those

- ci/te these; (wcześniej wspomniani, odleglejsi) those

- ten mężczyzna/ta kobieta/to dziecko this man/woman/child

- ci ludzie/te dzieci these people/children

- w tym tygodniu/miesiącu/roku this week/month/year

- w tę środę/niedzielę this Wednesday/Sunday

- w tej chwili (obecnie) at the moment, at present

- tego dnia that day

- ten sam/ta sama/to samo the same

- to ta sama kobieta it’s the same woman

- to już nie ten sam człowiek he’s no longer the same man

- wolę ten kolor od tego I prefer this colour to that one

- ten wasz syn/samochód pot. that son/car of yours

- ci z was/nich, którzy… those of you/them who…

- „którą chcesz książkę?” – „tę” ‘which book do you want?’ – ‘this/that one’

- ten niebieski the a. this/that blue one

- te czerwone the a. these/those red ones

- a ten to kto? and who’s this/that (man)?

- opowiedziałam o tym Robertowi, a ten Annie I told Robert about it and Robert a. he told Anna

- ten albo tamten one or the other

- w tę i ową stronę this way and that way

- dnia tego a tego on such-and-such a day

- ci, którzy… those who…

- ten, który zwycięży the one who wins

- jeden z tych filmów, które często pokazują w telewizji one of those films which are often shown on television

- ta książka, którą wybrałem the book (that) I chose

- te, które widzieliśmy those (that) we saw

- ten, kto… he who…

- kto szuka, ten znajdzie he who seeks shall find

- tą odrobiną chleba, jaka została, nakarmili dzieci what little bread was left they gave to the children

- nie ten, co trzeba the wrong one

■ te rzeczy euf. ≈ the birds and the bees pot., euf.

- ten tego pot. you know pot., like pot.

- być nie tego (nie w porządku) pot. [osoba] to be not all a. quite there pot.

* * *

* * *

ta, to, t-

1. ( określa rzeczownik) this; coś w tym rodzaju l. guście something like this; tego roku this year; ten świat this world; mimo to nevertheless, all the same; poza tym apart from this, except this; ten sam the same one; tym razem this time; w tej chwili at present, at the moment, in this very moment; w te pędy pot. straightaway, at once; ta cała sprawa mi się nie podoba pot. I don't like the whole thing.

2. ( zastępuje rzeczownik) this (one); i ten zły i ten niedobry both are no good; ten i ów this one and that one, this one and some other one; ten i ten this and that.

3. ( nawiązuje do zdania podrzędnego) wobec tego so; w ten sposób (in) this way; ten, kto... he who...

- być obecnym na zebraniu/przy spisywaniu aktu to be present at a meeting/at the drawing up of a document

- obecny/obecna! present!, here!

- obecna liczba mieszkańców miasta the current a. present town population

- obecna praca the current a. present job

- wywiad z obecnym prezydentem an interview with the current president

- nikt z obecnych nie protestował none of those present protested

- powitać obecnych to greet those present

- ów człowiek, o którym mówiliśmy wczoraj that a. the man we were talking about yesterday

- w owych czasach in those days, at that time

- ten czyta, ów pisze listy some are reading, others are writing letters, one is reading, another is writing letters

- ten czy ów (o osobie) someone or other; (o przedmiocie) one or another

- proś tego czy owego o pomoc ask someone for help

- nie chodzi o ten czy ów przykład it’s not a question of this example or that

- ten i ów (niektórzy) some, one or two

- ten i ów protestował some a. one or two protested

- ten i ów z profesorów some a. one or two of the professors

- to i owo this and that

- rozmawiali o tym i owym they talked about this and that

- wiem o niej to i owo I know a thing or two a. one or two things about her

- mam jeszcze to i owo do załatwienia I’ve still got one or two things to do

* * *

pron; książk

* * *

ow-

1. lit. (= właśnie ten) this here; this very; that there.

2. (= inny) some other.

3. pot. ten czy ów someone or other; ten i ów some; ni z tego, ni z owego out of the blue; ni to, ni owo neither fish nor fowl; neither one thing nor the other.

- ankietowani those polled

- sześćdziesiąt procent ankietowanych korzysta z Internetu 60 per cent of those polled make use of the Internet

- dla chcących studiować oferujemy stypendia naukowe we offer grants for those wishing to study a. those who want to study

- potrącali go, jedni – chcący, inni – niechcący they pushed and shoved him – some on purpose, others by accident

■ dla chcącego nie ma nic trudnego przysł. where there’s a will there’s a way przysł.; if you want something badly enough, you’ll get it pot.

- ten hotel jest dla mnie za drogi this hotel is too expensive a. pricey pot. for me

- to drogi sklep this shop is expensive

- jak drogi będzie ten wyjazd? how much will the trip cost?

- pożyczki w bankach są drogie bank loans carry high interest

- kosztować drogi grosz a. drogie pieniądze to cost a pretty penny pot.

- kupić coś za drogi grosz a. drogie pieniądze to pay a fortune a. the earth for sth

- mój czas jest dla mnie drogi my time is precious

- każda chwila jest droga every moment is precious

- drogi/najdroższy przyjaciel a close/closest a. dear/dearest friend

- ludzie, którzy są nam drodzy those dear to us, those we love

- rzeczy, które są mu drogie things he holds dear a. he prizes

- ten człowiek/ten drobiazg jest drogi mojemu sercu this man/this trinket is close a. dear to my heart

- jesteś mi bardzo drogą osobą you are very dear a. precious to me

- drodzy państwo ladies and gentlemen!

- drodzy rodzice/przyjaciele (my) dear parents/friends

- droga pani/drogi panie/drodzy państwo Dear Madam/Dear Sir/Ladies and Gentlemen

- mylisz się, mój drogi/pan się myli, drogi panie iron. you’re mistaken, my dear boy/sir

- Drogi Adamie! Dear Adam

- najdroższa! Dearest!

- najdroższy! Dearest!

- jak się masz, moja droga/mój drogi? how are you, my dear?

- moja najdroższa/mój najdroższy my darling

- przepraszam, moi drodzy, za spóźnienie sorry, folks a. guys US, for being late pot.

- drogo zapłacić to pay dear a. a high price

- drogo kosztować to cost a lot of money

- drogo brać a. liczyć sobie to charge a lot of money

- zapłacić za coś (o wiele) drożej to pay (a lot) more for sth

- to dla mnie za drogo it’s too expensive a. pricey pot. for me

- ambicje drogo go kosztują a. drogo płaci za swoje ambicje his ambitions cost him dear a. dearly

- drogo zapłacił za ten błąd a. ten błąd go drogo kosztował he paid dearly a. a high price for his mistake

■ drogo sprzedać (swoje) życie to sell one’s life dearly

- tamci those

- tamtego roku/lata that year/summer

- w tamtych czasach in those times a. days

- podaj mi książkę, nie tę, tamtą pass me that book, not that one, the other one

- spójrz na tamten obraz look at that picture over there

- tamto nie było z mojej winy that wasn’t my fault

- pogadaliśmy o tym i tamtym we chatted about this and that

- zgromadzony tłum the assembled crowd

- zgromadzeni wierni the congregation

- zmieniać adres to move (house)

- adres domowy sb’s home address

- stały/tymczasowy adres a permanent/temporary address

- podać fałszywy adres to give a false address

- pomylić adres to get the wrong address

- pójść pod wskazany adres to go to the address indicated

- wyjechał nie zostawiając adresu he left without leaving a forwarding address

- wystosować adres do kogoś to write a petition to sb

- adres dziękczynny a letter of thanks

- □ adres elektroniczny Komput. electronic address

- adres e-mailowy Komput. e-mail address

- adres wydawniczy Druk. publisher’s imprint

- adres telegraficzny Poczta telegraphic address

- adres zwrotny Poczta return address

■ pod czyimś adresem [uwagi, docinki] aimed a. directed at sb

- robią aluzje pod moim adresem they’re making insinuations about me

- trafić pod właściwy/niewłaściwy adres pot. to get the right/wrong person

- z tymi pretensjami trafiłeś pod niewłaściwy adres you’ve come to the wrong place a. you’re knocking at the wrong door with those complaints

* * *

* * *

1. (= miejsce zamieszkania) address; adres stały/tymczasowy permanent/temporary address; adres do korespondencji accommodation address; iść pod wskazany adres go to the indicated address; adres pomocniczy postal form ( which goes with a parcel); adres zwrotny return address; adres elektroniczny e-mail address; adres internetowy komp. URL (= uniform resource locator); mówić coś pod czyimś adresem refer to sb; skierować uwagę pod właściwym adresem aim one's remarks at the right person; trafić pod zły adres pot. come to the wrong place.

2. przest. (= list, nota, pismo zbiorowe) letter, address; wystosować adres send l. submit a note; adres dziękczynny letter of thanks.

emf. clodhopper; wojskowe buciory combat boots; gdzie z tymi brudnymi buciorami! where are you going with those dirty clodhoppers!

- jest wielu znanych aktorów there are many well known actors

- nie ma nikogo, kto mógłby to zrobić there’s no one who could do it

- czy jest Bóg, czy go nie ma? does God exist, or not?

- był sobie kiedyś stary król there was a. lived once an old king

- nie było cię jeszcze wtedy na świecie this was before you were born

- kiedy mnie już z wami nie będzie euf. when I am no more a. I am no longer with you euf.

- myślę, więc jestem I think, therefore I am

- być albo nie być to be or not to be

- to dla nas być albo nie być this is our to be or not to be, this is our Waterloo

- nie ma już dla niej ratunku nothing can save her now

- jest wiele powodów do zadowolenia there’s good reason to be happy

- nie ma obaw a. strachu pot. ! no problem! pot., not to worry! pot.

- nie ma powodu do obaw there is no reason a. need to worry

- są sprawy, których nigdy nie zrozumiesz there are (certain) things that you’ll never understand

- nie ma co płakać/gadać it’s no use crying/talking (about it)

- nie ma co żałować (there’s) no need to be sorry

- nie ma co a. czego żałować it’s no great loss

- nie ma czemu się dziwić, że… it’s no surprise a. wonder that…

- nie ma o co się kłócić there’s nothing to quarrel about

- nie ma czym się martwić/czego się bać there’s nothing to worry about/to be afraid of

- nie ma z czego być dumnym (it’s) nothing to be proud of

- nie ma z czego się cieszyć/śmiać there’s nothing to rejoice/to laugh about

- „dziękuję za podwiezienie” – „nie ma za co” ‘thanks for the lift’ – ‘don’t mention it’ a. ‘you’re welcome‘

- „przepraszam, że panu przerwałem” – „nie ma za co” ‘sorry I interrupted you’ – ‘that’s all right’

- już cię/was nie ma! off with you!

- być w pracy/szkole to be at work/at school

- być w teatrze/na koncercie to be at the theatre/at a concert

- teraz wychodzę, ale będę w domu o piątej I’m going out now, but I’ll be home at five

- dzisiaj nie ma go w biurze he’s not in the office today

- w pokoju nikogo nie ma/nie było there is/was no-one in the room

- jest już piąta, a jego jak nie ma, tak nie ma it’s already five, and he’s still not here a. there’s still no trace of him

- „czy jest Robert?” – „nie, nie ma go, jest jeszcze w szkole” ‘is Robert in?’ – ‘no, he’s not, he’s still at school’

- „są jeszcze bilety na ostatni seans?” – „niestety, już nie ma” ‘do you still have tickets for the last showing?’ – ‘sorry, all sold out’

- czy będziesz jutro w domu? ‘will you be at home a. in home tomorrow?’

- kiedy (ona) będzie znowu w Warszawie? when will she be in Warsaw again?

- byłem wczoraj u Roberta/u babci I was at Robert’s/granny’s yesterday, I went to see Robert/granny yesterday

- był przy narodzinach swojej córki he was present at the birth of his daughter

- nigdy nie byłem w Rosji I’ve never been to Russia

- „skąd jesteś?” – „(jestem) z Krakowa/Polski” ‘where are you from?’ – ‘(I’m) from Cracow/Poland’

- „gdzie jesteś?” – „tutaj!” ‘where are you?’ – ‘(I’m) here!’

- „jestem!” (przy odczytywaniu listy) ‘here!’, ‘present’

- będąc w Londynie, odwiedziłem Annę when a. while I was in London I went to see Anna

- biblioteka jest w budynku głównym the library is in the main building

- w jednym pudełku jest dziesięć bateryjek there are ten batteries in a packet

- w domu nie było nic do jedzenia there was nothing to eat at home a. in the house

- co jest w tym pudle? what’s in this box?

- gdzie jest moja książka/najbliższa apteka? where’s my book/the nearest chemist’s?

- co jest dzisiaj na lunch? what’s for lunch today?

- wczoraj na kolację był dorsz there was cod for dinner yesterday

- „dużo masz tych ziemniaków?” – „oj, będzie” pot. ‘got a lot of those spuds?’ – ‘loads’ pot.

- będzie, będzie, więcej się nie zmieści pot. that’s plenty a. that’ll do, there’s no room for any more

- jest godzina druga po południu it’s two in the afternoon a. two p.m.

- nie ma jeszcze szóstej rano it’s not yet six a.m.

- zanim dotrzemy do domu, będzie ósma wieczorem/północ it’ll be eight p.m./midnight by the time we reach home

- był maj it was in May

- to było w grudniu 1999 it was in December 1999

- to było dawno, dawno temu this was a long, long time ago

- jest piękny ranek it’s a fine morning

- jest mroźno/upalnie it’s nippy/hot

- wczoraj był deszcz/mróz it was raining/freezing yesterday

- ciekawe, czy jutro będzie pogoda I wonder if it’s going to be fine tomorrow

- nie pamiętam dokładnie, to było dość dawno temu I can’t really remember, it was some time ago

- z niego jeszcze coś będzie he’ll turn out all right

- co z niego będzie? how will he turn out?, what will become of him?

- będzie z niego dobry pracownik he’ll be a good worker

- kuchmistrz to z ciebie nie będzie you’ll never make a chef

- z tych kwiatów nic już nie będzie these flowers/plants have had it pot.

- z naszych planów/wakacji nic nie będzie nothing will come of our plans/holidays

- nic z tego nie będzie it’s hopeless

- nic dobrego z tego nie będzie nothing good will come of it

- tyle pracy i nic z tego nie ma (he’s done) so much work and nothing to show for it

- koncert/egzamin jest jutro the concert/exam is tomorrow

- zebranie było w sali konferencyjnej the meeting was (held) in the conference room

- jutro nie będzie a. nie ma lekcji there are no classes tomorrow

- był do ciebie telefon there was a phone call for you

- czy były do mnie jakieś telefony? has anyone called me?

- był wypadek w kopalni there was an accident in the mine

- co będzie, jeśli nie zdasz egzaminu? what’s going to happen if you fail the exam?

- co będzie, jeśli ktoś nas zobaczy? supposing a. what if someone sees us?

- nie martw się, wszystko będzie dobrze don’t worry, it’ll be a. it’s going to be fine

- w życiu bywa rozmaicie you never know what life may bring

- opowiedziałem jej wszystko, tak jak było I told her everything just as it happened

- co ci/jej jest? what’s the matter with you/her?

- coś mi/jemu jest something’s the matter with me/him

- czy jemu coś jest? is anything the matter with him?

- nic mu nie będzie, to tylko przeziębienie he’ll be fine, it’s only a cold

- być na weselu/zebraniu to be at a wedding/meeting

- wczoraj byliśmy na przyjęciu we were at a reception yesterday

- być w liceum/na uniwersytecie to be at secondary school/at university

- być na studiach to be a student a. at college

- być na prawie/medycynie to study law/medicine

- był na trzecim roku anglistyki he was in his third year in the English department

- być na kursie komputerowym to be on a computer course

- być na wojnie to go to war

- być pierwszym/drugim to be the first/second to arrive

- był na mecie trzeci he came third

- czy był już listonosz? has the postman been a. come yet?

- być pod urokiem/wrażeniem kogoś/czegoś to be charmed/impressed by sb/sth

- być pod wpływem kogoś/czegoś to be under the influence of sb/sth

- prowadzić samochód, będąc pod wpływem alkoholu to drive while under the influence of alcohol

- być w ciąży to be pregnant

- być w dobrym/złym humorze to be in a good/bad mood

- nie być w nastroju do zabawy not to feel like going out a. partying

- być w doskonałej formie to be in excellent form a. in fine fettle

- być w strachu to be scared

- być w rozpaczy to be in despair

- bądźmy dobrej myśli let’s hope for the best

- jestem przed obiadem I haven’t had my lunch yet

- jestem już po śniadaniu I’ve already had breakfast

- był siedem lat po studiach he had graduated seven years earlier

- być po kielichu/po paru kieliszkach pot. to have had a drop/a few euf.

- być na diecie to be on a diet

- być na kaszce a. kleiku to be on a diet of gruel

- być na emeryturze/rencie to be on a pension

- sukienka jest do kolan the dress is knee-length

- wody było do kostek the water was ankle-deep

- firanka była do połowy okna the net curtain reached halfway down the window

- chwila nieuwagi i było po wazonie one unguarded moment and the vase was smashed to pieces

- jest już po nim/nas! it’s curtains for him/us! pot.

- jeszcze chwila i byłoby po mnie another instant and it would have been curtains for me a. would have been all up with me pot.

- być nauczycielem/malarzem to be a teacher/painter

- kiedy dorosnę, będę aktorem when I grow up, I’ll be an actor

- być Polakiem/Duńczykiem to be Polish/Danish

- borsuk jest drapieżnikiem the badger is a predator

- nie bądź dzieckiem! don’t be childish a. such a child!

- jestem Anna Kowalska I’m Anna Kowalska

- „cześć, to ty jesteś Robert?” – „nie, jestem Adam” ‘hi, are you Robert? a. you’re Robert, are you?’ – ‘no, I’m Adam’

- co to jest – ma cztery nogi i robi „miau”? what (is it that) has four legs and says ‘miaow’?

- była wysoka/niska she was tall/short

- jest autorką cenioną przez wszystkich she’s an author appreciated by all a. everybody

- mój dziadek był podobno bardzo przystojnym mężczyzną my grandfather is said to have been a very handsome man

- wciąż jest taka, jaką była za młodu she’s still her old self

- kwiaty były żółte i czerwone the flowers were yellow and red

- pizza była całkiem dobra the pizza was quite good

- pojemnik był z drewna/plastiku the container was made of wood/plastic

- z tych listewek byłby ładny latawiec these slats could make a fine kite

- wszystko to były jedynie domysły it was all only conjecture

- czyj jest ten samochód? whose car is this?, who does this car belong to?

- ta książka jest jej/Adama this book is hers/Adam’s, this is her/Adam’s book

- żona była dla niego wszystkim his wife was everything to him

- nie naśladuj innych, bądź sobą don’t imitate others, be yourself

- ta zupa jest zimna this soup is cold

- Maria jest niewidoma Maria is blind

- jesteś głodny? are you hungry?

- Robert jest żonaty/rozwiedziony Robert is married/divorced

- są małżeństwem od dziesięciu lat they’ve been married for ten years

- bądź dla niej miły be nice to her

- bądź tak dobry a. uprzejmy would you mind

- bądź tak miły i otwórz okno would you mind opening the window?

- czy byłaby pani uprzejma podać mi sól would you be kind enough a. would you be so kind as to pass me the salt?

- nie bądź głupi! don’t be a fool!

- cicho bądź! be quiet!

- być w kapeluszu/kaloszach/spodniach to be wearing a hat/rubber boots/trousers

- była w zielonym żakiecie/czarnym berecie she was wearing a green jacket/black beret, she had a green jacket/black beret on

- być za kimś/czymś (opowiadać się) to support sb/sth, to be for sb/sth

- byłem za tym, żeby nikomu nic nie mówić I was for not telling anyone anything

- dwa razy dwa jest cztery two times two is four

- ściany pokoju były pomalowane na różowo the walls of the room were painted pink

- dzieci, które są maltretowane przez rodziców children who are abused by their parents

- tak jest napisane w gazecie that’s what it says in the paper

- samochód będzie naprawiony jutro the car will be repaired by tomorrow

- to musi być zrobione do czwartku this must be done by Thursday

- sukienka była uszyta z czarnej wełenki the dress was made of black wool

- będzie pamiętał a. pamiętać tę scenę przez cały życie he will remember this scene all his life

- będziemy długo go wspominali a. wspominać we shall a. will long remember him

- co by się było stało, gdyby nie jego pomoc what would have happened if it hadn’t been for his help

- byłaby spadła ze schodów (omal nie) she almost fell down the stairs

- byłbym zapomniał! zabierz ze sobą śpiwór I almost a. nearly forgot! take a sleeping bag with you

- jest dopiero wpół do ósmej it’s only half past seven

- nie było co jeść there was nothing to eat

- za ciepło będzie ci w tym swetrze you’ll be too hot in this jumper

- byłoby przyjemnie zjeść razem obiad it would be nice to have lunch together

- wychodzić po zmierzchu było niebezpiecznie it was dangerous going out after dark

- nie kupić tego mieszkania będzie niewybaczalnym błędem not to buy that a. the flat would be an inexcusable mistake

- z chorym było źle/coraz gorzej the patient was bad/getting worse

- z dziadkiem jest nienajlepiej grandfather is poorly

- wszystko będzie na niego he’ll get all the blame

- żeby nie było na mnie I don’t want to get the blame

- na imię było jej Maria her name was Maria

- było dobrze po północy it was well after midnight

- będzie z godzinę/trzy lata temu an hour or so/some three years ago

- będzie kwadrans jak wyszedł he must have left fifteen minutes or so ago, it’s been fifteen minutes or so since he left

- do najbliższego sklepu będzie ze trzy kilometry it’s a good three kilometres to the nearest shop

- nie ma tu gdzie usiąść there’s nowhere here to sit

- w tym mieście na ma dokąd pójść wieczorem there’s nowhere to go at night in this town

- nie ma komu posprzątać/zrobić zakupy there’s no-one to clean/to do shopping

- nie ma z kim się bawić there’s no-one to play with

- trzeba było coś z tym zrobić something had to be done about it

- trzeba było od razu tak mówić why didn’t you say so in the first place?

- czytać można było tylko przy świecach one could read only by candlelight

- jest gorzej niż można było przypuszczać it’s worse than might have been expected

■ bądź zdrów! (pożegnanie) goodbye!, take care!

- być bez forsy/przy forsie pot. to be penniless/flush pot.

- być do niczego (bezużyteczny) [osoba, przedmiot] to be useless a. no good; (chory, słaby) [osoba] to be poorly a. out of sorts

- być może perhaps, maybe

- być może nam się uda perhaps we’ll succeed

- być może a. może być, że… it may happen that…

- być niczym [osoba] to be a nobody

- znałem ją, kiedy jeszcze była nikim I knew her when she was still a nobody

- być przy nadziei a. być w poważnym a. odmiennym a. błogosławionym stanie książk. to be in an interesting condition a. in the family way przest.; to have a bun in the oven euf., pot.

- było nie było (tak czy owak) when all’s said and done, after all; (niech się dzieje co chce) come what may, be that as it may

- było nie było, to już ćwierć wieku od naszego ślubu when all’s said and done a. after all, it’s twenty-five years since we got married

- było nie było, idę pogadać z szefem o podwyżce come what may, I’m going to the boss to talk about a rise

- było siedzieć w domu/nie pożyczać mu pieniędzy pot. serves you right, you should have stayed at home/shouldn’t have lent him money

- było nic mu nie mówić you should have told him nothing

- co będzie, to będzie whatever will be, will be

- co było, to było let bygones be bygones

- co jest? pot. what’s up? pot.

- co jest, do jasnej cholery? dlaczego nikt nie otwiera? what the hell’s going on? – why doesn’t anyone open the door? pot.

- co jest? przyjacielowi paru groszy żałujesz? what’s wrong? – can’t spare a friend a few pence? pot.

- coś w tym jest a. coś w tym musi być there must be something in it

- coś w tym musi być, że wszyscy dyrektorzy będą na tym zebraniu there must be something in it, if all the directors are going to the meeting

- jakoś to będzie things’ll a. it’ll work out somehow pot.

- nie ma co a. rady oh well

- nie ma co, trzeba brać się do roboty oh well, time to do some work

- nie ma co! well, well!

- mieszkanie, nie ma co, widne i ustawne well, well, not a bad flat, airy and well laid out

- ładnie się spisałeś, nie ma co! iron. well, well, you’ve done it now, haven’t you!

- nie ma (to) jak kuchnia domowa/kieliszek zimnej wódki nothing beats a. you can’t beat home cooking/a glass of cold vodka

- nie ma (to) jak muzyka klasyczna give me classical music every time

- nie ma to jak wakacje! there’s nothing like a holiday!

- nie może być! (niedowierzanie) I don’t believe it!, you don’t say!

- niech będzie! oh well!

- niech ci/wam będzie! have it your own way!

- niech mu/jej będzie! let him/her have his/her own way!

- niech tak będzie! (zgoda) so be it!

- tak jest! (owszem) (that’s) right!

- „to jest pańskie ostatnie słowo” – „tak jest, ostatnie” ‘is that your final word?’ – ‘yes, it is’, ‘that’s right’

- tak jest, panie pułkowniku/generale! Wojsk. yes, sir!

- to jest książk. that is, that is to say

- główne gałęzie przemysłu, to jest górnictwo i hutnictwo the main branches of industry, that is (to say) mining and metallurgy

* * *

* * *

jestem jesteś są; będę będziesz bądź

1. (= znajdować się w jakimś stanie l. miejscu) be; (= istnieć) exist, be there; być na diecie be on a diet; być na emeryturze be retired; jestem po robocie I'm finished l. done with work (for today); pewnego razu był sobie król... once upon a time there lived a king...; w ogrodzie były róże there were roses in the garden; w Galaktyce są miliardy gwiazd there are billions of stars in the Galaxy; ile ich jest? how many of them are there?; być w kinie be at the theater; być na wycieczce be on a trip; być w Warszawie be in Warsaw; być u babci na wsi be at grandma's house in the country; być z kimś sam na sam be one on one with sb; od świtu jestem na nogach I have been on my feet all day; Ewa jest na ostatnich nogach Eva is ready to drop l. dead on her feet; jesteś na drodze do zawału you are on the road to a heart attack; wszystko jest na swoim miejscu everything is in its place; to było nie na miejscu that was out of line; być na ustach całego miasteczka be on the lips of everyone in town; być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; co dzisiaj będzie na obiad? what's for supper today?; wszystko jest pod ręką we have everything right at hand; być u steru przen. be at the wheel; no to jestem w domu (= zrozumiałem) that hits home; być w latach l. w leciech be up in one's years; być w sile wieku be in one's prime; być w opałach be in a bind; teraz wszystko jest w twoich rękach now everything is in your hands l. up to you; być w siódmym niebie be in seventh heaven; być w swoim żywiole be in one's element; być na zebraniu be at a meeting; być na wojnie be (fighting) in a war; być na studiach be at college; być na anglistyce be in the English Department; nigdy nie byłem w Chicago I've never been to Chicago; Adam jest pod pantoflem swojej żony Adam is henpecked; być nie w sosie be in a bad mood; jest gaz i woda we have gas and water; jestem takiego samego zdania I'm of the same opinion; jestem dobrej myśli I'm hoping for the best; jest mi u ciebie tak dobrze I feel so good at your place; jest mi głupio I feel stupid; to jest do niczego it's no good; być górą be on top; to nie jest czas po temu this is not the time for that; to nie jest mi na rękę this is inconvenient (for me); to nie jest po mojej myśli that's not what I intended l. what I had in mind; jestem pod wrażeniem I'm impressed; jestem bez pieniędzy I'm broke; jestem w ciąży I'm pregnant; Ewa jest przy nadziei przest. Eva is in the family way; jestem na służbie I'm on duty; byliśmy na spacerze we were taking a walk; dobrze wiesz, że jesteś na mojej łasce you know fully well that you're at my mercy; czy jesteś w stanie mnie zrozumieć? are you able to understand me?; jestem w dobrym humorze I'm in a good mood; byliśmy w kłopocie, co zrobić z... we couldn't figure out what to do with...; Ewa przez moment była w rozterce for a moment Ewa was in a dilemma; Ewa jest z Adamem w przyjaźni Ewa is friends with Adam; po czyjej jesteś stronie? whose side are you on?; Adam jest w porządku Adam is OK l. alright; to nie jest w moim guście that's not my style; jestem na bakier z gramatyką I haven't a clue about grammar; z teściową jestem na złej stopie I'm on bad terms with my mother-in-law; z prezesem jestem na ty I'm on a first name basis with the president; jestem za reformą I'm for the reform; oni są z sobą za pan brat they are on familiar terms; jestem z Ewą po słowie przest. I'm engaged to Eve.

2. ( część orzeczenia imiennego) jestem studentem I am a student; byłam piosenkarką I was a singer; będę generałem I will be a general; ta dziewczyna jest ładna that girl is pretty; samochód jest ojca that's father's car; ten długopis nie jest mój this pen isn't mine; bądź zdrów! get well!; jesteś dla mnie niczym! you mean nothing to me; on nie był sobą he wasn't himself; dwa razy dwa jest cztery two plus two is l. equals four.

3. ( w zdaniach bezosobowych) (= zdarzać się) jest piękny dzień it's a beautiful day; był kwiecień it was April; było to dość dawno it was l. happened quite a long time ago; był do ciebie telefon you had a call; było już późno it was getting late; nie ma co jeść there's nothing to eat; będzie z godzinę temu, jak... it's been an hour since...; a co będzie ze mną? what will happen to me?; ciekaw jestem, co z niego będzie I'm curious (about) what will become of him; jeżeli tak jest if it is so; być może maybe, perhaps; co będzie, to będzie come what may; co było, to było let bygones be bygones; jakoś to (w końcu) będzie thing's will turn out fine (in the end); co ci jest? what's wrong l. the matter with you?; z tej mąki nie będzie chleba it's hopeless; nie może być that's impossible; jest już po nim it's too late for him; he's done for; he's a goner l. a has-been; co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr what's done is done; tak jest! exactly!, precisely!, that's right; wojsk. yes, sir!; to jest (= czyli) that is; było nie było whatever happens; no matter what (happens).

czasownik posiłkowy

1. tylko będę będziesz itd. ( w formach czasu przyszłego) will (be); będę pamiętał o tym I'll remember that; dzieci będą w ogrodzie the kids will be in the garden; będziemy śpiewać kolędy we're going to sing carols.

2. ( w formach strony biernej) dom był sprzedany za... the house was sold for...; jesteś obserwowany you are being watched; droga jest już naprawiona the road has been repaired.

- wyjdzie za każdego, byle miał pieniądze she’ll marry anyone, providing a. as long as he’s got money

- kup sobie jakiś garnitur, byle nie czarny buy yourself a suit, just as long as it’s not black

- możesz wziąć tę płytę, byleś ją jutro oddał you can take that record, as long as you return it tomorrow

- zrobi wszystko, byle dziecko było zdrowe she’ll do anything, just as long as the child gets better

- bylebyś mnie kochał, bylibyśmy szczęśliwi if only you loved me, we could be happy a. as long as you loved me, we would be happy

- każdy, byle nie on anybody but him a. as long as it’s not him

- wszystko, byle nie to anything but that

- zrobiłem to, byleś była zadowolona I did it (in order) to please you

- ukryła się w głębi ogrodu, byle mąż jej nie zobaczył she hid deep in the garden so that her husband wouldn’t see her

- on zrobi wszystko, byle osiągnąć swój cel he’ll do anything to reach his goal a. objective

- gadać, byle gadać to talk for the sake of talking

- (ona) narzeka, byleby narzekać she complains for the sake of complaining

- byleś o tym więcej nie wspominał! I just wish you wouldn’t mention a. (please) just don’t mention it again!

- byle dojechać do skrzyżowania! if we could just get to the crossroads

- byleśmy się nie spóźnili! I just hope we won’t be late

- byle do piątku! I just wish a. if only it were Friday

- zrób to, byle szybko! do it, (and) just be quick about it!

- wystarczy byle wytrych any skeleton key will do

- byle dziecko/głupiec to potrafi even a child a. a mere child/any old fool can do that

- byle sekretarka nie będzie mnie pouczać I won’t be lectured to by some a. a mere secretary

- byle drobiazg był dla nich powodem do kłótni the slightest thing could trigger off an argument between them

- byle podmuch zwieje papiery z biurka the slightest waft of air will blow the papers off the desk

- z byle powodu for the slightest reason, for no reason at all

- pod byle pretekstem on any old a. the slightest pretext, at the slightest excuse

- przy byle sposobności whenever the a. an opportunity presents itself

- mówić a. opowiadać byle co to say any old thing

- (on) byle czym nie da się zbyć you can’t pass any old thing off on him

- śmiać się z byle czego to laugh at anything a. for the slightest reason

- zawsze kupujesz byle co you’re always buying junk

- to nie byle co it’s no small thing a. no joke pot.

- poczęstowali go nie byle czym – kawiorem they gave him caviar, not any old thing a. food

- byle kto anyone, anybody

- zadawać się z byle kim to associate with (just) anybody

- to nie byle kto s/he’s not just anybody

- byle gdzie anywhere; any old where a. place pot.

- połóż to byle gdzie put it anywhere a. wherever you like

- byle kiedy any time; any old time pot.

- byle jaki (pierwszy z brzegu) any; (kiepski) rotten pot., lousy pot.

- nie byle jaki (wyjątkowy) some, no mean

- to nie byle jaki wyczyn that’s some a. no mean feat

- jest nie byle jakim pianistą he’s no mean pianist

- (ona) ma nie byle jaki apetyt she really has an appetite

- stoją przed nie byle jakim problemem they’re facing a. they’re faced with no small problem

- byle jak anyhow; any old how pot.

- zrobili to byle jak they did it any old how

* * *

* * *

1. (oznaczający cel, skutek) (in order) to; szedłem naprzód, byle dalej I walked ahead in order to keep moving forward; robić byle zbyć do sth just to get it done; byle nie upaść the important thing is not to fall.

2. ( oznaczający warunek) as long as, provided; byle przejechać przez granicę, a będziemy bezpieczni if we can reach the border, we'll be safe; mów prędko, byle prawdę make it quick, as long as you tell the truth; byle nie to anything but that. – partykuła dodawana do zaimków (just) any; kłaść rzeczy byle gdzie put those things down anywhere; śmiejesz się z byle czego laugh at anything; nie zadaję się z byle kim I don't associate with just anyone; robić coś byle jak do sth any old way; to nie byle co that's no small accomplishment; to jest nie byle kto that's not just anybody; wszędzie byle nie tutaj anywhere but here; masz nie byle jaki samochód you don't have just any (old) car; byle jaki crummy; tani i byle jaki cheapo.

( wlec) perf; po- to pull; ( losy) to draw, to cast

* * *

-ij

1. (= wlec, holować) pull (along), drag (along), tug, tow, haul; samochód ciągnie przyczepę the car is pulling a trailer.

2. przen. ciągnąć kogoś za uszy (= zmuszać do robienia postępów) push sb (on); ciągnąć kogoś/coś ze sobą (= prowadzić) drag sb/sth (along) with o.s.; ciągnęła za sobą młodszą siostrę she was pulling her younger sister behind her.

3. (= szarpać) pull ( za coś (at) sth); yank ( za coś (on) sth); ciągnąć kogoś za język przen. cross-examine sb, question sb; ciągnąć w swoją stronę przen., pot. look after number one.

4. (= wydłużać, przeciągać) stretch, extend; ciągnąć ścianę/ulicę extend a wall/a street; ciągnąć linię/przewody techn. lay line/cables.

5. (= kontynuować) continue; go on, proceed ( coś with sth).

6. (= czerpać, wyciągać, t. losować, uzyskiwać) draw; ciągnąć wodę ze studni draw water from a well; ciągnąć karty z talii draw cards from a pack; ciągnąć losy draw lots; ciągnąć nazwiska z kapelusza draw names from a hat; ciągnąć z czegoś korzyść/zysk draw l. derive benefit/profit from sth.

7. techn. ( poddawać obróbce) draw.

8. (= wciągać, wsysać) absorb, suck (up), draw (up), draw in; ciągnąć napój przez słomkę suck a drink through a straw; ciągnąć dym z fajki/papierosa draw on a pipe/cigarette; komin dobrze/słabo ciągnie the flue draws well/poorly.

9. pot. (= pić, zwł. alkohol) drink, imbibe; ciągnąć z butelki pull at a bottle.

10. (= pociągać, wabić, kusić) attract, allure, tempt, raise ( sb's) interest; coś mnie ciągnie do tych ludzi I'm attracted to those people; nie ciągnie go do nauki he has no inclination to study; natura ciągnie wilka do lasu ( przysłowie) the leopard can't change its spots.

11. (o powietrzu, przeciągu, zapachu) chłód ciągnie od rzeki a cold draft is blowing from the river; okropnie tu ciągnie there's an awful draft in here; z ogrodu ciągnęła woń bzów the scent of lilacs drifted from the garden.

12. (= przemieszczać się, wędrować w określonym kierunku) move (on l. along), push (on), migrate, drift, pour; pochód ciągnął ulicą the procession moved down the street; pielgrzymi ciągną do Mekki pilgrims pour into Mecca; jesienią ptaki ciągną na południe birds migrate south in the fall.

13. ( o chmurach) (= płynąć z wiatrem) drift.

14. (= podążać) ciągnąć za kimś/czymś follow (in the wake of) sb/sth.

15. wulg. ciągnąć komuś druta do a blow job on sb.

1. ciągnąć się za kimś/czymś (= wlec się z tyłu) trail along behind sb/sth; drag behind sb/sth; (= pozostawać z tyłu) trail l. be left behind sb/sth; za parowozem ciągnęła się chmura dymu a plume of smoke trailed behind the engine.

2. (= szarpać się wzajemnie) ciągnęli się za włosy they pulled at each other's hair.

3. (= rozciągać się) stretch, extend; ( o linii) run.

4. (= trwać) continue, pass, go on, proceed.

5. ( o czasie) (= dłużyć się) creep (slowly) by l. past; hang heavy.

- co to (jest)? what’s this/that?

- co jest na górze? what’s upstairs?

- co robisz? what are you doing?

- co mi kupiłaś? what did you buy for me?

- co się dzieje? what’s going on a. happening?

- co ci po tym? what do you need it for?

- o co chodzi? what’s the problem a. matter?, what’s going on?

- w co się ubierzesz? what are you going to wear?

- czego szukasz? what are you looking for?

- czego on chciał? what did he want?

- czego a. copot. chcesz w zamian? what do you want in exchange?

- do czego służy ten guzik? what is this button for?

- z czego jest ta koszula? what is this shirt made of?

- czemu się tak przyglądasz? what are you looking at?

- czym mam otworzyć tę puszkę? what shall I open this tin with?

- czym żywią się wieloryby? what do whales feed on?

- czym to się skończy? how will it (all) end?

- o czym oni mówią? what are they talking about?

- co to za maszyna? what’s this/that machine?

- co to za kamień? what kind of stone is this?

- co ty na to? what do you say a. think?

- co u ciebie? how are you?, what’s new?, how’s life (treating you)?

- co z tobą? źle się czujesz? what’s wrong (with you)?, don’t you feel well?

- psa zabierzemy ze sobą, ale co z kotem? we can take the dog with us, but what about the cat?

- co z tego? a. no to co? what of a. about it? pot.

- co z tego, że kocha? so he’s in love, so what? pot.

- co on, oszalał, żeby tyle forsy przepuścić! pot. he must be mad blowing all that money pot.

- czego tam nie ma na strychu! there are all sorts of things in the attic

- czym to on w życiu nie był! he’s done all sorts of things in life

- co ty mi tu przyniosłeś? what on earth have you brought me?

- po co a. na co? what for?

- po co jedziesz do Krakowa? what are you going to Cracow for?

- na co ci ten scyzoryk? what do you need this penknife for?

- i na co wam to było? what did you have to (go and) do that for?

- czego tam poszłaś? pot. what did you go there for?

- czemu płaczesz? what are you crying for?

- czemu nie? why not?

- „idziesz z nami?” – „czemu nie” ‘are you coming with us?’ – ‘why not?’

- powiedz, co chcesz na śniadanie tell me what you want for breakfast

- zapytaj go, co zrobił z nożyczkami ask him what he’s done with the scissors

- dobrze byłoby wiedzieć, o co właściwie mu chodzi it would be good to know what he really wants

- przysłuchiwał się, o czym rozmawiają he was listening in on their conversation

- nie wiem, co to była za ryba I don’t know what kind of fish it was

- nie rozumiem, po co tu przyszedł I don’t understand why he came here a. what he came here for

- powiem mu jutro, co i jak I’ll tell him tomorrow what’s what

- wiesz co?… (do) you know what?… pot., (I’ll) tell you what… pot.

- wszystko to, co chciał zrobić everything (that) he wanted to do

- mam coś, co cię zainteresuje I’ve got something that’ll interest you

- nie zrobiłam nic, czego musiałabym się wstydzić I did nothing (that) I ought to be ashamed of

- rób, co chcesz do what you want

- czym była kiedyś łacina, tym stał się dziś język angielski what Latin was once, English is today

- co jest naprawdę nieznośne, to myśl, że… what is really maddening is the thought that…

- z czego będziemy żyć, to mój kłopot what we’re going to live on is my problem

- co się stało, to się nie odstanie what’s done is done

- powiedział, że pożyczył mi pieniądze, co nie było prawdą he said he had lent me some money, which wasn’t true

- zdał ostatni egzamin, czym bardzo ucieszył rodziców he passed the last exam, which made his parents very happy

- on ma tyle samo wrogów, co przyjaciół he has as many enemies as he has friends

- zatrudniamy tyle samo pracowników, co rok temu we employ as many people as we did a year ago

- mam dwa razy tyle pracy, co ty I have twice as much work as you (have)

- kapelusz tego samego koloru, co płaszcz a hat the same colour as the coat

- mieszkam w tym samym domu, co on I live in the same building as he does

- rodzice tyle go widywali, co na obiedzie his parents only saw him at dinner time

- ktoś, co nigdy nie był w wojsku someone who has never been in the army

- znam kogoś, co to chętnie zrobi I know someone who’ll be glad to do it

- gdzie się podział ten chłopak, co u was mieszkał? what happened to the boy who used to live with you?

- wiesz, co ty dla niego jesteś? do you know what you are to him?

- ten młyn, co to w nim teraz jest hotel that mill that’s a hotel now

- co się tak kręcisz? why can’t you sit still?

- co tak wcześnie wstałaś? why did you get up so early?

- coś taki wesoły? why are you so cheerful?, what are you so cheerful about?

- co to za dureń z niego! what a clown he is! pejor.

- co za niespodzianka! what a surprise!

- nie masz pojęcia, co to za rozkosz! you’ve no idea what a delight it is

- co dzień/sobota every day/Saturday

- co dziesięć minut/dwa tygodnie every ten minutes/two weeks

- co chwilę a. chwila every couple of minutes, every now and then

- przystawał co krok he stopped with each a. every step

- co jakiś czas tu zagląda, żeby sprawdzić, co robimy he looks in every now and then to check on us

- opuszczał co drugą stronę he was skipping every other page

- co wytrwalsi zostali do końca sztuki only the most persevering stayed till the end of the play

- (ona) pracuje w tej samej firmie co ja she works for the same company as me

- ten sam/to samo co zawsze the same as always

- taki sam jadłospis co przed tygodniem the same menu as a week ago

- to już nie ten człowiek, co dawniej he’s not the man he used to be

- jest równie inteligentny, co przebiegły he’s as intelligent as he is crafty

- mogła mieć równie dobrze trzydzieści co czterdzieści lat she could just as well have been thirty as forty

- co ciekawe/dziwne… what’s interesting/strange…

- co gorsza… what’s worse…

- co więcej… what’s more…

- ale ona urosła, co? she’s really grown, hasn’t she?

- będziemy w kontakcie, co? we’ll be in touch, right? pot.

- miłe dzieciaki, co nie? nice kids, eh? pot.

- nie poznajesz mnie, co? you don’t recognize me, do you?

- wszyscy gdzieś jadą na wykacje, a my co? everyone’s going somewhere on holiday, and what about us?

- kto cię tu wpuścił, co? who let you in, eh? pot.

- i co, zdałeś egzamin? well, did you pass (the exam)?

- co ty, chcesz oberwać od ojca? you don’t want to get it from your father, do you? pot.

- a ty co? dzwonka nie słyszałeś? what are you doing? – didn’t you hear the bell?

- co do mnie, nigdy w horoskopy nie wierzyłem as for me, I’ve never believed in horoscopes

- co do pańskiego artykułu… as for your article…, as far as your article is concerned…

- mamy zastrzeżenia co do ostatniej partii towaru we have some reservations regarding the last consignment

- jego uwagi co do nowelizacji ustawy his remarks regarding a. concerning the amendment of the law

- ustalenia co do zakresu prac details regarding a. concerning the scope of the work

- druga co do wielkości partia polityczna the second largest party

- dziesiąte co do wielkości państwo świata the world’s tenth largest state

- co do godziny/dnia to the hour/day

- o siódmej co do minuty at seven o’clock sharp

- przyszedł punktualnie co do minuty he came a. arrived right on the dot pot.

- oddał mi wszystko co do grosza he gave me back every single penny

- powtórzyła wszystko co do słowa she repeated everything word for word

- zginęli wszyscy co do jednego not one of them survived

- co wstawał, robiło mu się słabo each time he got up, he felt faint

- co otworzył gazetę, wszędzie o Iraku every time he opened a newspaper, there was something about Iraq

- co strzelił, to chybił every time he fired, he missed

- co wspiął się wyżej, to zsuwał się each time he climbed up, he slipped down again

- co premiera, to sukces each new production is/was a success

- co chłop, to chłop you can’t beat a man (about the place)

- co głowa, to głowa you can’t beat good brains

- co prawda, to prawda I’ll second that

- co dyrektor, to nie zwykły robotnik a director’s not just any worker

- czym większy przywódca, tym groźniejszy jego upadek the greater the leader, the further he has to fall

■ a co tam what do I care?, what does it matter?

- chciała pokazać, co to nie ona she wanted to show what she was made of

- co jak co, ale ciasto robisz pyszne say what you like, but you make delicious cake

- czego jak czego, ale pieniędzy im nie brakuje whatever they’re short of, it’s not money

- co najmniej at least

- co najwyżej at most

- co to, to nie! pot. that’s out of the question!; no way! pot.

- co (proszę)? pot. (w odpowiedzi) what?

- „Adam!” – „co?” ‘Adam!’ – ‘what?’

- „jesteś tam?” – „a co?” ‘are you there?’ – ‘what do you want?’

- co (takiego)? (wyrażające zdziwienie) what?, really?

- dopiero a. tylko a. ledwo co only just

- goście dopiero co wyjechali the guests have not long gone, the guests have only just left

* * *

* * *

Gen. czego Dat. czemu Ins. i Loc. czym

1. ( zastępuje rzeczowniki) what; rób, co chcesz do what you want; czego (znowu) chcesz? what do you want (now)?; zwł. z irytacją what is it that you want (now)?; co to będzie? (= co chcesz zrobić?) what is it going to be?, what'll it be?; (= co się stanie?) what'll happen?; po co? what for?; byle co anything; Bóg wie co God knows what; diabli wiedzą co only the Devil knows; co to, to nie I won't have that; jeszcze czego! anything else?, what('s) next?; bądź co bądź anyway; w czym rzecz what's the matter; w razie czego (just) in case, if need(s) be; jak przyjdzie co do czego when the chips are down; nie ma co! there is no point; co komu do tego? it is none of anybody's business, why should it be anyone's business?, why should they care?; co mi tam! I don't care, I couldn't care less, who cares?; co będzie, to będzie happen what may; będzie co ma być what is to be, will be; what must be, must be; what will be, will be; co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr let bygones be bygones; co z oczu, to z serca out of sight, out of mind; co się stało, to się nie odstanie what's been done cannot be undone, let bygones be bygones; co za dużo, to niezdrowo too much of a good thing, too much breaks the bag; co się odwlecze, to nie uciecze there is luck in leisure; co ma wisieć, nie utonie he that is born to be hanged shall never be drowned, if you're born to be hanged then you'll never be drowned; co nagle, to po diable haste makes waste; czym chata bogata, tym rada what's mine is yours; co ma piernik do wiatraka what do these two things have in common?, it is quite beside the point.

2. (jako zaimek względny, głównie w pytaniach i zdaniach złożonych) co tchu at full l. top speed, in all haste; tyle, co kot napłakał next to nothing; co do grosza not a penny less, not a penny more; tyle pomoże, co umarłemu kadzidło it won't do any good, it won't help at all.

( rozpoczyna zdanie podrzędne) which.

1. ( wyraża powtarzalność) every; co krok every step; co godzina/co chwila/co miesiąc/co roku every hour/every moment/every month/every year; co prawda admittedly; co prawda, to prawda you're right; co rusz every moment, every time; na co dzień every day; co i raz pot. every moment, every time; co kraj, to obyczaj every country has its customs; every land has its own law; so many countries, so many customs.

2. ( wzmacnia przysłówki) what, still; co gorsza what's worse, worse still; co więcej what's more; co dwie głowy, to nie jedna two heads are better than one.

3. (wyraża pytanie o przyczynę, cel) why; co się tak długo zastanawiasz? why have you been dwelling on it so long?

- dla kogoś for sb

- pokój dla dzieci a room for children, a children’s room

- krem do twarzy dla kobiet po czterdziestce a face cream for women over forty

- książki dla dzieci books for children, children’s books

- film dla dorosłych a film for adults, an adult film

- zasiłki dla bezrobotnych unemployment benefits

- zasiłki dla samotnych matek benefits for single mothers

- pomoc dla powodzian aid for flood victims

- kurs dla początkujących/zaawansowanych a beginners’/an advanced course

- przedział dla palących/niepalących a smoking/non-smoking compartment

- „dla panów/pań” (napis na drzwiach toalety) ‘ladies/gentlemen’

- lekarstwo dla mojego ojca some medicine for my father

- dla kogo są te kwiaty? who are these flowers for?

- kupiła prezenty dla całej rodziny she bought presents for the whole family

- przesyłam ukłony dla małżonki książk. please give my regards to your wife

- dla czegoś for sth

- dla pozoru for the sake of appearance

- dla własnego dobra for one’s own good

- zrobić coś dla efektu/wygody/zysku to do sth for effect/for the sake of convenience/for profit

- grać na skrzypcach dla przyjemności to play the violin for (one’s own) pleasure

- wyjść za mąż/ożenić się dla pieniędzy to marry for money

- tupać nogami dla rozgrzewki to stamp one’s feet to get warm

- wypić coś dla ochłody to drink sth to cool off

- wystawa została zorganizowana dla uczczenia stulecia uczelni the exhibition was mounted for the university’s centenary celebrations

- nosić broń dla własnego bezpieczeństwa to carry arms for one’s own safety

- zażywać witamin dla wzmocnienia organizmu to take vitamins to strengthen one’s body

- podziw/szacunek dla kogoś admiration/respect for sb

- sympatia/miłość dla kogoś liking/love for sb

- poparcie dla partii/wniosku support a. backing for a party/motion

- nie ma usprawiedliwienia dla takiego zachowania there’s no excuse for such behaviour

- miły/uprzejmy dla kogoś nice/kind to sb

- przyjemny dla oka/ucha pleasing to the eye/ear

- przyjazny dla środowiska environment-friendly

- szkodliwy dla środowiska/zdrowia harmful a. damaging to the environment/to health

- dla kogoś/czegoś for sb/sth

- podjazd dogodny dla inwalidów/wózków a ramp (convenient) for the handicapped/for prams

- sytuacja korzystna/niekorzystna dla przedsiębiorstwa a favourable/an unfavourable situation for the company

- tragiczna dla obrońców klęska a tragic defeat for the defenders

- charakterystyczny dla kogoś/czegoś characteristic of sb/sth

- to dla niego typowe it’s typical of him

- z typowym a. charakterystycznym dla siebie optymizmem with (his/her) typical a. characteristic optimism

- nie dla kogoś not for sb

- nie dla mnie takie życie that’s no life for me

- gotowanie – to nie dla mnie cooking is not for me a. not my kind of thing

- to nie jest facet dla ciebie this is not the (right) guy for you

- to nie jest praca dla ciebie this is not the/a job for you

- obszar niedostępny dla turystów an area out of bounds GB a. off limits US to tourists

- dźwięki niesłyszalne dla ludzkiego ucha sounds inaudible to the human ear

- myśliwce niewykrywalne dla radaru fighters undetectable by radar

- dla kogoś for a. to sb

- to był dla niej wielki szok it was a great shock to a. for her

- dla mnie nie ma nic piękniejszego od tych wierszy to a. for me there’s nothing more beautiful than those poems

- dla nich liczą się tylko pieniądze for a. with them, money is the only thing that counts

- będzie to dla nich dowód, że mam rację this will show them a. prove to them that I’m right

- (jak) dla mnie ten film był zbyt długi as far as I’m concerned a. for me, the film was too long

- dla kogoś/czegoś for sb/sth

- porzuciła go dla jakiegoś cudzoziemca she dropped him for some foreigner

- poświecić wszystko dla rodziny to sacrifice everything for (the sake of) one’s family

- oddać życie dla ojczyzny to sacrifice one’s life for one’s country

- stracić głowę dla kogoś to lose one’s head over sb

- (ona) kręci filmy dla telewizji she makes films for television

- (on) tłumaczy dla firmy prawniczej he does translations for a law firm

- dla czegoś for a. because of sth

- ryby hodowane dla smacznego mięsa fish bred for their tasty flesh

- rośliny uprawiane dla jadalnych owoców plants grown for their edible fruit

- na dziki polowano dla mięsa wild boar were hunted for their meat

- dla ważnych powodów odłożył spotkanie important considerations caused him to postpone the meeting

* * *

* * *

+ Gen.

1. for; dla mnie/ciebie/ich for me/you/them; dla niej czas się nie liczy for her, time doesn't count; dla frajdy/przyjemności/zysku for fun l. kicks/pleasure/gain; dla twojego l. twego dobra for your own good; dla wspólnego dobra for the common good; dla zasady on principle; kupić/zrobić coś dla kogoś buy/do sth for sb; mieć coś wyłącznie dla siebie keep sth to o.s.; ważny dla sprawy important for the cause.

2. ( tłumaczone przez użycie rzeczownika jako przydawki) domek dla lalek doll house; karma dla psów dog food.

3. ( tłumaczone przez złożenie) klatka dla ptaków birdcage; kładka dla pieszych footbridge; przejście dla pieszych crosswalk; Br. pedestrian crossing.

4. to; być grzecznym l. miłym dla kogoś be nice to sb; grzeczny/życzliwy dla (osób) starszych polite/kind to the elderly; szkodliwy dla zdrowia harmful to your health.

5. (z rzeczownikiem odczasownikowym: tłumaczone bezokolicznikiem z „to”) dla zachowania pozorów to keep up the pretense, Br. to keep up the pretence; dla zatarcia śladów to cover one's tracks.

6. ( tłumaczone przez użycie końcówki dzierżawczej) -s', -'s; książka dla dzieci children's book.

7. ( w utartych zwrotach) dla chcącego nic trudnego where there's a will there's a way; dla każdego coś miłego (there's) something for everyone; nie dla psa kiełbasa! pog. it's too good for the likes of you!

- pseudokibice piłkarscy to najgorsza dzicz those gangs of pseudo football fans are the worst kind of barbarian(s)

- żyć w dziczy to live in the wilderness

* * *

1. (= barbarzyńcy) savages; (= motłoch) mob.

2. uj. (= odludne miejsce) middle of nowhere.

- hak holowniczy/rzeźniczy/wkręcany a tow/meat/screw hook

- hak chirurgiczny a retractor

- hak wspinaczkowy a piton

- zawiesić obraz na haku to hang a picture on a hook

- prawy hak a right uppercut

■ z hakiem pot. and a bit pot.

- tydzień z hakiem a week and a bit

- trzydzieści kilometrów z hakiem thirty kilometres and a bit

- mieć na kogoś haka to have sth on sb

- zagiąć na kogoś haka pot. to have (got) it in for sb pot.

- tych dwóch zagięło na was haka those two have it in for you

- znaleźć na kogoś haka to dig up some a. the dirt on sb pot.

* * *

* * *

Gen. -a

1. hook; hak holowniczy mot. tow/towing hook; hak rzeźnicki ( w sklepie) butcher's hook, meathook; ( w zakładach mięsnych) gambrel.

2. boks hook.

3. ( w zwrotach) mieć na kogoś haka pot. have something on sb, have the goods on sb; zagiąć/szukać na kogoś haka pot. be gunning for sb; ... z hakiem pot. (= ponad)... plus.

1. wet. staggers; ( u owiec) gid.

2. pot. (= zamieszanie) hurly-burly.

3. pot. (= zamęt w głowie) confusion; można dostać kołowacizny z tymi świętami all those holidays can drive you nuts.

pl. consequences; wyciągać konsekwencje z czegoś (= zareagować stosownie) not let sth pass; (= ukarać winnych) find those responsible for sth; ponieść konsekwencje (czegoś) take l. suffer the consequences (of sth); liczyć się z konsekwencjami face the consequences.

* * *

Gen. i Acc. kogo Dat. komu Ins. i Loc. kim

1. who; ( po przyimkach i czasem w przypadkach zależnych) whom; kto tam? who's there?; kto to powiedział? who said that?; jeśli nie ty, to kto? if not you, then who?; nie wiadomo kto l. bóg wie kto God knows who; stój, kto idzie? stop, who goes there?; kto wie... who knows...; kto by pomyślał who would have thought; do kogo piszesz? who are you writing (to)?; form. to whom are you writing?; kogo masz na myśli? who do you mean?; form. whom do you mean?; dla kogo to? who is it for?; z kim mam przyjemność? form. with whom do I have the pleasure?; kto jest kim? l. kto jest kto? who's who?; kto pierwszy, ten lepszy the winner takes all; komu w drogę, temu czas I must be on my way; kto śpi, nie grzeszy he who sleeps, sins not.

2. (= ktoś, ktokolwiek) kto inny somebody else; kto jak kto, byle nie ty anyone but you; jest tam kto? is anybody there?