data+cd

ex-specto ( expect-), āvi, ātum, 1, v. a., to look out for a thing (syn.: prospecto, opperior, maneo, moror, praestolor).

Objectively, to await, expect something that is to come or to take place, to be waiting for, etc. (very freq. and class.). —Constr. with the acc., with rel.-clauses, with dum, si, ut, quin, or absol.; very rarely with object-clause.

In gen.

With acc.:

caritatem,

Cato, R. R. 3, 2:

alicujus mortem,

Plaut. As. 3, 1, 28:

cum ea Scipio dixisset silentioque omnium reliqua ejus exspectaretur oratio,

Cic. Rep. 2, 38:

injurias,

id. ib. 1, 5:

transitum tempestatis,

id. Att. 2, 21, 2:

adventum alicujus,

Caes. B. G. 1, 27, 2; 2, 16, 2:

eventum pugnae,

id. ib. 7, 49 fin.:

scilicet ultima semper Exspectanda dies homini est,

Ov. M. 3, 136:

cenantes haud animo aequo Exspectans comites,

i. e. waiting till they have done eating, Hor. S. 1, 5, 9 et saep.; cf.:

exspectandus erit annus,

I must wait a year, Juv. 16, 42. —

With relative and esp. interrogative clauses: exspectabat populus atque ora tenebat rebus, utri magni victoria sit data regni, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107 (Ann. s. 90, ed. Vahl.):

exspecto, quo pacto, etc.,

Plaut. Poen. 4, 1, 1:

exspecto, quid ad ista,

Cic. Tusc. 4, 20, 46; id. Verr. 2, 2, 38, § 92:

quid hostes consilii caperent, exspectabat,

Caes. B. G. 3, 24, 1:

exspectante Antonio, quidnam esset actura,

Plin. 9, 35, 58, § 121:

ne utile quidem, quam mox judicium fiat, exspectare,

Cic. Inv. 2, 28, 85; so,

quid exspectas quam mox ego dicam, etc.,

id. Rosc. Com. 15, 44:

et, quam mox signis collatis dimicandum sit, in dies exspectet,

id. 34, 11, 4; 3, 37, 5:

exspectans, quando, etc.,

Quint. 11, 3, 159.—

With dum, si, ut, etc.:

ne exspectetis meas pugnas dum praedicem,

Plaut. Truc. 2, 6, 1:

ne exspectemus quidem, dum rogemur,

Cic. Lael. 13, 44:

exspectas fortasse, dum dicat, etc.,

id. Tusc. 2, 7, 17:

exspectare, dum hostium copiae augerentur,

Caes. B. G. 4, 13, 2:

nec dum repetatur, exspectat,

Quint. 4, 2, 45:

Caesar non exspectandum sibi statuit, dum, etc.,

Caes. B. G. 1, 11 fin.; cf.:

nec vero hoc loco exspectandum est, dum, etc.,

Cic. Ac. 2, 7, 19:

rusticus exspectat, dum defluat amnis,

Hor. Ep. 1, 2, 42:

jam dudum exspecto, si tuum officium scias,

Plaut. Poen. prol. 12:

exspecto si quid dicas,

id. Trin. 1, 2, 61:

hanc (paludem) si nostri transirent, hostes exspectabant,

Caes. B. G. 2, 9, 1; id. B. C. 2, 34, 1:

nisi exspectare vis ut eam sine dote frater conlocet,

Plaut. Trin. 3, 3, 7:

mea lenitas hoc exspectavit, ut id quod latebat, erumperet,

Cic. Cat. 2, 12, 27:

nisi forte exspectatis ut illa diluam, quae, etc.,

id. Rosc. Am. 29, 82:

neque exspectant, ut de eorum imperio ad populum feratur,

Caes. ib. 1, 6, 6:

quare nemo exspectet, ut, etc.,

Quint. 7, 10, 14; Liv. 23, 31, 7; 26, 18, 5; 35, 8, 5 al.— Pass. impers.:

nec ultra exspectato, quam dum Claudius Ostiam proficisceretur,

Tac. A. 11, 26 fin.:

cum omnium voces audirentur, exspectari diutius non oportere, quin ad castra iretur,

Caes. B. G. 3, 24 fin. —

Absol.:

comites ad portam exspectare dicunt,

Cic. Fam. 15, 17, 1:

diem ex die exspectabam, ut statuerem, quid esset faciendum,

id. Att. 7, 26, 3:

exspectent paullum et agi ordine sinant,

Quint. 4, 5, 19.—

With object-clause:

cum expectaret effusos omnibus portis Aetolos in fidem suam venturos,

Liv. 43, 22, 2 Weissenb. ad loc.:

venturum istum,

Aug. Conf. 5, 6.—

Transf., of an abstract subject, like maneo, to await:

seu me tranquilla senectus Exspectat seu, etc.,

Hor. S. 2, 1, 58.

To look for with hope, fear, desire, expectation, to hope for, long for, expect, desire; to fear, dread, anticipate, apprehend.

With acc.:

reliquum est, ut tuam profectionem amore prosequar, reditum spe exspectem,

Cic. Fam. 15, 21 fin.; cf.:

quod magna cum spe exspectamus,

id. Att. 16, 16 E. fin.:

ego jam aut rem aut ne spem quidem exspecto,

id. ib. 3, 22 fin.: magnum inceptas, si id exspectas, quod nusquam'st, Plaut. Curc. 1, 2, 56:

quam (rem) avidissime civitas exspectat,

Cic. Phil. 14, 1, 1:

longiores (epistolas) exspectabo vel potius exigam,

id. Fam. 15, 16, 1:

finem laborum omnium,

Caes. B. G. 7, 85, 4:

illum ut vivat, optant, meam autem mortem exspectant scilicet,

to wish, Ter. Ad. 5, 4, 20:

fama mortis meae non accepta solum sed etiam exspectata est,

Liv. 28, 27, 9; cf.

in the pun with I.: cum Proculeius quereretur de filio, quod is mortem suam exspectaret, et ille dixisset, se vero non exspectare: Immo, inquit, rogo exspectes,

Quint. 9, 3, 68 Spald.:

nescio quod magnum hoc nuntio exspecto malum,

dread, Ter. Ph. 1, 4, 16:

mortem,

id. Hec. 3, 4, 8:

multis de causis Caesar majorem Galliae motum exspectans,

Caes. B. G. 6, 1, 1: 7, 43 fin. —With a personal object:

pater exspectat aut me aut aliquem nuntium,

Plaut. Capt. 2, 3, 22:

ite intro, filii vos exspectant intus,

id. Bacch. 5, 2, 86:

hic ego mendacem usque puellam Ad mediam noctem exspecto,

Hor. S. 1, 5, 83; cf. Ov. M. 14, 418:

video jam, illum, quem exspectabam, virum, cui praeficias officio et muneri,

Cic. Rep. 2, 42.—

Aliquid ab (rarely ex) aliquo (a favorite expression of Cicero):

a te hoc civitas vel omnes potius gentes non exspectant solum, sed etiam postulant,

Cic. Fam. 11, 5, 3; cf. id. ib. 3, 10, 1:

dixi Servilio, ut omnia a me majora exspectaret,

id. ib. 3, 12, 4:

alimenta a nobis,

id. Rep. 1, 4:

ab aliquo gloriam,

id. ib. 6, 19 fin.:

tristem censuram ab laeso,

Liv. 39, 41, 2:

ut ex iis (proletariis) quasi proles civitatis exspectari videretur,

Cic. Rep. 2, 22, 40.—

Aliquid ab or ex aliqua re (rare):

aliquid ab liberalitate alicujus,

Caes. B. C. 2, 28, 3:

dedecus a philosopho,

id. Tusc. 2, 12, 28:

omnia ex sua amicitia,

id. ib. 3, 60, 1.—

Aliquid aliquem (very rare): ne quid exspectes amicos, quod tute agere possies, Enn. ap. Gell. 2, 29; Sat. v. 38 Vahl.—

With object-clause:

quid mihi hic adfers, quam ob rem exspectem aut sperem porro non fore?

Ter. Phorm. 5, 9, 36:

exspecto cupioque te ita illud defendere,

Cic. Verr. 2, 3, 64, § 151.—With inf. alone (cf. cupio), Front. ad Ver. Imp. p. 137, ed. Rom.—

Absol. (very rare):

cum mihi nihil improviso, nec gravius quam exspectavissem pro tantis meis factis evenisset,

Cic. Rep. 1, 4:

aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus,

Quint. 12, 8, 11.—

Poet. transf., of an abstr. subject, to have need of, require:

silvarumque aliae pressos propaginis arcus Exspectant,

Verg. G. 2, 27:

neque illae (oleae) procurvam exspectant falcem rastrosque tenaces,

id. ib. 2, 421; cf.:

lenta remedia et segnes medicos non exspectant tempora mea,

Curt. 3, 5, 13.—Hence, exspectātus ( expect-), a, um, P. a. (acc. to II.), anxiously expected, longed for, desired, welcome (class.):

carus omnibus exspectatusque venies,

Cic. Fam. 16, 7; cf.:

venies exspectatus omnibus,

id. ib. 4, 10, 1; Plaut. Most. 2, 2, 11:

quibus Hector ab oris exspectate venis?

Verg. A. 2, 282:

sensi ego in exspectatis ad amplissimam dignitatem fratribus tuis,

who were expected to arrive at the highest dignities of the state, Cic. de Sen. 19, 68:

ubi te exspectatum ejecisset foras,

i. e. whose death is waited, longed for, Ter. Ad. 1, 2, 29 Ruhnk.— Comp.:

nimis ille potuit exspectatior venire,

Plaut. Most. 2, 2, 12.— Sup.:

adventus suavissimus exspectatissimusque,

Cic. Att. 4, 4 a:

litterae,

id. Fam. 10, 5, 1:

triumphus,

Hirt. B. G. 8, 51 fin. —

In the neutr. absol.:

quis non diversa praesentibus contrariaque exspectatis aut speret aut timeat?

Vell. 2, 75, 2:

hosti Ante exspectatum positis stat in agmine castris,

before it was expected, Verg. G. 3, 348; so,

ante exspectatum,

Ov. M. 4, 790; 8, 5; Sen. Ep. 114:

ille ad patrem patriae exspectato revolavit maturius,

than was expected, Vell. 2, 123, 1.

făcultas, ātis ( gen. plur.:

facultatum,

Cic. Off. 1, 9, 29 al.:

facultatium,

Dig. 32, 1, 78, § 1; Col. 1, 4, 8), f. [facul, facilis; cf.: difficultas, simultas], capability, possibility, power, means, opportunity; skill, ability to do any thing easily (class.; syn.: dotes, virtutes, [p. 719] ingenium, indoles).

Lit.:

facultates sunt, aut quibus facilius fit, aut sine quibus aliquid confici non potest,

Cic. Inv. 1, 27, 41.—Constr. with gen., ad, ut, inf., or absol.

With gen. of gerund.:

facultas pariendi,

Ter. And. 1, 4, 5:

summa copia facultasque dicendi,

Cic. Quint. 2, 8:

sibi facultatem dicendi parare,

Quint. 11, 2, 49:

Miloni manendi nulla facultas,

Cic. Mil. 17, 45:

suscipiendi maleficii,

id. Rosc. Am. 33, 92:

laedendi,

id. Fl. 8, 19:

redimendi,

id. de Imp. Pomp. 7, 18:

facultatem judicandi facere,

id. Verr. 2, 2, 73, § 179 et saep.—So with ellipsis of dicendi:

extemporalis facultas,

of extemporaneous speaking, Suet. Aug. 84; cf.:

facultas summa,

Plin. Ep. 1, 20, 18; id. ib. 6, 29, 5.—With a gen. subst.:

talium sumptuum facultatem fructum divitiarum putat,

Cic. Off. 2, 16, 56:

quod reliquis fugae facultas daretur,

Caes. B. G. 1, 32 fin.:

Demostheni facultatem defuisse hujus rei,

Quint. 6, 3, 2: si facultas tui praesentis esset, if I could but meet you face to face, Planc. in Cic. Fam. 10, 4:

facultates medicamentorum,

virtue, efficacy, Cels. 5 praef. init.; id. ib. 17.—

With ad:

ne irato facultas ad dicendum data esse videatur,

Cic. Font. 10, 22 (6, 12); cf.:

ad explicandas tuas litteras,

id. Rep. 1, 9; and:

ad ducendum bellum,

Caes. B. G. 1, 38, 4.— In plur.:

ingenii facultates,

Cic. Att. 3, 10:

multae mihi ad satis faciendum reliquo tempore facultates dabuntur,

Cic. Clu. 4, 10.—Rarely with dat.:

si facultas sit alendis sarmentis,

Col. 4, 29, 1.—

With in:

modica in dicendo facultas,

Suet. Galb. 3. —

With ut:

nonnumquam improbo facultas dari, ut, etc.,

Cic. Caecin. 25, 71; id. Rab. Perd. 6, 18:

L. Quintius oblatam sibi facultatem putavit, ut, etc.,

id. Clu. 28, 77; id. Fam. 1, 7, 4:

erit haec facultas in eo, quem volumus esse eloquentem, ut, etc.,

id. Or. 33, 117.—

With inf. (post-Aug. and very rare):

nobis saevire facultas,

Stat. Th. 4, 513; 12, 36; Val. Fl. 3, 16; Auct. B. Afr. 78.—

Absol.:

cave quicquam, quod ad meum commodum attineat, nisi maximo tuo commodo et maxima tua facultate cogitaris,

Cic. Q. Fr. 3, 9, 4:

urges istam occasionem et facultatem,

id. Fam. 7, 8, 2:

poëtica quaedam,

id. Rep. 1, 14:

facultas ex ceteris rebus comparata,

id. de Or. 2, 12, 50:

si facultas erit,

id. de Inv. 1, 46 fin.; cf.:

hinc abite, dum est facultas,

while you can, Caes. B. G. 7, 50 fin.:

quoad facultas feret,

Cic. Inv. 2, 3, 10.

Transf., concr., for copia, opes, a sufficient or great number, abundance, plenty, supply, stock, store; plur., goods, riches, property (syn.: opes, bona, silva, divitiae, fortunae, copia, vis).

Sing.:

nummorum facultas,

Cic. Quint. 4, 16:

cujus generis (virorum) erat in senatu facultas maxima,

id. Sull. 14, 42:

facultas vacui ac liberi temporis,

id. de Or. 3, 15, 57:

omnium rerum, quae ad bellum usui erant, summa erat in eo oppido facultas,

Caes. B. G. 1, 38, 3:

navium,

id. ib. 3, 9, 6:

si facultas ejus succi sit copiosior,

Col. 12, 38, 8 al.: pro facultate quisque, in proportion to his ability or wealth, Suet. Aug. 29.—

Plur.:

anquirunt ad facultates rerum atque copias, ad potentiam, etc.,

Cic. Off. 1, 3, 9:

mutandis facultatibus et commodis,

id. ib. 2, 4, 15:

facultates commodorum praetermittere,

id. Att. 1, 17, 5:

me tuae facultates sustinent,

id. Q. Fr. 1, 3, 7:

videndum ne major benignitas sit quam facultates,

id. Off. 1, 14, 42:

facultates ad largiendum magnas comparasse,

Caes. B. G. 1, 18, 4:

facultates patrimonii nostri aliis relinquemus,

Quint. 6 praef. §

16: Gaius attritis facultatibus urbe cessit,

Suet. Galb. 3:

modicus facultatibus,

Plin. Ep. 6, 32, 2 et saep.:

Tantas videri Italiae facultates, ut, etc.,

supplies, resources, Caes. B. G. 6, 1, 3;

with copia,

id. B. C. 1, 49, 2:

ministrare alicui de facultatibus suis,

Vulg. Luc. 8, 3:

qui facultates suas suspectas habet,

i. e. doubts his own solvency, Gai. Inst. 2, 154.

fastīgĭum, ii, n. [cf. Sanscr. bhrshtīs, corner, rim; Gr. a-phlaston, aplustria, the ornamented stern of a ship; O. H. Germ. brort, the prow], the top of a gable, a gable end, pediment (syn.: cacumen, culmen, vertex, apex).

Prop.:

Capitolii fastigium illud et ceterarum aedium non venustas, sed necessitas ipsa fabricata est... utilitatem templi fastigii dignitas consecuta est,

Cic. de Or. 3, 46, 180; cf.:

fastigia aliquot templorum a culminibus abrupta,

Liv. 40, 2, 3:

evado ad summi fastigia culminis,

Verg. A. 2, 458; Cic. Q. Fr. 3, 1, 4, § 14.—Hence, meton., the roof of a house, Verg. A. 8, 491; 9, 568; Val. Fl. 2, 235:

habere pulvinar, simulacrum, fastigium, flaminem,

id. Phil. 2, 43, 110; cf.

of the same: omnes unum in principem congesti honores: circa templa imagines... suggestus in curia, fastigium in domo, mensis in caelo,

Flor. 4, 2 fin.:

Romae signa eorum sunt in Palatina aede Apollinis in fastigio,

Plin. 36, 5, 4, § 13; cf. id. 35, 12, 43, § 152; Vitr. 3, 2.— Transf.:

operi tamquam fastigium imponere,

Cic. Off. 3, 7, 33.—

Transf.

The extreme part, extremity of a thing, whether above or below.

Top, height, summit:

colles... pari altitudinis fastigio oppidum cingebant,

Caes. B. G. 7, 69, 4:

opus nondum aquae fastigium aequabat,

Curt. 4, 2, 19:

summi operis,

id. 4, 2, 8:

jamque agger aequaverat summae fastigia terrae,

id. 8, 10, 31:

aquatilium ova rotunda, reliqua fere fastigio acuminata,

Plin. 10, 52, 74, § 145:

gracilitas (arundinis) nodis distincta leni fastigio tenuatur in cacumina,

id. 16, 36, 64, § 158; cf.:

cornua in leve fastigium exacuta,

id. 11, 37, 45, § 124; 16, 33, 60, § 141; Vulg. 2 Reg. 18, 24.—In plur., Lucr. 4, 827:

muri,

Val. Fl. 2, 553:

fontis fastigium,

i. e. the height on which the fountain sprang up, Hirt. B. G. 8, 41, 5.—

The lower part, depth: forsitan et scrobibus quae sint fastigia, quaeres, [p. 728] what should be the depth of the trenches, Verg. G. 2, 288.—

(From the sloping form of the gable.) A slope, declivity, descent:

ab oppido declivis locus tenui fastigio vergebat,

Caes. B. C. 1, 45, 5:

jugum paulo leniore fastigio,

id. ib. 2, 24, 3:

iniquum loci ad declivitatem fastigium,

id. B. G. 7, 85, 4:

rupes leniore submissa fastigio,

Curt. 6, 6, 11:

capreoli molli fastigio,

Caes. B. C. 2, 10, 3; 2, 24, 3:

musculi,

id. ib. 2, 11, 1:

scrobes paulatim angustiore ad infimum fastigio,

i. e. gradually narrowing from top to bottom, id. B. G. 7, 73, 5; cf.:

si (fossa) fastigium habet, ut (aqua) exeat e fundo,

Varr. R. R. 1, 14, 2.—

In the later grammarians, an accent placed over a word, Mart. Cap. 3, § 264; § 268 al.; Diom. p. 428 P.

Trop.

The highest part, summit, the highest degree, most exalted rank or dignity (perh. only since the Aug. per.):

quicquid numinum hanc Romani imperii molem in amplissimum terrarum orbis fastigium extulit,

Vell. 2, 131, 1; cf.:

sic fit, ut dei summum inter homines fastigium servent,

Plin. Pan. 52, 2:

et quoad usque ad memoriam nostram tribuniciis consularibusque certatum viribus est, dictaturae semper altius fastigium fuit,

Liv. 6, 38 fin.; cf.:

in consulare fastigium vehi,

Vell. 2, 69, 1:

ad regium fastigium evehere aliquem,

Val. Max. 1, 6, 1:

alii cives ejusdem fastigii,

Liv. 3, 35, 9:

stare in fastigio eloquentiae,

Quint. 12, 1, 20:

rhetoricen in tam sublime fastigium sine arte venisse,

id. 2, 17, 3:

et poësis ab Homero et Vergilio tantum fastigium accepit, et eloquentia a Demosthene,

id. 12, 11, 26; cf.:

magice in tantum fastigii adolevit, ut, etc.,

grew into such esteem, Plin. 30, 1, 1, § 2.—

In gen., dignity, rank, condition:

(M. Laetorio) curatio altior fastigio suo data est,

Liv. 2, 27, 6; cf.:

ampliora etiam humano fastigio decerni sibi passus est,

Suet. Caes. 76:

tamquam mortale fastigium egressus,

Tac. A. 15, 74:

animus super humanum fastigium elatus,

Curt. 9, 10 med.:

quales ex humili magna ad fastigia rerum extollit Fortuna,

Juv. 3, 39.—

A leading or chief point, head in a discourse; a principal sort or kind (rare):

summa sequar fastigia rerum,

Verg. A. 1, 342:

e quibus tribus fastigiis (agrorum) simplicibus,

sorts, kinds, Varr. R. R. 1, 6, 2:

propter haec tria fastigia formae discrimina quaedam fiunt sationum,

id. ib. 1, 5:

haec atque hujuscemodi tria fastigia agri, etc.,

id. ib. 1, 6, 6; cf.

also: quo fastigio sit fundus,

id. ib. 1, 20 fin. (and v. Lachm. ad Lucr. p. 223):

laudem relego fastigia summa,

Prisc. Laud. Anast. 148.

fātum, i ( masc. fatus malus meus, Petr. 42, 77), n. [for II. A.], that which is said, an utterance. —Hence,

Prop., a prophetic declaration, oracle, prediction (rare but class.): neque me Apollo fatis fandis dementem invitam ciet, Pac. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 80 Vahl.):

Lentulum sibi confirmasse ex fatis Sibyllinis haruspicumque responsis se, etc.,

Cic. Cat. 3, 4, 9:

eo fatis quae Veientes scripta haberent,

id. Div. 1, 44, 100:

fatis, ominibus oraculisque portendere,

Liv. 29, 10 fin. Drak. N. cr.:

Siculisne resideret arvis Oblitus factorum,

Verg. A. 5, 703.—

Transf.

In gen., that which is ordained, desting, fate; the heimarmenê or moira of the Greeks (syn.:

fortuna, fors, sors, casus): nec ii, qui dicunt immutabilia esse, quae futura sint nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ii mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt,

Cic. Fat. 9, 20 sq.; hence the philosophic use of the word to denote the eternal, immutable law of nature: fieri omnia fato, ratio cogit fateri. Fatum autem id appello, quod Graeci heimarmenên, id est ordinem seriemque causarum, cum causa causae nexa rem ex se gignat, id. Div. 1, 55, 125 sq.; cf.:

cum vos fato fieri dicatis omnia, quod autem semper ex omni aeternitate verum fuerit, id esse fatum,

id. N. D. 3, 6, 14; and: cum duae sententiae fuissent veterum philosophorum, una eorum, qui censerent omnia ita fato fieri, ut id fatum vim necessitatis afferret;

in qua sententia Democritus, Heraclitus, Empedocles, Aristoteles fuit: altera eorum, quibus viderentur sine ullo fato esse animorum motus voluntarii,

id. Fat. 17, 39; cf.

also: ex hoc genere causarum ex aeternitate pendentium fatum a Stoicis nectitur,

id. Top. 15, 59; and:

anile sane et plenum superstitionis fati nomen ipsum,

id. Div. 2, 7, 19:

si Daphitae fatum fuit ex equo cadere,

id. Fat. 3, 5; cf. id. ib. 12, 28: cf.:

neque si fatum fuerat, effugisset,

id. Div. 2, 8, 20:

ut praedici posset, quid cuique eventurum et quo quisque fato natus esset,

id. ib. 1, 1, 2;

quonam meo fato fieri dicam, ut, etc.,

id. Phil. 2, 1, 1: qua quidem in re singulari sum fato, I experience a remarkable fate, Caecin. ap. Cic. Fam. 6, 7, 1:

si quid mihi humanitus accidisset multa autem impendere videntur praeter naturam etiam praeterque fatum,

i. e. beyond the natural and appointed course of events, id. Phil. 1, 4, 10:

quasi debita sibi fato dominatione,

Suet. Aug. 19:

persuasio, cuncta fato agi,

id. Tib. 69:

nisi dii immortales omni ratione placati suo numine prope fata ipsa flexissent,

Cic. Cat. 3, 8, 19:

orte Saturno, tibi cura magni Caesaris fatis data,

Hor. C. 1, 12, 51:

quo (Caesare) nihil majus meliusve terris Fata donavere bonique divi,

id. ib. 4, 2, 38; id. Carm. Sec. 28:

ut caneret fera Nereus Fata,

id. C. 1, 15, 5; so,

acerba,

id. Epod. 7, 17:

triste,

id. S. 1, 9, 29:

caeca,

id. C. 2, 13, 16:

plebeium in circo positum est fatum,

the fate of the vulgar, Juv. 6, 588:

fata regunt homines,

id. 9, 32; 12, 63.—With ut:

qui hoc fato natus est, ut, etc.,

Cic. Mil. 11, 30:

fuit hoc sive meum sive rei publicae fatum, ut, etc.,

id. Balb. 26, 58.—With ne: eo [p. 730] fato se in iis terris collocatam esse arbitratur, ne, etc., Cic. Font. 16, 35.—

Esp.

Of the will or determination of the gods:

heu stirpem invisam et fatis contraria nostris Fata Phrygum,

Verg. A. 7, 293; 7, 50; cf. Non. 455, 25.—And also of that which determines the fate of a person or thing: Ilio tria fuisse audivi fata, quae illi forent exitio: signum ex arce si perisset;

alterum, etc.,

Plaut. Bacch. 4, 9, 29; so,

Herculis sagittae, quae fatum Trojae fuere,

Just. 20, 1 fin. —Prov.:

fata viam invenient,

Verg. A. 3, 395; 10, 113.— Fāta, ōrum, n., personified as deities, the Fates, Prop. 4, 7, 51; Stat. Th. 8, 26; id. S. 5, 1, 259; Inscr. Orell. 1771 sq.—

a.. Bad fortune, ill fate, calamity, mishap:

dictum facete et contumeliose in Metellos antiquum Naevii est: Fato Metelli Romae fiunt consules,

Pseudo Ascon. ad Cic. Verr. 1, 10, 29 (p. 140 ed. Orell.);

and, alluding to this verse: hoc Verrem dicere aiebant, te (sc. Metellum) non fato, ut ceteros ex vestra familia, sed opera sua consulem factum,

id. ib. 10, 29:

quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenas jamdiu improbitati, nequitiae... debitas instare,

Cic. Cat. 2, 5, 11:

exitii ac fati dies,

id. ib. 3, 7, 17:

abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut, etc.,

Caes. B. G. 1, 39, 4; cf. Caes. B. C. 2, 6, 1:

quod si jam (quod dii omen avertant) fatum extremum rei publicae venit,

Cic. Phil. 3, 14, 35:

in illo paene fato rei publicae,

id. Dom. 57, 145.— So,

Esp. freq. of death:

sic Hortensii vox exstincta fato suo est, nostra publico,

id. Brut. 96, 328; cf.:

nolite hunc maturius exstingui vulnere vestro quam suo fato,

id. Cael. 32, 79; cf.:

omen fati,

id. Phil. 9, 4, 6; and:

quia nec fato merita nec morte peribat,

Verg. A. 4, 696: ferro, non fato moerus Argivum (i. e. Achilles) occidit, Poët. ap. Quint. 8, 6, 10 Spald.:

perfunctos jam fato = mortuos,

Liv. 9, 1, 6;

qui fato sunt functi,

Quint. 3, 7, 10:

fato cedere,

Liv. 26, 13: fato concessit, Pl. Pan. 11, 3; for which: concedere in fatum, Modestin. Dig. 34, 3, 20:

fato obiit,

died a natural death, Tac. A. 6, 10:

fato fungi,

id. ib. 14, 12 fin.:

ille (uxorem) functam fato respondet,

id. ib. 11, 3:

si me praeceperit fatum,

Curt. 9, 6; Quint. 6, 2, 33.—In this sense sometimes in the plur.:

jamdudum peccas, si mea fata petis,

Ov. H. 19, 118;

Minotauri,

Mel. 2, 7:

mea fata,

my ashes, Prop. 1, 17, 11:

sentiet vivus eam, quae post fata praestari magis solet, venerationem,

Quint. 12, 17, 7:

si me fata intercepissent,

id. 6 praef. 1; cf.: (mater) acerbissimis rapta fatis, id. § 4; cf. the shades or spirits of the dead:

cum fato jacentis,

Mel. 2, 2.—

Concr., one who brings calamity, a plague:

duo illa rei publicae paene fata, Gabinium et Pisonem,

Cic. Sest. 43, 93.

fātum, i ( masc. fatus malus meus, Petr. 42, 77), n. [for II. A.], that which is said, an utterance. —Hence,

Prop., a prophetic declaration, oracle, prediction (rare but class.): neque me Apollo fatis fandis dementem invitam ciet, Pac. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 80 Vahl.):

Lentulum sibi confirmasse ex fatis Sibyllinis haruspicumque responsis se, etc.,

Cic. Cat. 3, 4, 9:

eo fatis quae Veientes scripta haberent,

id. Div. 1, 44, 100:

fatis, ominibus oraculisque portendere,

Liv. 29, 10 fin. Drak. N. cr.:

Siculisne resideret arvis Oblitus factorum,

Verg. A. 5, 703.—

Transf.

In gen., that which is ordained, desting, fate; the heimarmenê or moira of the Greeks (syn.:

fortuna, fors, sors, casus): nec ii, qui dicunt immutabilia esse, quae futura sint nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ii mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt,

Cic. Fat. 9, 20 sq.; hence the philosophic use of the word to denote the eternal, immutable law of nature: fieri omnia fato, ratio cogit fateri. Fatum autem id appello, quod Graeci heimarmenên, id est ordinem seriemque causarum, cum causa causae nexa rem ex se gignat, id. Div. 1, 55, 125 sq.; cf.:

cum vos fato fieri dicatis omnia, quod autem semper ex omni aeternitate verum fuerit, id esse fatum,

id. N. D. 3, 6, 14; and: cum duae sententiae fuissent veterum philosophorum, una eorum, qui censerent omnia ita fato fieri, ut id fatum vim necessitatis afferret;

in qua sententia Democritus, Heraclitus, Empedocles, Aristoteles fuit: altera eorum, quibus viderentur sine ullo fato esse animorum motus voluntarii,

id. Fat. 17, 39; cf.

also: ex hoc genere causarum ex aeternitate pendentium fatum a Stoicis nectitur,

id. Top. 15, 59; and:

anile sane et plenum superstitionis fati nomen ipsum,

id. Div. 2, 7, 19:

si Daphitae fatum fuit ex equo cadere,

id. Fat. 3, 5; cf. id. ib. 12, 28: cf.:

neque si fatum fuerat, effugisset,

id. Div. 2, 8, 20:

ut praedici posset, quid cuique eventurum et quo quisque fato natus esset,

id. ib. 1, 1, 2;

quonam meo fato fieri dicam, ut, etc.,

id. Phil. 2, 1, 1: qua quidem in re singulari sum fato, I experience a remarkable fate, Caecin. ap. Cic. Fam. 6, 7, 1:

si quid mihi humanitus accidisset multa autem impendere videntur praeter naturam etiam praeterque fatum,

i. e. beyond the natural and appointed course of events, id. Phil. 1, 4, 10:

quasi debita sibi fato dominatione,

Suet. Aug. 19:

persuasio, cuncta fato agi,

id. Tib. 69:

nisi dii immortales omni ratione placati suo numine prope fata ipsa flexissent,

Cic. Cat. 3, 8, 19:

orte Saturno, tibi cura magni Caesaris fatis data,

Hor. C. 1, 12, 51:

quo (Caesare) nihil majus meliusve terris Fata donavere bonique divi,

id. ib. 4, 2, 38; id. Carm. Sec. 28:

ut caneret fera Nereus Fata,

id. C. 1, 15, 5; so,

acerba,

id. Epod. 7, 17:

triste,

id. S. 1, 9, 29:

caeca,

id. C. 2, 13, 16:

plebeium in circo positum est fatum,

the fate of the vulgar, Juv. 6, 588:

fata regunt homines,

id. 9, 32; 12, 63.—With ut:

qui hoc fato natus est, ut, etc.,

Cic. Mil. 11, 30:

fuit hoc sive meum sive rei publicae fatum, ut, etc.,

id. Balb. 26, 58.—With ne: eo [p. 730] fato se in iis terris collocatam esse arbitratur, ne, etc., Cic. Font. 16, 35.—

Esp.

Of the will or determination of the gods:

heu stirpem invisam et fatis contraria nostris Fata Phrygum,

Verg. A. 7, 293; 7, 50; cf. Non. 455, 25.—And also of that which determines the fate of a person or thing: Ilio tria fuisse audivi fata, quae illi forent exitio: signum ex arce si perisset;

alterum, etc.,

Plaut. Bacch. 4, 9, 29; so,

Herculis sagittae, quae fatum Trojae fuere,

Just. 20, 1 fin. —Prov.:

fata viam invenient,

Verg. A. 3, 395; 10, 113.— Fāta, ōrum, n., personified as deities, the Fates, Prop. 4, 7, 51; Stat. Th. 8, 26; id. S. 5, 1, 259; Inscr. Orell. 1771 sq.—

a.. Bad fortune, ill fate, calamity, mishap:

dictum facete et contumeliose in Metellos antiquum Naevii est: Fato Metelli Romae fiunt consules,

Pseudo Ascon. ad Cic. Verr. 1, 10, 29 (p. 140 ed. Orell.);

and, alluding to this verse: hoc Verrem dicere aiebant, te (sc. Metellum) non fato, ut ceteros ex vestra familia, sed opera sua consulem factum,

id. ib. 10, 29:

quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenas jamdiu improbitati, nequitiae... debitas instare,

Cic. Cat. 2, 5, 11:

exitii ac fati dies,

id. ib. 3, 7, 17:

abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut, etc.,

Caes. B. G. 1, 39, 4; cf. Caes. B. C. 2, 6, 1:

quod si jam (quod dii omen avertant) fatum extremum rei publicae venit,

Cic. Phil. 3, 14, 35:

in illo paene fato rei publicae,

id. Dom. 57, 145.— So,

Esp. freq. of death:

sic Hortensii vox exstincta fato suo est, nostra publico,

id. Brut. 96, 328; cf.:

nolite hunc maturius exstingui vulnere vestro quam suo fato,

id. Cael. 32, 79; cf.:

omen fati,

id. Phil. 9, 4, 6; and:

quia nec fato merita nec morte peribat,

Verg. A. 4, 696: ferro, non fato moerus Argivum (i. e. Achilles) occidit, Poët. ap. Quint. 8, 6, 10 Spald.:

perfunctos jam fato = mortuos,

Liv. 9, 1, 6;

qui fato sunt functi,

Quint. 3, 7, 10:

fato cedere,

Liv. 26, 13: fato concessit, Pl. Pan. 11, 3; for which: concedere in fatum, Modestin. Dig. 34, 3, 20:

fato obiit,

died a natural death, Tac. A. 6, 10:

fato fungi,

id. ib. 14, 12 fin.:

ille (uxorem) functam fato respondet,

id. ib. 11, 3:

si me praeceperit fatum,

Curt. 9, 6; Quint. 6, 2, 33.—In this sense sometimes in the plur.:

jamdudum peccas, si mea fata petis,

Ov. H. 19, 118;

Minotauri,

Mel. 2, 7:

mea fata,

my ashes, Prop. 1, 17, 11:

sentiet vivus eam, quae post fata praestari magis solet, venerationem,

Quint. 12, 17, 7:

si me fata intercepissent,

id. 6 praef. 1; cf.: (mater) acerbissimis rapta fatis, id. § 4; cf. the shades or spirits of the dead:

cum fato jacentis,

Mel. 2, 2.—

Concr., one who brings calamity, a plague:

duo illa rei publicae paene fata, Gabinium et Pisonem,

Cic. Sest. 43, 93.

fēlix, īcis (abl. felici, except Cic. Or. 48, 159; and as nom. prop., v. II. B. 2. infra), adj. [from root feo, fevo, to bear, produce, Gr. phuô; cf.: fio, femina; whence fetus, fecundus, femina, fenus], fruit-bearing, fruitful, fertile, productive.

Lit. (rare; not in Cic.): felices arbores Cato dixit, quae fructum ferunt, infelices quae non ferunt, Paul. ex Fest. p. 92, 10 Müll.; cf. Fronto Ep. ad Amic. 2, 6 ed. Mai.; so,

arbor,

Liv. 5, 24, 2:

arbusta,

Lucr. 5, 1378:

rami,

Verg. G. 2, 81; so,

rami feliciores,

Hor. Epod. 2, 14:

silvae,

i. e. of fruitful trees, Verg. G. 4, 329:

Massica Baccho,

fruitful in vines, id. A. 7, 725; cf.

Campania,

Plin. 3, 5, 9, § 60:

felicior regio,

Ov. P. 2, 10, 51; cf.:

felix oleae tractus,

Claud. Cons. Mall. Theod. 179:

venti,

Val. Fl. 6, 711.—

In partic.

In the old relig. lang.: felices arbores, all the nobler sorts of trees, whose fruits were offered to the superior deities, in contradistinction to the infelices, which were dedicated to the inferior deities, Macr. S. 2, 16, 2.—

Felix, as an adj. propr. in Arabia Felix, the fertile portion of Arabia, opp. Arabia Deserta and Petraea; v. Arabia.—

Transf.

Act., that brings good luck, of good omen, auspicious, favorable, propitious, fortunate, prosperous, felicitous (orig. belonging to the relig. lang.; in the class. per. almost confined to poets;

syn.: faustus, fortunatus, beatus, secundus): quae (omina) majores nostri quia valere censebant, idcirco omnibus rebus agendis: QVOD BONVM FAVSTVM FELIX FORTVNATVMQVE ESSET praefabantur,

Cic. Div. 1, 45, 102; so, QVOD BONVM FORTVNATVM FELIXQVE SALVTAREQVE SIET POPVLO ROMANO QVIRITIVM, etc., an old formula in Varr. L. L. 6, § 86; cf.

also: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix fortunataque eveniat,

Plaut. Trin. 1, 2, 3:

quod tibi mihique sit felix, sub imperium tuum redeo,

Liv. 22, 30, 4:

auspicia,

Verg. A. 11, 32; cf.

omen,

Ov. P. 2, 1, 35:

o dea... Sis felix, nostrum leves, quaecumque, laborem,

Verg. A. 1, 330; cf.:

sis bonus o felixque tuis!

id. E. 5, 65:

terque novas circum felix eat hostia fruges,

id. G. 1, 345:

Zephyri,

id. A. 3, 120:

sententia,

Ov. M. 13, 319:

industria (corresp. to fertilis cura),

Plin. H. N. 14 praef. § 3.—

Lucky, happy, fortunate (the predom. signif. in prose and poetry):

exitus ut classi felix faustusque daretur,

Lucr. 1, 100:

Polycratem Samium felicem appellabant,

Cic. Fin. 5, 30, 92:

Caesar Alexandriam se recepit, felix, ut sibi quidem videbatur,

id. Phil. 2, 26, 64; cf. id. ib. 2, 24, 59:

vir ad casum fortunamque felix,

id. Font. 15, 33:

ille Graecus ab omni laude felicior,

id. Brut. 16, 63:

Sulla felicissimus omnium ante civilem victoriam,

Sall. J. 95, 4:

in te retinendo fuit Asia felicior quam nos in deducendo,

Cic. Q. Fr. 1, 1, 10, § 30; cf.:

quin etiam si minus felices in diligendo fuissemus,

id. Lael. 16, 60:

vade, o felix nati pietate,

Verg. A. 3, 480; cf. id. ib. 6, 785:

Praxiteles quoque marmore fericior,

i. e. succeeded better as a sculptor, Plin. 34, 8, 19, § 69:

felices ter et amplius, Quos irrupta tenet copula,

Hor. C. 1, 13, 17:

omnes composui. Felices! nunc ego resto,

id. S. 1, 9, 28:

Latium felix,

id. C. S. 66:

tempora,

Juv. 2, 38:

saecula,

Ov. Tr. 1, 2, 103; Juv. 3, 312; Quint. 8, 6, 24: cf.:

nulla sorte nascendi aetas felicior,

id. 12, 11, 22:

felicissima facilitas,

id. 10, 1, 111:

felicissimus sermo,

id. 9, 4, 27:

ita sim felix, a form of asseveration,

Prop. 1, 7, 3:

malum, i. q. salubre,

salubrious, wholesome, Verg. G. 2, 127 Serv.—Prov.: felicem scivi, non qui quod [p. 734] vellet haberet, sed qui per fatum non data non cuperet, Aus. Idyll. 319, 23 sq.—

With gen. ( poet. and in post-Aug. prose):

Vergilius beatus felixque gratiae,

Plin. H. N. 14 praef. §

7: o te, Bolane, cerebri Felicem!

Hor. S. 1, 9, 12:

felices studiique locique,

Ov. M. 5, 267:

felix uteri,

Sil. 4, 359:

leti,

id. 4, 398:

famae,

id. 4, 731:

felices operum dies,

Verg. G. 1, 277.—

With inf. ( poet.):

quo non felicior alter Ungueretela manu ferrumque armare veneno,

happier, more successful in, Verg. A. 9, 772; id. G. 1, 284; Sil. 13, 126. —

With gerund. dat. (rare):

tam felix vobis corrumpendis fuit,

successful in, Liv. 3, 17, 2.— Adv.: fēlīcĭter.

(Acc. to I.) Fruitfully, abundantly:

hic segetes, illic veniunt felicius uvae,

Verg. G. 1, 54.—

(Acc. to II.)

Auspiciously, fortunately, favorably: quod mihi vobisque Quirites, Se fortunatim, feliciter ac bene vortat, Enn. ap. Non. 112, 3 (Ann. v. 112 ed. Vahl.); cf. Plaut. Aul. 4, 10, 58:

ut ea res mihi magistratuique meo, populo plebique Romanae bene atque feliciter eveniret,

Cic. Mur. 1, 1; Caes. B. G. 4, 25, 3.—In expressing a wish or in calling to a person, Good luck! faciam quod volunt. Feliciter velim, inquam, teque laudo, Cic. Att. 13, 42, 1:

feliciter, succlamant,

Phaedr. 5, 1, 4; Suet. Claud. 7; id. Dom. 13; Flor. 3, 3 fin.; Juv. 2, 119; Vulg. Gen. 30, 11 al.—

Luckily, happily, successfully (most freq.):

omnes sapientes semper feliciter, absolute, fortunate vivere,

Cic. Fin. 3, 7, 26:

res publica et bene et feliciter gesta sit,

id. Phil. 5, 15, 40; id. Fam. 7, 28 fin.:

navigare,

id. Verr. 2, 2, 38, § 95; cf.:

qui te feliciter attulit Eurus,

Ov. M. 7, 659:

feliciter audet,

Hor. Ep. 2, 1, 166:

ob ea feliciter acta,

Sall. J. 55, 2.—Prov.:

feliciter sapit qui alieno periculo sapit,

Plaut. Merc. 4, 4, 40.— Comp., Ov. Ib. 305.— Sup.:

bella cum finitimis felicissime multa gessit,

Cic. Rep. 2, 9:

re gesta,

Hirt. B. G. 8, 37, 1:

gerere rem publicam,

Caes. B. C. 1, 7, 6:

cessit imitatio,

Quint. 10, 2, 16: Horatius... verbis felicissime audax, 10, 1, 96.

Fēlix (with abl. Felice, v. Neue, Formenl. 2, p. 67), a Roman surname of frequent occurrence, first applied to L. Sulla, Plin. 7, 44, 44, § 186.—

Claudius Felix, Suet. Claud. 28.—

Antonius Felix, procurator of Judea and Galilee under Claudius, Vulg. Act. 23, 26; 25, 14.—

Julia Felix, i. q. Berytus, Plin. 5, 20, 17, § 78.

fĕlix, ĭcis, v. filix init.

fēlix, īcis (abl. felici, except Cic. Or. 48, 159; and as nom. prop., v. II. B. 2. infra), adj. [from root feo, fevo, to bear, produce, Gr. phuô; cf.: fio, femina; whence fetus, fecundus, femina, fenus], fruit-bearing, fruitful, fertile, productive.

Lit. (rare; not in Cic.): felices arbores Cato dixit, quae fructum ferunt, infelices quae non ferunt, Paul. ex Fest. p. 92, 10 Müll.; cf. Fronto Ep. ad Amic. 2, 6 ed. Mai.; so,

arbor,

Liv. 5, 24, 2:

arbusta,

Lucr. 5, 1378:

rami,

Verg. G. 2, 81; so,

rami feliciores,

Hor. Epod. 2, 14:

silvae,

i. e. of fruitful trees, Verg. G. 4, 329:

Massica Baccho,

fruitful in vines, id. A. 7, 725; cf.

Campania,

Plin. 3, 5, 9, § 60:

felicior regio,

Ov. P. 2, 10, 51; cf.:

felix oleae tractus,

Claud. Cons. Mall. Theod. 179:

venti,

Val. Fl. 6, 711.—

In partic.

In the old relig. lang.: felices arbores, all the nobler sorts of trees, whose fruits were offered to the superior deities, in contradistinction to the infelices, which were dedicated to the inferior deities, Macr. S. 2, 16, 2.—

Felix, as an adj. propr. in Arabia Felix, the fertile portion of Arabia, opp. Arabia Deserta and Petraea; v. Arabia.—

Transf.

Act., that brings good luck, of good omen, auspicious, favorable, propitious, fortunate, prosperous, felicitous (orig. belonging to the relig. lang.; in the class. per. almost confined to poets;

syn.: faustus, fortunatus, beatus, secundus): quae (omina) majores nostri quia valere censebant, idcirco omnibus rebus agendis: QVOD BONVM FAVSTVM FELIX FORTVNATVMQVE ESSET praefabantur,

Cic. Div. 1, 45, 102; so, QVOD BONVM FORTVNATVM FELIXQVE SALVTAREQVE SIET POPVLO ROMANO QVIRITIVM, etc., an old formula in Varr. L. L. 6, § 86; cf.

also: ut nobis haec habitatio Bona, fausta, felix fortunataque eveniat,

Plaut. Trin. 1, 2, 3:

quod tibi mihique sit felix, sub imperium tuum redeo,

Liv. 22, 30, 4:

auspicia,

Verg. A. 11, 32; cf.

omen,

Ov. P. 2, 1, 35:

o dea... Sis felix, nostrum leves, quaecumque, laborem,

Verg. A. 1, 330; cf.:

sis bonus o felixque tuis!

id. E. 5, 65:

terque novas circum felix eat hostia fruges,

id. G. 1, 345:

Zephyri,

id. A. 3, 120:

sententia,

Ov. M. 13, 319:

industria (corresp. to fertilis cura),

Plin. H. N. 14 praef. § 3.—

Lucky, happy, fortunate (the predom. signif. in prose and poetry):

exitus ut classi felix faustusque daretur,

Lucr. 1, 100:

Polycratem Samium felicem appellabant,

Cic. Fin. 5, 30, 92:

Caesar Alexandriam se recepit, felix, ut sibi quidem videbatur,

id. Phil. 2, 26, 64; cf. id. ib. 2, 24, 59:

vir ad casum fortunamque felix,

id. Font. 15, 33:

ille Graecus ab omni laude felicior,

id. Brut. 16, 63:

Sulla felicissimus omnium ante civilem victoriam,

Sall. J. 95, 4:

in te retinendo fuit Asia felicior quam nos in deducendo,

Cic. Q. Fr. 1, 1, 10, § 30; cf.:

quin etiam si minus felices in diligendo fuissemus,

id. Lael. 16, 60:

vade, o felix nati pietate,

Verg. A. 3, 480; cf. id. ib. 6, 785:

Praxiteles quoque marmore fericior,

i. e. succeeded better as a sculptor, Plin. 34, 8, 19, § 69:

felices ter et amplius, Quos irrupta tenet copula,

Hor. C. 1, 13, 17:

omnes composui. Felices! nunc ego resto,

id. S. 1, 9, 28:

Latium felix,

id. C. S. 66:

tempora,

Juv. 2, 38:

saecula,

Ov. Tr. 1, 2, 103; Juv. 3, 312; Quint. 8, 6, 24: cf.:

nulla sorte nascendi aetas felicior,

id. 12, 11, 22:

felicissima facilitas,

id. 10, 1, 111:

felicissimus sermo,

id. 9, 4, 27:

ita sim felix, a form of asseveration,

Prop. 1, 7, 3:

malum, i. q. salubre,

salubrious, wholesome, Verg. G. 2, 127 Serv.—Prov.: felicem scivi, non qui quod [p. 734] vellet haberet, sed qui per fatum non data non cuperet, Aus. Idyll. 319, 23 sq.—

With gen. ( poet. and in post-Aug. prose):

Vergilius beatus felixque gratiae,

Plin. H. N. 14 praef. §

7: o te, Bolane, cerebri Felicem!

Hor. S. 1, 9, 12:

felices studiique locique,

Ov. M. 5, 267:

felix uteri,

Sil. 4, 359:

leti,

id. 4, 398:

famae,

id. 4, 731:

felices operum dies,

Verg. G. 1, 277.—

With inf. ( poet.):

quo non felicior alter Ungueretela manu ferrumque armare veneno,

happier, more successful in, Verg. A. 9, 772; id. G. 1, 284; Sil. 13, 126. —

With gerund. dat. (rare):

tam felix vobis corrumpendis fuit,

successful in, Liv. 3, 17, 2.— Adv.: fēlīcĭter.

(Acc. to I.) Fruitfully, abundantly:

hic segetes, illic veniunt felicius uvae,

Verg. G. 1, 54.—

(Acc. to II.)

Auspiciously, fortunately, favorably: quod mihi vobisque Quirites, Se fortunatim, feliciter ac bene vortat, Enn. ap. Non. 112, 3 (Ann. v. 112 ed. Vahl.); cf. Plaut. Aul. 4, 10, 58:

ut ea res mihi magistratuique meo, populo plebique Romanae bene atque feliciter eveniret,

Cic. Mur. 1, 1; Caes. B. G. 4, 25, 3.—In expressing a wish or in calling to a person, Good luck! faciam quod volunt. Feliciter velim, inquam, teque laudo, Cic. Att. 13, 42, 1:

feliciter, succlamant,

Phaedr. 5, 1, 4; Suet. Claud. 7; id. Dom. 13; Flor. 3, 3 fin.; Juv. 2, 119; Vulg. Gen. 30, 11 al.—

Luckily, happily, successfully (most freq.):

omnes sapientes semper feliciter, absolute, fortunate vivere,

Cic. Fin. 3, 7, 26:

res publica et bene et feliciter gesta sit,

id. Phil. 5, 15, 40; id. Fam. 7, 28 fin.:

navigare,

id. Verr. 2, 2, 38, § 95; cf.:

qui te feliciter attulit Eurus,

Ov. M. 7, 659:

feliciter audet,

Hor. Ep. 2, 1, 166:

ob ea feliciter acta,

Sall. J. 55, 2.—Prov.:

feliciter sapit qui alieno periculo sapit,

Plaut. Merc. 4, 4, 40.— Comp., Ov. Ib. 305.— Sup.:

bella cum finitimis felicissime multa gessit,

Cic. Rep. 2, 9:

re gesta,

Hirt. B. G. 8, 37, 1:

gerere rem publicam,

Caes. B. C. 1, 7, 6:

cessit imitatio,

Quint. 10, 2, 16: Horatius... verbis felicissime audax, 10, 1, 96.

Fēlix (with abl. Felice, v. Neue, Formenl. 2, p. 67), a Roman surname of frequent occurrence, first applied to L. Sulla, Plin. 7, 44, 44, § 186.—

Claudius Felix, Suet. Claud. 28.—

Antonius Felix, procurator of Judea and Galilee under Claudius, Vulg. Act. 23, 26; 25, 14.—

Julia Felix, i. q. Berytus, Plin. 5, 20, 17, § 78.

fĕlix, ĭcis, v. filix init.

fētus ( foet-), a, um, adj. [Part., from ‡ FEO, whence also: fecundus, femina, fenus, felix], that is or was filled with young (syn.: gravidus, praegnans).

Pregnant, breeding (mostly poet.).

Lit.:

lenta salix feto pecori,

Verg. E. 3, 83; 1, 50:

vulpes,

Hor. C. 3, 27, 5.—

Transf.

Of land, fruitful, productive:

(terra) feta parit nitidas fruges, etc.,

Lucr. 2, 994; cf.: terra feta frugibus et vario leguminum genere, * Cic. N. D. 2, 62, 156:

loca palustribus ulvis,

Ov. M. 14, 103:

regio nec pomo nec uvis,

id. P. 1, 7, 13; id. F. 1, 662.—Also of plants:

palmites,

Col. 3, 21, 3.—

In gen., filled with any thing, full:

machina armis,

Verg. A. 2, 238:

loca furentibus austris,

id. ib. 1, 51:

colla serpentis veneno,

Sil. 17, 448.—

Trop., full of. —With abl.:

feta furore Megaera,

Sil. 13, 592:

praecordia bello,

id. 17, 380:

praecordia irā,

id. 11, 203. —With gen.:

fetas novales Martis,

Claud. Bell. Get. 25;

and in a Gr. construction: fetus Gradivo mentem,

id. 10, 14.—

That has brought forth, newly delivered: veniebant fetam amicae gratulatum, Varr. ap. Non. 312, 12:

agiles et fetae (opp. tardiores et gravidae),

Col. 7, 3 fin.:

ursa,

Ov. M. 13, 803:

lupa,

Verg. A. 8, 630:

ovis,

id. E. 1, 50; Ov. F. 2, 413:

qua feta jacebat uxor et infantes ludebant,

Juv. 14, 167.— Absol.:

insueta gravis temptabunt pabula fetas,

Verg. E. 1, 49.

fētus ( foet-), ūs ( heteroclit. abl. plur.: fetis, Att. ap. Non. 489, 6, v. in the foll.), m. [‡ feo, v. the preced. art.]..

Abstr., a bringing forth, bearing, dropping, hatching of young (rare but class.):

pater (Juppiter) curavit, uno ut fetu fieret,

at one birth, Plaut. Am. 1, 2, 25:

quarum (bestiarum) in fetu et in educatione laborem cum cernimus,

Cic. Fin. 3, 19, 63:

cornix inauspicatissima fetus tempore,

Plin. 10, 12, 14, § 30:

secundi fetus pecudes signari oportet,

Col. 11, 2, 38.—

Transf., of plants, a bearing, producing:

quae frugibus atque bacis terrae fetu profunduntur,

Cic. Leg. 1, 8, 25:

periti rerum adseverant, non ferre (Arabiam) tantum annuo fetu (casiae), quantum, etc.,

Plin. 12, 18, 41, § 83. —

Concr., young, offspring, progeny, brood (the predom. signif. of the word, in sing. and plur.; esp. freq. in poets; cf.:

catulus, pullus, hinnus, hinnuleus): quae (bestiae) multiplices fetus procreant, ut sues, ut canes, his mammarum data est multitudo,

Cic. N. D. 2, 51, 128:

facile illa (piscium ova) aqua et sustinentur et fetum fundunt,

id. ib.:

fetus ventri exsecti,

Plin. 8, 55, 81, § 217:

cervae lactens fetus,

a fawn, Ov. M. 6, 637:

melliferarum apium,

id. ib. 15, 382:

ex die emptionis, et fetus pecorum et ancillarum partus ad emptorem pertinent,

Paul. Sent. 2, 17, 7:

quis (paveat), Germania quos horrida parturit Fetus?

the German brood, Hor. C. 4, 5, 27.—So very rarely of human beings:

si vitium factum esset, ut (mulier) concipere fetus non posset,

Gell. 4, 2, 10.—

Transf., of plants, fruit, produce:

ager novatus et iteratus, quo meliores fetus possit et grandiores edere,

Cic. de Or. 2, 30, 131; cf.:

nutriant fetus et aquae salubres Et Jovis aurae,

Hor. Carm. Sec. 31:

(arbores) crescunt ipsae fetuque gravantur,

Lucr. 1, 253; cf. id. 1, 351: Cithaeron frondet viridantibus fetis, Att. ap. Non. 489, 6:

arborei,

Verg. G. 1, 55:

mutatis requiescunt fetibus arva,

id. ib. 1, 82;

4, 231: silvae dant alios aliae fetus,

id. ib. 2, 442:

triticei,

Ov. F. 1, 693: gravidi ( of grapes), id. M. 8, 294:

nucis, i. e. surculus, auricomi,

the golden-bough, id. Am. 6, 141; Verg. G. 2, 69:

omnis fetus repressus exustusque flos,

Cic. Brut. 4, 16.—Of veins of metals:

atros fetus chalybis,

Sil. 1, 230.—

Trop.:

nec ulla aetate uberior oratorum fetus fuit,

progeny, growth, Cic. Brut. 49, 182:

animi,

production, id. Tusc. 5, 24, 68:

dulces Musarum expromere fetus,

Cat. 65, 3.