-
1 triplex
triplex icis, adj. [ter+PARC-], threefold, triple: Plato triplicem finxit animum: philosophandi ratio triplex: cuspis, i. e. the trident, O.: voltus Dianae (see triceps), O.: triplicem aciem instruere, to draw up in three lines, Cs.: murus, V.: aes, H.: Sorores, the three Fates, O.: Quae ratum triplici pollice netis opus, i. e. the finger of the three Fates, O.: Poenarum deae, i. e. the Furies, O.: Gens, three clans, V.—As subst n., three times as much, a threefold portion, triple: Sume tibi decies; tibi tantundem; tibi triplex, H.: pediti in singulos dati centeni (denarii), triplex equiti, L.— Plur m. as subst. (sc. codicilli), a writing-tablet with three leaves.* * *(gen.), triplicis ADJthreefold, triple; three -
2 triplex
trī̆plex, ĭcis (abl. regularly triplici;I.triplice,
Prud. Apoth. 383; Ven. Carm. 7, 4, 12), adj. [ter-plico], threefold, triple.Lit.A.Adj.:B.Plato triplicem finxit animum,
Cic. Tusc. 1, 10, 20:philosophandi ratio triplex,
id. Ac. 1, 5, 19: nec me pastoris Iberi Forma triplex, nec forma triplex tua, Cerbere, movit, Ov M. 9, 185: cuspis, i. e. Neptune ' s trident, id. ib. 12, 594:mundus (because made up of sky, land, and sea),
id. ib. 12, 40:regnum (because shared among Jupiter, Neptune, and Pluto),
id. ib. 5, 368: vultus Dianae (because also Luna and Hecate;v. triceps and triformis),
id. H. 12, 79: triplicem aciem instruere, to draw up an army in three lines or columns, to form a triple line, Caes. B. G. 1, 24; so,acies,
id. ib. 1, 51; id. B. C. 1, 41; 1, 83 al.; cf.comically: paravi copias duplices, triplices dolos. perfidias,
Plaut. Ps. 2, 1, 5:vallus, Auct. B. Alex. 2, 3: murus,
Verg. A. 6, 549; Ov. F. 3, 801:aes,
Verg. A. 10, 784; Hor. C. 1, 3, 9:triplici stant ordine dentes,
Ov. M. 3, 34 et saep. — Poet., of three like persons or things belonging together: triplices Sorores, [p. 1901] the three sisters, i. e. the Fates, Ov. M. 8, 452;called triplices deae,
id. ib. 2, 654; cf.:quae ratum triplici pollice netis opus,
i. e. the finger of the three Fates, id. Ib. 76: poenarum deae triplices, i. e. the Furies, id. M, 8, 481:Minyeïdes,
i. e. the three daughters of Minyas, id. ib. 4, 425:greges,
three bands of Bacchantes, Prop. 3, 17 (4, 16), 24; cf.gens,
three clans, Verg. A. 10, 202. —Substt.1.trī̆plex, ĭcis, n., three times as much, a threefold portion, triple: sume tibi decies; tibi tantundem;2.tibi triplex,
Hor. S. 2 3, 237; cf.:pediti in singulos dati centeni (denarii), duplex centurioni, triplex equiti,
Liv. 45, 40, 5; 45, 43, 7:olei veteris triplex adicitur,
Scrib. Comp. 218. —trī̆plĭces, ĭum, m. (sc. codicilli), a writing-tablet with three leaves, Cic. Att. 13, 8, 1; Mart. 7, 72, 2; 10, 87, 6; 14, 6, 1.—* II.Transf., very great or strong: triplici fluctu, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. A. 1, 116 (id. H. 4, 23 Dietsch). — Adv.: trĭplĭcĭter, in a threefold manner, in three ways:commutare,
Auct. Her. 4, 42, 54: l littera tripliciter sonat, Mart. Cap. 3, 54. -
3 triplices
trī̆plex, ĭcis (abl. regularly triplici;I.triplice,
Prud. Apoth. 383; Ven. Carm. 7, 4, 12), adj. [ter-plico], threefold, triple.Lit.A.Adj.:B.Plato triplicem finxit animum,
Cic. Tusc. 1, 10, 20:philosophandi ratio triplex,
id. Ac. 1, 5, 19: nec me pastoris Iberi Forma triplex, nec forma triplex tua, Cerbere, movit, Ov M. 9, 185: cuspis, i. e. Neptune ' s trident, id. ib. 12, 594:mundus (because made up of sky, land, and sea),
id. ib. 12, 40:regnum (because shared among Jupiter, Neptune, and Pluto),
id. ib. 5, 368: vultus Dianae (because also Luna and Hecate;v. triceps and triformis),
id. H. 12, 79: triplicem aciem instruere, to draw up an army in three lines or columns, to form a triple line, Caes. B. G. 1, 24; so,acies,
id. ib. 1, 51; id. B. C. 1, 41; 1, 83 al.; cf.comically: paravi copias duplices, triplices dolos. perfidias,
Plaut. Ps. 2, 1, 5:vallus, Auct. B. Alex. 2, 3: murus,
Verg. A. 6, 549; Ov. F. 3, 801:aes,
Verg. A. 10, 784; Hor. C. 1, 3, 9:triplici stant ordine dentes,
Ov. M. 3, 34 et saep. — Poet., of three like persons or things belonging together: triplices Sorores, [p. 1901] the three sisters, i. e. the Fates, Ov. M. 8, 452;called triplices deae,
id. ib. 2, 654; cf.:quae ratum triplici pollice netis opus,
i. e. the finger of the three Fates, id. Ib. 76: poenarum deae triplices, i. e. the Furies, id. M, 8, 481:Minyeïdes,
i. e. the three daughters of Minyas, id. ib. 4, 425:greges,
three bands of Bacchantes, Prop. 3, 17 (4, 16), 24; cf.gens,
three clans, Verg. A. 10, 202. —Substt.1.trī̆plex, ĭcis, n., three times as much, a threefold portion, triple: sume tibi decies; tibi tantundem;2.tibi triplex,
Hor. S. 2 3, 237; cf.:pediti in singulos dati centeni (denarii), duplex centurioni, triplex equiti,
Liv. 45, 40, 5; 45, 43, 7:olei veteris triplex adicitur,
Scrib. Comp. 218. —trī̆plĭces, ĭum, m. (sc. codicilli), a writing-tablet with three leaves, Cic. Att. 13, 8, 1; Mart. 7, 72, 2; 10, 87, 6; 14, 6, 1.—* II.Transf., very great or strong: triplici fluctu, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. A. 1, 116 (id. H. 4, 23 Dietsch). — Adv.: trĭplĭcĭter, in a threefold manner, in three ways:commutare,
Auct. Her. 4, 42, 54: l littera tripliciter sonat, Mart. Cap. 3, 54. -
4 robor
rōbur ( rōbor, v. Lucr. p. 140 Lachm.; also an older form rōbus, Cato, R. R. 17, 1; Col. 2, 6, 1; cf. Paul. ex Fest. p. 264 Müll.), ŏris, n. [cf. Sanscr. radh-as, abundance; Gr. rhônnumi for rhôthnumi, to strengthen, rhômê], a very hard kind of oak (cf.:I.quercus, ilex),
Plin. 16, 6, 8, § 19; 16, 7, 10, § 28; 16, 38, 73, § 186; 16, 40, 76, § 204; 16, 40, 77, § 218.— Hence,Lit.1.In gen., a very hard kind of tree or wood:2.morsus roboris,
i. e. of the wild olive, Verg. A. 12, 783 (a little before: foliis oleaster amaris Hic steterat);so of the same,
id. G. 2, 305; cf.:solido de robore myrtus,
id. ib. 2, 64:annoso validam robore quercum,
i. e. of an old and sturdy trunk, id. A. 4, 441; so,annoso robore quercus,
Ov. M. 8, 743:antiquo robore quercus,
with ancient trunk, Verg. G. 3, 332:Massyla, i. e. citri,
Stat. S. 3, 3, 94; also,Maurorum,
id. ib. 4, 2, 39.—Absol., usu., an oak-tree, an oak in gen.:3.fixa est pariter cum robore cervix,
i. e. was pinned fast to the oak, Ov. M. 3, 92:agitata robora pulsant (delphines),
id. ib. 1, 303.—Oak-wood, oak:II.naves totae factae ex robore,
Caes. B. G. 3, 13; cf.:(sapiens) non est e saxo sculptus aut e robore dolatus,
Cic. Ac. 2, 31, 101; and with this cf. id. Div. 2, 41, 85. — Poet.:illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 9; cf.:o saxis nimirum et robore nati!
Stat. Th. 4, 340. —Transf.A.Of things made of oak or of any other hard wood.1.In gen.:2.Lacedaemonii cottidianis epulis in robore accumbunt,
i. e. on oaken, hard benches, Cic. Mur. 35, 74.— So of the wooden horse before Troy:sacrum,
Verg. A. 2, 230; of a lance:ferro praefixum,
id. ib. 10, 479; Sil. 2, 244; 267; of a club, Ov. M. 12, 349; Mart. 9, 44, 4 et saep.:aratri,
i. e. the oaken plough, Verg. G. 1, 162; Val. Fl. 7, 555.—In partic., the lower and stronger part of the prison at Rome, built by Servius Tullius, was called Robur (also Tullianum):B. 1.Robus in carcere dicitur is locus, quo praecipitatur maleficorum genus, quod ante arcis robusteis includebatur, Paul. ex Fest. s. v. robum, p. 264 Müll.: in robore et tenebris exspiret,
Liv. 38, 59 fin.:robur et saxum minitari,
Tac. A. 4, 29; Val. Max. 6, 3, 1:verbera, carnifices, robur,
Lucr. 3, 1017; Hor. C. 2, 13, 19 (v. carcer and Tullianum).—Lit.:2.duri robora ferri,
Lucr. 2, 449; so,ferri,
Verg. A. 7, 609:saxi,
Lucr. 1, 882:navium,
Liv. 37, 30: omnia pariter crescunt et robora sumunt, gain strength, [p. 1598] Lucr. 5, 820; 895; cf.:qui si jam satis aetatis atque roboris haberet, ipse pro Sex. Roscio diceret,
Cic. Rosc. Am. 51, 149:paululum jam roboris accessit aetati,
id. Cael. 30, 73:solidaeque suo stant robore vires,
Verg. A. 2, 639; Vulg. Judic. 8, 21:si quod est robur,
Flor. 2, 1, 1.—Trop., power, strength, force, vigor (very freq.):b.alter virtutis robore firmior quam aetatis,
Cic. Phil. 10, 8, 16:in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore,
id. Off. 1, 5, 14; so,animi (with magnitudo),
id. de Or. 2, 84, 343; id. Tusc. 1, 40, 95:robur incredibile animi,
id. Mil. 37, 101:quantum in cujusque animo roboris est ac nervorum,
id. Fam. 6, 1, 3:multo plus firmamenti ac roboris,
id. Imp. Pomp. 4, 10; so (with firmamentum) id. Mur. 28, 58; (with firmitas) id. Fin. 5, 5, 12:hi tot equites Romani quid roboris hujus petitioni attulerunt?
id. Planc. 8, 21:pectus robore fultum,
Ov. Tr. 5, 12, 11:te mea robora fallunt,
id. H. 16, 367:velocitate pari, robore animi virumque praestanti,
Liv. 24, 26, 11:verba quanti roboris plena,
Sen. Ep 10, 3:qui robur aliquod in stilo fecerint,
Quint. 10, 3, 10; cf.:robur oratorium adicere sententiis,
id. 10, 5, 4; 8, prooem. §3: illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 9; cf.:O saxis nimirum et robore nati,
Stat. Th. 4, 340. —Authority: nostrarum constitutionum, Just. Inst. prooem. 6.—c.Concr., the strongest, most effective, or best part, the pith, kernel, strength of any thing; of soldiers, the flower of the troops, choice troops, etc. (freq. and class.):versaris in optimorum civium vel flore vel robore,
Cic. Or. 10, 34: et robur et suboles militum interiit, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 33; cf.:quod fuit roboris, duobus proeliis interiit,
Caes. B. C. 3, 87:quod roboris ea provincia habuerat,
Liv. 30, 2; Ov. M. 14, 454 al.:senatūs robur,
Liv. 5, 39. — Plur.:tunc C. Flavius Pusio, Cn. Titinnius, C. Maecenas, illa robora populi Romani,
Cic. Clu. 56, 163:haec sunt nostra robora,
id. Att. 6, 5, 3; Liv. 7, 7; 12; 21, 54; 22, 6; 23, 16; 25, 6 init.:robora pubis,
Verg. A. 8, 518; Ov. M. 7, 510:ingentia robora virorum,
Plin. Pan. 34, 3:conferta robora virorum,
Curt. 3, 5, 13: betae, i. e. stalks, Col. poët. 10, 326. — Of a place, a stronghold:quod coloniam virium et opum validam robur ac sedem bello legisset,
Tac. H. 2, 19.— Absol.: robus, the name of an excellent kind of wheat:quoniam et pondere et nitore praestat,
Col. 2, 6, 1. -
5 robur
rōbur ( rōbor, v. Lucr. p. 140 Lachm.; also an older form rōbus, Cato, R. R. 17, 1; Col. 2, 6, 1; cf. Paul. ex Fest. p. 264 Müll.), ŏris, n. [cf. Sanscr. radh-as, abundance; Gr. rhônnumi for rhôthnumi, to strengthen, rhômê], a very hard kind of oak (cf.:I.quercus, ilex),
Plin. 16, 6, 8, § 19; 16, 7, 10, § 28; 16, 38, 73, § 186; 16, 40, 76, § 204; 16, 40, 77, § 218.— Hence,Lit.1.In gen., a very hard kind of tree or wood:2.morsus roboris,
i. e. of the wild olive, Verg. A. 12, 783 (a little before: foliis oleaster amaris Hic steterat);so of the same,
id. G. 2, 305; cf.:solido de robore myrtus,
id. ib. 2, 64:annoso validam robore quercum,
i. e. of an old and sturdy trunk, id. A. 4, 441; so,annoso robore quercus,
Ov. M. 8, 743:antiquo robore quercus,
with ancient trunk, Verg. G. 3, 332:Massyla, i. e. citri,
Stat. S. 3, 3, 94; also,Maurorum,
id. ib. 4, 2, 39.—Absol., usu., an oak-tree, an oak in gen.:3.fixa est pariter cum robore cervix,
i. e. was pinned fast to the oak, Ov. M. 3, 92:agitata robora pulsant (delphines),
id. ib. 1, 303.—Oak-wood, oak:II.naves totae factae ex robore,
Caes. B. G. 3, 13; cf.:(sapiens) non est e saxo sculptus aut e robore dolatus,
Cic. Ac. 2, 31, 101; and with this cf. id. Div. 2, 41, 85. — Poet.:illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 9; cf.:o saxis nimirum et robore nati!
Stat. Th. 4, 340. —Transf.A.Of things made of oak or of any other hard wood.1.In gen.:2.Lacedaemonii cottidianis epulis in robore accumbunt,
i. e. on oaken, hard benches, Cic. Mur. 35, 74.— So of the wooden horse before Troy:sacrum,
Verg. A. 2, 230; of a lance:ferro praefixum,
id. ib. 10, 479; Sil. 2, 244; 267; of a club, Ov. M. 12, 349; Mart. 9, 44, 4 et saep.:aratri,
i. e. the oaken plough, Verg. G. 1, 162; Val. Fl. 7, 555.—In partic., the lower and stronger part of the prison at Rome, built by Servius Tullius, was called Robur (also Tullianum):B. 1.Robus in carcere dicitur is locus, quo praecipitatur maleficorum genus, quod ante arcis robusteis includebatur, Paul. ex Fest. s. v. robum, p. 264 Müll.: in robore et tenebris exspiret,
Liv. 38, 59 fin.:robur et saxum minitari,
Tac. A. 4, 29; Val. Max. 6, 3, 1:verbera, carnifices, robur,
Lucr. 3, 1017; Hor. C. 2, 13, 19 (v. carcer and Tullianum).—Lit.:2.duri robora ferri,
Lucr. 2, 449; so,ferri,
Verg. A. 7, 609:saxi,
Lucr. 1, 882:navium,
Liv. 37, 30: omnia pariter crescunt et robora sumunt, gain strength, [p. 1598] Lucr. 5, 820; 895; cf.:qui si jam satis aetatis atque roboris haberet, ipse pro Sex. Roscio diceret,
Cic. Rosc. Am. 51, 149:paululum jam roboris accessit aetati,
id. Cael. 30, 73:solidaeque suo stant robore vires,
Verg. A. 2, 639; Vulg. Judic. 8, 21:si quod est robur,
Flor. 2, 1, 1.—Trop., power, strength, force, vigor (very freq.):b.alter virtutis robore firmior quam aetatis,
Cic. Phil. 10, 8, 16:in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore,
id. Off. 1, 5, 14; so,animi (with magnitudo),
id. de Or. 2, 84, 343; id. Tusc. 1, 40, 95:robur incredibile animi,
id. Mil. 37, 101:quantum in cujusque animo roboris est ac nervorum,
id. Fam. 6, 1, 3:multo plus firmamenti ac roboris,
id. Imp. Pomp. 4, 10; so (with firmamentum) id. Mur. 28, 58; (with firmitas) id. Fin. 5, 5, 12:hi tot equites Romani quid roboris hujus petitioni attulerunt?
id. Planc. 8, 21:pectus robore fultum,
Ov. Tr. 5, 12, 11:te mea robora fallunt,
id. H. 16, 367:velocitate pari, robore animi virumque praestanti,
Liv. 24, 26, 11:verba quanti roboris plena,
Sen. Ep 10, 3:qui robur aliquod in stilo fecerint,
Quint. 10, 3, 10; cf.:robur oratorium adicere sententiis,
id. 10, 5, 4; 8, prooem. §3: illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 9; cf.:O saxis nimirum et robore nati,
Stat. Th. 4, 340. —Authority: nostrarum constitutionum, Just. Inst. prooem. 6.—c.Concr., the strongest, most effective, or best part, the pith, kernel, strength of any thing; of soldiers, the flower of the troops, choice troops, etc. (freq. and class.):versaris in optimorum civium vel flore vel robore,
Cic. Or. 10, 34: et robur et suboles militum interiit, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 33; cf.:quod fuit roboris, duobus proeliis interiit,
Caes. B. C. 3, 87:quod roboris ea provincia habuerat,
Liv. 30, 2; Ov. M. 14, 454 al.:senatūs robur,
Liv. 5, 39. — Plur.:tunc C. Flavius Pusio, Cn. Titinnius, C. Maecenas, illa robora populi Romani,
Cic. Clu. 56, 163:haec sunt nostra robora,
id. Att. 6, 5, 3; Liv. 7, 7; 12; 21, 54; 22, 6; 23, 16; 25, 6 init.:robora pubis,
Verg. A. 8, 518; Ov. M. 7, 510:ingentia robora virorum,
Plin. Pan. 34, 3:conferta robora virorum,
Curt. 3, 5, 13: betae, i. e. stalks, Col. poët. 10, 326. — Of a place, a stronghold:quod coloniam virium et opum validam robur ac sedem bello legisset,
Tac. H. 2, 19.— Absol.: robus, the name of an excellent kind of wheat:quoniam et pondere et nitore praestat,
Col. 2, 6, 1. -
6 aciēs
aciēs ēī (old form ē; acc. aciem, disyl. V.; plur. only nom. and acc.), f [2 AC-], a sharp edge, point, cutting part: securium: falcis, V.—Fig.: horum auctoritatis, the edge, i. e. efficiency. — Meton., of sight, sharpness of vision, keen look: aciem oculorum ferre, Cs.: fugere aciem: cum stupet acies fulgoribus, the sight, H. — Brilliancy, brightness: neque tum stellis acies obtunsa videtur, V. — Concr., the pupil of the eye: acies ipsa, quā cernimus.—Poet., the eye: huc geminas nunc flecte acies, V.: huc atque huc acies circumtulit, V.—In war, the front of an army, line of battle, battle-array: triplex, i. e. the legion in three ranks, Cs.: duplex, Cs.: mediā acie, Cs.: exercitūs nostri: aciem instruere, Cs.: extra aciem procurrere, Cs.: neque in acie, sed alio more bellum gerendum, S. — Of a line of ships: productā longius acie (navium), Cs.—The battle-array, an army in order of battle: hostium acies cernebatur, Cs.: unius corporis duae acies dimicantes, two divisions of an army: prima, the van, L.: tertia, Cs.: novissima the rear, L. — Of cavalry: equitum acies, L. — Poet.: Volcania, a line of fire, V.—A battle, engagement: in acie Pharsalicā: in acie vincere, Cs. —Fig., of mind, acuteness, sharpness, force, power: mentis: animi.—A verbal contest, disputation, discussion, debate: in aciem prodire.* * *sharpness, sharp edge, point; battle line/array; sight, glance; pupil of eye -
7 aes
aes aeris, n crude metal, base metal, copper: uti aere pro nummo, Cs.: aeris metalla, V.— Hence, bronze, an alloy of copper and tin: ex aere statua.—As symbol of indomitable courage: aes triplex Circa pectus, H.; of durability: monumentum aere perennius, H.: quae (acta) ille in aes incidit, i. e. engraved on a copper tablet for deposit in the aerarium: in aere incidere: aera legum, i. e. tablets inscribed with the laws.—Plur., works of art in bronze, bronzes: grata aera, H.: aera voltum simulantia, a bust, H.: aere ciere viros, a trumpet, V.: aeris cornua flexi, O.— Plur, cymbals, H.: aera micantia cerno, i. e. arms of bronze, V.: spumas salis aere ruebant, with the prow, V.: inquinavit aere tempus aureum, i. e. degeneracy, H.: aes exigitur, i. e. money, H.: meret aera, earns money, H.: gravis aere dextra, V.: danda aera militibus, L.: octonis referentes Idibus aera, i. e. carrying the teacher's fees, H.—Esp. in the phrases, aes alienum, another's money, i. e. debt: aes alienum suscipere amicorum, assume: in aere alieno esse: conflare, S.: aere alieno premi, Cs.: dissolvere, discharge: solvere, S.: te aere alieno liberare: ex aere alieno laborare, to be oppressed by debt, Cs.: nexus ob aes alienum, bound for debt, L. —Hence, librāque et aere liberatus, released from the debtor's bond, L.—Aes mutuum reddere, borrowed money, S.—Aes suum, one's own money: meosum pauper in aere, i. e. I am poor, but not in debt, H.—Fig. (colloq.): te in meo aere esse, i. e. at my service. — The unit of the coin standard (cf. as): aes grave, the old heavy money, a pound of copper: denis millibus aeris gravis reos condemnat, L.— And aes alone and in the gen sing. (cf assium): aeris miliens, triciens, C., L.—Fig., wages earned: annua aera habes, L.; hence, military service: istius aera illa vetera, campaigns.* * *money, pay, fee, fare; copper/bronze/brass, base metal; (w/alienum) debt; gong -
8 circā
circā adv. and praep., later for circum. I. Adv, around, round about, all around, near: gramen erat circa, O.: ripae Responsant circa, V.: ex montibus qui circa sunt, which are around, L.: sed non passi sunt ii, qui circa erant, who were at hand, N.: multarum circa civitatum inritatis animis, the surrounding towns, L.: corpora multa virūm circa, V.: farre ex agris circa undique convecto, all around, L.: cum circa omnia hostium essent, L.— II. Praep. with acc. (sometimes after or separated from the acc.). — In space, about, around, on the side of, surrounding, encompassing: quam (Hennam) circa sunt flores: ligna contulerunt circa casam, N.: aes triplex Circa pectus, H.: quem circa tigres iacent, O. — Around, about, among, through: Romulus legatos circa vicinas gentes misit, L.: circa domos ire, L.: circa civitates miserat nuntios, L.—In the region of, near to, near by: urbīs circa Capuam occupare: circa Liternum posuit castra, in the neighborhood of, L. —In vague designations of a place, in, at, about: Circa virentīs campos, H.: cum amor Saeviet circa iecur, H.: quadriduum circa rupem consumptum, L.: circa unam rem ambitūs facere, L.—Of persons as attendants, around, with, attending, accompanying: canes quos circa se haberet: trecentos iuvenes circa se habebat, L. — In time, about: circa eandem horam, L.: Circa lustra decem, H. —In numerical designations, about, nearly, almost: circa quingentos Romanorum, L.—Fig., about, in respect to: circa adfectationem originis, Ta.* * *Iaround, all around; round about; near, in vicinity/company; on either sideIIaround, on bounds of; about/near (space/time/numeral); concerning; with -
9 cuspis
cuspis idis, f a point, pointed end, blade, head: asseres cuspidibus praefixi, Cs.: acuta teli, O.: pro longā cuspide rostrum, sword-blade, O.—A spear, javelin, lance, V.: tremenda, H.—A trident (of Neptune), O.: triplex, O.—A sceptre (of Aeolus), V.—A sting (of a scorpion), O.* * *point/tip (spear), pointed end; spit/stake; blade; javelin/spear/lance; sting -
10 genus
genus eris, n [GEN-], a race, stock, family, birth, descent, origin: haec Indigna genere nostro, T.: nobili genere nati: amplissimo genere natus, Cs.: generis socia, sister, O.: genere primus: patricium, L.: genus unde Atii duxere, V.: fortuna non mutat genus, H.: plebei generis, L.— Adverb. acc.: Qui genus (estis)? Of what race? V.— Birth, noble birth, high descent: propter genus rem p. tenere: Et genus et virtus, nisi cum re, vilior algā est, H.: iactare genus, H.: Cui genus et nomen fuissent, V.: generis praemium, L.— A race, line, descendants, posterity: liberorum ex te, Enn. ap. C.: Tantali, H.: neglectum, i. e. the Romans, H.— A descendant, child, son, offspring: deorum, V.: audex Iapeti, Prometheus, H.: ab alto Demissum Aeneā, i. e. Octavianus, H.— A race, stock, class, sort, species, genus, kind, rank, order, division: humanum: hominum, S.: omnes mortales omnium generum: inter id genus, plebeians, L.: Romanum: Macedonum, L.: qui (conventus) ex variis generibus constaret, Cs.: iudicum genus et forma: inritabile vatum, H.: hominum virile, sex: Femineum, sex, V.: <*>onsulare, rank: militare, order, L.: eorum hominum... genera sunt duo, Cs.—Of animals, a kind, class, sort, species: altivolantum, birds, Enn. ap. C.: piscium, H.: malefici generis animalia, S.: Diversum confusa genus panthera camelo, H.: varia genera bestiarum.— Of things, a kind, sort, description, class, order, character, division: omnia in suo quaeque genere: naves omni genere armorum ornatissimae, Cs.: cibi, Cs.: omne commeatūs, L.: triplex rerum p.: dulce orationis: dicendi: praeda omnis generis, L.: poenae novom, S.: leti, O.: Aesopi, manner, Ph.: genera civitatum: machinae omnium generum, S.: nugae Hoc genus (i. e. huius generis), H.: aliquid id genus scribere: quod genus virtus est: te cottidie in omni genere desiderem, in every way: domus in omni genere diligens: in aliquo genere, in any respect whatever.—In philosophy, a general term, logical genus: formae dicendi specie dispares, genere laudabiles.* * *birth/descent/origin; race/family/house/stock/ancestry; offspring/descent; noble birth; kind/sort/variety; class/rank; mode/method/style/fashion/way -
11 pectus
pectus oris, n [PAC-], a breast, breast-bone: pectore in adverso ensem Condidit, V.: in pectus cadit pronus, O.: latum demisit pectore clavom, H.: esse vincto pectore, ut gracilae sient, tightlaced, T.— The stomach: reserato pectore, O.— The breast, heart, feelings, disposition: amari toto pectore: metus insidens pectoribus, L.: laeta deae permulsit pectora dictis, V.: Illi robur et aes triplex Circa pectus erat, H.: mollities pectoris, tender-heartedness, O.: vitā et pectore puro, conscience, H.: pectora casta, O.— The soul, spirit, mind, understanding: de hortis toto pectore cogitemus: quod verbum in pectus Iugurthae altius descendit, S.: novum in Bruti pectore ingenium, L.: nova pectore versat Consilia, V.: oculis ea pectoris hausit, the mind's eye, O.: memori referas mihi pectore cuncta, H.: deus quem clausum pectore habebat, i. e. who inspired her, O.— A character, heart, person: cara sororum Pectora, V.: mihi Thesea pectora iuncta fide, O.* * *breast, heart; feeling, soul, mind -
12 prōdigium
prōdigium ī, n [prod-+3 AG-], a prophetic sign, token, omen, portent, prodigy: multa prodigia eius numen declarant: (lunam deficientem) nullum esse prodigium: non mihi iam furtum, sed monstrum ac prodigium videbatur, i. e. a monstrous and unnatural crime: Harpyia Prodigium canit, V.: nuntiare, S.: in prodigium accipi, Ta.: prodigiorum perita, L.: Prodigio par est cum nobilitate senectus, Iu.— A monster, prodigy: Non ego prodigium sum, O.: triplex, i. e. Cerberus, O.* * *portent; prodigy, wonder -
13 rōbur
rōbur oris, n hard-wood, oak-wood, oak: naves totae factae ex robore, Cs.: (sapiens) non est e robore dolatus: Illi robur et aes triplex Circa pectus erat, H.—Very hard wood: morsus Roboris, i. e. of the wild olive, V.: solido de robore myrtus, V.—A tree-trunk: annoso validam robore quercum, i. e. old and sturdy, V.: antiquo robore quercus, with ancient trunk, V.—An oak-tree, oak: fixa est pariter cum robore cervix, i. e. was pinned fast to the oak, O.: agitata robora pulsant (delphines), O.—A piece of oak, structure of hard wood: in robore accumbunt, i. e. on hard benches: sacrum, i. e. the wooden horse, V.: ferro praefixum, i. e. lance, V.: nodosum, i. e. club, O.: aratri, i. e. the oaken plough, V.—A stronghold, dungeon: in robore et tenebris exspiret, L.: Italum, H.—Fig., hardness, physical strength, firmness, vigor, power: aeternaque ferri Robora, V.: navium, L.: satis aetatis atque roboris habere: corporum animorumque, L.: solidaeque suo stant robore vires, V. —Enduring strength, force, vigor: virtutis: animi: pectus robore fultum, O.: neque his (gentibus) tantum virium aut roboris fuit, L.—The best part, pith, kernel, strength, flower, choice: totius Italiae: quod fuit roboris, duobus proeliis interiit, Cs.: senatūs robur, L.: haec sunt nostra robora: lecta robora virorum, L.: robora pubis, V.* * *oak (tree/timber/trunk/club/post/cell); tough core; resolve/purpose; B:tetnus; strength/firmness/solidity; vigor, robustness; potency, force, effectiveness; military strength/might/power; heart, main strength, strongest element; mainstay/bulwark, source of strength; stronghold, position of strength -
14 scūtāle
scūtāle is, n [scutum], a thong, leathern strap, lash: triplex, L.: funda media duo scutalia inparia habebat, L. -
15 agmen
agmĕn, ĭnis, n. [as if contr. from agimen, from ago; cf.: tegimen, tegmen, from tego].I.Lit.A.In gen., a train, i. e. a collected multitude in motion or moving forwards; of things of any kind, but esp. (so most freq. in prose) of men or animals. —Of streams of water, motion, course, current: quod per amoenam urbem lent fluit agmine flumen, Enn. ap. Macr. S. 6, 4:B.inde super terras fluit agmine dulci,
Lucr. 5, 272; cf. id. 6, 638; also,in imitation of Enn., Virg. and Val. Fl.: leni fluit agmine Thybris,
Verg. A. 2, 782; cf. Val. Fl. 4, 721.—Of a train or succession of clouds:denso sunt agmine nubes,
Lucr. 6, 100.—Of rain:immensum caelo venit agmen aquarum,
body, mass, Verg. G. 1, 322 —Of atoms:agmine condenso naturam corporis explent,
crowded into a compact mass, Lucr. 1, 607.—Of oars:agmine re morum ceieri,
with quick plashing of oars, Verg. A. 5, 211.—Of a flock of birds: agmi ne magno. Corvorum. Verg. G. 1, 381.—Of a snake winding onwards:cum medii nexus extremaeque agmina caudae Solvuntur,
Verg. G. 3, 424; cf. id. A. 2, 212.—Of clouds of dust following any thing in rapid motion, as men, animals, etc.:agmina cervi Pulverulenta,
Verg. A. 4, 154.—And, as subst. concr., of birds turba Agminis aligeri, of the winged band, Verg A. 12, 249.—Of ants;frugilegas aspeximus agmine longo formi cas,
Ov. M 7, 624; so id. ib. 7, 638.—Of the stars: diffugiunt stellae;quarum agmina cogit Lucifer,
Ov. M. 2, 114; so id. ib. 11, 97 al.—Eap. of a company of persons, a multitude, troop, crowd, number, band:ut a Brundisic nsque Romam agmen perpetuum totius Italiae viderem,
Cic. Pis. 22:magno senatorum agmine,
Tac. H. 3, 55:ingens mulierum agmen,
Liv. 2, 40:muliebre et miserabile agmen,
Tac. A. 1, 40: numerosum agmen reorum, Plin Ep. 3, 9, and Tac. H. 4, 6: Eumenidum agmina, Verg A. 4, 469.—But particularly,The train, procession, march, progress of an army:II.de castris, de agminibus, etc., dicere,
Cic. de Or. 1, 48, 210:ne miles gregarius in castris, neve in agmine servum aut jumentum haberet,
Sall. J. 45, 2:pugnatum saepe directā acie, saepe in agminibus, saepe eruptionibus,
Vell. 2, 47:effuso agmine abire,
Liv. 44, 39:uno agmine victores cum victis in urbem irrupere,
id. 2, 30;uno agmine persequentes,
Vulg. Judith, 15, 4 al. —Transf., concr., an army, and properly considered as in motion, on the march (while exercitus is a disciplined army, and acies an army in battle-array) —As soon as the signal for marching was given, the Extraordinarii and the allies of the right wing, with their baggage, first put themselves in motion, then the legions, and last the allies of the left wing, with a part of the cavalry, which either rode behind the army, ad agmen claudendum or cogendum. to close the train, i. e. to keep it to gether or on the side in such an order (composito agmine, non itineri magis apto quam proelio) that it might be easily put into the line of battle, if the enemy ven tured to attack it; cf. Sall. J. 46, 6.—An army in close ranks was called agmen justum, Tac. H. 1, 68, or agmen pilatum, Serv. ad Verg. A. 12, 121—When there was no apprehension of the enemy, less care was taken for the protection of the army:B.agmine incauto, i. e. minus munito, ut inter pacatos, ducebat, sc. consul,
Liv. 35, 4.—The order of march was, however, different, according to circumstances and the nature of the ground,
Liv. 35, 4; 27, 28; and cf. Smith's Antiq.—Sometimes the army marched in the form of a square, agmen quadratum, with their baggage in the middle, so as to be in battle-array on meeting the enemy; hence agmen quadratum often means the same as acies triplex, an army formed in line of battle, only that the former indicates that they are on the march, and the latter that they are at rest.—Hence, like acies, with the epithet primum, the vanguard, Liv. 34, 28; Tac. Agr. 35:medium,
the centre, Liv. 10, 41; Tac. H. 4, 22:extremum,
Liv. 34, 28; Tac. H. 2, 100;or, novissimum,
the rear, rearguard, Liv. 44, 33; so,extremi agminis,
Vulg. Deut. 25, 18:ut inde agmine quadratc ad urbem accederet,
marching in a square, Cic. Phil. 13, 8:pariter atque in conspectu hostium quadrato agmine incedere,
Sall. J 100, 1; cf. id. ib. 46, 6, 7:Hannibal agmine quadrato amnem ingressus,
Liv. 21, 5; se id. 31, 36; 37, 39:quadrato agmine velut in aciem irent,
Curt. 5, 1, 19 al. —Sometimes, esp. in the poets in the plur., in gen. [p. 73] sense, = exercitus or copiae, an army, host, troops:huic tanto agmini dux defuit,
Just. 12, 10:occidit Daci Cotisonis agmen,
Hor. C. 3, 8, 18:agmina curru Proterit,
Verg. A. 12, 329:barbarorum Claudius agmina diruit,
Hor. C. 4, 14, 29; so id. S. 2, 1, 14; id. Epod. 17, 9; Ov. M. 3, 535; 5, 151, 161; 6, 423:Del agminum Israël,
Vulg. 1 Reg. 17, 45:agmina ejus dispergam,
ib. Ezech. 12, 14; 38, 6.—For military service, warfare:rudis agminum Sponsus,
Hor. C. 3, 2, 9.—Trop.1.An army, troop, band, multitude:2.educenda dictio est ex hac domesticā exercitatione et umbratili medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra, aciemque forensem,
i. e. before the public, Cic. de Or. 1, 34, 157:e Brundisio usque Romam agmen perpetuum totius Italiae,
an unbroken train, id. Pis. 22, 51:ingens mulierum agmen,
Liv. 2, 40; 9, 17:agmina Eumenidum,
Verg. A. 4, 469; 6, 572:agmina comitum,
Ov. Tr. 14, 30:in angusto fidus comes agmine turbae,
Tib. 1, 5, 63:numerosum agmen reorum,
Plin. Ep. 3, 9:agmen occupationum,
an army of, id. ib. 2, 8.— -
16 certamen
certāmen, ĭnis, n. [id.], a contest, struggle, strife, whether friendly or hostile, physical or intellectual; most freq. of a pugilistic contest of any kind; but also of contention in war.I. A.Lit.:2.videmusne apud quos eorum ludorum, qui gymnici nominantur, magnus honos sit, nullum ab iis, qui in id certamen descendant, devitari dolorem?
Cic. Tusc. 2, 26, 62; cf. id. de Or. 2, 78, 317:Hac celebrata tenus sancto certamina patri,
Verg. A. 5, 603; cf. Ov. M. 1, 446:luctandi,
Quint. 12, 2, 12:saliendi,
id. 10, 3, 6:citharoedorum,
id. 4, 1, 2:sacra,
id. 2, 8, 7 Spald.:quinquennale triplex, musicum, gymnicum, equestre,
Suet. Ner. 12; cf. id. Vit. 4; id. Dom. 4:bijugum,
Verg. A. 5, 144:quadrigarum,
Suet. Claud. 21:pedum,
Ov. M. 12, 304:cursus,
id. ib. 7, 792;10, 560: disci,
id. ib. 10, 177:Veneris,
id. Am. 2, 10, 29 et saep.—Meton., poet., the object contended for, the prize, Ov. M. 13, 129:B.pecoris magistris Velocis jaculi certamina ponit in ulmo,
Verg. G. 2, 530 Heyne.—Trop., a rivalry, contest, struggle, emulation, etc.:II. A.certamen honestum (Stoicorum et Peripateticorum),
Cic. Fin. 2, 21, 68:est mihi tecum pro aris et focis certamen,
id. N. D. 3, 40, 94:est alicui certamen cum aliquo de principatu,
Nep. Them. 6, 3: certamen honoris et gloriae. Cic. Lael. 10, 34; cf. id. Off. 1, 12, 38; Sall. J. 41, 2; Quint. 10, 5, 5:bona ratio cum perditā confligit. In ejus modi certamine ac proelio,
Cic. Cat. 2, 11, 25:pugna forensium certaminum,
id. 5, 12, 22:eloquentiae inter juvenes,
Quint. 2, 17, 8:verborum linguaeque,
Liv. 10, 22, 6:laboris ac periculi,
id. 28, 19, 14:amicitiae, benevolentiae,
id. 37, 53, 7:bonae artis ac virtutis,
id. 37, 54, 19:irarum,
id. 1, 7, 2; cf. id. 3, 39, 3:conferendi (pecuniam),
id. 4, 60, 8:patrum animos certamen regni ac cupido versabat,
id. 1, 17, 1; cf. id. 21, 31, 6:leti (inter mulieres Indas),
Prop. 3 (4), 13, 19:diu magnum inter mortales certamen fuit, vine corporis an virtute animi, etc.,
Sall. C. 1, 5; cf. Tib. 4, 1, 37.—Rarely with gen. of adversary:si in virtutis certamen venerint ( = cum virtute),
Cic. Fin. 5, 24, 71 Madv. ad loc.— Poet.:mite vini,
a drinking bout, Tib. 3, 6, 11.—Also poet.: certamina ponere, syn. with certamina instituere = agôna protithenai, to order, arrange a fight or contest, Verg. A. 5, 66; 8, 639; cf. id. G. 2, 530 Wagn.—Of inanimate things:Arboribusque datumst variis exinde per auras Crescendi magnum inmissis certamen habenis,
Lucr. 5, 787.—Subject. (diff. from the objective; cf.:B.proeliam, pugna, bellum, etc.): horrida Romuleum certamina pango duellum,
Enn. Ann. 1, 1; 1, 476; 2, 6; 5, 1295; Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2; Lucr. 4, 844; Ov. M. 12, 180; Liv. 36, 19, 13:aeterno certamine proelia pugnasque edere,
Lucr. 2, 117:fit proelium acri certamine,
Hirt. B. G. 8, 28; cf.:proelii certamen,
id. B. Alex. 16:certamine,
with zeal, emulously, earnestly, Verg. A. 5, 197; Curt. [p. 320] 9, 4; Sil. 10, 536; cf.:nec magni certaminis ea dimicatio fuit,
not severe, Liv. 21, 60, 7. —Object., = proelium, pugna, etc.:C.vario certamine pugnatum est,
Caes. B. C. 1, 46:erat in celeritate omne positum certamen, utri, etc.,
id. ib. 1, 70:bella atque certamina,
Sall. C. 33, 5:ubi res ad certamen venit,
id. J. 13, 4:in certamine ipso,
Liv. 2, 44, 11:navalia,
a naval engagement, sea-fight, id. 31, 14, 4:classicum,
Vell. 2, 85, 2:saevit medio in certamine Mavors,
Verg. A. 8, 700 et saep.—Hence.In the postAug. histt. for war in gen., Flor. 1, 20; Eutr. 1, 16; Just. 7, 2, 6; 7, 6, 6. -
17 Circa
1.circā, a later access. form for circum; not freq. before the Aug. per., esp. in Livy and Quintilian [acc. to Klotz, circa = circum ea; cf: antea, interea, postea, praeterea, etc.].I.Adv.A.( = circum, I. B.) Around, round about, all around, in the environs or neighborhood:B.gramen erat circa,
Ov. M. 3, 411:ripaeque lacusque Responsant circa,
Verg. A. 12, 757:at circa gravibus pensis affixa puella... remittat opus,
Tib. 1, 3, 87:circaque quā tumor est,
Cels. 5, 28, 3; 5, 28, 4: fluvius ab tergo; ante circaque velut ripa praeceps oram ejus omnem cingebat, Liv. 27, 18, 5; 28, 33, 2:circa Padus amnis,
id. 21, 43, 4 Weissenb. ad loc.:caligo, quam circa umidi effuderant montes,
Curt. 4, 12, 20:alibi quam Romao circaque,
Plin. 26, 1, 1, § 1; Quint. 12, prooem. § 2; Tac. A. 2, 11.—Circa esse, to be in the region around, in the neighborhood:C.ex montibus qui circa sunt,
Liv. 1, 4, 6:Tarquinium moribundum cum qui circa erant excepissent,
id. 1, 41, 1:sed non passi sunt ii, qui circa erant,
Nep. Eum. 10, 4:eversa est turris quodque circa muri erat,
Liv. 34, 29, 6:Corinthus et quae circa est regio,
Plin. 24, 9, 42, § 69; Quint. 10, 7, 16. —Also freq. without esse, in connection with a subst.:multarum circa civitatum irritatis animis,
the towns lying around, Liv. 1, 17, 4; 9, 2, 1; 27, 30, 3; 29, 29, 2;42, 64, 2: angulus muri erat in planiorem patentioremque quam cetera circa vallem vergens ( = cetera loca quae circa erant),
id. 21, 7, 5:corpora multa virūm circa,
Verg. A. 7, 535; Plin. 3, 17, 21, § 124.—Strengthened: undique circa and circa omnis ( = circum), round about, all around: frumento undique circa ex agris convecto. Liv. 42, 56, 8; 23, 19, 8;II.nam et circa omnia defecerunt,
id. 9, 23, 10:cum tam procul Romani unica spes, circa omnia hostium essent,
id. 21, 11, 12; cf. id. 9, 2, 7 Drak.:exhausto circa omni agro,
id. 31, 38, 1; 24, 3, 3; Val. Fl. 8, 2; Flor. 1, 18, 12 Duker; Quint. 9, 2, 45.—Prep. with acc.A.In space.1.( = circum, II. B.) Prop., in the region which surrounds, about, around, on the sides of:2.quam (Hennam) circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni,
Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107:noctu ligna contulerunt circa casam eam, in quā quiescebat,
Nep. Alcib. 10, 4:circa flumina et lacus frequens nebula est,
Sen. Q. N. 5, 3, 1:circa equum Alexandri,
Curt. 4, 15, 26:illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 10; id. S. 2, 6, 34:quem circa tigres jacent,
Ov. M. 3, 668.—( = circum, II. C.) Into... around, to... round about, etc. (first in Livy):3.Romulus legatos circa vicinas gentes misit,
Liv. 1, 9, 2:legatis circa duodecim populos missis,
id. 4, 23, 5; 28, 26, 11:circa domos ire,
id. 26, 13, 1; 25, 9, 2; 39, 18, 2;29, 22, 3: circa civitates missi legati,
id. 21, 49, 7 Weissenb.; 31, 3, 5; Plin. 7, 37, 37, § 123; Suet. Aug. 49; id. Ner. 28:litteris circa praefectos dimissis,
Liv. 42, 51, 1:custodes circa omnes portas missi,
id. 28, 26, 11; 26, 13, 1.—( = circum, II. D.) With the prevailing idea of neighborhood, vicinity, in the region of, near to, near by:b.Capuam et urbis circa Capuam occupare,
Cic. Agr. 1, 7, 22:circa Liternum posuit castra,
in the neighborhood of, Liv. 23, 35, 6:tabernae erant circa forum,
Quint. 6, 3, 38:circa Armeniae montes,
Curt. 5, 1, 13:Acesinen amnem,
Plin. 12, 5, 11, § 23:domum auream,
Suet. Ner. 38:sacrificantem,
id. Claud. 36.—As a less definite designation of place for in:4.Orestis liberi sedem cepere circa Lesbum insulam,
Vell. 1, 2, 5:circa Mesopotamiam subsistere,
Curt. 4, 9, 1:quod circa Syriam nascitur,
Plin. 19, 3, 16, § 46;Quint. prooem. § 20: initia statim primi libri,
id. 1, 5, 44; cf.finem,
id. 4, 3, 5:virentes campos,
Hor. C. 2, 5, 5:cum amor saeviet circa jecur,
id. ib. 1, 25, 15 (cf. Petr. 17, 8:dolor saevit in praecordiis). So esp. freq. in medic. lang.: circa faciem, nares, aures, labra,
Cels. 5, 28, 2; 5, 2, 8.—So in Livy, with names of places, approaching the more general use of later writers, v. infra, C.:quadriduum circa rupem consumptum,
Liv. 21, 37, 3:compositis circa Opuntem rebus,
id. 28, 7, 9:iisdem diebus circa Chalcidem Thoas... eandem fortunam habuit,
id. 35, 37, 5 Weissenb. ad loc.; cf.:multos circa unam rem ambitus fecerim,
id. 27, 27, 12 Weissenb. ad loc.—( = circum, II. E.) In respect to persons who surround one (as attendants, friends, adherents, etc.), around, about:B.multa sibi opus esse, multa canibus (sarcast. for indagatoribus) suis, quos circa se haberet,
Cic. Verr. 2, 1, 48, § 126:ex iis trecentos juvenes inermes circa se habebat,
Liv. 29, 1, 2:omnes,
Suet. Aug. 48; id. Calig. 43:circa regem erat et Phrygum turba,
Curt. 3, 1, 17:e spadonibus, qui circa reginam erant,
id. 4, 10, 25: omne sed officium circa te semper obibat turba tui sexūs, [p. 334] Mart. 1, 91, 3:quod omnes circa te similes tui effecisti,
Plin. Pan. 83, 3.—In the language of the imperial court:circa latus alicujus agere,
to wait on, altend, Dig. 27, 1, 30.—Hence also without a verb: circa aliquem, = hoi peri tina, the attendants, companions of a person:omnibus vero circa eum gratuito aut levi fenore obstrictis,
Suet. Caes. 27; id. Dom. 9; cf. Liv. 21, 49, 7 Drak.—(Peculiar to the form circa). In time, designating nearness, proximity to a definite point of time, about (first in Livy; cf.2.circiter): postero die circa eandem horam in eundem locum rex copias admovit,
Liv. 42, 57, 10:circa eum mensem,
Plin. 9, 18, 33, § 69:lucis ortum,
Curt. 5, 3, 7:lucem,
Suet. Oth. 11:mediam noctem,
id. Claud. 2:vernum aequinoctium,
Col. 5, 6, 19:Kalendas et Idus Octobr.,
id. 5, 10, 8, 5, 10, 12; 5, 12, 2 al.; Plin. Ep. 1, 7, 4; Pall. 2, 4; 2, 7 al.—With definite numbers:septimum diem,
Cels. 2, 6:undecimam horam,
Suet. Caes. 88:lustra decem,
Hor. C. 4, 1, 6; Scrib. 227.—With general designations of time:tempora illa,
Quint. 11, 3, 143:tempora Peloponnesia,
id. 12, 10, 4:Murenae Cepionisque conjurationis tempus,
Vell. 2, 93, 1:Magni Pompeii aetatem,
Plin. 33, 12, 55, § 156:mortem,
id. 11, 37, 73, § 189:initia imperii,
Suet. Claud. 7.—And in the designation of periods of time by persons who belonged to them (cf. ante):circa Demetrium Phalerea,
about the time of Demetrius Phalereus, Quint. 2, 4, 41 Spald.:Tisiam et Coraca,
id. 2, 17, 7:Philippum,
id. 12, 10, 6:Ciceronem,
Sen. Contr. 1 praef.:Attium,
Vell. 1, 17, 1.—In numerical designations, about, nearly, almost (first in Livy for the usual ad or circiter):C.ea fuere oppida circa septuaginta,
Liv. 45, 34, 6:quingentos Romanorum,
id. 27, 42, 8:decem milia Persarum,
Curt. 4, 6, 30:sestertium vicies,
Suet. Claud. 6:quartum milliarium,
id. Ner. 48:selibram,
Cels. 4, 19:singulas heminas,
id. 7, 15.—(Also peculiar to the form circa, and only in post-Aug. prose; esp. freq. in Quint., occurring more than seventy times.) Trop. for the designation of an object about which, as if it were a centre, any thing moves, is done, etc., around, about, in, in respect to, etc.; depending upon substt., adjj., or verbs.1.Upon substantives:2.circa eosdem sensus certamen atque aemulatio,
Quint. 10, 5, 5:circa S litteram deliciae,
id. 1, 11, 6:verba dissensio,
id. 3, 11, 5:memoriam suam vanitas atque jactatio,
id. 11, 2, 22:hoc opiniones,
id. 2, 15, 1;Plin 8, 16, 19, § 48: quem pugna est,
Quint. 8, 6, 1; 7, 1, 15:voces inani studio,
id. 8, prooem §18 et saep: rura sermo,
Plin. 18, 1, 1, § 5:classicum brevis et expeditus labor,
Plin. Ep 3, 9, 13:hospitia nullum fastidium,
id. Pan. 20, 3:publica circa bonas artes socordia,
Tac. A. 11, 15:principem novo exemplo, i. e. in principe,
Suet. Claud. 14.—Upon adjectives:3.non circa plurium artium species praestantem, sed in omnibus eminentissimum,
Quint. 12, 10, 12:jus nostrum attentior,
id. 4, 5, 21:studia mentis erectae,
id. 1, 3, 10:lites raras ridiculi,
id. 7, 1, 43:praecepta utiles sententiae,
id. 10, 1, 52; 6, 1, 42 al.:corporis curam morosior,
Suet. Caes. 45:victum indifferens,
id. ib. 53:deos ac religiones neglegentior,
id. Tib. 69:administrationem imperii vacuus,
id. Dom. 3 al.:summa scelera distentum,
Tac. A. 16, 8 fin.:adfectationem Germanicae originis ultro ambitiosi,
id. G. 28:excessus otiosus,
id. Or. 22:se animati,
Just. 14, 1, 3 al. —Upon verbs facetum quoque non tantum circa ridicula opinor consistere, Quint. 6, 3, 19:► Circa very rarely follows its case:hoc disputatum est,
id. 1, 5, 34:priores erratur,
id. 2, 5, 26:formas litterarum haerere,
id. 1, 1, 21, cf. id. 5, 10, 114; Suet. Aug. 71. res tenues morari, Quint 1, 1, 35:consilium elegendi successoris in duas factiones scindebantur,
Tac. H. 1, 13:Medeam, Thyestem (tragoedias) tempus consumas,
id. Or. 3:successorem omnia ordinari,
Suet. Claud. 45:ceremonias, item circa omnium ordinum statum quaedam correxit,
id. ib. 22.quem circa,
Cic.Verr. 2, 4, 48, § 107; Ov. A. A. 2, 577; id..3, 668; cf. circum, II. fin.2.Circa, ae, v. Circe. -
18 circa
1.circā, a later access. form for circum; not freq. before the Aug. per., esp. in Livy and Quintilian [acc. to Klotz, circa = circum ea; cf: antea, interea, postea, praeterea, etc.].I.Adv.A.( = circum, I. B.) Around, round about, all around, in the environs or neighborhood:B.gramen erat circa,
Ov. M. 3, 411:ripaeque lacusque Responsant circa,
Verg. A. 12, 757:at circa gravibus pensis affixa puella... remittat opus,
Tib. 1, 3, 87:circaque quā tumor est,
Cels. 5, 28, 3; 5, 28, 4: fluvius ab tergo; ante circaque velut ripa praeceps oram ejus omnem cingebat, Liv. 27, 18, 5; 28, 33, 2:circa Padus amnis,
id. 21, 43, 4 Weissenb. ad loc.:caligo, quam circa umidi effuderant montes,
Curt. 4, 12, 20:alibi quam Romao circaque,
Plin. 26, 1, 1, § 1; Quint. 12, prooem. § 2; Tac. A. 2, 11.—Circa esse, to be in the region around, in the neighborhood:C.ex montibus qui circa sunt,
Liv. 1, 4, 6:Tarquinium moribundum cum qui circa erant excepissent,
id. 1, 41, 1:sed non passi sunt ii, qui circa erant,
Nep. Eum. 10, 4:eversa est turris quodque circa muri erat,
Liv. 34, 29, 6:Corinthus et quae circa est regio,
Plin. 24, 9, 42, § 69; Quint. 10, 7, 16. —Also freq. without esse, in connection with a subst.:multarum circa civitatum irritatis animis,
the towns lying around, Liv. 1, 17, 4; 9, 2, 1; 27, 30, 3; 29, 29, 2;42, 64, 2: angulus muri erat in planiorem patentioremque quam cetera circa vallem vergens ( = cetera loca quae circa erant),
id. 21, 7, 5:corpora multa virūm circa,
Verg. A. 7, 535; Plin. 3, 17, 21, § 124.—Strengthened: undique circa and circa omnis ( = circum), round about, all around: frumento undique circa ex agris convecto. Liv. 42, 56, 8; 23, 19, 8;II.nam et circa omnia defecerunt,
id. 9, 23, 10:cum tam procul Romani unica spes, circa omnia hostium essent,
id. 21, 11, 12; cf. id. 9, 2, 7 Drak.:exhausto circa omni agro,
id. 31, 38, 1; 24, 3, 3; Val. Fl. 8, 2; Flor. 1, 18, 12 Duker; Quint. 9, 2, 45.—Prep. with acc.A.In space.1.( = circum, II. B.) Prop., in the region which surrounds, about, around, on the sides of:2.quam (Hennam) circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni,
Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107:noctu ligna contulerunt circa casam eam, in quā quiescebat,
Nep. Alcib. 10, 4:circa flumina et lacus frequens nebula est,
Sen. Q. N. 5, 3, 1:circa equum Alexandri,
Curt. 4, 15, 26:illi robur et aes triplex Circa pectus erat,
Hor. C. 1, 3, 10; id. S. 2, 6, 34:quem circa tigres jacent,
Ov. M. 3, 668.—( = circum, II. C.) Into... around, to... round about, etc. (first in Livy):3.Romulus legatos circa vicinas gentes misit,
Liv. 1, 9, 2:legatis circa duodecim populos missis,
id. 4, 23, 5; 28, 26, 11:circa domos ire,
id. 26, 13, 1; 25, 9, 2; 39, 18, 2;29, 22, 3: circa civitates missi legati,
id. 21, 49, 7 Weissenb.; 31, 3, 5; Plin. 7, 37, 37, § 123; Suet. Aug. 49; id. Ner. 28:litteris circa praefectos dimissis,
Liv. 42, 51, 1:custodes circa omnes portas missi,
id. 28, 26, 11; 26, 13, 1.—( = circum, II. D.) With the prevailing idea of neighborhood, vicinity, in the region of, near to, near by:b.Capuam et urbis circa Capuam occupare,
Cic. Agr. 1, 7, 22:circa Liternum posuit castra,
in the neighborhood of, Liv. 23, 35, 6:tabernae erant circa forum,
Quint. 6, 3, 38:circa Armeniae montes,
Curt. 5, 1, 13:Acesinen amnem,
Plin. 12, 5, 11, § 23:domum auream,
Suet. Ner. 38:sacrificantem,
id. Claud. 36.—As a less definite designation of place for in:4.Orestis liberi sedem cepere circa Lesbum insulam,
Vell. 1, 2, 5:circa Mesopotamiam subsistere,
Curt. 4, 9, 1:quod circa Syriam nascitur,
Plin. 19, 3, 16, § 46;Quint. prooem. § 20: initia statim primi libri,
id. 1, 5, 44; cf.finem,
id. 4, 3, 5:virentes campos,
Hor. C. 2, 5, 5:cum amor saeviet circa jecur,
id. ib. 1, 25, 15 (cf. Petr. 17, 8:dolor saevit in praecordiis). So esp. freq. in medic. lang.: circa faciem, nares, aures, labra,
Cels. 5, 28, 2; 5, 2, 8.—So in Livy, with names of places, approaching the more general use of later writers, v. infra, C.:quadriduum circa rupem consumptum,
Liv. 21, 37, 3:compositis circa Opuntem rebus,
id. 28, 7, 9:iisdem diebus circa Chalcidem Thoas... eandem fortunam habuit,
id. 35, 37, 5 Weissenb. ad loc.; cf.:multos circa unam rem ambitus fecerim,
id. 27, 27, 12 Weissenb. ad loc.—( = circum, II. E.) In respect to persons who surround one (as attendants, friends, adherents, etc.), around, about:B.multa sibi opus esse, multa canibus (sarcast. for indagatoribus) suis, quos circa se haberet,
Cic. Verr. 2, 1, 48, § 126:ex iis trecentos juvenes inermes circa se habebat,
Liv. 29, 1, 2:omnes,
Suet. Aug. 48; id. Calig. 43:circa regem erat et Phrygum turba,
Curt. 3, 1, 17:e spadonibus, qui circa reginam erant,
id. 4, 10, 25: omne sed officium circa te semper obibat turba tui sexūs, [p. 334] Mart. 1, 91, 3:quod omnes circa te similes tui effecisti,
Plin. Pan. 83, 3.—In the language of the imperial court:circa latus alicujus agere,
to wait on, altend, Dig. 27, 1, 30.—Hence also without a verb: circa aliquem, = hoi peri tina, the attendants, companions of a person:omnibus vero circa eum gratuito aut levi fenore obstrictis,
Suet. Caes. 27; id. Dom. 9; cf. Liv. 21, 49, 7 Drak.—(Peculiar to the form circa). In time, designating nearness, proximity to a definite point of time, about (first in Livy; cf.2.circiter): postero die circa eandem horam in eundem locum rex copias admovit,
Liv. 42, 57, 10:circa eum mensem,
Plin. 9, 18, 33, § 69:lucis ortum,
Curt. 5, 3, 7:lucem,
Suet. Oth. 11:mediam noctem,
id. Claud. 2:vernum aequinoctium,
Col. 5, 6, 19:Kalendas et Idus Octobr.,
id. 5, 10, 8, 5, 10, 12; 5, 12, 2 al.; Plin. Ep. 1, 7, 4; Pall. 2, 4; 2, 7 al.—With definite numbers:septimum diem,
Cels. 2, 6:undecimam horam,
Suet. Caes. 88:lustra decem,
Hor. C. 4, 1, 6; Scrib. 227.—With general designations of time:tempora illa,
Quint. 11, 3, 143:tempora Peloponnesia,
id. 12, 10, 4:Murenae Cepionisque conjurationis tempus,
Vell. 2, 93, 1:Magni Pompeii aetatem,
Plin. 33, 12, 55, § 156:mortem,
id. 11, 37, 73, § 189:initia imperii,
Suet. Claud. 7.—And in the designation of periods of time by persons who belonged to them (cf. ante):circa Demetrium Phalerea,
about the time of Demetrius Phalereus, Quint. 2, 4, 41 Spald.:Tisiam et Coraca,
id. 2, 17, 7:Philippum,
id. 12, 10, 6:Ciceronem,
Sen. Contr. 1 praef.:Attium,
Vell. 1, 17, 1.—In numerical designations, about, nearly, almost (first in Livy for the usual ad or circiter):C.ea fuere oppida circa septuaginta,
Liv. 45, 34, 6:quingentos Romanorum,
id. 27, 42, 8:decem milia Persarum,
Curt. 4, 6, 30:sestertium vicies,
Suet. Claud. 6:quartum milliarium,
id. Ner. 48:selibram,
Cels. 4, 19:singulas heminas,
id. 7, 15.—(Also peculiar to the form circa, and only in post-Aug. prose; esp. freq. in Quint., occurring more than seventy times.) Trop. for the designation of an object about which, as if it were a centre, any thing moves, is done, etc., around, about, in, in respect to, etc.; depending upon substt., adjj., or verbs.1.Upon substantives:2.circa eosdem sensus certamen atque aemulatio,
Quint. 10, 5, 5:circa S litteram deliciae,
id. 1, 11, 6:verba dissensio,
id. 3, 11, 5:memoriam suam vanitas atque jactatio,
id. 11, 2, 22:hoc opiniones,
id. 2, 15, 1;Plin 8, 16, 19, § 48: quem pugna est,
Quint. 8, 6, 1; 7, 1, 15:voces inani studio,
id. 8, prooem §18 et saep: rura sermo,
Plin. 18, 1, 1, § 5:classicum brevis et expeditus labor,
Plin. Ep 3, 9, 13:hospitia nullum fastidium,
id. Pan. 20, 3:publica circa bonas artes socordia,
Tac. A. 11, 15:principem novo exemplo, i. e. in principe,
Suet. Claud. 14.—Upon adjectives:3.non circa plurium artium species praestantem, sed in omnibus eminentissimum,
Quint. 12, 10, 12:jus nostrum attentior,
id. 4, 5, 21:studia mentis erectae,
id. 1, 3, 10:lites raras ridiculi,
id. 7, 1, 43:praecepta utiles sententiae,
id. 10, 1, 52; 6, 1, 42 al.:corporis curam morosior,
Suet. Caes. 45:victum indifferens,
id. ib. 53:deos ac religiones neglegentior,
id. Tib. 69:administrationem imperii vacuus,
id. Dom. 3 al.:summa scelera distentum,
Tac. A. 16, 8 fin.:adfectationem Germanicae originis ultro ambitiosi,
id. G. 28:excessus otiosus,
id. Or. 22:se animati,
Just. 14, 1, 3 al. —Upon verbs facetum quoque non tantum circa ridicula opinor consistere, Quint. 6, 3, 19:► Circa very rarely follows its case:hoc disputatum est,
id. 1, 5, 34:priores erratur,
id. 2, 5, 26:formas litterarum haerere,
id. 1, 1, 21, cf. id. 5, 10, 114; Suet. Aug. 71. res tenues morari, Quint 1, 1, 35:consilium elegendi successoris in duas factiones scindebantur,
Tac. H. 1, 13:Medeam, Thyestem (tragoedias) tempus consumas,
id. Or. 3:successorem omnia ordinari,
Suet. Claud. 45:ceremonias, item circa omnium ordinum statum quaedam correxit,
id. ib. 22.quem circa,
Cic.Verr. 2, 4, 48, § 107; Ov. A. A. 2, 577; id..3, 668; cf. circum, II. fin.2.Circa, ae, v. Circe. -
19 constituo
con-stĭtŭo, ŭi, ūtum, 3, v. a. [statuo], to cause to stand, put or lay down, to set, put, place, fix, station, deposit a person or thing somewhere (esp. firmly or immovably), etc. (the act. corresponding to consistere; class.).I.In gen.A.Prop.:B.hominem ante pedes Q. Manilii constituunt,
Cic. Clu. 13, 38:vobis (dīs) candentem taurum ante aras,
Verg. A. 5, 237:impedimenta,
Liv. 44, 36, 6:reliquias praedonum contractas in urbibus,
Vell. 2, 32 fin.:unum aliquem lectorem,
Quint. 2, 5, 6:velut in aliquā sublimi speculā constitutus,
Lact. 2, 2, 18.—Trop.:II.cum hujus vobis adulescentiam proposueritis, constituitote vobis ante oculos etiam hujus miseri senectutem,
Cic. Cael. 32, 79.—Esp.,A.Milit. t. t.1.To station or post troops somewhere, to draw up, set in order:2.legionem Caesar passibus CC. ab eo tumulo constituit,
Caes. B. G. 1, 43:legiones pro castris in acie,
id. ib. 2, 8 fin.;4, 35: aciem ordinesque intra silvas,
id. ib. 2, 19:octo cohortes in fronte,
Sall. C. 59, 2:quod reliquum peditum erat, obliquo constituerunt colle,
Liv. 28, 33, 8 al.:naves ad latus apertum hostium,
Caes. B. G. 4, 25; cf.:naves aperto ac plano litore,
id. ib. 4, 23 fin.:naves nisi in alto,
id. ib. 4, 24:subsidiarias (naves) in secundo ordine, Auct. B. Alex. 14, 3: classem apud Salamina exadversum Athenas,
Nep. Them. 3, 4; cf. id. Alcib. 8, 1:praesidia in Rutenis provincialibus,
Caes. B. G. 7, 7.—Rarely of a single person: se constituere, to station or post one's self: dum se Gallus iterum eodem pacto constituere studet, Quadrig. ap. Gell. 9, 13, 17.—In contrast with a march, to cause to halt:B.paulisper agmen constituit,
Sall. J. 49, 5; so,agmen,
Liv. 35, 28, 8; 38, 25, 12:signa paulisper novitate rei,
id. 33, 10, 3; so,signa,
id. 34, 20, 4.—And trop.:si constituitur aliquando (narratio) ac non istā brevitate percurritur,
Cic. de Or. 2, 80, 328.—With the access. idea of preparation, to set up, erect, establish, found, build, construct, prepare, make, create, constitute (class. and very freq.).1.Lit.:2.genus humanum, quorum omnia causā constituisse deos,
Lucr. 2, 175:aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit,
Caes. B. G. 7, 17:turres,
id. ib. 2, 12:turrim,
id. ib. 2, 30:castella ad extremas fossas,
id. ib. 2, 8:vineas ac testudines,
Nep. Milt. 7, 2:locis certis horrea,
Caes. B. C. 3, 42:inane sepulcrum,
Ov. M. 6, 568:feralis cupressos,
Verg. A. 6, 216:ingentem quercum in tumulo,
id. ib. 11, 6:pyras curvo in litore,
id. ib. 11, 185:quattuor aras ad alta delubra dearum,
id. G. 4, 542; Suet. Aug. 59 fin.:aedem in foro geminis fratribus,
id. Caes. 10:castra Romae,
id. Tib. 37 et saep.:oppidum,
to found, Caes. B. C. 1, 15; Nep. Cim. 2, 2; so,nova moenia,
Verg. A. 12, 194; cf.:moenia in Aside terrā,
Ov. M. 9, 449:domicilium sibi Magnesiae,
Nep. Them. 10, 2:triplex Piraeei portus constitutus est,
id. ib. 6, 1:hiberna omnium legionum in Belgis,
Caes. B. G. 3, 38:di primum homines humo excitatos celsos et erectos constituerunt,
Cic. N. D. 2, 56, 140.—Trop., to bring about, effect, establish, appoint, etc., freq. of judicial determinations, etc.: videte, [p. 438] per deos immortalis, quod jus nobis, quam condicionem vobismet ipsis, quam denique civitati legem constituere velitis, to establish, Cic. Caecin. 14, 40:C.jus melius Sullanis praediis quam paternis,
id. Agr. 3, 3, 10:judicium,
id. Part. Or. 28, 99:judicium de pecuniis repetundis,
id. Div. in Caecil. 4, 11:judicium capitis in se,
id. Verr. 2, 5, 54, § 141:controversiam,
id. de Or. 1, 31, 143:quaestionem,
Quint. 3, 11, 17; 4, 2, 10:ratiocinationem,
id. 5, 14, 12:in hac accusatione comparandā constituendāque laborare,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2; and of persons, to designate, appoint, select, put forward, etc.:accusatorem,
id. Div. in Caecil. 3, 10; Quint. 3, 10, 3 (cf.:comparare accusatorem,
Cic. Clu. 67, 191):testis,
Cic. Verr. 1, 18, 55:tutores pupillis,
Dig. 2, 1, 1 et saep.:nuper apud C. Orchivium collegam meum locus ab judicibus Fausto Sullae de pecuniis residuis non est constitutus,
no trial of him was permitted, Cic. Clu. 34, 94:reum statim fecit, utique ei locus primus constitueretur impetravit,
id. ib. 20, 56:fidem,
id. Part. Or. 9, 31; cf. id. Sen. 18, 62:concordiam,
id. Att. 8, 11, D, 1:si utilitas amicitiam constituet, tollet eadem,
id. Fin. 2, 24, 78:amicitiam tecum,
Q. Cic. Pet. Cons. 7, 27 (cf. id. ib. §25: amicitiae permultae comparantur): libertatem,
Cic. Fl. 11, 25:victoriam,
id. Rosc. Am. 6, 16:pacem (opp. bellum gerere),
id. ib. 8, 22:quantum mali sibi ac liberis suis,
id. Verr. 2, 1, 25, § 65.—With the access. idea of ordering, contriving, to establish, fix, appoint, settle, order, manage; to confirm, regulate, arrange, dispose.1.Lit.:2.Ti. et C. Gracchos plebem in agris publicis constituisse,
to have established, Cic. Agr. 2, 5, 10; cf. id. ib. 2, 31, 83:ibi futuros Helvetios, ubi eos Caesar constituisset,
should assign them a permanent abode, Caes. B. G. 1, 13:reges in civitate,
Cic. Agr. 2, 6, 15; cf. id. Off. 2, 12, 41:Commium regem ibi,
Caes. B. G. 4, 21:decemviralem potestatem in omnibus urbibus,
Nep. Lys. 2, 1; cf. Cic. Agr. 2, 7, 17:curatores legibus agrariis,
id. ib.; cf.:publice patronum huic causae,
id. Mur. 2, 4:regnum alicui,
Nep. Chabr. 2, 1 al.:composita et constituta res publica,
Cic. Leg. 3, 18, 42; cf.:bene morata et bene constituta civitas,
id. Brut. 2, 7; so id. Agr. 2, 5, 10 fin.:civitates,
to organize, id. de Or. 1, 9, 35:quis tibi concesserit... reliquas utilitates in constituendis civitatibus... a disertis ornateque dicentibus esse constitutas,
id. ib. 1, 9, 36:Chersoneso tali modo constituto,
Nep. Milt. 2, 4:res summā aequitate,
id. ib. 2, 2; cf.:rem nummariam,
Cic. Off. 3, 20, 80:rem familiarem,
id. Phil. 11, 2, 4.—Trop.:D.ineuntis aetatis inscitia senum constituenda et regenda prudentiā est,
Cic. Off. 1, 34, 122; cf.:majores vestri majestatis constituendae gratiā bis Aventinum occupavere,
Sall. J. 31, 17; Cic. Fam. 15, 4, 6:jam perfectis constitutisque viribus,
Quint. 10, 1, 57.— Pass. impers.: non tam sinistre constitutum est, ut non, etc., i. e. we are not so badly off as not, etc., Plin. Pan. 45, 5.—Of persons:Athenaeum in maximā apud regem auctoritate gratiāque,
Cic. Fam. 15, 4, 6:aliquem sibi quaestoris in loco,
id. Verr. 2, 1, 30, § 77:in potestate aliquem,
Lact. Epit. 55, 6:constituuntur in honoribus, cum magistratus creantur,
Aug. Cont. adv. Leg. 1, 45 al. —With the access. idea of limiting, fixing, allotting, to fix, appoint something ( for or to something), to settle, agree upon, define, determine.1.Lit.:b.propter dissensionem placuerat dividi thesauros finesque imperii singulis constitui,
Sall. J. 12, 1:summum pretium,
Cic. Att. 12, 31, 2; cf.:pretium frumento,
id. Verr. 2, 3, 73, § 171:certam pecuniam proconsulibus,
Suet. Aug. 36; id. Ner. 10:propria loca senatoribus,
id. Claud. 21:diem nuptiis,
Plaut. Trin. 2, 4, 180; cf.:nuptias in hunc diem,
Ter. And. 1, 5, 34:diem concilio,
Caes. B. G. 1, 30:diem colloquio,
id. ib. 1, 47:posterum diem pugnae,
id. ib. 3, 23 fin.:negotio proximum diem,
Sall. J. 93, 8:certum tempus ei rei,
Caes. B. C. 3, 19:grandiorem aetatem ad consulatum,
Cic. Phil. 5, 17, 47:tempus in posterum diem locumque,
Liv. 38, 25, 2:postquam ad constitutam non venerat diem,
id. 27, 16, 16:locus, tempus constitutum est,
Ter. Eun. 3, 4, 3:modum credendi,
Cic. Rab. Post. 3, 5: de numero pastorum alii angustius, alii laxius constituunt:ego in octogenas hirtas oves singulos pastores constitui, Atticus in centenas,
Varr. R. R. 2, 10, 10.—T. t. of the lang. of business, to accord, agree with one in a thing, to appoint, fix, to concert, agree upon, assent to (cf. Gron. Obss. p. 14 sq.); constr. aliquid cum aliquo, alicui, inter se, or with acc. only, or absol.(α).Cum aliquo:(β).ubiea dies, quam constituerat cum legatis venit,
Caes. B. G. 1, 8:pactam et constitutam esse cum Manlio diem,
Cic. Cat. 1, 9, 24:constitui cum quodam hospite, Me esse illum conventuram,
Ter. Hec. 1, 2, 120:constitui cum hominibus, quo die mihi Messanae praesto essent,
Cic. Verr. 2, 2, 27, § 65: cum aliquo, ut, etc., Aug. ap. Suet. Calig. 8; cf. under P. a., B. 2.—Alicui:(γ).L. Cincio HS. XXCD. constitui me curaturum Idibus Febr.,
Cic. Att. 1, 7 init.; id. Off. 1, 10, 32:ubi nocturnae Numa constituebat amicae,
Juv. 3, 12; cf.:sane, inquit, vellem non constituissem, in Tusculanum me hodie venturum esse, Laelio,
id. de Or. 1, 62, 265.—With acc. only or absol.:2.vadimonia constituta,
Cic. Sen. 7, 21:de pecuniā constitutā,
Dig. 13, tit. 5; Ter. Heaut. 4, 4, 4:(Vaccenses) compositis inter se rebus in diem tertiam constituunt,
Sall. J. 66, 2:sic constituunt, sic condicunt,
Tac. G. 11; Juv. 6, 487.— Pass. impers.:Avillius, ut erat constitutum, simulat se aegrotare,
Cic. Clu. 13, 37.—Trop.:E.constituendi sunt qui sint in amicitiā fines deligendi,
Cic. Lael. 16, 56:si forte quaereretur quae esset ars imperatoris, constituendum putarem principio, quis esset imperator: qui cum esset constitutus administrator quidam belli gerendi, tum adjungerem, etc. (for which, soon after, definire),
id. de Or. 1, 48, 210; cf. C. 1. supra, and Quint. 12, 1, 1:nondum satis constitui molestiaene plus an voluptatis attulerit mihi Trebatius noster,
Cic. Fam. 11, 27, 1:ut constitueret, honestum esse aliquid quod, etc.,
id. Off. 2, 3, 9:bona possessa non esse constitui,
id. Quint. 29, 89:de hoc Antigonus cum solus constituere non auderet, ad consilium retulit,
Nep. Eum. 12, 1.—With the access. idea of resolving, to determine to do something, to take a resolution, to resolve, decide, determine.(α).With inf.:(β).si quis mare Neptunum Cereremque vocare Constituit fruges,
Lucr. 2, 656:cohortes duas in Nantuatibus collocare,
Caes. B. G. 3, 1:bellum cum Germanis gerere,
id. ib. 4, 6:Romanorum adventum exspectare atque ibi decertare,
id. ib. 4, 19:desciscere a rege,
Nep. Dat. 5, 5.—With acc. and inf.:(γ).audio constitutum esse Pompeio et ejus consilio in Siciliam me mittere,
Cic. Att. 7, 7, 4. —With interrog.-clause:(δ).quantum pecuniae quaeque civitas daret, Aristides delectus est, qui constitueret,
Nep. Arist. 3, 1. —With ut:A.rus uti irem, jam heri constitueram,
Plaut. Ps. 1, 5, 136:constitueram, ut pridie Idus Aquini manerem,
Cic. Att. 16, 10, 1:constituimus inter nos ut ambulationem conficeremus,
id. Fin. 5, 1, 1:Lentulus cum ceteris constituerant, uti, etc.,
Sall. C. 43, 1.—Hence, constĭtūtus, a, um, P. a.Adj. (acc. to B.), constituted, arranged, disposed:2.bene constitutum corpus,
Cic. Tusc. 2, 6, 17:viri sapientes et bene naturā constituti,
id. Sest. 65, 137:quotus quisque philosophorum invenitur, qui sit ita moratus, ita animo ac vitā constitutus, ut ratio postulat,
id. Tusc. 2, 4, 11:qui integri sunt et sani et bene constituti de rebus domesticis,
id. Sest. 45, 97.—(Acc. to C.) Fixed, established:B.cursus siderum,
Quint. 1, 10, 46:discrimina (opp. fortuita),
id. 5, 10, 42:jam confirmatae constitutaeque vocis,
id. 11, 3, 29.—Subst.: constĭtūtum, i, n.1.(Acc. to B.) An institution, ordinance, law (mostly postclass.), Cod. Th. 1, 11, 5; 12, 41, 1.—b.Trop.:2.cum videas ordinem rerum et naturam per constituta procedere,
according to established laws, Sen. Q. N. 3, 16, 2.—(Acc. to D. 1. b.) An agreement, appointment, accommodation; a compact (in good prose):ante rem quaeruntur, quae talia sunt, apparatus, conloquia, locus, constitutum, convivium,
Cic. Top. 12, 52; so absol., id. Att. 11, 16, 2; id. Cael. 8, 20:rescripsit constitutum se cum eo habere,
id. Att. 12, 23, 3:constitutum factum esse cum servis, ut venirent, etc.,
id. Cael. 25, 61; and humorously: si quod constitutum cum podagra habes, fac ut in alium diem differas, id. Fam. 7, 4; so,ad constitutum venire,
Varr. R. R. 2, 5, 1; Cic. Caecin. 12, 33:se proripu it,
Suet. Oth. 6;and without a verb,
Cic. Att. 12, 1, 1; Flor. 2, 6, 16 (but in Vell. 2, 110, 1, the better read. is consili). -
20 cuspis
cuspis, ĭdis, f. [etym. dub.], a point, the pointed end of any thing (freq., esp. in the poets).I.Prop.: asserum, * Caes. B. C. 2, 2:II.vomeris,
Plin. 18, 18, 48, § 172. acuta contorum, Verg. A. 5, 208:acuta teli,
Ov. M. 1, 470:hastae,
id. ib. 5, 9;6, 78: jaculi,
id. ib. 7, 673:medicata,
Sil. 13, 197: aquilae, the pointed end of the standard; Gr. sturax, Suet. Caes. 62 et saep.—Meton. (pars pro toto).A.A spear, javelin, lance, Verg. A. 11, 41; 12, 386; Hor. C. 4, 6, 8; id. S. 2, 1, 14; Ov. M. 6, 673; Liv 4, 38, 3 and 4; 8, 7, 9 and 11; Plin. 34, 15, 45, § 152 al.—B.A spit, Mart. 14, 221, 2.—C.The trident of Neptune, Ov. M. 12, 580; cf.D.triplex,
id. ib. 12, 594; Claud. Rapt. Pros. 2, 181.—The sting of a bee, Plin. 21, 13, 45, § 78.—E.A scorpion's sting, Ov. M. 2, 199.—F.A pointed tube, Varr. R. R. 1, 8, 4.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
triplex — TRÍPLEX s.n. 1. Geam de siguranţă format dintr o foaie de acetat de celuloză fixată între două foi de sticlă. 2. Hârtie groasă alcătuită din trei straturi diferite. – Din fr. triplex. Trimis de LauraGellner, 01.07.2004. Sursa: DEX 98 tríplex s … Dicționar Român
Triplex — may refer to:* Triplex (building), a dwelling comprised of three units * Triplex (film), a French comedy film * Triplex (firm) safety glass brand now owned by Pilkington * Triplex (locomotive), such as the 2 8 8 8 2 * Triplex (road), an instance… … Wikipedia
tríplex — tríplex. (Del ingl. triplex, y este del lat. triplex, triple). m. Vivienda distribuida en tres pisos comunicados mediante una escalera interior … Enciclopedia Universal
tríplex — (Del ingl. triplex, y este del lat. triplex, triple). m. Vivienda distribuida en tres pisos comunicados mediante una escalera interior … Diccionario de la lengua española
Triplex — Tri plex, a. (Mach.) Having three principal operative parts or motions, so as to produce a three fold effect. [Webster 1913 Suppl.] … The Collaborative International Dictionary of English
triplex — triplex. См. триплекс. (Источник: «Англо русский толковый словарь генетических терминов». Арефьев В.А., Лисовенко Л.А., Москва: Изд во ВНИРО, 1995 г.) … Молекулярная биология и генетика. Толковый словарь.
Triplex — (Bot.), dreifach. Triplicat, die dritte gleichlautende Verfertigung einer Schrift … Pierer's Universal-Lexikon
TRIPLEX — Graece Τριπλάσιος, cognomen Mithrae, summi apud veteres Persas Dei, quos τὰ μνημόσυνα τȏυ τριπλασίου Μίθρου, memoriale sacrum Triplicis Mithrae, adeoque hôc ipsô cognomine praecipue eum coluisse, legimus apud Dionysium vulgari epitherô… … Hofmann J. Lexicon universale
triplex — [trip′leks΄, trī′pleks] adj. [L < tri ,TRI + plex: see DUPLEX] triple; threefold … English World dictionary
triplex — 1. triplex [ triplɛks ] n. m. • 1912; marque déposée, de triple ♦ Verre de sécurité formé d une feuille d acétate de cellulose entre deux feuilles de verre. triplex 2. triplex [ triplɛks ] n. m. • XXe; mot lat. « triple », d apr. duplex ♦… … Encyclopédie Universelle
Triplex — В этой статье не хватает ссылок на источники информации. Информация должна быть проверяема, иначе она может быть поставлена под сомнение и удалена. Вы можете отредактировать эту статью, добавив ссылки на авторитетные источники. Эта отметка… … Википедия