-
41 celeritas
cĕlĕrĭtas, ātis, f. [celer], swiftness, quickness, speed, celerity (in good prose; syn.: velocitas, pernicitas;2.opp. tarditas): velocitas corporis celeritas appellatur, quae eadem ingenii laus habetur, etc.,
Cic. Tusc. 4, 13, 31:celeritas et vis equorum,
id. Div. 2, 70, 144; cf.equitum,
Caes. B. G. 1, 48 fin.:navis,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 88:pedum,
id. Ac. 1, 5, 19:in capiendis castris,
Caes. B. G. 7, 46:veneni,
the quick effect, Cic. Cael. 24, 60:incredibili celeritate de victoriā Caesaris fama perfertur,
Caes. B. G. 5, 53:celeritati studere,
id. B. C. 3, 79:Favonio Scipionis celeritas salutem attulit,
id. ib. 3, 36 fin.:maximum bonum in celeritate putabat,
Sall. C. 43, 4:celeritate uti,
to employ speed, Nep. Ages. 2, 2; 4, 4.—In plur. absol.: cavendum est ne in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, Cic. Off. 1, 36, 131.—Of intellectual and abstract objects:animorum,
Cic. Sen. 21, 78: inge nii, v. supra; cf.:calliditas et celeritas ingenii,
quickness of device, Nep. Eum. 1, 3:cogitationis,
Quint. 10, 3, 19:consilii,
Nep. Ages. 6, 2:orationis,
Cic. Or. 16, 53; Quint. 11, 3, 111:dicendi,
Cic. Fl. 20, 48:syllabarum,
id. Or. 57, 191; Quint. 9, 4, 91; 9, 4, 88; 9, 4, 140; 11, 3, 107. -
42 certus
certus, a, um [orig. P. a. from cerno; hence], adj., determined, resolved, fixed, settled, purposed: non dubius.I.(Acc. to cerno, II. D.) Certum est (mihi), it is determined, it is my ( thy, his, etc.) decision, resolution, will, I am resolved, I mean, etc. (mostly ante-class.; most freq. in Plaut.); with inf.: quorum virtuti belli Fortuna pepercit, Eorundem me libertati parcere certum est, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 206 Vahl.):b.certum'st hominem eludere,
Plaut. Am. 1, 1, 109:tibi credere,
id. Aul. 4, 9, 7; cf. id. Capt. 3, 1, 32; id. Curc. 2, 1, 1; id. Cas. 2, 4, 15; id. Cist. 3, 1, 16; id. Ep. 5, 1, 57; id. Bacch. 5, 2, 37; id. Most. 1, 3, 80; id. Men. 5, 6, 12; id. Mil. 2, 3, 32; id. Merc. 3, 1, 7; id. Ps. 1, 5, 138; id. Poen. 5, 5, 25; id. Pers. 2, 2, 39; id. Rud. 3, 3, 22; id. Stich. 5, 4, 2; id. Trin. 2, 1, 34; id. Truc. 2, 6, 68; Ter. And. 2, 1, 11; id. Eun. 1, 2, 108: certum est deliberatumque, quae ad causam pertinere arbitror, omnia dicere, Cic. Rosc. Am. 11, 31:certum atque decretum est non dare signum,
Liv. 2, 45, 13:certum est igni circumdare muros,
Verg. A. 9, 153.—Certum'st mihi with inf., Plaut. As. 1, 3, 94; 3, 3, 23; id. Cas. 1, 1, 3; id. Mil. 3, 1, 154; id. Ps. 4, 8, 2; Cic. de Or. 2, 33, 144; Liv. 35, 46, 13; Ov. M. 9, 53 al.—Without inf., esp. parenthet., with expression of purpose by a fut. tense:certum est, malam rem potius quaeram cum lucro,
Plaut. Aul. 4, 6, 15:certum est, jam dicam patri,
id. Bacch. 3, 1, 15:certum est, ibo ad medicum,
id. Merc. 2, 4, 4: An. Certumn' est tibi? Ly. Certum, id. Poen. 2, 48; cf. id. Stich. 4, 2, 33.—With pron. or subst.: Ar. Certumne'st tibi istuc? He. Non moriri certius, Plaut. Capt. 3, 5, 74;so further with istuc,
id. ib. 2, 1, 20; Ter. Eun. 3, 3, 30:mihi autem abjurare certius est quam dependere,
Cic. Att. 1, 8, 3:ad eum senem oppugnare certum est consilium,
Plaut. Ep. 1, 2, 60:quae nunc sunt certa ei consilia, etc.,
Ter. And. 2, 3, 16:certa res hanc est objurgare,
Plaut. Am. 2, 2, 73; so id. Merc. 5, 2, 16; id. Mil. 2, 4, 45; Ter. And. 2, 2, 31; Plaut. Most. 3, 2, 16.—(From the time of the Aug. poets.) Transf. to the person who is determined upon something, determined, resolved, bent.(α).With inf.:(β).certa mori,
Verg. A. 4, 564 (cf. id. ib. 4, 475:decrevitque mori): certi non cedere,
Ov. M. 9, 43:certa sequi,
Val. Fl. 5, 47.—With gen. (cf. Ramsh. Gr. p. 323; Zumpt, Gr. § 437, n. 1;(γ).A. and S. § 213, R. 1): certus eundi,
Verg. A. 4, 554; Ov. M. 11, 440:desciscendi,
Tac. H. 4, 14:relinquendae vitae,
id. A. 4, 34:necis,
Sil. 6, 27:fugae,
Plin. Ep. 6, 16, 12:destinationis,
Tac. A. 12, 32:sceleris,
id. ib. 12, 66:consilii,
id. H. 2, 46.—With an:II.nec sat certa an cederet armis,
Sil. 9, 480.—An epithet of all those objects whose existence or reality is fixed, determined (hence in connection with definitus, Quint. 7, 10, 7;A.with praefinitus,
Suet. Galb. 14), or in respect to which there can be no doubt (hence opp. dubius, Quint. 7, 6, 3; 5, 12, 3; 12, 3, 6 al.).Object.1.Of things whose external qualities, number, etc., are invariable, established, settled, fixed, particular, specified, etc. (class.):b.Arboribus primum certis gravis umbra tributa,
Lucr. 6, 783:fruges, bacae,
Cic. Leg. 2, 8, 19:jam ad certas res conficiendas certos homines delectos ac descriptos habebat,
id. Cat. 3, 7, 16:concilium in diem certam indicere,
Caes. B. G. 1, 30 fin.;so with dies,
a fixed term, Cato, R. R. 149, 1; Cic. Att. 6, 2, 9; Nep. Chabr. 3, 1; Liv. 1, 50, 1; Tac. G. 9 al.; cf.:certis diebus,
Verg. G. 2, 329:quaerere ab judicibus cur in certa verba jurent, cur certo tempore conveniant, certo discedant,
Cic. Inv. 2, 45, 132; cf. Suet. Aug. 41:certum praefinitumque tempus,
id. Galb. 14; and:certum statumque vectigal,
id. Calig. 40:pecunia (opp. arbitraria), v. arbitrarius: finis aerumnarum,
Lucr. 1, 108; cf. id. 2, 512; 8, 1091; Hor. S. 1, 1, 106; id. Ep. 1, 2, 56:locus,
Caes. B. G. 5, 1, 6:numerus,
id. ib. 7, 75:signum,
fixed, agreed upon, id. B. C. 1, 27:naves,
fixed in number and quality, id. ib. 1, 56:pecuniae imperabantur,
id. ib. 3, 32 fin.:conviva,
i. e. a daily, constant guest, Hor. Ep. 1, 7, 75 Schmid:ecquem tu illo certiorem nebulonem,
Cic. Att. 15, 21, 2.—But sometimes indef., like quidam, and our certain, of things, the certainty of whose existence is given, but whose nature is not more definitely designated, or comes not into consideration (cf. aliquis):2.Cephaloedi mensis est certus, quo mense sacerdotem maximum creari oporteat,
Cic. Verr. 2, 2, 52, § 128:habet certos sui studiosos,
id. Brut. 16, 64:(hunc) certis rebus imperatis regnare jussit,
id. Sest. 27, 58:certi homines ad eam rem periti,
id. ib. 18, 41:res a certis hominibus corrupta,
id. Fam. 1, 2, 3; 4, 9, 2; 16, 11, 2; id. Marcell. 6, 16; id. Deiot. 4, 11; Liv. 34, 61, 7.—Hence in Quint. several times in connection with quidam and aliquis:ad certas quasdam dicendi leges alligati,
Quint. 8, prooem. § 2; so id. 8, prooem. § 12; 4, 2, 28; 5, 10, 2; 5, 10, 5; 9, 4, 8;11, 2, 28: aliquos compositionis certos pedes,
id. 10, 2, 13; so id. 7, prooem. § 4; and subst.:in his certos aliquos docebit,
id. 2, 8, 13.—Trop., of things whose internal moral qualities are established, fixed, can be relied upon, sure, unerring, to be depended upon, true, faithful, [p. 321] etc. (so most freq. in all periods and species of composition; syn.: firmus, confirmatus, exploratus, indubitatus, manifestus al.).a.Of persons: amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. Lael. 17, 64; cf.:b.tu ex amicis certis mi es certissimus,
Plaut. Trin. 1, 2, 57:certi homines, quibus dem litteras,
Cic. Fam. 1, 7, 1; cf. id. Cat. 3, 7, 16; Nep. Paus. 2, 4; id. Alcib. 10, 1; Cic. Rosc. Am. 19, 53; id. Verr. 2, 2, 64, § 156:certus enim promisit Apollo, etc.,
Hor. C. 1, 7, 28:auctor (mortis),
Quint. 6, 3, 68; cf. Suet. Tib. 5:adversus hostem nec spe nec animo certiorem, i. e. firmiorem,
Liv. 10, 35, 17: apud latera certos collocaverat, Sall. ap. Serv. ad Verg. A. 1, 576 (H. 1, 53 Dietsch); cf. Nep. Dion, 9, 2:per litora certos dimittam,
Verg. A. 1, 576:certissimus auctor (Phoebus),
id. G. 1, 432.—Of things:B.satis animo certo et confirmato,
Cic. Quint. 24, 77; cf.pectora,
Verg. A. 9, 249, and certior indoles, Suet. Ner. 10:promissa,
Cic. Fam. 6, 12, 1:parata dicendi copia et certa,
Quint. 10, 6, 6; id. 6, prooem. §9: jus,
id. 12, 3, 6 et saep.:jactus (telorum),
Tac. A. 14, 37; cf.in this sense certa hasta,
Verg. A. 11, 767:sagitta,
Hor. C. 1, 12, 23:fides segetis,
id. ib. 3, 16, 30:spes,
id. C. S. 74:trames,
id. S. 2, 3, 49:lar,
id. Ep. 1, 7, 58 al.:plana et certa,
Plaut. Pers. 2, 2, 1:certa et clara,
Ter. Hec. 5, 4, 1 Ruhnk.; so Liv. 22, 39, 22; cf. Hor. S. 2, 6, 27.—Subst., with gen.:certa maris,
Tac. H. 4, 81.—Subject., of that which is established by evidence, etc., placed beyond doubt, certain, sure, true, proved, established (class.; esp. freq. in neutr.):2.cum ad has suspitiones certissimae res accederent,
Caes. B. G. 1, 19; 5, 29:incerta pro certis malebant,
Sall. C. 17, 6; cf.:incerta pro certis mutare,
id. J. 83, 1:postremo certior res,
Liv. 29, 6, 12:certiora esse dicunt quam, etc.,
Cic. N. D. 3, 5, 13; id. Att. 3, 11, 2; Liv. 10, 35, 12: So. Satin hoc certum'st? Ge. Certum:hisce oculis egomet vidi,
Ter. Ad. 3, 2, 31:jam satis certumst virginem vitiatam esse?
id. Enn. 4, 4, 36:cum certius tibi sit me esse Romae quam mihi te Athenis,
Cic. Att. 1, 9, 1:id parum certum est,
Liv. 5, 35, 3:cum de altero intellectu certum est, de altero dubium,
Quint. 7, 6, 3; cf. id. 7, 3, 4: non certum traditur, with interrog.-clause, Liv. 2, 8, 8:nec quicquam certi respondes mihi?
Ter. Hec. 4, 4, 84:neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat,
Caes. B. G. 7, 45:certum inveniri non potest ne... an,
id. B. C. 1, 25:si quicquam humanorum certi est,
Liv. 5, 33, 1: Ph. Civemne? Th. Arbitror:Certum non scimus,
Ter. Eun. 1, 2, 31; cf. id. Phorm. 1, 2, 98; Cic. Att. 12, 23, 2.—So, certum scire, to know for a certainty, Ter. Eun. 5, 3, 12; id. Hec. 3, 1, 44; Cic. Fam. 9, 23 init.:certum habere,
to reckon certain, id. Att. 1, 13, 1; Liv. 36, 28, 4; 5, 3, 2; Quint. 2, 3, 9; Col. 2, 22, 5 al.:certum respondeo,
Cic. Ac. 2, 29, 92:cognoscere, Auct. B. Alex. 53: comperire, Auct. B. Hisp. 22.—So also pro certo habere,
Cic. Att. 10, 6, 3; Matius ap. Cic. Att. 9, 15, A med.; Sall. C. 52, 17; Suet. Dom. 23:negare,
Cic. Att. 5, 21, 5:polliceri,
id. Agr. 2, 37, 102:dicere aliquid,
id. Brut. 3, 10:ponere,
Liv. 23, 6, 8:scire,
id. 25, 10, 1:affirmare,
id. 27, 1, 13; 3, 23, 7; cf. id. 1, 3, 2 Drak.:creditur,
Sall. C. 15, 2:coeperit esse,
Quint. 5, 12, 2:certius cognoscere ex aliquo de aliquā re,
Caes. B. G. 5, 52, 5.—Strengthened by comp.:quin nihil invenies magis hoc certo certius,
Plaut. Capt. 3, 4, 111; cf.:et hoc certo certius est et saepissime constitutum,
Dig. 42, 8, 10, § 14:certo certius,
Ambros. in Ephes. 5; Paul. Vit. St. Ambros. 25; App. M. 9, p. 237, 27.—In Plaut. certum or certius facere alicui, to give certainty to one concerning any thing, make him certain, Plaut. Men. 2, 1, 17; 5, 2, 12; id. Ps. 2, 2, 4.—Transf. to the person who is made certain in reference to a thing, certain, sure:A.certi sumus periisse omnia,
Cic. Att. 2, 19, 5:num quid nunc es certior?
Plaut. Am. 1, 1, 191:posteritatis,
i. e. of posthumous fame, Plin. Ep. 9, 3, 1:sententiae,
Quint. 4, 3, 8:judicii,
Sen. Ep. 45, 9:certus de suā geniturā,
Suet. Vesp. 25:damnationis,
id. Tib. 61:exitii,
Tac. A. 1, 27:spei,
id. H. 4, 3:matrimonii,
id. A. 12, 3:certi sumus, etc.,
Gell. 18, 10, 5.—In class. prose mostly in the phrase certiorem facere aliquem (de aliquā re, alicujus rei, with a foll, acc. and inf., with a rel.-clause or absol.), to inform, apprise one of a thing:me certiorem face,
Ter. Phorm. 4, 3, 69:ut nos facias certiores,
Plaut. Curc. 5, 2, 32:uti se (sc. Caesarem) de his rebus certiorem faciant,
Caes. B. G. 2, 2:qui certiorem me sui consilii fecit,
Cic. Att. 9, 2, a, 2:Caesarem certiorem faciunt, sese non facile ab oppidis vim hostium prohibere,
Caes. B. G. 1, 11:faciam te certiorem quid egerim,
Cic. Att. 3, 11, 1.— With subj. only:milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium,
Caes. B. G. 3, 5 fin. — Pass.:quod crebro certior per me fias de omnibus rebus,
Cic. Fam. 1, 7, 1; so Caes. B. G. 1, 7; Sall. J. 104, 1:Caesar certior factus est, tres jam copiarum partes Helvetios id flumen transduxisse,
Caes. B. G. 1, 12; so id. ib. 1, 21; 1, 41; 2, 1; Sall. J. 82, 2; Nep. Att. 12, 3:factus certior, quae res gererentur,
Caes. B. C. 1, 15:non consulibus certioribus factis,
Liv. 45, 21, 4.—Also in posit., though rarely:fac me certum quid tibi est,
Plaut. Ps. 1, 1, 16; 4, 6, 35; Verg. A. 3, 179:lacrimae suorum Tam subitae matrem certam fecere ruinae,
Ov. M. 6, 268.— Hence, adv. in two forms.certō, with certainty, certainly, surely, of a truth, in fact, really, object. and subject. (cf. supra, II. A. and B.); only in the comic poets, and sometimes (most. freq. in his epistt.) in Cic., while the adverbial form certe belongs to all periods and all species of composition. The difference between them is, perhaps, merely historical; but v. infra, certe, B. I. 2. init.1.Object.:b.perii certo, haud arbitrario,
Plaut. Poen. 3, 5, 42; cf. id. Merc. 2, 3, 106:mihi certo nomen Sosia'st,
id. Am. 1, 1, 176; id. Men. 2, 2, 39; Ter. Phorm. 1, 3, 12:nihil ita exspectare quasi certo futurum,
Cic. Tusc. 5, 28, 81 (cf. the passage cited under certo, I. 1., from id. Div. 2, 7, 18).—In affirm. answers: Me. Liberum ego te jussi abire? Mes. Certo, yes, certainly, Plaut. Men. 5, 8, 9; so id. ib. 5, 9, 50; 2, 3, 38; id. Poen. 5, 5, 21; Ter. Eun. 5, 1, 9.—2.Subject.a.In gen. (very rare):b.certo enim ego vocem hic loquentis modo mi audire visus sum,
Plaut. Aul. 4, 5, 4:ego rus abituram me esse certo decrevi,
Ter. Hec. 4, 4, 10: Th. Quid aīs? Py. Atqui certo comperi, id. Eun. 5, 1, 9.—Esp. in the formula of asseveration, certo scio, I certainly know, I am fully persuaded, beyond all doubt (class.):B.certo edepol scio, me vidisse, etc.,
Plaut. Mil. 2, 3, 2; id. Truc. 1, 1, 49; Ter. And. 5, 4, 26; id. Ad. 4, 5, 14; id. Eun. 1, 2, 119; id. Heaut. 1, 1, 19:quod te moleste ferre certo scio,
Cic. Att. 1, 12, 3; 2, 23, 2; id. Fam. 4, 13, 6; id. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6; id. Rosc. Am. 8, 21; id. Phil. 3, 6, 17; id. Sen. 1, 1; 1, 2; Sall. J. 9, 2; id. C. 51, 16:veniunt in mentem mihi permulta: vobis plura, certo scio,
Cic. Caecin. 19, 55 (cf. under certe, I. 2.).—certē (class.; cf. supra, certo init.).I. 1.Object.:b.certe edepol, tu me alienabis,
Plaut. Am. 1, 1, 243:ego quidem ab hoc certe exorabo,
id. Bacch. 5, 2, 58:certe hercle,
id. As. 2, 1, 15; cf. Ter. Phorm. 5, 1, 8; Plaut. Truc. 1, 2, 71; Ter. And. 2, 2, 10:quom is certe Renuntiarit,
id. Heaut. 4, 4, 4:certe captus est!
id. And. 1, 1, 55:certe ut videamur cernere eum,
Lucr. 4, 760:si enim scit, certe illud eveniet: sin certe eveniet, nulla fortuna est,
Cic. Div. 2, 7, 18; cf. id. N. D. 1, 2, 5:fuit certe id aequum et certe exspectatum est, etc.,
id. Planc. 16, 38:ea certe vera sunt,
id. Mil. 35, 96:M. Catoni certe licuit, etc.,
id. Rep. 1, 1, 1:jam illa perfugia certe minime sunt audienda,
id. ib. 1, 5, 9:cum se certe decessurum videret,
id. Verr. 2, 3, 44, § 104; Cat. 62, 8:certe hinc Romanos olim fore ductores pollicitus,
Verg. A. 1, 234:o dea certe,
a goddess surely, id. ib. 1, 328:postremo expellet certe vivacior heres,
Hor. S. 2, 2, 132:placuit tibi, Delphice, certe, Dum, etc.,
Ov. M. 2, 543 al. — Comp.:speculatores mittere, qui certius explorata referant,
Liv. 3, 40, 13; 35, 48, 3:si reperire vocas amittere certius,
Ov. M. 5, 519; App. M. 2, p. 118, 1.— Sup., Tert. Pall. 4.—In an answer of affirmation:2.estne ipsus an non est! Is est, Certe is est, is est profecto,
Plaut. Trin. 4, 3, 65; so Ter. Ad. 1, 1, 53; Cic. Tusc. 1, 5, 9; id. Clu. 54, 149; id. Phil. 1, 15, 37; id. Ac. 2, 35, 113; and in confirmation of a preceding fact: venerat, ut opinor, haec res in judicium. Certe, certainly, surely, Cic. Rosc. Com. 14, 42; id. Fam. 4, 2, 5; id. Or. 42, 144; cf. id. Off. 3, 29, 105; id. Fin. 2, 27, 91.—Subject., mostly in the phrase certe scio, I know to a certainty, I am sure (acc. to Klotz ad Cic. Sen. 1, 2, certe scio = certum est me scire, I am fully convinced: certo scio = certum est quod scio, my knowledge is accurate, etc.):b.certe edepol scio, si aliud quicquam est quod credam aut certo sciam, etc.,
Plaut. Am. 1, 1, 115:edepol certo scio,
id. Bacch. 2, 3, 20:scelestiorem me hac anu certe scio Vidisse numquam,
id. Aul. 1, 1, 21; cf. Cic. Arch. 12, 32:ex litteris certe scire potuistis,
id. Font. 4, 8; id. Phil. 12, 12, 29:quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse,
id. Verr. 2, 1, 1, § 1.—In affirm. answers: Ar. Ain' vero? Le. Certe, inquam, Plaut. As. 3, 3, 132: Ch. Ain'tu? So. Certe, sic erit, Ter. Heaut. 5, 3, 12.—c.In a subjective supposition or presumption that a thing is so, certainly, surely, assuredly, doubtless, of course; Gr. isôs:(β).ah nugas agis, Certe habes,
Plaut. Aul. 4, 4, 25; id. Bacch. 5, 2, 58:si me tanti facis, quanti certe facis,
Cic. Fam. 11, 16, 3; 7, 8, 1; cf. Verg. A. 1, 234; Ov. M. 2, 423; Prop. 2, 7, 1. —In interrog., Cic. Leg. 1, 1, 3; Suet. Aug. 33.—II.Affirming with restriction, yet surely, yet indeed, at least, notwithstanding (very freq. in prose and poetry, esp. after the class. per.).A.Alone:B.si non ipsā re tibi istuc dolet, Simulare certe est hominis,
Ter. Ad. 4, 7, 16:cingitur, certe expedit se,
Plaut. Am. 1, 1, 152:ut homines mortem vel optare incipiant, vel certe timere desistant,
Cic. Tusc. 1, 49, 117:haec... sint falsa sane, invidiosa certe non sunt,
id. Ac. 2, 32, 105:qui... ut non referat pedem, sistet certe,
id. Phil. 12, 4, 8:res fortasse verae, certe graves,
id. Fin. 4, 3, 7; cf. Liv. 9, 11, 13:consulatum unum certe plebis Romanae esse,
id. 22, 34, 11:quos quoniam caeli nondum dignamur honore, Quas dedimus certe terras habitare sinamus,
Ov. M. 1, 195 et saep.:quo quid sit beatius, mihi certe in mentem venire non potest,
Cic. Tusc. 5, 28, 81; so,ego certe,
Quint. 8, 3, 65; 9, 4, 57:certe ego,
Sall. J. 31, 5; Ov. H. 19, 81; id. M. 13, 840; id. Tr. 4, 5, 13:mihi certe,
Quint. 10, 3, 23:ipse certe,
id. 8, 6, 30; Curt. 7, 4, 19; 7, 6, 22.—With other particles.1.With tamen:2.illud certe tamen, quod jam amplexi sumus,
Cic. de Or. 3, 6, 22; id. Sen. 23, 84.—With at: quod (consilium) si non fuerit prudens, at certe ab optima fide proficiscetur, Balb. et opp. ap. Cic. Att. 9, 7, A, 1; Ov. F. 3, 351; cf. at II. 3.—3.With sed: non integrā re, sed certe minus infractā, quam, etc., Att. ap. Cic. Att. 9, 10, 8; cf. Cic. Leg. 1, 21, 56 dub. B. and K. —4.With quidem:ubi sit animus, certe quidem in te est,
Cic. Tusc. 1, 29, 70:quoniam volumus quidem certe senes fieri,
id. Sen. 2, 6; id. Quint. 15, 50:certe quidem vos estis Romani, etc.,
Liv. 45, 22, 5. (But quidem does not belong with certe in such passages as the foll.:hic quidem certe memorat, etc.,
Plaut. Am. 1, 1, 261 al.; v. quidem; cf. also aut and vel.) -
43 clades
clādes, is ( gen. plur. usu. cladium, Liv. 2, 63, 7; 5, 22, 8 et saep.:I. A.cladum,
Sil. 1, 41; 7, 505; 9, 353; 16, 672; Amm. 29, 1, 14; 32, 2, 1), f. [kindr. with Sanscr. klath, laedere; Gr. klaô, to break, break in pieces; cf.: per - cello, clava, gladius].In gen., destruction, devastation, injury, mischief, harm, misfortune, disaster, loss, detriment, calamity (cf.: calamitas, pernicies;B.class. and freq.): clades calamitasque, intemperies modo in nostram advenit domum,
Plaut. Capt. 4, 4, 3:haec igitur subito clades nova pestilitasque Aut in aquas cadit aut fruges persidit in ipsas,
Lucr. 6, 1125:dare late cladem magnasque ruinas,
id. 5, 347:etsi cursum ingeni tui, Bruti, premit haec inportuna clades civitatis,
Cic. Brut. 97, 332:atque haec vetusta... Luctifica clades nostro infixa est corpori,
id. Tusc. 2, 10, 25:et illam meam cladem... maximum esse rei publicae volnus judicastis,
id. Sest. 13, 31:cum tibi ad pristinas cladis accessio fuisset Aetoliae repentinus interitus,
id. Pis. 37, 91:quod si primo proelio Catilina superior discessisset, profecto magna clades atque calamitas rem publicam oppressisset,
Sall. C. 39, 4:captae urbis Romanae clades,
Liv. 5, 21, 16:publica,
Tac. A. 14, 64:tum urbs tota eorum conruit et Taygeti montis magna pars... abrupta cladem eam insuper ruinā pressit,
Plin. 2, 79, 81, § 191:plus populationibus quam proeliis cladium fecit (cf. B. 1. infra),
Liv. 8, 2, 8:quidve superbia spurcitia ac petulantia? Quantas Efficiunt clades!
Lucr. 5, 48:aliam quamvis cladem inportare pericli,
id. 5, 369:agrum omni belli clade pervastat,
Liv. 22, 4, 1:colonias belli clade premi,
Curt. 9, 7, 22:colonias omni clade vastare,
id. 4, 1, 10:majestas populi Romani... vastata cladibus fuerat,
Plin. 16, 32, 57, § 132:per sex dies septemque noctes eā clade saevitum est,
of the burning of Rome, Suet. Ner. 38:quo tantae cladis pretio,
i. e. the burning of the Capitol, Tac. H. 3, 72; id. A. 13, 57:recens,
the destruction of the amphitheatre, id. A. 4, 63 sq.:Lugdunensis,
the burning of Lyons, id. ib. 16, 13 Nipp. ad loc.—With gen. obj.:si denique Italia a dilectu, urbs ab armis, sine Milonis clade numquam esset conquietura,
without ruining Milo, Cic. Mil. 25, 68: tum privatae per domos clades vulgatae sunt, the losses of particular families at Cannae, Liv. 22, 56, 4.— Poet.:cladibus, exclamat, Saturnia, pascere nostris,
Ov. M. 9, 176:Trojae renascens alite lugubri Fortuna tristi clade iterabitur,
Hor. C. 3, 3, 62.—Esp.1.In war or battle, a disaster, defeat, overthrow, discomfiture, massacre:2.ni pedites cum equitibus permixti magnam cladem in congressu facerent,
Sall. J. 59, 3:exercitatior hostis magnā clade eos castigavit,
Liv. 39, 1, 4:iret ut... subitā turbaret clade Latinos,
Verg. A. 12, 556:quodsi... supervenisset, ingens clades accipi potuit,
Curt. 4, 12, 15;so freq.: accipere cladem,
to be defeated, beaten, Liv. 3, 26, 3; 5, 11, 5; 8, 12, 17;22, 51, 11: apud Chaeroneam accepta,
Quint. 9, 2, 62:classe devictā multas ipsi lacrimas, magnam populo Romano cladem attulit,
Cic. N.D. 2, 3, 7:postquam is... contractae cladi superesset... fusa est Romana acies,
Liv. 25, 19, 16:omnibus pacis modo incurrisse agentibus magna clades inlata,
id. 29, 3, 8:non vulnus super vulnus sed multiplex clades,
id. 22, 54, 9: paene exitiabilem omnibus cladem intulit, Vell. 2, 112, 4:tantā mole cladis obrui,
Liv. 22, 54, 10:terrestri simul navalique clade obruebantur,
Curt. 4, 3, 14; Sen. Med. 207: clades illa pugnae Cannensis vastissima, Claud. Quadrig. ap. Gell. 5, 17, 5:binaque castra clade unā deleta,
Liv. 30, 6, 6:exercituum,
Tac. A. 3, 6; 3, 73; Sall. H. 1, 41, 5 Dietsch:quis cladem illius noctis fando Explicet,
Verg. A. 2, 362:Germanica,
Tac. H. 4, 12:Variana,
id. A. 1, 57:Pharsaliam Philippos et Perusiam ac Mutinam, nota publicarum cladium nomina loquebantur,
id. H. 1, 50. — Poet.:ut barbarorum Claudius agmina... diruit... Primosque et extremos metendo Stravit humum, sine clade victor (i.e. of his own men),
Hor. C. 4, 14, 32.—Of the plague:3.inque ipsos saeva medentes Erumpit clades,
Ov. M. 7, 562; cf.:sue abstinent merito cladis, quā ipsos scabies quondam turpaverat, cui id animal obnoxium,
Tac. H. 5, 4 Heraeus ad loc.—Of the loss of a limb:II.Mucius, cui postea Scaevolae a clade dextrae manūs cognomen inditum,
Liv. 2, 13, 1.—Transf.A.Of persons who bring destruction, etc., a destroyer, scourge, pest:B.geminos, duo fulmina belli, Scipiadas, cladem Libyae,
Verg. A. 6, 843:haec clades,
of Heliogabalus, Lampr. Heliog. 34, 1: illa, of immodest women as a class, id. Alex. Sev. 34, 4.—Of dissolute morals, corruption:fecunda culpae saecula nuptias inquinavere... Hoc fonte derivata clades In patriam populumque fluxit,
Hor. C. 3, 6, 19. -
44 cruciatus
crŭcĭātus, ūs, m., torture, torment, a torturing, execution, etc. (often syn. with supplicium; freq. and class. in sing. and plur.).I.Lit., of the body:2.dedisti hodie in cruciatum Chrusalum,
Plaut. Bacch. 4, 4, 36; id. Ep. 5, 1, 5; id. Ps. 3, 1, 12; Ter. And. 4, 4, 47; id. Hec. 5, 2, 7; Caes. B. G. 1, 31, 12; Cic. Verr. 2, 1, 4, § 9; 2, 5, 63, § 163; id. Rosc. Am. 41, 119; Sall. C. 51, 15; id. J. 24, 10; Liv. 29, 18, 14 Drak. N. cr.; Quint. 5, 4, 2; Ov. M. 9, 179 et saep.:cruciatu malo dignus,
Plaut. Bacch. 4, 9, 132; id. Rud. 2, 6, 11.—Of the mind:B.animi,
Cic. Div. 2, 9, 23; cf.:omnes animi cruciatus et corporis,
id. Cat. 4, 5, 10:confectus jam cruciatu summorum dolorum,
id. Att. 11, 11, 1; Cic. Fil. ap. Cic. Fam. 16, 21, 2.—In gen., ruin, calamity, misfortune (esp. in curses, etc.):II.maximum in malum cruciatumque insiliamus,
into utter ruin, Plaut. Mil. 2, 3, 8:cum cruciatu tuo istaec hodie verba funditas,
i. e. to thy ruin, misfortune, id. Am. 4, 2, 13; 2, 2, 161; id. Capt. 3, 5, 23:abi in malum cruciatum,
go to the gallows, go hang, id. Aul. 3, 3, 11; id. Pers. 4, 4, 25; cf. crux, II.—Transf., instruments of torture:cum ignes ardentesque laminae ceterique cruciatus admovebantur,
Cic. Verr. 2, 5, 63, § 163. -
45 demum
dēmum (also demus, like prorsus, quorsus, rursus, deorsus, Liv. Andr. ap. Paul. ex Fest. p. 70, 8 Müll.; Plaut. Trin. 3, 3, 51 Ritschl and Brix), adv. [a sup. form from de, downmost; cf.: sub, summus], used to give prominence to an idea in opposition to or restriction of another, at length, at last, not till then; just, precisely; only, etc.I.In Latin of every period and description of writing (for syn. cf.: tandem, denique, postremum, primo).A.Enclitically with pronouns, like adeo (but less freq.), just, precisely, especially, exactly, indeed; also translated by an emphasis of the pronoun:(β).id demum lepidumst,
Plaut. Pers. 2, 3, 14; cf.:sic sentio, id demum aut potius id solum esse miserum, quod turpe sit,
Cic. Att. 8, 8 init.:idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est,
Sall. C. 20, 4; cf. id. ib. 12 fin.:relinquere aculeum in audientium animis is demum potest, qui, etc.,
Plin. Ep. 1, 20, 18:tamquam ad eam linguam demum natus esset,
Quint. 6 prooem. §11: me fortuna hac demum voluit consistere terra,
Verg. A. 1, 629; cf. id. ib. 2, 743 al.:ille demum antiquis est adulescens moribus,
Plaut. Capt. 1, 2, 20:per quaedam parva sane, si ipsa demum aestimes, ducunt,
Quint. 1, 10, 5:vos demum, ut video, legem antiquastis sine tabella. Sed ego, etc.,
Cic. Leg. 3, 17, 38 (but Bait. vos quidem):quae demum causae secundam valetudinem praestent, Cels. praef.: jam vero exsilium, si rerum naturam, non ignominiam nominis quaerimus, quantum demum a perpetua peregrinatione differt?
Cic. Tusc. 5, 37, 107:sciscitando eo demum pervenit, ut haud procul esset, quin Remum agnosceret,
Liv. 1, 5 fin. —Strengthened by a preceding verum enim vero, or a following profecto:(γ).verum enim vero id demum juvat, si quem, etc.,
Ter. Ad. 2, 3, 2; Sall. C. 2, 9; cf. Liv. 4, 4:is demum profecto vitam aequa lance pensitabit, etc.,
Plin. 7, 7, 5.—Separated from the pronoun:B.hoc est demum quod percrucior,
Plaut. Bac. 5, 1, 13:illa seges demum,
Verg. G. 1, 47.—Enclitically with the adverbs nunc, tum, or tunc, post, modo, jam, ibi, sic, etc.; just, precisely, not till; also freq. expressed by more strongly accenting those particles.—a.Nunc demum, Gr. nun dê, now, now at length, at last (cf.: nunc adeo, under 2. adeo, no. B. 2. c.):(β).nunc demum ego cum illa fabulabor libere,
Plaut. Poen. 5, 3, 40;so with scio,
id. Epid. 3, 4, 22; id. Mil. 2, 6, 62;with intellego,
Ter. Heaut. 2, 3, 12; cf.:nunc demum rescribo iis litteris, quas, etc.,
Cic. Att. 16, 3; and:undevicesimo aetatis anno dicere in foro coepi et nunc demum, quid praestare debeat orator, adhuc tamen per caliginem video,
yet it is only now that I am at length beginning to see, Plin. Ep. 5, 8, 8 et saep.—In Plautus with following conjunctions, cum, quoniam, etc.:(γ).nunc demum a me insipienter factum esse arbitror, Cum rem cognosco,
Plaut. Mil. 2, 6, 80; cf. id. Rud. 4, 4, 78.—Separated by pol, edepol, or other words:b.nunc pol demum ego sum liber,
Plaut. Cas. 4, 4, 14:nunc edepol demum in memoriam regredior, cum cogito, etc.,
id. Capt. 5, 4; 25; id. Cas. 4, 4, 14; id. Aul. 1, 2, 1:heu, nunc misero mihi demum Exsilium infelix!
Verg. A. 10, 849.—Tum demum, then at length, then indeed (so most freq., esp. in the historians;(β).in Caes. only in this connection): tum demum Liscus oratione Caesaris adductus, etc.,
Caes. B. G. 1, 17; 1, 50, 2; 1, 51, 2; Liv. 2, 20; 3, 12; Plin. Ep. 6, 20, 6; Verg. A. 6, 330; 573; id. G. 3, 205; Ov. F. 4, 615 et saep.:utraque re satis experta tum demum consules,
Liv. 2, 29.—With foll. conjunct. ubi, si, cum, etc. (and in Plautus also separate; cf. above, no. 1. b. and c.):c.ubi expolivero, Magis hoc tum demum dices,
Plaut. Poen. 1, 1, 61; Sall. J. 46; Cels. 7, 27 fin.:si id facies, tum demum scibis, etc.,
Plaut. Mil. 4, 8, 56; id. Men. 2, 2, 71; Cic. Rep. 1, 24; cf. with quodsi, Att. ap. Cic. Att. 9, 10, 4:ac tum demum, cum medium tenuere, etc.,
Plin. Ep. 8, 20, 7:tum tu igitur demum id adulescenti aurum dabis, Ubi, etc.,
Plaut. Trin. 3, 3, 52.—Once in this connection demum alone:servata res est demum, si illam videro,
Plaut. Merc. 5, 2, 68.—Tunc demum (cf. Drak. Liv. 41, 3, 5):d.tunc demum intelleges, etc.,
Sen. Ep. 121; Suet. Calig. 9; Vulg. Gen. 41, 9; and with cum, Col. praef. fin.;with ubi,
Cels. 3, 6, and 10.—Post demum, afterwards, not till after:e.post eum demum huc cras adducam,
Plaut. As. 5, 2, 65:post igitur demum, etc.,
id. Amph. 3, 1, 16.—With post as praep.: unas enim post idus Martias, Asin. Pollio ap. Cic. Fam. 10, 31, 4:post biduum demum,
Suet. Aug. 10 fin. —Modo demum, only now, now for the first time:f.modone id demum sensti,
Ter. And. 5, 3, 11.—Jam demum, now at last, now (cf. dê... êdê, Eurip. Suppl. 980;g.Troad. 235),
Ov. Tr. 2, 8.—Ibi demum, just there:h.illic ibi demum'st locus, ubi, etc.,
Plaut. Capt. 5, 4, 3; Quint. 10, 3, 13:ibi demum morte quievit,
Verg. A. 9, 445; cf. id. ib. 1, 629; Stat. Th. 2, 474; id. Silv. 2, 3, 14; cf.also ibi demum, of time,
Ter. Hec. 1, 2, 53.—Sic demum:k.sic demum socios consumpta nocte reviso,
Verg. A. 2, 795; 6, 154.—Ita demum, Vulg. 2 Mac. 6, 15.—2.With the abl. temp. or absol.:C.ego novus maritus anno demum quinto et sexagesimo fiam?
Ter. Ad. 5, 8, 15:decimo demum pugnavimus anno,
Ov. M. 13, 209:quarta vix demum exponimur hora,
Hor. S. 1, 5, 23:hieme demum,
Plin. Ep. 7, 2, 2:pontificatum maximum, quem numquam vivo Lepido auferre sustinuerat, mortuo demum suscepit,
Suet. Aug. 31; cf.:appellato demum collegio obtinuit,
id. Caes. 23:his demum exactis,
Verg. A. 6, 637:noctu demum rex recessit,
Curt. 7, 11, 20.—And once with the nominative of the part. perf.:damnatus demum, vi coactus reddidit Mille et ducentos Philippos,
i. e. not until condemned, Plaut. Bac. 2, 4, 38.—To add emphasis to the idea contained in a proposition, in fact, in very truth, certainly, indeed (rare):II.ea sunt enim demum non ferenda in mendacio, quae, etc.,
Cic. Rep. 2, 15:immemor est demum, nec frugum munere dignus, qui, etc.,
Ov. M. 15, 122; Quint. 10, 6, 5;so to strengthen a comparative (cf.: adeo, etiam): latius demum ire,
further yet, Plaut. Most. 3, 2, 156:num expositio haec longior demum esse debeat,
Quint. 4, 2, 79.—In postAug. Latin.A.Only, solely, exclusively ( = duntaxat, tantum, solum, tantummodo, modo): ne vulgarem viam ingressus, alienis demum vestigiis insisterem, Quint. prooem. § 3; id. 2, 15, 1:b.adeo suis demum oculis credidit,
id. 11, 3, 68: quaedam (verba) tertiae demum personae figura dicuntur, ut licet, piget, id. 1, 4, 29: [p. 545] qui (Cicero) non assecutus esset docendo judicem tantum et utiliter demum ac Latine perspicueque dicendo, ut, etc., id. 8, 3, 3 et saep.:nihil magis pro contione testatus est, quam id demum se habiturum, quod, etc.,
but just that, Suet. Oth. 6 et saep.:ut non is demum sit veneficus, qui vitam abstulit data potione, sed etiam qui mentem,
Quint. 9, 2, 105; cf.with the following verum etiam,
id. 7 prooem. § 1.—Ita demum, only so; then or in that case only; not till then ( = tum demum);B.esp. freq. in conditional propositions: si plus humoris excernitur quam assumitur, ita demum secundae valetudinis spes est,
Cels. 3, 21; Plin. Ep. 3, 3, 2; Suet. Claud. 25 al.—To point out something as taking place only after previous delay, at length, at last = tandem:* 2.quod oppidum Hispaniae frustra diu oppugnatum illitis demum galbano facibus succenderit,
Suet. Galb. 3; cf. corresp. with tandem, id. Calig. 6.—For denique no. II. 2, finally, in fine:ex quibus alium Ciceroni, alium Caesari, singulis demum singulos opponeremus,
Tac. Or. 26 fin. Cf. Hand Turs. II. p. 250-260; Zumpt ad Curt. 6, 39, 25; Mützell ad Curt. 3, 7, 8; 3, 22, 26. -
46 deverto
I.Act.A.To turn away, turn aside any thing:B.comites suo hortatu,
Luc. 6, 317:acies,
id. 2, 470:ventura fata suo cursu,
id. 6, 591; cf. Aur. Vict. Caes. 38.— Far more freq.,Pass. with mid. force, to turn one's self aside; and with esp. reference to the term. ad quem, to turn or betake one's self to any place; to turn in, put up at (in the latter sense esp. freq. in Plaut., whereas Cicero commonly uses the act. form; v. under no. II.).1.Prop.:2.si qui Cobiamacho (vico) deverterentur,
Cic. Font. 5, 9:juvat ire jugis, qua nulla priorum Castaliam molli devertitur orbita clivo,
Verg. G. 3, 293: deverti ad amicos suos, Cato ap. Fest. p. 234, 26 Müll.:devortitur apud suum paternum hospitem,
Plaut. Mil. 2, 1, 56:apud aliquem,
id. ib. 2, 2, 85; so Liv. 42, 1, 10; cf.ib. § 7: ad me in hospitium maximum,
id. Poen. 3, 3, 60; cf.in amici hospitium,
id. Mil. 3, 1, 146; id. Ps. 4, 2, 6:huc in tabernam,
id. ib. 2, 2, 63:intro domum,
id. Stich. 4, 1, 29; cf. Ter. Phorm. 2, 1, 82:in hortos in quibus devertebatur, pergunt,
Tac. H. 3, 11.—Trop., to resort to, have recourse to (very rare):II.ad magicas artes,
Ov. A. A. 2, 425:meas ad artes,
id. M. 9, 62.—Neutr. (i. q. no. I. B.), to turn or go aside from any place or any direction; to turn or go towards; to turn in, put up, lodge anywhere.1.Prop.:2.viā devertit,
Liv. 44, 43: viā, Plin. [p. 566] Pan. 52 fin.:devertere ad cauponem, ad hospitem,
Varr. R. R. 3, 4, 9; Cic. Div. 1, 27, 57:ad aliquem,
id. Fin. 5, 2; id. Att. 10, 16 fin.:ad villam Philemonis,
id. Fam. 7, 18, 3; cf.:ad se in Albanum,
id. Mil. 19, 51:ad villam suam,
id. ib.:in villam suam,
id. Off. 2, 18 fin.:domum regis hospitis,
id. Deiot. 6, 17:Massiliam,
id. Phil. 13, 6; cf.Interamnam,
Tac. H. 2, 64:Rhodum,
Suet. Tib. 12 et saep.—With apud (late Lat.; cf. deversor): in pago apud familiares devertimus, Ap. M. 4 init.; cf. id. ib. 10, p. 238, 14.— Absol.:itineris causa ut deverterem,
Cic. Att. 3, 7.—Trop. (very rare):sed redeamus illuc, unde devertimus,
have digressed, Cic. Fam. 12, 25, 4; so Liv. 35, 40:in haec devertisse non fuerit alienum,
Plin. 2, 7, 5 fin. (Sillig, divertisse). -
47 devorto
I.Act.A.To turn away, turn aside any thing:B.comites suo hortatu,
Luc. 6, 317:acies,
id. 2, 470:ventura fata suo cursu,
id. 6, 591; cf. Aur. Vict. Caes. 38.— Far more freq.,Pass. with mid. force, to turn one's self aside; and with esp. reference to the term. ad quem, to turn or betake one's self to any place; to turn in, put up at (in the latter sense esp. freq. in Plaut., whereas Cicero commonly uses the act. form; v. under no. II.).1.Prop.:2.si qui Cobiamacho (vico) deverterentur,
Cic. Font. 5, 9:juvat ire jugis, qua nulla priorum Castaliam molli devertitur orbita clivo,
Verg. G. 3, 293: deverti ad amicos suos, Cato ap. Fest. p. 234, 26 Müll.:devortitur apud suum paternum hospitem,
Plaut. Mil. 2, 1, 56:apud aliquem,
id. ib. 2, 2, 85; so Liv. 42, 1, 10; cf.ib. § 7: ad me in hospitium maximum,
id. Poen. 3, 3, 60; cf.in amici hospitium,
id. Mil. 3, 1, 146; id. Ps. 4, 2, 6:huc in tabernam,
id. ib. 2, 2, 63:intro domum,
id. Stich. 4, 1, 29; cf. Ter. Phorm. 2, 1, 82:in hortos in quibus devertebatur, pergunt,
Tac. H. 3, 11.—Trop., to resort to, have recourse to (very rare):II.ad magicas artes,
Ov. A. A. 2, 425:meas ad artes,
id. M. 9, 62.—Neutr. (i. q. no. I. B.), to turn or go aside from any place or any direction; to turn or go towards; to turn in, put up, lodge anywhere.1.Prop.:2.viā devertit,
Liv. 44, 43: viā, Plin. [p. 566] Pan. 52 fin.:devertere ad cauponem, ad hospitem,
Varr. R. R. 3, 4, 9; Cic. Div. 1, 27, 57:ad aliquem,
id. Fin. 5, 2; id. Att. 10, 16 fin.:ad villam Philemonis,
id. Fam. 7, 18, 3; cf.:ad se in Albanum,
id. Mil. 19, 51:ad villam suam,
id. ib.:in villam suam,
id. Off. 2, 18 fin.:domum regis hospitis,
id. Deiot. 6, 17:Massiliam,
id. Phil. 13, 6; cf.Interamnam,
Tac. H. 2, 64:Rhodum,
Suet. Tib. 12 et saep.—With apud (late Lat.; cf. deversor): in pago apud familiares devertimus, Ap. M. 4 init.; cf. id. ib. 10, p. 238, 14.— Absol.:itineris causa ut deverterem,
Cic. Att. 3, 7.—Trop. (very rare):sed redeamus illuc, unde devertimus,
have digressed, Cic. Fam. 12, 25, 4; so Liv. 35, 40:in haec devertisse non fuerit alienum,
Plin. 2, 7, 5 fin. (Sillig, divertisse). -
48 discrimen
discrīmen, ĭnis, n. [contr. from discerimen à discerno; cf. crimen from cerno], lit., that which separates or divides two things from each other (for syn. cf.: differentia, discrepantia, diversitas, distantia); hence,I.Lit., an intervening space, interval, distance, division, separation:II.cum (duo maria) pertenui discrimine separarentur,
Cic. Agr. 2, 32, 87:minimum quos inter et hostem Discrimen murus clausaque porta facit,
Ov. Pont. 1, 8, 62:aequo discrimine,
Lucr. 5, 690; Verg. A. 5, 154:parvum leti,
Ov. M. 7, 426; Verg. A. 9, 143:dare discrimina costis,
i. e. to separate them, id. ib. 10, 382:quae (sc. littera F) inter discrimina dentium efflanda est,
Quint. 12, 10, 29:agminum,
Curt. 4, 12 fin.:ungulae,
Col. 6, 15 fin.:comae,
Ov. A. A. 2, 302; and in like manner poet.: telluris pectitae, i. e. furrow, Col. Poët. 10, 94; Claud. Nupt. Honor. 103:medium luci,
Grat. Cyneg. 486.—Hence, med. t. t., the dividing membrane, the midriff, diaphragm, Cael. Aur. Tard. 2, 11, 127; 5, 10, 124 al.—Trop. (so most frequent).A.In gen., a distinction, difference: amabat omnes, nam discrimen non facit, Lucil. ap. Non. 282, 27:B.iste, qui omnia jura pretio exaequasset omniumque rerum delectum atque discrimen pecunia sustulisset,
Cic. Verr. 2, 2, 50; cf.:officia tollebantur delectu omni et discrimine remoto,
id. Fin. 4, 25, 69:sit hoc discrimen inter gratiosos cives atque fortes, ut illi, etc.,
id. Balb. 21 fin.:sine ullo sexus discrimine,
Suet. Calig. 8; cf.:rapti per agros viatores sine discrimine liberi servique,
id. Aug. 32:omisso sui alicuique discrimine,
Liv. 5, 55:divinarum humanarumque rerum,
id. 5, 40:recti pravique,
Quint. 12, 3, 7:vocum,
id. 1, 5, 25; cf.so of the different tones of the strings: septem discrimina vocum,
Verg. A. 6, 646 et saep.— Poet.:tenues parvi discriminis umbrae,
i. e. of easy gradation, Ov. M. 6, 62. —In partic.1.With respect to disputed matters, which are to be distinguished between, and thus decided upon, the decisive point, turning-point, critical moment, determination, decision:2.quoniam res in id discrimen adducta est, utrum ille poenas rei publicae luat, an nos serviamus,
to this point, Cic. Phil. 3, 11, 29; cf.:ea res nunc in discrimine versatur, utrum... an, etc.,
id. Quint. 30, 92; Liv. 29, 17:vicit disciplina militaris, vicit imperii majestas, quae in discrimine fuerunt, an ulla post hanc diem essent,
id. 8, 35, 4: haec et his similia haud in magno equidem ponam discrimine, shall not regard as of great moment, id. praef. §8: postquam adesse discrimen ultimum belli animadvertit,
id. 44, 23:instant enim (adversarii) et saepe discrimen omne committunt,
abandon the most decisive points, Quint. 6, 4, 17 et saep.— Poet.:experiar, deus hic, discrimine aperto, An sit mortalis,
the test, Ov. M. 1, 222.—Transf., a dangerous, decisive moment, crisis, dangerous condition; risk, danger, hazard:in ipso discrimine periculi aliquem destituere,
Liv. 6, 17; so,periculi,
id. 8, 24: in summo rem esse discrimine, * Caes. B. G. 6, 38, 2; cf.:adducta est res in maximum periculum et extremum pene discrimen,
Cic. Phil. 7, 1:salus sociorum summum in periculum ac discrimen vocatur,
id. de Imp. Pomp. 5, 12:in extremo discrimine ac dimicatione fortunae,
id. Sull. 28:in veteris fortunae discrimen adducitur,
id. Mur. 27, 55; cf.:aliquem in discrimen capitis adducere,
id. Deiot. 1, 2; so,capitis,
Quint. 11, 1, 49:si ei subito sit allatum periculum discrimenque patriae,
Cic. Off. 1, 43, 154:rem publicam in discrimen committere,
Liv. 8, 32; 33, 7; cf.:fuitque dies illa tenebrarum et discriminis,
Vulg. Esth. 11, 8. -
49 distineo
dis-tĭnĕo, tĭnŭi, tentum, 2, v. a. [teneo].I. A.Lit.:B.tigna binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur,
Caes. B. G. 4, 17, 7; Vitr. 3, 3:mare, quod late terrarum distinet oras,
Lucr. 5, 203; 5, 690:duo freta Isthmos,
Ov. H. 8, 69 Heins.; cf. id. ib. 12, 104; Luc. 4, 675: quem Notus spatio longius annuo Dulci distinet a domo, [p. 598] Hor. C. 4, 5, 12.—Trop., to divide mentally; to distract, perplex:II.distineor et divellor dolore,
Cic. Planc. 33, 79:duae factiones senatum distinebant,
Liv. 9, 16, 6; cf. id. 5, 20, 4; Tac. H. 1, 32:unanimos,
Liv. 7, 21:ancipiti bello distinere regem,
id. 44, 20. —Esp. freq.,In gen., to hold off, keep back, keep asunder, hinder, detain, prevent; to occupy, engage, employ, divert:B.legiones a praesidio interclusas maximum flumen distinebat,
Caes. B. G. 7, 59, 5:manus hostium,
id. ib. 2, 5, 2:manum,
id. ib. 3, 11, 4; id. B. C. 3, 52, 1:copias Caesaris,
id. ib. 3, 44, 2:Volscos,
Liv. 4, 59:Parthos Hyrcano bello,
Tac. A. 14, 25:Britannicum militem hoste et mari,
id. H. 2, 32 et saep.:in multitudine judiciorum et novis legibus distineri,
Cic. Fam. 7, 2 fin.; cf. id. ib. 12, 30, 2; id. Att. 2, 23:distineri litibus,
Nep. Att. 9, 4:ad omnia tuenda multifariam distineri,
Liv. 21, 8:quominus strueret crimina distineri,
Tac. A. 11, 12.—Transf., of inanimate objects:pacem,
to hinder, prevent, Cic. Phil. 12, 12, 28; Liv. 2, 15 fin.:victoriam,
Caes. B. G. 7, 37, 3:rem,
Liv. 37, 12.—Hence, distentus, a, um, P. a., engaged, busied, occupied:tot tantisque negotiis,
Cic. Rosc. Am. 8, 22; id. Q. Fr. 3, 8, 3; Plin. Ep. 6, 18, 1 al.:te distentissimum esse qua de Buthrotiis, qua de Bruto,
Cic. Att. 15, 18:circa summa scelera,
Tac. A. 16, 8 fin. —Of abstract subjects:mens divina,
Cic. N. D. 3, 39 fin.:tempus distentum impeditumque maximis officiis,
Plin. Ep. 3, 5, 7.— Comp. and adv. seem not to occur. -
50 dumtaxat
dumtaxat (less correctly, duntax-at; in ante-Aug. monuments perh. always written separately; often in inscriptions separated by some words: dum... taxat; cf. also Lex ap. Fest. p. 246, 12 Müll.), adv. [dum-taxo; hence, lit., as far as it holds good, extends].I.To this extent, so far, in so far, as far as this matter is concerned:II.sin autem jejunitatem et siccitatem... dummodo sit polito... in Attico genere ponit, hoc recte dumtaxat,
Cic. Brut. 82, 285:nos animo dumtaxat vigemus,
id. Att. 4, 3 fin.:sint ista pulchriora dumtaxat adspectu,
id. N. D. 2, 18, 47; id. Div. 2, 43, 90; id. Deiot. 1, 1; Hirt. B. Afr. 90; Dig. 4, 3, 17, § 1: dumtaxat de peculio, as far as relates to the peculium, Edict. Praet. ap. Dig. 15, 2, 1; Dig. 14, 4, 7, § 5.—Hence, defining a limit, either as maximum or as minimum, exactly, of the proper measure, which may be not more, or not less.A. 1.Esp. in specifying numbers and amounts: MITTANTVR MVLIERES LIBERAE DVMTAXAT QVINQVE, Edict. Praet. ap. Dig. 25, 4, 1, § 10 med.: secum duxerit dum taxat homines IIL. (= duodequinquaginta), Lex. Acil. Repet. 32; Cato, R. R. 49 (quoted in Plin. 17, 22, 35, § 198):2.ut consules potestatem haberent tempore dumtaxat annuam, genere ipso ac jure regiam,
Cic. Rep. 2, 32; in tmesis: eum quis volet magistratus multare, dum minore parti familiae taxat, liceto, Lex Silia A. U. C. 510, Huschke, Jurisp. Antejust. p. 10.—In gen., in other restrictive applications:3.dumtaxat, ut hoc promittere possis, etc.,
Lucr. 3, 378: peditatu dumtaxat procul ad speciem utitur, equites in aciem mittit, * Caes. B. C. 2, 41, 2: Cato enim dumtaxat de magnitudine animi, etc., simply, Cic. Par. ad prooem. 3; id. N. D. 1, 38, 107; 1, 44, 123; id. Ep. ad Brut. 3; id. de Or. 2, 27, 119; Liv. 10, 25; Tac. G. 25; Suet. Caes. 55; 75; Hor. S. 2, 6, 42 et saep.; Curt. 4, 42; 9, 36 al.—So, non dumtaxat = non modo:B. 1.non rebus dumtaxat, sed etiam moribus, etc.,
Dig. 26, 7, 12, § 3:non eos dumtaxat, sed omnes, etc.,
ib. 50, 16, 235; cf.:nec dumtaxat animum vobis fidelem praestitit, sed omnibus interfuit bellis, etc.,
Liv. 37, 53, 9.—Like A. 1., esp. in numerical specifications: obsonari dumtaxat ad minam, * Plaut. Truc. 2, 4, 91: cum in testamento scriptum esset, [p. 619] ut heres in funere aut in monumento DVMTAXAT AVREOS CENTVM consumeret, non licet minus consumere, si amplius vellet, licet, Dig. 50, 16, 202:2.statim Arpinum irem, ni te in Formiano commodissime exspectari viderem, dumtaxat ad prid. Non. Mai.,
Cic. Att. 2, 14; cf.:IBI EPVLENTVR DVMTAXAT IN V. ID. IVL.,
Inscr. Orell. 707.—In gen., in other restrictive applications:3.valde me Athenae delectarunt: urbs dumtaxat et urbis ornamentum,
Cic. Att. 5, 10, 5; cf. id. ib. 2, 18, 2; id. Fam. 12, 1; id. Mil. 2, 5; id. de Or. 1, 58, 249; id. Lael. 15, 53 al.: Cels. 5, 26; Sen. Ben. 5, 2; id. Ep. 58; Quint. 1, 4, 20; 2, 10, 2; Hor. A. P. 23:non tantum virtutes cujusque digne prosecutus, sed vitia quoque et delicta, dumtaxat modica, perpessus,
at least, Suet. Aug. 66.—In a very few passages dumtaxat approaches so nearly in meaning to dummodo that it may be rendered by a conjunction in Eng., provided that:qui, cum luxuriose viverent, non reprehenderentur eo nomine dumtaxat cetera caverent,
Cic. Fin. 2, 7, 21; cf. Suet. Aug. 66 supra; v. Hand, Turs. II. pp. 330-339. -
51 emolumentum
ēmŏlŭmentum or ēmŏlĭmentum (cf. monumentum), i, n. [emolior; lit., a working out; hence],I.A striving for success, i. e. effort, exertion, labor (cf. elaboro;* B.rarely): neque enim magnum emolumentum esse potest,
can present no great difficulty, Varr. R. R. 3, 14, 1 (but in Caes. B. G. 1, 34, the true reading is molimento). —Concr., a work, a building, etc.: vetera, Cod. Th. 15, 1, 19.—Far more freq.,II.The attainment of success, i. e. gain, profit, advantage, benefit (syn.: lucrum, quaestus, compendium, commodum, fructus, reditus).(α).Absol.: et emolumenta et detrimenta (quae ôphelêmata et blammata appellant) communia esse voluerunt, Cic. Fin. 3, 21;(β).so opp. detrimentum,
id. 1, 16, 53; cf.opp. damnum,
Suet. Aug. 25:nullum emolumentum esse, nullum injustitia partum praemium tantum, ut, etc.,
Cic. Rep. 3, 16 fin.;so with praemium,
id. de Or. 2, 85, 346; cf.with utilitas,
id. ib. 1, 8 fin.:boni nullo emolumento impelluntur in fraudem,
id. Mil. 12, 32; cf. id. Font. 8, 17; id. Fin. 2, 18, 59; id. Fam. 7, 10 fin.; Liv. 5, 4; 6, 39; 21, 43; Quint. 3, 8, 7; * Lucr. 5, 166 et saep.; of persons:ut quam maximum emolumentum novis sociis esset,
Liv. 22, 22, 7.—With gen.:emolumenta rerum fallacibus judiciis vident... poenam non vident,
Cic. Off. 3, 8, 36:victoriae,
Vell. 2, 105 fin.:belli,
id. 2, 114, 4; Just. 9, 1, 2:pacis,
Tac. A. 11, 7:ergastulorum,
Plin. 18, 3, 4, § 21:laborum,
Juv. 3, 22:sacramentorum (with praemia),
id. 16, 35 et saep.:honoris,
Plaut. Trin. 3, 2, 68. -
52 exemplum
exemplum, i, n. [eximo], orig., what is taken out as a sample (cf. eximius, from eximo), a sample.I.Prop. (cf. exemplar, specimen):II.purpurae, tritici,
Auct. Her. 4, 6, 9.—Hence,Transf.A. 1.Hic quoque exemplum reliquit, Plaut. Ps. 2, 2, 56; cf.:2. B.o Apella, o Zeuxis pictor, Cur numero estis mortui? hinc exemplum ut pingeretis: Nam alios pictores nihil moror hujusmodi tractare exempla,
id. Poen. 5, 4, 102 sq.; and in a pun with the follg. signif. under B.: Th. Exempla edepol faciam ego in te. Tr. Quia placeo, exemplum expetis, id. Most. 5, 1, 67:aedes probant: sibi quisque Inde exemplum expetunt,
a sketch, draught, id. ib. 1, 2, 21; cf. id. ib. 3, 2, 75 sq.:Pompeii litterarum ad consulem exemplum attulit: Litterae mihi a L. Domitio allatae sunt: earum exemplum infra scripsi... Deinde supposuit exemplum epistolae Domitii, quod ego ad te pridie miseram,
a transcript, copy, Cic. Att. 8, 6, 1 sq.; 8, 11, 6; 7, 23, 3; id. Fam. 9, 26, 3; Ov. Tr. 1, 7, 23 al.—A sample for imitation, instruction, proof, a pattern, model, original, example, precedent, case (the predominant meaning of the word).1.In gen.:2.ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur,
from a living model, original, Cic. Inv. 2, 1, 2; cf.:feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis,
id. Off. 3, 17, 69:propones illi exempla ad imitandum,
id. Phil. 10, 2, 5; cf.:habere exemplum ad imitandum (corresp. to exemplar),
id. Mur. 31, 66; and:nostris exemplo fuit ad imitandum,
Suet. Gramm. 2:exposita ad exemplum nostra re publica,
Cic. Rep. 1, 46 fin.; cf. id. ib. 2, 31 fin.:loquimur de iis amicis, qui ante oculos sunt... Ex hoc numero nobis exempla sumenda sunt,
id. Lael. 11, 38:aliquem ex barbatis illis exemplum imperii veteris, imaginem antiquitatis,
id. Sest. 8, 19:a sapiente petitur exemplum,
id. Off. 3, 4, 16:exemplum a me petere,
Liv. 7, 32, 12:ab eodem Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur,
Cic. de Imp. Pomp. 15, 44:ab se ipso exemplum capi posse,
Liv. 1, 49, 2; cf.:cum et ipse sis quasi unicum exemplum antiquae probitatis et fidei,
Cic. Rep. 3, 5:quod in juventute habemus illustrius exemplum veteris sanctitatis?
id. Phil. 3, 6, 15:innocentiae,
id. de Or. 1, 53, 229:qua in muliere etiam nunc quasi exempli causa vestigia antiqui officii remanent,
as a pattern, example, id. Rosc. Am. 10, 27 (cf. infra, 2.):eum virum, unde pudoris pudicitiaeque exempla peterentur,
id. Deiot. 10, 28:firmare animum constantibus exemplis (for constantiae),
Tac. A. 16, 35; cf.:exemplum modestum,
id. H. 2, 64:vitiosi principes plus exemplo quam peccato nocent,
by their example, Cic. Leg. 3, 14, 32:(Tullus Hostilius) de imperio suo, exemplo Pompilii, populum consuluit curiatim,
id. Rep. 2, 17:quod autem exemplo nostrae civitatis usus sum, etc.,
id. ib. 2, 39: atrox videbatur Appi sententia;rursus Vergini Larciique exemplo haud salubres,
i. e. judged by the precedent, Liv. 2, 30 init.:divinare morientes etiam illo exemplo confirmat Posidonius, quo affert, etc.,
by that example, that case, Cic. Div. 1, 30, 64; id. Inv. 1, 30, 49; cf.:hinc illa et apud Graecos exempla... levitatis Atheniensium crudelitatisque in amplissimos cives exempla,
id. Rep. 1, 3:datum in omnes provincias exemplum,
Tac. A. 1, 78; so,dare exemplum,
to set the example, id. ib. 4, 50:tertia legio exemplum ceteris praebuit,
id. H. 2, 85; 4, 52; Val. Max. 3, 6, 5.—Esp. in phrase: exempli causā or gratiā, for instance, for an example (cf. Krebs, Antibarb. p. 437):3.exempli causa paucos nominavi,
for example's sake, Cic. Phil. 13, 2, 2; cf.:quia in alicujus libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt, etc.,
id. Mur. 12, 27; id. Inv. 1, 37, 66:haec exempli gratia sufficient,
Quint. 9, 2, 56; cf.:pauca exempli gratia ponam,
id. 6, 5, 6; 5, 10, 110; cf.:ex quibus in exemplum pauca subjeci,
Suet. Tib. 21 et saep.:venit in exemplum furor,
teaches, Ov. F. 4, 243; cf. Just. 23, 3.—In partic., a warning example, an example, warning, punishment (rare):4.exemplum statuite in me, ut adolescentuli vobis placere studeant potius quam sibi,
Ter. Heaut. prol. 51; cf.:quibus liberi sunt, statuite exemplum, quantae poenae in civitate sint hominibus istiusmodi comparatae,
Auct. Her. 4, 35, 47:simile in superiore parte provinciae edere exemplum severitatis tuae,
Cic. ad Q. Fr. 1, 2, 5; cf. Tac. A. 3, 36 fin.; so,edere exempla in aliquem,
Ter. Eun. 5, 7, 21; Caes. B. G. 1, 31, 12; Liv. 29, 27, 4:ut ne viderem, quae futura exempla dicunt in eum indigna,
Ter. Eun. 5, 4, 24:habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum,
Tac. A. 14, 44:meritum quidem novissima exempla Mithridatem,
i. e. the punishment of death, id. ib. 12, 20:esse in exemplo,
to serve as a warning, Ov. M. 9, 454; cf. Vulg. Judae, 7 al.:exemplo supplicii reliquos deterrere,
Hirt. B. G. 8, 44, 1.—Law t. t., a precedent:C.ad exemplum trahere,
Just. Inst. 1, 2, 6:alicui sine exemplo subvenire,
id. ib. —A way, manner, kind, nature:multi more isto atque exemplo vivunt,
Plaut. Bacch. 3, 6, 11; cf.:negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare,
Caes. B. G. 1, 8, 3:uno exemplo ne omnes vitam viverent,
Plaut. Mil. 3, 1, 132:istoc exemplo,
id. ib. 2, 4, 6:quot me exemplis ludificatust,
id. Ep. 5, 2, 6:eodem exemplo, quo,
Liv. 31, 12, 3:ad hoc exemplum,
Plaut. Mil. 2, 4, 6:quod ad exemplum,
id. Trin. 4, 2, 76 et saep.—Hence often of methods or examples of punishment (cf. 3. supra):quando ego te exemplis pessumis cruciavero,
Plaut. Capt. 3, 5, 33:omnibus exemplis crucior,
id. Bacch. 5, 1, 6; cf. id. Most. 1, 3, 35; 55; 5, 1, 67.—Freq. of the tenor, purport, contents of a letter, etc.:litterae uno exemplo,
i. e. of the same tenor, Cic. Fam. 4, 4, 1; 10, 5, 1:scribere bis eodem exemplo,
id. ib. 9, 16, 1:testamentum duplex... sed eodem exemplo,
Suet. Tib. 76:Capua litterae sunt allatae hoc exemplo: Pompeius mare transiit, etc.,
Cic. Att. 9, 6, 3:(litterarum) exemplum componere,
id. Agr. 2, 20, 53; Suet. Calig. 55. -
53 experimentum
expĕrīmentum, i, n. [id.], a proof, test, trial, experiment (mostly post-Aug.; cf.: documentum periculum): nimirum hoc maximum est experimentum, cum constet aegritudinem vetustate tolli, etc., * Cic. Tusc. 3, 30, 74:II.Metello experimentis cognitum erat, genus Numidarum infidum esse,
Sall. J. 46, 3; cf. Tac. A. 13, 24:lenitatis,
id. ib. 15, 24:virtutis,
Vell. 2, 116, 1; Just. 15, 3, 1:in omnibus fere minus valent praecepta quam experimenta,
Quint. 2, 5, 15:medici experimenta per mortis agunt,
Plin. 29, 1, 8, § 18; 13, 2, 3, § 19:experimento probare,
Vulg. Esth. 3, 5.—Experience (post-Aug.; cf.experientia): experimento meo ac natura ipsa duce,
Quint. 6, 2, 25:longo experimento testata gloria,
Val. Max. 3, 7, 6 fin.:Africa contenta qualicumque principe post experimentum domini minoris,
Tac. H. 1, 11:sed experimentum contra fuit,
the event, result, id. A. 2, 97 fin.—Plur.:haec autem cognosci experimentis,
Cels. 1 prooem. pp. 9, 10 Milligan:Trebellius segnior et nullis castrorum experimentis provinciam tenuit,
Tac. Agr. 16. -
54 facinus
I.In gen. (syn.:B.factum, res gestae): Atridae duo fratres cluent fecisse facinus maximum, Cum Priami patriam Pergamum... subegerunt,
Plaut. Bacch. 4, 9, 1; 4, 4, 2; id. Trin. 1, 1, 2: tuum nefarium facinus pejore facinore operire, Cato ap. Gell. 13, 24, 12:nefario facinore admisso,
Caes. B. G. 7, 38, 8:magnum et memorabile,
Ter. Heaut. 2, 3, 73:praeclarissimum,
Auct. Her. 4, 55, 68:hic pulcherrimum facinus adivi,
Ter. Phorm. 5, 6, 30:pulcherrimum,
Cic. Rab. Perd. 6, 19: rectissimum, Anton. ap. Cic. Phil. 13, 17 fin.: quantum, Poët. ap. Cic. Fam. 2, 9, 2:rarum,
Tac. A. 3, 21:suasit amor facinus,
Ov. M. 8, 90 al. —In plur.:inaudita et singularia facinora sceleris, audaciae, perfidiae, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 72, § 189:mirabilia facinora,
id. Phil. 2, 42, 109:ingenii egregia facinora,
Sall. J. 2, 2. —Transf. in Plautus for thing:II.nimis mirum est facinus, quomodo haec hinc potuerit transire!
Plaut. Mil. 2, 4, 24:quod facinus video? etc.,
id. Rud. 1, 2, 73.—In partic., a bad deed, misdeed, outrage, villainy, crime (syn.:B.culpa, peccatum, delictum, flagitium, scelus, crimen, etc.): facinus est vincire civem Romanum, scelus verberare, prope parricidium necare: quid dicam in crucem tollere?
Cic. Verr. 2, 5, 66, § 170; cf.:scelus et facinus,
id. Mil. 16, 43:ad vim, facinus caedemque delecti,
id. Agr. 2, 28, 77:nec in facinore, nec in libidine,
id. Mil. 27, 73:nihil facinoris, nihil flagitii praetermittere,
Liv. 39, 13, 10:ne facinus facere,
Cic. Fin. 2, 29, 95:jacere humi ad facinus obeundum,
id. Cat. 1, 10, 26:committere,
id. Fam. 3, 10, 2; Caes. B. C. 3, 60, 4:in se admittere,
id. B. G. 3, 9, 3; cf. id. ib. 6, 13, 5:patrare,
Sall. C. 18, 8: ad omne facinus impellere aliquem, Cic. Fragm. ap. Non. 424, 31 (Rep. 6, 1 ed. Mos.):crimen facinusque libidinis,
Juv. 6, 294:transi gymnasia atque audi facinus majoris abollae,
i. e. of a teacher, id. 3, 115 al. —Esp. in exclamations:O facinus indignum,
Plaut. Men. 5, 7, 15; Ter. Ad. 2, 1, 19:O indignum facinus,
id. Eun. 1, 1, 25; cf. Quint. 5, 12, 12; Cic. Att. 2, 13 init. —In plur.:furiae vindices facinorum et sceleris,
Cic. N. D. 3, 18, 66:homo flagitiis atque facinoribus coopertus,
Sall. C. 23, 1:talia facinora impune suscepisse,
id. J. 31, 9.—Transf., concr. ( poet.), an instrument of villainy, said of the poisoned cup:facinusque excussit ab ore,
Ov. M. 7, 423. -
55 grundio
I.Lit., said of swine: grunnit tepido lacte satur, Varr. ap. Non. 114, 27: grunnientem aspexi scrofam, Laber. ib. 30:II.Apion maximum piscium esse tradit porcum: grunnire eum, cum capiatur,
Plin. 32, 2, 9, § 19; Juv. 15, 22: grundibat graviter pecus suillum, Quadrig. ap. Diom. p. 379 P.—Transf., of other creatures: agni grundibant, Quadrig. ap. Non. 465, 1: cruento ita ore grundibat miser, Caecil. ib. (Com. Fragm. v. 103 Rib.). -
56 grunnio
I.Lit., said of swine: grunnit tepido lacte satur, Varr. ap. Non. 114, 27: grunnientem aspexi scrofam, Laber. ib. 30:II.Apion maximum piscium esse tradit porcum: grunnire eum, cum capiatur,
Plin. 32, 2, 9, § 19; Juv. 15, 22: grundibat graviter pecus suillum, Quadrig. ap. Diom. p. 379 P.—Transf., of other creatures: agni grundibant, Quadrig. ap. Non. 465, 1: cruento ita ore grundibat miser, Caecil. ib. (Com. Fragm. v. 103 Rib.). -
57 ignorantia
ignōrantĭa, ae, f. [ignorans, from ignoro], want of knowledge or information, ignorance (mostly post-Aug.; only once in Cic., for Cic. Fl. 20, 46, is a gloss; cf.(α).Klotz,
Cic. Lael. 19, 70; syn. ignoratio).With gen. obj.: ignorantia loci, * Caes. B. C. 3, 68, 2:(β).locorum,
Suet. Galb. 20; cf.:imperii Romani,
Tac. A. 1, 59:scripturae,
Suet. Calig. 41:discriminis sui,
Quint. 6, 1, 47:praeteritae culpae,
Ov. H. 20, 189:veri,
id. M. 7, 92:recti,
Tac. Agr. 1:bonarum rerum,
Nep. Ages. 8, 5.—Absol.: errorem et temeritatem et ignorantiam et opinationem et suspicionem... a virtute sapientiaque removebat, * Cic. Acc. 1, 11, 42:hoc est maximum ignorantiae malum, quod, etc.,
Quint. 12, 3, 3; 5, 10, 34; cf. id. 7, 2, 40; 7, 4, 14:mutua ignorantia fallentes,
Tac. H. 1, 75:sancta ignorantia, quid sit illud quod, etc.,
id. G. 40:ignorantiā lapsus,
Plin. Ep. 10, 59; 10, 97, 1:si debitor meus manumisso dispensatori meo per ignorantiam solverit, liberari eum,
Gai. Inst. 3, 160. -
58 infero
in-fĕro, intŭli, illātum, inferre, v. a., to carry, bring, put, or throw into or to a place (class.); constr. with in and acc., ad, or the dat.I.Lit.(α).With in and acc.: in equum, to bring or set upon a horse, Caes. B. G. 6, 29:(β).coronam in curiam,
Liv. 44, 14, 3:Scipio lecticula in aciem inlatus,
id. 24, 42, 5:in portum quinqueremes,
id. 28, 17, 5; cf. id. 26, 21, 6; 10, 2, 13:arma in Italiam,
Nep. Ham. 4, 2:bello in provinciam illato,
Cic. Fam. 15, 2, 1; id. Sest. 27, 58; Liv. 9, 25, 2.—With dat.:(γ). (δ).semina arvis,
Tac. A. 11, 54:fontes urbi,
id. ib. 11, 13; cf.: pedem aliquo, to go or proceed to a place, Cic. Caecin. 14, 39:spolia opima templo,
id. 4, 20.—Absol.:B.inferri mensam secundam jussi,
to be served up, Plin. 9, 35, 58, § 120:gressus,
Verg. G. 4, 360.—To throw upon, apply to any thing; esp. of fire, to set fire to:C.tectis et templis ignes inferre conati sunt,
to set fire to, Cic. Cat. 3, 9, 22; cf.:aliquid in ignem,
Caes. B. G. 6, 18.—In partic.1.To bring to a place for burial, to bury, inter:2.ne quis sepulcra deleat, neve alienum inferat,
Cic. Leg. 2, 26, 64:reliquias ejus majorum tumulis inferri jussit,
Just. 11, 15.—To furnish, pay (a tribute or tax):3.tributum alicui,
Col. 1, 1, 11:vicesimam,
Plin. Pan. 39, 6:septingenta milia aerario inferenda,
id. Ep. 2, 11, 20.—To give in, enter (an account):4.sumptum civibus,
Cic. Fl. 19, 45:rationes falsas,
id. ib. 9, 20:rationibus,
to bring into account, Col. 1, 7, 7:aliquid in rationes,
Dig. 34, 3, 12.—Milit.: signa (arma) in hostem, or hosti, to bear the standards against the enemy, to attack, make an attack upon:5.conversa signa in hostes inferre,
to wheel about and attack, Caes. B. G. 2, 26; Liv. 6, 29, 2; 9, 27, 12; saep. with dat.:trepidantibus inferunt signa Romani,
id. 3, 18, 8; 8, 30, 7; Curt. 8, 14, 15:signa patriae urbi,
Cic. Fl. 2, 5; Liv. 28, 3, 13; so,inferre arma,
Nep. Dat. 6, 5:pedem,
to advance, attack, Liv. 10, 33, 4; so,gradum: gradum acrius intulere Romani,
id. 35, 1, 9:bellum alicui,
to make war upon, to wage war against, Cic. Pis. 34:bellum Italiae,
id. Att. 9, 1, 3:bellum contra patriam,
id. Phil. 2, 22, 53:arma,
to begin a war, commence hostilities, Liv. 1, 30, 8.—Se, to betake one ' s self to, repair to, go into, enter, esp. with the accessory notion of haste and rapidity.— With dat.: visa vi quadam sua inferunt sese hominibus noscitanda, present, offer themselves, Gell. 19, 1, 15:II.lucus erat, quo se Numa sine arbitris inferebat,
Liv. 1, 21, 3:se foribus,
Verg. A. 11, 36:se flammae,
Vell. 2, 74.—With a play upon I. b, supra:me inferre Veneri vovi jam jentaculum (cf. the context),
Plaut. Curc. 1, 1, 72.—With in and acc.: se in periculum capitis atque in vitae discrimen, to rush upon, expose one ' s self to, Cic. Balb. 10, 25:cum se in mediam contionem intulisset,
Liv. 5, 43, 8; 4, 33, 7; 7, 17, 5; 24, 16, 1 al. — Absol.:viden' ignavum, ut se inferat!
how he struts! how proudly he walks! Plaut. Mil. 4, 2, 54:ut magnifice infert sese,
id. Ps. 4, 1, 7:atque etiam se ipse inferebat,
presented himself, came unbidden, Cic. Caecin. 5; Liv. 2, 30, 13; 22, 5, 5; Tac. H. 4, 66; id. Agr. 37; Curt. 4, 12, 14 al.—Trop.A.In gen., to bring forward, introduce; to produce, make, excite, occasion, cause, inflict:B.in re severa delicatum aliquem inferre sermonem,
Cic. Off. 1, 40, 144:mentionem,
to make mention, to mention, Liv. 4, 1, 2:spem alicui,
Caes. B. G. 2, 25:quam maximum terrorem hostibus,
id. ib. 7, 8:alicui injuriam,
id. ib. 54; Val. Max. 8, 1, 6; cf.:injuriis in socios nostros inferendis,
Cic. Sest. 27, 58:calamitatem,
Caes. B. G. 1, 12:turpitudines,
Cic. Phil. 14, 3, 9:crimen proditionis alicui,
id. Verr. 2, 5, 41, § 106:periculum civibus,
id. Sest. 1, 2:probrum castis, labem integris, infamiam bonis,
id. Cael. 18, 42:moram et impedimentum alicui rei,
id. Inv. 1, 9, 12:mortem alicui per scelus,
id. Mil. 7, 17:pestilentiam agris,
Liv. 5, 14, 3: vim vitae suae, to lay violent hands upon one ' s self, Vell. 2, 45:vim et manus alicui,
Cic. Cat. 1, 8, 21:vim alicui,
Tac. A. 15, 5; Suet. Claud. 16; 37:vulnera hostibus,
to give wounds to, to wound, Caes. B. C. 2, 6:delectari criminibus inferendis,
Cic. Lael. 18, 65:litem capitis in aliquem,
id. Clu. 41, 116:alicui crimen proditionis,
id. Verr. 2, 5, 41, § 106: judicium, to judge (post-class.), Dig. 5, 2, 4:prima peregrinos obscena pecunia mores intulit,
Juv. 6, 299. — -
59 ingenium
I.In gen. (so mostly poet.; in Sall. and in postAug. prose;II.not in Cic. or Cæs.): pro ingenio ego me liberum esse ratus sum, pro imperio tuo tibi servire aequom censeo,
Plaut. Trin. 2, 2, 22: ite in frundiferos locos Ingenio arbusta ubi nata sunt, non obsita, by their own nature, Naev. ap. Non. 323, 1 (Trag. Rel. v. 28 Rib.); so,loci,
Sall. H. 3, 18 Dietsch:locorum hominumque ingenia,
Liv. 28, 12, 11; Tac. A. 6, 41; id. H. 1, 51; Flor. 2, 6, 16 al.:terrae,
Liv. 37, 54, 21:montis,
Tac. H. 2, 4; cf.:campi suopte ingenio humentes,
id. ib. 5, 14:arvorum,
Verg. G. 2, 177;and, portūs,
Sil. 14, 283:arbores sui cujusque ingenii poma ferunt,
Col. 3, 1, 2:lactis ingenia et proprietates,
Gell. 12, 1, 14:ingenium velox igni, Sev. Aetn. 214: crines ingenio suo flexi,
naturally, Petr. 126:ut magistratus imperio suo vehemens mansueto permitteretur ingenio,
Liv. 2, 30, 4; cf.:cum honesta suopte ingenio peterentur,
in consequence of its own nature, Tac. A. 3, 26:mitis ingenio,
id. ib. 6, 15:cunctator ingenio,
id. ib. 15, 1:ingenio trux,
id. H. 1, 21.—Rarely of beasts: mitior ad feras bestias, praecipitia ingenia sortitas,
Curt. 8, 1, 35.—In partic., of persons.A.Natural disposition, temper, mode of thinking, character, bent, inclination:2.feci ego ingenium meum,
have acted out, Plaut. Merc. 4, 1, 2:ita ingenium meumst,
id. Am. 3, 2, 18:ut ingenium est omnium hominum ab labore proclive ad lubidinem,
Ter. And. 1, 1, 50:liberale,
id. ib. 4, 5, 59:pium ac pudicum,
id. Hec. 1, 2, 77:durum atque inexorabile,
id. Phorm. 3, 2, 12:inhumanum,
id. Eun. 5, 2, 41:lene in liberos,
id. Heaut. 1, 1, 99:utinam nunc matrescam ingenio,
Pac. Con. Rel. v. 139 Rib. (1 Rib., maturescam):mobile,
Plin. Ep. 2, 11, 22:cicur et mansuetum,
Varr. L. L. 7, § 91 Müll.:inverecundum animi,
Cic. Inv. 1, 45, 83: vera loqui etsi meum ingenium non moneret. Liv. 3, 68, 9:ingenio suo vivere,
id. 3, 36, 1: redire ad ingenium, to return to one ' s natural bent, to one ' s old courses, Ter. Ad. 1, 1, 46:Volscis levatis metu suum rediit ingenium,
Liv. 2, 22, 3: quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt, id. 1, 9, 16:vanum dictatoris,
id. 1, 27, 1:mitis ingenii juvenem,
id. 1, 46, 4:Turni ferox,
id. 1, 51, 7:temperare suum,
to control his temper, id. 8, 36, 5:horrida,
Curt. 4, 6, 3:molliora,
id. 5, 6, 18:humana,
id. 5, 10, 13:felix,
Sen. Ep. 95, 36:rapax,
id. ad Helv. 17, 4:atrox,
Tac. A. 4, 50:procax,
id. H. 3, 32: ingenium ingeni, in Plautus, signifies peculiarity of disposition, Stich. 1, 2, 69.—Concr. collect.:B.tanto corruptius iter immixtis histrionibus et spadonum gregibus et cetero Neronianae aulae ingenio,
the people who gave character to the court, Tac. H. 2, 71.—With respect to intelligence.1.Natural capacity, talents, parts, abilities, genius:2.docilitas, memoria, quae fere appellantur uno ingenii nomine,
Cic. Fin. 5, 13, 36:ingenium ad fingendum,
id. Font. 14, 30:excellens ac singulare,
id. de Or. 2, 74, 298:vir acerrimo ingenio,
id. Or. 5, 18:cujus tanta vis ingenii est, ut, etc.,
id. de Or. 2, 74, 299:tardum,
id. ib. 2, 27, 117:acutum aut retusum,
id. de Div. 1, 36, 72:eximium,
id. Tusc. 5, 24, 68:praestantissimum,
id. Fin. 2, 16, 51:magnum,
id. Ac. 2, 1, 1:illustre,
id. Cael. 1, 1:oratorium,
Tac. Dial. 10:pulcherrimum et maximum,
Plin. Ep. 8, 12, 4:hebetatum, fractum, contusum,
id. ib. 8, 14, 9:celeres ingenii motus,
Cic. de Or. 1, 25, 113:ingenii acies,
id. ib. 3, 5, 20:ingenii lumen,
id. Brut. 15, 59:ingenii vis,
id. Phil. 5, 18, 49:ingenii vena,
Hor. C. 2, 18, 9:ingenii vigor,
Ov. M. 8, 254:ingenii celeritas,
Nep. Eum. 1:ingenii docilitas,
id. Att. 1:ingenio abundare,
Cic. Fam. 4, 8, 1:ingenio valere,
Quint. 1, 8, 8:ingenio divino esse,
Cic. Ac. 2, 36, 117:ingenio hebeti esse,
id. Phil. 10, 8, 17:in eo ingenium ejus elucere videbatis,
id. Cael. 19, 45:colere et imbuere ingenium artibus,
Plaut. Trin. 2, 2, 16:acuere,
Quint. 1, 4, 7:alere,
id. 1, 8, 8:exercere multiplici variāque materiā,
id. 2, 4, 20:versabatur in hoc nostro studio cum ingenio,
with cleverness, Cic. Fam. 13, 10, 2; so,cum ingenio,
Dig. 1, 16, 9:ingenii memoria immortalis est,
Sen. Polyb. 18, 2.— Plur.:acutiora ingenia et ad intellegendum aptiora eorum, qui, etc.,
Cic. N. D. 2, 16, 42:aliae (partes agrorum) quae acuta ingenia gignant, aliae quae retusa,
intellects, id. Div. 1, 36, 79 fin. —Transf.a.A genius, i. e. a man of genius, a clever, ingenious person:b.excepi voluntatem tam excellens ingenium fuisse in civitate,
Cic. Brut. 40, 147; id. Rep. 2, 1, 2; Liv. 41, 4, 3:nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit,
Sen. Tranq. An. 17, 10. — Plur.:ut saepe summa ingenia in occulto latent,
Plaut. Capt. 1, 2, 62:decora,
Tac. A. 1, 1:magna,
id. H. 1, 1:nostra (i. e. oratores,
id. Dial. 1; id. Agr. 2; Sen. Ep. 2, 1; id. ad Polyb. 27, 1:candidissimus omnium magnorum ingeniorum aestimator Livius,
id. Suas. 6, 22:ingenia et artes vel maxime fovit,
Suet. Vesp. 18; id. Aug. 89:id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit,
Cic. Off. 1, 22, 74.—Of things, an invention, a clever thought:exquisita ingenia cenarum,
Plin. Pan. 49, 7; cf. Tac. H. 3, 28:noctium suarum ingenia (= flagitiosae libidinis inventiones),
voluptuous inventions, id. A. 16, 20. -
60 inter
inter, adv., and prep. with acc. [kindred to in, intra; Sanscr. antar; Goth. undar; Germ. unter; Engl. under].I.Adv., in the midst, in between ( poet. and rare):II. A.dumque pii petit ora patris stetit arduus inter pontus,
Val. Fl. 5, 337:tot montibus inter diviso,
id. 6, 220; 8, 382. —Lit., in space.1.Of position only.a.Referring to two places or objects, between:b.qui (mons Jura) est inter Sequanos et Helvetios,
Caes. B. G. 1, 2:cum inter me et Brundisium Caesar esset,
Cic. Att. 9, 2:inter Padum atque Alpes,
Liv. 5, 35:ager Tarquiniorum, qui inter urbem ac Tiberim fuit,
id. 2, 5:locus inter duos lucos,
id. 1, 8, 5:apud Artemisium inter Euboeam continentemque terram,
id. 2, 5, 2; so,inter haec maria Asia,
Curt. 3, 1, 13.—Referring to more than two places or objects, among, in the midst of:2.inter hostium tela versari,
Cic. de Or. 1, 46:inter multos saucios spe incertae vitae relictus,
Liv. 2, 17, 4:rex inter primos constiterat,
Curt. 5, 3, 9:inter multitudinem,
Liv. 22, 13, 2:inter lignarios,
id. 35, 41, 10:repertae inter spolia catenae,
Tac. A. 2, 18:vicos aut inter vias manere,
Suet. Caes. 39:inter ingentes solitudines,
Sall. J 89, 4:inter deserta ferarum Lustra domosque,
Verg. A. 3, 646.— So, even with a noun in the sing., in the midst of, surrounded by:erat inter ceteram planitiem mons,
Sall. J. 92, 5:tibicines inter exercitum positi,
Gell. 1, 11, 3:inter caedem aquila,
Tac. A. 1, 60; cf.:inter ceteram praedam,
Liv. 22, 16, 7; 8, 10, 10:inter purpuram atque aurum,
id. 9, 17, 16. —With verbs of motion.a.Between, through, among:b.inter medias stationes hostium erupere,
Liv. 35, 11:acies inter bina castra procedunt,
id. 4, 18, 3; Tac. A. 14, 33:inter oppositas classes transmisit,
Suet. Caes. 58:spatiabatur in nemore Parmenion medius inter duces,
Curt. 7, 2, 23:medios inter hostes Londinium perrexit,
Tac. A. 14, 33.—Pregn., including motion to and position between or among things mentioned, among, into the midst of:B.inter densas, umbrosa cacumina, fagos Adsidue veniebat,
Verg. E. 2, 3:te mea dextera magna inter praemia ducet,
id. A. 12, 437:dico te priore nocte venisse inter falcarios in Laecae domum,
among the scythe-makers, into the street of the scythe-makers, Cic. Cat. 1, 4, 8.—Transf., of relations conceived as local.1.In discrimination (doubt, choice, etc.), between two or more objects:2.judicium inter deas tres,
Cic. Div. 1, 50, 114; cf.:inter Marcellos et Claudios patricios judicare,
id. de Or. 1, 39, 176:inter has sententias dijudicare,
id. Tusc. 1, 11, 23:inter diversas opiniones electio, Quint. prooem. 2: discrimen inter gratiosos cives atque fortes,
id. Balb. 21, 49:inter optime valere et gravissime aegrotare nihil prorsus interesse,
id. Fin. 2, 13, 43:qui bellum et pacem inter dubitabant,
Tac. A. 12, 32:trepidare inter scelus metumque,
id. H. 3, 39:inter pugnae fugaeque consilium,
Liv. 1, 27.—So, with inter repeated:ut nihil inter te atque inter quadrupedem aliquam putes interesse,
Cic. Par. 1; id. Fin. 1, 9, 30:quid intersit inter popularem civem et inter constantem, severum et gravem,
id. Lael. 25, 95.—In expressing any relation which connects two or more persons, conceived as between or among them (strife, rivalry, friendship, intercourse, etc.).(α).In gen.:(β).quos inter magna fuit contentio,
Nep. Mil. 4, 4:Nestor componere lites Inter Peliden festinat et inter Atriden,
Hor. Ep. 1, 2, 12:certamen inter primores civitates,
Liv. 10, 6.—Esp., with pronouns, to express all reciprocal relations, among, with, or between one another; mutually, together:quasi nunc non norimus nos inter nos,
Ter. Ad. 2, 4, 7; Cic. Div. 1, 28, 58; id. Att. 10, 4, 10; id. N. D. 1, 26, 51:quod colloquimur inter nos,
with one another, id. de Or. 1, 8, 32; cf.:inter nos naturā ad civilem communitatem conjuncti sumus,
id. Fin. 3, 20, 66:vobis inter vos voluntatem fuisse conjunctam,
id. Div. in Caecil. 11, 34: Ciceronis pueri amant inter se, love one another (like the Fr. s ' entr ' aimer), id. Att. 6, 1, 12:inter se consultare,
id. de Or. 2, 3, 13:inter se amare,
id. Q. Fr. 3, 3, 1:neque solum se colent inter se ac diligent,
id. Lael. 22, 82:Di inter se diligunt,
id. N. D. 1, 44, 122:furtim inter se aspiciebant,
id. Cat. 3, 5, 13:complecti inter se lacrimantes milites coepisse,
Liv. 7, 42:haec inter se cum repugnent, plerique non vident,
Cic. Tusc. 3, 29, 72:inter se nondum satis noti,
Liv. 21, 39:ratio et oratio conciliat homines inter se,
Cic. Off. 1, 16, 50:ne nostra nobiscum aut inter nos cessatio vituperetur,
id. Fam. 9, 3, 4:quae res eos in magno diuturnoque bello inter se habuit,
Sall. J. 79, 3.—Sometimes pleon., the reciprocal relation being sufficiently expressed by the context:manus conserentis inter se Romanos exercitus,
Sall. H. 1, 41, 19 Dietsch:Ulixes cum Ajace summa vi contendere inter se,
Dict. Cret. 5, 14:conferti inter se,
id. 2, 46.—So of things:(γ).ita effici complexiones atomorum inter se,
mutual, reciprocal, Cic. Fin. 1, 6, 19:colles duos inter se propinquos occupat,
near one another, Sall. J. 98, 3:haud procul inter se erant,
id. ib. 41, 2:multum inter se distant istae facultates,
Cic. de Or. 1, 49, 215:res inter se similes,
Quint. 9, 2, 51:inter se dissimilis,
id. 9, 4, 17.—Of a common privacy, secrecy, etc.: inter nos, between or among ourselves, confidentially, like the Fr. entre nous:(δ).nec consulto dicis occulte, sed quod inter nos liceat, ne tu quidem intellegis,
Cic. N. D. 1, 26, 74:quod inter nos liceat dicere,
id. Att. 2, 4:quod inter nos sit,
but let that be between ourselves, Sen. Ep. 12, 2. —With nouns denoting a multitude of persons, like apud (not ante-Aug.):3.haudquaquam inter id genus contemptor habebatur,
Liv. 6, 34, 5:inter hostes variae fuere sententiae,
id. 4, 18, 1:credula fama inter gaudentes,
Tac. H. 1, 34:more inter veteres recepto,
id. ib. 2, 85.—Of a class of persons or things to which the subject is referred.a.In gen., among:b.homines inter suos nobiles,
Cic. Fl. 22, 52:inter suos et honestus et nobilis,
id. Clu. 5, 11:in oratoribus vero admirabile est, quantum inter omnes unus excellat,
id. Or. 2, 6:inter philosophos (Xenophon) reddendus est,
Quint. 10, 1, 37:ille Croesus, inter reges opulentissimus,
Sen. Contr. 2, 9:Borysthenes inter Scythiae amnes amoenissimus,
Mel. 2, 1, 6.— So freq. with sup., inter and acc. take the place of a gen.:honestissimus inter suos numerabatur,
Cic. Rosc. Am. 6, 16:plurimum inter eos valere,
Caes. B. G. 2, 4, 4:maximum imperium inter finitimos,
Liv. 5, 3, 10:inter Atheniensīs longe clarissimi,
Curt. 4, 13, 15; Plin. 34, 8, 21, § 81; Petr. 78; Sen. Suas. 2, 7; 2, 12; Just. 12, 7, 2; 36, 2, 6.Esp.: inter paucos, etc., [p. 977] among few, i. e. among the few select ones, eminently, especially:c.pingunt et vestes in Aegypto inter pauca mirabili genere,
Plin. 35, 11, 42, § 150; cf.:sternutamento utilis inter pauca,
id. 24, 11, 58, § 97:pugna inter paucas memorata populi Romani clades,
Liv. 22, 7; cf.:inter paucos disertus,
Quint. 10, 3, 13:inter paucos familiarium Neroni assumptus est,
Tac. A. 16, 18:claritudine paucos inter senum regum,
id. ib. 11, 10; so, inter alios: judicatur inter alios omnes beatus, qui in proelio profuderit animam, among all others to be noticed, i. e. especially, in the highest degree, Amm. 2, 3, 6; so,inter cuncta,
Hor. Ep. 1, 18, 96:inter omnia,
Curt. 3, 3, 18:inter cetera,
Liv. 37, 12.—In judic. lang., t. t.: inter sicarios, on the charge of assassination:4.cum praetor quaestionem inter sicarios exercuisset,
Cic. Fin. 2, 16, 54; id. Clu. 53, 147; cf.:in recuperatorio judicio ejus maleficii, de quo inter sicarios quaeritur,
id. Inv. 2, 20, 60:longo intervallo judicium inter sicarios hoc primum committitur,
id. Rosc. Am. 5, 11:sexcenti sunt, qui inter sicarios et de veneficiis accusabant,
id. ib. 32, 90:si ostenderis, quomodo sis eos inter sicarios defensurus,
id. Phil. 2, 4, 8.—In some idiomatic phrases.a.Inter manus, within reach, i. e. close at hand:b.ante oculos interque manus sunt omnia vestras,
Verg. A. 11, 311; also, upon or in the hands:inter manus domum ablatus,
Liv. 3, 13:inter quas (manus) collapsus extinguitur,
Curt. 8, 2, 39:inter manus auferri,
Cic. Verr. 2, 5, 11, § 28:inter manus meas crevit,
under my hands, Sen. Ep. 12:manus inter maestorumque ora parentum,
before their faces and within their reach, Verg. A. 2, 681.—Inter viam, vias, on the way:C.dum rus eo, coepi egomet mecum inter vias,
Ter. Eun. 4, 2, 1; Plaut. Poen. 5, 3, 43:si se inter viam obtulerit,
Cic. Att. 4, 3, 5. —Of time.a.Between two dates or periods specified:b.dies XLV. inter binos ludos,
Cic. Verr. 2, 2, 52 fin.; Liv. 1, 3.—During, in the course of, within; for which, in English, we sometimes use by or at:c.quot prandia inter continuum perdidi triennium,
Plaut. Stich. 1, 3, 61:omnia agentur, quae inter decem annos nefarie flagitioseque facta sunt,
Cic. Verr. 1, 13; cf.:qui inter annos tot unus inventus sit, quem, etc.,
id. de Imp. Pomp. 23, 68:inter ipsum pugnae tempus,
Liv. 36, 20:inter noctem lux orta,
id. 32, 29:qui plus cernant oculis per noctem quam inter diem,
Gell. 9, 4.—Freq., with substt., to denote an act performed at a certain time, in the course of, while:d.haec inter cenam Tironi dictavi,
at table, Cic. Quint. Fragm. 3, 1, 6; cf.:illuseras heri inter scyphos,
id. Fam. 7, 22:inter fulmina et tonitrua,
id. Phil. 5, 6, 15:promptior inter tenebras affirmatio,
Tac. A. 2, 82:inter initia,
at the beginning, Cels. 3, 25.—During, and hence under the circumstances described, i. e. in spite of, notwithstanding:e.nobis inter has turbas senatus tamen frequens flagitavit triumphum,
amid, in spite of these commotions, Cic. Fam. 16, 11:utrumque consilium aspernatus, quod inter ancipitia deterrimum est, dum media sequitur,
Tac. H. 3, 40:senum coloniae inter male parentes et injuste imperantes aegra municipia et discordantia,
id. Agr. 32; cf.:ita neutris cura posteritatis inter infensos vel obnoxios,
id. H. 1, 1.—Inter haec, inter quae, meanwhile, during this time:D.= interea, inter haec major alius terror,
in the mean time, Liv. 2, 24; cf.:inter haec jam praemissi Albam erant equites,
id. 1, 29; 3, 57, 7; 44, 10, 5; Curt. 3, 1, 1; Suet. Tib. 8; 63:inter quae tribuni plebei petivere, etc.,
Tac. A. 1, 15; 2, 34; 58; 3, 33; id. H. 1, 78; Curt. 4, 2, 10:inter quae unctione uti licet,
Cels. 4, 2, 3.—So with gerunds and gerundives: inter agendum,
at, while, Verg. E. 9, 24; Quint. 12, 3, 10:inter disceptandum,
id. 12, 7, 6:inter res agendas,
Suet. Caes. 45.—In composition its final r is assimilated in intellego and its derivatives.a.Between; as, intercedere, interponere. —b.At intervals, from time to time; as, interaestuare, intermittere, intervisere.—c.
См. также в других словарях:
Maximum — Maximum … Deutsch Wörterbuch
maximum — [ maksimɔm ] n. m. • 1718; mot lat. « le plus grand » 1 ♦ Math. Valeur d une fonction supérieure à celles qui la précèdent ou la suivent immédiatement. Premier, second maximum d une fonction, d une courbe, d un graphique. ⇒ pointe. 2 ♦ (1751)… … Encyclopédie Universelle
Maximum FM — de Maximum FM Création 2006 Slogan « The heartbeat of the city » Langue français Pays … Wikipédia en Français
Maximum fm — Création 2000 Disparition 30 juillet 2008 Slogan « The heartbeat of the city » Langue français Pays … Wikipédia en Français
MAXIMUM — Максимум MAXIMUM Страна … Википедия
Maximum PC — September 2010 cover Editor in Chief George Jones Categories Computing Frequency Monthly Total … Wikipedia
maximum — MÁXIMUM s.n. 1. Limita superioară peste care nu se poate trece; maxim1. ♢ loc. adv. La maximum = în cel mai înalt grad. 2. Cea mai mare cantitate, valoare, intensitate; maxim1. ♦ (Adverbial) În cantitatea, timpul, spaţiul maxim2 posibil. – Din… … Dicționar Român
Maximum II — Studio album by MAX Released December 25, 1997 … Wikipedia
Maxĭmum — und Minĭmum (lat., »das Größte« und »das Kleinste«), der größte, bez. der kleinste Wert unter einer Anzahl von Werten. In der Mathematik ist Maximum, bez. Minimum einer Funktion jeder Wert der Funktion, der größer (>), bez. kleiner ( f(x0) wird.… … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Maximum — Студийный альбом Мурата Боз Дата выпуска 10 февраля 2007 Записан 2005 2006 Жанры поп, дэнс поп, r n b Лейбл Stardium … Википедия
Maximum — Sn Höchstmaß erw. fremd. Erkennbar fremd (18. Jh.) Entlehnung. Entlehnt aus l. māximum, dem Superlativ von l. māgnus groß . Adjektiv: maximal. Ebenso nndl. maximum, ne. maximum, nfrz. maximum, nschw. maximum, nnorw. maksimum; Magister. ✎ DF 2… … Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache