-
1 eximo
eximo, ĕre, ēmi, emptum [ex + emo] - tr. - [st2]1 [-] ôter en prenant, ôter, enlever, retrancher, tirer de, retirer, arracher. [st2]2 [-] délivrer de, libérer de, soustraire à. [st2]3 [-] user jusqu’au bout, consumer, épuiser, prendre entièrement (le temps). - eximere aliquid de dolio: retirer qqch. du tonneau. - eximere unum mensem ex anno: retrancher un mois de l'année. - eximere medullam e caule, Plin. 26, 11, 71, § 116: extraire la moelle d'une tige. - ne tu ex reis eximerere, Cic. Verr. 2, 2, 40, § 99: ne te retranche pas du nombre des accusés. - eximere dentem alicui: enlever une dent à qqn. - eximere lienem cani viventi, Plin. 30, 6, 17, § 51: enlever la rate à un chien vivant. - eximere urbem (ex) obsidione: délivrer une ville du blocus, débloquer une ville assiégée. - eximere aliquem metu, Plaut. Rud. 1.4.13: délivrer qqn de la crainte. - diem dicendo eximere: épuiser la journée en gardant la parole. - quia ea res exemisset illum diem, Liv. 1, 50, 8: parce que cette affaire avait pris toute la journée.* * *eximo, ĕre, ēmi, emptum [ex + emo] - tr. - [st2]1 [-] ôter en prenant, ôter, enlever, retrancher, tirer de, retirer, arracher. [st2]2 [-] délivrer de, libérer de, soustraire à. [st2]3 [-] user jusqu’au bout, consumer, épuiser, prendre entièrement (le temps). - eximere aliquid de dolio: retirer qqch. du tonneau. - eximere unum mensem ex anno: retrancher un mois de l'année. - eximere medullam e caule, Plin. 26, 11, 71, § 116: extraire la moelle d'une tige. - ne tu ex reis eximerere, Cic. Verr. 2, 2, 40, § 99: ne te retranche pas du nombre des accusés. - eximere dentem alicui: enlever une dent à qqn. - eximere lienem cani viventi, Plin. 30, 6, 17, § 51: enlever la rate à un chien vivant. - eximere urbem (ex) obsidione: délivrer une ville du blocus, débloquer une ville assiégée. - eximere aliquem metu, Plaut. Rud. 1.4.13: délivrer qqn de la crainte. - diem dicendo eximere: épuiser la journée en gardant la parole. - quia ea res exemisset illum diem, Liv. 1, 50, 8: parce que cette affaire avait pris toute la journée.* * *Eximo, eximis, pe. cor. exemi, pen. prod. exemptum, eximere, ab ex et emo compositum. Oster.\Eximere cupressos cum radicibus. Cato. Arracher.\Eximere lapides sub terra. Plaut. Oster, Tirer des pierres de dessoubs terre.\Eximere in libertatem. Liuius. Oster de servitude, et mettre en liberté.\Actionem eximere. Vlpianus. Faire à aucun perdre ou perir son action à faulte de l'avoir intentee dedens le temps prefix.\Curam. Plaut. Oster le soulci, Delivrer de soulci.\Diem. Liu. Trouver moyen qu'un temps s'escoule sans ce qu'aucune chose destinee et deliberee se face.\Eximitur dies. Plin. iunior. Le jour se passe et s'escoule.\Eximere dubitationem. Liu. Oster.\Labem concretam eximere. Virg. Oster, ou Nettoyer.\Lassitudinem. Plaut. Deslasser.\Tempus. Cicero. Passer et consumer le temps, Faire escouler le temps.\Eximere de vel ex reis. Cicero. Declarer une accusation et delation faicte d'aucun crime à l'encontre d'aucun non recevable, Donner congé à la partie accusee contre l'accusateur et delateur à faulte de comparoir.\Nomen alicuius de tabulis eximere. Cicero. Oster, Effacer, Rayer.\E vinculis aliquem eximere. Cic. Oster des liens, Deslier.\Eximere ex aerariis. Cic. Oster et rayer du roule auquel estoyent enroulez ceulx qui s'appeloyent AErarii. Vide AERARIVS.\Ex culpa. Cic. Excuser.\Ex miseriis. Plaut. Delivrer.\Ex obsidione aliquos. Cic. Delivrer du siege qui estoit devant une ville.\Eximere, cum ablatiuo: vt Eximere metu. Plaut. Mettre hors et delivrer d'une paour.\Vinculis. Plaut. Oster des liens.\Seruitute. Liu. Delivrer de servitude.\Seruitio. Liu. Delivrer de servage.\Vmbris infernis aliquem eximere. Sil. L'exempter et preserver de mort.\Eximere, cum datiuo constructum: vt Eximi noxae. Liuius. Estre absouls et quicte d'aucun forfaict, Quand on donne pardon ou remission à aucun.\Honoribus. Plin. iunior. Priver.\Memoriae. Suet. Abolir du tout, Faire qu'il n'en soit plus de memoire, Oster de la memoire, Qu'il n'en soit plus parlé.\Notae. Gell. Luy faire grace de la note qu'on luy vouloit imposer.\Numero. Quintil. Choisir, Mettre à part.\Eximere in ius vocatum. Paulus. Retenir et empescher celuy qui est adjourné de ne comparoir à son assignation.\Reum eximere. Vlpianus. Donner grace à un criminel, Le descharger de toute accusation, et mettre hors de proces.\Eximere, Preserver, Eximer, Exempter.\Vt vis non exemit Achillem. Propertius. La force n'a point exempté ne preservé Achilles de la mort. -
2 eximo
eximo eximo, emi, emptum, ere удалять, устранять -
3 eximo
eximo eximo, emi, emptum, ere снимать, лишать -
4 eximō
eximō ēmī, ēmptus, ere [ex + emo], to take out, take away, remove: exempta spinis de pluribus una? H.: ex reis eximi: Phraaten numero beatorum, H. — To free, release, deliver: te inde, let you off, T.: eum e vinculis: adventu fratris obsidione eximitur, L.—Fig., to take away, remove, banish: diem ex mense: ex rerum naturā benevolentiae coniunctionem: mihi atras curas, H.: eam religionem (augures), L.: exempta fames epulis, V.— To except, make an exception of: alqm: si maiestatis quaestio eximeretur, Ta.— To free, release, deliver: alios ex culpā: se crimine, L.: rem miraculo, L.: Syracusas in libertatem, L.: alqm morti, Ta.: de proscriptorum numero, N.: agrum de vectigalibus, exempt.—Of time, to consume, waste, lose: horam in cive liberando: diem dicendo, O.: calumniā dicendi tempus.* * *eximere, exemi, exemptus V TRANSremove/extract, take/lift out/off/away; banish, get rid of; free/save/release -
5 eximo
ex-imo, ēmī, ēmptum, ere [ emo ]1) вынимать (telum Q; clavem Pt); удалять ( dentem alicui PM); извлекать, вытаскивать ( ulmos cum radicibus Cato); изымать, исключать (aliquem numero или de numero aliquorum H, Nep)e. aliquem de (ex) reis C — исключить кого-л. из числа подсудимыхsi ea quaestio eximeretur T — если не говорить об этом вопросе (отвлечься от этого)2) отнимать, устранять, удалять (dubitationem Q; ruditatem Ap — v. l.); освобождать, избавлять, спасать (urbem obsidione или ex obsidione L; aliquem ex vinculis C, de nervo L; agrum de vectigalibus C; onus sollicitis animis H; aliquem morti T)e. alicui curas H — избавить кого-л. от забот3) снимать ( digito anulum Just)e. aliquem ex culpā C — снять с кого-л. винуe. aliquem alicui rei T, O etc. — лишить кого-л. чего-л. (освобождать кого-л. от чего-л.)eis non eximitur (quin) T — их невозможно разубедить (в том, что)4) терять, употреблять, тратить ( tempus Su)e. male aetatem Sen — плохо использовать (свою) жизньe. diem dicendo C — проговорить весь день (затянуть речь на целый день) -
6 eximo
ex-imo, ēmī, ēmptum, ere (ex u. emo), herausnehmen, wegnehmen, I) eig.: favos, mel, Varro: medullam e caule, Plin.: acina de dolio, Cato: unam spinam de pluribus, Hor.: cives de nervo, aus der Haft befreien, Liv.: alqd tamquam e vinculis alcis rei, die F. abnehmen (bildl.), Cic.: venena suctu corporibus, aussaugen, Plin.: uniones ornamento, ICt.: alqd caeco acervo, ausscheiden von usw., Ov.: digito anulum, vom F. abziehen, Iustin.: alci dentem, Cels. u. Suet.: calculum, Cels.: infantem concisum, in Stücken herausnehmen, Cels. – II) übtr., A) herausnehmen, hinwegnehmen, 1) übh.: a) lebl. Objj.: α) alqd m. ex u. Abl., alqd ex rerum natura, Cic.: unum diem ex mense, auslassen, Cic.: exemptis e media vita tot annis, Tac.: od. alqd m. bl. Abl., rem miraculo, der S. das W. benehmen, Liv. – β) alqd m. Dat., jmdm. od. einer Sache etw. entziehen, benehmen, Leucadem Acarnanum concilio, Liv.: moram certaminis hosti, Liv.: otiosae peregrinationi tempora, Curt. – γ) bl. alqd, αα) etw. benehmen, beseitigen, aufheben, übergehen, dubitationem, Quint.: religionem, Liv.: discrimen nationum, Curt. – ββ) einen Zeitraum wegnehmen, teils = übergehen, biennium, Liv.: teils = zubringen, verleben, aetas male exempta, Sen.: post tempus hiemalis quietis exemptum, Amm.: teils = vor Gericht durch etw, verschleppen, diem (dicendo), Cic. u.a.: calumniā dicendi tempus, Cic. – δ) alci non eximitur, quin etc., jmd. läßt es sich nicht nehmen, zu usw., Tac. ann. 6, 22. – b) eine Pers.: α) aus einer Zahl, Liste herausnehmen, ausstreichen, alqm de proscriptorum numero, Nep.: u. alqm ex od. de reis, der Anklage überheben, Cic.: alqm numero beatorum, Hor.: alqm memori aevo, das Andenken bei der Nachwelt rauben, Verg. – β) aus einer Zahl hervorheben, alqm turbae quamvis bonorum auctorum, Quint. 10, 1, 74. – 2) aus einem üblen Verhältnis usw. herausnehmen, a) lebl. Objj.: α) alqd m. de u. Abl., etw. von etw. befreien, agrum de vectigalibus, Cic. – β) alqd alci, etw. einer Person abnehmen, benehmen, alci curas, Hor.: famem epulis, den Hunger stillen, Verg., sollicitis animis onus, Hor.: illud, quod me angebat, non eximis (sc. mihi), Cic.: absol. festinatio curam exemit vicos dirigendi, Liv. – b) Pers.: α) alqm m. ex u. Abl. u. m. bl. Abl., von etw. befreien, alqm ex cruciatu, Plaut.: alqm ex culpa, Cic.: alqm ex servitute u. bl. alqm servitute od. servitio, Liv.: alqm ex obsidione od. bl. alqm obsidione, Liv.: alqm eius diei crimine, Liv. – β) alqm alci rei, jmd. einer Sache entziehen, entrücken, entheben, von etw. entbinden, alqm vitae, morti, Tac.: alqm poenae, Ov. u. Tac.: alqm supplicio magis quam crimini, Curt.: alqm noxae, Liv. – γ) alqm in alqd, zB. Syracusas in libertatem, in Fr. setzen, Liv. 31, 29, 6. – B)ausnehmen, alqm, Cic. u.a.: maiestatis quaestionem, Tac. – C) jmd. vom Erscheinen vor Gericht zurückhalten, Ulp. u. Paul. dig. 2, 7, 1 sqq.
-
7 eximo
ex-imo, ēmī, ēmptum, ere (ex u. emo), herausnehmen, wegnehmen, I) eig.: favos, mel, Varro: medullam e caule, Plin.: acina de dolio, Cato: unam spinam de pluribus, Hor.: cives de nervo, aus der Haft befreien, Liv.: alqd tamquam e vinculis alcis rei, die F. abnehmen (bildl.), Cic.: venena suctu corporibus, aussaugen, Plin.: uniones ornamento, ICt.: alqd caeco acervo, ausscheiden von usw., Ov.: digito anulum, vom F. abziehen, Iustin.: alci dentem, Cels. u. Suet.: calculum, Cels.: infantem concisum, in Stücken herausnehmen, Cels. – II) übtr., A) herausnehmen, hinwegnehmen, 1) übh.: a) lebl. Objj.: α) alqd m. ex u. Abl., alqd ex rerum natura, Cic.: unum diem ex mense, auslassen, Cic.: exemptis e media vita tot annis, Tac.: od. alqd m. bl. Abl., rem miraculo, der S. das W. benehmen, Liv. – β) alqd m. Dat., jmdm. od. einer Sache etw. entziehen, benehmen, Leucadem Acarnanum concilio, Liv.: moram certaminis hosti, Liv.: otiosae peregrinationi tempora, Curt. – γ) bl. alqd, αα) etw. benehmen, beseitigen, aufheben, übergehen, dubitationem, Quint.: religionem, Liv.: discrimen nationum, Curt. – ββ) einen Zeitraum wegnehmen, teils = übergehen, biennium, Liv.: teils = zubringen, verleben, aetas male exempta, Sen.: post tempus hiemalis quietis exemptum, Amm.: teils = vor Gericht durch etw, verschleppen, diem (dicendo),————Cic. u.a.: calumniā dicendi tempus, Cic. – δ) alci non eximitur, quin etc., jmd. läßt es sich nicht nehmen, zu usw., Tac. ann. 6, 22. – b) eine Pers.: α) aus einer Zahl, Liste herausnehmen, ausstreichen, alqm de proscriptorum numero, Nep.: u. alqm ex od. de reis, der Anklage überheben, Cic.: alqm numero beatorum, Hor.: alqm memori aevo, das Andenken bei der Nachwelt rauben, Verg. – β) aus einer Zahl hervorheben, alqm turbae quamvis bonorum auctorum, Quint. 10, 1, 74. – 2) aus einem üblen Verhältnis usw. herausnehmen, a) lebl. Objj.: α) alqd m. de u. Abl., etw. von etw. befreien, agrum de vectigalibus, Cic. – β) alqd alci, etw. einer Person abnehmen, benehmen, alci curas, Hor.: famem epulis, den Hunger stillen, Verg., sollicitis animis onus, Hor.: illud, quod me angebat, non eximis (sc. mihi), Cic.: absol. festinatio curam exemit vicos dirigendi, Liv. – b) Pers.: α) alqm m. ex u. Abl. u. m. bl. Abl., von etw. befreien, alqm ex cruciatu, Plaut.: alqm ex culpa, Cic.: alqm ex servitute u. bl. alqm servitute od. servitio, Liv.: alqm ex obsidione od. bl. alqm obsidione, Liv.: alqm eius diei crimine, Liv. – β) alqm alci rei, jmd. einer Sache entziehen, entrücken, entheben, von etw. entbinden, alqm vitae, morti, Tac.: alqm poenae, Ov. u. Tac.: alqm supplicio magis quam crimini, Curt.: alqm noxae, Liv. – γ) alqm in alqd, zB. Syracusas in libertatem, in Fr. setzen, Liv. 31, 29, 6. – B)————ausnehmen, alqm, Cic. u.a.: maiestatis quaestionem, Tac. – C) jmd. vom Erscheinen vor Gericht zurückhalten, Ulp. u. Paul. dig. 2, 7, 1 sqq. -
8 eximo
to free, release, take out, remove, waste. -
9 eximo
ex-ĭmo, ēmi, emptum, 3, v. a. [emo; cf. adimo and demo], to take out, take away, remove (class.; syn.: demo, adimo, eripio, furor, etc.).I.Lit.A.In gen. (with de, ex, or simple abl.; rare with dat.):B.eximito (acina) de dolio,
Cato R. R. 112, 3:oleas, ulmos bene cum radicibus,
id. ib. 28, 1:medullam e caule,
Plin. 26, 11, 71, § 116:dentem alicui,
Cels. 6, 9; Plin. 28, 11, 49, § 181; cf.:lienem cani viventi,
id. 30, 6, 17, § 51; and:lapillos ventre crocodili,
id. 28, 8, 28, § 107:telum,
Quint. 9, 2, 75:gladium,
Vulg. Matt. 26, 51; cf.:quid te exempta juvat spinis de pluribus una?
Hor. Ep. 2, 2, 212:eximi jubet non diem ex mense, sed ex anno unum mensem,
Cic. Verr. 2, 2, 52, § 139:ne tu ex reis eximerere,
id. ib. 2, 2, 40, § 99; for which: aliquem de reis, id. ib. 2, 4, 19, §41: cf.: ut auctores alios omnino exemerint numero,
Quint. 1, 4, 3;with which cf.: Phraaten numero beatorum Eximit virtus,
Hor. C. 2, 2, 19:qui turbae quamvis bonorum auctorum eximatur,
Quint. 10, 1, 74.—In partic., pregn., to free, release, deliver:II.eum tamquam e vinculis eximamus,
Cic. Or. 23, 77:aliquos ex obsidione,
id. Fam. 5, 6, 2;for which: aliquos (urbem) obsidione,
Liv. 38, 15, 5:ibi circumsessus adventu fratris obsidione eximitur,
id. 24, 41, 6; 36, 13, 1; 37, 22, 3.Trop.A.In gen., to take away, remove, banish:B.quod si exemeris ex rerum natura benevolentiae conjunctionem,
Cic. Lael. 7, 23:alicui lassitudinem,
Plaut. Merc. 1, 17; cf.:illud, quod me angebat, non eximis,
Cic. Tusc. 2, 2, 29:hic dies vere mihi festus atras Eximet curas,
Hor. C. 3, 14, 14:onus sollicitis animis,
id. Ep. 1, 5, 18:eam religionem (augures),
Liv. 4, 31, 4:dubitationem hujus utilitatis,
Quint. 1, 10, 28:quamquam res adversae consilium eximerent,
Tac. A. 11, 32; 1, 32; 13, 15:aliquid memoriae,
Suet. Claud. 11 et saep.:exemptā fine patere,
i. e. without end, Lucr. 1, 976; 1, 1007.— Pass. impers.: plurimis mortalium non eximitur, quin primo cujusque ortu ventura destinentur, the idea is not taken from them, i. e. they cannot be convinced but that, etc., Tac. A. 6, 22.—In partic.1.To free, release, deliver from any thing; constr. with ex, the abl., since the Aug. per. freq. with dat., rarely with de:2.aliquem metu,
Plaut. Rud. 1, 4, 13:ita me exemisti Philocratem fallaciis,
id. Capt. 3, 5, 16; cf.:iis (rationibus) accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur,
Cic. Inv. 2, 7, 24:ex miseriis plurimis me,
Plaut. Capt. 5, 1, 3:se ex catenis,
id. Men. 1, 1, 8:ex servitute,
Liv. 37, 56, 7; Sen. Ep. 104, 16:aliquem crimine,
Liv. 6, 24, 8: cf.:qui servitute exempti fuerant,
id. 34, 52 fin.:cives servitio,
id. 28, 39, 18; 27, 22, 3; 33, 23, 2; Plin. Ep. 4, 24, 3:non noxae (al. noxa) eximitur C. Fabius, qui, etc.,
Liv. 8, 35, 5 Drak. N. cr.; cf.:supplicio magis quam crimini exemptus est,
Curt. 7, 1, 6:servitio,
id. 6, 3, 3:aliquem sceleri,
Val. Fl. 2, 256:morti,
Tac. A. 14, 48:infamiae,
id. ib. 1, 48:legiones adversae pugnae,
id. ib. 1, 64:Pisonem ignominiae,
id. ib. 3, 18:ut morte honesta contumeliis captivitatis eximeretur,
id. ib. 12, 51:querelae,
Sen. Ben. 6, 9, 1:notae jam destinatae,
Gell. 4, 20, 9:poenae,
Dig. 48, 10, 22, § 4:opinionibus vulgi,
Quint. 12, 2, 28 et saep.:exime hunc mihi scrupulum,
Plin. Ep. 3, 17, 2:6, 8, 7: Romanis dubitationem,
Liv. 34, 37, 6:de proscriptorum numero,
Nep. Att. 10, 4:agrum de vectigalibus,
to exempt, Cic. Phil. 2, 39, 101.— Absol.:nec sorte (opus fuisse) nisi quod se quisque eximi voluerit,
Quint. 4, 2, 74.—Of time, to consume, waste:3.Clodius rogatus diem dicendo eximere coepit,
Cic. Q. Fr. 2, 1, 3; cf.:Metellus calumnia dicendi tempus exemit,
id. Att. 4, 3, 3:diem,
Liv. 1, 50, 8; so,tempus,
Suet. Oth. 6:diem,
Plin. Ep. 5, 21, 2:male aetatem,
Sen. Q. N. 3, 1:anno exempto,
Pall. 3, 17 fin.:horam eximere ullam in tali cive liberando sine scelere non possumus,
lose, waste, Cic. Phil. 6, 3, 7 B. and K.—To except, leave out of consideration:4.leges, si majestatis quaestio eximeretur, bono in usu,
Tac. A. 4, 6.—Law t. t., to detain, prevent from appearing in court: eum qui in jus vocatur, Gai Inst. 4, 46. -
10 eximo
, exemi, exemptum, eximere 3изымать, вынимать -
11 exemptus
[st1]1 [-] exemptus (exemtus), a, um: part. passé de eximo. [st1]2 [-] exemptŭs, ūs, m.: retranchement.* * *[st1]1 [-] exemptus (exemtus), a, um: part. passé de eximo. [st1]2 [-] exemptŭs, ūs, m.: retranchement.* * *Exemptus, Participium: vt Exemptus dies. Cic. Escoulé, Osté.\Fames exempta epulis. Virg. Ostee. -
12 exemplum
exemplum, i, n. [eximo], orig., what is taken out as a sample (cf. eximius, from eximo), a sample.I.Prop. (cf. exemplar, specimen):II.purpurae, tritici,
Auct. Her. 4, 6, 9.—Hence,Transf.A. 1.Hic quoque exemplum reliquit, Plaut. Ps. 2, 2, 56; cf.:2. B.o Apella, o Zeuxis pictor, Cur numero estis mortui? hinc exemplum ut pingeretis: Nam alios pictores nihil moror hujusmodi tractare exempla,
id. Poen. 5, 4, 102 sq.; and in a pun with the follg. signif. under B.: Th. Exempla edepol faciam ego in te. Tr. Quia placeo, exemplum expetis, id. Most. 5, 1, 67:aedes probant: sibi quisque Inde exemplum expetunt,
a sketch, draught, id. ib. 1, 2, 21; cf. id. ib. 3, 2, 75 sq.:Pompeii litterarum ad consulem exemplum attulit: Litterae mihi a L. Domitio allatae sunt: earum exemplum infra scripsi... Deinde supposuit exemplum epistolae Domitii, quod ego ad te pridie miseram,
a transcript, copy, Cic. Att. 8, 6, 1 sq.; 8, 11, 6; 7, 23, 3; id. Fam. 9, 26, 3; Ov. Tr. 1, 7, 23 al.—A sample for imitation, instruction, proof, a pattern, model, original, example, precedent, case (the predominant meaning of the word).1.In gen.:2.ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur,
from a living model, original, Cic. Inv. 2, 1, 2; cf.:feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis,
id. Off. 3, 17, 69:propones illi exempla ad imitandum,
id. Phil. 10, 2, 5; cf.:habere exemplum ad imitandum (corresp. to exemplar),
id. Mur. 31, 66; and:nostris exemplo fuit ad imitandum,
Suet. Gramm. 2:exposita ad exemplum nostra re publica,
Cic. Rep. 1, 46 fin.; cf. id. ib. 2, 31 fin.:loquimur de iis amicis, qui ante oculos sunt... Ex hoc numero nobis exempla sumenda sunt,
id. Lael. 11, 38:aliquem ex barbatis illis exemplum imperii veteris, imaginem antiquitatis,
id. Sest. 8, 19:a sapiente petitur exemplum,
id. Off. 3, 4, 16:exemplum a me petere,
Liv. 7, 32, 12:ab eodem Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur,
Cic. de Imp. Pomp. 15, 44:ab se ipso exemplum capi posse,
Liv. 1, 49, 2; cf.:cum et ipse sis quasi unicum exemplum antiquae probitatis et fidei,
Cic. Rep. 3, 5:quod in juventute habemus illustrius exemplum veteris sanctitatis?
id. Phil. 3, 6, 15:innocentiae,
id. de Or. 1, 53, 229:qua in muliere etiam nunc quasi exempli causa vestigia antiqui officii remanent,
as a pattern, example, id. Rosc. Am. 10, 27 (cf. infra, 2.):eum virum, unde pudoris pudicitiaeque exempla peterentur,
id. Deiot. 10, 28:firmare animum constantibus exemplis (for constantiae),
Tac. A. 16, 35; cf.:exemplum modestum,
id. H. 2, 64:vitiosi principes plus exemplo quam peccato nocent,
by their example, Cic. Leg. 3, 14, 32:(Tullus Hostilius) de imperio suo, exemplo Pompilii, populum consuluit curiatim,
id. Rep. 2, 17:quod autem exemplo nostrae civitatis usus sum, etc.,
id. ib. 2, 39: atrox videbatur Appi sententia;rursus Vergini Larciique exemplo haud salubres,
i. e. judged by the precedent, Liv. 2, 30 init.:divinare morientes etiam illo exemplo confirmat Posidonius, quo affert, etc.,
by that example, that case, Cic. Div. 1, 30, 64; id. Inv. 1, 30, 49; cf.:hinc illa et apud Graecos exempla... levitatis Atheniensium crudelitatisque in amplissimos cives exempla,
id. Rep. 1, 3:datum in omnes provincias exemplum,
Tac. A. 1, 78; so,dare exemplum,
to set the example, id. ib. 4, 50:tertia legio exemplum ceteris praebuit,
id. H. 2, 85; 4, 52; Val. Max. 3, 6, 5.—Esp. in phrase: exempli causā or gratiā, for instance, for an example (cf. Krebs, Antibarb. p. 437):3.exempli causa paucos nominavi,
for example's sake, Cic. Phil. 13, 2, 2; cf.:quia in alicujus libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt, etc.,
id. Mur. 12, 27; id. Inv. 1, 37, 66:haec exempli gratia sufficient,
Quint. 9, 2, 56; cf.:pauca exempli gratia ponam,
id. 6, 5, 6; 5, 10, 110; cf.:ex quibus in exemplum pauca subjeci,
Suet. Tib. 21 et saep.:venit in exemplum furor,
teaches, Ov. F. 4, 243; cf. Just. 23, 3.—In partic., a warning example, an example, warning, punishment (rare):4.exemplum statuite in me, ut adolescentuli vobis placere studeant potius quam sibi,
Ter. Heaut. prol. 51; cf.:quibus liberi sunt, statuite exemplum, quantae poenae in civitate sint hominibus istiusmodi comparatae,
Auct. Her. 4, 35, 47:simile in superiore parte provinciae edere exemplum severitatis tuae,
Cic. ad Q. Fr. 1, 2, 5; cf. Tac. A. 3, 36 fin.; so,edere exempla in aliquem,
Ter. Eun. 5, 7, 21; Caes. B. G. 1, 31, 12; Liv. 29, 27, 4:ut ne viderem, quae futura exempla dicunt in eum indigna,
Ter. Eun. 5, 4, 24:habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum,
Tac. A. 14, 44:meritum quidem novissima exempla Mithridatem,
i. e. the punishment of death, id. ib. 12, 20:esse in exemplo,
to serve as a warning, Ov. M. 9, 454; cf. Vulg. Judae, 7 al.:exemplo supplicii reliquos deterrere,
Hirt. B. G. 8, 44, 1.—Law t. t., a precedent:C.ad exemplum trahere,
Just. Inst. 1, 2, 6:alicui sine exemplo subvenire,
id. ib. —A way, manner, kind, nature:multi more isto atque exemplo vivunt,
Plaut. Bacch. 3, 6, 11; cf.:negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare,
Caes. B. G. 1, 8, 3:uno exemplo ne omnes vitam viverent,
Plaut. Mil. 3, 1, 132:istoc exemplo,
id. ib. 2, 4, 6:quot me exemplis ludificatust,
id. Ep. 5, 2, 6:eodem exemplo, quo,
Liv. 31, 12, 3:ad hoc exemplum,
Plaut. Mil. 2, 4, 6:quod ad exemplum,
id. Trin. 4, 2, 76 et saep.—Hence often of methods or examples of punishment (cf. 3. supra):quando ego te exemplis pessumis cruciavero,
Plaut. Capt. 3, 5, 33:omnibus exemplis crucior,
id. Bacch. 5, 1, 6; cf. id. Most. 1, 3, 35; 55; 5, 1, 67.—Freq. of the tenor, purport, contents of a letter, etc.:litterae uno exemplo,
i. e. of the same tenor, Cic. Fam. 4, 4, 1; 10, 5, 1:scribere bis eodem exemplo,
id. ib. 9, 16, 1:testamentum duplex... sed eodem exemplo,
Suet. Tib. 76:Capua litterae sunt allatae hoc exemplo: Pompeius mare transiit, etc.,
Cic. Att. 9, 6, 3:(litterarum) exemplum componere,
id. Agr. 2, 20, 53; Suet. Calig. 55. -
13 exemptus
-
14 exemplum
ī n. [одного корня с eximo ]1) проба, образчик (tritici rhH.)2) образец (innocentiae, probitatis C); пример (sequi e. alicujus C)aliquam rem in e. intueri O — смотреть на что-л. как на образецaliquid in e. assumĕre Q — принять что-л. за образецfacere aliquid exemplo alicujus C — сделать что-л. по чьему-л. примеруe. capere de (petere ab C, L) aliquo Ter — брать с кого-л. примерedĕre e. crudelitatis C — являть пример жестокостиexempli causā (gratiā) C, Nep etc. или in e. Su — например3) прецедент ( jura et exempla C); предостерегающий пример, предостережение (e. statuere in aliquem или in aliquo Ter, C etc.)aliquem omnibus (или pessimis) exemplis (ex)cruciare Pl — подвергнуть кого-л. самым жестоким наказаниям4) примерное наказание (arcendis sceleribus e. esse L)5) образ, способquod ad e.? Pl — в каком роде? (какой примерно?)ad hoc e. Pl — вот так (приблизительно такой)7) план, набросок (litterarum e. componĕre C)8) копия, список (epistulae, litterarum C)9) содержание -
15 exemptilis
exēmptilis, e [ eximo ]вынимающийся (pertĭca Col; margarita Dig) -
16 exemptio
exēmptio, ōnis f. [ eximo ]1) удаление, вынимание (favorum Vr, Col)2) юр. недопущение явки в суд ( justa causa exemptionis Dig) -
17 exemptor
exēmptor, ōris m. [ eximo ]каменолом PM -
18 exemptus
-
19 eximius
a, um [ eximo ]1) составляющий исключение, исключительный (tu unus e. es L)2) отменный, отличный, превосходный, особенный (homo, ingenium C; virtutes L)3) чрезвычайный, сильнейший (voluptas Ap; ignes Aetnae Lcr) -
20 exemplum
exemplum, ī, n. (= exempulum, v. eximo), eig. ein aus einer Menge gleichartiger Dinge Ausgewähltes, woran die ihnen gemeinschaftlichen Eigenschaften anschaulich werden; dah. I) als etw. Ähnliches, Nachgebildetes, 1) die Probe, das Muster von etwas, purpurae, tritici, Cornif. rhet. 4, 9.
2) die Abschrift, Kopie, a) objektiv, Caesaris litterarum exemplum tibi misi, Cic.: tuae litterae, quarum exemplum legi, Cic. – b) subjektiv = der Inhalt, Wortlaut einer Schrift, litterae sunt allatae hoc exemplo, dieses Inhaltes, Cic.: alterae (tabulae testamenti) eodem exemplo relictae, gleiches Inhaltes, gleichlautende, Caes.
3) in der Kunst = die Kopie, das Abbild in der Malerei, der Abdruck in der Bildnerei, hinc exemplum ut pingeretis, Plaut.: hic quoque exemplum (einen Abdruck als Marke) reliquit, Plaut. – dah. übtr., unum aliquem te ex barbatis illis exemplum (Abbild) imperii veteris, imaginem (Konterfei) antiquitatis intueri, Cic.: exemplum dei quisque est in imagine parva, Manil. – Homeri ingenium sine exemplo (gleichs. ohne Gegenstück) maximum, der über allen Vergleich erhabene, Vell.: u. so supra omnia exempla sanctissima uxor, Inscr. (s. Ruhnken Vell. 1, 5 in.).
4) die ähnliche Art, Weise der Beschaffenheit und Handlungsweise nach, ad idem exemplum (auf dieselbe W.) somnium quam simile somniavit, Plaut.: Ch. Nomen patris ... quod ad exemplum est? (mit welchem [andern Namen] hat er Ähnlichkeit, auf welche Art lautet er?) Sy. Ad hoc exemplum Char ... (ähnlich so wie Char...). Ch. an Chares? an Charidemus? Plaut.: ad hoc exemplum (so wie du da bist, so wie du da aussiehst) te exornavi, Plaut.: credo istoc exemplo (in dieser Stellung) tibi esse eundum ad portam, Plaut.: nunc huc nunc illuc, exemplo nubis aquosae (wie eine W.) fertur, Ov. – quaestionem haberi eodem exemplo, quo M. Pomponius praetor habuisset, auf dieselbe Weise wie usw., ganz ähnlich wie usw., Liv.: uno exemplo vitam vivere, auf einerlei Weise, Plaut.: exemplo malo committi, auf bedenkliche Weise, Iuven. – im Plur., alqm omnibus od. pessumis exemplis cruciare od. excruciare, jmd. auf jede od. die schrecklichste Art martern, Plaut.: te omnes di malis exemplis perdant, Ter. (vgl. Lindemann Plaut. capt. 3, 5, 33).
II) als etwas Nachzuahmendes = das Beispiel, Muster, A) in technischer Hinsicht, 1) im allg.: si musici vocem docentium, pictores opera priorum, rustici probatam experimento culturam in exemplum intuentur, achten als wie auf ein Muster auf usw., Quint.: tempora illa, quae sine exemplis fuerunt, Quint.: quae in exemplum assumimus (sc. in orationibus), was wir zum M. nehmen, Quint.
2) insbes.: a) in der Baukunst = das Muster, Modell, aedes probant; sibi quisque inde exemplum expetunt, Plaut.: superposuit altissimam turrem in exemplum Alexandrini Phari, Suet. – b) in der Bildnerei u. Malerei = das Original, in mutum simulacrum ab animali exemplo (nach einem lebenden O.) transfertur, Cic.: illi fuit exemplorum eligendi potestas, Cic.: huiusmodi tractare exempla, Plaut. – c) der Entwurf, das Konzept zu einer Schrift, litterarum exemplum componere, Cic.: cum ad te harum (litterarum) exemplum in codicillis exaravi, Cic.
B) in geistiger u. ethischer Hinsicht: 1) das Muster, Vorbild für unser Verhalten, feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis, sie sind von den besten Vorbildern, der Natur u. der Wahrheit, genommen, Cic.: ex. innocentiae, pudicitiae, ein M. von usw., Cic.: vir mali exempli, Sen.: vir exempli recti, ein M. von Geradheit, Cic.: magnum exemplum continentiae, Ter.: honestum ex., ein M. von Bescheidenheit, Tac.: exemplum capere ex alqo, sich ein Beispiel an jmd. nehmen, Ter.: so auch exemplum capere de alqo, Ter.: ab alqo, Cic. u. Liv.: u. hinc exemplum capere, Plaut.: u. exemplum petere ab alqo, Cic. u. Liv.
2) das Beispiel = das Verfahren, Benehmen, die Handlung (Tat), insofern es od. sie nachahmenswert od. verabscheuungswürdig ist, inductum pessimum exemplum, ut optimum opponeretur, Plin. pan.: alqd aliorum exemplo institutoque facere, etwas nach anderer Beispiel und Vorgange tun, Cic.: more et exemplo populi Romani, nach der Sitte und dem Verfahren (Brauch) des usw., Caes.: se exemplo (nach anderer Beispiel, Vorgang) fecisse, quod fecisset, Cic.: exemplum dare, Tac.: dare in (für) omnes provincias exemplum, Tac.: dare magna exempla, Iuven.: inter exempla esse od. haberi, als B. dienen, Sen. u. Solin.: alcis exemplum sequi, sich jmds. Beispiel (Benehmen) zum Muster nehmen, Nep.: commoverat quosdam magnitudine exempli, durch die Erhabenheit seines Beispiels (Benehmens), Tac.: insigne Epponinae uxoris exemplum (das ausgezeichnete Benehmen) suo loco reddemus, Tac.: singulare omnium saeculorum exemplum ausae, Iustin.: exemplo carens (beispiellos) luctus erat, Lucan. 9, 169. – plus exemplo (durch ihr übles Beispiel) quam peccato nocent, Cic.: in alqo exemplum periculosum prodere, Cic. – ut huius urbis iura et exempla corrumperes, Rechtsbestimmungen u. Vorgänge (= Verfahren u. Normen in der Ausübung des Rechts), Cic. – sub hoc exemplo, nach diesem B. (Vorgange), Plin. ep. 1, 18, 5; 2, 6, 6 u.a.: sub his exemplis, nach diesen Vorgängen, Vell. 2, 127, 3.
3) das Beispiel zur Nachachtung, Warnung, daswarnende Beispiel, das Strafbeispiel (vgl. Brix Plaut. capt. 688. Spalding Quint. 4, 1, 7. Gronov Liv. 2, 30, 1), a) im allg.: ex. bonum, utile, Tac.: ut arcendis sceleribus exemplum nobile esset, damit ein auffallendes B. gegeben würde, um usw., Liv.: exemplum severitatis edere, Cic.: ea in civitatem Carthaginiensium exempla edere, Liv.: uterque in te exempla edent, Ter.: dare ultionis exemplum, Tac.: dare exemplum praecavendi, Tac.: exemplum praebere, ut etc., Hor.: exemplo territus huius, Ov. – b) das Strafbeispiel, die Strafe (vgl. Held Caes. b.G. 1, 31. § 9), habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum, Tac.: deditos in fidem populi Romani omni ultimae crudelitatis exemplo laceratos ac deletos esse, Liv.: exemplum statuere in alqm u. in alqo, Ter., Cic. u.a.: u. so statuite exemplum impudenti, date pudori praemium, Plaut.: statuite exemplum, quantae poenae sint in civitate hominibus istius modi comparatae, Cornif. rhet. – u. bes. im Plur., meritum novissima exempla Mithridatem, verdient habe M. die härteste Strafe, Tac.: exempla in alqm facere od. edere, jmd. empfindlich bestrafen, Komik., Caes. u.a. (s. Ruhnken Ter. eun. 5, 4, 24. Drak. Liv. 29, 27, 4): in alqm omnia exempla cruciatusque edere, an jmd. qualvolle Strafen vollziehen, Caes.: exempla in eum fient, er wird empfindlich bestraft werden, Ter.: mala exempla, übel angewandte Strafbeispiele, Sall.
III) als etwas einen ähnlichen Fall Erläuterndes, Beweisendes, Bestätigendes (als Synon. von documentum, s. Cornif. rhet. 4, 5. Cic. de inv. 1, 49), das Beispiel, hisce ego rebus exempla adiungerem, nisi etc., Cic.: fieri tamen potest, ut ex aliis legibus exempla ducamus, per quae appareat etc., Quint.: magna exempla casuum humanorum, Liv.: exemplum insigne mutationis rerum humanarum, Liv. (s. Fabri Liv. 22, 44, 5. Mützell Curt. 5, 4 [17], 5). – dah. exempli causā od. gratiā u. in exemplum, um als Beispiel zu dienen, um ein Beispiel zu geben od. anzuführen, beispielsweise (wenn ein histor. od. erdachtes Faktum zum Beweis usw. wirklich angeführt wird), exempli causā paucos nominavi, Cic.: in ea muliere etiamnunc, quasi exempli causā, vestigia antiqui officii remanent, Cic.: satis est unam rem, exempli gratiā, proferre, Nep.: vel exempli gratiā, in Verrem de L. Domitio, Quint.: ex quibus in exemplum pauca hinc inde subieci, Suet.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Invasión Luso-Brasileña — Fecha 1816–1820 Lugar Banda O … Wikipedia Español
Сальтусы — (лат., единственное число saltus) в Древнем Риме большие [5000 югеров (1 югер ≈ 2500 м2) и более] участки лесов, пастбищ и нови на государственной земле, сдававшиеся в аренду частным лицам. Особенно распространилась аренда С. в провинциях … Большая советская энциклопедия
Vivatis — Holding AG Rechtsform AG Gründung 24. März 1999 Sitz Osterreich … Deutsch Wikipedia
Vivatis Holding — AG Unternehmensform AG Gründung 24. März 1999 Unternehmenssitz … Deutsch Wikipedia
САЛЬТУСЫ — (лат., ед. ч. saltus) в Др. Риме большие (5000 югеров и более) участки лесов, пастбищ и нови на гос. земле, сдававшиеся в аренду частным лицам. Особенно распространилась аренда С. в провинциях (гл. обр. в Африке) в период империи. Мн. С.… … Советская историческая энциклопедия
СУАРЕС — (Suares) Франсиско (1548 1617) ведущий представитель «второй схоластики». В католической традиции обладает почетным титулом «Doctor exi mius» «превосходный доктор». По С. теолог обязан обладать глубоким пониманием метафизических принципов и основ … Философская энциклопедия
Revolución Oriental — Saltar a navegación, búsqueda Artigas en la Ciudadela (1884), cuadro de Juan Manuel Blanes. La denominada Revolución Oriental fue un movimiento que inicialmente tuvo un carácter autonomista, evolucionando rápidamente hacia posturas… … Wikipedia Español
Villalba de Duero — País … Wikipedia Español
Congreso Cisplatino — El Congreso Cisplatino fue una asamblea de habitantes de la entonces Provincia Cisplatina celebrada entre el 15 y el 31 de julio de 1821, que convalidó la ocupación de la misma por el Reino Unido de Portugal, Brasil y Algarve y la declaró parte… … Wikipedia Español
Revolución oriental — Este artículo o sección puede ser demasiado extenso(a). Algunos navegadores pueden tener dificultades al mostrar este artículo. Por favor, considera separar cada sección por artículos independientes, y luego resumir las secciones presentes en… … Wikipedia Español
eximir — Se conjuga como: partir Infinitivo: Gerundio: Participio: eximir eximiendo eximido Indicativo presente imperfecto pretérito futuro condicional yo tú él, ella, Ud. nosotros vosotros ellos, ellas, Uds. eximo eximes exime eximimos eximís… … Wordreference Spanish Conjugations Dictionary