-
101 calam
clam (old access. form callim, or, acc. to Cod. Gu. 1, calam, Paul. ex Fest. p. 47, 3 Müll.) [root cal-; cf.: calix, celo, cella, occulo, caligo], adv. and prep., secretly, privately; and in the predicate after sum and fore, hidden, secret, unknown (opp. palam; except once in Caes., v. II. infra; in class. prose only used as adv.).I.Adv.A.In gen.: clamque palamque, Enn. ap. Gell. 12, 4 (247 Vahl.): ignis mortalibus clam Divisus, Att. ap. Cic. Tusc. 2, 10, 23:B.mea nunc facinora aperiuntur, clam quae speravi fore,
Plaut. Truc. 4, 3, 21; cf. Ter. Ad. 1, 1, 46; Lucr. 5, 1157:nec id clam esse potuit,
Liv. 5, 36, 6: clam mordax canis (Gr. lathrodêktês kuôn), Plaut. Bacch. 5, 2, 27; cf. Amm. 15, 3, 5; Ter. And. 2, 6, 13; Cat. 21, 5; cf. Ov. Am. 3, 14, 8:clam peperit uxor,
Ter. Hec. 5, 2, 15:hanc tu mihi vel vi, vel clam, vel precario Fac tradas (a jurid. formula),
id. Eun. 2, 3, 28; cf. Cic. Caecin. 32, 92:qui propter avaritiam clam depositum non reddidit,
id. Tusc. 3, 8, 17:clam mussitantes,
Liv. 33, 31, 1; Suet. Tib. 6:praemissis confestim clam cohortibus,
id. Caes. 31; id. Ner. 34:ille Sychaeum Clam ferro incautum superat,
stealthily, Verg. A. 1, 350:nec dic quid doleas, clam tamen usque dole,
Ov. R. Am. 694:cui te commisit alendum Clam,
id. M. 13, 432; cf. id. ib. 14, 310 al.—Esp.1.With advv.; with furtim, Plaut. Poen. 3, 3, 49;2.with furtive,
id. ib. 5, 2, 61;with occulte,
Plin. 36, 2, 2, § 6; poet. with tacitus:tacito clam venit illa pede, and similar words,
Tib. 1, 10, 34; 4, 6, 16; cf.:strepito nullo clam reserare fores,
id. 1, 8, 60; opp. palam, Enn. l. l.; Plaut. Merc. 5, 4, 63; Cic. Cael. 9, 20; id. Rosc. Am. 8, 23; id. Fam. 1, 1, 4; Tib. 2, 1, 84; Suet. Caes. 80; id. Dom. 2;and opp. propalam,
Suet. Ner. 22.—With gen.:3.res exulatum at illam clam abibat patris,
Plaut. Merc. 1, 1, 43 Ritschl (cf. lathrê Laomedontos, Hom. Il. 5, 269).—Clam est, with subj.-clause (cf. II. B. infra):II. (α).meretricem commoneri Quam sane magni referat, nil clam'st,
Plaut. Mil. 3, 3, 9.—With abl. (only in the two foll. passages; for Plaut. Merc. 3, 2, 2; 4, 6, 5; id. Curc. 1, 3, 17; id. Am. prol. 107 al., where the abl. formerly stood with clam, have been corrected by Ritschl and recent edd.; v. Speng. ad Ter. And. 1, 5, 52;(β).but cf. Ussing ad Plaut. Curc. l.l.): nec clam durateus Trojanis Pergama partu Inflammasset equos,
Lucr. 1, 476 Munro ad loc.:non sibi clam vobis salutem fuga petivit?
Caes. B. C. 2, 32.—With acc.:B.clam uxorem,
Plaut. As. Grex. 1; id. Cas. prol. 54: clam uxorem et clam filium, [p. 348] id. Merc. 3, 2, 2:matrem,
id. Mil. 2, 1, 34:patrem,
id. Merc. 2, 3, 8; 3, 4, 75; id. Truc. 2, 1, 37 Speng.; Gell. 2, 23, 16:senem,
Plaut. Most. 5, 1, 13:uxorem,
id. Cas. 2, 8, 32; id. As. Grex. 5; id. Men. 1, 2, 43; 5, 9, 78; id. Merc. 4, 6, 3 Ritschl:virum,
id. Cas. 2, 2, 28; id. Am. prol. 107:clam alter alterum,
id. Cas. prol. 51:illum,
id. Merc. 2, 3, 26:omnīs,
id. Aul. prol. 7:clam praesidia Pompeii, Auct. B. Hisp. 3: clam quemdam Philonem,
id. ib. 35:nostros,
id. ib. 16:dominum,
Dig. 9, 2, 27, § 14:haec clam me omnia,
Ter. Heaut. 1, 1, 46.—Clam me est, it is unknown to me, I know not (only in Plaut. and Ter.):* C.neque adeo clam me est,
Ter. Hec. 2, 2, 19:haud clam me est,
id. ib. 3, 4, 10; so id. ib. 4, 1, 53;4, 2, 1: nec clam te est, quam, etc.,
id. And. 1, 5, 52.—Clam habere aliquem = celare aliquem, to keep secret from one, conceal from, Ter. Hec. 4, 4, 35; cf. Prisc. p. 988 P.; Pomp. Comm. Art. Don. p. 399. -
102 callim
clam (old access. form callim, or, acc. to Cod. Gu. 1, calam, Paul. ex Fest. p. 47, 3 Müll.) [root cal-; cf.: calix, celo, cella, occulo, caligo], adv. and prep., secretly, privately; and in the predicate after sum and fore, hidden, secret, unknown (opp. palam; except once in Caes., v. II. infra; in class. prose only used as adv.).I.Adv.A.In gen.: clamque palamque, Enn. ap. Gell. 12, 4 (247 Vahl.): ignis mortalibus clam Divisus, Att. ap. Cic. Tusc. 2, 10, 23:B.mea nunc facinora aperiuntur, clam quae speravi fore,
Plaut. Truc. 4, 3, 21; cf. Ter. Ad. 1, 1, 46; Lucr. 5, 1157:nec id clam esse potuit,
Liv. 5, 36, 6: clam mordax canis (Gr. lathrodêktês kuôn), Plaut. Bacch. 5, 2, 27; cf. Amm. 15, 3, 5; Ter. And. 2, 6, 13; Cat. 21, 5; cf. Ov. Am. 3, 14, 8:clam peperit uxor,
Ter. Hec. 5, 2, 15:hanc tu mihi vel vi, vel clam, vel precario Fac tradas (a jurid. formula),
id. Eun. 2, 3, 28; cf. Cic. Caecin. 32, 92:qui propter avaritiam clam depositum non reddidit,
id. Tusc. 3, 8, 17:clam mussitantes,
Liv. 33, 31, 1; Suet. Tib. 6:praemissis confestim clam cohortibus,
id. Caes. 31; id. Ner. 34:ille Sychaeum Clam ferro incautum superat,
stealthily, Verg. A. 1, 350:nec dic quid doleas, clam tamen usque dole,
Ov. R. Am. 694:cui te commisit alendum Clam,
id. M. 13, 432; cf. id. ib. 14, 310 al.—Esp.1.With advv.; with furtim, Plaut. Poen. 3, 3, 49;2.with furtive,
id. ib. 5, 2, 61;with occulte,
Plin. 36, 2, 2, § 6; poet. with tacitus:tacito clam venit illa pede, and similar words,
Tib. 1, 10, 34; 4, 6, 16; cf.:strepito nullo clam reserare fores,
id. 1, 8, 60; opp. palam, Enn. l. l.; Plaut. Merc. 5, 4, 63; Cic. Cael. 9, 20; id. Rosc. Am. 8, 23; id. Fam. 1, 1, 4; Tib. 2, 1, 84; Suet. Caes. 80; id. Dom. 2;and opp. propalam,
Suet. Ner. 22.—With gen.:3.res exulatum at illam clam abibat patris,
Plaut. Merc. 1, 1, 43 Ritschl (cf. lathrê Laomedontos, Hom. Il. 5, 269).—Clam est, with subj.-clause (cf. II. B. infra):II. (α).meretricem commoneri Quam sane magni referat, nil clam'st,
Plaut. Mil. 3, 3, 9.—With abl. (only in the two foll. passages; for Plaut. Merc. 3, 2, 2; 4, 6, 5; id. Curc. 1, 3, 17; id. Am. prol. 107 al., where the abl. formerly stood with clam, have been corrected by Ritschl and recent edd.; v. Speng. ad Ter. And. 1, 5, 52;(β).but cf. Ussing ad Plaut. Curc. l.l.): nec clam durateus Trojanis Pergama partu Inflammasset equos,
Lucr. 1, 476 Munro ad loc.:non sibi clam vobis salutem fuga petivit?
Caes. B. C. 2, 32.—With acc.:B.clam uxorem,
Plaut. As. Grex. 1; id. Cas. prol. 54: clam uxorem et clam filium, [p. 348] id. Merc. 3, 2, 2:matrem,
id. Mil. 2, 1, 34:patrem,
id. Merc. 2, 3, 8; 3, 4, 75; id. Truc. 2, 1, 37 Speng.; Gell. 2, 23, 16:senem,
Plaut. Most. 5, 1, 13:uxorem,
id. Cas. 2, 8, 32; id. As. Grex. 5; id. Men. 1, 2, 43; 5, 9, 78; id. Merc. 4, 6, 3 Ritschl:virum,
id. Cas. 2, 2, 28; id. Am. prol. 107:clam alter alterum,
id. Cas. prol. 51:illum,
id. Merc. 2, 3, 26:omnīs,
id. Aul. prol. 7:clam praesidia Pompeii, Auct. B. Hisp. 3: clam quemdam Philonem,
id. ib. 35:nostros,
id. ib. 16:dominum,
Dig. 9, 2, 27, § 14:haec clam me omnia,
Ter. Heaut. 1, 1, 46.—Clam me est, it is unknown to me, I know not (only in Plaut. and Ter.):* C.neque adeo clam me est,
Ter. Hec. 2, 2, 19:haud clam me est,
id. ib. 3, 4, 10; so id. ib. 4, 1, 53;4, 2, 1: nec clam te est, quam, etc.,
id. And. 1, 5, 52.—Clam habere aliquem = celare aliquem, to keep secret from one, conceal from, Ter. Hec. 4, 4, 35; cf. Prisc. p. 988 P.; Pomp. Comm. Art. Don. p. 399. -
103 calvo
I.To devise tricks, use artifice, attack one with artifice, to intrigue against, to deceive (except in Sallust, only ante-class. for the class. calumnior): SI. CALVITVR. PEDEMVE. STRVIT., Fragm. XII. Tab. ap. Fest. s. v. struere, p. 313 Müll.; the same law is fragmentarily mentioned by Lucil. ap. Non. p. 7, 2, and Dig. 50, 16, 233.—II.In gen., to deceive, delude: me calvitur suspitio, Pac. ap. Non. p. 7, 6 (Trag. Rel. v. 137 Rib.): calamitas arvas calvitur, Pac. ap. Non. p. 192, 32 (Trag. Rel. v. 396 Rib.); Plaut. Cas. 2, 2, 4: sed memet calvor, Att. ap. Non. p. 6, 33.► Pass. (cf. calumnior fin.): te vocis calvi similitudine, Pac. ap. Non. p. 6, 29; Sall. H. 3, 78 Dietsch, and Prisc. p. 883 P. -
104 calvor
I.To devise tricks, use artifice, attack one with artifice, to intrigue against, to deceive (except in Sallust, only ante-class. for the class. calumnior): SI. CALVITVR. PEDEMVE. STRVIT., Fragm. XII. Tab. ap. Fest. s. v. struere, p. 313 Müll.; the same law is fragmentarily mentioned by Lucil. ap. Non. p. 7, 2, and Dig. 50, 16, 233.—II.In gen., to deceive, delude: me calvitur suspitio, Pac. ap. Non. p. 7, 6 (Trag. Rel. v. 137 Rib.): calamitas arvas calvitur, Pac. ap. Non. p. 192, 32 (Trag. Rel. v. 396 Rib.); Plaut. Cas. 2, 2, 4: sed memet calvor, Att. ap. Non. p. 6, 33.► Pass. (cf. calumnior fin.): te vocis calvi similitudine, Pac. ap. Non. p. 6, 29; Sall. H. 3, 78 Dietsch, and Prisc. p. 883 P. -
105 chelys
chĕlys, acc. chelyn, voc. chely (other cases apparently not in use), f., = chelus.I.The tortoise, Petr. Fragm. 32, 5.—II.As in Greek (cf. Lidd. and Scott in h. v.), a lyre or harp made of its shell, pure Lat. testudo (except Ovid, in post-Aug. poets only;B.most freq. in Statius): chelys,
Stat. S. 1, 5, 1; 4, 4, 33; Claud. III. Cons. Hon. praef. 18; id. Cons. Mall. Theod. 313; id. IV. Cons. Hon. 123; Prud. Apoth. 455:chelyn,
Ov. H. 15, 181; Stat. S. 1, 5, 11; 2, 2, 120; 4, 6, 30; 4, 8, 38; id. Th. 6, 366; Sen. Troad. 325; id. Herc. Oet. 1034; Claud. Rapt. Pros. 2, praef. 8:chely,
Stat. S. 4, 3, 119.—The constellation Lyra, Avien. Arat. 617 and 631. -
106 cibatus
cĭbātus, ūs, m. [id.], concr., food, victuals, nutriment (except Pliny, only anteand post-class.), Plaut. Mil. 2, 2, 71; Varr. 1, 63, 2; 2, 4, 15; 2, 9, 8; 3, 8, 3; Lucr. 1, 1093; 6, 1126; Plin. 8, 10, 10, § 29; 8, 55, 81, § 217; 10, 61, 81, § 168; 10, 73, 93, § 199; Gell. 9, 4, 10; App. M. 1, p. 113; Sol. 25. -
107 circum
circum [properly acc. from circus = kirkos], adv. and prep., designates either an entire encompassing or surrounding of an object, or a proximity only partially em. bracing or comprehending it, around, about, all around, peri, amphiI.Adv.A.Around, round about, all around, etc., perix:b.furcas circum offigito,
Cato, R. R. 48, 2; Varr. R. R. 3, 14, 1;Verg A 3, 230: quia (locus) vastis circum saltibus claudebatur,
Tac. A. 4, 25:molli circum est ansas amplexus acantho,
Verg. E. 3, 45:age tu interim Da cito ab Delphio Cantharum circum,
Plaut. Most. 1, 4, 33:quae circum essent opera tueri,
Caes. B. C 2, 10:interea Rutuli portis circum omnibus instant,
Verg. A. 10, 118 (i. e. circumcirca fusi:nam modo circum adverbium loci est, Serv.): omnem, quae nuno.umida circum Caligat, nu. bem eripiam,
id. ib. 2, 605; Tib. 1, 3, 77; 1, 5, 11. sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur, round about under the walls, Verg. G 4, 193. faciundum haras quadratas circum binos pedes, all around, i. e. on every side, two feet, Varr. R. R. 3, 10, 3 Schneid.—Strengthened with undique (in later Latin also sometimes written as one word, circumundique), from everywhere around, around on all sides:B.circum Undique convenere,
Verg. A. 4, 416; Lucr. 3, 404:clausis circum undique portis,
Stat. S. 2, 5, 13; 5, 1, 155; id. Th. 2, 228:oppositu circumundique aliarum aedium,
Gell. 4, 5, 3; 13, 24, 1; 14, 2, 9;so with totus and omnis,
Varr. R. R. 3, 14, 1; Verg. A. 10, 118.—Of an incomplete circuit, esp. of the part that meets the view, lies on the hither side, etc. (v. under II.):II.hostilibus circum litoribus,
Tac. A. 2, 24:aestas... aperto circum pelago peramoena,
id. ib. 4, 67:gentibus innumeris circum infraque relictis,
Ov. M. 4, 668; Stat. Achill. 1, 56:corpus servans circumque supraque vertitur,
id. Th. 9, 114; Albin. Carm. ap. Maecen. 46.Prep. with acc.A.Around, abow (implying a complete circuit):B.armillas quattuor facito, quas circum orbem indas,
Cato, R. R. 21, 4:terra circum axem se summā celeritate convertit,
Cic. Ac. 2, 39, 123; Quint. 2, 17, 19 Zumpt N. cr.:ligato circum collum sudario,
Suet. Ner. 51:terque novas circum felix eat hostia fruges,
Verg. G. 1, 345:at genitor circum caput omne micantes Deposuit radios,
Ov. M. 2, 40.—As in adv. B., of an incomplete circuit, about, upon, around, near:C.capillus sparsus, promissus, circum caput Rejectus neglegenter,
Ter. Heaut. 2, 3, 49:flexo circum cava tempora cornu,
Ov. M. 7, 313; 10, 116; 11, 159:tum Salii ad cantus incensa altaria circum adsunt,
Verg. A. 8, 285:varios hic flumina circum Fundit humus flores,
on the borders of the rivulets, id. E. 9, 40:urgeris turbā circum te stante,
Hor. S. 1, 3, 135; cf. id. C. 2, 16, 33:circum renidentes Lares,
id. Epod. 2, 66; Verg. G. 2, 484; cf. Luc. 2, 557:illi indignantes Circum claustra fremunt,
Verg. A. 1, 56:oras et litora circum errantem,
id. ib. 3, 75.—Circum very freq. expresses, not a relative motion around a given central point, but an absol. circular movement, in which several objects named form separate points of a periphery, in, into, among... around, to... around, etc.:D.te adloquor, Quae circum vicinos vages,
Plaut. Mil. 2, 5, 14: ego Arpini volo esse pridie Cal., deinde circum villulas nostras errare, not round about our villas, but in our villas around, Cic. Att. 8, 9, 3; cf Hor. S. 1, 6, 58:tum Naevius pueros circum amicos dimittit,
to friends around, Cic. Quint. 6, 25; Suet. Ner. 47:cum praetorem circum omnia fora sectaretur,
Cic. Verr 2, 2, 70, § 169:Apronius ducebat eos circum civitates,
id. ib. 2, 3, 26, §65: ille circum hospites cursabat,
id. ib. 2, 4, 19, §41: lenonem quondam Lentuli concursare circum tabernas,
id. Cat. 4, 8, 17:dimissis circum municipia litteris,
Caes. B. C. 3, 22:circum oram maritimam misit, ut, etc.,
Liv. 29, 24, 9:legatio sub idem tempus in Asiam et circum insulas missa,
id. 42, 45, 1; Suet. Aug. 64; id. Caes. 41; id. Calig. 28; 41; Hor. S. 2, 3, 281; id. Ep 1, 1, 49: et te circum omnes alias irata puellas Differet, to or among all the other maidens around, Prop. 1, 4, 21—With the prevailing idea of neighborhood, vicinity, in the environs of, in the vicinity of, at, near:E.circum haec loca commorabor,
Cic. Att. 3, 17, 2; Pompei ib. 8, 12, C, 1 exercitu in foro et in omnibus templis, quae circum forum sunt, conlocato, Cic. Opt. Gen. 4, 10:urbes, quae circum Capuam sunt,
id. Agr. 1, 7, 20:cum tot essent circum hastam illam,
id. Phil. 2, 26, 64 Wernsd. N. cr.:non succurrit tibi, quamdiu circum Bactra haereas?
Curt. 7, 8, 21, Tac. A. 4, 74. —Of persons who surround one (as attendants, friends, etc.); in Gr.peri or amphi tina:► Circum is sometimes placed after its subst.paucae, quae circum illam essent,
Ter. Eun. 3, 5, 33; Cic. Att. 9, 9, 4:omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat,
Sall. C. 14, 1; cf. id. ib. 26, 4:Hectora circum,
Verg. A. 6, 166.—Circum pedes for ad pedes, of servants in attendance, is rare, Cic. Verr. 2, 1, 36, § 92;v ad, I. D. 3. b.—
, Varr. L. L. 5, § 31 Müll., Lucr 1, 937; 4, 220; 6, 427; Cic. N. D. 2, 41, 105; Verg. E. 8, 12; 8, 74; 9, 40; id. A. 1, 32; 2, 515; 2, 564; 3, 75: 6, 166; 6, 329; 9, 440; Tib. 1, 1, 23; 1, 5, 51; Stat. Th. 3, 395.—III.In composition the m remains unchanged before consonants; before vowels it was, acc. to Prisc. p. 567 P., and Cassiod. p. 2294 ib., written in like manner, but (except before j and v) not pronounced. Yet in the best MSS. we find the orthography circuitio, circuitus, and even circueo together with circumeo; cf. Neue, Formenl. 2, p. 736 sq. —Signif.,a.Acc. to II. A.: circumcido, circumcludo, circumculco, circumfluo, circumfodio, circumfundo, etc.—b.Acc. to II. B.: circumcolo, circumflecto, circumjaceo, circumicio.—c.Acc. to II. C.: circumcellio, circumcurso, circumduco, circumfero, circumforaneus.—In many compounds, circum has sometimes one and sometimes another signif., as in circumdo, circumeo, circumsisto, etc.; v. h. vv.—► With verbs compounded with circum, this preposition is never repeated before the following [p.336] object; e. g. circumcursare circum aliquid and similar phrases are not found. -
108 citer
cĭter, tra, trum ( comp. citerior; sup. citimus; most freq. in comp.; in posit. only Cato ap. Prisc. pp. 589 and 999 P.; and Afran. ap. Prisc. p. 607 ib.), adj. [cis].I.On this side:II. A.citer agnus (ager) alligatus ad sacra erit, Cato ap. Prisc. pp. 599 and 989 P.: alter ulteriorem Galliam decernit cum Syriā, alter citeriorem,
Cic. Prov. Cons. 15, 36:citerior provincia (i. e. Gallia Cisalpina),
Caes. B. G. 1, 10:in Galliā citeriore,
id. ib. 1, 24; Hirt. B. G. 8, 23; Suet. Caes. 56:citerior Hispania,
Varr. R. R. 1, 57, 2; Cic. Att. 12, 37, 4; Nep. Cat. 2, 1; Plin. 3, 1, 2, § 6:Arabia,
Plin. 6, 34, 39, § 213:Oceanus,
Flor. 4, 12, 46:ripa,
Vell. 2, 107, 1.—In space:2.(stella) ultima a caelo, citima terris,
Cic. Rep. 6, 16, 16; id. Univ. 7 fin.:citima Persidis (sc. loca),
Plin. 6, 34, 39, § 213. —Trop.:B.deduc orationem tuam de caelo ad haec citeriora,
Cic. Rep. 1, 21, 34:quantā animi tranquillitate humana et citeriora considerat,
id. Tusc. 5, 25, 71:ut ad haec citeriora veniam et notiora nobis,
id. Leg. 3, 2, 4:nam citeriora nondum audiebamus,
id. Fam. 2, 12, 1; Val. Max. 3, 8, 1; 9, 12, 6:citerioris vitae minister,
private, domestic, Amm. 14, 1, 7.—In time (post-Aug.), earlier, sooner:C.Africano consulatus citerior legitimo tempore datus est,
Val. Max. 8, 15, 1; 6, 3, 11:in antiquius citeriusve,
Vell. 1, 17, 2:citeriore die (opp. longiore),
Dig. 23, 4, 15.—In measure or degree, small, little:III.citerior tamen est poena quam scelus,
Quint. Decl. 299; Val. Max. 8, 7, ext. 10.— Advv.: comp. cĭtĕrĭus, less:citerius debito resistere,
Sen. Ira, 1, 16, 11; sup. cĭtĭmē, least, acc. to Prisc. p. 1016 P.—Hence,A.cī̆trā, adv. and prep. with acc., on this side, on the hither or nearer side (opp. to ultra; more freq. than cis, q. v.).1.Prop.(α).Adv.:(β).(dextera) nec citra mota nec ultra,
neither this way nor that, Ov. M. 5, 186; cf.:ultra citraque pervolare,
Plin. 10, 23, 31, § 61:citra est Oglasa,
id. 3, 6, 12, § 80; 6, 11, 12, § 30:citra fuere margines,
id. 2, 17, 14, § 73.—With acc.:2.Germani qui essent citra Rhenum,
Caes. B. G. 6, 32:is locus est citra Leucadem stadia CXX.,
Cic. Fam. 16, 2; so,citra Veliam,
id. Att. 16, 7, 5:citra mare,
Hor. S. 2, 8, 47:mare citra,
id. ib. 1, 10, 31:citra flumen intercepti,
Liv. 21, 48, 6:citra Tauri juga,
id. 38, 48, 1 al. —With verbs of motion: ut exercitum citra flumen Rubiconem educeret,
Cic. Phil. 6, 3, 5:ut omnes citra flumen eliceret,
Caes. B. G. 6, 8; Liv. 21, 54, 4; Hor. S. 1, 1, 106.—(Acc. to citer, II.) Of that which takes [p. 345] place, or is within a fixed boundary, and yet does not reach that boundary, within, beneath, short of, less than.(α).Adv.:(β).non erit necesse id usque a capite arcessere: saepe etiam citra licet,
not so far, Cic. Top. 9, 39:paucis citra milibus lignatores ei occurrunt,
Liv. 10, 25, 4:citra quam proxime fuerint (defectus lunae),
Plin. 2, 13, 10, § 86:citra exsultare,
id. 17, 22, 35, § 180: tela citra cadebant (i. e. did not reach the Romans), Tac. H. 3, 23.—With acc.:b.nec a postremā syllabā citra tertiam,
before the third syllable, Cic. Or. 18, 58 (cf. Quint. 1, 5, 30: acuta intra numerum trium syllabarum continetur); id. 8, 6, 76:cur Veneris stella numquam longius XLVI. portibus ab sole... abscedant, saepe citra eas ad solem reciprocent,
Plin. 2, 17, 14, § 72; 2, 17, 15, § 77.—Trop.(α).Adv. of measure:(β).neve domi praesume dapes et desine citra Quam capias paulo,
Ov. A. A. 3, 757; cf.:culta citra quam debuit illa,
id. P. 1, 7, 55.—With acc.: pronepos ego regis aquarum;c.Nec virtus citra genus est,
is not behind my family, Ov. M. 10, 607:glans cum citra satietatem data est,
not to satiety, Col. 7, 6, 5; cf. id. 9, 13, 2; so,fatigationem,
Cels. 1, 2; cf. Plin. 19, 8, 54, § 171:scelus,
Ov. Tr. 5, 8, 23:citra necem tua constitit ira,
id. ib. 2, 127:usus citra intellectum acrimoniae,
Plin. 19, 8, 54, § 171. —In time (with acc. rare;3.perh. not anteAug.): citra Kalendas Octobris,
Col. 2, 8, 3; cf. Gell. 12, 13:Trojana tempora,
Ov. M. 8, 365:juventam,
id. ib. 10, 84:temporis finem,
Dig. 49, 16, 15.—Since the Aug. per. (most freq. in Quint. and Pliny the elder; in the former more than twenty times), in gen. of that which does not belong to, is without, or beyond something, without, aside from, apart from, except, without regard to, setting aside (for the class. sine, praeter; hence the Gloss.: aneu sine, absque, praeter, citra, Gloss. Cyr.; citra dicha, chôris, ektos, Gloss. Phil.); with acc.:B.citra hoc experimentum multa sunt, quae, etc.,
Col. 2, 2, 20:plus usus sine doctrinā, quam citra usum doctrina valet,
Quint. 12, 6, 4:Phidias in ebore longe citra aemulum,
id. 12, 10, 9:vir bonus citra virtutem intellegi non potest,
id. 12, 2, 1; so,accusationem,
id. 7, 2, 26; 3, 8, 21; 7, 10, 3:tranare aquas citra docentem natura ipsa sciunt,
id. 2, 16, 13:citra invidiam,
Plin. 7, 29, 30, § 108:citra ullum aliud incommodum,
id. 2, 51, 52, § 137:citra dolorem,
id. 12, 17, 40, § 79; Plin. Ep. 2, 1, 4:morsum,
Plin. 8, 38, 57, § 136:vulnus,
id. 20, 21, 84, § 225 al.:citra fidem,
Tac. Agr. 1:citra speciem aut delectationem,
id. G. 16:citra Senatūs populique auctoritatem,
Suet. Caes. 28:commoda emeritorum,
id. Aug. 24:spem omnium fortuna cessit,
Flor. 3, 1, 2:etiam citra spectaculorum dies,
i.e. even out of the time of the established spectacles, Suet. Aug. 43:citra magnitudinem prope Ponto similis,
excepting its size, Mel. 1, 19, 17; Tac. Agr. 10; Quint. 2, 4, 22; so id. 7, 2, 13; Dig. 3, 6, 9: lana tincta fuco citra purpuras placet, Ov. Fragm. ap. Quint. 12, 10, 75.—Citra sometimes follows its case, Hor. S. 1, 1, 107; 1, 10, 31.—cī̆trō, adv. (orig. dat. sing.), always in the connection and position ultro citroque, ultro et citro, ultro ac citro, or without copula ultro citro (not ultroque citroque), hither and thither, this way and that, here and there, to and fro, from both sides, backwards and forwards, reciprocally; Fr. par ci par là, ça et là (in good prose):ultro ac citro commeare,
Varr. R. R. 3, 5, 16:sursum deorsum, ultro citro commeantibus,
Cic. N. D. 2, 23, 84: ultro citroque commeare, Auct. B. Afr. 20; Plin. 2, 38, 38, § 104; * Suet. Calig. 19; Lucr. 4, 32:qui ultro citroque navigarent,
Cic. Verr. 2, 5, 66, § 170:cursare ultro et citro,
id. Rosc. Am. 22, 60 (in Prisc. p. 1011 P., perh. only from memory written ultro citroque):bis ultro citroque transcurrerunt,
Liv. 40, 40, 7 al.:cum saepe ultro citroque legati inter eos mitterentur,
Caes. B. G. 1, 42; id. B. C. 1, 20; Liv. 5, 8, 6:multis verbis ultro citroque habitis,
Cic. Rep. 6, 9, 9; cf. Liv. 9, 45, 2; 7, 9, 2:beneficiis ultro citro datis acceptisque,
Cic. Off. 1, 17, 56:ut obsides ultro citroque darentur,
Liv. 44, 23, 2:datā ultro citroque fide,
id. 29, 23, 5:inplicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis,
Cic. Lael. 22, 85 Klotz N. cr.: alternatis ultro citro aestibus, Sen. Q. N. 4, 2, 29:ultro citroque versus,
Amm. 30, 3, 5. -
109 clam
clam (old access. form callim, or, acc. to Cod. Gu. 1, calam, Paul. ex Fest. p. 47, 3 Müll.) [root cal-; cf.: calix, celo, cella, occulo, caligo], adv. and prep., secretly, privately; and in the predicate after sum and fore, hidden, secret, unknown (opp. palam; except once in Caes., v. II. infra; in class. prose only used as adv.).I.Adv.A.In gen.: clamque palamque, Enn. ap. Gell. 12, 4 (247 Vahl.): ignis mortalibus clam Divisus, Att. ap. Cic. Tusc. 2, 10, 23:B.mea nunc facinora aperiuntur, clam quae speravi fore,
Plaut. Truc. 4, 3, 21; cf. Ter. Ad. 1, 1, 46; Lucr. 5, 1157:nec id clam esse potuit,
Liv. 5, 36, 6: clam mordax canis (Gr. lathrodêktês kuôn), Plaut. Bacch. 5, 2, 27; cf. Amm. 15, 3, 5; Ter. And. 2, 6, 13; Cat. 21, 5; cf. Ov. Am. 3, 14, 8:clam peperit uxor,
Ter. Hec. 5, 2, 15:hanc tu mihi vel vi, vel clam, vel precario Fac tradas (a jurid. formula),
id. Eun. 2, 3, 28; cf. Cic. Caecin. 32, 92:qui propter avaritiam clam depositum non reddidit,
id. Tusc. 3, 8, 17:clam mussitantes,
Liv. 33, 31, 1; Suet. Tib. 6:praemissis confestim clam cohortibus,
id. Caes. 31; id. Ner. 34:ille Sychaeum Clam ferro incautum superat,
stealthily, Verg. A. 1, 350:nec dic quid doleas, clam tamen usque dole,
Ov. R. Am. 694:cui te commisit alendum Clam,
id. M. 13, 432; cf. id. ib. 14, 310 al.—Esp.1.With advv.; with furtim, Plaut. Poen. 3, 3, 49;2.with furtive,
id. ib. 5, 2, 61;with occulte,
Plin. 36, 2, 2, § 6; poet. with tacitus:tacito clam venit illa pede, and similar words,
Tib. 1, 10, 34; 4, 6, 16; cf.:strepito nullo clam reserare fores,
id. 1, 8, 60; opp. palam, Enn. l. l.; Plaut. Merc. 5, 4, 63; Cic. Cael. 9, 20; id. Rosc. Am. 8, 23; id. Fam. 1, 1, 4; Tib. 2, 1, 84; Suet. Caes. 80; id. Dom. 2;and opp. propalam,
Suet. Ner. 22.—With gen.:3.res exulatum at illam clam abibat patris,
Plaut. Merc. 1, 1, 43 Ritschl (cf. lathrê Laomedontos, Hom. Il. 5, 269).—Clam est, with subj.-clause (cf. II. B. infra):II. (α).meretricem commoneri Quam sane magni referat, nil clam'st,
Plaut. Mil. 3, 3, 9.—With abl. (only in the two foll. passages; for Plaut. Merc. 3, 2, 2; 4, 6, 5; id. Curc. 1, 3, 17; id. Am. prol. 107 al., where the abl. formerly stood with clam, have been corrected by Ritschl and recent edd.; v. Speng. ad Ter. And. 1, 5, 52;(β).but cf. Ussing ad Plaut. Curc. l.l.): nec clam durateus Trojanis Pergama partu Inflammasset equos,
Lucr. 1, 476 Munro ad loc.:non sibi clam vobis salutem fuga petivit?
Caes. B. C. 2, 32.—With acc.:B.clam uxorem,
Plaut. As. Grex. 1; id. Cas. prol. 54: clam uxorem et clam filium, [p. 348] id. Merc. 3, 2, 2:matrem,
id. Mil. 2, 1, 34:patrem,
id. Merc. 2, 3, 8; 3, 4, 75; id. Truc. 2, 1, 37 Speng.; Gell. 2, 23, 16:senem,
Plaut. Most. 5, 1, 13:uxorem,
id. Cas. 2, 8, 32; id. As. Grex. 5; id. Men. 1, 2, 43; 5, 9, 78; id. Merc. 4, 6, 3 Ritschl:virum,
id. Cas. 2, 2, 28; id. Am. prol. 107:clam alter alterum,
id. Cas. prol. 51:illum,
id. Merc. 2, 3, 26:omnīs,
id. Aul. prol. 7:clam praesidia Pompeii, Auct. B. Hisp. 3: clam quemdam Philonem,
id. ib. 35:nostros,
id. ib. 16:dominum,
Dig. 9, 2, 27, § 14:haec clam me omnia,
Ter. Heaut. 1, 1, 46.—Clam me est, it is unknown to me, I know not (only in Plaut. and Ter.):* C.neque adeo clam me est,
Ter. Hec. 2, 2, 19:haud clam me est,
id. ib. 3, 4, 10; so id. ib. 4, 1, 53;4, 2, 1: nec clam te est, quam, etc.,
id. And. 1, 5, 52.—Clam habere aliquem = celare aliquem, to keep secret from one, conceal from, Ter. Hec. 4, 4, 35; cf. Prisc. p. 988 P.; Pomp. Comm. Art. Don. p. 399. -
110 claudo
1.claudo ( * clōdo:I. (α).clodunt ita (oculos),
Plin. 18, 33, 76, § 330 fin.; but some refer clodo to claudeo; and more freq., although not in Cic., clūdo, as always in the compounds; v. infra), si, sum, 3, v. a. [root sklu-, klu-, to shut; cf. kleiô, kleis, clavis; O. H. Germ. scliuzu; M. H. Germ. schliessen; also claudus, clavus], to shut.Claudo:(β).forem cubiculi,
Cic. Tusc. 5, 20, 59; cf. Quint. 10, 3, 25;and, clausae fores,
Tib. 1, 9, 44; Suet. Ner. 47:conventus portus Varroni clausit,
Caes. B. C. 2, 19:januam serā,
Tib. 1, 2, 6:domum,
Ov. P. 1, 7, 36 sq.:ostia,
Cat. 6, 231:portas,
Cic. Fl. 25, 61; Hor. C. 3, 5, 23; cf. Cic. Verr. 2, 5, 27, § 68:omnes aditus,
id. Phil. 1, 10, 25; Tac. A. 12, 68; Stat. Th. 6, 752:rivos,
to dam up, Verg. E. 3, 111:ad claudendas pupulas, ne quid incideret, et ad aperiendas, etc.,
Cic. N. D. 2, 57, 142:ocellos (in dying),
Prop. 2 (3), 13, 17; so,oculos,
Luc. 5, 28:lumina,
Verg. A. 10, 746; Ov. M. 3, 503:clausis foribus,
Lucr. 4, 598.—Cludo:2.domum,
Tac. H. 1, 33:Janum Quirinum ter clusit,
Suet. Aug. 22; Flor. 4, 12, 64:animam clusit dolor,
Luc. 8, 59.—Trop.:B.nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit,
Cic. Off. 2, 15, 55:domus clausa contra cupiditatem,
id. Verr. 2, 5, 15, § 39:habere domum clausam pudori et sanctimoniae, patentem cupiditati et voluptatibus,
id. Quint. 30, 93; cf. id. Fam. 4, 13, 6:aures ad doctissimas voces,
id. Tusc. 4, 1, 2; cf. Liv. 40, 8, 20:cludendae sunt aures malis vocibus,
Sen. Ep. 123, 9:horum ferocia vocem Euandri clausit,
Liv. 44, 45, 11: fugam hostibus, q. s. to block up, to cut off, prevent, id. 27, 18, 20; so Ov. M. 6, 572:alicui iter,
id. F. 1, 272; id. M. 8, 548:alios incessus,
Tac. A. 6, 33:sideritis sanguinem claudit,
i. e. stops, stanches, Plin. 26, 13, 83, § 135:cluso corpore adversum vim veneni,
Tac. A. 15, 64:clausa consilia habere,
i. e. to conceal, Cic. Verr. 2, 3, 25, § 63; cf. Sall. C. 10, 5; Ov. M. 2, 641; id. F. 4, 846; Sil. 1, 140.— Poet.: animam laqueo, i. e. to end one ' s life, Ov. M. 7, 604 (cf.:vitalesque vias et respiramina clausit,
id. ib. 2, 828).—To close, end, conclude (so, except the milit. expression, agmen, only poet. or in post-Aug. prose; most freq. in Quint.).(α).Claudo:(β).cujus octavum trepidavit aetas Claudere lustrum,
Hor. C. 2, 4, 24:opus,
Ov. F. 3, 384:jus,
Luc. 5, 44:labores ingentis belli,
Sil. 15, 655:epistulam,
Ov. H. 13, 165; 20, 242:cenas lactucā,
Mart. 13, 14; Quint. 9, 4, 13:cum ventum est ad ipsum illud, quo veteres tragoediae comoediaeque clauduntur, Plaudite,
id. 6, 1, 52; cf. id. 1, 8, 1; 2, 15, 27.—Cludo:2.cludere bella,
Stat. Th. 11, 58:cludendi incohandique sententias ratio,
Quint. 9, 4, 18; cf.opp. incipere,
id. 9, 4, 67 (as claudere, opp. incipere, id. 1, 8, 1):cum versus cluditur,
id. 9, 4, 65; cf. id. 9, 4, 26; 9, 4, 71; 9, 4, 73; 9, 4, 93; 9, 4, 102; 9, 4, 104; 9, 4, 105; 12, 10, 31.—Agmen, in milit. lang., to close the procession or train, to bring up the rear, Caes. B. G. 1, 25; Curt. 3, 3, 21; 4, 12, 4; so,II.aciem,
Sil. 7, 590; cf. cogo, I. B. 3.—(For the compounds includo, concludo.) Claudere aliquid aliquā re, to shut up or in something by something, to enclose, encompass, surround, imprison, hide, confine (class., esp. freq. in poetry and in the historians).(α).Claudo, with abl.:(β).locum aquā,
Varr. R. R. 3, 14, 1:quae (Syracusarum urbs) loci naturā terrā marique clauderetur,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 4:(animae) clausae tenebris et carcere caeco,
Verg. A. 6, 734:stabulis armenta,
id. G. 3, 352:claudens textis cratibus pecus,
Hor. Epod. 2, 45; cf. Ov. M. 2, 554; 4, 646:ensem vaginā,
Luc. 5, 245:aliquem Gyaro,
Tac. A. 4, 30; 14, 63:clausus domo,
id. ib. 15, 53; cf.:intra domum,
id. H. 4, 49:rivus praealtis utrimque clausus ripis,
Liv. 21, 54, 1; cf. id. 21, 43, 4; 41, 27, 12; Quint. 1, 10, 45:clauditur cubiculo aliquis,
Tac. A. 15, 69; cf.: in atras et profundas tenebras eum claudebant, Tubero ap. Gell. 7 (6), 4, 3:in arcā,
Hor. S. 2, 7, 59:claudam in curiā vos,
Liv. 23, 2, 9:in tectis,
Ov. M. 3, 697:(apes) in arbore inani,
id. F. 3, 743:aquilonem in antris,
id. M. 1, 262.—Without abl.:nihil se tam clausum posse habere, quod non istius cupiditati apertissimum esset,
Cic. Verr. 2, 4, 20, § 42:insula ea sinum ab alto claudit,
Liv. 30, 24, 9; cf. Tac. G. 34; Quint. 1, 10, 42; Ov. M. 1, 568 al.—In milit. lang., of a hostile encompassing, to encompass, invest, besiege, blockade, etc.:praestare arbitrabatur, unum locum... quam omnia litora ac portus custodiā clausos teneri,
Caes. B. C. 3, 23:urbem operibus,
Nep. Milt. 7, 2; Liv. 25, 22, 12 al.; cf.:urbem obsidione,
Nep. Epam. 8, 5:adversarios locorum angustiis,
id. Dat. 8, 4; cf. id. Epam. 7, 1; id. Ham. 2, 4:multitudine,
id. Milt. 5, 3:hinc Tusco claudimur amni,
are hemmed in, Verg. A. 8, 473.—So of hunting:nemorum saltus,
Verg. E. 6, 56:indagine collis,
Tib. 4, 3, 7:silvas vastasque feras indagine,
Luc. 6, 42; Stat. Th. 2, 553:insidiis altas valles,
Tib. 1, 4, 49:cur tibi clauduntur rete Imbelles capr eae,
Ov. F. 5, 371.—Cludo, Varr. R. R. 3, 3, 5:B.venti clusi Nubibus,
Lucr. 6, 197; Flor. 3, 20, 13.—Trop.:2.numcubi meam Benignitatem sensisti in te claudier?
Ter. Eun. 1, 2, 84:nolo tibi ullum commodum in me claudier,
id. And. 3, 3, 41; cf.I. A. 2. supra.—Esp. of speech and rhythm: qui non claudunt numeris sententias,
Cic. Or. 68, 229; 58, 198:pedibus verba,
i. e. to compose verses, Hor. S. 2, 1, 28; cf. id. ib. 1, 10, 59:quod clausae hieme Alpes essent,
Liv. 27, 36, 4; cf. Verg. G. 2, 317: rura gelu tum claudit hiems (and id. A. 2, 111: illos aspera ponti interclusit hiems).—Hence, P.a. as subst.: clausum ( clūsum), i, n., an enclosed place (for confining or keeping any thing):clausa effringere,
Sall. J. 12, 5:in clauso linquere,
in confinement, Verg. G. 4, 303:fructus clauso custodire,
Col. 12, praef. §3: sub uno clauso,
id. 7, 6, 5:clausa domorum,
Lucr. 1, 354:clausa viarum,
id. 4, 612.claudo, ĕre, v. claudeo. -
111 clusum
1.claudo ( * clōdo:I. (α).clodunt ita (oculos),
Plin. 18, 33, 76, § 330 fin.; but some refer clodo to claudeo; and more freq., although not in Cic., clūdo, as always in the compounds; v. infra), si, sum, 3, v. a. [root sklu-, klu-, to shut; cf. kleiô, kleis, clavis; O. H. Germ. scliuzu; M. H. Germ. schliessen; also claudus, clavus], to shut.Claudo:(β).forem cubiculi,
Cic. Tusc. 5, 20, 59; cf. Quint. 10, 3, 25;and, clausae fores,
Tib. 1, 9, 44; Suet. Ner. 47:conventus portus Varroni clausit,
Caes. B. C. 2, 19:januam serā,
Tib. 1, 2, 6:domum,
Ov. P. 1, 7, 36 sq.:ostia,
Cat. 6, 231:portas,
Cic. Fl. 25, 61; Hor. C. 3, 5, 23; cf. Cic. Verr. 2, 5, 27, § 68:omnes aditus,
id. Phil. 1, 10, 25; Tac. A. 12, 68; Stat. Th. 6, 752:rivos,
to dam up, Verg. E. 3, 111:ad claudendas pupulas, ne quid incideret, et ad aperiendas, etc.,
Cic. N. D. 2, 57, 142:ocellos (in dying),
Prop. 2 (3), 13, 17; so,oculos,
Luc. 5, 28:lumina,
Verg. A. 10, 746; Ov. M. 3, 503:clausis foribus,
Lucr. 4, 598.—Cludo:2.domum,
Tac. H. 1, 33:Janum Quirinum ter clusit,
Suet. Aug. 22; Flor. 4, 12, 64:animam clusit dolor,
Luc. 8, 59.—Trop.:B.nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit,
Cic. Off. 2, 15, 55:domus clausa contra cupiditatem,
id. Verr. 2, 5, 15, § 39:habere domum clausam pudori et sanctimoniae, patentem cupiditati et voluptatibus,
id. Quint. 30, 93; cf. id. Fam. 4, 13, 6:aures ad doctissimas voces,
id. Tusc. 4, 1, 2; cf. Liv. 40, 8, 20:cludendae sunt aures malis vocibus,
Sen. Ep. 123, 9:horum ferocia vocem Euandri clausit,
Liv. 44, 45, 11: fugam hostibus, q. s. to block up, to cut off, prevent, id. 27, 18, 20; so Ov. M. 6, 572:alicui iter,
id. F. 1, 272; id. M. 8, 548:alios incessus,
Tac. A. 6, 33:sideritis sanguinem claudit,
i. e. stops, stanches, Plin. 26, 13, 83, § 135:cluso corpore adversum vim veneni,
Tac. A. 15, 64:clausa consilia habere,
i. e. to conceal, Cic. Verr. 2, 3, 25, § 63; cf. Sall. C. 10, 5; Ov. M. 2, 641; id. F. 4, 846; Sil. 1, 140.— Poet.: animam laqueo, i. e. to end one ' s life, Ov. M. 7, 604 (cf.:vitalesque vias et respiramina clausit,
id. ib. 2, 828).—To close, end, conclude (so, except the milit. expression, agmen, only poet. or in post-Aug. prose; most freq. in Quint.).(α).Claudo:(β).cujus octavum trepidavit aetas Claudere lustrum,
Hor. C. 2, 4, 24:opus,
Ov. F. 3, 384:jus,
Luc. 5, 44:labores ingentis belli,
Sil. 15, 655:epistulam,
Ov. H. 13, 165; 20, 242:cenas lactucā,
Mart. 13, 14; Quint. 9, 4, 13:cum ventum est ad ipsum illud, quo veteres tragoediae comoediaeque clauduntur, Plaudite,
id. 6, 1, 52; cf. id. 1, 8, 1; 2, 15, 27.—Cludo:2.cludere bella,
Stat. Th. 11, 58:cludendi incohandique sententias ratio,
Quint. 9, 4, 18; cf.opp. incipere,
id. 9, 4, 67 (as claudere, opp. incipere, id. 1, 8, 1):cum versus cluditur,
id. 9, 4, 65; cf. id. 9, 4, 26; 9, 4, 71; 9, 4, 73; 9, 4, 93; 9, 4, 102; 9, 4, 104; 9, 4, 105; 12, 10, 31.—Agmen, in milit. lang., to close the procession or train, to bring up the rear, Caes. B. G. 1, 25; Curt. 3, 3, 21; 4, 12, 4; so,II.aciem,
Sil. 7, 590; cf. cogo, I. B. 3.—(For the compounds includo, concludo.) Claudere aliquid aliquā re, to shut up or in something by something, to enclose, encompass, surround, imprison, hide, confine (class., esp. freq. in poetry and in the historians).(α).Claudo, with abl.:(β).locum aquā,
Varr. R. R. 3, 14, 1:quae (Syracusarum urbs) loci naturā terrā marique clauderetur,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 4:(animae) clausae tenebris et carcere caeco,
Verg. A. 6, 734:stabulis armenta,
id. G. 3, 352:claudens textis cratibus pecus,
Hor. Epod. 2, 45; cf. Ov. M. 2, 554; 4, 646:ensem vaginā,
Luc. 5, 245:aliquem Gyaro,
Tac. A. 4, 30; 14, 63:clausus domo,
id. ib. 15, 53; cf.:intra domum,
id. H. 4, 49:rivus praealtis utrimque clausus ripis,
Liv. 21, 54, 1; cf. id. 21, 43, 4; 41, 27, 12; Quint. 1, 10, 45:clauditur cubiculo aliquis,
Tac. A. 15, 69; cf.: in atras et profundas tenebras eum claudebant, Tubero ap. Gell. 7 (6), 4, 3:in arcā,
Hor. S. 2, 7, 59:claudam in curiā vos,
Liv. 23, 2, 9:in tectis,
Ov. M. 3, 697:(apes) in arbore inani,
id. F. 3, 743:aquilonem in antris,
id. M. 1, 262.—Without abl.:nihil se tam clausum posse habere, quod non istius cupiditati apertissimum esset,
Cic. Verr. 2, 4, 20, § 42:insula ea sinum ab alto claudit,
Liv. 30, 24, 9; cf. Tac. G. 34; Quint. 1, 10, 42; Ov. M. 1, 568 al.—In milit. lang., of a hostile encompassing, to encompass, invest, besiege, blockade, etc.:praestare arbitrabatur, unum locum... quam omnia litora ac portus custodiā clausos teneri,
Caes. B. C. 3, 23:urbem operibus,
Nep. Milt. 7, 2; Liv. 25, 22, 12 al.; cf.:urbem obsidione,
Nep. Epam. 8, 5:adversarios locorum angustiis,
id. Dat. 8, 4; cf. id. Epam. 7, 1; id. Ham. 2, 4:multitudine,
id. Milt. 5, 3:hinc Tusco claudimur amni,
are hemmed in, Verg. A. 8, 473.—So of hunting:nemorum saltus,
Verg. E. 6, 56:indagine collis,
Tib. 4, 3, 7:silvas vastasque feras indagine,
Luc. 6, 42; Stat. Th. 2, 553:insidiis altas valles,
Tib. 1, 4, 49:cur tibi clauduntur rete Imbelles capr eae,
Ov. F. 5, 371.—Cludo, Varr. R. R. 3, 3, 5:B.venti clusi Nubibus,
Lucr. 6, 197; Flor. 3, 20, 13.—Trop.:2.numcubi meam Benignitatem sensisti in te claudier?
Ter. Eun. 1, 2, 84:nolo tibi ullum commodum in me claudier,
id. And. 3, 3, 41; cf.I. A. 2. supra.—Esp. of speech and rhythm: qui non claudunt numeris sententias,
Cic. Or. 68, 229; 58, 198:pedibus verba,
i. e. to compose verses, Hor. S. 2, 1, 28; cf. id. ib. 1, 10, 59:quod clausae hieme Alpes essent,
Liv. 27, 36, 4; cf. Verg. G. 2, 317: rura gelu tum claudit hiems (and id. A. 2, 111: illos aspera ponti interclusit hiems).—Hence, P.a. as subst.: clausum ( clūsum), i, n., an enclosed place (for confining or keeping any thing):clausa effringere,
Sall. J. 12, 5:in clauso linquere,
in confinement, Verg. G. 4, 303:fructus clauso custodire,
Col. 12, praef. §3: sub uno clauso,
id. 7, 6, 5:clausa domorum,
Lucr. 1, 354:clausa viarum,
id. 4, 612.claudo, ĕre, v. claudeo. -
112 collectum
1.col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),I.Prop.A.In gen.1.Of things:2.omnia praesegmina,
Plaut. Aul. 2, 4, 34:stipulam,
Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:radices palmarum,
Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:apes in vas,
Varr. R. R. 2, 16, 37:ossa,
Tib. 3, 2, 19; cf.reliquias,
Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:materiem nostram Post obitum,
Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):sparsos per colla capillos in nodum,
Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,
id. ib. 5, 338; so,sinus fluentes,
Verg. A. 1, 320:flores,
Ov. M. 5, 399:riguo horto olus,
id. ib. 8, 646:de purpureis vitibus uvas,
id. ib. 8, 676:fructus,
Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:sarmenta virgultaque,
Caes. B. G. 3, 18:serpentes,
Nep. Hann. 10, 4:naufragium,
Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:pecuniam,
Hor. Ep. 1, 10, 47:viatica,
id. ib. 2, 2, 26; cf.:stipem a tyrannis,
to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:aër umorem colligens,
Cic. N. D. 2, 39, 101:imbres,
Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:pluvias aquas,
Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:ventus per loca subcava terrae Collectus,
Lucr. 6, 558:procellam,
id. 6, 124:spiritum,
Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:flatus cornibus,
Sil. 14, 390:collectae ex alto nubes,
heaped together, Verg. G. 1, 324:pulvis collectus turbine,
Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:pulverem Olympicum Collegisse juvat,
i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:luna revertentes colligit ignes,
Verg. G. 1, 427:antiqua verba et figuras,
Suet. Gram. 10:equos,
to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,gressum,
Sil. 6, 399:gradum,
id. 7, 695; so,fig. iram,
id. 9, 477;and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,
Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:librum,
to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,
Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,
id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,
Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:arma = remos,
i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:B.exercitus collectus ex senibus desperatis,
Cic. Cat. 2, 3, 5:ex urbe, ex agris, numerum hominum,
id. ib. 2, 4, 8:milites,
id. Verr. 2, 5, 51, § 133:reliquos ex fugā,
Nep. Hann. 6 fin.:manu collectā in Thraciam introiit,
id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:de pagis omnibus bonos viros,
Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:in moenia,
Sil. 10, 390:ex regno alicujus,
Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:in aestuaria ac paludes,
Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):b.in spiram tractu se colligit anguis,
Verg. G. 2, 154; cf.:cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,
Liv. 2, 50, 7:alitis in parvae subitam collecta figuram,
Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:apicem collectus in unum,
Ov. M. 13, 910:pedes,
to compress, Tib. 1, 8, 14:volumina collecta in artum,
Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:pallium,
to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:togam,
Mart. 7, 33, 4:12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,
causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—II.Trop.A.To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):b.sescentae ad eam rem causae possunt conligi,
Plaut. Trin. 3, 3, 62:conlectis omnibus bellis civilibus,
i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:flammarum iras,
Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,
Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:res undique conlectae,
id. ib. 3, 24, 92:quaedam conlecta edere,
Quint. 5, 10, 120:sparsa argumenta,
id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:omnes rumorum et contionum ventos,
Cic. Clu. 28, 77:rumorem bonum,
id. Leg. 1, 19, 50:peccata consulum,
id. ib. 3, 10, 23:vestigia Pythagoreorum,
id. Tusc. 4, 2, 3:existimationem multo sudore,
id. Div. in Caecil. 22, 72:benevolentiam civium blanditiis,
id. Lael. 17, 61:magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,
id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:auctoritatem,
Caes. B. G. 6, 12:famam clementiae,
Liv. 21, 48, 10:tantum amoris favorisque,
Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:invidiam crudelitatis ex eo,
Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:crimina majestatis,
Plin. Pan. 33 fin.:sitim,
Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:adducere sitim,
Hor. C. 4, 12, 13):frigus,
Hor. Ep. 1, 11, 13:rabiem,
Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:odium,
id. ib. 3, 258:usum patiendi,
id. Am. 1, 8, 75:vires usu,
id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):B.ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,
Plin. 12, 5, 11, § 23:ambitus per frontem centum duos pedes colligit,
id. 36, 12, 17, § 77:ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,
id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):C.quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?
Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:se colligere,
to rally, id. B.G. 5, 17:se ex timore,
id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:animos,
Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:animum,
Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:animum cogitationemque,
Plin. Ep. 2, 11, 14:mentem,
Ov. M. 14, 352; cf.:mentem cum vultu,
id. Am. 1, 14, 55:paulatim mente collectā,
Curt. 8, 6, 22; cf.:colligere spiritum,
to take breath, Quint. 11, 3, 53.—To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:b.cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,
Cic. Inv. 1, 1, 1:ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,
id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,
Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:sic collige mecum,
id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:1.ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,
Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:aliquid per aliud,
Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:quod multis et acutis conclusionibus colligunt,
Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:paucitatem inde hostium colligentes,
Liv. 7, 37, 9:bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,
Cic. Off. 2, 16, 57:neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,
Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):2.tanto beatior, quanto collectior,
App. Mag. 21, p. 287:corpora collectiora (opp. effusiora),
Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:tempus collectius,
Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:ponere aliquod verbum,
Non. p. 164, 1.—collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.2.col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).I.Prop.:II.omne colligatum solvi potest,
Cic. Univ. 11, 35:corpora colligata vinculis naturalibus,
id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:manus,
id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,
fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:solum herbis colligatum,
thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:bitumen vulnera colligat,
Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—Trop.A.In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):B.homines inter se sermonis vinclo,
Cic. Rep. 3, 2, 3:officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,
id. Off. 1, 5, 15; cf.:(res) omnes inter se aptae colligataeque,
id. N. D. 1, 4, 9:sententias verbis,
to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:annorum septingentorum memoriam uno libro,
to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:impetum furentis (Antonii),
Cic. Phil. 11, 2, 4:Brutum in Graeciā,
i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:se cum multis,
id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:colligatius adhaerere alicui,
Aug. Doct. Christ. 1, 28. -
113 colligo
1.col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),I.Prop.A.In gen.1.Of things:2.omnia praesegmina,
Plaut. Aul. 2, 4, 34:stipulam,
Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:radices palmarum,
Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:apes in vas,
Varr. R. R. 2, 16, 37:ossa,
Tib. 3, 2, 19; cf.reliquias,
Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:materiem nostram Post obitum,
Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):sparsos per colla capillos in nodum,
Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,
id. ib. 5, 338; so,sinus fluentes,
Verg. A. 1, 320:flores,
Ov. M. 5, 399:riguo horto olus,
id. ib. 8, 646:de purpureis vitibus uvas,
id. ib. 8, 676:fructus,
Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:sarmenta virgultaque,
Caes. B. G. 3, 18:serpentes,
Nep. Hann. 10, 4:naufragium,
Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:pecuniam,
Hor. Ep. 1, 10, 47:viatica,
id. ib. 2, 2, 26; cf.:stipem a tyrannis,
to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:aër umorem colligens,
Cic. N. D. 2, 39, 101:imbres,
Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:pluvias aquas,
Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:ventus per loca subcava terrae Collectus,
Lucr. 6, 558:procellam,
id. 6, 124:spiritum,
Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:flatus cornibus,
Sil. 14, 390:collectae ex alto nubes,
heaped together, Verg. G. 1, 324:pulvis collectus turbine,
Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:pulverem Olympicum Collegisse juvat,
i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:luna revertentes colligit ignes,
Verg. G. 1, 427:antiqua verba et figuras,
Suet. Gram. 10:equos,
to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,gressum,
Sil. 6, 399:gradum,
id. 7, 695; so,fig. iram,
id. 9, 477;and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,
Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:librum,
to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,
Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,
id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,
Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:arma = remos,
i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:B.exercitus collectus ex senibus desperatis,
Cic. Cat. 2, 3, 5:ex urbe, ex agris, numerum hominum,
id. ib. 2, 4, 8:milites,
id. Verr. 2, 5, 51, § 133:reliquos ex fugā,
Nep. Hann. 6 fin.:manu collectā in Thraciam introiit,
id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:de pagis omnibus bonos viros,
Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:in moenia,
Sil. 10, 390:ex regno alicujus,
Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:in aestuaria ac paludes,
Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):b.in spiram tractu se colligit anguis,
Verg. G. 2, 154; cf.:cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,
Liv. 2, 50, 7:alitis in parvae subitam collecta figuram,
Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:apicem collectus in unum,
Ov. M. 13, 910:pedes,
to compress, Tib. 1, 8, 14:volumina collecta in artum,
Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:pallium,
to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:togam,
Mart. 7, 33, 4:12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,
causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—II.Trop.A.To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):b.sescentae ad eam rem causae possunt conligi,
Plaut. Trin. 3, 3, 62:conlectis omnibus bellis civilibus,
i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:flammarum iras,
Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,
Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:res undique conlectae,
id. ib. 3, 24, 92:quaedam conlecta edere,
Quint. 5, 10, 120:sparsa argumenta,
id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:omnes rumorum et contionum ventos,
Cic. Clu. 28, 77:rumorem bonum,
id. Leg. 1, 19, 50:peccata consulum,
id. ib. 3, 10, 23:vestigia Pythagoreorum,
id. Tusc. 4, 2, 3:existimationem multo sudore,
id. Div. in Caecil. 22, 72:benevolentiam civium blanditiis,
id. Lael. 17, 61:magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,
id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:auctoritatem,
Caes. B. G. 6, 12:famam clementiae,
Liv. 21, 48, 10:tantum amoris favorisque,
Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:invidiam crudelitatis ex eo,
Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:crimina majestatis,
Plin. Pan. 33 fin.:sitim,
Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:adducere sitim,
Hor. C. 4, 12, 13):frigus,
Hor. Ep. 1, 11, 13:rabiem,
Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:odium,
id. ib. 3, 258:usum patiendi,
id. Am. 1, 8, 75:vires usu,
id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):B.ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,
Plin. 12, 5, 11, § 23:ambitus per frontem centum duos pedes colligit,
id. 36, 12, 17, § 77:ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,
id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):C.quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?
Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:se colligere,
to rally, id. B.G. 5, 17:se ex timore,
id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:animos,
Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:animum,
Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:animum cogitationemque,
Plin. Ep. 2, 11, 14:mentem,
Ov. M. 14, 352; cf.:mentem cum vultu,
id. Am. 1, 14, 55:paulatim mente collectā,
Curt. 8, 6, 22; cf.:colligere spiritum,
to take breath, Quint. 11, 3, 53.—To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:b.cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,
Cic. Inv. 1, 1, 1:ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,
id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,
Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:sic collige mecum,
id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:1.ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,
Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:aliquid per aliud,
Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:quod multis et acutis conclusionibus colligunt,
Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:paucitatem inde hostium colligentes,
Liv. 7, 37, 9:bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,
Cic. Off. 2, 16, 57:neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,
Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):2.tanto beatior, quanto collectior,
App. Mag. 21, p. 287:corpora collectiora (opp. effusiora),
Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:tempus collectius,
Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:ponere aliquod verbum,
Non. p. 164, 1.—collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.2.col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).I.Prop.:II.omne colligatum solvi potest,
Cic. Univ. 11, 35:corpora colligata vinculis naturalibus,
id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:manus,
id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,
fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:solum herbis colligatum,
thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:bitumen vulnera colligat,
Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—Trop.A.In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):B.homines inter se sermonis vinclo,
Cic. Rep. 3, 2, 3:officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,
id. Off. 1, 5, 15; cf.:(res) omnes inter se aptae colligataeque,
id. N. D. 1, 4, 9:sententias verbis,
to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:annorum septingentorum memoriam uno libro,
to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:impetum furentis (Antonii),
Cic. Phil. 11, 2, 4:Brutum in Graeciā,
i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:se cum multis,
id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:colligatius adhaerere alicui,
Aug. Doct. Christ. 1, 28. -
114 collineate
col-līnĕo ( conl-), āvi, ātum, āre, v. a., to direct something in a straight line, to aim (rare, and except in Cic. only postclass.).I.Prop.:* II.hastam aut sagittam aliquo,
Cic. Fin. 3, 6, 22: manum et oculos, Julian. ap. Gell. 9, 1, 6:oculos ad umbram,
App. M. 9, p. 237; id. Flor. 23.—To take a right aim, Cic. Div. 2, 59, 121; cf. Madv. Fin. p. 382.—Hence, collīnĕātē, adv., in a direct line; trop., skilfully, artistically; in sup., Jul. Val. Alex. M. 3, 48; so id. ib. 3, 58. -
115 collineo
col-līnĕo ( conl-), āvi, ātum, āre, v. a., to direct something in a straight line, to aim (rare, and except in Cic. only postclass.).I.Prop.:* II.hastam aut sagittam aliquo,
Cic. Fin. 3, 6, 22: manum et oculos, Julian. ap. Gell. 9, 1, 6:oculos ad umbram,
App. M. 9, p. 237; id. Flor. 23.—To take a right aim, Cic. Div. 2, 59, 121; cf. Madv. Fin. p. 382.—Hence, collīnĕātē, adv., in a direct line; trop., skilfully, artistically; in sup., Jul. Val. Alex. M. 3, 48; so id. ib. 3, 58. -
116 collocatio
collŏcātĭo ( conl-), ōnis, f. [colloco], a putting together, arrangement, a setting up, erecting, placing, collocation (except in rhet. use, very rare).I.In gen.:B.siderum,
Cic. Univ. 9, 26:moenium,
Vitr. 5, 3. —Esp. in speech:II.verborum,
Cic. de Or. 3, 43, 171; 2, 13, 54; id. Or. 25, 83; 70, 232; Quint. 1, 10, 22; cf. id. 8, prooem. § 6; 8, 3, 41; 9, 4, 58;9, 4, 89: argumentorum,
Cic. de Or. 2, 42, 181:rerum,
Quint. 3, 3, 8. —Esp.: filiae, an endowing, giving in marriage (v. colloco, I. B.), Cic. Clu. 66, 190. -
117 commercatus
com-mercor ( con-m-), ātus, 1, v. dep., to trade, traffic together, buy up, purchase (except in Sall., only ante - class.):captivos,
Plaut. Capt. prol. 26; 1, 1, 32:cives, homines liberos,
id. Pers. 4, 9, 12:arma, tela, etc.,
Sall. J. 66, 1.—Hence, commercātus, a, um, Part. in pass. signif.: edulia, Afran. ap. Non. p. 28, 30. -
118 commercor
com-mercor ( con-m-), ātus, 1, v. dep., to trade, traffic together, buy up, purchase (except in Sall., only ante - class.):captivos,
Plaut. Capt. prol. 26; 1, 1, 32:cives, homines liberos,
id. Pers. 4, 9, 12:arma, tela, etc.,
Sall. J. 66, 1.—Hence, commercātus, a, um, Part. in pass. signif.: edulia, Afran. ap. Non. p. 28, 30. -
119 complaceo
com-plăcĕo, plăcŭi and plăcĭtus sum, 2, v. n. (except in Col., only ante- and postclass.).I.To be pleasing at the same time, to please also:II.postquam me amare dixi, complacita'st tibi,
Ter. And. 4, 1, 21: ut et tibi et Gallioni nostro complacuerat, * Col. 9, 16, 2; cf. Gell. 17, 9, 4.—To be very pleasing to:Veneri haec complacuerunt,
Plaut. Rud. 3, 4, 22:hoc deo complacitum'st,
id. ib. 1, 3, 3; cf. Gell. 18, 3, 4:ejus sibi complacitam formam,
Ter. Heaut. 4, 5, 25; cf. App. M. 4, p. 157; Nemes. Cyn. 12. —Hence, complăcĭtus, a, um, P. a., pleased, favorable:Musae,
Mart. Cap. 2, § 119; comp.:deus, complacitior,
Vulg. Psa. 76, 8. -
120 complacitus
com-plăcĕo, plăcŭi and plăcĭtus sum, 2, v. n. (except in Col., only ante- and postclass.).I.To be pleasing at the same time, to please also:II.postquam me amare dixi, complacita'st tibi,
Ter. And. 4, 1, 21: ut et tibi et Gallioni nostro complacuerat, * Col. 9, 16, 2; cf. Gell. 17, 9, 4.—To be very pleasing to:Veneri haec complacuerunt,
Plaut. Rud. 3, 4, 22:hoc deo complacitum'st,
id. ib. 1, 3, 3; cf. Gell. 18, 3, 4:ejus sibi complacitam formam,
Ter. Heaut. 4, 5, 25; cf. App. M. 4, p. 157; Nemes. Cyn. 12. —Hence, complăcĭtus, a, um, P. a., pleased, favorable:Musae,
Mart. Cap. 2, § 119; comp.:deus, complacitior,
Vulg. Psa. 76, 8.
См. также в других словарях:
Except — Ex*cept , prep. [Originally past participle, or verb in the imperative mode.] With exclusion of; leaving or left out; excepting. [1913 Webster] God and his Son except, Created thing naught valued he nor . . . shunned. Milton. Syn: {Except},… … The Collaborative International Dictionary of English
except — [ek sept′, iksept′] vt. [ME excepten < OFr excepter < L exceptare, to take out, except < exceptus, pp. of excipere < ex , out + capere, to take: see HAVE] to leave out or take out; make an exception of; exclude; omit vi. Now Rare to… … English World dictionary
except — Ⅰ. except UK US /ɪkˈsept/ preposition (also except for) ► used to mean not including or but not : »Our offices are open Monday through Friday except on national holidays. » All money transfers, except for those between members of the same branch … Financial and business terms
Except — Ex*cept , v. i. To take exception; to object; usually followed by to, sometimes by against; as, to except to a witness or his testimony. [1913 Webster] Except thou wilt except against my love. Shak. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
Except — Ex*cept ([e^]k*s[e^]pt ), conj. Unless; if it be not so that. [1913 Webster] And he said, I will not let thee go, except thou bless me. Gen. xxxii. 26. [1913 Webster] But yesterday you never opened lip, Except, indeed, to drink. Tennyson. [1913… … The Collaborative International Dictionary of English
except — ex·cept /ik sept/ vt: to take or leave out (as from insurance coverage or a deed): exclude specifically except ed the air carriers and unions from the provisions M. A. Kelly vi: object; esp: to fi … Law dictionary
Except — Ex*cept , v. t. [imp. & p. p. {Excepted}; p. pr. & vb. n. {Excepting}.] [L. exceptus, p. p. of excipere to take or draw out, to except; ex out + capere to take: cf. F. excepter. See {Capable}.] 1. To take or leave out (anything) from a number or… … The Collaborative International Dictionary of English
except — [prep] other than apart from, aside from, bar, barring, besides, but, excepting, excluding, exclusive of, exempting, if not, lacking, leaving out, minus, not for, omitting, outside of, rejecting, save, saving, short of, without, with the… … New thesaurus
except — late 14c., to receive, from M.Fr. excepter (12c.), from L. exceptus, pp. of excipere take out, from ex out (see EX (Cf. ex )) + capere to take (see CAPABLE (Cf. capable)). Meaning to leave out is from 1510s. Related … Etymology dictionary
except — ► PREPOSITION ▪ not including; other than. ► CONJUNCTION ▪ used before a statement that forms an exception to one just made. ► VERB ▪ exclude: present company excepted. ORIGIN from Latin excipere take out … English terms dictionary
except — ex|cept1 W2S2 [ıkˈsept] conj, prep 1.) used to introduce the only person, thing, action, fact, or situation about which a statement is not true ▪ The office is open every day except Sundays. ▪ You can have any of the cakes except this one. except … Dictionary of contemporary English