-
1 medico
āvī, ātum, āre [ medicus I ]1)а) смешивать, приготовлять, приправлять (aquam thymo Col; vinum Col)б) смазывать ( oves unguine Pall)2) красить, окрашивать (aliquid aliquā re O etc.)4) размягчать (semina, sc. nitro V)5) наделять чудодейственной силой, зачаровывать6) лечить (vulneris aestūs Sil; rabidos furores Calp)7) отравлять ( medicata veneno tela Sil). — см. тж. medicatus I -
2 aspergo [1]
1. a-spergo (ad-spergo), spersī, spersum, ere (ad-spargo), I) hinspritzen od. -streuen, a) hinspritzen, aquam, (eig. mit frischem Wasser besprengen =) erquicken, Plaut.: aquam Latinis, Enn. fr.: purgamenta capiti, Dict.: liquorem oculis, Plin.: guttam bulbo, (mit Anspielung auf die Namen Gutta u. Bulbus) hinzufügen, Cic.: sales orationi (bildl.), Cic.: pigmenta in tabula, Cic.: virus pecori, vergiften, Verg. – übtr., labeculam alci, einen Schandfleck anhängen, Cic.: notam alci, ICt. – b) hinstreuen, glandem bubus, Plin.: sapores huc, Verg.: übtr., hinzufügen, bes. etw. Weniges, alci sextulam, den 72sten Teil vermachen, Cic.: alci molestiam, zufügen, verursachen, Cic. – bes. schriftl., nebenbei hinzufügen, hoc aspersi (bemerke ich nebenbei), ut scires etc., Cic. ep. 2, 16, 7: ea his commentariis aspersi, ut etc., Gell. 9, 4, 5: ut noctes istae quadamtenus his quoque historiae flosculis leviter interiectis aspergerentur, Gell. 17, 21, 1. – II) bespritzen, bestreuen, a) bespritzen, aram sanguine, Cic.: vestimenta leviter aquā, Sen.: vaccam semine, Liv.: vino vel infusus (begossen) vel aspersus (angegossen), Macr. – m. allg. Acc. = mit, sed paululum pluviae aspersi sumus, M. Caes. in Front. ep. ad M. Caes. 4, 4. p. 66, 22 N. – übtr., beschmutzen, beschimpfen, splendorem vitae maculis, Cic.: aspergi infamiā, suspicione, Cic.: alqm linguā, begeifern = beschimpfen, Cornif. rhet. – b) bestreuen, olivam sale, Plin.: panis sale aspersus, gesalzenes (Ggstz. panis sine sale od. indigens salis), Macr.: corpus nitro, sulphure, Cael. Aur. – übtr., mons parvis urbibus aspersus, hier und da bedeckt, Mela: u. so canis (mit grauen Haaren) aspergitur aetas, Ov. – alqd mendaciunculis, mit kleinen Unwahrheiten verbrämen, Cic.: auditiunculā quādam de Catonis familia aspergi, einige Kunde (Kenntnis) erhalten, Gell.: edito gemitu regias aures, durch einen Schmerzenslaut unangenehm berühren, Val. Max. – / Form aspargo, Ampel. 8, 16. Marc. Emp. 36. Apic. 3, 63; 4, 131 u. 133: asparso pipere, Apic. 4, 154; vgl. 2. aspergo /.
-
3 madefacio
madefacio, fēcī, factum, ere, Passiv madefīo, factus sum, fierī (madeo u. facio), naß machen, befeuchten, benetzen, tränken, einwässern, einweichen, erweichen, I) im allg.: sanguis madefecerat herbas, Verg.: si bos pluviā madefactus est, naß geworden, durchnäßt ist, Colum.: madefacto triticeo pane, Colum.: imbuti sanguine gladii vel potius madefacti, Cic.: mad. lanam aceto et nitro, Plin.; aceto madefacti centones, Sisenn. fr.: spongiam mad. (Ggstz. exprimere), Suet.: caules mad. et exprimere, Plin.; radix in vino madefacta, Plin.: caput irino, caput rosā (Rosenöl) mad., einreiben, bestreichen, Cels.: germen madefactae frugis, Malzkeime, Oros. 5, 17, 14 Z.: madefacta montium latera, Sen. – poet., vellera sucis bis madefacta, gefärbt, Tibull. 4, 2, 16. – II) insbes., betrunken machen, se vino, Plaut.: madefactus Iaccho, Colum. poët.: verb. molli luxu madefacta meroque membra, erschlafft, Sil.
-
4 vicis
vicis (als Genet.; Nom. kommt nicht vor), vicem, vice; Plur. vicēs (Nom. u. Akk.) u. vicibus (Dat. u. Abl.), f. (vgl. ahd. wëhsal, Wechsel, Austausch), der Wechsel, die Abwechselung, Wechselseitigkeit, I) eig.: A) im allg.: 1) übh.: vice fortunarum humanarum, Liv.: mutuā vice, Colum.: versā vice, umgekehrt, Sen. poët., Iustin, u.a.: hāc vice sermonum, Wechselgespräch, Verg.: solvitur acris hiems gratā vice veris et favoni, Hor.: deus haec fortasse benignā reducet in sedem vice, Hor.: nox peragit vicem, vollbringt den Wechsel, d.i. wechselt mit dem Tage, Ov. – Plur., gratae divitibas vices, Hor.: et interrogandi se ipsum et respondendi sibi solent esse non ingratae vices, Quint.: lectionis taedium vicibus levatur, Quint.: habet has vices condicio mortalium, Plin.: per vices annorum, ein Jahr um das andere, Plin.: mutat terra vices, erneut den Wechsel, wechselt mit neuen Gestalten, Hor.: peragere vices, Wechsel erleiden, Ov.: cur vicibus factis convivia ineant, abwechselnd, Ov. – 2) adv., a) per vices, abwechselnd, clamare, Ov.: subire, Plin. – b) in vicem (in einem Worte invicem), seltener bl. vicem, in vices, zur-, in Abwechselung, abwechselnd, wechselweise, einer um den anderen, gegenseitig, α) in vicem: hi rursus in vicem anno post in armis sunt, Caes.: missis in vicem earum (legionum) quinque milibus sociorum, Liv.: multis in vicem casibus victi victoresque, Liv.: inque vicem tua me, te mea forma capit, Ov. – β) vicem: ut unus fasces haberet et hoc insigne regium suam cuiusque vicem per omnes iret, Liv. 3, 36, 3. – γ) in vices: agri pro numero cultorum ab universis in vices occupantur, Tac.: inque vices illum tectos qui laesit amores, laedit amore pari, Ov.: inque vices equitant, Iuven.
B) insbes.: 1) die Entgegnung, Erwiderung, Gegenleistung, der Gegendienst, die Vergeltung (griech). ἀμοιβή, ἀντίποινα), recito... vicem officii praesentis, Cic.: tanto proclivius est iniuriae quam officio civem exsolvere, Tac.: redde vicem meritis, Ov.: referre vicem, Gleiches mit Gleichem vergelten, Ov. u.a.: so auch reddere vicem, Plin. ep. u. Treb. Poll. – Plur., qui magis vices exigat, Plin. pan.: multarum miseras exiget una vices, Prop.: sequenti redde vices, Ov.: vices superbae te maneant ipsum, Vergeltung des Übermutes (= die der Üb. über dich bringt), Hor. – bes. im Acc. u. Abl. bei Adjj. der Gemütsbewegung, sollicitus meam vicem, Liv.: solliciti vicem imperatoris, Liv.: anxius od. maestus suam vicem, Liv. u. Curt.: exanimes vice unius, Liv.: vice eorum sollicitus, Curt. Vgl. Fabri u. Weißenb. Liv. 21, 34, 5. Mützell Curt. 7, 11 (43), 20. – 2) der Wechsel des Schicksals, das Schicksal, Los, vicem suam conquestus est, Suet.: tacite gementes tristem fortunae vicem, Phaedr.: convertere humanam vicem, Hor. – 3) der Wechsel des Kampfes, die Kampfgefahr, der Kampf, vicis meritique labore aequato, Sil. – Plur., vitare vices Danaûm, Verg.
II) übtr., die Seite, der Platz, die Stelle, Rolle, das Geschäft, Amt, a) übh.: heredum causa iustissima est; nulla est enim persona, quae ad vicem eius, qui e vita emigrarit, propius accedat, Cic.: fungi vice suā (lovis) erga omne humanum genus, seine Stelle (als Regierer der Welt) vertreten, Plin. pan.: fungi cotis vice, Hor.: ne sacra regiae vicis desererentur, Liv.: vestram meamque vicem explete, Tac.: vicem aerarii praestare, die Stelle des Är. vertreten, Sall. fr.: ut assuetam fortius praestes vicem (Amt), Phaedr.: adverbiorum obtinere vicem, Quint. – Plur., quando divisae professionum vices essent, Quint. – b) adv., vicem, vice, in vicem, ad vicem, anstatt, für, wegen, nach Art von, gleich wie, α) vicem (s. Brix Plaut. capt. 394): male occĭdo eri vicem meamque, Plaut.: in qua re tuam vicem saepe doleo, Cic.: et nostram et illorum vicem, Plaut.: ne nostram vicem irascaris, Liv.: cogor vestram omnium vicem unus consulere, für euch alle allein zu sorgen, Liv.: Sardanapali vicem in suo lectulo mori, wie Sardanapal, Cic.: ceteri vicem pecorum obtruncabantur, Sall. fr. – β) vice: in pane salis vice utuntur nitro, Plin.: temonis vice trahitur, Plin.: quaeque dixerat, oracli vice accipiens, wie ein O., Tac.: diebus ac noctibus vice mundi circumagi, Suet.: moveri periclitantium vice, Quint.: vice pecorum interficiuntur, Dict. – γ) in vicem: defatigatis in vicem integri succedunt, an ihre Stelle, Caes.: potest malleolus protinus in vicem viviradicis conseri, Colum. – δ) ad vicem: ad tegularum imbricumque vicem, Plin.: ad parentum vicem, gleich den Eltern, Gell.: ad vicem obsidis teneri, Aur. Vict.
-
5 aspergo
1. a-spergo (ad-spergo), spersī, spersum, ere (ad- spargo), I) hinspritzen od. -streuen, a) hinspritzen, aquam, (eig. mit frischem Wasser besprengen =) erquicken, Plaut.: aquam Latinis, Enn. fr.: purgamenta capiti, Dict.: liquorem oculis, Plin.: guttam bulbo, (mit Anspielung auf die Namen Gutta u. Bulbus) hinzufügen, Cic.: sales orationi (bildl.), Cic.: pigmenta in tabula, Cic.: virus pecori, vergiften, Verg. – übtr., labeculam alci, einen Schandfleck anhängen, Cic.: notam alci, ICt. – b) hinstreuen, glandem bubus, Plin.: sapores huc, Verg.: übtr., hinzufügen, bes. etw. Weniges, alci sextulam, den 72sten Teil vermachen, Cic.: alci molestiam, zufügen, verursachen, Cic. – bes. schriftl., nebenbei hinzufügen, hoc aspersi (bemerke ich nebenbei), ut scires etc., Cic. ep. 2, 16, 7: ea his commentariis aspersi, ut etc., Gell. 9, 4, 5: ut noctes istae quadamtenus his quoque historiae flosculis leviter interiectis aspergerentur, Gell. 17, 21, 1. – II) bespritzen, bestreuen, a) bespritzen, aram sanguine, Cic.: vestimenta leviter aquā, Sen.: vaccam semine, Liv.: vino vel infusus (begossen) vel aspersus (angegossen), Macr. – m. allg. Acc. = mit, sed paululum pluviae aspersi sumus, M. Caes. in Front. ep. ad M. Caes. 4, 4. p. 66, 22 N. – übtr., beschmutzen, beschimpfen, splendorem vitae maculis, Cic.: aspergi infamiā, suspicione, Cic.: alqm linguā,————begeifern = beschimpfen, Cornif. rhet. – b) bestreuen, olivam sale, Plin.: panis sale aspersus, gesalzenes (Ggstz. panis sine sale od. indigens salis), Macr.: corpus nitro, sulphure, Cael. Aur. – übtr., mons parvis urbibus aspersus, hier und da bedeckt, Mela: u. so canis (mit grauen Haaren) aspergitur aetas, Ov. – alqd mendaciunculis, mit kleinen Unwahrheiten verbrämen, Cic.: auditiunculā quādam de Catonis familia aspergi, einige Kunde (Kenntnis) erhalten, Gell.: edito gemitu regias aures, durch einen Schmerzenslaut unangenehm berühren, Val. Max. – ⇒ Form aspargo, Ampel. 8, 16. Marc. Emp. 36. Apic. 3, 63; 4, 131 u. 133: asparso pipere, Apic. 4, 154; vgl. 2. aspergo ⇒.————————2. aspergo (adspergo, auch adspargo), ginis, f. (aspergere), I) die hingespritzte od. ausgespritzte Feuchtigkeit, die angespritzten Tropfen, bes. Regentropfen, Regen, nimborum, der niederträufelnde Regen, Lucr.: caedis, das angespritzte Blut, Ov.: aquae, angespritzter Tropfen Wasser, Petr.: aquarum, angespritztes Wasser, Ov.: salis, angespritztes Salz, Prud.: salsa adspargo, salziger Gischt, Verg.: summis aspergine silvis impluit, beregnet mit seinen Tropfen, Ov.: multā aspergine rorant, mit einem Tropfenregen, Ov.: buxus longinquā aspergine maris inarescit, durch das wenn auch nur fern angespritzte Seewasser, Plin. ep.: aqua platanos leni aspergine (Tropfen) fovet, Plin. ep.: uti cum tempestates ventosae sint, non possit aspergo in interiorem partem venire, der Regen nicht hineinspritzen kann, Vitr.: si adspargine (durch angespültes Seewasser) propter iactum res deteriores factae sunt, ICt.: Plur., aspergines parvae, leichte Spritzregen, Amm. 20, 11, 26: roris aspergines gelidae, kalte Tautropfen, Amm. 27, 4, 14: aspergines lunares, Solin. 53, 24. – bes. die vom Regen an od. in Gestein od. Steinwände angespritzte Nässe, neque aspergo nocebit, Cato r. r. 128: tofi aspergine et gelu pruinisque rumpuntur in testas, Plin. 36, 167: dah. aspergines parietum, die Stellen, wo die Wände ausgeschlagen haben, ausgeschlage-————ne Wände, Plin. 22, 63. – bildl., cuius infamiae adspergo (Makel) inquinat simul multos et dedecorat, Fronto ad amic. 2, 7 (6). p. 195, 2 N.: u. so omni culparum aspergine liber, Prud. apoth. 937. – II) das Hingestreute = das Pulver zum Auf- od. Zwischenstreuen auf od. zwischen wunde Stellen, das Streupulver (griech. διάπασμα u. σύμπασμα), Plur. b. Cael. Aur. acut. 2, 38, 218; chron. 3, 5, 73 u. 3, 7, 93. – ⇒ In älterer Zeit gen. comm. nach Prisc. 5, 42. – Die Form aspargo sicher bei Verg. Aen. 3, 534. Callistr. dig. 14, 2, 4. § 2 M.; vgl. 1. aspergo ⇒. -
6 madefacio
madefacio, fēcī, factum, ere, Passiv madefīo, factus sum, fierī (madeo u. facio), naß machen, befeuchten, benetzen, tränken, einwässern, einweichen, erweichen, I) im allg.: sanguis madefecerat herbas, Verg.: si bos pluviā madefactus est, naß geworden, durchnäßt ist, Colum.: madefacto triticeo pane, Colum.: imbuti sanguine gladii vel potius madefacti, Cic.: mad. lanam aceto et nitro, Plin.; aceto madefacti centones, Sisenn. fr.: spongiam mad. (Ggstz. exprimere), Suet.: caules mad. et exprimere, Plin.; radix in vino madefacta, Plin.: caput irino, caput rosā (Rosenöl) mad., einreiben, bestreichen, Cels.: germen madefactae frugis, Malzkeime, Oros. 5, 17, 14 Z.: madefacta montium latera, Sen. – poet., vellera sucis bis madefacta, gefärbt, Tibull. 4, 2, 16. – II) insbes., betrunken machen, se vino, Plaut.: madefactus Iaccho, Colum. poët.: verb. molli luxu madefacta meroque membra, erschlafft, Sil.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > madefacio
-
7 vicis
vicis (als Genet.; Nom. kommt nicht vor), vicem, vice; Plur. vicēs (Nom. u. Akk.) u. vicibus (Dat. u. Abl.), f. (vgl. ahd. wëhsal, Wechsel, Austausch), der Wechsel, die Abwechselung, Wechselseitigkeit, I) eig.: A) im allg.: 1) übh.: vice fortunarum humanarum, Liv.: mutuā vice, Colum.: versā vice, umgekehrt, Sen. poët., Iustin, u.a.: hāc vice sermonum, Wechselgespräch, Verg.: solvitur acris hiems gratā vice veris et favoni, Hor.: deus haec fortasse benignā reducet in sedem vice, Hor.: nox peragit vicem, vollbringt den Wechsel, d.i. wechselt mit dem Tage, Ov. – Plur., gratae divitibas vices, Hor.: et interrogandi se ipsum et respondendi sibi solent esse non ingratae vices, Quint.: lectionis taedium vicibus levatur, Quint.: habet has vices condicio mortalium, Plin.: per vices annorum, ein Jahr um das andere, Plin.: mutat terra vices, erneut den Wechsel, wechselt mit neuen Gestalten, Hor.: peragere vices, Wechsel erleiden, Ov.: cur vicibus factis convivia ineant, abwechselnd, Ov. – 2) adv., a) per vices, abwechselnd, clamare, Ov.: subire, Plin. – b) in vicem (in einem Worte invicem), seltener bl. vicem, in vices, zur-, in Abwechselung, abwechselnd, wechselweise, einer um den anderen, gegenseitig, α) in vicem: hi rursus in vicem anno post in armis sunt, Caes.: missis in vicem earum (legionum) quinque milibus sociorum, Liv.: multis in————vicem casibus victi victoresque, Liv.: inque vicem tua me, te mea forma capit, Ov. – β) vicem: ut unus fasces haberet et hoc insigne regium suam cuiusque vicem per omnes iret, Liv. 3, 36, 3. – γ) in vices: agri pro numero cultorum ab universis in vices occupantur, Tac.: inque vices illum tectos qui laesit amores, laedit amore pari, Ov.: inque vices equitant, Iuven.B) insbes.: 1) die Entgegnung, Erwiderung, Gegenleistung, der Gegendienst, die Vergeltung (griech). ἀμοιβή, ἀντίποινα), recito... vicem officii praesentis, Cic.: tanto proclivius est iniuriae quam officio civem exsolvere, Tac.: redde vicem meritis, Ov.: referre vicem, Gleiches mit Gleichem vergelten, Ov. u.a.: so auch reddere vicem, Plin. ep. u. Treb. Poll. – Plur., qui magis vices exigat, Plin. pan.: multarum miseras exiget una vices, Prop.: sequenti redde vices, Ov.: vices superbae te maneant ipsum, Vergeltung des Übermutes (= die der Üb. über dich bringt), Hor. – bes. im Acc. u. Abl. bei Adjj. der Gemütsbewegung, sollicitus meam vicem, Liv.: solliciti vicem imperatoris, Liv.: anxius od. maestus suam vicem, Liv. u. Curt.: exanimes vice unius, Liv.: vice eorum sollicitus, Curt. Vgl. Fabri u. Weißenb. Liv. 21, 34, 5. Mützell Curt. 7, 11 (43), 20. – 2) der Wechsel des Schicksals, das Schicksal, Los, vicem suam conquestus est, Suet.: tacite gementes tristem fortunae vicem, Phaedr.: convertere humanam vicem, Hor. – 3) der————Wechsel des Kampfes, die Kampfgefahr, der Kampf, vicis meritique labore aequato, Sil. – Plur., vitare vices Danaûm, Verg.II) übtr., die Seite, der Platz, die Stelle, Rolle, das Geschäft, Amt, a) übh.: heredum causa iustissima est; nulla est enim persona, quae ad vicem eius, qui e vita emigrarit, propius accedat, Cic.: fungi vice suā (lovis) erga omne humanum genus, seine Stelle (als Regierer der Welt) vertreten, Plin. pan.: fungi cotis vice, Hor.: ne sacra regiae vicis desererentur, Liv.: vestram meamque vicem explete, Tac.: vicem aerarii praestare, die Stelle des Är. vertreten, Sall. fr.: ut assuetam fortius praestes vicem (Amt), Phaedr.: adverbiorum obtinere vicem, Quint. – Plur., quando divisae professionum vices essent, Quint. – b) adv., vicem, vice, in vicem, ad vicem, anstatt, für, wegen, nach Art von, gleich wie, α) vicem (s. Brix Plaut. capt. 394): male occĭdo eri vicem meamque, Plaut.: in qua re tuam vicem saepe doleo, Cic.: et nostram et illorum vicem, Plaut.: ne nostram vicem irascaris, Liv.: cogor vestram omnium vicem unus consulere, für euch alle allein zu sorgen, Liv.: Sardanapali vicem in suo lectulo mori, wie Sardanapal, Cic.: ceteri vicem pecorum obtruncabantur, Sall. fr. – β) vice: in pane salis vice utuntur nitro, Plin.: temonis vice trahitur, Plin.: quaeque dixerat, oracli vice accipiens, wie ein O., Tac.: diebus ac noctibus vice mundi circumagi,————Suet.: moveri periclitantium vice, Quint.: vice pecorum interficiuntur, Dict. – γ) in vicem: defatigatis in vicem integri succedunt, an ihre Stelle, Caes.: potest malleolus protinus in vicem viviradicis conseri, Colum. – δ) ad vicem: ad tegularum imbricumque vicem, Plin.: ad parentum vicem, gleich den Eltern, Gell.: ad vicem obsidis teneri, Aur. Vict. -
8 nitrum
nitrum ī, n, νίτρον, native soda, natron: Semina nitro perfundere, V.—Soap, Cael. ap. C.* * *name of various alkalis (esp. soda and potash but probably not nitre) -
9 adaggero
ăd-aggĕro, āvi, ātum, 1, v. a. (a double ad, as in adalligo), to heap up:cum ver adpetet, terram adaggerato bene,
Cato, R. R. 94: so,terram circa arborem,
Col. 5, 11, 8: terra Nilo adaggerata, brought down or deposited by the Nile, Plin. 13, 11, 21, § 69:nitro et sale adaggeratis,
id. 36, 12, 17, § 81. -
10 excoquo
I.Lit.:II.usque coquito, dum dimidium excoquas,
i. e. you boil away, Cato, R. R. 107, 2:mustum ad dimidium,
Col. 12, 19, 1:testudinem vino,
to boil thoroughly, Plin. 32, 4, 14, § 38:glebas melle,
id. 37, 12, 74, § 194:ferrum (ignis),
i. e. to harden, Ov. M. 14, 712:harenas admixto nitro in vitrum,
Tac. H. 5, 7:lapide cremato in caminis donec excoquatur in rubricam,
Plin. 34, 13, 37, § 135:ignis vitium metallis excoquit,
Ov. F. 4, 786:omne per ignes vitium,
Verg. G. 1, 88;hence, excoctum argentum,
i. e. purified, Gell. 6, 5, 9; cf.:excoxi te, non quasi argentum,
Vulg. Isa. 48, 10:imagines excoctae flammis,
melted down, Plin. Pan. 52, 5:excoctum parum habet suci,
Varr. L. L. 5, § 109 Müll.:terram sol excoquit et facit are,
dries up, Lucr. 6, 962; cf.:tam excoctam (ancillam) reddam atque atram quam carbo est,
Ter. Ad. 5, 3, 63.—With an abstr. object: cruditatem Laconicis, qs. to boil out, i. e. to drive out by steam-baths, Col. 1 praef. §16: excocta maturitas hordei,
i. e. overripe, Plin. 18, 7, 18, § 80.— -
11 inveterata
I.Lit.:(α).aquam,
Col. 12, 12:allium, cepamque,
Plin. 19, 6, 34, § 115.— Pass., to become old, to acquire age or durability; to abide, endure (class. but rare):non tam stabilis opinio permaneret,... nec una cum saeclis aetatibusque hominum inveterari posset,
Cic. N. D. 2, 2, 5 B. and K. (al. inveterascere):ad ea, quae inveterari volunt, nitro utuntur,
Plin. 31, 10, 46, § 111:vina,
id. 19, 4, 19, § 53.— Part. pass.: invĕtĕrātus, a, um.Kept for a long time:(β).acetum,
Plin. 23, 2, 28, § 59:vinum,
id. 15, 2, 3, § 7:jecur felis, inveteratum sale,
preserved in, id. 28, 16, 66, § 229; so,fel vino,
id. 32, 7, 25, § 77 et saep.—Inveterate, old, of long standing, rooted:(γ).amicitia,
Cic. Fam. 3, 9, 3:dolor,
id. Tusc. 3, 16, 35:malum,
id. Phil. 5, 11, 31:conglutinatio,
id. de Sen. 20:licentia,
Nep. Eum. 8; Suet. Ner. 16:litterae atque doctrinae,
Aug. C. D. 22, 6 init.:codex,
hardened by age, Col. 4, 8, 4. —Of diseases, sores, etc., deep-seated, chronic, inveterate:II.scabritiae oculorum,
Plin. 24, 12, 31, § 121:ulcus,
id. 29, 4, 18, § 65.— Hence, subst.: invĕtĕrāta, ōrum, n., chronic diseases:vehementius contra inveterata pugnandum,
Sen. Cons. ad Marc. 1, 8.—Trop.1.Mid.:2.inveterari,
to keep, last, endure, Cic. N. D. 2, 2, 5; Plin. 19, 4, 19, § 53.— Esp., in law, part. pass.: inveteratus, established by prescription, customary:mores sunt tacitus consensus populi, longa consuetudine inveteratus,
Ulp. Fragm. 1, 4.— -
12 inveteratus
I.Lit.:(α).aquam,
Col. 12, 12:allium, cepamque,
Plin. 19, 6, 34, § 115.— Pass., to become old, to acquire age or durability; to abide, endure (class. but rare):non tam stabilis opinio permaneret,... nec una cum saeclis aetatibusque hominum inveterari posset,
Cic. N. D. 2, 2, 5 B. and K. (al. inveterascere):ad ea, quae inveterari volunt, nitro utuntur,
Plin. 31, 10, 46, § 111:vina,
id. 19, 4, 19, § 53.— Part. pass.: invĕtĕrātus, a, um.Kept for a long time:(β).acetum,
Plin. 23, 2, 28, § 59:vinum,
id. 15, 2, 3, § 7:jecur felis, inveteratum sale,
preserved in, id. 28, 16, 66, § 229; so,fel vino,
id. 32, 7, 25, § 77 et saep.—Inveterate, old, of long standing, rooted:(γ).amicitia,
Cic. Fam. 3, 9, 3:dolor,
id. Tusc. 3, 16, 35:malum,
id. Phil. 5, 11, 31:conglutinatio,
id. de Sen. 20:licentia,
Nep. Eum. 8; Suet. Ner. 16:litterae atque doctrinae,
Aug. C. D. 22, 6 init.:codex,
hardened by age, Col. 4, 8, 4. —Of diseases, sores, etc., deep-seated, chronic, inveterate:II.scabritiae oculorum,
Plin. 24, 12, 31, § 121:ulcus,
id. 29, 4, 18, § 65.— Hence, subst.: invĕtĕrāta, ōrum, n., chronic diseases:vehementius contra inveterata pugnandum,
Sen. Cons. ad Marc. 1, 8.—Trop.1.Mid.:2.inveterari,
to keep, last, endure, Cic. N. D. 2, 2, 5; Plin. 19, 4, 19, § 53.— Esp., in law, part. pass.: inveteratus, established by prescription, customary:mores sunt tacitus consensus populi, longa consuetudine inveteratus,
Ulp. Fragm. 1, 4.— -
13 invetero
I.Lit.:(α).aquam,
Col. 12, 12:allium, cepamque,
Plin. 19, 6, 34, § 115.— Pass., to become old, to acquire age or durability; to abide, endure (class. but rare):non tam stabilis opinio permaneret,... nec una cum saeclis aetatibusque hominum inveterari posset,
Cic. N. D. 2, 2, 5 B. and K. (al. inveterascere):ad ea, quae inveterari volunt, nitro utuntur,
Plin. 31, 10, 46, § 111:vina,
id. 19, 4, 19, § 53.— Part. pass.: invĕtĕrātus, a, um.Kept for a long time:(β).acetum,
Plin. 23, 2, 28, § 59:vinum,
id. 15, 2, 3, § 7:jecur felis, inveteratum sale,
preserved in, id. 28, 16, 66, § 229; so,fel vino,
id. 32, 7, 25, § 77 et saep.—Inveterate, old, of long standing, rooted:(γ).amicitia,
Cic. Fam. 3, 9, 3:dolor,
id. Tusc. 3, 16, 35:malum,
id. Phil. 5, 11, 31:conglutinatio,
id. de Sen. 20:licentia,
Nep. Eum. 8; Suet. Ner. 16:litterae atque doctrinae,
Aug. C. D. 22, 6 init.:codex,
hardened by age, Col. 4, 8, 4. —Of diseases, sores, etc., deep-seated, chronic, inveterate:II.scabritiae oculorum,
Plin. 24, 12, 31, § 121:ulcus,
id. 29, 4, 18, § 65.— Hence, subst.: invĕtĕrāta, ōrum, n., chronic diseases:vehementius contra inveterata pugnandum,
Sen. Cons. ad Marc. 1, 8.—Trop.1.Mid.:2.inveterari,
to keep, last, endure, Cic. N. D. 2, 2, 5; Plin. 19, 4, 19, § 53.— Esp., in law, part. pass.: inveteratus, established by prescription, customary:mores sunt tacitus consensus populi, longa consuetudine inveteratus,
Ulp. Fragm. 1, 4.— -
14 madefacio
mădĕfăcĭo, fēci, factum, 3, v. a.; in pass.: mădĕfīo, factus, fĭĕri [madeo, facio], to make wet, to wet, moisten, to soak, drench, water, etc.I.In gen.:II.lanam aceto et nitro,
Plin. 32, 7, 25, § 77:amarantus madefactus aquā revirescit,
id. 21, 8, 23, §47: radix in vino madefacta,
id. 26, 6, 15, § 29:spongiam (opp. exprimere),
Suet. Vesp. 16:ne libelli madefierent,
id. Caes. 64:imbuti sanguine gladii, vel madefacti potius,
Cic. Phil. 14, 3, 6; cf.:Graeciam madefactum iri sanguine,
id. Div. 1, 32, 68; Verg. A. 5, 330:caules,
to soak, steep, Plin. 25, 6, 31, § 68:terram suo madefecit odore,
steeped, Ov. M. 4, 253.— Poet.:caris vellera sucis bis madefacta,
i. e. dyed, Tib. 4, 2, 16.—In partic., to drench with wine, to intoxicate, make drunk ( poet. and in post-class. prose): eo vos vostrosque adeo pantices madefacitis, quom ego sim hic siccus, * Plaut. Ps. 1, 2, 51:multo madefactus Iaccho, Col. poët. 10, 309: poculis amplioribus madefacit,
Amm. 15, 3, 7; cf.:molli luxu madefacta (membra),
Sil. 12, 18. -
15 mundo
mundo, āre, v. a. [1. mundus], to make clean, to clean, cleanse (post-Aug.;II.syn.: purgo, emendo): mundatur nitro,
Plin. 33, 6, 34, § 103:praesepia mundanda curare,
Col. 12, 3:perlui et mundari,
Mamert. Grat. Act. 9 fin. —Transf. (eccl. Lat.), to cleanse, make clean.1.Ceremonially, according to the Levitical law of uncleanness:2.et purificabis eos (sc. Levitas),
Vulg. Num. 8, 6.—Spiritually, from sin:ab occultis meis munda me,
Vulg. Psa. 19, 12:mundemus nos ab omni inquinamento earnis et spiritūs,
id. 2 Cor. 7, 1.—Hence, mundātus, a, um, P. a., cleansed, clean (late Lat.); in comp.:quam sim ab illā peste mundatior,
Aug. Conf. 10, 37. -
16 nitrum
nĭtrum, i, n., = nitron, also called sal nitrum, native mineral alkali, native soda, natron; found chiefly in Media, Egypt, Thrace, and Macedonia, Plin. 31, 10, 46, § 106:II.flos nitri,
Vitr. 7, 11, 1;and used for washing with: laveris te nitro,
Vulg. Jer. 2, 22; Isid. Orig. 16, 2.—Hence,Transf.: censuram lomentum aut nitrum esse, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 4. -
17 vicis
vĭcis (as a gen.; the nom. does not occur), vicem, vice; in plur., vices (nom. and acc.) and vicibus (dat. and abl.), f. [cf. Gr. eikô, to yield; root Wik-; v. Curt. Gr. Etym. p. 135], change, interchange, alternation, alternate or reciprocal succession, vicissitude (the gen. not ante-Aug.; the other cases class.).I.Lit.A.In gen. (mostly poet. and in post-Aug. prose; for which, in class. prose, vicissitudo).(α).Sing.: ignotus juvenum coetus alternā vice Inibat alacris, Enn. ap. Charis. p. 214 P. (Trag. v. 151 Vahl.):(β).hac vice sermonum,
conversation, Verg. A. 6, 535:vice sermonis,
Ov. Tr. 4, 4, 79; cf. in the foll. b:deus haec fortasse benigna Reducet in sedem vice,
Hor. Epod. 13, 8:solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni,
id. C. 1, 4, 1:commoti Patres vice fortunarum humanarum,
Liv. 7, 31, 6: dum Nox vicem peragit, performs the exchange, i. e. alternales with day, Ov. M. 4, 218:ridica contingens vitem mutuā vice sustinetur et sustinet,
Col. 4, 16:versā vice,
reversely, Dig. 43, 29, 3; App. Dogm. Plat. p. 32, 6; id. Flor. p. 363; Just. 6, 5, 11 al.—Plur.:2.plerumque gratae divitibus vices Mundaeque parvo sub Lare pauperum Cenae,
Hor. C. 3, 29, 13:et interrogandi se ipsum et respondendi sibi solent esse non ingratae vices,
Quint. 9, 2, 14:loquendi,
id. 6, 4, 11; Ov. P. 2, 10, 35:ipsius lectionis taedium vicibus levatur,
Quint. 1, 12, 4:habet has vices condicio mortalium, ut adversa ex secundis, ex adversis secunda nascantur,
Plin. Pan. 5 fin.:spatium diei noctis excipiunt vices,
Phaedr. 2, 8, 10:haec quoque non perstant... Quasque vices peragant... docebo,
what vicissitudes they undergo, Ov. M. 15, 238:mutat terra vices,
renews her changes, Hor. C. 4, 7, 3:perque vicis modo Persephone! modo Filia! clamat,
alternately, Ov. F. 4, 483; so,per vicis,
id. M. 4, 40; Plin. 8, 7, 7, § 23:per vices annorum,
i. e. every other year, id. 12, 14, 30, § 54:cur vicibus factis convivia ineant,
alternately, by turns, Ov. F. 4, 353.—Adverb.: in vicem (also freq. one word, invĭcem; and less freq. vicem, in vices, or per vices), by turns, alternately, one after the other, mutually, reciprocally.a.In vicem: bibenda aqua: postero die etiam vinum: deinde in vicem alternis diebus modo aqua modo vinum, Cels. 3, 2 med.:b.reliqui, qui domi manserunt, se atque alios alunt: hi rursus in vicem anno post in armis sunt,
Caes. B. G. 4, 1:propter vicinitatem simul eramus invicem,
Cic. Att. 5, 10, 5; Quint. 11, 3, 168:multis invicem casibus victi victoresque,
Liv. 2, 44, 12:non comisantium in vicem more jam diu vivimus inter nos,
id. 40, 9, 8 Weissenb. ad loc.:in vicem inter se gratantes,
id. 9, 43, 17:inque vicem tua me, te mea forma capit,
Ov. H. 17, 180; id. M. 6, 631; 8, 473; Verg. G. 3, 188; Hor. S. 1, 3, 141 al.—Vicem:c.ut unus fasces haberet, et hoc insigne regium suam cujusque vicem, per omnes iret,
Liv. 3, 36, 3; cf. id. 1, 9, 15.—In vices ( poet. and in post-Aug. prose):d.inque vices illum tectos qui laesit amores, Laedit amore pari,
Ov. M. 4, 191; 12, 161; Tac. G. 26 Halm.—Per vices (post-Aug. and very rare):B.quod ipsum imperari per vices optimum est,
Quint. 2, 4, 6 Halm.—In partic.1.A time, turn (late Lat.; cf. Orell. ad Hor. C. 4, 14, 13):2.ager tertiā vice arabitur,
Pall. 10, 1:tribus per diem vicibus,
id. 1, 3 fin.; cf.:tesserulas in medium vice suā quisque jaciebamus,
Gell. 18, 13, 1:vice quādam,
once, Sid. Ep. 7, 1; Aus. Pan. Grat. Aug. 4.—Reciprocal behavior or conduct, i. e. return, requital, reciprocal service, recompense, remuneration, retaliation (rare but class.):3.recito praedicationem amplissimi beneficii, vicem officii praesentis,
Cic. Sest. 4, 10:tanto proclivius est injuriae quam beneficio vicem exsolvere,
Tac. H. 4, 3; Prop. 1, 13, 10:redde vicem meritis,
Ov. Am. 1, 6, 23:non poteris ipsa referre vicem,
id. A. A. 1, 370; cf.:dejecit acer plus vice simplici (i. e. non tantam solum cladem illis intulit quantam ipsi dederant, sed duplum, Schol.),
Hor. C. 4, 14, 13 Orell. ad loc.— Plur.:spernentem sperne, sequenti Redde vices,
Ov. M. 14, 36:neque est ullus affectus... qui magis vices exigat,
Plin. Pan. 85, 3.—The changes of fate, fate, hap, lot, condition, fortune, misfortune:II.mihi uni necesse erit et meam et aliorum vicem pertimescere?
Cic. Dom. 4, 8:indignando et ipse vicem ejus,
Liv. 40, 23, 1:tacite gementes tristem fortunae vicem,
Phaedr. 5, 1, 6; cf.:vicem suam conquestus est,
Suet. Aug. 66:convertere humanam vicem,
Hor. Epod. 5, 88:publicā vice commoveri,
Quint. 11, 1, 42; cf. id. 4, 1, 33.— Plur.:fors et Debita jura vicesque superbae Te maneant ipsum,
Hor. C. 1, 28, 32:testor in occasu vestro nec tela nec ullas Vitavisse vices Danaūm,
dangers, contests, Verg. A. 2, 433.—Transf., the position, place, room, stead, post, office, duty of one person or thing as assumed by another (the usual signif. of the word):2.heredum causa justissima est: nulla est enim persona, quae ad vicem ejus, qui e vitā emigrarit, propius accedat,
Cic. Leg. 2, 19, 48:ego succedens in vicem imperii tui,
Liv. 38, 48, 7:ipse in locum vicemque consulis provolat,
id. 3, 18, 9:postquam (Juppiter) te dedit, qui erga omne humanum genus vice suā fungereris,
stand in the place of, represent, Plin. Pan. 80, 6:fungar vice cotis,
Hor. A. P. 304:per speciem alienae fungendae vicis opes suas firmavit,
Liv. 1, 41, 6:ne sacra regiae vicis desererentur,
id. 1, 20, 2:vestramque meamque vicem explete,
Tac. A. 4, 8 fin.:cujus... ego vicem debeo inplere,
Plin. Ep. 6, 6, 6:(Manus) adverbiorum atque pronominum obtinent vicem,
Quint. 11, 3, 87:in ordine vicis suae,
Vulg. Luc. 1, 8.— Plur.: non ad suum pertinere officium rati, quando divisae professionum vices essent, Quint. Inst. prooem. § 4.—Adverb.a.Vicem, with the gen. or a pers. pron., in the place of, instead of, on account of, for, for the sake of:(β).eri vicem meamque,
Plaut. Capt. 3, 3, 11:qui hodie sese excruciari meam vicem possit pati,
id. Most. 2, 1, 8; cf. id. ib. 5, 2, 24:vos respondetote istinc istarum vicem,
id. Rud. 3, 5, 34:tuam vicem saepe doleo,
Cic. Fam. 12, 23, 3:suam vicem indignantem magistratu abisse,
Liv. 2, 31, 11: remittimus hoc tibi, ne nostram vicem irascaris. id. 34, 32, 6:sollicito consuli... eorum vicem quos, etc.,
id. 44, 3, 5:rex, vicem eorum quos ad tam manifestum periculum miserat,
Curt. 7, 11, 20:maestus non suam vicem, sed propter, etc.,
id. 7, 2, 5: cum Pompeius aedem Victoriae dedicaturus foret, cujus gradus vicem theatri essent, Tiro Tull. ap. [p. 1987] Gell. 10, 1, 7:quoniam res familiaris obsidis vicem esse apud rempublicam videbatur,
Gell. 16, 10, 11.—Sometimes in a more general sense, after the manner of, like:b.Sardanapali vicem in suo lectulo mori,
Cic. Att. 10, 8, 7: ceteri vicem pecorum obtruncabantur, Sall. Fragm. ap. Non. p. 497, 26; cf. the foll.—Vice, instead of, for, on account of:(β).in pane salis vice utuntur nitro,
Plin. 31, 10, 46, § 115:temonis vice trahitur,
Col. 6, 2, 7:murum urbi cocto latere circumdedit, harenae vice bitumine interstrato,
Just. 1, 2, 7:exanimes vice unius,
Liv. 1, 25, 6:senatus vice populi,
Just. Inst. 1, 2, 5.—In a more general sense (cf. the preced. numbers), after the manner of, like:c.jactari se passa fluctu algae vice,
Plin. 9, 45, 68, § 147:moveri periclitantium vice possumus,
Quint. 6, 2, 35:diebus ac noctibus vice mundi circumagi,
Suet. Ner. 31:quaeque dixerat, oracli vice accipiens,
Tac. A. 6, 21 fin.:ut deorum vice mortuos honorarent,
like gods, Lact. 4, 28 fin.:vice navium,
App. de Deo Socr. p. 47, 22:vice pecudum occidi,
Lact. 5, 10, 6:vice imbellium proculcati,
Dict. Cret. 3, 24.—In vicem, instead of, for, in place of:d.potest malleolus protinus in vicem viviradicis conseri,
Col. 3, 14, 3:defatigatis in vicem integri succedunt,
Caes. B. G. 7, 85:in omnium vicem regni unius insatiabilis amor Successit,
Liv. 40, 8, 18:missis in vicem eorum quinque milibus sociorum,
id. 31, 11, 3; Col. 5, 6, 1; so dat. vici, Quint. Decl. 6, 4.—Ad vicem, instead of, for:(β).ad tegularum et imbricum vicem,
Plin. 36, 22, 44, § 159:ad vicem solis cinis calidus subjectus,
Pall. 4, 10 fin.; 3, 28;very rarely, ad invicem,
Veg. Vet. 2, 7 fin. —In a more general sense (cf. in the preced. numbers a. and b.), after the manner of, like:majores natu a majoribus colebantur ad deum prope ad parentum vicem,
Gell. 2, 15, 1.
См. также в других словарях:
Nitro — may refer to: Contents 1 Chemistry 2 Entertainment 3 Television 4 … Wikipedia
Nitro — Жанры Хэви метал, глэм метал, шред метал Годы 1987 1993 Страна … Википедия
Nitro 80 — Nitro 80. Le Nitro 80 est un monotype méridional de 8 mètres. Très présent sur le bassin Est méditerranéen on le retrouve également à La Rochelle ou sur le lac Léman. Il s’agit d’un quillard moderne construit à l’unité sur les plans de Jacques… … Wikipédia en Français
nitro- — ♦ Élément, de nitre, indiquant notamment la présence du radical NO2 dans un composé chimique. nitr(o) élément, du lat. nitrum, nitre , indiquant la présence d un nitrate dans un composé chimique. nitro V. nitr(o) . ⇒NITRO , élém. formant Élém.… … Encyclopédie Universelle
Nitro II: H.W.D.W.S. — Nitro II: H.W.D.W.S. Studio album by Nitro Released 1991 (1991) Genre Glam metal … Wikipedia
Nitro — puede referirse a: Nitro (nitrato de potasio), sustancia química de fórmula KNO3. Grupo nitro, un grupo funcional en química orgánica; Nitro Records, sello discográfico punk propiedad de Dexter Holland; Nitro Snowboards, compañía dedicada a la… … Wikipedia Español
nitro — (Del lat. nitrum, y este del gr. νίτρον). 1. m. Nitrato potásico, que se encuentra en forma de agujas o de polvillo blanquecino en la superficie de los terrenos húmedos y salados. Cristaliza en prismas casi transparentes, es de sabor fresco, un… … Diccionario de la lengua española
nitro — Element prim de compunere savantă cu semnificaţia (referitor la) azot , azotic , (referitor la) radicalul nitric . [var. nitr , nitri . / < fr., it. nitro , cf. lat. nitrum, gr. nitron]. Trimis de LauraGellner, 22.06.2005. Sursa: DN NITR(O)… … Dicționar Român
Nitro — Nitro, WV U.S. city in West Virginia Population (2000): 6824 Housing Units (2000): 3217 Land area (2000): 3.746938 sq. miles (9.704524 sq. km) Water area (2000): 0.331375 sq. miles (0.858257 sq. km) Total area (2000): 4.078313 sq. miles… … StarDict's U.S. Gazetteer Places
Nitro, WV — U.S. city in West Virginia Population (2000): 6824 Housing Units (2000): 3217 Land area (2000): 3.746938 sq. miles (9.704524 sq. km) Water area (2000): 0.331375 sq. miles (0.858257 sq. km) Total area (2000): 4.078313 sq. miles (10.562781 sq. km)… … StarDict's U.S. Gazetteer Places
nitro — {{/stl 13}}{{stl 8}}przym. ndm {{/stl 8}}{{stl 7}} skrót od {{/stl 7}}{{stl 8}}nitrocelulozowy {{/stl 8}}{{stl 7}}, używany przy określaniu produktów, w których nitroceluloza ma pierwszorzędne znaczenie (zwykle lakierów itp. szybko schnących,… … Langenscheidt Polski wyjaśnień