-
1 ΕἼΔΩ
ΕἼΔΩ od. eigtl. FΕἼΔΩ, video, wissen; von diesem im praes. act. ungebräuchl. Stamme kommen vor:
1) in der Bedeutung sehen: – a) aor. II. εἶδον, ἰδεῖν, u. med. εἰδόμην, ἰδέσϑαι, der den aor. von ὁράω bildet, welches Wort über den Gebrauch zu vergleichen. – b) das med. εἴδομαι, auch ἐείδομαι, aor. εἰσάμην, vgl. Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 148, Hom. auch ἐεισάμην; τῷ μιν ἐεισάμενος Il. 2, 22; pass. Bdtg, gesehen werden, erscheinen, εἴδεται ἦμαρ, ἄστρα, der Tag, die Sterne werden sichtbar, erscheinen; Il. 8, 556. 13, 98. 24, 319 Od. 5, 283; sp. D., wie Theocr. 13, 60. Den Anschein haben, wie δοκέω, τὸ δέ τοι κὴρ εἴδεται εἶναι, das scheint, dünkt dir der Tod zu sein, Il. 1, 228; τοῠτό τί μοι κάλλιστον ἐνὶ φρεσὶν εἴδεται εἶναι Od. 9, 11; αὐτῷ τό γε κέρδιον εἴσατο ϑυμῷ Od. 19, 283; οὐ μέν μοι κακὸς εἴδεται Il. 14, 475; ὅ τι οἱ εἴσαιτο γελοίιον Ἀργείοισιν ἔμμεναι 2, 215; πάντα τί μοι κατὰ ϑυμὸν ἐείσω μυϑἠσασϑαι 9, 645; sp. D., wie Theocr. 95, 58 ὥς που καὶ βασιλεῠσιν ἐείδεται – σαώτερος ἔμμεναι οἶκος; εἴσατ' ἴμεν ἐς Λῆμνον Od. 8, 983, er hatte den Anschein, er stellte sich als ob er nach Lemnos ginge; – ähnlich sein, gleichen, bes. im partic. praes. u. aor.; ἐείσατο φϑογγἡν Πολίτῃ, an Stimme glich er dem Polites, Il. 2, 791. 20, 81; in der Od. Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν, eigtl. sich das Ansehen gebend, gleichend dem Mentor an Wuchs u. Sprache; ἐειδόμενος ὄψιν, ϑεὸς ἀνέρι Pind. N. 10, 15; P. 4, 21; δαίμονα – εἰδομέναν τοκεῠσιν Aesch. Ag. 748; sp. D.; auch Her. φάσμα εἰδόμενον Ἀρίστωνι 6, 69; vgl. 7, 56.
2) in der Bedeutung wissen das perf. οἶδα mit Präsensbedeutung; 2. Pers. gew., nach Möris attisch, οἶσϑα, Hom. u. ion. auch οἶδας, Od. 1, 337 u. Anacr. 13; οἶσϑας aus Cratin. B. A. 1295, vgl. Pierson zu Möris p. 283; plur. ἴσμεν, Hom. ἴδμεν, auch οἴδαμεν, Antipho II α 3; vgl. über alle diese Formen die Gramm.; conj. εἰδῶ, auch ἰδέω, Il. 14, 235; opt. εἰδείην; imper. ἴσϑι, ἴστω; inf. εἰδέναι, Hom. ἴδμεναι u. ἴδμεν; partic. εἰδώς, fem. ἰδυῖα, wie Bekker überall schreibt, Wolf nur in der Verbindung ἰδυίῃσι πραπίδεσσι; plusqpf. als imperf. ᾔδειν, ion. ᾔδεα, att. ᾔδη, wozu ἠείδης Il. 22, 280 u. ᾔδησϑ' Od. 19, 93, ἠείδη 9, 206, ἴσαν Il. 18, 405 Od. 4, 772; – fut. gew. εἴσομαι, vgl. Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 148, ep. auch εἰδήσω, Il. 1, 546; εἰδησέμεν Od. 6, 257; ὅπως εἰδήσομεν Arist. Magn. mor. 1, 1. – Das perf. der Bdtg nach u. der aor. werden von γιγνώσκω genommen, doch steht der aor. εἰδῆσαι Arist. Magn. mor. 1, 1, mit Präsensbdtg. – Eigentlich = ich habe gesehen, wahrgenommen, = ich weiß, verstehe, kenne; τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτ' ἐστί, λαβόντα του ἐπιστήμην ἔχειν καὶ μὴ ἀπολωλεκέναι Plat. Phaed. 75 d; Hom. u. Folgde. Bes. vom mittelbaren Wissen, Δελφῶν οἶδα ἀκούσας, ich weiß es aus der Erzählung der D., Her. 1, 20; Dem. 4, 24; ὧν ἀκοῇ ἴσμεν Thuc. 1, 4; καὶ ὁρῶν καὶ ἀκούων οἶδα Xen. Cyr. 4, 1, 14, vgl. σύνοιδα. Hom. εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ ϑυμόν, Il. 4, 163, u. öfter so verstärkt durch εὖ u. σάφα; das partic. auch absolut, wissend, kundig, λέγω πρὸς εἰδότα Aesch. Suppl. 723; Ag. 1375; εἰδότας μὲν τοὺς ϑεοὺς καλούμεϑα Ch. 199; μαϑεῖν παρὰ τοῦ εἰδότος Plat. Rep. I, 337 d; sonst gew. mit dem acc., πλείονα οἶδα Il. 19, 219; Hom. abdi auch νοήματα, μήδεα οἶδε, er versteht sich auf kluge Anschläge, Od. 2, 121 Il. 18, 363; πολεμήϊα ἔργα 7, 236; οὔτινα οἶδε ϑέμιστα 5, 761, wie ἀϑεμίστια ᾔδη, er verstand sich auf Ungerechtigkeit u. Frevel, war ein ruchloser Mensch, Od. 9, 189; περὶ γὰρ φρεσὶν αἴσιμα, ἄρτια ᾔδη, 14, 433. 19, 248; ὅμως δέ τοι ἤπια οἶδεν, er ist dir freundlich gesinnt, 13, 405; χάριν εἰδέναι τινί, Einem Dank wissen, Il. 14, 235 u. oft Folgde; φίλα εἰδότες ἀλλήλοισιν, freundschaftliche Gesinnungen gegen einander hegend, Od. 3, 277. Hom. vbdt damit auch den gen., ὃς σάφα ϑυμῷ εἰδείη τεράων II. 12, 229; 15, 412; bes. im part., τόξων εὖ εἰδώς, der sich wohl auf den Bogen versteht, wohl kundig des Bogens, 2, 718; so ϑεοπροπίων 6, 438, αἰχμῆς, ϑοίριδος ἀλκῆς 15, 525. 527 u. ä.; Sp. auch περί τινος, Plat. Alc. I, 106 d Men. 85 c. – C. inf., οἶδ' ἐπὶ δεξιά, οἶδ' ἐπ' ἀριστερὰ νωμῆσαι βῶν, er versteht es, Il. 7, 238; τοιγὰρ τὸ λοιπὸν εἰσόμεσϑα μὲν ϑεοῖς εἴκειν Soph. Ai. 651; ὃς οὐδὲν ᾔδει πλὴν τὸ προςταχϑὲν ποιεῖν Phil. 998; συστενάζειν οἶδα γενναίως φίλοις Ion 935; ἵν' εἰδῇ μὴ πατεῖν τὰ τῶν ϑεῶν ψηφίσματα, damit er lerne, Ar. Vesp. 376. Bei sp. D. = im Stande sein, können. Antip. Th. 26 (aber VII, 231 steht τελέϑεις für τελέϑειν). – Der Objectsatz wird entweder mit ὅτι, ὡς od. einer Fragepartikel ausgedrückt od. steht im partic., τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς, ich weiß, daß sie sind, Aesch. Ch. 232; ἴσϑι τἀληϑῆ κλύων, wisse, daß du die Wahrheit hörtest, Ag. 666; ἴσϑι μοι δώσων ἄποινα 1655. So die andern Tragg., Ar. u. in Prosa; οὐ γὰρ ᾔδεσαν αὐτὸν τεϑνηκότα Xen. An. 1, 10, 16; ἴσϑι μέντοι ἀνόητος ὤν 2, 1, 13; εἰδότες οὐκ ἂν ὁμοίως δυνηϑέντες, daß sie nicht auf gleiche Weise im Stande sein würden, Thuc. 6, 64. Selten der inf., εὖ γὰρ τόδ' ἴσϑι, μηδάμ' ἡμέρᾳ μιᾷ πλῆϑος τοσουτάριϑμον ϑανεῖν Aesch. Pers. 423; ἴσϑι, μὴ ψευδῶς μ' ἐρεῖν Eur. I. A. 1005. – Oft wird das subj. des abhängigen Satzes als obj. zu οἶδα gesetzt, τὴν παρϑένον οὐκ οἶδα, οὗ γῆς εἰσέδυ, ich weiß nicht, wohin die Jungfrau ging, Eur. I. A. 1583; οἶδα κἀμαυτήν, ὅτι Soph. El. 324; ἐάν τινα καὶ εἰδῶσιν, ὅτι ἄδικός ἐστι Plat. Prot. 323 b; οἶδα τὴν ἀλήϑειαν, ὅπη ἔχει Rep. IX, 581 b; καὶ γὰρ ᾔδει αὐτόν, ὅτι μέσον ἔχοι τοῦ στρατεύματος Xen. An. 1, 8, 21. – Aus dem häufigen parenthetischen Gebrauch von οἶδα, σάφ' οἶδα, ἴσϑι, sei versichert, u. ä., bei Tragg. u. in att. Prosa, dem sich οἶδα ὅτι als nachdrückliche Behauptung anschließt, vgl. Heindorf zu Plat. Gorg. 486 b, ist οἶδ' ὅτι ohne Verbum zu erkl., πάρειμι δ' ἄκων οὐχ ἑκοῦσιν οἶδ' ὅτι Soph. Ant. 276, das weiß ich wohl, eigtl. οἶδ' ὅτι πάρειμι; vgl. Eur. Phoen. 1659; οὔτ' ἂν ὑμεῖς, εὖ οἶδ' ὅτι, ἐπαύσασϑε Dem. 6, 29; vgl. Ar. Plut. 183; woraus sich auch πάντων εὖ οἶδ' ὅτι φησάντων Dem. 9, 1 erklärt; vgl. ὧν εὖ οἶδ' ὅτι κακῶν ὄντων Plat. Apol. 37 b. – Beim imperat. haben es bes. die att. Dichter; οἶσϑ' ὡς ποίησον, eigtl. ποίησον οἶσϑ' ὡς, mach' es weißt du wie, weißt du was du thun mußt, Soph. O. R. 543; οἶσϑ' οὖν ὃ δρᾶσον Eur. Heracl. 452; οἶσϑα νῠν ἅ μοι γενέσϑω I. T. 1211. – Häufig ist ἴστω Ζεύς in Betheuerungen, das wisse Zeus, Zeus sei Zeuge, Hom. u. A.; dor. ἴττω, Ar. Ach. 860.
-
2 παρ-ορμάω
παρ-ορμάω, antreiben, ermuntern, wie das simpl., von den VLL. διεγείρειν, παροξύνειν erkl.; τινὰ εἰς τὸν ἀγῶνα, Xen. Cyr. 2, 3, 12; ἐπὶ τὰ ἀγαϑά, 8, 1, 12; u. c. inf., 8, 1, 43, wie Pol. I, 20, 8; Plut. Camill. 17; οὕτω παρωρμήϑησαν ἐπὶ τὴν στρατείαν, Pol. 2, 22, 6; πρὸς τὴν βασιλείαν, Plut. Num. 21; vgl. Arist. magn. mor. 2, 7.
-
3 στεφανο-ποιός
στεφανο-ποιός, Kränze machend, Arist. magn. mor. 2, 7.
-
4 συμ-παρ-ορμάω
συμ-παρ-ορμάω, mit od. zugleich antreiben; Plut. Cic. 3, öfter; πρός τι, Arist. magn. mor. 2, 10.
-
5 συγ-κατα-σχηματίζω
συγ-κατα-σχηματίζω, mit oder zugleich in eine Gestalt oder Stellung bringen, τινί, Plut. dc virt. mor. 4.
-
6 συγκατ-ευθύνω
συγκατ-ευθύνω, mit darauf richten, lenken; Plut. de virt. mor. 6 g. E.; γνώμην ἐφ' ὃ δεῖ, phil. c. princ. 3.
-
7 συν-επι-νεύω
συν-επι-νεύω, mit dazu nicken, durch Nicken einwilligen; φϑορᾷ, Plut. Lacaen. apophth. p. 262; ταῖς ἡδοναῖς, de virt. mor. 6; beistimmen, discr. am. et adul. 22, vgl. 11.
-
8 συν-ευ-σχημονέω
συν-ευ-σχημονέω, mit od. zugleich den Wohlanstand beobachten, Plut. de virt. mor. 4.
-
9 συν-έορσις
συν-έορσις, ἡ, verderbte Lesart bei Plut. de virt. mor. 9, neben δηγμοί, wo man συνεόργισις, das Durcheinanderrufen, od. συνέρεισις vermuthet, auch σύνωσις.
-
10 σωστικός
-
11 σαλακωνεία
σαλακωνεία, ἡ, das Vornehmthun in Bewegungen, Geberden und Handlungen, im Gehen, Sprechen, das Großthun mit dem Vermögen, übertriebene Verschwendung, um vornehm und reich zu erscheinen, Prunkliebe, Hoffahrt, Großprahlerei, Arist. magna mor. 1, 27.
-
12 τυπικός
-
13 φιλ-άγαθος
φιλ-άγαθος, das Gute, die Guten liebend, Freund des Guten, der Rechtschaffenheit; Arist. magn. mor. 2, 14; N. T.; Plut. Comp. Rom. et Th. 2 u. öfter, u. a. Sp.
-
14 φθονερία
-
15 φίλ-αυτος
φίλ-αυτος, sich selbst liebend, eigenliebig, selbstsüchtig; Arist. eth. 9, 8, vgl. magn. mor. 2, 14; Luc. qu. sat. 24. – Adv., Luc. amor. 27.
-
16 χαριεντότης
χαριεντότης, ητος, ἡ, Anmuth, seines Betragen, übh. = Vorigem, Chrysipp. bei Plut. de virt. mor. 2.
-
17 χαιρε-κακία
χαιρε-κακία, ἡ, Schadenfreude, gew. ἐπιχαιρεκακία, als v. l. Arist. magn. mor. 1, 28.
-
18 κύνεος
-
19 κατα-πτίσσω
κατα-πτίσσω, zerstoßen, zermalmen; neben κατακόπτω Plut. da virt. mor. 10; Stob. fl. 123, 12.
-
20 καλότης
См. также в других словарях:
MOR — or MOR may refer to: In publications: Mathematics of Operations Research, a quarterly publication on the mathematics of operations research. In mechanics: Modulus of rupture, the material s ability to resist deformation under load. In media: MOR… … Wikipedia
Mor — Mór Hilfe zu Wappen … Deutsch Wikipedia
Mór — Mór … Deutsch Wikipedia
mor — interj. (De obicei repetat) Cuvânt care redă mormăitul ursului. – Onomatopee. Trimis de ana zecheru, 03.06.2004. Sursa: DEX 98 mor/mor mór interj. Trimis de siveco, 10.08.2004. Sursa: Dicţionar ortografic MOR interj. (se foloseşte, de obicei… … Dicționar Român
Mór — Administration … Wikipédia en Français
Mōr — *Mōr germ., Maskulinum: nhd. Mohr; ne. Moor; Rekontruktionsbasis: anfrk., as., ahd.; Interferenz: Lehnwort lat. Maurus; Etymologie: s. lat … Germanisches Wörterbuch
mor´al|iz´er — mor|al|ize «MR uh lyz, MOR », verb, ized, iz|ing. –v.i. to think, talk, or write about questions of right and wrong: »... no one can moralize better after a misfortune has taken place (Washington Irving). –v.t. 1. to point out the lesson or inner … Useful english dictionary
MOR — steht als Abkürzung für: Masters of Rap, Berliner Rapgruppe; Medizinaloberrat; Mittelozeanischer Rücken; Middle of the Road, eine schottische Popband; Monsters of Rock, eine Rockmusik Festivalreihe bzw. eine gleichnamige Musikfernsehsendung. Mor… … Deutsch Wikipedia
mor — ● mor nom masculin (danois mor) Type d humus brut très acide, dont la matière organique reste peu transformée, par suite d un défaut d activité biologique (climat trop froid ou roche mère trop acide). [À ce type d humus, dont la terre de bruyère… … Encyclopédie Universelle
mor — |ó| adj. 1. Maior. 2. Que é chefe de (ex.: monteiro mor, chefe dos monteiros). ‣ Etimologia: redução de maior mor |ô| s. m. 1. [Informal] Amor. 2. por mor de: por causa de. ‣ Etimologia: redução de amor … Dicionário da Língua Portuguesa
mor|ro — «MOR oh; Spanish MR roh», noun, plural mor|ros «MOR ohz; Spanish. MR rohs». a round hill, hillock, or promontory. ╂[< Spanish morro round object] … Useful english dictionary