Перевод: с латинского на английский

с английского на латинский

rigore

  • 1 rigor

    rĭgor, ōris, m. [rigeo], stiffness, inflexibility, rigidity, numbness, hardness, firmness, rigor (not freq. till after the Aug. per.; not in Cic.; cf. durities).
    I.
    Lit.:

    tandem bruma nives affert pigrumque rigorem,

    Lucr. 5, 746:

    cervicis,

    stiffness, rigidity, Plin. 28, 12, 52, § 192; 32, 8, 28, § 89; cf.:

    immobilis faciei,

    Quint. 9, 3, 101:

    vultus (in portraits),

    Plin. 35, 9, 35, § 58:

    nervorum,

    i. e. a cramp, spasm, Cels. 2, 1 and 7; so too simply rigor; and in plur., Plin. 26, 12, 81, § 130; 35, 6, 27, § 46.—
    B.
    Esp.
    1.
    A straight course or direction:

    fluminis,

    Dig. 43, 12, 1, § 5; cf.

    stillicidii,

    ib. 8, 2, 41; hence, in the agrimensores, a straight line or course (opp. flexus), Front. Expos. Form. p. 38 Goes.; Aggen. Limit. p. 46 fin.; Sicul. Fl. p. 5; Front. Colon. p. 120 al.—
    2.
    Hardness, firmness:

    auri,

    Lucr. 1, 492:

    ferri,

    Verg. G. 1, 143:

    saxorum,

    Ov. M. 1, 401 (with durities):

    lapidis,

    Plin. 36, 16, 25, § 126:

    arborum,

    Vitr. 2, 9; Plin. 16, 40, 77, § 209; Col. 4, 16, 4 al.—
    II.
    Transf., the stiffness produced by cold, for cold itself, chilliness, Lucr. 5, 640; 6, 368 (opp. calor); 307 (opp. ignis); cf.

    Alpinus,

    Ov. M. 14, 794:

    septentrionis,

    Tac. A. 2, 23:

    caeli et soli,

    Plin. 17, 24, 37, § 217:

    recentissimus aquae,

    Col. 9, 14, 7:

    torpentibus rigore nervis,

    Liv. 21, 58 fin. et saep.—
    III.
    Trop., hardness, inflexibility, stiffness, roughness, severity, rigor (cf.:

    severitas, asperitas, morositas): accentus rigore quodam minus suaves habemus,

    Quint. 12, 10, 33 (cf. rigidus, II. init.):

    te tuus iste rigor, positique sine arte capilli... decet,

    rudeness, Ov. H. 4, 77:

    nocuit antiquus rigor et nimia severitas,

    Tac. H. 1, 18 fin.:

    animi,

    id. A. 6, 50; cf. Plin. 7, 19, 18, § 79; Sen. Ira, 1, 16, 13 (opp. constantia):

    disciplinae veteris,

    Tac. H. 1, 83:

    juris,

    Dig. 49, 1, 19.

    Lewis & Short latin dictionary > rigor

  • 2 rigor

        rigor ōris, m    [REG-], stiffness, hardness, firmness, rigor: ferri, V.: saxorum, O.— Cold, chilliness: Alpinus, O.: torpentes rigore nervi, L.— Fig., hardness, roughness, rudeness: Te tuus iste rigor decet, O.: disciplinae veteris, Ta.
    * * *
    stiffness, rigidity, coldness, numbness, hardness; inflexibility; severity

    Latin-English dictionary > rigor

  • 3 sub-sīdō

        sub-sīdō sēdī, sessus, ere,    to sit down, crouch down, squat, settle down, sink down: adversus emissa tela, L.: Poplite subsidens, V.: subsedit in illā Ante fores arā, O.—With dat: iuvet ut tigrīs subsidere cervis, to yield, H.—To fall, subside, sink, settle: undae, V.: venti, O.: Extremus galeāque imā subsedit Acestes, remained at the bottom, V.: ebur posito rigore Subsidit digitis, ceditque, gives way, O.—To settle down, establish oneself, remain, abide, stay: in Siciliā: in castris, Cs.: commixti corpore tantum Subsident Teucri, V.—To crouch down on the watch, lie in wait, lie in ambush: eo in loco: in insidiis, L.—With acc: devictam Asiam subsedit adulter (i. e. Agamemnonem), lay in wait for, V.

    Latin-English dictionary > sub-sīdō

  • 4 sūmō

        sūmō sūmpsī, sūmptus, ere    [sub+cmo], to take, take up, take in hand, lay hold of, assume: a me argentum, T.: legem in manūs: litteras ad te a M. Lepido consule sumpsimus, have provided ourselves with: Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma, L.: perventum est eo, quo sumpta navis est, hired: pecuniam mutuam, borrow.—To take, eat, drink, consume, enjoy, put on: vinum, N.: Partem Falerni, H.: pomum de lance, O.: sumptā virili togā, put on: regium ornatum, N.— To take in exchange, buy, purchase: decumas agri Leontini: Quae parvo sumi nequeunt, H.—Fig., to take, take up, assume: tantos sibi spiritūs, ut, etc., assumed, Cs.: animum, take courage, O.: sump<*> tis inimicitiis, susceptā causā.— To take up, under take, enter upon, begin: omne bellum sumi facile, to be undertaken, S.: bellum cum Veientibus sumptum, L.: Prima fide vocisque ratae temptamina, O.: Quem virum lyrā sumis celebrare? H.— To exact, inflict, with supplicium or poenam: more maiorum supplicium sumpsit, Cs.: de illā supplicium sumere: virgis supplicium crudelissime sumere: pro maleficio poenam sumi oportere: tam crudelīs poenas, to take such cruel revenge, V.— To take, choose, select: philosophiae studium: hoc mihi sumo, this is my choice: meliores liberos sumpsisse quam genuisse, i. e. to have adopted, S.: materiam vestris aequam Viribus, H.: mala, O.: disceptatorem, L.: Miltiadem imperatorem sibi, N.— To take, assume, claim, arrogate, appropriate: quamquam mihi non sumo tantum neque adrogo, ut, etc.: imperatorias sibi partīs, Cs.: Nec sumit aut ponit securīs Arbitrio popularis aurae, H.: voltūs acerbos, O.: antiquos mores, L.— To take, obtain, get, acquire, receive: distat sumasne pudenter An rapias, H.: laudem a crimine, O.: sumpto rigore, O.— To take, lay out, use, apply, employ, spend, consume: frustra operam, T.: laborem, Cs.: diem ad deliberandum, Cs.: cibi quietisque tempus, L.: curis sumptus, worn out, C. poët.—Of a speaker, to take for granted, assume, maintain, suppose, affirm: id sumere pro certo, quod dubium est: beatos esse deos: pro non dubio, aequius esse, etc., L.— To take, bring forward, cite, mention, adduce: homines notos sumere odiosum est: unum hoc sumo: quid quisquam potest ex omni memoriā sumere inlustrius?
    * * *
    I
    sumere, sumpsi, sumptus V
    take up; begin; suppose, assume; select; purchase; exact (punishment); obtain
    II
    sumere, sumsi, sumtus V
    accept; begin; suppose; select; purchase; obtain; (= sumpsi, sumptum)

    Latin-English dictionary > sūmō

  • 5 constringo

    con-stringo, strinxi, strictum, 3, v. a., to draw together, bind together, to bind, tie up (class. in prose and poetry).
    I.
    Lit.
    A.
    In gen.:

    vineam alligato recte, dum ne nimium constringas,

    Cato, R. R. 33, 1:

    sarcinam,

    Plaut. Trin. 3, 2, 96:

    galeam,

    Val. Fl. 3, 80.— Poet.:

    Haec Amor ipso suo constringet pignera signo,

    stamp, seal, Prop. 3, 20, 17 (4, 20, 7).—
    B.
    In partic., freq.,
    1.
    To bind together with fetters, to fetter, bind (a criminal, insane person, etc.).
    (α).
    With abl.:

    corpora vinculis,

    Cic. de Or. 1, 52, 226; Quint. 7, 3, 14:

    illum laqueis,

    Cic. Sest. 41, 88.—
    (β).
    Without abl.:

    manus,

    Plaut. Bacch. 4, 7, 1; id. Mil. 3, 1, 11:

    aliquem pro moecho,

    Ter. Eun. 5, 5, 23; cf.:

    aliquem quadrupedem,

    i. e. hands and feet, id. And. 5, 2, 24; Cic. Phil. 7, 9, 27; Suet. Calig. 35; * Hor. S. 1, 6, 23 al.:

    tu mentis es compos? Tu non constringendus?

    Cic. Phil. 2, 38, 97; cf. id. Pis. 20, 48.—
    (γ).
    With ad:

    te hodie constringam ad carnarium,

    Plaut. Ps. 1, 2, 66.—
    2.
    T. t. of medic. lang., to draw together, contract:

    constringens vis suci,

    Plin. 23, 6, 54, § 100:

    in febribus constrictis,

    id. 23, 7, 63, § 120 al. —
    II.
    Trop.
    A.
    In gen., to hold or bind together, to bind, fetter, restrain, hold in check, etc. (a [p. 440] favorite trope of Cic.;

    elsewh. less freq.): illa pars animi vinciatur et constringatur amicorum custodiis,

    Cic. Tusc. 2, 21, 48:

    conjurationem omnium horum conscientiā,

    id. Cat. 1, 1, 1:

    fidem religione potius quam veritate,

    id. Balb. 5, 12:

    psephismata jure jurando,

    id. Fl. 6, 15:

    leges immutabili necessitate,

    Quint. 2, 13, 1:

    orbem terrarum novis legibus,

    Cic. Agr. 2, 10, 26:

    (mulieres), quae Oppiis quondam aliisque legibus constrictae, nunc, etc.,

    Tac. A. 3, 33 fin.:

    scelus fraudemque odio civium supplicioque,

    Cic. de Or. 1, 46, 202; Liv. 34, 3, 1:

    superstitione constricti,

    Quint. 12, 2, 26:

    nec ullā religione, ut scelus tegat, se posse constringi,

    Curt. 6, 7, 8.—
    B.
    In partic., of discourse or reasoning, to bring into a narrow compass, to compress:

    (sententia) cum aptis constricta verbis est, cadit etiam plerumque numerose,

    Cic. Brut. 8, 34:

    constricta narratio (opp. latius fusa),

    Quint. 2, 13, 5:

    quae (ars logica) rem dissolutam divulsamque conglutinaret et ratione quādam constringeret,

    Cic. de Or. 1, 42, 188.— Hence, constrictus, a, um, P. a., compressed, contracted, abridged, short, brief, concise, compact:

    frons,

    knit, Petr. 132, 15; cf.

    supercilia (opp. dissidentia),

    Quint. 1, 11, 10:

    arbor,

    pruned, confined, Plin. 17, 12, 18, § 90; cf.:

    folium tenuius et constrictius et angustius,

    id. 21, 10, 32, § 58:

    nives perpetuo rigore,

    condensed, Curt. 7, 3, 11:

    pulticula constrictior,

    thicker, Cael. Aur. Acut. 2, 18, 108.— Sup. not in use.—
    * Adv.: con-strictē, closèly:

    constrictius jungi alicui,

    Aug. Doctr. Christ. 1, 28.

    Lewis & Short latin dictionary > constringo

  • 6 fidei committo

    fĭdĕĭ-committo (also separately fidei committo), mīsi, missum, 3, v. n. and a. [fides; lit., to intrust a thing to a person's good faith; hence], jurid. t. t., to leave any thing by last will and testament to be delivered to a third party, to bequeath in trust:

    pater filium praedia alienare prohibuerat, sed conservare liberis et ceteris cognatis fideicommiserat,

    Dig. 32, 1, 38:

    avia nepotibus heredibus institutis fideicommisit, ut solida legata fratribus solverent,

    ib. 35, 2, 14; 30, 1, 114; § 3:

    qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum perventura vacantia, fidei fisci committere potest, ib. § 2: fideicommissa libertas,

    given by fideicommissum, Gai. Inst. 2, 267; Dig. 40, 5, 1 sq.—Hence, fĭdĕĭcommissum, i, n., a bequest given for the benefit of a third person, by way of request, not of command; and held to be equitably due out of respect to the wish of the testator (cf. legatum):

    fideicommissum est quod non civilibus verbis, sed precative relinquitur, nec ex rigore juris civilis proficiscitur, sed ex voluntate datur relinquentis,

    Ulp. Fragm. 25, 1:

    De fideicommissis,

    Dig. 30 -32; Gai. Inst. 2, 246-289; Cod. Just. 6, 42; Suet. Claud. 23; Quint. 3, 6, 70; 9, 2, 74.

    Lewis & Short latin dictionary > fidei committo

  • 7 fideicommitto

    fĭdĕĭ-committo (also separately fidei committo), mīsi, missum, 3, v. n. and a. [fides; lit., to intrust a thing to a person's good faith; hence], jurid. t. t., to leave any thing by last will and testament to be delivered to a third party, to bequeath in trust:

    pater filium praedia alienare prohibuerat, sed conservare liberis et ceteris cognatis fideicommiserat,

    Dig. 32, 1, 38:

    avia nepotibus heredibus institutis fideicommisit, ut solida legata fratribus solverent,

    ib. 35, 2, 14; 30, 1, 114; § 3:

    qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum perventura vacantia, fidei fisci committere potest, ib. § 2: fideicommissa libertas,

    given by fideicommissum, Gai. Inst. 2, 267; Dig. 40, 5, 1 sq.—Hence, fĭdĕĭcommissum, i, n., a bequest given for the benefit of a third person, by way of request, not of command; and held to be equitably due out of respect to the wish of the testator (cf. legatum):

    fideicommissum est quod non civilibus verbis, sed precative relinquitur, nec ex rigore juris civilis proficiscitur, sed ex voluntate datur relinquentis,

    Ulp. Fragm. 25, 1:

    De fideicommissis,

    Dig. 30 -32; Gai. Inst. 2, 246-289; Cod. Just. 6, 42; Suet. Claud. 23; Quint. 3, 6, 70; 9, 2, 74.

    Lewis & Short latin dictionary > fideicommitto

  • 8 perstringo

    per-stringo, nxi, ctum, 3, v. a.
    I.
    To bind tightly together; to draw together, draw up, contract:

    vitem,

    Cato, R. R. 32:

    stomachus nimio rigore perstrictus,

    Veg. Vet. 3, 53; Grat. Cyneg. 296.—
    II. A.
    Lit.:

    femur,

    Verg. A. 10, 344:

    solum aratro,

    to plough slightly, Cic. Agr. 2, 25:

    portam vomere,

    to graze against, id. Phil. 2, 40 dub. (al. praestr-).—
    2.
    Transf., To blunt by grazing against, to make dull, to dull:

    minaci murmure aures,

    to stun, deafen, Hor. C. 2, 1, 18:

    juvenem multo perstringunt lumine,

    Stat. Th. 5, 666 (but for perstringere oculos, aciem, etc., cf. praestringo).—
    B.
    Trop.
    1.
    To seize:

    horror ingens spectantes perstringit,

    Liv. 1, 25; Val. Fl. 7, 81; cf. id. 7, 194.—
    2.
    In partic.
    a.
    To touch or wound slightly with words; to blame, censure, reprimand, reprove (class.):

    alicujus voluntatem asperioribus facetiis,

    Cic. Planc. 14, 33:

    aliquem vocis libertate,

    id. Sest. 6, 14:

    aliquem suspicione,

    id. Sull. 16, 46:

    aliquem oblique,

    Tac. A. 5, 11:

    cultum habitumque alicujus lenibus verbis,

    id. ib. 2, 59:

    modice perstricti,

    id. ib. 4, 17:

    ad perstringendos mulcendosque militum animos,

    id. H. 1, 85.—
    b.
    In speaking, to touch slightly, to glance over, to narrate briefly:

    leviter transire ac tantummodo perstringere unamquamque rem,

    Cic. Rosc. Am. 32, 91:

    quod meis omnibus litteris in Pompeianā laude perstrictus est (Crassus),

    belittled, slighted, id. Att. 1, 14, 3:

    perquam breviter perstringere atque attingere,

    id. de Or. 2, 49, 201:

    celeriter perstringere reliquum vitae cursum,

    id. Phil. 2, 19, 47:

    summatim,

    Vulg. Dan. 7, 1.

    Lewis & Short latin dictionary > perstringo

  • 9 subsido

    sub-sīdo, sēdi, sessum, 3 (collat. form acc. to 2d conj., subsīdent, Luc. 1, 646; Amm. 28, 4, 22), v. n. and a.
    I.
    Neutr., to sit down, crouch down, squat; to set one's self down, settle down, sink down (class.).
    A.
    Lit.
    1.
    In gen.: agite nunc, subsidite omnes, quasi solent triarii, Plaut. ap. Varr. L. L. 5, § 89 Müll.; and ap. Fest. p. 306 ib.; cf.:

    subsidunt Hispani adversus emissa tela ab hoste, inde ad mittenda ipsi consurgunt,

    Liv. 28, 2:

    partem militum subsidere in subsidiis jussit,

    id. 1, 14; cf.:

    poplite subsidens,

    Verg. A. 12, 492:

    alii elephanti clunibus subsidentes,

    Liv. 44, 5:

    subsedit in illā Ante fores ara,

    Ov. M. 9, 297.—
    b.
    Of things, to sink, settle, subside:

    sidebant campi, crescebant montibus altis Ascensus: neque enim poterant subsidere saxa,

    Lucr. 5, 493:

    valles,

    Ov. M. 1, 43; Curt. 9, 9, 19:

    limus mundi ut faex,

    Lucr. 5, 497; cf.:

    faeces in fundis vasorum,

    Col. 12, 50, 14; Sen. Ep. 108, 26:

    in urinā quod subsidit, si album est, etc.,

    Plin. 28, 6, 19, § 68: aqua subsidit, settles, becomes clear, Auct. B. Alex. 5: flumina, fall, subside (opp. surgit humus), Ov. M. 1, 344:

    undae,

    subside, abate, Verg. A. 5, 820;

    hence, transf., venti,

    Prop. 1, 8, 13 (15); Ov. Tr. 2, 151.— Poet.:

    extremus galeāque imā subsidit Acestes,

    remains at the bottom, Verg. A. 5, 498:

    ebur posito rigore Subsidit digitis ceditque,

    gives way, yields, Ov. M. 10, 284:

    multae per mare pessum Subsedere suis pariter cum civibus urbes,

    are sunk, Lucr. 6, 590:

    terraene dehiscent Subsidentque urbes,

    Luc. 1, 646: subsidere fata videbat, sink, like the heavier weight on the scales, Sil. 6, 28.—
    2.
    In partic.
    a.
    Pregn., to settle down, establish one's self in a place; to remain sitting, remain, abide, stay:

    si (apes) ex alvo minus frequentes evadunt ac subsidit pars aliqua,

    Varr. R. R. 3, 16, 36:

    subsedi in ipsā viā,

    Cic. Att. 5, 16, 1:

    in Siciliā,

    id. Fam. 6, 8, 2: multitudo... quae in castris subsederat, * Caes. B. G. 6, 36:

    quosdam ex Vitelliis subsedisse Nuceriae,

    Suet. Vit. 1 fin.:

    in oppido Reatino,

    id. Vesp. 1:

    commixti corpore tantum Subsident Teucri,

    Verg. A. 12, 836; Quint. 2, 1, 3.—
    (β).
    Of things:

    in Nilo navicula subsedit,

    ran aground, Liv. Epit. 112.—
    b.
    To crouch down on the watch, to lie in wait, lie in ambush:

    cur neque ante occurrit, ne ille in villā resideret: nec eo in loco subsedit, quo ille noctu venturus esset?

    Cic. Mil. 19, 51:

    si illum ad urbem noctu accessurum sciebat, subsidendum atque exspectandum fuit,

    id. ib. 19, 49:

    partem militum subsidere in insidiis jussit,

    Liv. 1, 14, 7; v. II. infra.—
    c.
    Of female animals, to yield, submit to the male ( poet. and very rare):

    maribus subsidere (pecudes et equae),

    Lucr. 4, 1198:

    juvet ut tigres subsidere cervis,

    Hor. Epod. 16, 31.—
    B.
    Trop., to subside, decrease, abate (rare):

    in controversiis subsidit impetus dicendi,

    Quint. 3, 8, 60:

    nec silentio subsidat, sed firmetur consuetudine (vox),

    id. 11, 3, 24:

    vitia subsidunt,

    Sen. Ep. 94, 69:

    formidata subsidunt et sperata decipiunt,

    id. ib. 13, 12.—
    2.
    To settle down:

    hinc accidit ut aetas jam altioribus disciplinis debita in scholā minore subsidat,

    i. e. is held back, Quint. 2, 1, 3.—
    II.
    Act. (acc. to I. A. 2. b.), to lie in wait for, to waylay any one ( poet. and in post-class. prose):

    devictam Asiam (i. e. Agamemnonem) subsedit adulter,

    Verg. A. 11, 268:

    leonem,

    Sil. 13, 221:

    copiosos homines,

    Amm. 28, 4, 22:

    insontem,

    id. 16, 8, 3:

    serpens foramen,

    to watch, id. 16, 2, 4: regnum, Luc. 5, 226 Heyne and Mart. (dub. Lag. regno).

    Lewis & Short latin dictionary > subsido

  • 10 sumo

    sūmo, sumpsi, sumptum, 3 (sync. form of the inf. perf. sumpse, Naev. ap. Gell. 2, 19, 6 (Com. Rel. v. 97 Rib.;

    suremit for sumpsit, surempsit for sumpserit,

    Paul. Diac. 299, 2; Fest. 298, 9), v. a. [contr. for subimo, from sub-emo], to take, take up, lay hold of, assume (syn. capio).
    I.
    In gen.: auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, Plaut. Am. 1, 1, 202:

    laciniam,

    id. Merc. 1, 2, 16:

    si hoc digitulis duobus sumebas primoribus,

    id. Bacch. 4, 4, 24:

    si mutuas non potero, certum'st sumam foenore,

    id. As. 1, 3, 95:

    postremo a me argentum quanti est sumito,

    Ter. Ad. 5, 9, 20:

    locum ( = capere),

    Plaut. Aul. 4, 6, 9:

    legem in manus,

    Cic. Agr. 2, 6, 15:

    unum quodque vas in manus,

    id. Verr. 2, 4, 27, § 63:

    Epicurum et Metrodorum non fere praeter suos quisquam in manus sumit,

    id. Tusc. 2, 3, 8:

    orationes in manus,

    Quint. 10, 1, 22:

    litteras ad te a M. Lepido consule quasi commendaticias sumpsimus,

    have taken, provided ourselves with, Cic. Fam. 13, 26, 3:

    spatium ad vehicula comportanda,

    Liv. 2, 4:

    spatium ad colloquendum,

    id. 8, 18:

    ferrum ad aliquem interficiendum,

    id. 40, 11, 10:

    Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma,

    id. 3, 19, 8:

    pro conjuge ferrum,

    Ov. H. 15 (16), 371:

    arma,

    Quint. 5, 10, 71:

    sume venenum,

    id. 8, 5, 23; Nep. Them. 10, 3; id. Hann. 12, 5:

    partem Falerni,

    Hor. C. 1, 27, 9:

    cyathos,

    id. ib. 3, 8, 13:

    panem perfusam aquā frigidā,

    Suet. Aug. 77:

    potiunculam,

    id. Dom. 21:

    antidotum,

    id. Calig. 23:

    pomum de lance,

    Ov. P. 3, 5, 20:

    cibum,

    Nep. Att. 21; Petr. 111:

    soporem,

    Nep. Dion, 2, 5:

    sumptā virili togā,

    put on, Cic. Lael. 1, 1:

    virilem togam,

    Suet. Aug. 8; 94 med.; id. Tib. 7; id. Galb. 4; Val. Max. 5, 4, 4:

    calceos et vestimenta,

    Cic. Rep. 1, 12, 18:

    regium ornatum,

    Nep. Eum. 13, 3: latum clavum (opp. deponere bracas), Poët. ap. Suet. Caes. 80:

    diadema,

    Suet. Calig. 22:

    annulos ferreos (opp. deponere),

    id. Aug. 100:

    gausapa,

    Ov. A. A. 2, 300:

    alas pedibus virgamque manu tegumenque capillis,

    id. M. 1, 672:

    perventum est eo, quo sumpta navis est,

    Cic. Off. 3, 23, 89:

    pecuniam mutuam,

    id. Fl. 20, 46; Sall. C. 24, 2:

    aurum mutuum,

    Suet. Caes. 51.—Of time:

    diem ad deliberandum,

    Caes. B. G. 1, 7:

    tempus cibi quietisque,

    Liv. 32, 11.—
    B.
    Trop.
    1.
    In gen.:

    calorem animo,

    Lucr. 3, 288:

    obsequium animo, i. e. animo obsequi,

    Plaut. Bacch. 4, 10, 8:

    Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut, etc.,

    assumed, Caes. B. G. 1, 33; cf.:

    sumpsi animum,

    I took courage, Ov. F. 1, 147:

    animos serpentis,

    id. M. 3, 545:

    vigorem,

    id. P. 3, 4, 31:

    cum spiritus plebs sumpsisset,

    Liv. 4, 54, 8:

    certamine animi adversus eum sumpto,

    id. 37, 10, 2:

    exempla,

    Cic. Lael. 11, 38: sumptis inimicitiis, susceptā causā, etc., taken upon one ' s self, assumed, id. Vatin. 11, 28:

    omne bellum sumi facile, ceterum aegerrime desinere,

    to be undertaken, entered upon, begun, Sall. J. 83, 1; so,

    bellum cum aliquo,

    Liv. 1, 42, 2; 36, 2, 3. —
    2.
    Esp.: supplicium sumere, to exact satisfaction, inflict punishment, rarely absol.:

    supplici sibi sumat, quod volt ipse, ob hanc injuriam,

    Plaut. Merc. 5, 4, 31:

    satis sumpsimus jam supplici,

    id. Pers. 5, 2, 72:

    graviore sententiā pronuntiatā more majorum supplicium sumpsit,

    Caes. B. G. 6, 44.—Usu. de aliquo:

    potuisse hunc de illā supplicium sumere,

    Cic. Inv. 2, 27, 82:

    tum homo nefarius de homine nobili virgis supplicium crudelissime sumeret,

    id. Verr. 2, 2, 37, § 91:

    supplicium de matre sumpsisse,

    Cic. Rosc. Am. 24, 66; Liv. 39, 29; cf. supplicium.—Rarely ex aliquo, Liv. 23, 3, 1.— Post-class. also ab aliquo, Val. Max. 4, 1, ext. 1;

    5, 1, ext. 2.—Rarely poenam sumere ( = capere): pro maleficio poenam sumi oportere,

    Cic. Inv. 2, 36, 108:

    merentis poenas,

    Verg. A. 2, 586:

    poenam scelerato ex sanguine,

    id. ib. 12, 949; cf. id. ib. 6, 501.—
    II.
    In partic.
    A.
    To take (by choice), to choose, select:

    philosophiae studium,

    Cic. Ac. 1, 2, 8:

    hoc sumo ( = suscipio), hoc mihi deposco,

    id. Verr. 1, 12, 36:

    nos Capuam sumpsimus,

    id. Fam. 16, 11, 3:

    sumat aliquem ex populo monitorem officii sui,

    Sall. J. 85, 10:

    enitimini, ne ego meliores liberos sumpsisse videar quam genuisse,

    i. e. to have adopted, id. ib. 10, 8:

    sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam Viribus,

    Hor. A. P. 38:

    quis te mala sumere cogit? Aut quis deceptum ponere sumpta velit?

    Ov. Tr. 5, 1, 69 sq.:

    disceptatorem,

    Liv. 1, 50:

    quod tres patricios magistratus nobilitas sibi sumpsisset,

    id. 7, 1:

    Miltiadem sibi imperatorem,

    Nep. Milt. 1, 3.— Poet., with inf.:

    quem virum aut heroa lyrā vel acri Tibiā sumis celebrare, Clio?

    Hor. C. 1, 12, 2: quis sibi res gestas Augusti scribere sumit? id. Ep. 1, 3, 7.—
    B.
    To take as one's own, to assume, claim, arrogate, appropriate to one's self (syn.:

    ascisco, assumo, arrogo): quamquam mihi non sumo tantum neque arrogo, ut, etc.,

    Cic. Planc. 1, 3:

    sed mihi non sumo, ut meum consilium valere debuerit,

    id. Att. 8, 11 D, §

    6: sumpsi hoc mihi pro tuā in me observantiā, ut, etc.,

    id. Fam. 13, 50, 1:

    tantum tibi sumito pro Capitone apud Caesarem, quantum, etc.,

    id. ib. 13, 29, 6:

    sibi imperatorias partes,

    Caes. B. C. 3, 51:

    nec sumit aut ponit secures Arbitrio popularis aurae,

    Hor. C. 3, 2, 19:

    vultus modo sumit acerbos,

    Ov. Tr. 5, 8, 17:

    mores antiquos,

    Liv. 3, 68:

    proelio sumpta Thessalia est,

    conquered, Flor. 4, 2, 43.—
    C.
    To take, get, acquire, receive:

    distat sumasne pudenter an rapias,

    Hor. Ep. 1, 17, 44:

    laudemque a crimine sumit,

    Ov. M. 6, 474:

    sumpto rigore,

    id. ib. 10, 139:

    vel tua me Sestus vel te mea sumit Abydos,

    id. H. 17 (18), 127. —
    D.
    To take for some purpose, i. e. to use, apply, employ, spend, consume (syn. insumo):

    in malā uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est: In bono hospite atque amico quaestus est, quod sumitur,

    Plaut. Mil. 3, 1, 79 sq.:

    minus hercle in hisce rebus sumptum est sex minis,

    id. Trin. 2, 4, 9 and 12:

    frustra operam, opinor, sumo,

    Ter. Heaut. 4, 3, 15:

    frustra laborem,

    Caes. B. G. 3, 14:

    cui rei opus est, ei hilarem hunc sumamus diem,

    Ter. Ad. 5, 3, 68:

    videtis hos quasi sumptos dies ad labefactandam illius dignitatem,

    Cic. Rab. Post. 16, 44:

    sumpseris tibi familiaritatem nostram ad ornamentum,

    Plin. Ep. 6, 18, 2. — Poet.: curis sumptus, consumed, worn out, Poët. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. Fr. Inc. 8 Rib.).—
    E.
    To undertake, begin, enter upon:

    bellum,

    Liv. 1, 42; Flor. 4, 12, 24:

    bellis ponendis sumendisque,

    Liv. 8, 4:

    haec maxime belli ratio sumendi fuerat,

    id. 38, 19:

    duellum cum aliquo,

    id. 36, 2:

    proelia,

    Suet. Caes. 60; Tac. H. 2, 45:

    in hos expeditionem,

    Flor. 4, 12, 6:

    non mandata expeditio, sed sumpta est,

    id. 4, 12, 48.— Poet.:

    prima fide vocisque ratae temptamina sumpsit Liriope,

    Ov. M. 3, 341.—
    F.
    In an oration, disputation, etc.
    1.
    To take for certain or for granted, to assume, maintain, suppose, affirm:

    alterutrum fatearis enim sumasque necesse'st,

    Lucr. 1, 974:

    nec solum ea sumitis ad concludendum, quae ab omnibus concedantur, sed ea sumitis, quibus concessis, etc.,

    Cic. Div. 2, 50, 104:

    aliquid pro certo,

    id. ib. —With inf.-clause:

    beatos esse deos sumpsisti,

    Cic. N. D. 1, 31, 89:

    pro non dubio legati sumebant, quae Antiochi fuerunt, Eumenem aequius esse quam me habere,

    Liv. 39, 28, 5.—
    2.
    To make, take a beginning, etc. (late Lat.):

    ab uno signo sumamus exordium,

    Macr. Somn. Scip. 18:

    ab illā quaestione principium sumere,

    Lact. 1, 2: quin fictio a capite sumat exordium, id. Opif. Dei, 12, 7.—
    3.
    To take, bring forward, cite, mention as a proof, an instance, etc. (cf. profero):

    homines notos sumere odiosum est,

    Cic. Rosc. Am. 16, 47:

    unum hoc sumo,

    id. ib. 34, 97:

    sumam annum tertium,

    id. Verr. 2, 3, 44, § 104:

    ex istis tuis sumam aliquem,

    id. Cael. 15, 36:

    quid quisquam potest ex omni memoriā sumere illustrius?

    id. Sest. 12, 27:

    ab oratore aut poëtā probato sumptum ponere exemplum,

    Auct. Her. 4, 1, 1.—
    G.
    To take as a purchase, to buy, purchase:

    quanti ego genus omnino signorum non aestimo, tanti ista quattuor aut quinque sumpsisti,

    Cic. Fam. 7, 23, 2:

    decumas agri Leontini,

    id. Verr. 2, 3, 64, § 149:

    quae parvo sumi nequeunt, obsonia captas,

    Hor. S. 2, 7, 106.—
    H.
    Aliquam, to use, enjoy, etc., in mal. part., Mart. 10, 81, 2:

    mille licet sumant,

    Ov. A. A. 3, 90; Auct. Priap. 5; cf.

    gaudia,

    Nemes. Ecl. 4, 59:

    aliquid,

    Petr. 100.—
    K.
    To take, fascinate, charm:

    simul conspexerit juvenem, venustate ejus sumitur,

    App. M. 2, p. 116, 40.

    Lewis & Short latin dictionary > sumo

  • 11 torpeo

    torpĕo, ēre, v. n. [Sanscr. root tarp-, to sate; Gr. terpô], to be stiff, numb, motionless, inactive, torpid, sluggish, etc. (syn.: langueo, languesco, stupeo, rigeo).
    I.
    Lit.:

    torpentes gelu,

    Liv. 21, 56, 7; 21, 55, 8; cf.:

    digitus torpens frigore,

    Suet. Aug. 80:

    languidi et torpentes oculi,

    Quint. 11, 3, 76:

    torpentes rigore nervi,

    Liv. 21, 58, 9:

    membra torpent,

    Plin. 7, 50, 51, § 168; cf.:

    torpentes membrorum partes,

    id. 24, 4, 7, § 13:

    torpent infractae ad proelia vires,

    Verg. A. 9, 499:

    duroque simillima saxo Torpet,

    Ov. M. 13, 541:

    quid vetat et nervos magicas torpere per artes?

    id. Am. 3, 7, 35:

    serpentes torpentes inveniantur,

    Plin. 24, 16, 92, § 148:

    hostem habes aegre torpentia membra trahentem,

    Sil. 4, 68:

    non eadem vini atque cibi torpente palato Gaudia,

    Juv. 10, 203; cf.:

    non exacuet torpens sapor ille palatum,

    Ov. P. 1, 10, 13.—
    B.
    Transf., of inanim. things, to be still, motionless, sluggish:

    torpentes lacus,

    Stat. Th. 9, 452:

    amnis,

    id. ib. 4, 172:

    locus depressus hieme pruinis torpet,

    Col. 1, 4, 10:

    Orpheus tacuit torpente lyrā,

    Sen. Med. 348:

    antra Musarum longo torpentia somno,

    Claud. Rapt. Pros. 2, praef. 51; 1, 262.—
    II.
    Trop., to be stupid, stupefied, astounded; to be dull, listless, inactive (cf. stupeo):

    timeo, totus torpeo,

    Plaut. Am. 1, 1, 179; cf.:

    timore torpeo,

    id. Truc. 4, 3, 50:

    torpentibus metu qui aderant,

    Liv. 28, 29, 11:

    deum volumus cessatione torpere,

    Cic. N. D. 1, 37, 102:

    quidnam torpentes subito obstupuistis Achivi? id. poët. Div. 2, 30, 64: torpentes metu,

    Liv. 28, 29, 11:

    defixis oculis animoque et corpore torpet?

    Hor. Ep. 1, 6, 14:

    cum Pausiacā torpes tabellā,

    when you are lost in admiration, id. S. 2, 7, 95:

    nec torpere gravi passus sua regna veterno,

    Verg. G. 1, 124:

    frigere ac torpere senis consilia,

    Liv. 6, 23, 7:

    consilia re subitā,

    id. 1, 41, 3:

    torpebat vox spiritusque,

    id. 1, 25, 4:

    Tyrii desperatione torpebant,

    Curt. 4, 3, 16:

    rursus ad spem et fiduciam erigere torpentes,

    id. 4, 10, 7; 4, 14, 13.

    Lewis & Short latin dictionary > torpeo

См. также в других словарях:

  • rigore — /ri gore/ s.m. [dal lat. rigor oris, der. di rigēre essere rigido ]. 1. (lett.) [compromissione della motilità o della mobilità della muscolatura, di organi o di articolazioni] ▶◀ Ⓣ (med.) rigidità, Ⓣ (med.) rigor. 2. [condizione di freddo… …   Enciclopedia Italiana

  • rigore — ri·gó·re s.m. 1. LE rigidità: pur sempre rifulgono i tronchi | quivi in rigor di pietra simili a gemmei steli (D Annunzio) 2. AU intensità e rigidità del freddo: i rigori dell alta quota; inclemenza di una stagione: il rigore dell inverno… …   Dizionario italiano

  • rigore — {{hw}}{{rigore}}{{/hw}}s. m. 1 (lett.) Rigidità | Freddo intenso, clima rigido: il rigore della stagione invernale. 2 (med.) Spasmo, contrattura. 3 Grado di severità di talune punizioni disciplinari | Arresti di –r, per gli ufficiali e per i… …   Enciclopedia di italiano

  • rigore — ит. [риго/рэ] строгость, точность ◊ con rigore [кон риго/рэ] rigoroso [ригоро/зо] строго, точно (соблюдая ритм) senza rigore [сэ/нца риго/рэ] не ст …   Словарь иностранных музыкальных терминов

  • rigore — s. m. 1. (di clima) rigidità, freddo, asprezza, rigidezza, durezza, inclemenza, crudezza CONTR. dolcezza, mitezza, tepore, caldo, calura, canicola 2. (med.) spasmo, contrattura 3. (di carattere, di modi, ecc.) severità, inflessibilità, disciplina …   Sinonimi e Contrari. Terza edizione

  • rigore juris — See de rigore juris; ex rigore juris …   Ballentine's law dictionary

  • rigore — pl.m. rigori …   Dizionario dei sinonimi e contrari

  • con rigore — ит. [кон риго/рэ] rigoroso [ригоро/зо] строго, точно (соблюдая ритм) см. также rigore …   Словарь иностранных музыкальных терминов

  • Al rigōre di tempo — (ital.), ganz im Tacte …   Pierer's Universal-Lexikon

  • al rigore di tempo — al rigore di tempo, ital., streng nach dem Takte …   Herders Conversations-Lexikon

  • senza rigore — ит. [сэ/нца риго/рэ] не строго, не соблюдая ритм см. также rigore …   Словарь иностранных музыкальных терминов

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»