-
21 invidia
invidia ae, f [invidus], envy, grudge, jealousy, ill-will, prejudice: invidiā abducti, Cs.: invidiam sequi, S.: virtus imitatione digna, non invidiā: Sine invidiā laudem invenire, ungrudgingly, T.: invidiā ducum perfidiāque militum Antigono est deditus, N.: nobilium, L.: invidia atque obtrectatio laudis suae, Cs.—Person., Envy, O.—Envy, ill-will, odium, unpopularity: gloriā invidiam vicisti, S.: ullā esse invidiā, to incur: mortis illius: res in invidiā erat, S.: habere, to be hated: in summam invidiam adducere: in eum... invidia quaesita est: Non erit invidiae victoria nostra ferendae, i. e. will bring me intolerable hate, O.: venire in invidiam, N.: cumulare invidiam, L.: invidiae nobis esse: pati, O.: intacta invidiā media sunt, L.: Ciceronis invidiam leniri, unpopularity, S.: absit invidia verbo, be it said without boasting, L.: vita remota a procellis invidiarum. —Fig., envy, an envious man: Invidia infelix metuet, etc., V.: invita fatebitur usque Invidia, etc., will reluctantly confess, H.— A cause of envy: aut invidiae aut pestilentiae possessores, i. e. of lands whether desirable or pestilential: summa invidiae eius, L.: Quae tandem Teucros considere... Invidiae est? i. e. why is it odious, etc., V.* * *hate/hatred/dislike; envy/jealousy/spite/ill will; use of words/acts to arouse -
22 lepus
lepus oris, m (once f, H.) [LAP-], a hare: leporem gustare, Cs.: Auritosque sequi lepores, V.: Semesus, Iu.: Fecunda, H.—Prov.: Lepus tute es et pulmentum quaeris? a hare, and after game, T.— The constellation Lepus.* * * -
23 līs
līs lītis (old form stlīs, stlītis), f a strife, dispute, quarrel, altercation: Lites inter eos maxumae, T.: aetatem in litibus conterunt: adhuc sub iudice lis est, H.: inter vos componere lites, V.: de terrae nomine, O.: exemplum litem quod lite resolvit, solves a difficulty by raising another, H.— In law, a suit, action, process, litigation, controversy: Litīs sequi, T.: in inferendis litibus: litem contestari: orare: secare, H.: arbitri, qui litem aestument, assess damages, Cs.: aestimatio litium: in litibus aestimandis, suits for damages: lis capitis, a capital charge: litem tuam facere, i. e. plead for yourself.—The subject of an action, matter in dispute: quanta summa litium fuisset: lites severe aestimatae: quo minus secundum eas tabulas lis detur, non recusamus: in suam rem litem vertere, L.: interceptor aliaenae litis, L.* * *lawsuit; quarrel -
24 mōmentum
mōmentum ī, n [1 MV-], a movement, motion: astra figurā suā momenta sustentant: momenta parva sequi, O.: animus momenta sumit utroque, i. e. fluctuates, O.— An alteration, change, disturbance, movement, revolution: perleve fortunae: annonae, alteration in the price of corn, L. — A make-weight, over-weight, that which turns the scales: eo (bello) quantumcumque virium momentum addiderint, rem omnem inclinaturos, L.— An expenditure of strength, decisive effort, exertion: haud maiore momento fusi Galli sunt, quam, etc., L.— A short time, brief space, moment, instant: parvis momentis multa natura adfingit: momento temporis, in a moment, L.: horae momento, on the instant, H.: momento unius horae, L.: momentum ut horae pereat, that a short hour be lost, Ph.— A little way: parvo momento antecedere, Cs.—Fig., a cause, circumstance, weight, influence, importance, moment: saepe in bello parvis momentis magni casūs intercederent, by trifling circumstances, Cs.: momenta omnia observare, all the circumstances: unam quamque rem momento suo ponderare, according to its importance: magnum in utramque partem momentum habere, influence, Cs.: nullum momentum in dando regno facere, decisive influence, L.: magnum attulit nostris ad salutem momentum, contributed largely, Cs.: cave quicquam habeat momenti gratia, influence: perpendens momenta officiorum, motives: parva momenta in spem metumque inpellere animos, trifling occasions, L.: momenta potentia, motives, O.: praebe nostrae momenta saluti, promote, O.: levi momento aestimare, prize lightly, Cs.: nullius momenti apud exercitum futurum, N.: levioris momenti consultatio, unimportant, L.: res maximi ad omnia momenti, L.: iuvenis, maximum momentum rerum civitatis, a power in the state, L.* * *moment, importance, influence; motion, movement; impulse, effort -
25 mūtō
mūtō āvī, ātus, āre, freq. [moveo].—Of motion, to move, move away, remove: se Non habitu mutatve loco, quit her dress or her dwelling, H.: coactus civitate mutari, be forced to leave: hinc dum muter, if I can only get away, O.: haec mutata, transplanted, V.—Of alteration, to alter, change, transform, vary, modify: sententiam paucis mutatis rebus sequi, with trifling modifications, Cs.: consilium meum: consuetudinem dicendi: testamentum: tabulas, one's will, Iu.: cum illo ut mutet fidem, T.: natura nescia mutari, incapable of change, Iu.: Mutati fremunt venti, shifted, V.: faciem mutatus, transformed in appearance, V.: facies locorum cum ventis simul mutatur, S.: mutatis ad misericordiam animis, turned, L.: quantum mutatus ab illo Hectore, V.: acetum, Quod vitio mutaverit uvam, by fermentation has turned, H.: (lupum) marmore, into marble, O.— To suffer change, alter, change: de uxore nihil mutat, T.: quantum mores mutaverint, L.: annona ex ante convectā copiā nihil mutavit, L.—Of style, to vary, change, diversify: an ego poetis concederem, ut crebro mutarent?: genus eloquendi... mutatum: mutata (verba), used figuratively.—To change in color, color, dye: aries iam croceo mutabit vellera luto, V.— To change, make better, improve: Placet tibi factum, Micio? Mi. non si queam mutare, T.— To change for the worse, spoil, turn: mutatum vinum, H.—Of substitution, to change, replace, make a change in: mutatis ad celeritatem iumentis, Cs.: calceos et vestimenta: arma ornatumque, S.: tegumenta capitis, L.: vestitum, put on mourning: mutatā Veste (Fortuna), assuming a squalid garb, H.—Of place, to change, shift, alter: mutari finibus, to be removed, L.: solum, i. e. go into exile: caelum, non animum, H.: calores (i. e. amores), Pr.—Of exchange, to interchange, exchange: cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare: ut vestem cum eo mutem, T.: mutata secum fortuna, L.: incerta pro certis, S.: mutatos pro Macedonibus Romanos dominos, L.: pace bellum, S.: victoriae possessionem pace incertā, L.: mitibus Mutare tristia, H. — To exchange, barter, sell: Hic mutat merces surgente a sole, etc., H.: mutandi copia, S.: uvam Furtivā strigili, H.: quamvis Milesia magno Vellera mutentur, are sold dear, V.: eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio, S.: res inter se, S.— To forsake: principem, Ta.* * *Imutare, mutavi, mutatus Vmove, change, shift, alter, exchange, substitute (for); modifyIIpenis; (rude) -
26 oportet
oportet uit, ēre, impers. [ob+2 PAR-], it is necessary, is proper, is becoming, behooves: Aufer mi ‘oportet,’ none of your ‘ oughts,’ T.: est aliquid, quod non oporteat, etiam si licet: alio tempore atque oportuerit, Cs.: cum subvenire communi saluti oporteret: oportet habere, Iu.: tamquam ita fieri non solum oporteret, sed etiam necesse esset: oportere decreta rescindi, S.: damnatum poenam sequi oportebat, ut, etc., the punishment was to be, Cs.: hoc fieri et oportet et opus est: adulescenti morem gestum oportuit, T.: pecunia, quam his oportuit civitatibus dari, that was to be given: mansum oportuit, he ought to have stayed, T.: multa oportet discat atque dediscat: valeat possessor oportet, H.: ut familia Tulli concidi oportuerit.* * *it is right/proper/necessary; it is becoming; it behooves; ought -
27 prae-iūdicium
prae-iūdicium ī, n a preceding judgment, anticipatory sentence, previous decision, precedent: his duobus praeiudiciis damnatus: neminem praeiudicium rei tantae adferre, i. e. anticipate the judgment (of the Senate), L.—A precedent, example: vestri facti praeiudicio demotus, by the example of your conduct, Cs.: Africi belli praeiudicia sequi, Cs. -
28 pyxis
pyxis idis, f, πυξίσ, a small box, casket: veneni.—A toilet-box, powder-box: Pyxidas, O., Iu. quā adv. [ abl fem. of qui], of place, on which side, at which place, in what direction, where, by what way: in eo loco quā naves accedere possent: in templum ipse nescio quā ascendit: quā se parens persequeretur: reliquum spatium, quā flumen intermittit, Cs.: Plurima quā silva est, O.: incessit, quā duxit praedae spes, exercitus, L.: oras, quā medius liquor Secernit Europen ab Afro, H.: quā murum ducturi erant, L.: incerti, quā data victoria esset, on which side, L.: ad omnīs introitūs quā adiri poterat: vias relaxat, veniat quā sucus in herbas, V.: duae erant viae, quā, etc., N. — Where, to what extent, as far as: omnia, quā visus erat, constrata telis, S.: consedit in ripis, quā sequi munimento poterat, L.: quā terra patet, fera regnat Erinys, O.—Fig., repeated in partitive sense, quā... quā, partly... partly; as well... as, both... and: usi sunt quā suis quisque quā totius ordinis viribus, L.: omnia convestivit hederā quā basim villae, quā intercolumnia: quā dominus, quā advocati: quā falsa quā vera iacere, L.— In what manner, how, by what method, by what means: Quā facere id possis, nostram nunc accipe mentem, V.: ante praedico, Antonium dilectūs, quā possit, habiturum, in whatever manner.—To what extent, in what degree, as far as: coëant in foedera dextrae, Quā datur, V.: statui non ultra attingere externa, nisi quā Romanis cohaereant rebus, in so far as, L.: si Quā res, quā ratio suaderet, vellet bonus... Esse, H. — Indef, in any way, to any degree.—Only with ne: fieri potis est ut ne quā exeat, not at all, T.: ne quā populus laboret cavere, H.* * *Ismall box/casket (originally boxwood) for medicine; iron heel on pestle (L+S)IIpyxidos/is N Fsmall box/casket (originally boxwood) for medicine; iron heel on pestle (L+S) -
29 recūsō
recūsō (P. praes. gen. plur. recusantūm, V.), āvī (recūsārō, for recūsāverō, C.), ātus, āre [re-+ causa], to make an objection against, decline, reject, refuse, be reluctant to do: non recuso, non abnuo, etc.: recusandi causā legatos mittere, Cs.: uxorem grandi cum dote, H.: nec quae pepigere recusent, V.: nullum periculum communis salutis causā, Cs.: legumina, Cs.: servitutem, S.: iussa, V.: nihil tibi a me postulanti recusabo: qui quod ab altero postularent, in se recusarent, Cs.: terra numquam recusat imperium: genua impediunt cursumque recusant, V.: ignis non umquam alimenta recusat, O.: populum R. disceptatorem: mori, Cs.: sequi bene monentem, L.: praeceptis parere, V.: tibi comes ire, V.: versate diu quid ferre recusent umeri, H.: de iudiciis transferendis recusare: sententiam ne diceret: non recusamus quin Rosci vita dedatur: neque recusare... quin armis contendant, Cs.: nec recusabo, quo minus omnes mea legant: quo minus perpetuo sub illorum dicione essent, Cs.—In law, to protest, object, take exception, plead in defence: tu me ad verbum vocas; non ante venio, quam recusaro.* * *recusare, recusavi, recusatus Vreject, refuse, refuse to; object; decline -
30 refugus
-
31 sīgnum
sīgnum ī, n a mark, token, sign, indication, proof: ostendisti signa nutrici? (i. e. crepundia), T.: fures earum rerum, quas ceperunt, signa commutant: in amicis deligendis habere quasi signa et notas, quibus eos iudicarent, etc.: pecori signum inpressit, V.: nulla ad speluncum signa ferebant, footprints, V.: dicere deos gallis signum dedisse cantandi: color pudoris signum, T.: timoris signa mittere, display, Cs.: Magnum hoc quoque signum est, dominam esse extra noxiam, T.: id erit signi me invitum facere, quod, etc.: quid signi?—A military standard, ensign, banner: signo amisso, Cs.: ut neque signiferi viam, nec signa milites cernerent, L.: Inter signa militaria, H.: signa sequi, to march in rank, S.: signa subsequi, to keep the order of battle, Cs.: signa servare, L.: ab signis discedere, to leave the ranks, Cs.: volonum exercitus ab signis discessit, disbanded, L.: signa relinquere, to run away, S.: signa ferre, i. e. to decamp, Cs.: mota e castris signa eorum, qui, etc., i. e. an advance of the troops, etc., L.: Signa movet, advances, V.: ferte signa in hostem, attack, L.: signa constituere, halt, Cs.: signa proferre, advance, L.: Romani conversa signa bipertito intulerunt, i. e. wheeled and attacked in two columns, Cs.: signa patriae inferens: qui signa contulit, engaged in close fight: conlatis signis, in regular battle: conlatis militaribus signis, having brought together, etc., Cs.: signa in laevum cornu confert, concentrates his troops, L.: signa transferre, to desert, Cs.: signa convellere, to take up the standards (from the ground), L.: legionem sub signis ducere, in rank and file: ante signa inter primores, in front of the army, L.—Esp., the standard of a cohort, ensign of a maniple (cf. aquila, the standard of the legion): cum fascīs, cum signa militaria (praemissa).—A cohort, maniple: unius signi milites, L.—A sign, signal, call, watchword, password: signum tubā dare, Cs.: receptui dare, L.: proeli exposcere, Cs.: concinere, Cs.: canere, S.: signum mittendis quadrigis dare (for the start in a race), L.: it bello tessera signum, V.—A sign, token, omen, prognostic, symptom: medici signa quaedam habent ex venis aegroti: Morborum signa docebo, V.: prospera signa dare, O.—An image, figure, statue, picture: Iovis Statoris: expressi voltūs per aënea signa, H.: palla signis auroque rigens, V. —A device on a seal, seal, signet: notum signum, imago avi tui, etc.: Imprimat his signa tabellis, H.: litterae integris signis praetoribus traduntur: volumen sub signo habere, under seal.—A sign in the heavens, constellation: signis omnibus ad principium steliisque revocatis: in signo Leonis: signorum obitūs ortūs, V.: pluviale Capellae, O.* * *battle standard; indication; seal; sign, proof; signal; image, statue -
32 suādeō
suādeō sī, sus, ēre [SVAD-], to advise, recommend, exhort, urge, persuade: non iubeo, sed suadeo: recte, T.: ita faciam, ut suades: an C. Trebonio persuasi? cui ne suadere quidem ausus essem: coepi suadere pacem: digito silentia, O.: Quid mi suades? H.: vide ne facinus facias, cum mori suadeas: Iuturnam succurrere fratri, V.: sibi, nihil esse in vitā expetendum, etc., to be persuaded: suadebit tibi, ut hinc discedas: me, ut sibi essem legatus: se suadere, Pharnabazo id negoti daret, N.—Of things, to urge, induce, impel: leo per ovilia turbans, Suadet enim fames, V.: me pietas matris potius commodum suadet sequi, T.: tibi saepes somnum suadebit inire susurro, V.—Of proposed enactments, to recommend, advocate, promote, support: legem Voconiam magnā voce: suadendi dissuadendi legem potestas, L.* * *suadere, suasi, suasus Vurge, recommend; suggest; induce; propose, persuade, advise -
33 tabulātum
tabulātum ī, n [tabula], a board-work, flooring, floor, story: turris tabulatorum quattuor, Cs.: quā summa labantīs Iuncturas tabulata dabant, V.: summas sequi tabulata per ulmos, i. e. the branches at ever higher levels, V.* * *I IIfloor, story; layer, row; tier formed by the horizontal branches of a tree -
34 tandem
tandem adv. [tam+the demonstr. ending dem], at length, at last, in the end, finally: Tandem reprime iracundiam, T.: ut veritas tandem recreetur: tandem volneribus defessi, Cs.: Tandem desine matrem sequi, H.: ut iam tandem illi fateantur: Aliquando tandem huc animum ut adiungas tuum, T.: tandem aliquando Catilinam... ex urbe eiecimus.—In eager or impatient questions, pray, pray now, now, I beg: quid tandem agebatis? what in the world?: quod genus tandem est istud ostentationis et gloriae?: quo: modo tandem?: quousque tandem abutere, Catilina, patientiā nostrā?: quae quousque tandem patiemini? S.: Ain' tandem, T.* * *at last, finally; in the end -
35 ūsus
ūsus ūs, m [1 AV-], use, practice, employment, exercise, enjoyment: virtus in usu sui tota posita est; usus autem eius, etc.: rerum necessarium, Cs.—Poet., use, wear: Ferreus adsiduo consumitur anulus usu, O.: silices tenuantur ab usu, O.— Use, practice, exercise: usu cottidiano efficiunt, uti, etc., Cs.: adsiduus usus uni rei deditus: rerum maximarum.—In law, in the phrase, usus et fructus (late, ususfructus), the use and enjoyment, usufruct: usus enim eius fundi et fructus testamento viri fuerat Caesenniae.— Use, experience, discipline, acquired skill, training: Da. provinciam Cepisti duram. Ge. mi usus venit, hoc scio, i. e. I know it by experience, T.: quid enim abest huic homini?... ususne rerum? experience in affairs?: usum in re p. magnum habere: nullius usūs existimari, Cs.: nauticarum rerum, Cs.: aut belli usum aut studia volgi amissurus, S.: usu sapientiāque praestantes, N.: seris venit usus ab annis, O.— Use, habit, usage, custom, practice: usum loquendi populo concessi: usum belli habere, Cs.: (vitulos) ad studium atque usum formabis agrestem, V.: cadent vocabula, si volet usus, H.— Intercourse, familiarity, association, intimacy, society: domesticus: in tanto usu nostro tantāque amicitiā: ut insinuaret se in quam maxime familiarem usum, L.: nec longo cognitus usu, O.— Use, usefulness, value, utility, benefit, profit, advantage: levis fructus, exiguus usus: propter lini inopiam atque eius usūs inscientiam, Cs.: naves non eundem usum celeritatis habebant, capacity, Cs.: Natis in usum laetitiae scyphis Pugnare, service, H.: Quidve ad amicitias, usus rectumne trahat nos, H.: plures quam quot satis in usum erant ignes, L.: (pars Numidiae) specie quam usu potior, better in appearance rather than in real value, S.— As dat predic.: ea, quae sunt usui ad armandas navīs, which are of use, Cs.: esse mihi magno usui, of great service: peritos legum ad condenda nova iura usui fore credebant, L.—In the phrase, ex usu, advantageous, serviceable, useful: declararent, utrum proelium ex usu esset necne, Cs.: quod ex usu rei p. sit.— Use, occasion, need, want, necessity: illum usum provinciae supplere: quae belli usūs poscunt, suppeditare, L.—In phrases with sum, there is need, it is necessary, it becomes requisite, there is occasion: An quoiquamst usus homini, se ut cruciet? is it necessary for any man to torture himself? T.: equitum impetum, cum adesset usus, sustinere, Cs.: de ceteris studiis alio loco dicemus, si usus fuerit, if there shall be occasion: navīs, quibus usus non est, omnīs praecidisse: quibus (navibus) consuli usus non esset, L.: nunc viribus usus, V.: Non usus factost mihi nunc hunc intro sequi, i. e. it does not suit me, etc., T.: alii offerunt se, si quo usus operae sit, L.—In phrases with venio, it becomes necessary, occasion arises: Non usus veniet, spero, T.: ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat, if occasion should arise, Cs. —In the phrase, usu venit, it happens, it occurs, it befalls: idem mihi usu venit in causā optimā: si id culpā senectutis accideret, eadem mihi usu venirent: id quod usu venerat, actually occurred, N.: quod haec de Vercingetorige usu ventura opinione perceperat, Cs.: usu venire ut abhorreant, etc.* * *use, enjoyment; experience, skill, advantage; custom -
36 via
via ae (old viāī, Enn. ap. C.), f [VAG-], a way, highway, road, path, street: Roma, non optimis viis: ire in viā, T.: omnibus viis notis essedarios emittebat, Cs.: via, quā Assoro itur Hennam: viā ire, by the highway, L.: tres ergo viae, a supero mari Flaminia, ab infero Aurelia, media Cassia: Via Sacra, H.: castra angustiis viarum contrahit, etc., i. e. of the passages (between the tents), Cs. —Prov.: qui sibi semitam non sapiunt alteri monstrant viam, Enn. ap. C.: totā errare viā, T.— A way, passage, channel, pipe, entrance: omnes eius (sanguinis) viae, i. e. veins: a medio intestino usque ad portas iecoris ductae viae, ducts: Spirandi viae, the windpipe, O.: Finditur in solidum cuneis via, a cleft, V.: harundo Signavit viam flammis, its path, V.—A way, march, journey: in viam se dare: tridui, a three days' journey, Cs.: longitudo viae, L.: Flecte viam velis, V.: lassus maris et viarum, H.: inter vias, on the road, T. —Fig., a way, method, mode, manner, fashion, course: ut rectā viā rem narret, i. e. directly, T.: vitae via conversa, H.: rectam vitae viam sequi: haec una via omnibus ad salutem visa est, L.: gloriae: (di) non... nullas dant vias nobis ad significationum scientiam.— Abl, by the right way, in the proper manner, correctly, unerringly, properly: in omnibus quae ratione docentur et viā, primum, etc.: ipsus secum eam rem reputavit viā, T.: viā et arte dicere.* * *way, road, street; journey -
37 addo
ad-do, dĭdi, dĭtum, 3, v. a. [2. do] (addues for addideris, Paul. ex Fest. p. 27 Müll.), to put, place, lay, etc., a person or thing to another.I.In gen.A.Lit., NEVE AVROM ADDITO, let no gold be put into the grave with the dead, Fragm. of the XII. Tab. in Cic. de Leg. 2, 24: Argus, quem quondam Ioni Juno custodem addidit, Plaut. Aul. 3, 6, 20; so id. Mil. 2, 6, 69:B.adimunt diviti, addunt pauperi,
Ter. Ph. 2, 1, 47:spumantia addit Frena feris,
Verg. A. 5, 818:Pergamaque Iliacamque jugis hanc addidit arcem, i.e. imposuit,
id. ib. 3, 336; Hor. Epod. 8, 10:flammae aquam,
to throw upon, Tib. 2, 4, 42:incendia ramis,
Sil. 7, 161:propiorem Martem,
to bring nearer, id. 5, 442.— With in:uram in ollulas addere,
Varr. R. R. 2, 54, 2:glandem in dolium,
id. ib. 3, 15, 2:eas epistulas in eundem fasciculum velim addas,
Cic. Att. 12, 53:adde manus in vincla meas,
Ov. Am. 1, 7, 1; id. A. A. 2, 672, 30.— Poet.:cum carceribus sese effudere quadrigae, addunt in spatia, i. e. dant se,
Verg. G. 1, 513, v. Heyne and Forb.—Hence,Trop., to bring to, to add to; with dat.:II.pudicitiae hujus vitium me hinc absente'st additum,
Plaut. Am. 2, 2, 179: fletum ingenio muliebri, Pac. ap. Cic. Tusc. 2, 21, 50; also absol.:operam addam sedulo,
Plaut. Cist. 1, 1, 54; so id. Pers. 4, 4, 57: addere animum, or animos, to give courage, make courageous:mihi quidem addit animum,
Ter. Heaut. 3, 2, 31:sed haec sunt in iis libris, quos tu laudando animos mihi addidisti,
Cic. Att. 7, 2, 4; so,animos cum clamore,
Ov. M. 8, 388.—So also:addis mihi alacritatem scribendi,
Cic. Att. 16, 3:verba virtutem non addere,
impart, bestow, Sall. C. 58:severitas dignitatem addiderat,
id. ib. 57:audaciam,
id. J. 94:formidinem,
id. ib. 37:metum,
Tac. H. 1, 62; cf. ib. 76:ex ingenio suo quisque demat vel addat fidem,
id. G. 3:ardorem mentibus,
Verg. A. 9, 184:ductoribus honores,
id. ib. 5, 249; hence, addere alicui calcar, to give one the spur, to spur him on: anticipate atque addite calcar, Varr. ap. Non. 70, 13:vatibus addere calcar,
Hor. Ep. 2, 1, 217 (cf.: admovere calcar Cic. Att. 6, 1, and adhibere calcar, id. Brut. 56).Esp.A.To add to by way of increase, to join or annex to, to augment, with dat. or ad (the most common signif. of this word):2.etiam fides, ei quae accessere, tibi addam dono gratiis,
Plaut. Ep. 3, 4, 37:verbum adde etiam unum,
id. Rud. 4, 3, 68; cf. Ter. And. 5, 2, 19:non satis habes quod tibi dieculam addo?
id. ib. 4, 2, 27; so id. Eun. 1, 1, 33; id. Ph. 1, 1, 8:illud in his rebus non addunt,
Lucr. 3, 900: quaeso ne ad malum hoc addas malum, Caec. ap. Non. 154, 15:addendo deducendoque videre quae reliqui summa fiat,
Cic. Off. 1, 18, 59; so id. de Or. 2, 12 fin.; id. Fam. 15, 20; id Att. 1, 13:acervum efficiunt uno addito grano,
id. Ac. 2, 16, 49:hunc laborem ad cotidiana opera addebant,
Caes. B. C. 3, 49:multas res novas in edictum addidit,
he made essential additions to, Nep. Cat. 2, 3:eaque res multum animis eorum addidit,
Sall. J. 75, 9:addita est alia insuper injuria,
Liv. 2, 2:novas litterarum formas addidit vulgavitque,
Tac. A. 11, 13; cf. ib. 14 al.— Poet.:noctem addens operi,
also the night to the work, Verg. A. 8, 411;ut quantum generi demas, virtutibus addas,
Hor. Ep. 1, 20, 22.— With ad:additum ad caput legis,
Suet. Calig. 40; so Flor. 1, 13, 17.— Poet. with inf.:ille viris pila et ferro circumdare pectus addiderat,
he instructed them in addition, Sil. 8, 550: addere gradum (sc. gradui), to add step to step, i. e. to quicken one's pace:adde gradum, appropera,
Plaut. Tr. 4, 3, 3; so Liv. 3, 27; 26, 9; Plin. Ep. 6, 20; cf. Doed. Syn. 4, 58: addito tempore, in course of time:conjugia sobrinarum diu ignorata addito tempore percrebuisse,
Tac. A. 12, 6; so also: addita aetate, with increased age: in infantia scabunt aures;quod addita aetate non queunt,
as they grow older, Plin. 11, 48, 108, § 260.—Mercant. t. t., to add to one's bidding, to give more: nihil addo, Poët. ap. Cic. de Or. 2, 63, 255.—B.When a new thought is added to what precedes, as an enlargement of it, it is introduced by adde, adde huc, adde quod, and the like (cf. accedo), add to this, add to this the circumstance that, or besides, moreover...:A.adde furorem animi proprium atque oblivia rerum, adde quod in nigras lethargi mergitur undas,
Lucr. 3, 828 sq. (cf. the third verse before: advenit id quod eam de rebus saepe futuris Macerat):adde huc, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium,
Cic. Off. 1, 42, 150:adde hos praeterea casus, etc.,
Hor. S. 2, 8, 71:adde huc populationem agrorum,
Liv. 7, 30: adde quod pubes tibi crescit omnis, Hor. C. 2, 8, 17; id. Ep. 1, 18, 52:adde quod ingenuas didicisse fideliter artes Emollit mores nec sinit esse feros,
Ov. Pont. 2, 9, 49:adde huc quod mercem sine fucis gestat,
Hor. Sat. 1, 2, 83:adde super dictis quod non levius valeat,
id. ib. 2, 7, 78.—So also when several are addressed, as in the speech of Scipic to his soldiers:adde defectionem Italiae, Siciliae, etc.,
Liv. 26, 41, 12.—Also with the acc. and inf.:addebat etiam, se in legem Voconiam juratum contra eam facere non audere,
Cic. Fin. 2, 17, 55;and with an anticipatory dem. pron.: Addit etiam illud, equites non optimos fuisse,
id. Deiot. 8, 24:Addit haec, fortes viros sequi, etc.,
id. Mil. 35, 96 al.: addito as abl. absol. with a subj. clause; with the addition, with this addition (post-Aug.): vocantur patres, addito consultandum super re magna et atroci, with this intimation, that they were to consult, etc., Tac. A. 2, 28:addito ut luna infra terram sit,
Plin. 15, 17, 18, § 62 (cf.:adjuncto ut... haberentur,
Cic. Off. 2, 12).— Hence, addĭtus, a, um, P. a. (addo I.), joined to one as a constant observer; so,Watching or observing in a hostile or troublesome manner: si mihi non praetor siet additus atque agitet me, Lucil. ap. Macr. Sat. 6, 4.—Hence, in gen.,B.Pursuing one incessantly, persecuting:nec Teucris addita Juno Usquam aberit,
Verg. A. 6, 90 Serv. (= adfixa, incumbens, infesta). -
38 adipiscor
I.Lit.: occepi sequi;II.vix adipiscendi potestas fuit,
Plaut. Ep. 1, 1, 13.—Hence also with acc., to reach, to overtake:fugientes Gallos Macedones adepti ceciderunt,
Liv. 44, 28; cf. Drak. ad Liv. 2, 30, 14.—Far oftener,Fig., to attain to by effort, to get, obtain, acquire, to get possession of (by overcoming natural obstacles; diff. from impetrare, to reach or obtain by victory over another's will; and nancisci, by accident, Doed. Syn. III. pp. 145, 146;► a.IV. p. 369): nuptias effugere ego istas malo quam tu adipiscier,
Ter. And. 2, 1, 32: senectutem ut adipiscantur, omnes optant;eandem accusant adepti,
Cic. de Sen. 2, 4:summos honores a populo Romano,
id. Clu. 43:amplissimos dignitatis gradus,
id. Fam. 10, 6:gloriam,
Vulg. Eccli. 44, 7; 46, 3:quanta instrumenta (homo) habeat ad obtinendam adipiscendamque sapientiam,
id. Leg. 1, 22, 59 al.; so Caes. B. G. 5, 39; Nep. Them. 9; id. Chabr. 2; Sall. C. 11, 7; Liv. 1, 32; Vell. 2, 116; Tac. A. 11, 22; Suet. Aug. 16; Vulg. Heb. 6, 15.— With ex:adeptum esse omnia e natura et animo et corpore et vitā,
Cic. Ac. 1, 5, 19; cf. id. Leg. 1, 13, 35; 2, 23, 59.—With ut. adepti sunt, ut dies festos agitare possent, Cic. Verr. 2, 2, 21.— Absol.:non potestis adipisci,
Vulg. Jac. 4, 2.iis adipiscendi magistratus, they should strive for public honors (the consequens for the antecedens), Cic. Off. 1, 21, 72.—b.Nero in adipiscenda morte (Epaphroditi) manu adjutus existimabatur, i. e. consciscenda, in committing suicide, Suet. Dom. 14 Oud.; cf. Ov. Tr. 2, 92; Front. 4, 4, 15; and:c.invenire mortem,
Verg. A. 2, 645. —Pass.:d.non aetate, verum ingenio, adipiscitur sapientia,
Plaut. Trin. 2, 2, 88: haec [p. 37] adipiscuntur, C. Fannius ap. Prisc. p. 791 P.: amitti magis quam adipisci, Fab. Maximus, ib.;so esp. adeptus,
Cic. de Sen. 2, 4; Sall. C. 7; id. J. 101; Tac. A. 1, 7, 9; Suet. Tib. 38; cf. Gell. 15, 13; Prisc. 790 sq.; Rudd. I. p. 288; Kritz ad Sall. C. 7, 3.—With gen.:arma, quīs Galba rerum adeptus est,
Tac. A. 3, 55; ib. 6, 45 (here Halm reads apisceretur); Rudd. II. p. 120; Zumpt, § 466. -
39 admitto
ad-mitto, mīsi, missum, 3, v. a. (admĭsse sync. for admisisse, Plaut. Mil. 4, 7, 4: admittier arch. for admitti, as Verg. A. 9, 231), orig. to send to; hence with the access. idea of leave, permission (cf.: aditus, accessus), to suffer to come or go to a place, to admit. —Constr. with in and acc. ( in and abl. is rare and doubtful), ad, or dat. (class.).I.Lit.A.In gen.:B.ad eam non admissa sum,
Ter. Hec. 2, 1, 41;so Eun. 2, 2, 50: quam multis custodibus opus erit, si te semel ad meas capsas admisero,
Cic. Div. in Caecil. 16:in cubiculum,
id. Phil. 8, 10:lucem in thalamos,
Ov. A. A. 3, 807:domum ad se filium,
Nep. Tim. 1:plebem ad campestres exercitationes,
Suet. Ner. 10:aliquem per fenestram,
Petr. Sat. 79; cf. Ov. A. A. 3, 605:admissis intra moenia hostibus,
Flor. 1, 1.—Esp.1.Of those who admitted one on account of some business; and under the emperors, for the purpose of salutation, to allow one admittance or access, to grant an audience (the t. t. for this; v. admissio, admissionalis;2.opp. excludere,
Cic. Cat. 1, 4, 10; Plin. Pan. 48; cf.Schwarz ad h. 1. 47, 3): nec quemquam admisit,
admitted no one to his presence, Cic. Att. 13, 52:domus clari hominis, in quam admittenda hominum cujusque modi multitudo,
id. Off. 1, 39: Casino salutatum veniebant;admissus est nemo,
id. Phil. 2, 41, 105; Nep. Con. 3; id. Dat. 3; Suet. Aug. 79:spectatum admissi,
Hor. A. P. 5:admittier orant,
Verg. A. 9, 231:turpius eicitur quam non admittitur hospes,
Ov. Tr. 5, 6, 13:vetuit ad eum quemquam admitti,
Nep. Eum. 12; Curt. 4, 1, 25:promiscuis salutationibus admittebat et plebem,
Suet. Aug. 52.—Metaph.:ante fores stantem dubitas admittere Famam,
Mart. 1, 25.—Of a harlot:3.ne quemquam interea alium admittat prorsus quam me ad se virum,
Plaut. As. 1, 3, 83; Prop. 3, 20, 7.—Also of the breeding of animals, to put the male to the female (cf.:admissarius, admissura, admissus),
Varr. R. R. 3, 9, 22; 3, 10, 3; Plin. 8, 43, 68 al.; cf. id. 10, 63, 83; Just. 1, 10; Col. 6, 37; 7, 2.—Also used of the female of animals, Varr. R. R. 2, 7, and Non. 69, 85.—Admittere aliquem ad consilium, to admit one to counsel or consultation:4.nec ad consilium casus admittitur,
Cic. Marc. 2, 7:horum in numerum nemo admittebatur nisi qui, etc.,
Nep. Lys. 1 Halm.—Hence:admittere aliquem ad honores, ad officium,
to admit him to, to confer on, Nep. Eum. 1; Suet. Caes. 41; Prop. 2, 34, 16; Sen. Herc. Oet. 335.—Of a horse, to let go or run, to give loose reins to (cf.: remittere, immittere, less emphatic than concitare; usu. in the part. perf.):II.admisso equo in mediam aciem irruere,
Cic. Fin. 2, 19, 61:equites admissis equis ad suos refugerunt,
Caes. B. C. 2, 34:Considius equo admisso ad eum accurrit,
came at full speed, id. B. G. 1, 22:in Postumium equum infestus admisit,
Liv. 2, 19; so Ov. H. 1, 36; id. M. 6, 237.—Hence of the hair, to let it flow loosely:admissae jubae,
Ov. Am. 2, 16, 50 al. [p. 41]Fig.A.Of words, entreaties, etc., to permit a thing to come, to give access or grant admittance, to receive:B.pacis mentionem admittere auribus,
Liv. 34, 49;so 30, 3: nihil quod salutare esset, ad aurĭs admittebant,
id. 25, 21:quo facilius aures judicum, quae post dicturi erimus, admittant,
Quint. 4, 3, 10.—Hence also absol.:admittere precationem,
to hear, to grant, Liv. 31, 5 Gron.; Sil. 4, 698: tunc admitte jocos, give admittance to jesting, i. e. allow it, Mart. 4, 8.—So also:aliquid ad animum,
Liv. 7, 9:cogitationem,
Lact. 6, 13, 8.—Of an act, event, etc., to let it be done, to allow, permit (“fieri pati,” Don. ad Ter. Eun. 4, 6, 23).—With acc. of thing:C.sed tu quod cavere possis stultum admittere est, Ter. l. c.: quod semel admissum coërceri non potest,
Cic. Fin. 1, 1, 4:non admittere litem,
id. Clu. 116:aspicere ecquid jam mare admitteret,
Plin. Ep. 6, 16, 17:non admittere illicita,
Vulg. 2 Macc. 6, 20.—With subj. clause:hosti non admissuro, quo minus aggrederetur,
Tac. H. 2, 40.—With acc. and inf.:non admisit quemquam se sequi,
Vulg. Marc. 5, 37; so acc. of person alone:non admisit eum,
ib. 5, 19.—Hence, in the language of soothsayers, t. t. of birds which give a favorable omen, = addīco, to be propitious, to favor:inpetritum, inauguratum'st, quovis admittunt aves,
Plaut. As. 2, 1, 11:ubi aves non admisissent,
Liv. 1, 36, 6; id. 4, 18 al. (hence: ADMISSIVAE: aves, in Paul. ex Fest. p. 21. Müll.).—Of an unlawful act, design, etc., to grant admittance to one's self; hence, become guiliy of, to perpetrate, to commit (it thus expresses rather the moral liability incurred freely; while committere designates the overt act, punishable by civil law, Herz. ad Caes. B. G. 3, 9; freq. and class.), often with a reflexive pron., in me, etc. (acc.):me hoc delictum admisisse in me, vehementer dolet,
Ter. Ad. 4, 5, 48:ea in te admisisti quae, etc.,
Cic. Phil. 2, 19, 47:tu nihil admittes in te formidine poenae,
Hor. Ep. 1, 16, 53:admittere in se culpam,
Plaut. Trin. 1, 2, 61; Ter. Phorm. 2, 1, 40:scelera, quae in se admiserit,
Lucil. 27, 5 Müll.:quid umquam Habitus in se admisit, ut, etc.,
Cic. Clu. 60, 167:quantum in se facinus,
Caes. B. G. 3, 9.—And without such reflexive pron.:cum multos multa admĭsse acceperim,
Plaut. Mil. 4, 7, 4:quid ego tantum sceleris admisi miser?
Ter. Heaut. 5, 2, 83; so,si Milo admisisset aliquid, quod, etc.,
Cic. Mil. 23 fin.:dedecus,
id. Verr. 1, 17:commissum facinus et admissum dedecus confitebor,
id. Fam. 3, 10, 7:tantum dedecus,
Caes. B. G. 4, 25:si quod facinus,
id. ib. 6, 12:flagitium,
Cic. Clu. 128:fraudem,
id. Rab. 126:maleficium,
id. Sext. Rosc. 62:scelus,
Nep. Ep. 6:facinus miserabile,
Sall. J. 53, 7:pessimum facinus pejore exemplo,
Liv. 3, 72, 2:tantum dedccoris,
id. 4, 2; so 2, 37; 3, 59 al. -
40 adsequor
as-sĕquor ( ads-, Fleck., B. and K., Halm), sĕcūtus (or sĕquutus; v. sequor), 3, v. dep., to follow one in order to come up to him, to pursue.I.A.. In gen. (only ante-class. in the two foll. exs.): ne sequere, adsequere, Plaut. Fragm. ap. Varr. L. L. 6, § 73 Müll.:B.Adsequere, retine,
Ter. Phorm. 5, 8, 89.—Far more freq.,Esp., to reach one by pursuing him:II.sequendo pervenire ad aliquem: nec quicquam sequi, quod adsequi non queas,
Cic. Off. 1, 31, 110.—Hence, to overtake, come up with a person or thing (with the idea of active exertion; while consequi designates merely a coming up with, a meeting with a desired object, the attainment of a wish; cf. Doed. Syn. III. p. 147 sq. According to gen. usage, adsequor is found only in prose;but consequor is freq. found in the poets): si es Romae jam me adsequi non potes, sin es in viā, cum eris me adsecutus, coram agemus,
Cic. Att. 3, 5; [p. 178] poët. ap. Cic. Tusc. 1, 39, 94:Pisonem nuntius adsequitur,
Tac. A. 2, 75.—In the histt. also absol.:ut si viā rectā vestigia sequentes īssent, haud dubie adsecuturi fuerint,
Liv. 28, 16:in Bruttios raptim, ne Gracchus adsequeretur, concessit,
id. 24, 20:nondum adsecutā parte suorum,
arrived, id. 33, 8; Tac. H. 3, 60.—Trop.A.To gain, obtain, procure:B.eosdem honorum gradus adsecuti,
Cic. Planc. 25, 60:immortalitatem,
id. ib. 37, 90:omnes magistratus sine repulsā,
id. Pis. 1, 2; so Sall. J. 4, 4:regnum,
Curt. 4, 6 al.:nihil quicquam egregium,
Cic. de Or. 1, 30, 134; id. Verr. 2, 1, 57:quā in re nihil aliud adsequeris, nisi ut, etc.,
id. Rosc. Am. 34, 96:adsecutas virtute, ne, etc.,
Just. 2, 4.—To attain to one in any quality, i. e. to come up to, to equal, match; more freq. in regard to the quality itself, to attain to:III.Sisenna Clitarchum velle imitari videtur: quem si adsequi posset, aliquantum ab optimo tamen abesset,
Cic. Leg. 1, 2 fin.:benevolentiam tuam erga me imitabor, merita non adsequar,
id. Fam. 6, 4 fin.; so id. ib. 1, 4 fin.:qui illorum prudentiam, non dicam adsequi, sed quanta fuerit perspicere possint,
id. Har. Resp. 9, 18:ingenium alicujus aliquā ex parte,
Plin. Ep. 4, 8, 5: ut longitudo aut plenitudo harum multitudinem alterius adsequatur et exaequet, Auct. ad Her. 4, 20.—Transf. to mental objects, to attain to by an effort of the under standing, to comprehend, understand:ut essent, qui cogitationem adsequi possent et voluntatem interpretari,
Cic. Inv. 2, 47, 139:quibus (ratione et intellegentiā) utimur ad eam rem, ut apertis obscura adsequamur,
id. N. D. 3, 15, 38:ut scribas ad me, quid ipse conjecturā adsequare,
id. Att. 7, 13 A fin.:Quis tot ludibria fortunae... aut animo adsequi queat aut oratione complecti?
Curt. 4, 16, 10; Sex. Caecil. ap. Gell. 20, 1, 5:quid istuc sit, videor ferme adsequi,
Gell. 3, 1, 3:visum est et mihi adsecuto omnia a principio diligenter ex ordine tibi scribere,
Vulg. Luc. 1, 3:adsecutus es meam doctrinam,
ib. 2 Tim. 3, 10; ib. 1 Tim. 4, 6.► Pass. acc. to Prisc. p. 791 P., but without an example; in Cic. Verr. 2, 2, 73 fin., instead of the earlier reading, it is better to read, ut haec diligentia nihil eorum investigare, nihil adsequi potuerit; cf. Zumpt ad h. l., and Gronov. Observ. 1, 12, 107; so also B. and K.
См. также в других словарях:
sequi — index pursue (chase), pursue (strive to gain) Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
séqui — s. m. [Ornitologia] Ave africana da ordem dos pássaros … Dicionário da Língua Portuguesa
sequi, quern sequuntur incommoda — /sakandam nat(y)uram est komada k(y)uwjaskwiy riyay iyam sekway kwem sakwantar inkomada/ It is according to nature that the advantages of anything should attach to him to whom the disadvantages attach … Black's law dictionary
sequi debet potentia justitiam non praecedere — /siykway debat patensh(iy)a jastish(iy)am non prasiydariy/ Power should follow justice, not precede it … Black's law dictionary
Sequi debet potentia justitiam, non praecedere — Power ought to follow justice, not to precede it … Ballentine's law dictionary
Facta mea, non dicta vos, milites, sequi volo. — См. Колокол в церковь сзывает, а сам в церкви не бывает … Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)
Nudus nudum Christum sequi — Lit. to follow naked Christ naked . The phrase was used of the many enthusiasts during the religious revival in the 12c who, wishing to emulate Christ, abjured wealth and its comforts … Dictionary of Medieval Terms and Phrases
breve judiciale debet sequi suum originale, et accessorium suum principale — /briyviy juwdishiyeyliy debat sekway s(y)uwam ahrijaneyliy, ed aeksasoriyam s(y)uwam prinsapeyliy/ A judicial writ ought to follow its original, and an accessory its principal … Black's law dictionary
in re dubia, benigniorem interpretationem sequi, non minus justius est quam tutius — /in riy d(y)iiwbiya, banigniyoram antarprateyshiyownam sekway, non maynas jast(i)yas est kwaem tyuwsh(iy)as/ In a doubtful matter, to follow the more liberal interpretation is not less the juster than the safer course … Black's law dictionary
judicis est in pronuntiando sequi regulam, exceptione non probata — /juwdasas est in pranans(h)iyaendow sekway regyalam, aksepshiyowniy non prabeyta/ The judge in his decision ought to follow the rule, when the exception is not proved … Black's law dictionary
breve judiciale debet sequi suum originale, et accessorium suum principale — /briyviy juwdishiyeyliy debat sekway s(y)uwam ahrijaneyliy, ed aeksasoriyam s(y)uwam prinsapeyliy/ A judicial writ ought to follow its original, and an accessory its principal … Black's law dictionary