what+about...+

* * *

1. ( w pytaniach) how; jak dawno? how long ago?; jak daleko? how far?; jak długo? how long?; jak mu tam? what was his name?, what's his name?; jak ona wygląda? what does she look like?; jak się czujesz? how are you feeling; jak to? how so?, how do you mean?

2. ( w pytaniach o instrukcje) how do I..., how does one...; jak dojść do dworca? how do I get to the station?; jak po niemiecku powiedzieć „dziękuję”? how do you say “thank you” in German?; jak się robi bigos? how do you make bigos?; jak to włączyć? how do you turn this thing on?; jak jej o czymś takim powiedzieć? how does/should one tell her about something like this?

3. ( w zdaniach podrzędnych) how, as; wiem, jak to działa I know how this works; jest (akurat) takie, jak lubisz it's just the way you like it; nie wiem, jak wam podziękować I don't know how I can (ever) thank you.

4. ( w wykrzyknieniach) how; jak tu cicho! how quiet (this place is)!; jak pięknie śpiewasz! how beautifully you sing!, what a great singer you are!

5. (= kiedy, w chwili gdy) when; dam ci znać, jak przyjdzie/zadzwoni I'll let you know when she comes/calls; jak tylko... as soon as..., directly...

6. (= jeśli) if; jak nie if not, unless; jak nie przestaniesz, (to)... if you don't stop..., unless you stop...; kto, jak nie ja/ty/my/on/ona who, if not me/you/ |us/him/her; jak nie teraz, to kiedy? if not now, when?

7. (= dopóki) as long as; jak świat światem as long as the world keeps turning; jak żyję, nie widziałem czegoś takiego I've never seen brzydki jak noc (as) ugly as sin, butt ugly; (niezłe) jak na niego (not bad) for him; zimny jak lód (as) cold as ice; serce jak kamień heart of stone.

9. (= dokąd) as far as; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see.

10. (z przymiotnikiem l. przysłówkiem w stopniu najwyższym) as... as possible; jak najprędzej/najszybciej/najlepiej as soon/fast/well as possible; jak najwięcej ( z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej) as much as possible; ( z rzeczownikiem w liczbie mnogiej) as many as possible.

11. jak gdyby as if, as though, like; patrzył tylko, jak gdyby nie rozumiał he just stared as if he didn't understand.

12. jak i ( także jak również) as well as; and also.

13. byle jak (= niestarannie) crudely, anything like it.

8. ( przy porównaniach) as, for; any old way, any which way; (= słabo, źle) badly, poorly.

14. ( w innych zwrotach) czuć się jak u siebie w domu feel at home; jak amen w pacierzu sure as death; jak Boga kocham! I swear to God!, honest to God!; jak cię widzą, tak cię piszą fine feathers make fine birds; jak jeden mąż as one (man); with one accord; (wszystko) idzie jak z płatka everything is coming up roses; jak po maśle smoothly; nie ma jak w domu (there's) no place like home; home sweet home; tak jak zawsze same as usual.

zool. yak ( Bos grunniens).

- dość często/rzadko quite a. rather a. pretty frequently/rarely

- dość wyraźnie napisane quite clearly written

- dość brzydki/biedny/inteligentny/miły quite a. rather ugly/poor/intelligent/nice

- dość ładny quite a. rather pretty

- dość łatwo można udowodnić, że… it’s fairly easy to prove that…

- zdarzyło się to dość dawno it happened quite a long time ago

- było dość późno it was rather a. pretty a. quite late

- to dość dużo kosztuje this is quite expensive

- trzeba płacić dość wysoki procent you have to pay pretty high interest

- w dość krótkim czasie in quite a short time

- dość długi long enough

- jest już dość duży, żeby go zostawiać samego w domu he’s big a. old enough to stay home alone

- jest już dość duża a. dorosła, żeby decydować o sobie she’s old enough to decide for herself

- dość mi nadokuczał przez ten tydzień he’s caused me enough trouble this week

- budynek nie jest dość reprezentacyjny do tego celu the building isn’t elegant enough for that purpose

- zareagowali za późno i nie dość mocno they reacted too late and not forcefully enough

- cierpiał, bo nie dość go ceniono he felt unappreciated

- ma dość pieniędzy na bilet he’s got enough money for a. to buy a ticket

- mam dość zmartwień bez tego I’ve got enough to worry about already

- mam dość czasu, żeby zwiedzić miasto I’ve got enough time to see the town

- nie dość ci kłopotów? aren’t you in enough trouble (already)?

- dość spojrzeć po sali, by odgadnąć wynik głosowania it’s enough to look around the room to know a. guess what the outcome of the vote will be

- dość (o tym) na dzisiaj enough (on that subject) for today

- dość tego dobrego! enough of that!

- nie dość, że mało płacą, to jeszcze z opóźnieniem not only is the pay low, it’s late as well

- nie dość, że przystojni, to jeszcze jacy eleganccy! not only handsome but elegant too!

- stracił cały majątek; nie dość na tym, wkrótce zmarła mu żona he lost everything he owned, then on top of that his wife died

■ mieć kogoś/czegoś dość to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

* * *

adv; = dosyć

* * *

= dosyć.

- jadę do Stanów, a konkretnie do Bostonu I’m going to the States, more specifically, to Boston; I’m going to the States, to Boston to be precise a. exact

- mam na myśli konkretnie tę sytuację I’m talking specifically about this situation, I’m talking about this situation in particular

- mów konkretnie, o co ci chodzi? tell me exactly what you mean, what do you actually mean?

- co konkretnie proponujesz? in concrete terms, what do you suggest?

- mówić konkretnie to speak in concrete terms

* * *

(= jasno) specifically, clearly; (= rzeczowo) concretely; mało konkretnie vaguely.

* * *

1. (= wypowiadać słowa) say ( coś komuś sth to sb) (że... that...); (= opowiadać, informować) tell ( coś komuś sb sth l. sth to sb) (komuś o kimś/czymś sb about sb/sth l. of sb/sth) (komuś, że... sb that...); (= odzywać się, rozmawiać, przemawiać) speak, talk ( z kimś with l. to sb, o kimś/czymś about l. of sb/sth) ( do kogoś to sb); (= wspominać) refer (o kimś/czymś to sb/sth); mention (komuś o kimś/czymś sb/sth to sb); mów dalej! keep talking!; mów za siebie! speak for yourself!; mówcie (trochę) ciszej! keep it down!; to put it mildly; mówi się, że... they say that...; the story goes that...; it is reported l. rumored that...; mówić dobrze/źle o kimś/czymś speak well/ill of sb/sth; mówić komuś dzień dobry say hello to sb; mówić do siebie talk to o.s.; mówić otwarcie speak one's mind; mówić po próżnicy waste one's breath; mówić w czyimś imieniu speak for sb; mówić z przekonaniem speak with authority; mówisz to poważnie? are you serious?; a nie mówiłem? did't I tell you?; co mówiłeś? what did you say?; dobrze mówi! hear, hear!; do mnie mówisz? are you talking to me?; fakty mówią same za siebie przen. the facts speak for themselves; i kto to mówi? look who's talking!; lepiej nie mówić the less said, the better; nie ma o czym mówić ( w odpowiedzi na podziękowanie) don't mention it; forget it; nie mów nic don't say anything; nie mów z pełnymi ustami don't talk with your mouth full; nie musisz mówić nic więcej (= wszystko rozumiem) enough said.

2. (= wyrażać słowami) tell; mówić (całą) prawdę tell the (whole) truth; mówić kłamstwa tell lies.

3. (= wyrażać się w dany sposób) talk, speak; mówić bzdury l. nonsensy l. od rzeczy talk nonsense; mówić do rzeczy talk sense; mówić na temat speak to the point; nareszcie mówisz do rzeczy now you're talking sense.

4. (= nakazywać) tell (komuś, żeby coś zrobił sb to do sth); mówiłem mu, żeby przyszedł I told him to come; nienawidzę, jak mi się mówi, co mam robić I hate people telling me what to do; rób, co ci mówię! do what I tell you!

5. (= posługiwać się językiem) speak; mówić dobrze/biegle po japońsku speak good/fluent Japanese; mówić po angielsku kiepsko/z obcym akcentem speak English badly/with a foreign accent; nie mówię l. nie umiem mówić po węgiersku I can't speak Hungarian; osoba mówiąca po angielsku/polsku English/Polish speaker; mówić tym samym językiem (= dobrze się rozumieć) speak the same language.

6. (= sugerować, wywoływać wspomnienie) mean, ring a bell; czy to ci coś mówi? does this mean anything to you?; does it ring a bell?; jego nazwisko nic mi nie mówi his name doesn't ring a bell.

7. (przedstawiając się przez radio l. telefon) cześć, mówi Marta hi, it's Martha (speaking); tu mówi Londyn radio this is London calling.

8. (= zwracać się do kogoś) mów mi Ed call me Ed; możesz mi mówić po imieniu you can call me by my first name.

9. ( w komentarzach na temat wypowiedzi) mówiąc delikatnie to say the least; mówiąc poważnie joking aside; mówiąc szczerze frankly (speaking); to be frank; mówiąc w przenośni metaphorically speaking; inaczej mówiąc to put it differently; jak (już) mówiłem like I said; kiedy już o tym mówimy while we are at it; krótko mówiąc to make l. cut a long story short; in brief; między nami mówiąc between ourselves; between you and me (and the gatepost); nawiasem mówiąc by the way; by the bye; incidentally; nie mówiąc (już) o kimś/czymś not to mention sb/sth; to say nothing of sb/sth; let alone sb/sth; prawdę mówiąc to tell the truth; as a matter of fact; przykro mi to mówić I hate to say it; skoro już o tym mówimy while we're at it; ściśle mówiąc strictly speaking.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Gen. niczego Dat. niczemu Loc. i Ins. niczym

1. (= żadna rzecz) nothing; ( z innym wyrazem przeczącym) anything; nic dobrego ( o człowieku) no good, good for nothing; nic dziwnego no wonder; nic podobnego! nothing of the sort l. kind!, no way!; nic takiego nothing really; niczego sobie pot. (= całkiem niezły) not bad (at all); nic z tego (nie będzie) it's no use, nothing doing; to nic nie pomoże it's not going to help; nic ci do tego! it's none of your business!, mind your own business!; nic tu po nas we won't help here, we won't be of any use here; to nic, że przegraliśmy never mind that we lost; być do niczego be useless, be no good, be good for nothing; nic nie szkodzi never mind, it's nothing; być niczym be worthless; nic mi nie jest I'm alright, I'm O.K.; nic mu nie będzie he'll be fine l. alright l. O.K.; nic a nic not a thing; mieć kogoś/coś za nic not think much of sb/sth; nie mieć nic do powiedzenia have nothing to say; nie mieć nic do stracenia have nothing to lose; nie mieć nic przeciw komuś/czemuś have nothing against sb/sth; zrobić coś z niczego make sth out of nothing.

2. (= wcale, w najmniejszym stopniu) nothing at all, not at all; jak nic (= na pewno) for sure; (= bez trudu) without any effort, like nothing; wszystko na nic (all) for nothing; za nic (w świecie) not for anything (in the world); to nie ma nic do rzeczy that is immaterial l. irrelevant; na nic się (nie) zdać be useless; jakby l. jak gdyby (nigdy) nic as if nothing happened; nie miałem nic w ustach od tygodnia I haven't eaten for a week.

indecl. nothing; wielkie nic big (fat) zero; zupa nic kulin. milk soup with egg yolk, sugar and vanilla.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Ins.pl. -mi

1. (= włókno do szycia) thread; (coś jest) szyte grubymi nićmi (sth is) perfectly obvious, (sth is) thinly disguised; trzymać nici czegoś pull the strings of sth; nici z czegoś pot. nothing will come of it, it will all go up in smoke; nić opowieści thread of the story.

2. ( wydzielina pająków) thread, cobweb.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

1. (narząd; fragment piersi; natura człowieka; siedlisko uczuć; wyobrażenie serca, rysunek; odwaga; środek czegoś) heart; bratnie serce a person after one's own heart; Serce Jezusowe kośc. the Sacred Heart; serce miasta the heart of the city; sztuczne serce med. artificial heart; waleczne serce brave heart; ( osoba) a heart of oak; niewydolność serca pat. heart l. cardiac failure; zawał serca l. mięśnia sercowego pat. coronary thrombosis; pot. coronary, heart attack; zatrzymanie akcji serca pat. cardiac arrest; bicie serca heartbeat; dama serca ladylove; dobroć serca kind-heartedness, the milk of human kindness; linia serca ( na dłoni) heartline; operacja na otwartym sercu chir. open-heart surgery; przeszczep serca chir. heart transplant; przyjaciel od serca bosom friend; rozmowa od serca heart-to-heart talk; bez serca ( o osobie) heartless; całym sercem l. z całego serca whole-heartedly, with all one's heart and soul; chować w sercu urazę do kogoś bear a grudge against sb; chwytać za serce tear at sb's heart; co w sercu, to na języku what the heart thinks, the mouth speaks; co z oczu, to i z serca out of sight, out of mind; człowiek wielkiego serca a person of great heart; czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal what the eye sees not, the heart craves not; drogi memu sercu dear to my heart; iść l. pójść za głosem serca let one's heart rule one's head; kamień spadł mi z serca that's a load l. weight off my chest l. mind; leżeć komuś na sercu (o problemie, sprawie) press heavily on sb's mind; ( o winie) lie heavy on sb; mieć dobre serce be kind-hearted, have one's heart in the right place; mieć do czegoś serce have one's heart in sth, have the heart to do sth; nie miałem serca mu o tym powiedzieć I didn't have the heart to tell him about it; wiesz, jakoś nie mam do tego serca (= nie mam na to ochoty) you know, I just don't have my heart in it; mieć miękkie serce be soft-hearted; mieć miękkie serce dla kogoś be an easy touch for sb, have a soft spot for sb; mieć problemy z sercem have a heart condition; mieć serce na dłoni wear one's heart on l. upon one's sleeve; mieć serce z kamienia have a heart of stone l. flint; mieć złote serce have a heart of gold; miejże serce! (= okaż dobroć) have a heart!, show mercy!; nie mieć Boga w sercu be heartless; oddać komuś swe serce (= zakochać się) give l. lose one's heart to sb; od serca l. z serca płynące (np. o życzeniach) from the bottom of one's heart, heart-felt; okazać komuś serce show kindness to sb; otworzyć l. obnażyć przed kimś serce open l. bare one's heart to sb; podbić czyjeś serce win sb's heart; przyjąć kogoś z otwartym sercem give sb a heart-felt welcome; przypadł mi do serca I got to like him; radować czyjeś serce gladden one's heart; radujący serce (widok, historia) heartwarming; ranić czyjeś serce make sb's heart ache; rozdzierać komuś serce rend one's heart, tear one's heart out; rozpierać komuś serce ( o uczuciu) fill one's heart; serce mi krwawi (z jej powodu) my heart is bleeding (for her); serce się kraje my heart breaks l. bleeds; serce mi się wyrywa my heart is willing; serce mi stanęło (ze strachu, podniecenia) my heart missed l. skipped a beat; serce mi zmiękło (z litości) my heart melted (with pity); serce nie sługa the heart wants what it wants; serce podchodzi mi do gardła I've got my heart in my mouth l. throat; serce zabiło mi mocniej l. skoczyło (z radości) my heart leapt (with joy); serce zaczęło mi bić szybciej my heart quickened; sercem jestem z tobą my heart goes out to you; skraść komuś serce steal one's heart; sprawić, że serce komuś szybciej zabije stir sb's blood; to balsam na moje serce it warms the cockles of my heart; to mi szkodzi na serce it's bad for my heart; w głębi serca ( być kimś) at heart; (myśleć, czuć) deep in one's heart, in one's heart of hearts; wkładać w coś dużo serca put one's heart to sth; wziąć sobie coś do serca take sth to heart; z biciem serca with a beating l. pounding heart; z całego serca with all one's heart; (= entuzjastycznie) with heart and hand; ( kochać kogoś) heart and soul; z bólem serca reluctantly; z ciężkim/lekkim sercem with a heavy/light heart; zrobiłem to z ciężkim sercem ( niechętnie) it went very much against the grain with me; z dobrego serca out of the goodness of one's heart; z głębi serca from the bottom of one's heart; złamać komuś serce break sb's heart; z ręką na sercu hand on heart; z ręką na sercu, nie wiem cross my heart, I don't know; żywiej zabiło mi serce my pulse quickened.

2. ( dzwonu) tongue, clapper.

- liczyć na kalkulatorze to add up with a. on a calculator

- liczyła przychody na kalkulatorze she added up the takings on a calculator

- liczyć (coś) na palcach to count (sth) on one’s fingers

- liczyć w pamięci to count in one’s head, to do mental arithmetic ⇒ policzyć

- liczyć obecnych to count the people a. those present, to do a headcount

- liczyć głosy/wpływy to count (up) the votes/the takings ⇒ policzyć

- zużycie benzyny liczone w milach z galona/litrach na 100 km petrol consumption computed in miles per gallon/litres per 100 kilometres

- już liczę godziny do jego przyjścia I’m already counting the hours until he comes, I’m already counting the hours till his arrival

- liczył czas, jaki pozostał do wyborów he was counting down to the elections ⇒ obliczyć

- licząc od jutra counting from tomorrow

- nie licząc not counting, not including

- było nas dwadzieścia osób, nie licząc dzieci there were twenty of us, not counting the children

- liczyć od tyłu to count backwards, to count down in reverse order

- liczyć od 1 do 10 to count from 1 to 10

- mój syn umie liczyć do stu my son can count (up) to a hundred

- on nie umie jeszcze liczyć he can’t a. hasn’t learnt to count yet

- liczyć na głos to count out loud ⇒ policzyć

- dom liczy sześć pięter the house has six storeys a. is six storeys high

- miasto liczy sześć tysięcy mieszkańców the city has six thousand inhabitants

- budynek liczy sobie ponad sto lat the building is over a hundred years old

- grupa liczyła 20 osób there were twenty people in the group

- akta sprawy liczyły 240 tomów the case documentation amounted to 240 volumes

- liczył 30 złotych za godzinę/za kilogram he charged 30 zlotys an hour/for a a. per kilogram

- liczą sobie dużo za usługi they charge high prices a. a lot for their services ⇒ policzyć

- liczyć na kogoś/na coś to count a. rely a. depend on sb/sth

- liczyć na szczęście to count on one’s luck

- liczył, że wkrótce wróci do zdrowia he was hoping to get well soon

- liczę, że nie będzie padać I’m counting on it not raining

- nie liczyłem, że przyjdzie I wasn’t counting on him coming, I didn’t reckon he would come

- liczyć na czyjeś wsparcie to count on sb’s support

- czy mogę liczyć na twoją pomoc/dyskrecję? can I count on your help/discretion?, can I count on you to help me/to be discreet?

- możesz liczyć na serdeczne przyjęcie you can be sure of a warm welcome

- możesz na mnie liczyć you can rely a. count on me

- nie można na niego liczyć he can’t be relied on, you can’t count on him

- nie liczyłbym na to I wouldn’t count a. bank on it

- mogę liczyć tylko na siebie I can only rely on myself

- liczyć się podwójnie to count double

- urlop liczy mi się od środy my leave runs from Wednesday

- okres bez pracy nie liczy ci się do emerytury periods of unemployment won’t count towards your pension

- liczące się firmy major companies

- nasza drużyna liczyła się na mistrzostwach świata our team was a force to be reckoned with in the world championships

- ten błąd się nie liczy this mistake doesn’t count a. matter

- liczy się jakość quality is what counts

- liczy się każda minuta every minute counts

- liczy się to, że pamiętałeś o moich urodzinach what matters a. counts is that you’ve remembered my birthday

- liczą się czyny, nie słowa it’s not words but deeds that count

- musisz liczyć się z tym, że będzie padać you have to take into account that it may rain

- nie liczyć się z czyimś zdaniem to ignore sb’s opinion

- nie liczyć się z innymi to show no consideration for others, to be inconsiderate towards others

■ lekko licząc at a conservative estimate

- z grubsza licząc at a rough estimate, roughly speaking

- liczyć (się) na setki, miliony to run into hundreds, millions

- ofiary można liczyć na tysiące the casualties run into thousands

- liczba palących w tym kraju liczy się już na miliony the number of smokers in this country already runs into millions

- liczyć się z (każdym) groszem a. z pieniędzmi to count a. watch every penny

- nigdy nie liczył się z pieniędzmi he’s never been one to worry about money, he’s always been careless with money

- liczyć się z czasem to make every second count

- liczyć się ze słowami to keep a civil tongue

- licz się ze słowami! watch your tongue!, mind what you’re saying!

- liczyć sobie dziesięć lat to be ten years of age a. old

- liczyła sobie nie więcej niż dwadzieścia lat she was no more than twenty (years old)

- liczyć sobie pół metra (wysokości/wzrostu/długości) to be half a metre high/tall/long

- ryba liczyła sobie ze 20 centymetrów the fish was about 20 cm long a. in length

- liczyć sobie 10 kg to weigh 10 kilograms

- przynieść coś komuś to bring sb sth, to fetch sb sth

- przynieść coś dla kogoś to bring sth for sb

- przyneść coś ze sobą to bring along a. around sth, to bring sth along a. around

- przynieść coś do domu/do szkoły/do biura to bring sth home/to school/to the office

- pójdź do kuchni i przynieś mi łyżeczkę go to the kitchen and fetch me a teaspoon

- (on) pensję przynosi pierwszego he brings his pay on the first

- przynieś! (do psa) fetch (it)!

- przynoszę panu wiadomości/pozdrowienia od Roberta I’ve got news/greetings for you from Robert

- więcej szczegółów przyniosły gazety poranne more details were published in the morning press

- co godzinę radio przynosiło świeże serwisy informacyjne every hour the radio brought the latest news

- przynieść komuś szczęście/pecha to bring sb luck/bad luck

- lekarstwo przyniosło jej ulgę w cierpieniu the medicine relieved a. alleviated her suffering

- muzyka przyniosła mu ukojenie music was balm to his soul

- zamiast zysku inwestycja przyniosła straty instead of profit, the investment brought about a. resulted in losses

- przynosić milionowe dochody to yield millions

- przynosić komuś wstyd/hańbę to bring shame/disgrace on sb

- kto wie, co przyniesie jutro who knows what tomorrow may bring?

- wrzesień przyniósł ożywienie na giełdzie September saw brisker trading on the stock exchange

- każdy dzień przynosi nowe zmiany each day sees new changes

- przyniosła do domu grypę she infected everybody at home with flu

- przyniosła go tu ciekawość he came here led by curiosity

- co ciebie tu przyniosło? why have you come here?

- a tego co tu przyniosło? obraźl.. what’s he doing here?

■ diabli go przynieśli a. licho go przyniosło! why the devil a. hell has he come here? pot., what the devil a. hell has he come here for? pot.

- diabli go przynieśli akurat wtedy, kiedy byłem w wannie he barged in just when I was having a bath

- mówić a. gadaćpot. a. pleśćpot. co komuś ślina na język przyniesie (bez sensu) to talk through one’s hat; (bez przerwy) to talk nineteen to the dozen GB

- przynieść ze sobą na świat ciekawość/odwagę to be born inquisitive/brave

- z daleka zobaczył znajomych he saw some friends in the distance

- zobaczyła, że wchodzą do budynku she saw them go(ing) into the building

- co on w niej zobaczył? przen. what did he see in her?

- powiem ci zagadkę, zobaczymy, czy zgadniesz I’ll ask you a riddle, see if you can solve it

- zobacz, która godzina see a. check what time it is

- zobacz, jakie piękne kwiaty look at those beautiful flowers

- zobaczę, co ona robi I’m going to see what she’s doing

- idź na badania, a zobaczysz, że niepotrzebnie się denerwowałeś go and have the tests done, and you’ll see you’ve got nothing to worry about

- doigrasz się, zobaczysz! you’ll go one step too far, you’ll see!

- zobaczysz, że będzie dobrze things will be all right, you’ll see

- „wrócisz na obiad?” – „zobaczę, może” ‘will you be back for dinner?’ ‘I don’t know, I’ll have to see’

- „uda się?” – „zobaczymy” ‘will we make it?’ ‘we’ll (have to) see’

- zobaczyć się w lustrze/w szybie to see oneself in the mirror/windowpane

- prosiła, żebym zobaczył się z panem she asked me to meet you

- zobaczymy się wkrótce see you (soon a. later)

■ to się (jeszcze) zobaczy we’ll see about that

- zobaczyć świat a. kawał świata to see the world

- mieć coś do zrobienia/czytania to have something to do/read

- coś go rozśmieszyło something made him laugh

- czy w tym pudełku coś jest? does this box contain anything?

- weźcie coś do pisania take something to write with

- masz coś do pisania? have you got something to write with?

- mam ci coś do powiedzenia I’ve got something to tell you

- bał się czegoś he was afraid of something

- czegoś tu nie rozumiem there’s something I don’t understand here

- jak będziesz czegoś a. cośpot. chciał, to krzyknij if you want anything, give me a shout

- bunt przeciwko czemuś, co jest nieuniknione rebellion against something that’s inevitable

- walnął czymś w ścianę he banged on the wall with something

- coś ciekawego/nowego something interesting/new

- marzę o czymś zimnym I’m dying for something cool pot.

- w niej jest coś dziwnego there’s something odd about her

- coś innego something else

- to znaczy coś innego this means something else

- coś innego niż… something other than…

- idzie o coś innego niż wybór nowego prezydenta it’s more than just the question of electing a new president

- coś podobne do czegoś a. w rodzaju czegoś something like sth, a kind of sth

- coś w rodzaju kanapy/rewolucji something like a sofa/revolution, a kind of sofa/revolution

- (lub) coś w tym rodzaju a. coś podobnego (or) something of the kind, (or) something like that

- coś jak a. jakby a. jak gdyby something like

- to coś jak gdyby tragedia grecka it’s something like a Greek tragedy

- poczuł coś jakby smutek pot. he felt a kind of sadness

- takie coś pot. (rzecz trudna do nazwania) thing; thingy pot.

- takie coś do otwierania butelek this thingy for opening bottles

- ona ma w sobie coś she’s got a certain something

- w tym, co on mówi, coś jest a. musi być there’s something in what he says, there must be something in it

- to było coś! that was (really) something!

- to o czymś świadczy that proves a. shows something

- żeby do czegoś dojść, trzeba ciężko pracować you have to work hard to achieve anything

- coś około 100 kilogramów somewhere around a hundred kilos

- coś ponad/poniżej 200 złotych something over/under 200 zlotys

- dwadzieścia kilometrów/sto lat z czymś something over twenty kilometres/a hundred years, twenty something kilometres/a hundred and something years

- 1000 złotych lub coś koło tego a thousand zlotys or thereabouts GB thereabout US

- ostatnio coś wychudł he’s grown somewhat thin lately

- coś mi dzisiaj praca nie idzie I can’t get down to work today somehow

- coś długo jej nie widać she’s taking her time coming

- coś mi się widzi, że… something tells me that…

- jest zawsze czegoś zły somehow he’s always angry

- ona czegoś im się nie spodobała they didn’t like her for some reason

- ona czemuś nas ostatnio unika for some reason she’s been avoiding us lately

■ coś niecoś a little, a bit

- coś niecoś wiem na ten temat I know a thing or two about that

- coś takiego a. podobnego! well, I never! pot., you don’t say! pot.

- coś ty! pot. (zaskoczenie) you’re kidding! pot; (oburzenie) don’t be ridiculous!

- …czy coś pot. …or something pot.

- podobno były na niego jakieś naciski czy coś apparently they put pressure on him or something

* * *

* * *

co- decl. zob. co, -ś indecl. ( zastępuje rzeczownik) ( w zdaniach twierdzących) something; ( w zdaniach przeczących) anything; daj mi coś give me something; coś innego something else; coś do jedzenia something to eat; coś do pisania something to write with; coś w tym jest there's something to it; coś podobnego! incredible!, is that so?; coś ci powiem I'll tell you what; dojść do czegoś (= dotrzeć do jakiegoś miejsca) reach sth; (= osiągnąć pieniądze, sławę, prestiż itp.) attain wealth, fame and prestige; ona ma coś w sobie there's something about her; mieć coś do kogoś have a problem with sb; coś komuś leży na sercu l. wątrobie sb has got a problem with sth; coś tu jest nie tak there's something wrong here, something is not quite right here; coś ty? you've got to be kidding.

something, somewhat, somehow; coś mi tu nie pasuje there's something wrong here, something is not quite right here, there seems to be something wrong here.

- gdzie są klucze? where are the keys?

- gdzie byliście na wakacjach? where did you go for your holiday(s)?

- gdzie idziesz? pot. where are you going?

- gdzie by to schować? where can I hide it?

- gdzieście wczoraj były? where were you yesterday?

- gdzie on nie był! w Indiach, Australii… he’s been everywhere – India, Australia…

- nie pamiętam, gdzie położyłem tę książkę I don’t remember where I put that book

- a gdzie kot? (and) where’s the cat?

- miasto, gdzie spędził dzieciństwo the town where he spent his childhood

- miejsce, gdzie ścieżka rozwidla się the point a. place where the path forks

- zgłosił się na posterunek, gdzie natychmiast został aresztowany he went to the police station, where he was immediately arrested

- kryli się, gdzie kto mógł they hid wherever they could

- zostań tam, gdzie jest sucho stay there, where it’s dry

- tam, gdzie teraz mieszkam where I live now

- spotkajmy się tam, gdzie zawsze let’s meet at the usual place

- tam, gdzie będzie to uzasadnione where(ver) it’s appropriate a. justified

- pojedźmy gdzieś, gdzie nie ma ludzi let’s go somewhere where there are no people

- gdzie tylko człowiek pójdzie a. gdzie by człowiek nie poszedł, wszędzie tłumy wherever one goes, there are always crowds of people

- siadajcie, gdzie chcecie sit wherever you like

- wszędzie, gdzie spojrzał wherever he looked

- sytuacje, gdzie może dojść do naruszenia praw człowieka situations that could lead to human rights violations

- pojedźmy gdzie na weekend pot. let’s go somewhere for the weekend

- masz gdzie spać? do you have anywhere a. somewhere to sleep?

- nie mam gdzie się podziać z pracą I have no space where I can work (properly)

- czy jest tam gdzie zaparkować samochód? is there anywhere to park the car there?

- gdzie mi staremu do żeniaczki? (będzie trudno) where’s an old man like me going to get married? pot.; (nie chcę) what would an old man like me want with marriage?

- gdzie mi do niego? I’m not a patch on him pot.

■ gdzie indziej elsewhere, somewhere else

- gdzie spojrzeć… wherever you look a. one looks…

- gdzie tam! pot. what are you talking about!

- mało a. rzadko gdzie hardly anywhere

- mało a. rzadko gdzie zachowały się stare drewniane kaplice the old wooden chapels have hardly survived anywhere

- gdzie Rzym, gdzie Krym they’re two entirely different things

* * *

* * *

indecl.

1. ( zaimek pytajny i względny) where; gdzie jest twój samochód? where's your car?; zaparkuję tam, gdzie znajdę wolne miejsce I'll park where I find a space; gdzie Rzym, gdzie Krym! (as like as) chalk and cheese.

2. gdzie jak gdzie of all places, never mind other places; gdzie jak gdzie, ale w tym pokoju musi być porządek never mind other rooms, we have to keep this one tidy.

3. pot. (= dokąd) where; gdzie idziesz? where are you going?

4. byle gdzie l. gdzie bądź anywhere, any place; połóż to byle gdzie put it anywhere.

5. ( także gdzie tylko) (= wszędzie, gdzie...) wherever; gdzie spojrzysz, wszędzie dookoła widać drzewa wherever you look there are trees all about.

6. przest. l. pot. w pytaniach = gdzieś; nie widzieliście gdzie mojego pióra? haven't you seen my pen somewhere?

( wyraża rezygnację) gdzie mi (tam) myśleć o wakacjach how can I think of the holidays; gdzie mi się (tam) równać z tobą how can I compete with you; gdzie tam! ciągle nic nie wiem sure enough, I still don't know anything.

- mój syn chodzi już do szkoły my son already goes to school

- tam już czekało dwóch oficerów two officers were already waiting there

- już skończyłem I’ve (already) finished

- widziałem już ten film I’ve already seen this film, I’ve seen this film before

- czy ona już przyjechała? has she arrived yet?

- czy mogę już wejść? can I go in now a. yet?

- noga już mnie nie boli my leg has stopped aching now a. is no longer aching

- człowiek niemłody już, ale pełen wigoru a man getting on in years, but still full of life

- już po wszystkim it’s all over

- już po tobie/mnie you’re/I’m done for pot.

- już miała wychodzić… she was about to leave a. on the point of leaving…

- już cię tu nie ma! be off with you! pot.

- ale już! right now!; double quick! GB pot.

- wynocha stąd, ale już! clear off out of it, right this minute! pot.

- już idę I’m coming

- „obiad na stole” – „już, już” ‘dinner’s ready’ – ‘just coming!’

- podjął decyzję już dwa dni wcześniej he had already taken the decision two days before

- gazeta ukazuje się już od roku the newspaper’s been in circulation for a year now

- już starożytni Grecy uważali, że… (even) the ancient Greeks believed that…

- jest już godzina dziesiąta it’s ten o’clock already

- już jako dorosły mężczyzna (already) as a grown man

- do Warszawy przeniósł się już po wojnie he moved to Warsaw after the war (was over)

- już w listopadzie spadł śnieg it was already snowing in November

- już niedługo! not much longer now!

- do egzaminu zostały już tylko dwa tygodnie it’s only two weeks till a. to the exam (now)

- „jak daleko jeszcze?” – „już tylko pięć kilometrów” ‘how much further?’ – ‘only five more a. another five kilometres’

- już niedługo a. wkrótce się spotkamy we’ll see each other very shortly a. soon

- przebiegł już 10 kilometrów he has already run ten kilometres

- to już dziewięćdziesiąta minuta meczu the match is already in its ninetieth minute

- nie ma już nic w lodówce there’s nothing left in the fridge

- „co jeszcze masz do powiedzenia?” – „już nic” ‘what else have you got to say?’ – ‘nothing’

- skoro nie ma już więcej pytań… since there are no more questions…

- to już coś that’s (already) something

- liczy się już sam udział participation itself counts

- to już wystarczy, żeby ją uniewinnić that in itself is enough a. sufficient for her to be acquitted

- już to, co powiedziałeś, świadczy o twojej uczciwości what you’ve said in itself is proof of your honesty

- teraz już przesadziłeś now that’s an exaggeration (on your part)

- a już kąpanie się w morzu w środku zimy, to na pewno wariactwo and going as far as to swim in the sea in the middle of winter is sheer madness

- już ja ci pokażę! pot. I’ll show you! pot.

- już ja się postaram, żebyś tego pożałował! pot. I’ll make sure you regret this!

- już ojciec ci dołoży! pot. now you’ll catch a. get it from father! pot.

■ i już and that’s that

- powiedziała, że go kocha i już she said she loved him and that’s that

- „skąd ty to wiesz?” – „wiem i już!” ‘how do you know?’ – ‘I know, that’s all!’

- nie i już! I said no, and that’s that!

- już to…, już to… książk. sometimes… and sometimes…, either… or…

- postaci już to komiczne, już to tragiczne characters that are sometimes comic, sometimes tragic

- cały dzień już to opalali się, już to grali w karty all day long they were either sunbathing or playing cards

* * *

* * *

i particle

1. already; jak już mówiłem as I have already said; już idziesz? are you leaving already?; już jestem spóźniony I'm late already.

2. yet ( w pytaniach ogólnych); czy już jadłeś? have you eaten yet?; czy Tom już przyjechał? has Tom arrived yet?

3. już nie not any more.

4. to już koniec it's all over; już po mnie I've had it; I'm done; nie i już! the answer is no!; no means no!; już ja cię nauczę! I'll teach you a lesson!; tego już za wiele! that's the last straw!; już cię nie ma! out you go!; już idę! I'm just coming!; już miałem powiedzieć... I was just about to say...

- być ciekawym czegoś to be curious about sth

- niezbyt ciekawe spotkanie not a very interesting meeting

- wieść ciekawe życie to lead an interesting life

- twój sąsiad to ciekawy człowiek your neighbour’s an interesting character

- rozglądamy się za ciekawszą pracą we’re looking around for more interesting work

- ciekawa rzecz, jak/że… it’s interesting a. curious how/that…

- ciekaw jestem, dokąd oni poszli I wonder where they’ve gone

- ciekawa jestem, jak on wygląda I wonder what he looks like

- wcale nie jesteśmy tego ciekawi we’re not the slightest bit interested

- to bardzo ciekawe, prawda? that’s interesting, isn’t it?

- a to ciekawe now that’s (very) interesting

- ciekawe, czy zdam I wonder if I’ll pass

- ciekawe, czy sam to wymyślił I wonder if he thought that up himself

- ciekawe, jaka jutro będzie pogoda I wonder what the weather will be like tomorrow

- tylko ciekawe, ile by za to chciał but I wonder how much he’d want for it

- ciekawe, im więcej o tym myślę, tym mniej rozumiem it’s curious, the more I think about it the less I understand

- ciekawe, że już tydzień temu mnie ostrzegał curiously enough, he warned me a week ago

- i co ciekawsze, nigdy wcześniej tam nie był even more interestingly, he’d never been there before

- i co najciekawsze, okazał się moim dalekim krewnym and the oddest thing of all is that he turned out to be a distant relative of mine

- wokół przemawiającego zebrała się grupa ciekawych a group of onlookers gathered round the speaker

- ślub zgromadził mnóstwo ciekawych the wedding attracted a crowd of onlookers

- ciągle o czymś gadać to keep going on about sth pot.

- gadać głupstwa to talk rubbish

- gadać, co ślina na język przyniesie to witter on about nothing GB pot., to run off at the mouth US pot.

- ludzie gadają, że… the word on the street a. around town is (that)…, people are saying that…

- ludzie gadają, że macie się pobrać the word around town is that you two are getting married

- gadać do rzeczy to talk sense

- gadać od rzeczy to ramble on, to ramble off the point

- szkoda gadać! it’s a waste of breath pot.

- gadać na kogoś to run sb down

- wciąż gadała koleżankom na męża she was always running down her husband to her friends

- gadałem jak do ściany it was like talking to a brick wall

- przestań wreszcie gadać! why don’t you just stop yapping! pot.

- gadać z kimś o czymś to chat to a. with sb about sth

- lubił gadać z uczniami po zajęciach he enjoyed chatting with the pupils after class

■ gadaj do lampy a. do słupa! tell it to the marines! pot.

- nie ma co gadać a. co tu dużo gadać, przegraliśmy, bo jesteśmy kiepscy let’s face it – we lost because we’re no good

- co tu dużo gadać, to cham i już what can you say? – he’s a jerk pot.

- gadaj zdrów! talk all you want, say what you like

- wygadywać niestworzone rzeczy to tell tall a. incredible stories

- nie przejmuj się, ludzie wygadują różne rzeczy never mind, people talk all kinds of nonsense

- co ty wygadujesz?! what on earth are you talking about?, what are you on about?

- wygadywać na męża to speak ill of a. run down one’s husband

- ustalone/fałszywe wyobrażenia na temat roli rodziców fixed/misconceived notions about the role of parents

- nasze wyobrażenie o nas samych our conception of ourselves, our self-image

- mam jedynie mgliste wyobrażenie o tym, jak przycinać róże I only have a hazy idea of how to prune roses

- on nie ma najmniejszego wyobrażenia o piłce nożnej/o tym, czego ty pragniesz he hasn’t the faintest idea about football/(of) what you want

- zdjęcie/opis daje nam pewne wyobrażenie o tym, jak miasto wygląda the photograph/description gives us some idea of what the city looks like

- swobodne/dobitne wyobrażenie zamachu w Dallas a loose/graphic representation of the assassination in Dallas

- herb z wyobrażeniem orła a coat of arms emblazoned with a. depicting an eagle

■ być nie do wyobrażenia to be inconceivable

- przechodzić wszelkie a. ludzkie wyobrażenie pot. to be beyond belief

- oni tak biorą łapówki, że to przechodzi ludzkie wyobrażenie it’s beyond belief how open they are to bribes

- po śniadaniu/pracy/wojnie after breakfast/work/the war

- po chwili after a bit a. moment

- po godzinie/dwóch latach an hour/two years later, after an hour/two years

- po dwuletnim pobycie w więzieniu after two years in prison

- po południu in the afternoon

- pięć/kwadrans po czwartej five/a quarter past four

- wróciła po dwunastej she came back after twelve

- po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w szkole after a. on graduating he began working at a school

- zdrzemnął się po wyjściu gości he nodded off after the guests had left pot.

- po pięćdziesiątce musisz zacząć dbać o siebie when you’re over fifty you need to take care of yourself

- po czym and then, after which

- oprowadził mnie po starym mieście, po czym zaprosił na piwo he showed me around the Old Town and then invited me for a beer

- po czasie late

- oddał referat pięć dni po czasie he handed in his paper five days late

- po całym mieście/kraju/domu all over (the) town/the country/the house

- po całej Europie all over Europe, throughout the whole of Europe

- ubrania porozrzucane po pokoju clothes flung all over a. scattered around the room

- porozlewać wodę po podłodze to spill water all over the floor

- biegać po sklepach to run round the shops pot.

- chodzić po korytarzu/pokoju to walk up and down the corridor/around the room

- chodzić po lesie/górach to walk in the forest/mountains

- oprowadzić kogoś po zamku to show sb around a castle

- szukać czegoś po encyklopediach to look a. hunt through encyclopedias for sth

- szepczą o tym po kawiarniach tongues are beginning to wag (about it)

- chodzić po piasku/trawie to walk on sand/grass

- poruszać się po szynach to move (along) on rails

- jechać na rowerze po szosie/ścieżce to cycle along a. on a road/path

- ślizgać się po zamarzniętym jeziorze to skate on a frozen lake

- bębnić palcami po stole to drum one’s fingers on the table

- wchodzić/schodzić po schodach to walk up/down the stairs

- zjeżdżać po poręczy to slide down the banisters

- zupa ściekała mu po brodzie the soup was dripping down his chin

- poruszać się po linii prostej to move in a straight line

- przechodzić przez jezdnię po pasach to cross the road at a zebra crossing

- głaskać kogoś po włosach/policzku to stroke sb’s hair/cheek

- całować kogoś po rękach to kiss sb’s hands

- pokrzywy parzyły go po nogach nettles were stinging his legs

- po tej/drugiej stronie ulicy on this/on the other side of the street

- po prawej stronie drogi to the right of the road

- po obu stronach kartki on both sides of the paper

- kawałek chleba posmarowany po wierzchu dżemem a piece of bread with jam spread on top

- placek przypalony po brzegach a pie burnt along the edges

- po szyję/czubek głowy up to the neck/the top of one’s head

- silne wiatry od Bałkanów po Skandynawię strong winds from the Balkans up to Scandinavia

- wody było po kolana the water was knee-deep

- talerz pełen po brzegi a plate full to the brim

- od średniowiecza po schyłek Oświecenia from the Middle Ages up to a. until the end of the Enlightenment

- od profesora po sekretarkę from the professor down to the secretary

- była w naszym domu pierwszą osobą po ojcu she was the second most important person in our home after father

- miał piąty po zwycięzcy czas na mecie he had the fifth best time (after the winner)

- jeden po drugim one after the other a. another

- przesłuchiwał taśmę po taśmie he listened to one tape after another

- krok po kroku step by step

- dzień po dniu day after day; day in, day out

- odziedziczyć coś po kimś to inherit sth from sb

- objąć stanowisko po kimś to take over sb’s position, to succeed sb

- objął tron po wuju he succeeded his uncle to a. on the throne

- dom miał po dziadku he inherited the house from his grandfather

- po matce miała talent muzyczny she had inherited her mother’s musical talent

- prowadził po ojcu sklep mięsny he ran a butcher’s shop inherited from his father

- nosić imię po dziadku to be named after one’s grandfather

- rozpaczać po kimś to grieve over a. for sb

- płakać po kimś to mourn sb

- obiecywać sobie coś a. oczekiwać czegoś po kimś/czymś to expect sth from sb/sth

- nie obiecuj sobie po nim zbyt wiele don’t expect too much from him

- czego oczekujesz po tym zebraniu? what are you expecting from the meeting?

- butelka po mleku/piwie a milk/beer bottle

- pusty worek po ziemniakach an empty potato sack

- poznać kogoś po głosie/ruchach to recognize sb by their voice/movements

- po czym go poznałeś? how did you recognize him?

- widać po twoich oczach, że jesteś zmęczona I can see a. tell by your eyes that you’re tired

- sądząc po akcencie, (on) pochodzi z Dublina judging by a. from his accent, he comes from Dublin

- stać w kolejce po mięso to stand in the meat queue, to queue up for meat

- zadzwonić po lekarza/taksówkę to phone for the doctor/a taxi

- poszła do sklepu po chleb she went to the shop for some bread

- poszedł po wnuczkę he went to collect his granddaughter

- zatelefonowała do niego po radę she called him to ask for some advice

- przyszedłem tu tylko po to, żeby wyjaśnić całą sprawę I just came here to explain the whole thing a. business pot.

- nie po to przez pięć lat studiowałam prawo, żeby pracować jako kelnerka I didn’t study law for five years (in order) to work as a waitress

- co a. cóż ci po pękniętej filiżance? what do you need a cracked cup for?

- nic mi po takich radach what’s the use of advice like that?

- nic tu po mnie I’m not needed here; I may as well go a. be off pot

- po co what for?, why?

- po cóż whatever for?

- po co ci nóż? what do you need a knife for?

- nie wiem, po co tu przyszła I don’t know what she came here for a. why she came here

- po parę razy dziennie several times a day

- trzy pliki po sto banknotów (każdy) three bundles of a hundred banknotes each

- po 2 złote za sztukę (at) 2 zlotys each a. apiece

- po 5 złotych za kilo (at) 5 zlotys a a. per kilo

- po ile? a. po czemu? przest. how much?

- po ile te pomidory? how much are these tomatoes?

- wchodziły po jednej they entered one by one a. one at a time

- podchodzić do stołu po dwóch/trzech to come up to a. approach the table in twos/threes

- po trochu bit by bit, little by little

- zapłaciliśmy po dziesięć złotych we paid ten zlotys each

- dostali po dwa jabłka they each got two apples

- każde dziecko dostało po zabawce each child a. each of the children got a toy

- Adam i Robert wygrali po książce Adam and Robert each won a book

- zrób to po swojemu do it your own way

- czy mówisz po litewsku/włosku? can you speak Lithuanian/Italian?

- powiedz to po angielsku say it in English

■ po temu (stosowny) for it

- to nie miejsce i czas po temu this is not the (right) time or place for it

- powiem jej, kiedy nadarzy się po temu okazja I’ll tell her when I get the chance a. opportunity

- mam po temu powody I have my reasons

- miała wszelkie warunki po temu, żeby być dobrą aktorką she had all the makings of a good actress

* * *

abbr ( SZKOL: = Przysposobienie Obronne)

* * *

szkoln. (= przysposobienie obronne) civil defence course.

- rzeczy osobiste personal belongings

- biuro rzeczy znalezionych the lost property office

- zabrał ze sobą tylko najpotrzebniejsze rzeczy he took only the most necessary things with him

- zabrał wszystkie swoje rzeczy i poszedł he took all his stuff a. belongings and went

- traktował ją jak swoją rzecz he treated her as his plaything

- to nie twoja rzecz it’s none of your business

- jej źródło utrzymania to drażliwa rzecz the source of her income is a touchy matter

- zajmować się różnymi/wieloma rzeczami to be engaged in various/many things

- wykształcenie i wychowanie to dwie różne rzeczy education and upbringing are two different things a. matters

- lubi malować, rysować i w ogóle takie rzeczy pot. he likes painting and drawing and stuff like that pot.

- jest kilka rzeczy, które lubię, na przykład truskawki there are a number of things I like, for example strawberries

- ludzie mówili różne rzeczy people were saying all sorts of things

- brać rzecz dosłownie to take it literally

- ujmować rzecz jednostronnie to take a one-sided view of the matter

- mówił o niej nieprzyjemne rzeczy he said unpleasant things about her

- chciał wyrazić tę rzecz w słowach he tried to express the thing in words

- to nie twoja rzecz it’s none of your business, it’s of no concern to you

- rzeczą pisarza jest przede wszystkim dostarczanie dzieł literackich it’s a writer’s job to produce literature

- stała się nieprawdopodobna rzecz an unbelievable thing happened

- to rzecz naturalna, że młody chłopak się zakochał it’s a natural thing for a young boy to fall in love

- rzecz sama w sobie the thing in itself

- to dobrze napisana rzecz it’s a good piece of writing

- czytałem ciekawą rzecz I read an interesting thing

- komponował znakomite rzeczy he composed superb things; he composed great stuff pot.

■ (cała) rzecz w tym, że… the thing is, …, the point is…

- to moja/twoja/jego rzecz it’s my/your/his business

- rzecz prosta of course, naturally

- rzecz prosta, pomogę ci, ale… of course, I’ll help you, but…

- bieg a. kolej a. obrót a. porządek rzeczy a course of events

- brać się/wziąć się do rzeczy to get down to business; to get down to brass tacks pot.

- nie od rzeczy będzie/byłoby… it wouldn't be a bad idea to…

- nie od rzeczy byłoby przypomnieć jego osiągnięcia it would be worthwhile to recall his achievements

- co to ma do rzeczy? what’s that got to do with it?

- być do rzeczy to be all right pot.

- to wypracowanie jest do rzeczy, całkiem niezłe the essay is sensibly written, not bad at all

- ta dziewczyna jest całkiem do rzeczy the girl’s quite all right

- nie twoją/jego/jej rzeczą jest…. it’s not your concern to …

- błądzić jest rzeczą ludzką to err is human

- istota a. sedno rzeczy the heart a. crux of the matter

- ładne rzeczy! my word!

- mówić do rzeczy to talk sense

- mówić od rzeczy a. nie do rzeczy to talk nonsense

- zbierali datki na rzecz bezdomnych they were collecting money for the homeless

- nazwać rzecz po imieniu to call a spade a spade

- nic z tych rzeczy pot. nothing of the kind a. of the sort

- odbiegać od rzeczy to stray from the point, to digress

- ogólnie/ściśle rzecz biorąc generally/strictly speaking

- rzecz idzie o najwyższą stawkę it’s a matter of life and death

- stan a. postać rzeczy state of affairs

- to nie ma nic do rzeczy that’s beside the point

- w gruncie rzeczy a. w istocie rzeczy a. w samej rzeczy as a matter of fact

- w samej rzeczy, nie o to mi chodzi in fact, this is not what I mean

- wiadoma rzecza. jest rzeczą wiadomą, że… it’s a well-known fact that…

- wiadoma rzecz jak jest w wojsku we all know what it’s like in the army

- widzieć/wiedzieć, jak rzeczy stoją a. jak się rzeczy mają to know/to see how the land lies

- lepiej żeby wiedział jak rzeczy stoją it would be better for him to know how matters stand

- wielkie rzeczy! a. wielka (mi) rzecz! pot. big deal! iron.

- wielka mi rzecz, każdy umie tak śpiewać! big deal, anyone can sing like that!

- wracać/przystępować do rzeczy to return/come to the point

- nie wtrącaj się w nie swoje rzeczy mind your own business

- z natury rzeczy a. siłą rzeczy (quite) naturally

- siłą rzeczy musiał tam pojechać events forced him to go there

- znać się na rzeczy to know what’s what

* * *

- rzeczy

* * *

1. (= przedmiot) thing, object.

2. pl. (= własność, dobytek, strój, wyposażenie) things, belongings, property; to są moje rzeczy these are my things; rzeczy osobiste personal belongings l. possessions; biuro rzeczy znalezionych lost property office.

3. (= sprawa, dziedzina) ( w wielu utartych wyrażeniach) ładne rzeczy! a pretty kettle of fish!; nic z tych rzeczy nothing of the kind l. sort; te rzeczy są mi obce these things aren't up my street; to moja rzecz it's my business; to nie moja rzecz it's none of my business; wielka mi rzecz! l. wielkie rzeczy! big deal!; wojsko to męska rzecz army life is for men; znać się na rzeczy know one's stuff; be knowledgeable.

4. pl. (= naturalny bieg spraw) things, affairs; (zwykła) kolej rzeczy the (ordinary) course of things; stan rzeczy the state of affairs; siłą rzeczy of course, naturally; w gruncie rzeczy essentially.

5. (= temat, treść, t. w licznych utartych zwrotach) issue, matter, topic, point; coś jest na rzeczy there's something in it; co to ma do rzeczy? what does that have to do with the matter at hand?; do rzeczy! back to the point; mówić do rzeczy/od rzeczy talk sense/nonsense; nazywać rzeczy po imieniu call a spade a spade; nie od rzeczy byłoby... it would not be amiss to...; ogólnie rzecz biorąc generally speaking; przystąpić do rzeczy get to the point; address the issue; rzecz w tym, że... the problem is that...; sedno/istota rzeczy the heart/crux of the matter; spis rzeczy (= spis treści) contents; to nie ma nic do rzeczy that's neither here nor there; to zmienia postać rzeczy that makes a difference; w rzeczy samej indeed; w tym (cała) rzecz that's the whole point.

6. z przymiotnikami ( tworzy równoważniki zdań okolicznikowych) rzecz dziwna... strangely enough...; rzecz jasna... l. rzecz oczywista... of course..., needless to say..., it goes without saying that...; rzecz prosta... predictably (enough)...

7. na rzecz kogoś/czegoś prawn. to l. for sb/sth; przekazać darowiznę na rzecz instytucji make a donation to l. for an institution; zasądzić coś na czyjąś rzecz adjudge sth to sb.

8. fil. thing; rzecz sama w sobie thing-in-itself.