się przez dwa i przez cztery eight is divisible by two and four ⇒ podzielić się

■ dziel i rządź divide and conquer

- utwór odzwierciedlał obyczaje epoki the work reflected the manners of the period

- jego twarz odzwierciedlała stanowczy charakter his face mirrored his determination

- woda odzwierciedlała drzewa the trees were mirrored in the water

- poglądy autora odzwierciedlają się w jego utworze the author’s beliefs are reflected in his work

* * *

obedience, submission; bierne posłuszeństwo passive obedience; ślepe posłuszeństwo unquestioning obedience; zmusić kogoś do posłuszeństwa force sb into submission; odmówić komuś posłuszeństwa l. wypowiedzieć komuś posłuszeństwo refuse sb obedience, fly in the face of sb; język odmawia mi posłuszeństwa my tongue is giving out; nogi odmawiają mi posłuszeństwa my feet are killing me; silnik odmówił posłuszeństwa the engine wouldn't start.

- złapać syfa to catch syphilis a. the pox przest.

- złapać jakiegoś syfa to catch some kind of skin disease

- jakiś syf ci wyskoczył na brodzie you’ve got a pimple on your chin

- ale tu syf! this place is a pigsty!

- ale syf na dworze! the weather’s crap!

* * *

pot! syphilis; (pot!: brud) shit (pot!)

* * *

1. pot. (= bałagan) mess; ale tu syf! look at this mess!

2. Gen. -a wulg. (= syfilis) syph; złapać syfa catch syph.

3. wulg. (= tandeta) shit; naprawdę kupiłeś ten syf? did you really buy this shit?; ja pierdzielę, ale syf! (o kiepskim filmie, książce itp.) jeez, this sucks big time!

4. wulg. (= problemy) fuckup; mamy teraz w pracy niezły syf we're really fucked at work now.

5. wulg. (= pryszcz) zit; zrobił mi się syf na twarzy I've got a zit on my face.

- hel jest lżejszy od powietrza helium is lighter than air

- ona jest o dwa kilogramy lżejsza she’s two kilos lighter

- lekka gleba Geol. light soil

- waga lekka Sport lightweight

- lekki jak piórko (as) light as a feather

- miała na sobie lekką sukienkę she was wearing a light dress

- mieć lekki sen to be a light sleeper

- na jej smutnej twarzy pojawił się lekki uśmiech a faint smile flickered across her sad face

- iść lekkim krokiem to walk with a light step, to walk jauntily

- lekkim krokiem weszła na czwarte piętro she climbed effortlessly to the fourth floor

- lekka lektura do czytania w pociągu some light reading for the train

- lżejszy repertuar komediowy a lighter comic repertoire

- lekkie pióro Voltaire’a Voltaire’s effortless style

- nie miała lekkiego życia life has not been easy for her

- do lżejszych prac zatrudniamy kobiety we employ women to perform lighter duties

- mieć lekką śmierć to have a. die a painless death

- lekkie papierosy light a. mild cigarettes

- kobieta lekkich obyczajów a woman of easy virtue

- lekka jazda/piechota przest. the light cavalry/infantry

- lekki karabin maszynowy a (light) sub-machine gun

■ mieć lekką rękę do czegoś to make light work of sth

- on ma lekką rękę do zwierząt he has a way with animals

- mieć lekką rękę (być rozrzutnym) to be a big spender, to be free with one’s money

- robić coś lekką ręką (bez zastanowienia) to do sth recklessly a. rashly

- brał lekką ręką 1600 zł miesięcznie he easily pocketed 1,600 zl a month

- z lekkim sercem with a light heart

- niech mu ziemia lekką będzie may he rest in peace

- coś tam mazał (długopisem) na marginesie/w notesie he was doodling something (with a pen) in the margin/notebook

- mazali sprayem po ścianach różne esy-floresy they sprayed various shapes on the walls

- nie maż, pisz staranniej stop scribbling, write neatly!

- mazać ręce smarem/farbą to smear one’s hands with grease/to get paint on one’s hands

- maznąłeś błotem ścianę you’ve got a. left mud on the wall

- uważaj, mażesz mnie! watch it! – you’re getting it (all) over me

- maznąć buty pastą to put polish on a. apply polish to shoes

- ściany ledwie maźnięte farbą walls barely coated with paint

- mazał napisane zdanie i pisał od nowa he rubbed out the sentence he wrote and started anew a. from scratch

- maźnij gąbką tablicę wipe the blackboard with a sponge a. eraser

- ostrożnie, mażesz się farbą careful, you’re getting paint (all) over yourself

- maznął się smarem po twarzy he smeared his face with grease

- mazać się maścią/miksturą to work in a rub/rub in an ointment

- tłuszcz maże się na patelni grease sticks to the frying pan

- czego się mażesz! why are you snivelling!

- przestań się mazać stop snivelling a. whining ⇒ rozmazać się