-
61 confero
confĕro, contŭli, collātum (conl-), conferre, v. a.I.To bring, bear, or carry together, to collect, gather (freq. and class.).A.In gen.:B.ligna circa casam,
Nep. Alcib. 10, 4:arma,
Vell. 2, 114, 4:cibos ore suo (aves),
Quint. 2, 6, 7:undique collatis membris,
Hor. A. P. 3 al.:sarcinas in unum locum,
Caes. B. G. 1, 24; cf. id. ib. 2, 25:collatis militaribus signis,
id. ib. 7, 2:ut premerer sacrā Lauroque collatāque myrto,
Hor. C. 3, 4, 19:quo (sc. in proximum horreum) omne rusticum instrumentum,
Col. 1, 6, 7:illuc (sc. in castella) parentes et conjuges,
Tac. A. 4, 46 fin.:dentes in corpore (canes),
Ov. M. 3, 236:materiam omnem, antequam dicere ordiamur,
Quint. 3, 9, 8:summas (scriptorum) in commentarium et capita,
id. 10, 7, 32:plura opera in unam tabulam,
id. 8, 5, 26:quae in proximos quinque libros conlata sunt,
id. 8, prooem. 1: res Romanas Graeco peregrinoque sermone in historiam, Just. pr. 1; cf. Suet. Caes. 44; cf. I. B. 5. infra.; Quint. 4, 1, 23:rogus inimicis collatus manibus,
Petr. 115 fin. —In partic.1.To collect money, treasures, etc., for any object, to bring offerings, contribute:b.dona mihi,
Plaut. Men. 1, 2, 20:contulit aes populus,
Ov. F. 4, 351;so freq. on monuments: AERE CONLATO,
Inscr. Orell. 3648; 74; Suet. Aug. 59:EX AERE CONLATO,
Inscr. Orell. 3991:aurum argentumque in publicum,
Liv. 28, 36, 3:munera ei,
Nep. Ages. 7, 3:tributa quotannis ex censu,
Cic. Verr. 2, 2, 53, § 131:conferre eo minus tributi,
Liv. 5, 20, 5:in commune,
Cic. Verr. 2, 2, 59, § 145; id. Quint. 3, 12:quadringena talenta quotannis Delum,
Nep. Arist. 3, 1:(pecunia) ad ejus honores conlata,
Cic. Fl. 25, 59:ad honorem tuum pecunias maximas contulisse,
id. Verr. 2, 2, 65, § 157:sextantes in capita,
Liv. 2, 33, 11:pecunias,
Suet. Caes. 19; id. Aug. 57; 30; Just. 3, 6:vinum alius, alius mel,
Dig. 41, 1, 7; 47, 7, 3 pr.:sua bona in medium,
ib. 37, 6, 1 pr.:magnam partem patrimonii alicui rei,
ib. 50, 4, 5:cum et Socrati collatum sit ad victum,
Quint. 12, 7, 9.— Absol.:nos dabimus, nos conferemus, nostro sumptu, non tuo,
Plaut. Most. 5, 2, 39.—Hence,Trop., like the Gr. sumpherô (v. Lidd. and Scott in h. v. 5.), to be useful, profitable, to profit, serve, be of use to ( = prosum; cf. also conduco, II.; post-Aug., and only in the third person; most freq. in Quint.); constr. with ad, in, the dat., inf., or absol.(α).With ad:* (β).naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina,
Quint. 2, 19, 1; so id. 1, 8, 7; 2, 5, 1; 3, 6, 7 al.; Cels. 6, 6, 1; Col. 12, prooem. § 6; Suet. Tib. 4.—With in:(γ).rursus in alia plus prior (exercitatio) confert,
Quint. 10, 7, 26.—With dat.:(δ).Gracchorum eloquentiae multum contulisse matrem,
Quint. 1, 1, 6; so id. prooem. § 6; 2, 9, 2; 3, 7, 12 al.; Plin. 20, 6, 23, § 54; 20, 23, 98, § 261; 29, 1, 6, § 13; Suet. Vesp. 6.—With subj. inf.:(ε).incipiente incremento confert alterna folia circum obruere,
Plin. 19, 5, 26, § 83.—Absol.:2.multum veteres etiam Latini conferunt, imprimis copiam verborum,
Quint. 1, 8, 8; 2, 5, 16; 4, 2, 123 al.; cf. Sillig ad Plin. 35, 10, 36, § 67.—To bring into connection, to unite, join, connect:b.membris collatis, of an embrace,
Lucr. 4, 1101; cf.ora,
App. M. 5, p. 161, 17:fontes e quibus collatae aquae flumen emittunt,
Curt. 7, 11, 3: capita, to lay heads together (in conferring, deliberating, etc.), Cic. Verr. 2, 3, 12, § 31; Liv. 2, 45, 7: pedem, to go or come with one, Plaut. Merc. 5, 2, 41; so,gradum ( = congredi),
id. Men. 3, 3, 30; id. Ps. 2, 4, 17; Verg. A. 6, 488.—Of chemical union:dissimiles et dispares res in unam potestatem,
Vitr. 2, 6, 4.—Trop.:3.collatis viribus,
Plin. Ep. 8, 14, 17; cf.:conferre vires in unum,
Liv. 33, 19, 7:collata omnium vota in unius salutem,
Plin. Pan. 23, 5:e singulis frustis collata oratio,
Quint. 8, 5, 27; cf. id. 2, 9, 3:velut studia inter nos conferebamus,
id. 4, prooem. § 1.— So esp. of conferences, consultations, etc., to consult together, confer, consider or talk over together:si quid res feret, coram inter nos conferemus,
Cic. Att. 1, 20, 1:sollicitudines nostras inter nos,
id. Fam. 6, 21, 2:rationes,
id. Att 5, 21, 12: familiares sermones cum aliquo, to unite in familiar conversation with, id. Off. 2, 11, 39:cum hoc in viā sermonem contulit,
id. Inv. 2, 4, 14; cf.:cum aliquo aut sermones aut consilia,
id. Phil. 2, 15, 38:consilia ad adulescentes,
Ter. Heaut. 3, 1, 64; cf.:consilia dispersim antea habita,
Suet. Caes. 80:injurias,
to deliberate together concerning, Tac. Agr. 15; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 2.— Absol.:omnes sapientes decet conferre et fabulari,
Plaut. Rud. 2, 3, 8.—With a rel.clause:fusi contulerimus inter nos... quid finis,
Cic. Fin. 2, 2, 4:ibi conferentibus, quid animorum Hispanis esset,
Liv. 27, 20, 4.—To bring or join together in a hostile manner, to set together (most freq. in milit. lang.):b.(Galli) cum Fontejo ferrum ac manus contulerunt,
Cic. Font. 5, 12 (1, 2):signa cum Alexandrinis,
id. Pis. 21, 49; cf.:collatis signis depugnare,
Plaut. Cas. 2, 5, 44; Cic. Imp. Pomp. 23, 66:arma cum aliquo,
Nep. Eum. 11, 5; 3, 6; cf.:arma inter se,
Liv. 21, 1, 2:castra cum hoste,
id. 26, 12, 14; cf.:castra castris,
id. 23, 28, 9; 8, 23, 9; Cic. Div. 2, 55, 114; Caes. B. C. 3, 79:pedem cum pede,
to fight foot to foot, Liv. 28, 2, 6; cf.:pede conlato,
id. 6, 12, 10; 10, 29, 6; 26, 39, 12 al.:gradum cum aliquo,
id. 7, 33, 11:pectora luctantia nexu pectoribus,
Ov. M. 6, 242:stat conferre manum Aeneae,
Verg. A. 12, 678:prima movet Cacus collatā proelia dextrā,
Ov. F. 1, 569:collatis cursibus hastas conicere,
Val. Fl. 6, 270:seque viro vir contulit,
Verg. A. 10, 735.— Poet.:inter sese duri certamina belli,
Verg. A. 10, 147:contra conferre manu certamina pugnae,
Lucr. 4, 843:collato Marte,
Ov. M. 12, 379.— Absol.:mecum confer, ait,
fight with me, Ov. M. 10, 603.—Transf. from milit. affairs to lawsuits: pedem, to encounter, come in contact with one, to attack:4.non possum magis pedem conferre, ut aiunt, aut propius accedere?
Cic. Planc. 19, 48:pedem cum singulis,
Quint. 5, 13, 11; cf. id. 8, 6, 51; cf.:qui illi concedi putem utilius esse quod postulat quam signa conferri,
Cic. Att. 7, 5, 5.— Poet.:lites,
to contend, quarrel, Hor. S. 1, 5, 54.—To bring together for comparison, to compare; constr. with cum, inter se, ad, the dat., or acc. only.(α).With cum:(β).quem cum eo (sc. Democrito) conferre possumus non modo ingenii magnitudine sed etiam animi?
Cic. Ac. 2, 23, 73; so id. Verr. 2, 4, 52, § 115:ut non conferam vitam neque existimationem tuam cum illius,
id. ib. 2, 4, 20, § 45; id. Sull. 26, 72:cum maximis minima,
id. Opt. Gen. Or. 6, 17; Quint. 5, 13, 12; 8, 4, 2 al.:nostras leges cum illorum Lycurgo et Dracone et Solone,
Cic. de Or. 1, 44, 197; cf.:illa cum Graeciā,
id. Tusc. 1, 1, 2; v. also d. —With inter se (rare):* (γ).vitam inter se utriusque conferte,
Cic. Rosc. Com. 7, 20.—With ad:(δ).bos ad bovem collatus,
Varr. L. L. 9, § 28 Müll.—With dat.:(ε).tempora praesentia praeteritis,
Lucr. 2, 1166:parva magnis,
Cic. Or. 4, 14:alicui illud,
id. Inv. 2, 50, 151:lanam tinctam Tyriae lacernae,
Quint. 12, 10, 75:ingenia ingeniis,
Sen. Contr. 5, 33:illam puellis,
Prop. 1, 5, 7; 1, 4, 9:nil jucundo amico,
Hor. S. 1, 5, 44:(Pausanias et Lysander) ne minimā quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae conferendi sunt,
Cic. Off. 1, 22, 76; cf. supra, a.—With acc. only:5.tesseram hospitalem,
Plaut. Poen. 5, 2, 88:conferte Verrem: non ut hominem cum homine comparetis, etc.,
Cic. Verr. 2, 4, 54, § 121:exemplum,
Plaut. Poen. 1, 2, 85; Ter. Ad. 1, 2, 14; Ov. M. 7, 696:nec cum quaereretur gener Tarquinio, quisquam Romanae juventutis ullā arte conferri potuit,
Liv. 1, 39, 4; Suet. Caes. 47:census,
Plin. 7, 48, 49, § 159.—Of documents:haec omnia summā curā et diligentiā recognita et conlata sunt,
Cic. Verr. 2, 2, 77, § 190.—With the idea of shortening by bringing together (cf. colligo), to compress, abridge, condense, make or be brief:6.quam potero in verba conferam paucissima,
Plaut. Men. prol. 6; cf.:in pauca, ut occupatus nunc sum, confer, quid velis,
id. Ps. 1, 3, 44:rem in pauca,
id. Poen. 5, 4, 68; and:in pauca verba,
id. As. 1, 1, 75; id: Pers. 4, 4, 109:totam Academiam... ex duobus libris contuli in quattuor,
Cic. Att. 13, 13, 1:ut in pauca conferam,
id. Caecin. 6, 17:sua verba in duos versus,
Ov. F. 1, 162:ex immensā diffusāque legum copiā optima quaeque et necessaria in paucissimos libros,
Suet. Caes. 44.— [p. 412] *To join in bringing forward, to propose unitedly (as a law; cf.II.fero, II. B. 8. b.): cur enim non confertis, ne sit conubium divitibus et pauperibus,
Liv. 4, 4, 9 Weissenb. ad loc.(Con intens.) To bear, carry, convey, direct a thing somewhere (in haste, for protection, etc.); and conferre se, to betake or turn one's self anywhere, to go (very freq. and class.).A.Prop.1.In gen.(α).With the designation of the goal: quo me miser conferam? Gracch. ap. Cic. de Or. 3, 56, 214:(β). 2.qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent,
Caes. B. G. 2, 13:se suaque eo,
id. ib. 3, 28:se suaque in naves,
Nep. Them. 2, 7 al.:iter Brundisium versus,
Cic. Att. 3, 4 med.; cf.: iter eo, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 4:suas rationes et copias in illam provinciam,
id. Imp. Pomp. 7, 17: legiones in mediam aciem, Auct. B. Alex. 39;Auct. B. Afr. 60: quos eodem audita Cannensis clades contulerat,
Liv. 23, 17, 8:parentes illuc,
Tac. A. 4, 46:se Rhodum conferre,
Cic. de Or. 3, 56, 213: se Laodiceam, Lent. ap. Cic. Fam. 12, 14, 4:se Colonas,
Nep. Paus. 3, 3:quo se fusa acies,
Liv. 9, 16, 1 al.:se ad Tissaphernem,
Nep. Alcib. 5, 2; so,se ad Pharnabazum,
id. Con. 2, 1:se in fugam,
Cic. Caecin. 8, 22: sese in pedes, Enn. ap. Non. p. 518, 20; Plaut. Bacch. 3, 1, 7 (cf.:conicere se in pedes,
Ter. Phorm. 1, 4, 13).—Of things:pituita eo se umorve confert,
Cels. 2, 12.—Esp., in Ov. M. (cf. abeo, II.): aliquem in aliquid, to change into, transform to something:B.aliquem in saxum,
Ov. M. 4, 278: versos vultus ( poet. circumlocution for se) in hanc, id. ib. 9, 348:corpus in albam volucrem,
id. ib. 12, 145.—Trop.1.In gen., to bring, turn, direct something to; and conferre se, to turn, apply, devote one's self to, etc.:2.quo mortuo me ad pontificem Scaevolam contuli,
Cic. Lael. 1, 1:(Crassus) cum initio aetatis ad amicitiam se meam contulisset,
id. Brut. 81, 281; id. Fam. 11, 29, 2:qui se ad senatūs auctoritatem, ad libertatem vestram contulerunt,
id. Phil. 4, 2, 5; id. Ac. 1, 9, 34:se ad studium scribendi,
id. Arch. 3, 4:se ad studia litterarum,
id. ib. 7, 16; cf. Suet. Gram. 24:meus pater eam seditionem in tranquillum conferet (the figure taken from the sea when in commotion),
Plaut. Am. 1, 2, 16: verba ad rem, to bring words to actions, i. e. to pass from words to deeds, Ter. Eun. 4, 6, 4; id. Hec. 3, 1, 17:suspitionem in Capitonem,
Cic. Rosc. Am. 35, 100:ut spes votaque sua non prius ad deos quam ad principum aures conferret,
Tac. A. 4, 39:lamentationes suas etiam in testamentum,
id. ib. 15, 68.—More freq., in partic.,With the access. idea of application or communication, to devote or apply something to a certain purpose, to employ, direct, confer, bestow upon, give, lend, grant, to transfer to (a favorite word with Cic.).(α).With dat.:(β).dona quid cessant mihi Conferre?
Plaut. Men. 1, 2, 20:tibi munera,
Prop. 2, 3, 25; Nep. Ages. 7, 3:victoribus praemia,
Suet. Calig. 20:puellae quinquaginta milia nummūm,
Plin. Ep. 6, 32, 2:fructum alio,
Ter. Eun. 3, 1, 60; Dig. 37, 6, 1, § 24.—With ad and acc.:(γ).hostiles exuvias ornatum ad urbis et posterum gloriam,
Tac. A. 3, 72:Mithridates omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli, sed ad comparationem novi contulit,
Cic. Imp. Pomp. 4, 9:omne studium atque omne ingenium ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam,
id. Arch. 9, 19; id. Fam. 10, 1, 3:omnem meam curam atque operam ad philosophiam,
id. ib. 4, 3, 4:omnem tuum amorem omnemque tuam prudentiam... confer ad eam curam,
id. Att. 7, 1, 2:animum ad fodiendos puteos, Auct. B. Alex. 9: ad naturae suae non vitiosae genus consilium vivendi omne,
Cic. Off. 1, 33, 120:orationem omnem ad misericordiam,
id. Lig. 1, 1.—With in:(δ).omnes curas cogitationesque in rem publicam,
Cic. Off. 2, 1, 2:diligentiam in valetudinem tuam,
id. Fam. 16, 4, 4:praedas ac manubias suas non in monumenta deorum immortalium, neque in urbis ornamenta conferre, sed, etc.,
id. Agr. 2, 23, 60:in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre,
id. Off. 1, 15, 48; so,plurimum benignitatis in eum,
id. ib. 1, 16, 50; id. Lael. 19, 70: curam restituendi Capitolii in L. Vestinum confert, i. e. assigns to, charges with, Tac. H. 4, 53:in unius salutem collata omnium vota,
Plin. Pan. 23, 5.—With erga:3.commemoratio benevolentiae ejus, quam erga me a pueritiā contulisses,
Cic. Fam. 10, 5, 1.—With aliquid ad or in aliquem or aliquid, to refer or ascribe something to a person or thing as its possessor, author (in a good, and freq. in a bad sense), to attribute, impute, assign, ascribe to one, to lay to the charge of:4.species istas hominum in deos,
Cic. N. D. 1, 27, 77:res ad imperium deorum,
Lucr. 6, 54:permulta in Plancium, quae ab eo numquam dicta sunt, conferuntur... Stomachor vero, cum aliorum non me digna in me conferuntur,
Cic. Planc. 14, 35; id. Fam. 5, 5, 2:mortis illius invidiam in L. Flaccum,
id. Fl. 17, 41:suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itinerum,
Caes. B. G. 1, 40:sua vitia et suam culpam in senectutem,
Cic. Sen. 5, 14:hanc ego de re publicā disputationem in Africani personam et Phili contuli,
id. Att. 4, 16, 2.—So esp.:culpam in aliquem,
Plaut. Am. 2, 2, 156; Ter. Eun. 2, 3, 97; Cic. Att. 9, 2, a, 1:causam in aliquem,
id. ib. 12, 31, 1; Liv. 5, 11, 6; cf.:causam in tempus,
Cic. de Or. 3, 61, 228.—To transfer to a fixed point of time, fix, assign, refer, appoint, put off, defer, postpone (cf. differo):5.Carthaginis expugnationem in hunc annum,
Liv. 27, 7, 5: in posterum diem iter suum contulit, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 3:omnia in mensem Martium,
Cic. Att. 6, 1, 24:aliquid in ambulationis tempus,
id. Q. Fr. 3, 3, 1:eam pecuniam in rei publicae magnum aliquod tempus,
id. Off. 3, 24, 93:quod in longiorem diem conlaturus fuisset,
Caes. B. G. 1, 40 fin.:alicujus consulatum in annum aliquem,
Plin. Pan. 61.—Rarely of place:idoneum locum in agris nactus... ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit,
Caes. B. C. 3, 81 fin. —To bring on, cause, occasion, induce:pestem alicui,
Col. 1, 5, 4:candorem mollitiamque,
Plin. 35, 15, 50, § 175. -
62 conplexus
1.complexus, a, um, Part., from complector.2.complexus ( con-), ūs, m. [complector], a surrounding, encompassing, encircling, embracing, embrace, etc. (class. in prose and poetry).I.Lit.A.Prop.1.Of things (rare):2.aether Omnia avido complexu cetera saepsit,
Lucr. 5, 471; so id. 2, 1066:qui (mundus) omnia complexu suo coërcet et continet,
Cic. N. D. 2, 22, 58; 2, 40, 101:lapides alligati complexu silicis,
by a binding, Plin. 36, 22, 45, § 161.—Of persons:B.secutae conlocutiones cum Trebonio complexusque,
Cic. Phil. 11, 2, 5:corporum,
id. Tusc. 3, 20, 46:e complexu parentum abreptos filios ad necem ducere,
id. Verr. 2, 1, 3, § 7:ubi complexu coierunt membra tenaci,
in a mutual close embrace, Ov. M. 4, 377:complexu matris avellere natam,
Cat. 62, 21; cf. id. 64, 88; 64, 118; Cic. Font. 17, 36; id. Fl. 38, 95; Liv. 2, 40, 5; Quint. 6, 1, 42; 8, 3, 68:Venerio,
in copulation, Cic. Div. 2, 69, 143.—In plur., * Hor. S, 1, 5, 43; Verg. A. 5, 742; Ov. M. 3, 286; 10, 388; 6, 249.—Rarely (like complector itself), of hostile embrace, close combat:in Martis complexu cadere,
Quint. Decl. 4, 22:armorum,
Tac. Agr. 36; cf.of a serpent: longis amplexibus illos necat,
Ov. M. 3, 48:luctari complexu,
Plin. 9, 30, 48, § 91.—Transf., as a measure, the reach:II.(cedrus) crassitudinis ad trium hominum conplexum,
Plin. 16, 40, 76, § 203.—Trop.A.A connection in discourse (very freq. in Quint.):B.vitium non est in sensu, sed in complexu,
Quint. 1, 5, 46; cf. id. 9, 4, 32:brevis verborum,
id. 7, 3, 18:sermonis,
id. 9, 3, 18:in complexu loquendi serieque,
id. 1, 5, 3:legum aliorumque scriptorum,
id. 5, 10, 107:causarum,
id. 5, 10, 103; 7, 2, 57:rerum, personarum, temporum,
id. 3, 5, 7 et saep.—A friendly embracing, love, affectionate relation, etc.:venisti in sinum et complexum tuae mimulae,
Cic. Phil. 2, 25, 61; cf.:res publica Pompeii filium suo sinu complexuque recipiet,
id. ib. 13, 4, 9; id. Pis. 9, 19:totius gentis humanae,
id. Fin. 5, 23, 65; id. Cat. 2, 10, 22:at tu easdem artes in complexu, oculis, auribus habes,
Plin. Pan. 47, 2. -
63 elegantia
ēlĕgantia, ae, f. [elegans].* I.A being nice or particular; exquisiteness, fastidiousness (ante-class. and very rare):II. (α).ejus elegantia meam extemplo speciem spernat,
Plaut. Mil. 4, 6, 20.—Far more freq.,With gen.: tu eloquentiam ab elegantia doctrinae segregandam putes, Cic. de Or. [p. 637] 1, 2, 5:(β).vitae,
Tac. A. 14, 19:morum,
id. ib. 5, 8:capilli (with venustas oris),
Plin. 35, 10, 36, § 67:ac subtilitas operum,
id. 16, 15, 26, § 66 et saep.:verborum Latinorum,
Cic. Brut. 75, 261; cf.scriptorum,
id. Fam. 4, 4; so,Latini sermonis,
id. de Or. 2, 7, 28:mira sermonis,
Quint. 10, 1, 114:figurarum,
id. 12, 9, 6;and transf.: Socraticorum,
id. 10, 1, 83; cf.Secundi,
id. 12, 10, 11. —In plur.:vocum verborumque,
Gell. 2, 9 fin. —Absol.:qua munditia homines! qua elegantia!
Cic. Fam. 9, 20, 2; cf. id. Sull. 28, 79; id. Leg. 3, 1:quae (agricultura) abhorret ab omni politiore elegantia,
id. Fin. 3, 2; cf. Plin. 13, 9, 18, § 62; 14, 6, 8, § 71; Suet. Aug. 73:elegantia modo et munditia remanebit,
Cic. Or. 23 fin.; cf. Quint. 6, 3, 20; 10, 2, 19 al.—In plur.:laudatus propter elegantias dominus,
Petr. 34, 5; Gell. 1, 4; cf. id. 19, 4. -
64 excerpo
I.Lit.:II.semina pomis,
Hor. S. 2, 3, 272.—Trop. (class.).A.To pick out, choose, select, gather:B.non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex ipsis, si quid inesset boni,
Cic. de Off. 3, 1, 3:quod quisque (scriptorum) commodissime praecipere videbatur, excerpsimus,
made extracts, selections, id. Inv. 2, 2, 4; so, verba ex Originibus Catonis, Aug. ap. Suet. Aug. 86:nihil umquam legit, quod non excerperet,
Plin. Ep. 3, 5, 10; cf. id. ib. 6, 20, 5; Sen. Ep. 33, 2; Quint. 9, 1, 24; 10, 2, 13:ex libris qui chronici appellantur... easque excerptiones digerere,
Gell. 17, 21, 1 et saep.:paucos enim, qui sunt eminentissimi, excerpere in animo est,
to single out, make prominent, Quint. 10, 1, 45; 7, 1, 29.—Hence, subst.: excerptum, i, n., an extract, selection, excerpt from a book or writing:ex Gorgiā Platonis,
Quint. 2, 15, 24: Coelianum. M. Aurel. ap. Front. Ep. ad M. Caes. 1, 9.— Plur., M. Aurel. ap. Front. Ep. ad M. Caes. 2, 5; Sen. Ep. 33, 3.—To take out, strike or leave out, except, omit:C.non enim, si est facilius, eo de numero quoque est excerpendum,
Cic. de Or. 2, 11, 47; cf.:me illorum excerpam numero,
Hor. S. 1, 4, 40:tu id, quod boni est, excerpis: dicis, quod mali est,
Ter. Phorm. 4, 4, 18.—To withdraw one's self:se consuetudini hominum,
Sen. Ep. 5:se vulgo,
id. Brev. Vit. 18;and simply se,
id. Ep. 18. -
65 excerptum
I.Lit.:II.semina pomis,
Hor. S. 2, 3, 272.—Trop. (class.).A.To pick out, choose, select, gather:B.non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex ipsis, si quid inesset boni,
Cic. de Off. 3, 1, 3:quod quisque (scriptorum) commodissime praecipere videbatur, excerpsimus,
made extracts, selections, id. Inv. 2, 2, 4; so, verba ex Originibus Catonis, Aug. ap. Suet. Aug. 86:nihil umquam legit, quod non excerperet,
Plin. Ep. 3, 5, 10; cf. id. ib. 6, 20, 5; Sen. Ep. 33, 2; Quint. 9, 1, 24; 10, 2, 13:ex libris qui chronici appellantur... easque excerptiones digerere,
Gell. 17, 21, 1 et saep.:paucos enim, qui sunt eminentissimi, excerpere in animo est,
to single out, make prominent, Quint. 10, 1, 45; 7, 1, 29.—Hence, subst.: excerptum, i, n., an extract, selection, excerpt from a book or writing:ex Gorgiā Platonis,
Quint. 2, 15, 24: Coelianum. M. Aurel. ap. Front. Ep. ad M. Caes. 1, 9.— Plur., M. Aurel. ap. Front. Ep. ad M. Caes. 2, 5; Sen. Ep. 33, 3.—To take out, strike or leave out, except, omit:C.non enim, si est facilius, eo de numero quoque est excerpendum,
Cic. de Or. 2, 11, 47; cf.:me illorum excerpam numero,
Hor. S. 1, 4, 40:tu id, quod boni est, excerpis: dicis, quod mali est,
Ter. Phorm. 4, 4, 18.—To withdraw one's self:se consuetudini hominum,
Sen. Ep. 5:se vulgo,
id. Brev. Vit. 18;and simply se,
id. Ep. 18. -
66 familiaris
fămĭlĭāris, e ( abl. sing. regularly familiari; familiare, Varr. and P. Rutil. ap. Charis. p. 105 P.), adj. [familia].I.Of or belonging to servants (rare; only as subst.): fămĭlĭāris, is, m., a servant:II.majores nostri servos (quod etiam in mimis adhuc durat) familiares appellaverunt,
Sen. Ep. 47 med.:hujus familiae familiarem,
Plaut. Am. 1, 1, 203; id. Ep. 1, 1, 2.—Of or belonging to a house, household, or family; household, domestic, family, private (freq. and class.):B.fundus,
Plaut. As. 5, 2, 24; cf.focus,
Col. 11, 1, 19:filius,
Plaut. Capt. 2, 2, 23:negotiis familiaribus impediti,
Auct. Her. 1, 1, 1; cf.:res domesticae ac familiares,
Cic. Tusc. 1, 1, 2; so,res,
the household, family affairs, property, Plaut. Stich. 1, 2, 88; Caes. B. G. 1, 18, 4; Quint. 12, 1, 6; 12, 7, 9:ab domo ab re familiari, diutius abesse,
Liv. 5, 4, 6 al.; cf.copiae,
Liv. 2, 16, 7:pecuniae,
Tac. A. 4, 15:rationes,
id. ib. 6, 16:curae,
id. ib. 11, 7:referam nunc interiorem ac familiarem ejus vitam,
Suet. Aug. 61:vita,
Plaut. Pers. 1, 3, 46:quis umquam in luctu domestico, quis in funere familiari cenavit cum toga pulla?
Cic. Vatin. 13, 31: parricidium, i. e. committed on a member of the same family, Att. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67:maeror,
a family grief, Plaut. Cist. 4, 2, 60:Lar,
Cic. Quint. 27, 85; id. Verr. 2, 3, 11, § 27; id. Rep. 5, 5 Mos. N. cr., v. Lar; cf.:numen Minerva,
Quint. 10, 1, 91.—Transf.1.Familiar, intimate, friendly, and (more freq.) subst., a familiar acquaintance, friend (syn.: amicus, familiaris, intimus, necessarius).(α).With substt.:(β).videmus Papum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse, etc.,
Cic. Lael. 11, 39:biduo factus est mihi familiaris,
id. Fam. 3, 1, 2; id. Phil. 2, 32, 78; id. Rep. 2, 20; cf. id. Fam. 7, 8, 1:amici,
Plin. Ep. 9, 34, 1; 9, 37, 1:sermones,
Cic. Off. 2, 11, 39; id. Fam. 15, 15, 1; id. Att. 1, 9, 1; cf.epistolae,
Quint. 1, 1, 29:minus familiari vultu respexisse,
friendly, Suet. Caes. 78:voltus ille,
Cic. Att. 1, 11, 1:colloquium,
Liv. 25, 18, 5:jam inde a puero in omnia familiaria jura assuetus,
the rights of intimacy, id. 24, 5, 9:voluntas,
Sen. Ben. 6, 16, 1; cf.:vox auribus meis familiaris,
Petr. 100:familiaribus magis ei aetati exemplis,
Quint. 5, 10, 96:exempla,
id. 7, 2, 17; 9, 4, 44:verba regionibus quibusdam magis familiaria,
id. 8, 2, 13:litterae,
Suet. Tib. 62.— Comp.:qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est,
Cic. de Or. 3, 19, 71:aditus in domum,
Liv. 24, 5, 7:frater ei (with carior),
Nep. Att. 16, 2:quo boves familiariores bubulco fiant,
Col. 6, 2, 6:color argenti militaribus signis,
Plin. 33, 3, 19, § 58. — Sup.:homo amantissimus familiarissimus, conjunctissimus officiis,
Cic. Sull. 20, 57; cf. id. Att. 16, 16, F. 17:luna terris familiarissimum sidus,
Plin. 2, 9, 6, § 41; 16, 18, 30, § 75; 16, 31, 57, § 131.—Absol.:2.est ex meis domesticis atque intimis familiaribus,
Cic. Fam. 3, 1, 3:familiaris meus,
id. Lael. 24, 89:per C. Valerium Procillum familiarem suum cum eo colloquitur,
Caes. B. G. 1, 19, 3:Caelii,
Cic. Cael. 25, 61:pauci familiares,
id. Lael. 1, 2.— Sup.:quod M. Aemulius unus est ex meis familiarissimis atque intimis maxime necessarius,
Cic. Fam. 13, 27, 2; cf.:intimus, proximus, familiarissimus quisque,
id. Q. Fr. 1, 4, 1:familiarissimus meus,
id. Fam. 13, 13, 1:familiarissimi ejus,
id. Rep. 1, 9.—Of or belonging to one's self, to one's own people or country (cf. domesticus); only in the lang. of the haruspices, of those parts of the animal which related to the party that sacrificed (opp. hostilis):3.(haruspices) fissum familiare et vitale tractant,
Cic. Div. 2, 13, 32; cf.:Decio caput jecinoris a familiari parte caesum haruspex dicitur ostendisse,
Liv. 8, 9, 1; cf.:mater procurans familiare ostentum,
Liv. 26, 6, 14.—Familiar, customary, habitual:4.mihi familiare est omnes cogitationes meas tecum communicare,
Plin. Ep. 4, 24, 7; 2, 5, 10:familiare est hominibus omnia sibi ignoscere,
Vell. 2, 30, 3:fuisse statuariam artem familiarem Italiae quoque indicant,
Plin. 34, 7, 16, § 33; 35, 7, 31, § 49.—Fitting, appropriate, adapted:* 1.quae peregrina... transferuntur, minus sunt familiaria nostro solo quam vernacula,
Col. 3, 4, 1:familiarissimum hoc platanis,
Plin. 16, 31, 57, § 131:hipposelinum sabulosis familiarissimum,
id. 19, 8, 48, § 163.—Hence, fămĭlĭārĭter, adv.By families:2.agros in montibus Romani acceperunt familiariter,
Front. de Colon. p. 119 Goes.—Familiarly, intimately, on friendly terms (freq. and class.):hominem ignotum compellare familiariter,
Plaut. Men. 2, 3, 23; cf.:nimium familiariter Me attrectas,
id. Rud. 2, 4, 6; id. Ep. 1, 1, 2:nihil turpius quam cum eo bellum gerere, quicum familiariter vixeris,
Cic. Lael. 21, 77:familiariter amicus,
Quint. 1, 2, 15:amatum a me,
id. 10, 3, 12:dilectus,
Plin. Ep. 9, 19, 5 et saep.:loqui,
Cic. Div. in Caecil. 12, 37:scribere,
id. Att. 9, 4, 1: nosse causas, i. e. to be familiarly or intimately, accurately acquainted with, Quint. 6, 4, 8; 5, 7, 7:quod ex longinquo petitur, parum familiariter nostro solo venit,
i. e. suitable, adapted, Col. Arb. 1, 3.— Comp.:licentius, liberius, familiarius cum domina vivere,
Cic. Cael. 23, 57:factum,
id. de Or. 2, 3, 14; Quint. 2, 7, 3.— Sup.:cum Verre familiarissime et amicissime vivere,
Cic. Div. in Caecil. 9, 29; Nep. Ages. 1, 1. -
67 floridus
flōrĭdus, a, um, adj. [flos], full of or abounding with flowers, flowery (mostly poet. and in post-Aug. prose).I.Lit.:B. II.hydrauli hortabere, ut audiat voces potius quam Platonis? expones, quae spectet, florida et varia?
Cic. Tusc. 3, 18, 43:serta,
garlands of flowers, Ov. F. 6, 312:prata,
Lucr. 5, 785; cf.Hybla,
Ov. Tr. 5, 6, 38.—Trop., blooming, beautiful:puellula,
Cat. 61, 57; cf.:Galatea Floridior prato, longa procerior alno,
Ov. M. 13, 790:aetas,
the bloom of youth, Cat. 68, 16; cf.:novitas mundi,
Lucr. 5, 943:florida et vegeta forma,
Suet. Galb. 20:Demetrius Phalereus est floridior, ut ita dicam, quam Hyperides,
flowery, florid, Cic. Brut. 82, 285; cf.: tertium (dicendi genus) alii medium ex duobus, alii floridum (namque id anthêron appellant) addiderunt, Quint. 12, 10, 58:floridius genus (scriptorum),
id. 2, 5, 18:oratio,
id. 8, 3, 74:floridissimus tui sermonis afflatus,
Aus. Ep. 17:floridior in declamando quam in agendo,
Sen. Contr. 4 praef. 5. — Adv.: flōrĭde, with flowers, brightly:depicta vestis,
App. M. 11 fin.:ecclesia clarius ac floridius enituit,
Lact. Mort. Pers. 3. -
68 fugio
fŭgĭo, fūgi, fŭgĭtum ( gen. plur. part. sync. fugientum, Hor. C. 3, 18, 1; part. fut. fugiturus, Ov. H. 2, 47 al.), 3, v. n. and a. [root FUG; Gr. PHUG, pheugô; Sanscr. bhuj; syn.: flecto, curvo; v. fuga], to flee or fly, to take flight, run away.I.Neutr.A.Lit.:b.propera igitur fugere hinc, si te di amant,
Plaut. Ep. 3, 4, 78; cf.:a foro,
id. Pers. 3, 3, 31:senex exit foras: ego fugio,
I am off, Ter. Heaut. 5, 2, 47:cervam videre fugere, sectari canes,
id. Phorm. prol. 7:qui fugisse cum magna pecunia dicitur ac se contulisse Tarquinios,
Cic. Rep. 2, 19:Aeneas fugiens a Troja,
id. Verr. 2, 4, 33, § 72:omnes hostes terga verterunt, nec prius fugere destiterunt, quam ad flumen Rhenum pervenerint,
Caes. B. G. 1, 53, 1:oppido fugit,
id. B. C. 3, 29, 1:ex ipsa caede,
to flee, escape, id. B. G. 7, 38, 3; cf.:ex proelio Mutinensi,
Cic. Fam. 10, 14, 1:e conspectu,
Ter. Hec. 1, 2, 107: Uticam, Hor. Ep. 1, 20, 13: fenum habet in cornu;longe fuge,
id. S. 1, 4, 34: nec furtum feci nec fugi, run away (of slaves), id. Ep. 1, 16, 46; cf.:formidare servos, Ne te compilent fugientes,
id. S. 1, 1, 78; Sen. Tranq. 8.—Prov.: ita fugias ne praeter casam,
i. e. in fleeing from one danger beware of falling into another, Ter. Phorm. 5, 2, 3 Ruhnk. —In partic., like the Gr. pheugein, to become a fugitive, leave one's country, go into exile:B.fugiendum de civitate, cedendum bonis aut omnia perferenda,
Quint. 6, 1, 19; so,ex patria,
Nep. Att. 4, 4:a patria,
Ov. Tr. 1, 5, 66:in exilium,
Juv. 10, 160; cf. under II. A. b.—Transf., in gen., to pass quickly, to speed, to hasten away, flee away; cf.:b.numquam Vergilius diem dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est,
Sen. Ep. 108 med. (mostly poet. and of inanim. and abstr. things):tenuis fugiens per gramina rivus,
Verg. G. 4, 19:Tantalus a labris sitiens fugientia captat Flumina,
Hor. S. 1, 1, 68:concidunt venti fugiuntque nubes,
id. C. 1, 12, 30:spernit humum fugiente pennā,
hasting away, rapidly soaring, id. ib. 3, 2, 24:nullum sine vulnere fugit Missile,
Stat. Th. 9, 770:insequitur fugientem lumine pinum (i. e. navem),
Ov. M. 11, 469:fugere ad puppim colles campique videntur,
Lucr. 4, 389:fugiunt freno non remorante dies,
Ov. F. 6, 772:sed fugit interea, fugit irreparabile tempus,
Verg. G. 3, 284:annus,
Hor. S. 2, 6, 40:hora,
id. C. 3, 29, 48:aetas,
id. ib. 1, 11, 7.—Of persons:evolat ante omnes rapidoque per aëra cursu Callaicus Lampon fugit,
hastens away, Sil. 16, 335. Here perh. belongs: acer Gelonus, Cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum, i. e. swiftly roves (as a nomade), Verg. G. 3, 462 (acc. to another explan., flees, driven from his abode).—Pregn., to vanish, disappear, to pass away, perish:C.e pratis cana pruina fugit,
Ov. F. 6, 730:fugiunt de corpore setae,
id. M. 1, 739; cf.:jam fessae tandem fugiunt de corpore vires,
Verg. Cir. 447;for which: calidusque e corpore sanguis Inducto pallore fugit,
Ov. M. 14, 755:fugerat ore color,
id. H. 11, 27:nisi causa morbi Fugerit venis,
Hor. C. 2, 2, 15:fugiunt cum sanguine vires,
Ov. M. 7, 859:amor,
Prop. 1, 12, 12:memoriane fugerit in annalibus digerendis, an, etc.,
Liv. 9, 44, 4:gratissima sunt poma, cum fugiunt,
i. e. when they wilt, become wilted, Sen. Ep. 12; cf.: vinum fugiens, under P. a.—Trop. (rare but class.):II. A.nos naturam sequamur, et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus,
Cic. Off. 1, 35, 128; cf.: omne animal appetit quaedam et fugit a quibusdam;quod autem refugit, id contra naturam est, etc.,
id. N. D. 3, 13, 33; Quint. 11, 1, 54:ad verba,
to have recourse to, Petr. 132.Lit. (mostly poet.): erravi, post cognovi, et fugio cognitum, Enn. ap. Auct. Her. 2, 24, 38 (Trag. v. 160 Vahl.):b.cum Domitius concilia conventusque hominum fugeret,
Caes. B. C. 1, 19, 2:neminem neque populum neque privatum fugio,
Liv. 9, 1, 7:vesanum fugiunt poëtam qui sapiunt,
Hor. A. P. 455:percontatorem,
id. Ep. 1, 18, 69:hostem,
id. S. 1, 3, 10:lupus me fugit inermem,
id. C. 1, 22, 12:nunc et ovis ultro fugiat lupus,
Verg. E. 8, 52:(Peleus) Hippolyten dum fugit abstinens,
Hor. C. 3, 7, 18:scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbes,
id. Ep. 2, 77; id. S. 1, 6, 126:data pocula,
Ov. M. 14, 287; cf.vina,
id. ib. 15, 323.— Pass.:sic litora vento Incipiente fremunt, fugitur cum portus,
i. e. is left, Stat. Th. 7, 140. —In partic. (cf. supra, I. A. b.), to leave one's country:2.nos patriam fugimus,
Verg. E. 1, 4:Teucer Salamina patremque cum fugeret,
Hor. C. 1, 7, 22.—Hence:quis exsul Se quoque fugit?
Hor. C. 2, 16, 20.—Transf. (causa pro effectu), to flee away from, to escape, = effugio ( poet.;B.but cf. infra, B. 2.): hac Quirinus Martis equis Acheronta fugit,
Hor. C. 3, 3, 16:insidiatorem,
id. S. 2, 5, 25:cuncta manus avidas fugient heredis,
id. C. 4, 7, 19.—And in a poetically inverted mode of expression: nullum Saeva caput Proserpina fugit (= nemo tam gravis est, ad quem mors non accedat), none does cruel Proserpine flee away from, avoid (i. e. none escapes death), Hor. C. 1, 28, 20.—Trop., to flee from, avoid, shun (very freq. and class.):(β).conspectum multitudinis,
Caes. B. G. 7, 30, 1:ignominiam ac dedecus,
Cic. Rep. 5, 4:nullam molestiam,
id. ib. 3, 5; cf.laborem,
Ter. Heaut. 1, 1, 114; Verg. A. 3, 459 (opp. ferre):recordationes,
Cic. Att. 12, 18:vituperationem tarditatis,
id. de Or. 2, 24, 101; cf.:majoris opprobria culpae,
Hor. Ep. 1, 9, 10:judicium senatus,
Liv. 8, 33, 8:vitium,
Quint. 2, 15, 16:hanc voluptatem (with reformidare),
id. 8, 5, 32:disciplinas omnes (Epicurus),
id. 2, 17, 15:nuptias,
Ter. And. 4, 4, 27; cf.:usum conjugis,
Ov. M. 10, 565:conubia,
id. ib. 14, 69:amplexus senis,
Tib. 1, 9, 74:nec sequar aut fugiam, quae diligit ipse vel odit,
Hor. Ep. 1, 1, 72:spondeum et dactylum (opp. sequi),
Quint. 9, 4, 87.— Pass.:simili inscitiā mors fugitur, quasi dissolutio naturae,
Cic. Leg. 1, 11, 31:quemadmodum ratione in vivendo fugitur invidia, sic, etc.,
Auct. Her. 4, 38, 50:quod si curam fugimus, virtus fugienda est,
Cic. Lael. 13, 47:fugiendas esse nimias amicitias,
id. ib. 13, 45:fugienda semper injuria est,
id. Off. 1, 8, 25; id. Verr. 2, 3, 43, § 103:vitiosum genus fugiendum,
id. Or. 56, 189; cf. Quint. 11, 3, 128:petenda ac fugienda,
id. 3, 6, 49.—Like the Gr. pheugein, with inf. (mostly poet.), to avoid doing something, to omit, forbear, beware, = omittere, cavere:2.illud in his rebus longe fuge credere, etc.,
Lucr. 1, 1052:o fuge te tenerae puerorum credere turbae,
Tib. 1, 4, 9:quid sit futurum cras, fuge quaerere,
Hor. C. 1, 9, 13; cf.also: fuge suspicari, etc.,
id. ib. 2, 4, 22:mene igitur socium summis adjungere rebus, Nise, fugis?
Verg. A. 9, 200; cf. Ov. H. 9, 75:fugeres radice vel herbā Proficiente nihil curarier,
Hor. Ep. 2, 2, 150; cf.:neque illud fugerim dicere, ut Caelius, etc.,
Cic. de Or. 3, 38, 153:huic donis patris triumphum decorare fugiendum fuit?
id. Mur. 5, 11.—Transf. (causa pro effectu; cf. supra, II. A. 2.), to escape ( poet. also of things as subjects):b.tanta est animi tenuitas, ut fugiat aciem,
Cic. Tusc. 1, 22, 50; Ov. F. 2, 80:sed tamen admiror, quo pacto judicium illud Fugerit,
Hor. S. 1, 4, 100:quos viros vigilantia fugit,
whom any vigilance escapes, Verg. G. 2, 265; cf. id. E. 9, 54.—Esp. freq., res me fugit, it escapes me, escapes my notice; I do not observe it, do not know it (cf.:A.latet, praeterit): novus ille populus vidit tamen id, quod fugit Lacedaemonium Lycurgum,
Cic. Rep. 2, 12; cf.:illos id fugerat,
id. Fin. 4, 23, 63:hominem amentem hoc fugit,
id. Verr. 2, 4, 12, § 27:quem res nulla fugeret,
id. Rep. 2, 1:quae (ratio) neque Solonem Atheniensem fugerat, neque nostrum senatum,
id. ib. 2, 34;1, 16: non fugisset hoc Graecos homines, si, etc.,
id. de Or. 1, 59, 253:neminem haec utilitas fugit,
Quint. 2, 5, 17:nisi quae me forte fugiunt, hae sunt fere de animo sententiae,
Cic. Tusc. 1, 11, 22; Quint. 9, 2, 107; 7, 1, 40:nullam rem esse declarant in usu positam militari, quae hujus viri scientiam fugere possit,
Cic. de Imp. Pomp. 10, 28:quae (partitio) fugiet memoriam judicis,
Quint. 4, 5, 3; cf. Gell. 1, 18, 6.—With a subject-clause:de Dionysio, fugit me ad te antea scribere,
Cic. Att. 7, 18, 3; 5, 12, 3:illud alterum quam sit difficile, te non fugit,
id. ib. 12, 42, 2.—Hence, fŭgĭens, entis, P. a., fleeing, fleeting, vanishing.Lit.:2.accipiter,
Lucr. 3, 752:membra deficiunt, fugienti languida vitā,
id. 5, 887:vinum,
growing flat, spoiling, Cic. Off. 3, 23, 91:ocelli,
dying, Ov. Am. 3, 9, 49:portus fugiens ad litora,
running back, retreating, Prop. 4 (5), 6, 15.—Subst. in the later jurid. lang., like the Gr. ho pheugôn, the defendant:B.omnimodo hoc et ab actore et a fugiente exigi,
Cod. Just. 2, 58, § 4 (for which, reus, § 7).—Trop., with gen.:nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris, quin, etc.,
averse to labor, indolent, Caes. B. C. 1, 69, 3:doloris,
Lact. 3, 8, 13:solitudinis (with appeteus communionis ac societatis),
id. 6, 10, 18.— Comp., sup., and adv. do not occur. -
69 Gratia
grātĭa, ae, f. [gratus; lit., favor, both that in which one stands with others and that which one shows to others].I.(Acc. to gratus, I.) Favor which one finds with others, esteem, regard, liking, love, friendship (syn. favor):B.pluris pauciorum gratiam faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus,
Plaut. Trin. 1, 1, 12:perspicio nihili meam vos facere gratiam,
id. Curc. 1, 2, 68:ut majores ejus (Plancii) summum in praefectura florentissima gradum tenuerint et dignitatis et gratiae,
Cic. Planc. 13, 32; cf.:Sex. Roscius gratia atque hospitiis florens hominum nobilissimorum,
id. Rosc. Am. 6, 15:deinde si maxime talis est deus, ut nulla gratia, nulla hominum caritate teneatur, etc.,
id. N. D. 1, 44, 124:neque quo Cn. Pompeii gratiam mihi per hanc causam conciliari putem,
id. de Imp. Pomp. 24, 70; cf.:aliquem restituere in gratiam,
id. Prov. Cons. 9, 23:aliquem restituere in ejus veterem gratiam,
id. Att. 1, 3, 3:in gratiam reducere,
id. Rab. Post. 8, 19; cf.also: cum aliquo in gratiam redire,
to reconcile one's self with one, id. Att. 1, 14, 7; Nep. Alcib. 5, 1; id. Thras. 3 fin.; id. Dat. 8, 5 al.:alicujus gratiam sequi,
Caes. B. C. 1, 1, 3; cf.:si suam gratiam Romani velint, posse eis utiles esse amicos,
id. B. G. 4, 7, 4:ab aliquo inire gratiam,
Cic. Verr. 2, 2, 46, § 113:a bonis omnibus summam inire gratiam,
id. Att. 7, 9, 3:magnam inire gratiam,
id. Fin. 4, 12, 31:quantam eo facto ad plebem inierat gratiam,
Liv. 33, 46, 7:apud regem gratiam initam volebant,
id. 36, 5, 3:at te apud eum, dii boni, quanta in gratia posui!
Cic. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6 fin.;with a different construction: apud Lentulum ponam te in gratiam (Ern. conj. in gratia),
Cic. Att. 5, 3, 3:cum aliquo in laude et in gratia esse,
id. Verr. 1, 17, 51; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2:inter vos sic haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala,
Ter. Phorm. 4, 3, 17 Ruhnk.:plerique (in divortio) cum bona gratia discedunt,
Dig. 24, 1, 32, § 10;without bona: cum istuc quod postulo impetro cum gratia,
with a good grace, Ter. And. 2, 5, 11:omnia quae potui in hac summa tua gratia ac potentia a te impetrare,
credit, influence, Cic. Fam. 13, 29, 5; cf.:Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos,
Caes. B. G. 2, 6, 4; 1, 43, 8:gratiā plurimum posse,
id. ib. 1, 9, 3; 1, 20, 2; cf.:quantum gratia, auctoritate, pecunia valent,
id. ib. 7, 63, 1:gratiā valere,
id. B. C. 2, 44, 1:inproba quamvis Gratia fallaci praetoris vicerit urna,
Juv. 13, 4:quem triumphum magis gratiae quam rerum gestarum magnitudini datum constabat,
Liv. 40, 59, 1.—In plur.:L. Murenae provincia multas bonas gratias cum optima existimatione attulit,
tokens of favor, Cic. Mur. 20, 42:cum haec res plurimas gratias, firmissimas amicitias pariat,
id. ib. 11, 24:non hominum potentium studio, non excellentibus gratiis paucorum, sed universi populi Romani judicio consulem factum,
id. Agr. 2, 3, 7.—Transf., objectively, like the Gr. charis, agreeableness, pleasantness, charm, beauty, loveliness, grace (only poet. and in post-Aug. prose;2.esp. freq. in Quint.): gratia formae,
Ov. M. 7, 44; Suet. Tit. 3:corporis,
id. Vit. 3; id. Vit. Ter. 1; Plin. 28, 19, 79, § 260:quid ille gratiae in vultu ostenderit,
Quint. 6 prooem. § 7; cf. id. 6, 3, 26:unica nec desit jocundis gratia verbis,
charm, Prop. 1, 2, 29; cf.: neque abest facundis gratia dictis, Ov. M. 13, 127:plenus est jucunditatis et gratiae (Horatius),
Quint. 10, 1, 96:sermonis Attici,
id. ib. 65;12, 10, 35: dicendi,
id. 9, 3, 74:brevitatis novitatisque,
id. ib. 58:omnis bene scriptorum,
id. 11, 2, 46 et saep.; Cels. 4, 29 med.:uvis et vinis gratiam affert fumus fabrilis,
Plin. 14, 1, 3, § 16; id. 17, 9, 6, § 53. —Hence,As a nom. propr.: Grātiae, ārum, f., a transl. of the Gr. Charites, the goddesses of favor, loveliness, grace, etc., the three Graces, Aglaia, Euphrosyne, and Thalia, daughters of Jupiter and Eurynome, Sen. Ben. 1, 3, 3; Serv. Verg. A. 1, 720; Hor. C. 1, 4, 6; 1, 30, 6; 3, 19, 16; 3, 21, 22; Quint. 10, 1, 82.—In sing.: Grātia, ae, collect., Ov. M. 6, 429.II. A.In gen. (rare): ita mihi Telamonis patris, avi Aeaci et proavi Jovis grata est gratia, Enn. ap. Non. 85, 23 (Trag. v. 367 Vahl.):B.ergo ab eo petito gratiam istam,
Plaut. Capt. 3, 5, 63; cf.:gratiam a patre si petimus, spero ab eo impetrassere,
id. Stich. 1, 2, 23:petivit in beneficii loco et gratiae, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 82, § 189; cf.:quod beneficii gratiaeque causa concessit,
id. ib. 2, 3, 48 fin.:hanc gratiam ut sibi des,
Ter. Hec. 3, 3, 30:juris jurandi volo gratiam facias,
excuse, release, Plaut. Rud. 5, 3, 59; cf.:alicui delicti gratiam facere,
to grant pardon, forgive, Sall. J. 104 fin. Kritz.:qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem,
id. Cat. 52, 8; cf.also: quibus senatus belli Lepidani gratiam fecerat,
id. Fragm. 3, 34 Gerl.:alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis,
to please, for the sake of, Liv. 28, 21, 4; cf.:deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal,
id. 28, 39, 12 Drak.:in gratiam alicujus,
id. 35, 2, 6; 39, 26, 12; Vell. 2, 41, 2; Suet. Tib. 49 al.; cf.also: data visceratio in praeteritam judicii gratiam,
for the favor shown him on the trial, Liv. 8, 22, 4:nil ibi majorum respectus, gratia nulla umbrarum,
Juv. 8, 64.—In partic., a mark of favor shown for a service rendered, thanks (by word or deed), thankfulness, gratitude; acknowledgment, return, requital (the form with agere of returning thanks is the plur., but with habere, referre, debere, nearly always in sing.; but when thanks are due to or rendered by more than one person, the form gratias referre, etc., may be used; v. infra., and cf. Krebs. Antibarb. p. 505):A.quae (gratia) in memoria et remuneratione officiorum et honoris et amicitiarum observantiam teneat,
Cic. Inv. 2, 22, 66; cf.:gratia est, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur,
id. ib. 2, 53, 161:immortales ago tibi gratias agamque dum vivam: nam relaturum me affirmare non possum,
id. Fam. 10, 11, 1; cf.:renuntiate, gratias regi me agere: referre gratiam aliam nunc non posse, quam ut suadeam, ne, etc.,
Liv. 37, 37, 8 (v. ago):dīs gratias agere... si referre studeant gratias,
Plaut. Am. 1, 1, 26 sq.:L. Lucceius meus, homo omnium gratissimus, mirificas tibi apud me gratias egit, cum diceret, etc.,
Cic. Fam. 13, 42, 1:eique amplissimis verbis per senatus consultum gratias egimus,
id. Phil. 1, 1, 3:Lentulo nostro egi per litteras tuo nomine gratias diligenter,
id. Fam. 1, 10:justissimas gratias agere,
id. Leg. 2, 3, 6:quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, etc.,
id. Fam. 10, 19, 1:nunc tecum sic agam, tulisse ut potius injuriam, quam retulisse gratiam videar,
to have made a return, requital, recompense, id. Sull. 16, 47 fin.:magno meo beneficio affecti cumulatissime mihi gratiam retulerunt,
id. Fam. 13, 4, 1:praeclaram vero populo Romano refers gratiam,
id. Cat. 1, 11, 28:ut pro tantis eorum in rem publicam meritis honores eis habeantur gratiaeque referantur,
id. Phil. 3, 15, 39; cf. id. ib. 3, 10, 25:me omnibus, si minus referenda gratia satisfacere potuerim, at praedicanda et habenda certe satis esse facturum,
if I cannot requite... I can extol, id. Balb. 1, 2; cf.: nimirum inops ille, si bonus est vir, etiam si referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse; qui reddiderit, non habere: gratiam autem et qui retulerit, habere et qui habeat retulisse, id. Off. 2, 20, 69; id. Planc. 28, 68; cf. id. ib. 42, 101; id. Fam. 5, 11, 1:gratias habere,
Liv. 24, 37, 7:alicui summas gratias habere,
Plaut. Trin. 3, 2, 33:alicui maximas infinitasque agere atque habere gratias, quod, etc.,
Vitr. 6 praef. 4:merito vestro maximas vobis gratias omnes et agere et habere debemus,
Cic. Phil. 3, 10, 25:meritam dīs immortalibus gratiam justis honoribus et memori mente persolvere,
id. Planc. 33, 80:pro beneficio gratiam repetere,
Liv. 1, 47, 7:gratias ob hoc agere, quod, etc.,
Liv. 54, 50, 4; so with ob, Plin. Ep. 9, 31, 21; Treb. Pol. Trig. Tyr. 10, 9:pro tuo summo beneficio gratias agere,
Cic. Att. 16, 16, 16; Liv. 23, 11, 12; Plin, Pan. 25, 1; cf. Gell. 9, 3, 5:dum carmine nostro Redditur agricolis gratia caelitibus,
Tib. 2, 1, 36; cf.:hoc certe justitiae convenit suum cuique reddere, beneficio gratiam, injuriae talionem aut certe malam gratiam,
Sen. Ep. 81 med.;rarely: in gratiam habere (=ita accipere, ut ad gratiam comparandam valere putet),
to accept as thankworthy, Sall. J. 111, 1:unum vis curem: curo. Et est dīs gratia, Cum ita, ut volo, est,
I thank, Ter. Ad. 1, 2, 58; cf.: Er. Eamus intro, ut prandeamus. Me. Bene vocas: tam gratia est, no, I'm much obliged to you (the negative being omitted, as in the Fr. je vous remercie, and the Germ. ich danke sehr), Plaut. Men. 2, 3, 36.—Ellipt.: fores effregit? restituentur;discidit Vestem? resarcietur: est, dīs gratia, Et unde haec fiant, et adhuc non molesta sunt,
thank Heaven, Ter. Ad. 1, 2, 41.—With acc. and inf. (anteclass. and post-Aug.):dīs gratias agebat, tempus sibi dari, etc.,
Ter. Phorm. 4, 2, 6; Tac. H. 4, 64; cf. Ter. Phorm. 1, 2, 4; id. And. 1, 1, 15.—Hence, as adverbs:grātĭā (acc. to II. A.), lit., in favor of, on account of, for the sake of; hence, in gen., on account of (usually placed after the gen., in Quint. a few times before it; cf.: causa, ergo).(α).With gen.:(β).sed neque longioribus quam oportet hyperbatis compositioni serviamus, ne quae ejus gratia fecerimus, propter eam fecisse videamur,
lest what we have done to embellish the style we should seem to have done merely on account of the construction we had chosen, Quint. 9, 4, 144:tantum abest, ut haec bestiarum etiam causa parata sint, ut ipsas bestias hominum gratia generatas esse videamus,
Cic. N. D. 2, 63, 158: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratia, Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.); cf.:honoris gratia nomino,
Cic. Quint. 7, 28:nuptiarum gratia haec sunt ficta atque incepta omnia,
Ter. And. 5, 1, 17:simulabat sese negotii gratia properare,
Sall. J. 76, 1: hominem occisum esse constat;non praedae gratia: quia inspoliatus est,
Quint. 7, 1, 33; cf.:hereditatis gratia,
id. 5, 12, 5:quem censores senatu probri gratia moverant,
Sall. C. 23, 1:profectus gratia dicere,
Quint. 2, 10, 9:brevitatis gratia,
id. 4, 2, 43:decoris gratia,
id. 8, 6, 65:difficultatis gratia,
id. 9, 2, 77:aut invidiae gratia... aut miserationis,
id. 9, 2, 8:praesentis gratia litis,
id. 2, 7, 4 al. —With gerund.: duxit me uxorem liberorum sibi quaesendum gratia, Enn. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):ut aut voluptates omittantur majorum voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores suscipiantur majorum dolorum effugiendorum gratia,
Cic. Fin. 1, 10, 36; cf. Caes. B. G. 7, 43, 2:tentandi gratia,
Sall. J. 47, 2:hiemandi gratia,
id. ib. 61, 3:colloquendi gratia,
id. ib. 61, 4:placandi gratia,
id. ib. 71, 5:simulandi gratia,
id. ib. 37, 4:sui exposcendi gratia,
Nep. Hann. 7, 6:amplificandi gratia... vel miserandi,
Quint. 9, 3, 28:elevandae invidiae gratia,
id. 5, 13, 40:recuperandae dignitatis gratia,
id. 11, 1, 79:vitandae similitudinis gratia,
id. 9, 1, 11 al. —Ellipt.: ejus generis hae sunt quaestiones. Si, exempli gratia, vir bonus Alexandria Rhodum magnum frumenti numerum advexerit, etc., for example, for instance (for the usual exempli causa; so,verbi gratia, for verbi causa, infra),
Cic. Off. 3, 12, 50; so,exempli gratia,
Plin. 2, 41, 41, § 110;for which in full: pauca tamen exempli gratia ponam,
Quint. 6, 5, 6:eorum unam discordiam ponemus exempli gratia,
Plin. 18, 25, 57, § 213:propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem,
for instance, Cic. Fin. 5, 11, 30.—Placed before the [p. 826] gen.:gratiā decoris,
Quint. 8 praef. §18: compositionis,
id. 9, 4, 58:lenitatis,
id. 9, 4, 144:significationis,
id. 8, 6, 2.—With pron. (mostly ante-class.):B.meā gratiā,
Plaut. Bacch. 1, 1, 64; id. Ps. 5, 2, 3:qui nihil ocius venit tamen hac gratia,
id. Stich. 5, 1, 5; cf.:abire istac gratia,
id. Ps. 1, 5, 138: (Medea) per agros passim dispergit corpus: id eā gratiā, Ut, etc., Poët. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67; so,eā gratiā,
Ter. And. 3, 4, 8; id. Heaut. 4, 5, 20; id. Hec. 4, 3, 11:sed huc qua gratia te arcessi jussi, ausculta,
id. Eun. 1, 2, 19; cf. id. ib. 1, 2, 79:id ea gratia eveniebat, quod nemo ex fuga regem sequitur,
Sall. J. 54, 4:id ea gratia facilius fuit, quod, etc.,
id. ib. 80, 4.—grā-tĭīs (always as a trisyll. in ante-class. poets; Pompon. Com. Fragm. v. 110 Rib.; Plaut. As. prol. 5; id. Ep. 3, 4, 38; Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Charis. p. 1806; so in Cic. Verr. 2, 4 and 5 Halm), and contr., grātīs (since the class. per.; acc. to II. A.), lit., out of favor or kindness; hence, pregn., without recompense or reward, for nothing, gratuitously, gratis, proika (cf.:gratuito, nequidquam, frustra): quae (psaltria) quantum potest Aliquo abicienda est, si non pretio, at gratiis,
Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Plaut. Poen. 4, 2, 46:si mihi dantur duo talenta argenti numerata in manum, Hanc tibi noctem honoris causa gratiis dono dabo,
id. As. 1, 3, 38 sq.:quam introduxistis fidicinam, atque etiam fides, Ei quae accessere, tibi addam dono gratiis,
into the bargain, to boot, id. Ep. 3, 4, 38:quae Romae magna cum infamia pretio accepto edixeras, ea sola te, ne gratis in provincia male audires, ex edicto Siciliensi sustulisse video,
Cic. Verr. 1, 46, 118:hic primum questus est non leviter Saturius, communem factum esse gratis cum Roscio, qui pretio proprius fuisset Fanni,
id. Rosc. Com. 10, 27:gratis dare alicui (opp. pretium accipere ab aliquo),
Mart. 14, 175, 2:id me scis antea gratis tibi esse pollicitum. Quid nunc putas, tanta mihi abs te mercede proposita?
Cic. Q. Fr. 3, 1, 3, § 7:gratis rei publicae servire,
id. Clu. 26, 71:tantum gratis pagina nostra placet,
Mart. 5, 16, 10:virtutes omnes per se ipsas gratis diligere,
Cic. Fin. 2, 26, 83.—Opp. for payment:is repente, ut Romam venit, gratis praetor factus est. Alia porro pecunia ne accusaretur data,
Cic. Verr. 1, 39, 101; cf. id. ib. 2, 5, 19, §48: habitent gratis in alieno?
id. Off. 2, 23, 83; so,habitare in aedibus alienis,
Dig. 39, 5, 9:habitationem cui dare,
free of cost, ib. 19, 2, 53, § 2; Mart. 10, 3, 11. -
70 gratia
grātĭa, ae, f. [gratus; lit., favor, both that in which one stands with others and that which one shows to others].I.(Acc. to gratus, I.) Favor which one finds with others, esteem, regard, liking, love, friendship (syn. favor):B.pluris pauciorum gratiam faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus,
Plaut. Trin. 1, 1, 12:perspicio nihili meam vos facere gratiam,
id. Curc. 1, 2, 68:ut majores ejus (Plancii) summum in praefectura florentissima gradum tenuerint et dignitatis et gratiae,
Cic. Planc. 13, 32; cf.:Sex. Roscius gratia atque hospitiis florens hominum nobilissimorum,
id. Rosc. Am. 6, 15:deinde si maxime talis est deus, ut nulla gratia, nulla hominum caritate teneatur, etc.,
id. N. D. 1, 44, 124:neque quo Cn. Pompeii gratiam mihi per hanc causam conciliari putem,
id. de Imp. Pomp. 24, 70; cf.:aliquem restituere in gratiam,
id. Prov. Cons. 9, 23:aliquem restituere in ejus veterem gratiam,
id. Att. 1, 3, 3:in gratiam reducere,
id. Rab. Post. 8, 19; cf.also: cum aliquo in gratiam redire,
to reconcile one's self with one, id. Att. 1, 14, 7; Nep. Alcib. 5, 1; id. Thras. 3 fin.; id. Dat. 8, 5 al.:alicujus gratiam sequi,
Caes. B. C. 1, 1, 3; cf.:si suam gratiam Romani velint, posse eis utiles esse amicos,
id. B. G. 4, 7, 4:ab aliquo inire gratiam,
Cic. Verr. 2, 2, 46, § 113:a bonis omnibus summam inire gratiam,
id. Att. 7, 9, 3:magnam inire gratiam,
id. Fin. 4, 12, 31:quantam eo facto ad plebem inierat gratiam,
Liv. 33, 46, 7:apud regem gratiam initam volebant,
id. 36, 5, 3:at te apud eum, dii boni, quanta in gratia posui!
Cic. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6 fin.;with a different construction: apud Lentulum ponam te in gratiam (Ern. conj. in gratia),
Cic. Att. 5, 3, 3:cum aliquo in laude et in gratia esse,
id. Verr. 1, 17, 51; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2:inter vos sic haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala,
Ter. Phorm. 4, 3, 17 Ruhnk.:plerique (in divortio) cum bona gratia discedunt,
Dig. 24, 1, 32, § 10;without bona: cum istuc quod postulo impetro cum gratia,
with a good grace, Ter. And. 2, 5, 11:omnia quae potui in hac summa tua gratia ac potentia a te impetrare,
credit, influence, Cic. Fam. 13, 29, 5; cf.:Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos,
Caes. B. G. 2, 6, 4; 1, 43, 8:gratiā plurimum posse,
id. ib. 1, 9, 3; 1, 20, 2; cf.:quantum gratia, auctoritate, pecunia valent,
id. ib. 7, 63, 1:gratiā valere,
id. B. C. 2, 44, 1:inproba quamvis Gratia fallaci praetoris vicerit urna,
Juv. 13, 4:quem triumphum magis gratiae quam rerum gestarum magnitudini datum constabat,
Liv. 40, 59, 1.—In plur.:L. Murenae provincia multas bonas gratias cum optima existimatione attulit,
tokens of favor, Cic. Mur. 20, 42:cum haec res plurimas gratias, firmissimas amicitias pariat,
id. ib. 11, 24:non hominum potentium studio, non excellentibus gratiis paucorum, sed universi populi Romani judicio consulem factum,
id. Agr. 2, 3, 7.—Transf., objectively, like the Gr. charis, agreeableness, pleasantness, charm, beauty, loveliness, grace (only poet. and in post-Aug. prose;2.esp. freq. in Quint.): gratia formae,
Ov. M. 7, 44; Suet. Tit. 3:corporis,
id. Vit. 3; id. Vit. Ter. 1; Plin. 28, 19, 79, § 260:quid ille gratiae in vultu ostenderit,
Quint. 6 prooem. § 7; cf. id. 6, 3, 26:unica nec desit jocundis gratia verbis,
charm, Prop. 1, 2, 29; cf.: neque abest facundis gratia dictis, Ov. M. 13, 127:plenus est jucunditatis et gratiae (Horatius),
Quint. 10, 1, 96:sermonis Attici,
id. ib. 65;12, 10, 35: dicendi,
id. 9, 3, 74:brevitatis novitatisque,
id. ib. 58:omnis bene scriptorum,
id. 11, 2, 46 et saep.; Cels. 4, 29 med.:uvis et vinis gratiam affert fumus fabrilis,
Plin. 14, 1, 3, § 16; id. 17, 9, 6, § 53. —Hence,As a nom. propr.: Grātiae, ārum, f., a transl. of the Gr. Charites, the goddesses of favor, loveliness, grace, etc., the three Graces, Aglaia, Euphrosyne, and Thalia, daughters of Jupiter and Eurynome, Sen. Ben. 1, 3, 3; Serv. Verg. A. 1, 720; Hor. C. 1, 4, 6; 1, 30, 6; 3, 19, 16; 3, 21, 22; Quint. 10, 1, 82.—In sing.: Grātia, ae, collect., Ov. M. 6, 429.II. A.In gen. (rare): ita mihi Telamonis patris, avi Aeaci et proavi Jovis grata est gratia, Enn. ap. Non. 85, 23 (Trag. v. 367 Vahl.):B.ergo ab eo petito gratiam istam,
Plaut. Capt. 3, 5, 63; cf.:gratiam a patre si petimus, spero ab eo impetrassere,
id. Stich. 1, 2, 23:petivit in beneficii loco et gratiae, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 82, § 189; cf.:quod beneficii gratiaeque causa concessit,
id. ib. 2, 3, 48 fin.:hanc gratiam ut sibi des,
Ter. Hec. 3, 3, 30:juris jurandi volo gratiam facias,
excuse, release, Plaut. Rud. 5, 3, 59; cf.:alicui delicti gratiam facere,
to grant pardon, forgive, Sall. J. 104 fin. Kritz.:qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem,
id. Cat. 52, 8; cf.also: quibus senatus belli Lepidani gratiam fecerat,
id. Fragm. 3, 34 Gerl.:alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis,
to please, for the sake of, Liv. 28, 21, 4; cf.:deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal,
id. 28, 39, 12 Drak.:in gratiam alicujus,
id. 35, 2, 6; 39, 26, 12; Vell. 2, 41, 2; Suet. Tib. 49 al.; cf.also: data visceratio in praeteritam judicii gratiam,
for the favor shown him on the trial, Liv. 8, 22, 4:nil ibi majorum respectus, gratia nulla umbrarum,
Juv. 8, 64.—In partic., a mark of favor shown for a service rendered, thanks (by word or deed), thankfulness, gratitude; acknowledgment, return, requital (the form with agere of returning thanks is the plur., but with habere, referre, debere, nearly always in sing.; but when thanks are due to or rendered by more than one person, the form gratias referre, etc., may be used; v. infra., and cf. Krebs. Antibarb. p. 505):A.quae (gratia) in memoria et remuneratione officiorum et honoris et amicitiarum observantiam teneat,
Cic. Inv. 2, 22, 66; cf.:gratia est, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur,
id. ib. 2, 53, 161:immortales ago tibi gratias agamque dum vivam: nam relaturum me affirmare non possum,
id. Fam. 10, 11, 1; cf.:renuntiate, gratias regi me agere: referre gratiam aliam nunc non posse, quam ut suadeam, ne, etc.,
Liv. 37, 37, 8 (v. ago):dīs gratias agere... si referre studeant gratias,
Plaut. Am. 1, 1, 26 sq.:L. Lucceius meus, homo omnium gratissimus, mirificas tibi apud me gratias egit, cum diceret, etc.,
Cic. Fam. 13, 42, 1:eique amplissimis verbis per senatus consultum gratias egimus,
id. Phil. 1, 1, 3:Lentulo nostro egi per litteras tuo nomine gratias diligenter,
id. Fam. 1, 10:justissimas gratias agere,
id. Leg. 2, 3, 6:quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, etc.,
id. Fam. 10, 19, 1:nunc tecum sic agam, tulisse ut potius injuriam, quam retulisse gratiam videar,
to have made a return, requital, recompense, id. Sull. 16, 47 fin.:magno meo beneficio affecti cumulatissime mihi gratiam retulerunt,
id. Fam. 13, 4, 1:praeclaram vero populo Romano refers gratiam,
id. Cat. 1, 11, 28:ut pro tantis eorum in rem publicam meritis honores eis habeantur gratiaeque referantur,
id. Phil. 3, 15, 39; cf. id. ib. 3, 10, 25:me omnibus, si minus referenda gratia satisfacere potuerim, at praedicanda et habenda certe satis esse facturum,
if I cannot requite... I can extol, id. Balb. 1, 2; cf.: nimirum inops ille, si bonus est vir, etiam si referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse; qui reddiderit, non habere: gratiam autem et qui retulerit, habere et qui habeat retulisse, id. Off. 2, 20, 69; id. Planc. 28, 68; cf. id. ib. 42, 101; id. Fam. 5, 11, 1:gratias habere,
Liv. 24, 37, 7:alicui summas gratias habere,
Plaut. Trin. 3, 2, 33:alicui maximas infinitasque agere atque habere gratias, quod, etc.,
Vitr. 6 praef. 4:merito vestro maximas vobis gratias omnes et agere et habere debemus,
Cic. Phil. 3, 10, 25:meritam dīs immortalibus gratiam justis honoribus et memori mente persolvere,
id. Planc. 33, 80:pro beneficio gratiam repetere,
Liv. 1, 47, 7:gratias ob hoc agere, quod, etc.,
Liv. 54, 50, 4; so with ob, Plin. Ep. 9, 31, 21; Treb. Pol. Trig. Tyr. 10, 9:pro tuo summo beneficio gratias agere,
Cic. Att. 16, 16, 16; Liv. 23, 11, 12; Plin, Pan. 25, 1; cf. Gell. 9, 3, 5:dum carmine nostro Redditur agricolis gratia caelitibus,
Tib. 2, 1, 36; cf.:hoc certe justitiae convenit suum cuique reddere, beneficio gratiam, injuriae talionem aut certe malam gratiam,
Sen. Ep. 81 med.;rarely: in gratiam habere (=ita accipere, ut ad gratiam comparandam valere putet),
to accept as thankworthy, Sall. J. 111, 1:unum vis curem: curo. Et est dīs gratia, Cum ita, ut volo, est,
I thank, Ter. Ad. 1, 2, 58; cf.: Er. Eamus intro, ut prandeamus. Me. Bene vocas: tam gratia est, no, I'm much obliged to you (the negative being omitted, as in the Fr. je vous remercie, and the Germ. ich danke sehr), Plaut. Men. 2, 3, 36.—Ellipt.: fores effregit? restituentur;discidit Vestem? resarcietur: est, dīs gratia, Et unde haec fiant, et adhuc non molesta sunt,
thank Heaven, Ter. Ad. 1, 2, 41.—With acc. and inf. (anteclass. and post-Aug.):dīs gratias agebat, tempus sibi dari, etc.,
Ter. Phorm. 4, 2, 6; Tac. H. 4, 64; cf. Ter. Phorm. 1, 2, 4; id. And. 1, 1, 15.—Hence, as adverbs:grātĭā (acc. to II. A.), lit., in favor of, on account of, for the sake of; hence, in gen., on account of (usually placed after the gen., in Quint. a few times before it; cf.: causa, ergo).(α).With gen.:(β).sed neque longioribus quam oportet hyperbatis compositioni serviamus, ne quae ejus gratia fecerimus, propter eam fecisse videamur,
lest what we have done to embellish the style we should seem to have done merely on account of the construction we had chosen, Quint. 9, 4, 144:tantum abest, ut haec bestiarum etiam causa parata sint, ut ipsas bestias hominum gratia generatas esse videamus,
Cic. N. D. 2, 63, 158: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratia, Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.); cf.:honoris gratia nomino,
Cic. Quint. 7, 28:nuptiarum gratia haec sunt ficta atque incepta omnia,
Ter. And. 5, 1, 17:simulabat sese negotii gratia properare,
Sall. J. 76, 1: hominem occisum esse constat;non praedae gratia: quia inspoliatus est,
Quint. 7, 1, 33; cf.:hereditatis gratia,
id. 5, 12, 5:quem censores senatu probri gratia moverant,
Sall. C. 23, 1:profectus gratia dicere,
Quint. 2, 10, 9:brevitatis gratia,
id. 4, 2, 43:decoris gratia,
id. 8, 6, 65:difficultatis gratia,
id. 9, 2, 77:aut invidiae gratia... aut miserationis,
id. 9, 2, 8:praesentis gratia litis,
id. 2, 7, 4 al. —With gerund.: duxit me uxorem liberorum sibi quaesendum gratia, Enn. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):ut aut voluptates omittantur majorum voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores suscipiantur majorum dolorum effugiendorum gratia,
Cic. Fin. 1, 10, 36; cf. Caes. B. G. 7, 43, 2:tentandi gratia,
Sall. J. 47, 2:hiemandi gratia,
id. ib. 61, 3:colloquendi gratia,
id. ib. 61, 4:placandi gratia,
id. ib. 71, 5:simulandi gratia,
id. ib. 37, 4:sui exposcendi gratia,
Nep. Hann. 7, 6:amplificandi gratia... vel miserandi,
Quint. 9, 3, 28:elevandae invidiae gratia,
id. 5, 13, 40:recuperandae dignitatis gratia,
id. 11, 1, 79:vitandae similitudinis gratia,
id. 9, 1, 11 al. —Ellipt.: ejus generis hae sunt quaestiones. Si, exempli gratia, vir bonus Alexandria Rhodum magnum frumenti numerum advexerit, etc., for example, for instance (for the usual exempli causa; so,verbi gratia, for verbi causa, infra),
Cic. Off. 3, 12, 50; so,exempli gratia,
Plin. 2, 41, 41, § 110;for which in full: pauca tamen exempli gratia ponam,
Quint. 6, 5, 6:eorum unam discordiam ponemus exempli gratia,
Plin. 18, 25, 57, § 213:propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem,
for instance, Cic. Fin. 5, 11, 30.—Placed before the [p. 826] gen.:gratiā decoris,
Quint. 8 praef. §18: compositionis,
id. 9, 4, 58:lenitatis,
id. 9, 4, 144:significationis,
id. 8, 6, 2.—With pron. (mostly ante-class.):B.meā gratiā,
Plaut. Bacch. 1, 1, 64; id. Ps. 5, 2, 3:qui nihil ocius venit tamen hac gratia,
id. Stich. 5, 1, 5; cf.:abire istac gratia,
id. Ps. 1, 5, 138: (Medea) per agros passim dispergit corpus: id eā gratiā, Ut, etc., Poët. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67; so,eā gratiā,
Ter. And. 3, 4, 8; id. Heaut. 4, 5, 20; id. Hec. 4, 3, 11:sed huc qua gratia te arcessi jussi, ausculta,
id. Eun. 1, 2, 19; cf. id. ib. 1, 2, 79:id ea gratia eveniebat, quod nemo ex fuga regem sequitur,
Sall. J. 54, 4:id ea gratia facilius fuit, quod, etc.,
id. ib. 80, 4.—grā-tĭīs (always as a trisyll. in ante-class. poets; Pompon. Com. Fragm. v. 110 Rib.; Plaut. As. prol. 5; id. Ep. 3, 4, 38; Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Charis. p. 1806; so in Cic. Verr. 2, 4 and 5 Halm), and contr., grātīs (since the class. per.; acc. to II. A.), lit., out of favor or kindness; hence, pregn., without recompense or reward, for nothing, gratuitously, gratis, proika (cf.:gratuito, nequidquam, frustra): quae (psaltria) quantum potest Aliquo abicienda est, si non pretio, at gratiis,
Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Plaut. Poen. 4, 2, 46:si mihi dantur duo talenta argenti numerata in manum, Hanc tibi noctem honoris causa gratiis dono dabo,
id. As. 1, 3, 38 sq.:quam introduxistis fidicinam, atque etiam fides, Ei quae accessere, tibi addam dono gratiis,
into the bargain, to boot, id. Ep. 3, 4, 38:quae Romae magna cum infamia pretio accepto edixeras, ea sola te, ne gratis in provincia male audires, ex edicto Siciliensi sustulisse video,
Cic. Verr. 1, 46, 118:hic primum questus est non leviter Saturius, communem factum esse gratis cum Roscio, qui pretio proprius fuisset Fanni,
id. Rosc. Com. 10, 27:gratis dare alicui (opp. pretium accipere ab aliquo),
Mart. 14, 175, 2:id me scis antea gratis tibi esse pollicitum. Quid nunc putas, tanta mihi abs te mercede proposita?
Cic. Q. Fr. 3, 1, 3, § 7:gratis rei publicae servire,
id. Clu. 26, 71:tantum gratis pagina nostra placet,
Mart. 5, 16, 10:virtutes omnes per se ipsas gratis diligere,
Cic. Fin. 2, 26, 83.—Opp. for payment:is repente, ut Romam venit, gratis praetor factus est. Alia porro pecunia ne accusaretur data,
Cic. Verr. 1, 39, 101; cf. id. ib. 2, 5, 19, §48: habitent gratis in alieno?
id. Off. 2, 23, 83; so,habitare in aedibus alienis,
Dig. 39, 5, 9:habitationem cui dare,
free of cost, ib. 19, 2, 53, § 2; Mart. 10, 3, 11. -
71 incelebratus
in-cĕlebrātus, a, um, adj., not made known, not spread abroad (post-Aug.):ab aliis incelebrata (opp. digna cognitu),
Tac. A. 6, 7 fin.:multa per invidiam scriptorum incelebrata sunt,
Sall. H. Fragm. 1, 57 Kritz (dub.; Dietsch reads celata). -
72 inolesco
ĭn-ŏlesco, lēvi, ŏlĭtum, 3, v. n. and a. (inolesti, Aus. Grat. Act. § 36).I. A.Lit.:B.udo libro,
Verg. G. 2, 77:necesse est multa diu concreta modis inolescere miris,
id. A. 6, 738; Sil. 8, 583:tradux a materno sustinetur ubere dum inolescat,
Col. 4, 29, 14.—Trop.:II.assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox,
i. e. had remained fixed in his mind, Gell. 5, 21, 3:quae nosti, meditando velis inolescere menti,
Aus. Ep. 141.—Act., to implant:natura induit nobis inolevitque amorem nostri et caritatem,
Gell. 12, 5, 7:alicui semina amoris inolesti (= inolevisti),
Aus. Grat. Act. ad Grat. 36:inolitum nomen urbi,
Jul. Val. Res Gest. Alex. M. 1, 33 Mai.:in moribus inolescendis,
Gell. 12, 1, 20. -
73 literatus
I.Lit., marked with letters, branded:II.ensiculus,
Plaut. Rud. 4, 4, 112:securicula,
id. ib. 115:urna,
id. ib. 2, 5, 21:laminae,
App. M. 3, p. 137, 7:laciniae auro litteratae,
id. ib. 6, 174, 28:servus,
a branded slave, Plaut. Cas. 2, 6, 49; cf.:homunculi frontes litterati,
App. M. 9, p. 222, 30.—Transf.A.Learned, liberally educated:B.Canius nec infacetus et satis litteratus,
Cic. Off. 3, 14, 58:et litteratus et disertus,
id. Brut. 21, 81; id. Mur. 7, 16:servi,
id. Brut. 22, 87:quibus ineptiis nec litteratior fit quisquam nec melior,
Sen. Q. N. 4, 13, 1.—Esp. of the learned expounders of the poets:quem litteratissimum fuisse judico,
Cic. Fam. 9, 16, 4:appellatio grammaticorum Graecā consuetudine invaluit: sed initio litterati vocabantur,
Suet. Gram. 4.—Of or belonging to learning, learned:1.quid est enim dulcius otio litterato,
learned leisure, Cic. Tusc. 5, 36, 105:senectus,
id. Brut. 76, 265:labor,
App. Mag. 4, p. 276, 8.—Hence, adv.: lit-tĕrātē.With plain letters, in a clear hand:2.rationes perscriptae scite et litterate,
Cic. Pis. 25, 61.—Transf.a.To the letter, literally:b.litterate respondere,
Cic. Harusp. Resp. 8, 17.—Learnedly, scientifically, elegantly, cleverly:scriptorum veterum litterate peritus,
learnedly, critically skilled, Cic. Brut. 56, 205:belle et litterate dicta,
clever sayings, id. de Or. 2, 62, 253.— Comp.:litteratius Latine loqui,
Cic. Brut. 108, 28. -
74 litteratus
I.Lit., marked with letters, branded:II.ensiculus,
Plaut. Rud. 4, 4, 112:securicula,
id. ib. 115:urna,
id. ib. 2, 5, 21:laminae,
App. M. 3, p. 137, 7:laciniae auro litteratae,
id. ib. 6, 174, 28:servus,
a branded slave, Plaut. Cas. 2, 6, 49; cf.:homunculi frontes litterati,
App. M. 9, p. 222, 30.—Transf.A.Learned, liberally educated:B.Canius nec infacetus et satis litteratus,
Cic. Off. 3, 14, 58:et litteratus et disertus,
id. Brut. 21, 81; id. Mur. 7, 16:servi,
id. Brut. 22, 87:quibus ineptiis nec litteratior fit quisquam nec melior,
Sen. Q. N. 4, 13, 1.—Esp. of the learned expounders of the poets:quem litteratissimum fuisse judico,
Cic. Fam. 9, 16, 4:appellatio grammaticorum Graecā consuetudine invaluit: sed initio litterati vocabantur,
Suet. Gram. 4.—Of or belonging to learning, learned:1.quid est enim dulcius otio litterato,
learned leisure, Cic. Tusc. 5, 36, 105:senectus,
id. Brut. 76, 265:labor,
App. Mag. 4, p. 276, 8.—Hence, adv.: lit-tĕrātē.With plain letters, in a clear hand:2.rationes perscriptae scite et litterate,
Cic. Pis. 25, 61.—Transf.a.To the letter, literally:b.litterate respondere,
Cic. Harusp. Resp. 8, 17.—Learnedly, scientifically, elegantly, cleverly:scriptorum veterum litterate peritus,
learnedly, critically skilled, Cic. Brut. 56, 205:belle et litterate dicta,
clever sayings, id. de Or. 2, 62, 253.— Comp.:litteratius Latine loqui,
Cic. Brut. 108, 28. -
75 luculentia
lūcŭlentĭa, ae, f. [luculentus], brilliancy, beauty (post-class.):verborum luculentiae,
Arn. 3, 103 (p. 111 Orell.).— Sing.:scriptorum,
Oros. 5, 15. -
76 lusus
1.lūsus, a, um, Part., from ludo.2.lūsus, ūs, m. [ludo], a playing, play, game (not in Cic.).I.Lit.:II.virgineis exercent lusibus undas Naides,
Ov. M. 14, 556:aleae,
Suet. Calig. 41:calculorum,
Plin. Ep. 7, 24:nec me offenderit lusus in pueris,
Quint. 1, 3, 10; cf. id. 1, 1, 20:eburneas litterarum formas in lusum offerre,
id. 1, 1, 26:ediscere inter lusum,
id. 1, 1, 36:in lusu duodecim scriptorum,
id. 11, 2, 38:regnum lusu sortiri,
i. e. by throwing dice, Tac. A. 13, 15:solent quidam et cogere ad lusum,
Dig. 11, 5, 2. —Transf.A.Play, sport, game (that is done by way of amusement):B.fas est et carmine remitti, non dico continuo ac longo, sed hoc arguto et brevi. Lusus vocantur,
Plin. Ep. 7, 9, 10:Trojae lusum exhibuit,
Suet. Claud. 21.—Sportive dalliance, toying:C.sunt apti lusibus anni,
Ov. Am. 2, 3, 13; Prop. 1, 10, 9.—Jest, fun, mockery:dant de se respondentibus venustissimos lusus,
i. e. make themselves ridiculous, Quint. 5, 13, 46:lusum ludere aliquem,
Gell. 18, 13, 4. -
77 numerositas
nŭmĕrōsĭtas, ātis, f. [numerosus].I.A great number, multitude (post-class.):II.numerositas innumera,
Macr. S. 5, 20:filiarum,
Tert. Monog. 4:curialium, Cod. Th. 12, 5, 3: Scriptorum,
Sid. Carm. 23, 150.—Rhythm, harmony, Aug. Doctr. Christ. 4, 20; id. ib. 55, 109. -
78 opinio
I.In gen.:II.apud homines barbaros opinio plus valet saepe, quam res ipsa,
Cic. Fragm. Scaur. 7:est ergo aegritudo opinio recens mali praesentis... laetitia opinio recens boni praesentis... metus opinio impendentis mali... lubido opinio venturi boni, etc.,
id. Tusc. 4, 7, 14; cf. id. ib. 4, 11, 26:magna nobis pueris opinio fuit, L. Crassum non plus attigisse doctrinae, quam,
id. de Or. 2, 1, 1:ut opinio mea est,
as I suppose, as I believe, id. Fam. 9, 11, 1: ut opinio mea fert, as I believe, id. Font. 13, 39:mea fert opinio, ut, etc.,
Dig. 24, 1, 32:cujus opinionis etiam Cornelius Celsus est,
Celsus also is of this opinion, Col. 2, 12, 6:Romulus habuit opinionem esse, etc.,
held the belief that, Cic. Div. 2, 33, 70:fuisse in illa populari opinione,
to be of an opinion, id. Clu. 51, 142.—More rarely:alicujus opinionis esse,
Col. 2, 12, 6:in eādem opinione fui... te venturum esse,
Cic. Att. 8, 11, D, 3:in quā me opinione sine causā esse, ne quis credat,
Liv. 44, 38, 4:fuerunt in hac opinione non pauci, ut, etc.,
Quint. 3, 3, 11; cf. id. 4, 1, 28:cum etiam philosophi Stoicae disciplinae in eādem sint opinione, ut censeant, etc.,
Lact. 2, 5, 7; 3, 8, 32:cui opinioni nos quoque accedimus,
Quint. 2, 15, 29:ipse eorum opinionibus accedo, qui, etc.,
Tac. G. 4:adducere aliquem in eam opinionem, ut,
to make one believe, Cic. Caecin. 5, 13:Pisidae in opinionem adducuntur perfugas fecisse, ut, etc.,
Nep. Dat. 6, 6:praebere opinionem timoris,
to convey the impression, occasion the belief that one is afraid, Caes. B. G. 3, 17:afferre alicui,
Cic. Off. 2, 13, 46: incidere in opinionem, to fall into the belief, Dolab. ap. Cic. Fam. 9, 9, 1:in opinionem discedere,
to come to the opinion, Cic. Fam. 6, 14, 2:opinione duci,
to be led by one's belief, id. Mur. 30, 62: contra (praeter) opinionem, contrary to one's expectation:dicere contra opiniones omnium,
id. Rosc. Am. 15, 45:etsi praeter opinionem res ceciderat,
Nep. Milt. 2, 5.—With comp.: opinione citius, quicker than had been supposed, Varr. ap. Non. 356, 27:istuc curavi, ut opinione illius pulcrior sis,
handsomer than he imagines, Plaut. Mil. 4, 6, 23:opinione melius res tibi habet tua, si, etc.,
id. Cas. 2, 5, 30:opinione celerius,
Cic. Fam. 14, 23.—In partic.A.The repute of a man, the esteem, reputation in which others hold him, the opinion, estimate, expectation formed of him.a.In gen.:b.opinione fortasse nonnullā, quam de meis moribus habebat,
Cic. Lael. 9, 30:integritatis meae,
id. Att. 7, 2, 5:non fallam opinionem tuam,
id. Fam. 1, 6, 2:genus scriptorum tuorum vicit opinionem meam,
exceeded my expectation, id. ib. 5, 12, 1: venit in eam opinionem Cassius, ipsum finxisse bellum, Cassius fell under suspicion of having, was believed to have, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 10, 2: summam habere justitiae opinionem. Caes. B. G. 6, 24; 7, 59:quorum de justitiā magna esset opinio multitudinis,
Cic. Off. 2, 12, 42:(Porus) bellum jampridem, auditā Alexandri opinione, in adventum ejus parabat,
Just. 12, 8, 2.—Absol., reputation:c.ne opinio quidem et fama, cui soli serviunt (poëtae), etc.,
Tac. Dial. 10 init.:cupidi opinionis,
Quint. 12, 9, 4:affert et ista res opinionem,
id. 2, 12, 5.—Bad repute, reputation for evil:B.malignitatis opinionem vereri,
Tac. Dial. 15:invidiae et ingrati animi,
Liv. 45, 38, 6.—A report, rumor:divulgatā opinione tam gloriosae expeditionis,
Just. 42, 2, 11:quae opinio erat edita in vulgus,
Caes. B. C. 3, 29, 3:exiit opinio, proximo lustro descensurum eum ad Olympia,
Suet. Ner. 53:opinio etiam sine auctore exierat, eos conspirasse, etc.,
Liv. 3, 36, 9:opinionem serere,
to spread a report, Just. 8, 3, 8:opiniones bellorum,
Vulg. Matt. 24, 6; id. Marc. 13, 7. -
79 pelagus
pĕlăgus, i (Gr. plur. pelagē, Lucr. 5, 35; 6, 619), n., = pelagos, the sea ( poet. and in post-Aug. prose for Lat. mare): fervit aestu pelagus, Pac. ap. Cic. de Or. 3, 39, 157:II.pelagus remis petere coeperunt, Auct. B. Hisp. 40: in pelago,
Lucr. 4, 432: pelagus tenuere rates, the open sea, the main. [p. 1325] Verg. A. 5, 8:pelago Danaūm insidias Praecipitare,
id. ib. 2, 36:pelago dare vela patenti,
id. G. 2, 41; 1, 142:qui fragilem truci Commisit pelago ratem,
Hor. C. 1, 3, 11:pelago terrāque pericula passus,
Ov. Tr. 3, 2, 7:lustrare pelagus,
Val. Fl. 3, 608; Plin. 9, 10, 12, § 35; Juv. 1, 135; 12, 17:saeviente pelago,
Tac. A. 15, 46:vortices pelagi,
Just. 4, 1, 13:nantes lubrico pelagi,
Val. Max. 3, 2, 10:pelagus Ciliciae,
Vulg. Act. 27, 5.— Poet., a mass of water, like the sea:pelago premit arva sonanti,
Verg. A. 1, 246.—Fig., for an immense mass or extent:quam pauca excepta verba ex pelago sermonis pulli minus trita afferant,
the ocean of vulgar language, Varr. L. L. 9, 26, § 33:Herodiani scriptorum pelagus,
Prisc. Ep. ad Jul. 4; cf. “a sea of troubles,” Shaksp. -
80 peritissimus
pĕrītus, a, um, adj. [prop. Part. of perior (in ex-perior); root par-, per-; Gr. peraô; v. periculum], experienced, practised, practically acquainted, skilled, skilful, expert (cf.: gnarus, consultus).I.Lit.(α).Absol.:(β).nil iam mihi novi Offerri pote, quin sim peritus,
Plaut. Pers. 2, 3, 19:doctos homines vel usu peritos,
Cic. Off. 1, 41, 147:docti a peritis,
id. ib. 3, 3, 15:ab hominibus callidis ac peritis animadversa,
id. de Or. 1, 23, 109:decede peritis,
Hor. Ep. 2, 2, 213:me peritus discet Iber,
id. C. 2, 20, 19:homo peritissimus,
Cic. de Or. 1, 15, 66:hominem peritissimum in eis ipsis rebus, superare, quas, etc.,
id. ib. 1, 15, 66:peritissimi duces,
Caes. B. C. 3, 73; Prop. 1, 10, 7. —With gen.:(γ).multarum rerum peritus,
Cic. Font. 7, 15:antiquitatis nostrae et scriptorum veterum litterate peritus,
id. Brut. 56, 205:earum regionum,
Caes. B. C. 1, 48:caelestium prodigiorum,
Liv. 1, 34:peritiores rei militaris,
id. 3, 61:bellorum omnium peritissimus,
Cic. Imp. Pomp. 23, 68:peritissimi caeli ac siderum vates,
Curt. 4, 10, 4:juris,
Juv. 1, 128:vir movendarum lacrimarum peritissimus,
Plin. Ep. 2, 11, 3:definiendi,
Cic. Off. 3, 14, 60.—With abl.: jure peritus, Lucil. ap. Charis. p. 62 P.:(δ).jure peritissimus,
Aur. Vict. Epit. 19:quis jure peritior?
Cic. Clu. 38, 107:peritus bello,
Vell. 2, 29, 3:peritus disciplinā militari,
Gell. 4, 8, 2:arte fabricā peritus,
Dig. 33, 7, 19.—With ad:(ε).ad usum et disciplinam peritus,
Cic. Font. 15, 43:et ad respondendum et ad cavendum peritus,
id. de Or. 1, 48, 212:ad prospicienda cavendaque pericula,
Just. 31, 2, 2.—With in and abl.:(ζ).sive in amore rudis, sive peritus erit,
Prop. 2, 34 (3, 32), 82.—With de:(η).de agriculturā peritissimus,
Varr. R. R. 1, 2, 10.—With acc. ( poet.):(θ).arma virumque peritus,
Aus. Epigr. 137.—With inf. or object-clause ( poet. and in post-Aug. prose):II.soli cantare periti Arcades,
Verg. E. 10, 32:peritus obsequi,
Tac. Agr. 8:urentes oculos inhibere perita,
Pers. 2, 34:rex peritus, fortius adversus Romanos aurum esse quam ferrum,
Flor. 3, 1, 7.—Hence, subst.: pĕrītissĭ-mus, i, m., a man of extraordinary skill:cum discendi causā duobus peritissimis operam dedisset, etc.,
Cic. Brut. 42, 154.—Transf., of abstract things, skilfully constructed, clever:peritae fabulae,
Aus. Ep. 16, 92.—Hence, adv.: pĕrītē, in an experienced manner, skilfully, expertly, cleverly:quod institutum perite a Numa,
Cic. Leg. 2, 12, 29:perite et ornate dicere,
id. de Or. 2, 2, 5; Gell. 17, 5 fin.:callide et perite versari in aliquā re,
Cic. de Or. 1, 11, 48:distributa perite,
id. ib. 2, 19, 81.— Comp.:peritius fit aliquid ab aliquo,
Sen. Ep. 90, 33.— Sup.:aliquid peritissime et callidissime venditare,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135:disputare,
Val. Max. 8, 11, 1:suavissime et peritissime legere,
Plin. Ep. 3, 15, 3.
См. также в других словарях:
Ludus duodecim scriptorum — XII scripta board in the museum at Ephesus Ludus duodecim scriptorum, or XII scripta, was a tables game popular during the time of the Roman Empire. The name translates as game of twelve markings , probably referring to the three rows of 12… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — The Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL) is a series of critical editions of the Latin Church Fathers published by a committee of the Austrian Academy of Sciences. The CSEL is intended to include the ecclesiastical authors who… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — Le Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL), également appelé « Corpus de Vienne », est une collection d éditions critiques de Pères de l Église ayant écrit en latin, publiée par un comité de l Académie des sciences… … Wikipédia en Français
Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana — Die Bibliotheca Teubneriana, mit vollem Titel: Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana (lat. „Teubners Bibliothek griechischer und lateinischer Schriftsteller“) ist eine Reihe wissenschaftlicher Editionen der Autoren der… … Deutsch Wikipedia
Bibliotheca scriptorum graecorum et romanorum Teubneriana — Die Bibliotheca Teubneriana, mit vollem Titel: Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana (lat. „Teubners Bibliothek griechischer und lateinischer Schriftsteller“) ist eine Reihe wissenschaftlicher Editionen der Autoren der… … Deutsch Wikipedia
Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium — The Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium is an important multilingual collection of Eastern Christian texts with over 600 volumes published since its foundation in 1903 by Louvain Catholic University in Belgium and The Catholic University… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — Das Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, abgekürzt CSEL, ist die von einer Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften herausgegebene kritische Edition der lateinischen kirchlichen Schriftsteller der ersten Jahrhunderte.… … Deutsch Wikipedia
Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum — Das Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, abgekürzt CSEL, ist die von einer Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften herausgegebene kritische Edition der lateinischen kirchlichen Schriftsteller der ersten Jahrhunderte.… … Deutsch Wikipedia
Ludus Duodecim Scriptorum — Scriptatisch (Museum Ephesos) Duodecim Scripta (lat.: „zwölf Linien“), auch Ludus duodecim scriptorum, war der lateinische Name für die Ur Form des heutigen Spiels Backgammon. Es wird angenommen, dass die Römer das Spiel aus dem alt ägyptischen… … Deutsch Wikipedia
Ludus duodecim scriptorum — Jeu du musée d Éphèse Le Ludus duodecim scriptorum (ou XII scripta) est un jeu de tables populaire de l Empire romain. Ce jeu ressemble à l actuel backgammon, mais avec un tablier de 3 rangées et non 2. Sommaire … Wikipédia en Français
DUODECIM Scriptorum lusus — vide infra Scripta, duodecim tabulae lusoriae … Hofmann J. Lexicon universale