libro

as-sĕvēro ( ads-, Ritschl, B. and K., Halm), āvi, ātum, 1, v. a. [severus].

A.. Lit., to do any thing with earnestness, [p. 179] to do or pursue earnestly (opp. jocari, Cic. Brut. 85, 293; rare in early Latin;

syn.: affirmo, confirmo, assero, dico): quae est ista defensio? utrum adseveratur in hoc an tentatur?

is this matter conducted in earnest? Cic. Verr. 2, 2, 10.—Hence, of discourse, to assert strongly or firmly, to declare positively, to affirm (in the class. per. only in prose; with this word in this sense, cf. the Engl. to assure; the Germ. versichern; the Gr. ischurizomai, bebaioô; and the Lat. confirmo, adfirmo): neminem eorum haec adseverare audias, * Plaut. Mil. 3, 1, 164:

pulchre adseverat sese ab Oppianico destitutum,

Cic. Clu. 26, 72:

unum illud firmissime adseverabat in exsilium se iturum,

id. Att. 10, 14:

periti rerum adseverant non ferre (Arabiam) tantum, etc.,

Plin. 12, 18, 41, § 83 Jan (others adstruxerunt, v. astruo fin.):

Halicarnasii mille et ducentos per annos nullo motu terrae nutavisse sedes suas adseveraverant,

Tac. A. 4, 55; 6, 28; 12, 42; 14, 16; id. H. 2, 80:

constantissime adseveravit fore, ut etc.,

Suet. Vesp. 5.—Also, de aliquā re:

neque hoc meum, de quo tanto opere hoc libro adseveravi, umquam adfirmabo esse verius quam tuum,

Cic. Or. 71, 237:

quem ad modum adversarius de quāque re adseveret,

id. Brut. 57, 208:

neminem ullā de re posse contendere neque adseverare,

id. Ac. 2, 11, 35.—Of inanimate things, to make known, to show, prove, demonstrate:

adseverant magni artus Germanicam originem,

Tac. Agr. 11.—

In Tac., of conduct (cf. asseveratio):

viri gravitatem adseverantes,

assuming an air of gravity, Tac. A. 13, 18. —

In App., to make grave or serious:

frontem,

App. M. 3, p. 135, 10, and 8, p. 203, 24.— Advv.: adsĕvēranter and adsĕ-vērātē, with asseveration, earnestly, emphatically.

Form adsĕvēranter:

loqui valde adseveranter,

Cic. Att. 15, 19, 2. — Comp.:

Haec Antiochus fere multo etiam adseverantius (dixit),

Cic. Ac. 2, 19, 61.—

Form adsĕvērātē:

tragoedias scite atque adseverate actitavit,

earnestly, Gell. 6, 5, 2.

ămīcus (old form ămēcus, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.), a, um, adj. [amo], friendly, kind, amicable, favorable, inclined to, liking; constr. with dat., Zumpt, Gram. §

410: animo esse amico erga aliquem,

Ter. Hec. 3, 3, 29; Cic. Fam. 1, 7, 3:

tribuni sunt nobis amici,

id. Q. Fr. 1, 2 fin.:

homo amicus nobis jam inde a puero,

Ter. Ad. 3, 3, 86:

Pompeium tibi valde amicum esse cognovi,

Cic. Fam. 1, 8, 5; id. Att. 9, 5:

amicus non magis tyranno quam tyrannidi,

Nep. Dion, 3, 2; id. Att. 9:

male numen amicum,

Verg. A. 2, 735; Ov. F. 3, 834:

(Fortuna) amica varietati constantiam respuit,

Cic. N. D. 2, 16:

amica luto sus,

fond of, Hor. Ep. 1, 2, 26.— Comp.:

mihi nemo est amicior Attico,

Cic. Att. 16, 16:

amicior Cilicum aerariis quam nostro,

id. ib. 7, 1, 6; id. Fam. 3, 2, 1.— Sup.:

Deiotarum, fidelissimum regem atque amicissimum rei publicae nostrae,

Cic. Att. 15, 2, 2:

cum summi viri, tum amicissimi,

id. Am. 2, 8:

amicissimi viri,

Suet. Caes. 1:

successor conjunctissimus et amicissimus,

Cic. Fam. 3, 3:

hoc libro ad amicum amicissimus de amicitiā scripsi,

id. Am. 1, 5; 23, 88 (but the comp. and sup. may sometimes be rendered as belonging to 2. amicus, a greater friend, the greatest friend, as in Cic. Att. 16, 16, and Am. 1, 5; so in Gr. basileus etc.).—

Of things, kindly, pleasing (mostly poet.;

so Cic. rarely): nihil homini amico est opportuno amicius,

Plaut. Ep. 3, 3, 44:

secundum te nihil est mihi amicius solitudine,

Cic. Att. 12, 15:

portus intramus amicos,

Verg. A. 5, 57: fessos opibus solatur amicis, id. [p. 106] ib. 5, 416:

vento amico ferri,

Ov. Tr. 1, 5, 17:

per amica silentia lunae,

Verg. A. 2, 255:

amici imbres,

id. G. 4, 115:

sidus amicum,

Hor. Epod. 10, 9:

sol amicum tempus agens,

bringing the welcome hour, id. C. 3, 6, 43:

tempus fraudibus amicum,

Stat. S. 5, 2, 39:

brevitas postulatur, qui mihimet ipsi amicissima est,

Cic. Quinct. 34.—

Amicum est mihi (after the Gr. philon esti moi; in pure Lat., mihi cordi est, etc.); with inf., it pleases me, it accords with my feelings:

nec dis amicum est nec mihi te prius Obire,

Hor. C. 2, 17, 2.—Hence, adv., in a friendly manner, kindly, amicably.

Old form ămīcĭter, Pac. ap. Non. 510, 26; Plaut. Pers. 2, 3, 3.—

Class. form ămīcē:

facis amice,

Cic. Am. 2, 9:

haec accipienda amice,

id. ib. 24, 88; id. Fin. 1, 10; id. Off. 1, 26. —

* Comp., Front. ad M. Caes. 1, 6.— Sup., Cic. Div. in Caecil. 9; Caes. B. C. 2, 17.

ămīcus, i, m. [from amo, as philos from phileô, and from ] ( gen. plur. amicūm, Ter. Heaut. prol. 24).

A friend; constr. with gen. or poss. adj.; v. Zumpt, Gram. §

410: est is (amicus) tamquam alter idem,

Cic. Am. 21, 80 (cf. id. ib. 25, 92; id. Off. 1, 17):

amicum qui intuetur, tamquam exemplar intuetur sui,

id. Am. 7, 23:

Non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat,

id. ib. 14, 51: Amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. ib. 17, 64:

boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt,

Cic. ib. 20, 74:

ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum,

id. ib. 4, 15:

tu ex amicis certis mi es certissimus,

Plaut. Trin. 1, 2, 54 and 57:

vetus verbum hoc est, Communia esse amicorum inter se omnia,

Ter. Ad. 5, 4, 18:

Respicis antiquum lassis in rebus amicum,

Ov. P. 2, 3, 93:

Alba tuus antiquissimus non solum amicus, verum etiam amator,

Cic. Verr. 2, 3, 63 fin.:

hospitis et amici mei M. Pacuvii fabula,

id. Am. 7, 24:

suis incommodis graviter angi non amicum sed se ipsum amantis est,

of one loving not his friend, but himself, id. ib. 3, 10:

ab amicis honesta petere, amicorum causā honesta facere,

id. ib. 13, 44:

paternus amicus ac pernecessarius,

id. Fl. 6, 14:

amicus novus,

id. Am. 19, 67:

vetus,

id. ib.; Verg. A. 3, 82; Hor. S. 2, 6, 81; Ov. P. 1, 6, 53:

amici ac familiares veteres,

Suet. Tib. 55:

aequaevus,

Verg. A. 5, 452:

ardens,

id. ib. 9, 198:

dulcis,

Hor. S. 1, 3, 69; Ov. P. 1, 8, 31:

carus,

Hor. C. 4, 9, 51; Ov. Tr. 3, 6, 7:

jucundus,

Hor. S. 1, 3, 93:

amici jucundissimi et omnium horarum,

Suet. Tib. 42:

amicus propior,

Hor. Ep. 1, 9, 5:

fidelis,

id. ib. 2, 2, 1; Vulg. Eccli. 6, 14:

fidus,

Hor. Ep. 1, 5, 24:

verus,

Cic. Am. 21, 82; Vulg. Eccli. 25, 12:

mendax,

Hor. A. P. 425:

secernere blandum amicum a vero,

Cic. Am. 25, 95:

memor,

Ov. Tr. 5, 9, 33:

summus,

Ter. Phorm. 1, 1, 1:

primus,

Vulg. 1 Macc. 10, 65:

amici tristes,

Hor. C. 1, 7, 24:

maesti,

Ov. Tr. 1, 9, 5:

dives,

Hor. Ep. 1, 8, 24:

inops,

id. S. 1, 2, 5:

inferioris ordinis amici,

Cic. Am. 19, 69:

communes amici,

Cic. Fam. 5, 2:

amice, salve!

Ter. Eun. 3, 5, 12; so Cat. 55, 7; Verg. A. 6, 507; Hor. C. 2, 14, 6; and Vulg. Matt. 20, 13:

magnanimi veritatis amici,

Cic. Off. 1, 19:

amicos parare,

Ter. And. 1, 1, 39:

amicos parare optimam vitae, ut ita dicam, supellectilem,

Cic. Am. 15, 55:

minus amicorum habens,

Ter. Eun. 4, 6, 22:

me unum atque unicum amicum habuit,

Cat. 73, 6;

amicos habere,

Cic. Am. 11, 36; so Vulg. Prov. 22, 11:

nos sibi amicos junget,

Ter. Hec. 5, 2, 32; Hor. S. 1, 3, 54:

amicum servare,

id. ib.:

amicum servare per durum tempus,

Ov. P. 2, 6, 29:

aliquo uti amico,

to have one as a friend, Cic. de Or. 1, 14, 62; Hor. S. 1, 4, 96:

sibi amicum facere,

Vulg. Luc. 16, 9:

amicum diligere,

Verg. A. 9, 430; Vulg. Deut. 13, 6:

amico inservire,

Ter. Heaut. 3, 1, 8:

amico parcere,

Hor. S. 1, 4, 35:

et monendi amici saepe sunt et objurgandi,

Cic. Am. 24, 88:

amico ignoscere,

Hor. Ep. 2, 2, 110:

angorem pro amico capere,

Cic. Am. 13, 48:

amici jacentem animum excitare,

id. ib. 16, 59:

amicum consolari,

Ov. Tr. 5, 4, 41:

amico orbatus,

Cic. Am. 3, 10:

amicum offendere,

Hor. S. 1, 3, 73:

non paucis munitus amicis,

Ov. P. 2, 3, 25.—Also for patronus, patron, protector; so Horace of Mæcenas, Epod. 1, 2:

amicus potens,

powerful friend, id. C. 2, 18, 12; so,

magnus,

Juv. 3, 57; 6, 313: Suet. Aug. 56:

valentissimi,

id. ib. 35.—And for socius, companion:

trepido fugam exprobravit amico,

Ov. M. 13, 69.—

In polit. relations, a friend of the State (who was not always socius, an ally, but the socius was always amicus; cf.

amicitia): Deiotarus ex animo amicus, unus fidelis populo Romano,

Cic. Phil. 11, 13:

socio atque amico regi,

Liv. 37, 54; 7, 30 et saep.; Suet. Caes. 11.—

In and after the Aug. per., a counsellor, courtier, minister of a prince, Nep. Milt. 3, 2 Dähn.:

fuerunt multi reges ex amicis Alexandri Magni,

id. Reg. 3, 1; so Suet. Caes. 70, 72; 70, 79; id. Aug. 16; 17; 35; 56; 66; id. Calig. 19; id. Ner. 5; id. Galb. 7 al.; cf. Ernest. ad Suet. Excurs. XV.—Hence, ămī-ca, ae, f.

In bon. part., a female friend (very rare; cf. hetaira in Hom., Aristoph., Plato):

amicae, cognatae,

Ter. Hec. 4, 2, 16:

at haec amicae erunt, ubi, etc.,

id. ib. 5, 2, 24:

Me (laedit) soror et cum quae dormit amica simul,

Prop. 2, 6, 12:

ibit ad adfectam, quae non languebit, amicam Visere,

Ov. Am. 2, 2, 21; cf. Juv. 3, 12; 6, 353; 6, 455; 6, 481; so Inscr. Grut. 865, 17; 891, 4. —

In mal. part., = meretrix, a concubine, mistress, courtesan (esp. freq. in the comic poets; so in Gr. hetaira com. in Att. usage): eum suus pater ab amicā abduxit, Naev. ap. Gell. 6, 8:

mulierem pejorem quam haec amica est Phaedromi non vidi,

Plaut. Curc. 5, 1, 3; so id. Trin. 3, 2, 25; 3, 4, 22; id. Cist. 2, 3, 28; id. Ep. 5, 2, 36; 5, 2, 39 al.:

sive ista uxor sive amica est,

Ter. And. 1, 3, 11; id. Heaut. 1, 1, 52; 1, 2, 15; 3, 3, 6; 4, 6, 15 et saep.; Cic. Att. 10, 10; Dig. 50, 16, 144.

ămīcus (old form ămēcus, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.), a, um, adj. [amo], friendly, kind, amicable, favorable, inclined to, liking; constr. with dat., Zumpt, Gram. §

410: animo esse amico erga aliquem,

Ter. Hec. 3, 3, 29; Cic. Fam. 1, 7, 3:

tribuni sunt nobis amici,

id. Q. Fr. 1, 2 fin.:

homo amicus nobis jam inde a puero,

Ter. Ad. 3, 3, 86:

Pompeium tibi valde amicum esse cognovi,

Cic. Fam. 1, 8, 5; id. Att. 9, 5:

amicus non magis tyranno quam tyrannidi,

Nep. Dion, 3, 2; id. Att. 9:

male numen amicum,

Verg. A. 2, 735; Ov. F. 3, 834:

(Fortuna) amica varietati constantiam respuit,

Cic. N. D. 2, 16:

amica luto sus,

fond of, Hor. Ep. 1, 2, 26.— Comp.:

mihi nemo est amicior Attico,

Cic. Att. 16, 16:

amicior Cilicum aerariis quam nostro,

id. ib. 7, 1, 6; id. Fam. 3, 2, 1.— Sup.:

Deiotarum, fidelissimum regem atque amicissimum rei publicae nostrae,

Cic. Att. 15, 2, 2:

cum summi viri, tum amicissimi,

id. Am. 2, 8:

amicissimi viri,

Suet. Caes. 1:

successor conjunctissimus et amicissimus,

Cic. Fam. 3, 3:

hoc libro ad amicum amicissimus de amicitiā scripsi,

id. Am. 1, 5; 23, 88 (but the comp. and sup. may sometimes be rendered as belonging to 2. amicus, a greater friend, the greatest friend, as in Cic. Att. 16, 16, and Am. 1, 5; so in Gr. basileus etc.).—

Of things, kindly, pleasing (mostly poet.;

so Cic. rarely): nihil homini amico est opportuno amicius,

Plaut. Ep. 3, 3, 44:

secundum te nihil est mihi amicius solitudine,

Cic. Att. 12, 15:

portus intramus amicos,

Verg. A. 5, 57: fessos opibus solatur amicis, id. [p. 106] ib. 5, 416:

vento amico ferri,

Ov. Tr. 1, 5, 17:

per amica silentia lunae,

Verg. A. 2, 255:

amici imbres,

id. G. 4, 115:

sidus amicum,

Hor. Epod. 10, 9:

sol amicum tempus agens,

bringing the welcome hour, id. C. 3, 6, 43:

tempus fraudibus amicum,

Stat. S. 5, 2, 39:

brevitas postulatur, qui mihimet ipsi amicissima est,

Cic. Quinct. 34.—

Amicum est mihi (after the Gr. philon esti moi; in pure Lat., mihi cordi est, etc.); with inf., it pleases me, it accords with my feelings:

nec dis amicum est nec mihi te prius Obire,

Hor. C. 2, 17, 2.—Hence, adv., in a friendly manner, kindly, amicably.

Old form ămīcĭter, Pac. ap. Non. 510, 26; Plaut. Pers. 2, 3, 3.—

Class. form ămīcē:

facis amice,

Cic. Am. 2, 9:

haec accipienda amice,

id. ib. 24, 88; id. Fin. 1, 10; id. Off. 1, 26. —

* Comp., Front. ad M. Caes. 1, 6.— Sup., Cic. Div. in Caecil. 9; Caes. B. C. 2, 17.

ămīcus, i, m. [from amo, as philos from phileô, and from ] ( gen. plur. amicūm, Ter. Heaut. prol. 24).

A friend; constr. with gen. or poss. adj.; v. Zumpt, Gram. §

410: est is (amicus) tamquam alter idem,

Cic. Am. 21, 80 (cf. id. ib. 25, 92; id. Off. 1, 17):

amicum qui intuetur, tamquam exemplar intuetur sui,

id. Am. 7, 23:

Non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat,

id. ib. 14, 51: Amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. ib. 17, 64:

boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt,

Cic. ib. 20, 74:

ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum,

id. ib. 4, 15:

tu ex amicis certis mi es certissimus,

Plaut. Trin. 1, 2, 54 and 57:

vetus verbum hoc est, Communia esse amicorum inter se omnia,

Ter. Ad. 5, 4, 18:

Respicis antiquum lassis in rebus amicum,

Ov. P. 2, 3, 93:

Alba tuus antiquissimus non solum amicus, verum etiam amator,

Cic. Verr. 2, 3, 63 fin.:

hospitis et amici mei M. Pacuvii fabula,

id. Am. 7, 24:

suis incommodis graviter angi non amicum sed se ipsum amantis est,

of one loving not his friend, but himself, id. ib. 3, 10:

ab amicis honesta petere, amicorum causā honesta facere,

id. ib. 13, 44:

paternus amicus ac pernecessarius,

id. Fl. 6, 14:

amicus novus,

id. Am. 19, 67:

vetus,

id. ib.; Verg. A. 3, 82; Hor. S. 2, 6, 81; Ov. P. 1, 6, 53:

amici ac familiares veteres,

Suet. Tib. 55:

aequaevus,

Verg. A. 5, 452:

ardens,

id. ib. 9, 198:

dulcis,

Hor. S. 1, 3, 69; Ov. P. 1, 8, 31:

carus,

Hor. C. 4, 9, 51; Ov. Tr. 3, 6, 7:

jucundus,

Hor. S. 1, 3, 93:

amici jucundissimi et omnium horarum,

Suet. Tib. 42:

amicus propior,

Hor. Ep. 1, 9, 5:

fidelis,

id. ib. 2, 2, 1; Vulg. Eccli. 6, 14:

fidus,

Hor. Ep. 1, 5, 24:

verus,

Cic. Am. 21, 82; Vulg. Eccli. 25, 12:

mendax,

Hor. A. P. 425:

secernere blandum amicum a vero,

Cic. Am. 25, 95:

memor,

Ov. Tr. 5, 9, 33:

summus,

Ter. Phorm. 1, 1, 1:

primus,

Vulg. 1 Macc. 10, 65:

amici tristes,

Hor. C. 1, 7, 24:

maesti,

Ov. Tr. 1, 9, 5:

dives,

Hor. Ep. 1, 8, 24:

inops,

id. S. 1, 2, 5:

inferioris ordinis amici,

Cic. Am. 19, 69:

communes amici,

Cic. Fam. 5, 2:

amice, salve!

Ter. Eun. 3, 5, 12; so Cat. 55, 7; Verg. A. 6, 507; Hor. C. 2, 14, 6; and Vulg. Matt. 20, 13:

magnanimi veritatis amici,

Cic. Off. 1, 19:

amicos parare,

Ter. And. 1, 1, 39:

amicos parare optimam vitae, ut ita dicam, supellectilem,

Cic. Am. 15, 55:

minus amicorum habens,

Ter. Eun. 4, 6, 22:

me unum atque unicum amicum habuit,

Cat. 73, 6;

amicos habere,

Cic. Am. 11, 36; so Vulg. Prov. 22, 11:

nos sibi amicos junget,

Ter. Hec. 5, 2, 32; Hor. S. 1, 3, 54:

amicum servare,

id. ib.:

amicum servare per durum tempus,

Ov. P. 2, 6, 29:

aliquo uti amico,

to have one as a friend, Cic. de Or. 1, 14, 62; Hor. S. 1, 4, 96:

sibi amicum facere,

Vulg. Luc. 16, 9:

amicum diligere,

Verg. A. 9, 430; Vulg. Deut. 13, 6:

amico inservire,

Ter. Heaut. 3, 1, 8:

amico parcere,

Hor. S. 1, 4, 35:

et monendi amici saepe sunt et objurgandi,

Cic. Am. 24, 88:

amico ignoscere,

Hor. Ep. 2, 2, 110:

angorem pro amico capere,

Cic. Am. 13, 48:

amici jacentem animum excitare,

id. ib. 16, 59:

amicum consolari,

Ov. Tr. 5, 4, 41:

amico orbatus,

Cic. Am. 3, 10:

amicum offendere,

Hor. S. 1, 3, 73:

non paucis munitus amicis,

Ov. P. 2, 3, 25.—Also for patronus, patron, protector; so Horace of Mæcenas, Epod. 1, 2:

amicus potens,

powerful friend, id. C. 2, 18, 12; so,

magnus,

Juv. 3, 57; 6, 313: Suet. Aug. 56:

valentissimi,

id. ib. 35.—And for socius, companion:

trepido fugam exprobravit amico,

Ov. M. 13, 69.—

In polit. relations, a friend of the State (who was not always socius, an ally, but the socius was always amicus; cf.

amicitia): Deiotarus ex animo amicus, unus fidelis populo Romano,

Cic. Phil. 11, 13:

socio atque amico regi,

Liv. 37, 54; 7, 30 et saep.; Suet. Caes. 11.—

In and after the Aug. per., a counsellor, courtier, minister of a prince, Nep. Milt. 3, 2 Dähn.:

fuerunt multi reges ex amicis Alexandri Magni,

id. Reg. 3, 1; so Suet. Caes. 70, 72; 70, 79; id. Aug. 16; 17; 35; 56; 66; id. Calig. 19; id. Ner. 5; id. Galb. 7 al.; cf. Ernest. ad Suet. Excurs. XV.—Hence, ămī-ca, ae, f.

In bon. part., a female friend (very rare; cf. hetaira in Hom., Aristoph., Plato):

amicae, cognatae,

Ter. Hec. 4, 2, 16:

at haec amicae erunt, ubi, etc.,

id. ib. 5, 2, 24:

Me (laedit) soror et cum quae dormit amica simul,

Prop. 2, 6, 12:

ibit ad adfectam, quae non languebit, amicam Visere,

Ov. Am. 2, 2, 21; cf. Juv. 3, 12; 6, 353; 6, 455; 6, 481; so Inscr. Grut. 865, 17; 891, 4. —

In mal. part., = meretrix, a concubine, mistress, courtesan (esp. freq. in the comic poets; so in Gr. hetaira com. in Att. usage): eum suus pater ab amicā abduxit, Naev. ap. Gell. 6, 8:

mulierem pejorem quam haec amica est Phaedromi non vidi,

Plaut. Curc. 5, 1, 3; so id. Trin. 3, 2, 25; 3, 4, 22; id. Cist. 2, 3, 28; id. Ep. 5, 2, 36; 5, 2, 39 al.:

sive ista uxor sive amica est,

Ter. And. 1, 3, 11; id. Heaut. 1, 1, 52; 1, 2, 15; 3, 3, 6; 4, 6, 15 et saep.; Cic. Att. 10, 10; Dig. 50, 16, 144.

ăpŭd ( apud down to the time of Caesar, Corp. Inscr. I. 30; I. 196; and after 45 B. C. both apud, Inscr. Orell. 206; 818, and aput, ib. 206; 15; 34; another form of apud was apor, Paul. ex Fest. p. 26 Mull. apud, Ritschl, Rib. in Trag. et Com. Rel., Mull. in Lucil., and Dietsch in Sall.; aput, Lachm., Fleck. in Plaut.; both apud and aput, Mull. in Cat. and Rib. in Verg.) [Corssen once regarded apud as connected with apisci, as juxta with jungo, Ausspr. I. p. 335, 1st ed., but afterwards, ib. 2d ed. I. p. 197, he adopted Pott's view, that it was comp. of Sanscr. api, = to, toward, near (Gr. epi), and ad, old form ar, which view the form apor favors, and thus its strict meaning would be on to, unto; v. infra, IV.]; prep. gov. acc., with, at, by, near (regularly with words denoting rest, and primarily of persons, while ad properly designates only direction, motion, extension, etc., and is chiefly used of places; the diff. between apud and penes is given in Paul. ex Fest. p. 22 Mull.: apud et penes in hoc differunt, quod alterum personam cum loco significat, alterum personam et dominium ac potestatem; v. penes, and cf. Nep. Them. 7, 2: ad ephoros Lacedaemoniorum accessit, penes quos summum imperium erat, atque apud eos (v. infra, I. B. 2. a.) contendit, etc.; and for the difference between ad and apud, cf. Lucil. 9, 58 sq. Mull.: apud se longe alid est, neque idem valet ad se: Intro nos vocat ad sese, tenet intus apud se; syn.: ad, prope, coram, inter, in with abl.; rare in early Lat.; very freq. in Plaut., less freq. in Ter., seven times in Verg., five times in Juv., three times in Catull., twice in Ov, and once in Hor. and Prop.; never in Tib. or Pers.; very freq. in Cic., the historians, and the Vulg.).

A.. In designating nearness in respect of persons, with, near: apud ipsum adstas, Att. ap. Non. p. 522, 25:

adsum apud te, genitor,

id. ib. p. 522, 32:

alteram (partem) apud me adponito,

Plaut. Trin. 4, 3, 60:

nunc hic apud te servio,

id. Capt. 2, 2, 62:

scriptorum non magnast copia apud me,

Cat. 68, 33 Mull.:

mane apud me,

Vulg. Gen. 29, 19:

Advocatum habemus apud Patrem,

ib. 1 Joan. 2, 1:

cum in lecto Crassus esset et apud eum Sulpicius sederet,

Cic. de Or. 2, 3, 12; so id. Pis. 26, and id. Rep. 3, 28.—

Esp.

a.. With a pron. or subst., apud me, te, se, aliquem, etc., with me, in my house, etc., in one's house, at the house of a person; Fr. chez moi, chez vous, chez soi, etc.:

Quis heri apud te? Naev., Com. Rel. p. 9 Rib.: dico eum esse apud me,

Plaut. Capt. 3, 2, 15; 4, 2, 73:

hic apud me hortum confodere jussi,

id. Aul. 2, 2, 66:

si commodumst, apud me, sis, volo,

Ter. Heaut. 1, 1, 110:

condixerant cenam apud me, Turp., Com. Rel. p. 108 Rib.: quid nunc virgo? Nempe apud test?

Plaut. Trin. 1, 2, 159:

Quid sibi volunt homines isti apud te?

Vulg. Num. 22, 9; ib. Matt. 26, 18:

cenabis bene apud me,

Cat. 13, 1:

apud me habitavit,

Cic. Clu. 33; id. Verr. 4, 111; 5, 77:

apud te cenavit,

id. Div. in Caecil. 58; id. Verr. 4, 49; id. Cael. 26; id. Deiot. 32:

in curia posita potius quam rure apud te, Titin., Com. Rel. p. 142 Rib.: mane apud me etiam hodie,

Vulg. Jud. 19, 9:

tenet intus apud se,

Lucil. 9, 59 Mull.:

Pompeius petiit, ut secum et apud se essem cotidie,

Cic. Att. 5, 6:

apud se fecit manere,

Vulg. Jud. 19, 7; ib. Luc. 11, 37:

de gladiis, quae apud ipsum erant deprehensa,

Cic. Cat. 3, 10:

Cum postridie apud eundem ventum exspectans manerem,

id. Phil. 1, 8:

mansit apud eum quattuor mensibus,

Vulg. Jud. 19, 2; ib. Act. 28, 14:

apud quem deversatus es,

Cic. Verr. 4, 37: apud nympham Calypsonem, Liv. And. ap. Prisc. p. 685 (cf. Hom. Od. 4, 557: Numphês en megaroisi Kalupsous):

habitasti apud Heium Messanae,

Cic. Verr. 4, 18; id. Cael. 51:

Fuisti apud Laecam illa nocte,

id. Cat. 1, 4, 9; id. de Or. 1, 22, 104; id. Att. 1, 8:

apud Ostorium Scapulam epulatur,

Tac. A. 14, 48:

apud Cornelium Primum juxta Velabrum delituit,

id. H. 3, 74; 1, 14:

Factum est, ut moraretur apud Simonem quendam,

Vulg. Act. 9, 43:

invenient hominem apud sororem tuam occultantem se,

Cic. Dom. 83:

qui apud te esset eductus,

id. Quinct. 69:

apud quem erat educatus,

id. Lael. 20, 75:

cum alter ejus filius apud matrem educaretur,

id. Clu. 27:

disciplina C. Cassii, apud quem educatus erat,

Tac. A. 15, 52:

se apud Q. Mucium jus civile didicisse,

id. Or. 30:

apud eosdem magistratus institutus,

Suet. Calig. 24:

servorum manus tamquam apud senem festinantes,

Tac. H. 1, 7:

in convivio apud regem,

id. A. 2, 57: Bene vale;

apud Orcum te videbo,

in the abode of Orcus, Plaut. As. 3, 3, 16:

sacrificasse apud deos, i. e. in templis deorum,

Tac. A. 11, 27:

frater apud Othonem militans,

in the army of Otho, id. H. 2, 26; so,

nec solum apud Caecinam (cognoscebatur id damnum composuisse),

id. ib. 2, 27:

quorum sint legati apud se,

in his camp, Caes. B. G. 4, 8; cf.:

Quos cum apud se in castris Ariovistus conspexisset,

id. ib. 1, 47:

dici hoc potest, Apud portitores eas (litteras) resignatas sibi,

at the custom-house, Plaut. Trin. 3, 3, 64; 3, 3, 80:

Quantillum argenti mihi apud trapezitam siet,

at the banker's, id. Capt. 1, 2, 90:

duo genera materiarum apud rhetoras tractantur, i. e. in scholis rhetorum, as he says just before,

Tac. Or. 35.—Apud me etc. is sometimes added to domi or in aedibus, or interchanges with domi: Me. Ubi namst, quaeso? Ch. Apud me domi, Ter. Heaut. 3, 1, 21:

a me insidias apud me domi positas esse dixerunt,

Cic. Sest. 41:

domi esse apud sese archipiratas dixit duos,

id. Verr. 5, 73; so Vulg. Gen. 27, 15:

quae (signa) cognovi apud istum in aedibus,

Cic. Verr. 1, 50:

esse illa signa domi suae, non esse apud Verrem,

id. ib. 4, 16:

nihil apud hanc lautum, pistor domi nullus,

id. Pis. 67; id. Clu. 165.—Hence,

Trop.: apud se esse, to be at home, i. e. to be in one's senses, be one's self, be sane (only in conversational lang.; most freq. in Ter.; cf. Gr. en heautôi einai, Ar. Vesp. 642; opp. vecors, amens esse, to be out of one's wits, beside one's self; so Gr. phrenôn exestanai, Eur. Or. 1021):

Sumne ego apud me?

Plaut. Mil. 4, 8, 36:

Non sum apud me,

Ter. Phorm. 1, 4, 26, and Afran., Com. Rel, p. 170 Rib.:

Prae iracundia, Menedeme, non sum apud me,

Ter. Heaut. 5, 1, 48:

Vix sum apud me: ita animus commotust metu, spe, gaudio,

id. And. 5, 4, 34:

Num tibi videtur esse apud sese?

id. Hec. 4, 4, 85 (quasi ob amorem meretricis insanus, Don.):

proin tu fac, apud te ut sies,

id. And. 2, 4, 5 (= ut praeparatus sis, Don.); Petr. 129.—

In respect of persons, in whose presence or before whom any thing is done or takes place, esp. of discussions or debates in which the persons have the right of decision (Web. Uebungsch. p. 33), before, in the presence of, = coram, ad.

Of civil or military affairs, before:

cum res agatur apud praetorem populi Romani et apud severissimos judices,

Cic. Arch. 3:

apud eosdem judices reus est factus,

id. Clu. 22, 59:

vis de his judicari apud me?

Vulg. Act. 25, 9:

accusavit fratres suos apud patrem,

ib. Gen. 37, 2; ib. 1 Macc. 7, 6; ib. Joan. 5, 45:

hoc, quod nunc apud pontifices agis,

Cic. Dom. 51; 117:

istud ne apud eum quidem dictatorem quisquam egit isto modo,

id. Lig. 12:

qui hanc causam aliquotiens apud te egit,

id. Quinct. 30; so id. Verr. 2, 100; 3, 114; id. Caecin. 69; id. Sest. 120:

(populus Romanus) mihi potestatem apud se agendi dedit,

id. Verr. 5, 173: Repulsior secunda collatione dixit Cato in ea, quae est contra Cornelium apud populum, Paul. ex Fest. p. 286 Mull.:

tutoresne defendent apud istius modi praetorem?

Cic. Verr. 1, 153; id. Clu. 126: apud te cum sim defensurus me, Vulg. Act. [p. 146] 26, 2:

omnia apud praetores gererentur,

Tac. Or. 38:

causam nescio quam apud judicem defendebat,

Cic. Clu. 74; so Tac. A. 3, 12; id. Or. 19:

apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse, in qua te,

Cic. Lig. 6:

apud judicem causam dicere,

id. Quinct. 43; id. Verr. 1, 26; id. Sex. Rosc. 85:

apud aliquem dicere,

id. Lig. 6; id. Deiot. 4:

verba apud senatum fecit,

id. Verr. 2, 2, 20:

habita apud senatum oratione,

Tac. A. 12, 25; 6, 8:

haec apud patres disseruit,

id. ib. 2, 43; 4, 2;

4, 6: modeste apud vos socius populi Romani questus est,

Cic. Verr. 4, 18:

Quae est ergo apud Caesarem querella?

id. Lig. 25:

isne apud vos obtinebit causam, qui etc.,

id. Caecin. 38:

petita multa est apud eum praetorem,

id. Verr. 1, 155:

causam contra aliquem apud centumviros dicere,

id. de Or. 2, 23, 98; Tac. Or. 38:

numerus oratorum quot annis apud magistratus publice subscribitur,

Cic. Verr. 3, 120:

apud eorum quem qui manumitteretur,

Liv. 41, 9: apud proconsules aliquem manumittere, Marcian. ap. Dig. 1, 162.—

In extra judicial cases, before:

apud hunc confessus es et genus etc.,

Plaut. Capt. 2, 3, 52:

nullam causam dico, quin mihi Et parentum et libertatis apud te deliquio siet,

id. ib. 3, 4, 93:

apud erum qui (servos) vera loquitur,

id. Am. 2, 1, 43:

apud novercam querere,

id. Ps. 1, 3, 80:

ego apud parentem loquor,

Cic. Lig. 30:

plura fateri apud amicos,

Tac. A. 14, 62:

aliquid apud aliquem laudare,

Cic. Att. 2, 25; Tac. A. 13, 46; so Vulg. Gen. 12, 15:

aliquem apud aliquos vituperare,

Cic. Phil. 2, 11:

apud quem tu etiam nos criminari soles,

id. Vatin. 29.—

Of one's feelings, views, judgment, with, in the view or sight of, before.

With verbs:

apud Tenedios sanctissimus deus habetur,

Cic. Fl. 61; id. Verr. 1, 49:

quod apud illos amplissimum sacerdotium putatur,

id. ib. 2, 126;

1, 69: si tutoris auctoritas apud te ponderis nihil habebat,

id. ib. 2, 55; id. Planc. 4:

apud judicem grave et sanctum esse ducetur,

id. Q. Rosc. 6:

Quae omnia apud nos partim infamia... ponuntur, Nep. praef. 5: justificatur apud Deum,

Vulg. Gal. 3, 11:

haec apud illos barbatos ridicula videbantur,

Cic. Mur. 26; id. Dom. 101:

unus dies apud Dominum (est) sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus,

Vulg. 2 Pet. 3, 8.—

With adjj.:

fuisti apud pontifices superior,

Cic. Dom. 4:

qui honos est apud Syracusanos amplissimus,

id. Verr. 4, 137; id. Font. 36:

quam clara (expugnatio) apud omnes,

id. Verr. 1, 50; 2, 50:

Satis clarus est apud timentem quisquis timetur,

Tac. H. 2, 76; id. Or. 7:

hoc est apud Graecos prope gloriosius quam Romae triumphasse,

Cic. Fl. 31; Tac. H. 5, 17:

quod aeque apud bonos miserum est,

id. ib. 1, 29:

quae justa sunt apud nos,

Vulg. 1 Macc. 11, 33; ib. Rom. 2, 13:

tunc eritis inculpabiles apud Dominum,

ib. Num. 32, 22:

si is pretio apud istum idoneus esset,

Cic. Verr. 2, 121.—

With substt.:

est tanta apud eos ejus fani religio atque antiquitas, ut etc.,

Cic. Verr. 1, 46:

tanta nominis Romani dignitas est apud omnes nationes, ut etc.,

id. ib. 5, 150:

qua (hic) apud omnes Siculos dignitate atque existimatione sit,

id. ib. 2, 111:

Dymnus modicae apud regem auctoritatis et gratiae,

Curt. 6, 72:

abominatio est uterque apud Deum,

Vulg. Prov. 17, 15.—Apud animum, apud animum meum, etc. sometimes stand for mihi, mecum, etc., or simply animo: Ea tute tibi subice et apud animum propone, before your mind, before you, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5:

ipsi primum statuerint apud animos, quid vellent,

Liv. 6, 39, 11:

Sic apud animum meum statuo,

Sall. de Ord. Rep. 2:

sic statuere apud animum meum possum,

Liv. 34, 2, 4.—So with pers. pron. in Vulg. after the Greek: haec apud se (pros heauton) oravit, within himself, to himself, Luc. 18, 11: Sciens apud semet ipsum (en heautôi), in himself, Joan. 6, 62: statui hoc ipsum apud me (emautôi), ne etc., with myself, 2 Cor. 2, 1; so, hoc cogitet apud se (eph heautou), ib. 10, 7.—

And simply before, in the presence of:

id apud vos proloquar,

Plaut. Capt. prol. 6:

nemo est meorum amicorum, apud quem expromere omnia mea occulta audeam,

Ter. Heaut. 3, 3, 14:

se jactant apud eos, quos inviti vident,

Cic. Fl. 61:

licet mihi, Marce fili, apud te gloriari, ad quem etc.,

id. Off. 1, 22, 78: de vobis glorior apud Macedones, Vulg. 2 Cor. 9, 2:

plus quam apud vos commemorari velitis,

Cic. Caecin. 77:

non apud indoctos loquor,

id. Pis. 68:

ostendit, quae quisque de eo apud se dixerit,

Caes. B. G. 1, 19:

quid apud magnum loquerentur Achillem,

Ov. M. 12, 163:

neque raro neque apud paucos talia jaciebat,

Tac. A. 4, 7:

loqui de se apud aliquem,

Cic. Att. 1, 3:

mentiri apud aliquem,

Plaut. Poen. 1, 1, 24:

apud aliquem profiteri,

Curt. 7, 7, 24:

Non est nobis haec oratio habenda apud imperitam multitudinem,

Cic. Mur. 61:

Caesar apud milites contionatur,

Caes. B. C. 1, 7:

gratias agere alicui apud aliquem,

Cic. Sest. 4; so Tac. A. 15, 22:

si quid (in me) auctoritatis est, apud eos utar, qui etc.,

Cic. Imp. Pomp. 2; so id. Lig. 16, and id. Red. in Sen. 24:

Quae fundebat apud Samson lacrimas,

Vulg. Jud. 14, 16.—

Of a person with whom, in whose case something is, exists, is done, with, in the case of, often = in with abl.:

quom apud te parum stet fides,

Plaut. Ps. 1, 5, 62:

Et bene apud memores veteris stat gratia facti,

Verg. A. 4, 539:

At fides mihi apud hunc est,

Ter. Heaut. 3, 3, 10: De. Quid est? Ch. Itan parvam mihi fidem esse apud te? id. Phorm. 5, 3, 27:

ut apud me praemium esse positum pietati scias,

id. Hec. 4, 2, 8:

alioqui mercedem non habebitis apud Patrem vestrum,

Vulg. Matt. 6, 1:

illa res quantam declarat ejusdem hominis apud hostes populi Romani auctoritatem,

Cic. Imp. Pomp. 46:

(eum) Aeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum,

Caes. B. G. 2, 14:

si M. Petrei non summa auctoritas apud milites exstitisset,

Cic. Sest. 12:

Pompei auctoritas apud omnes tanta est. quanta etc.,

id. Fl. 14; id. Phil. 13, 7:

ecquid auctoritatis apud vos socii populi Romani habere debeant,

id. Div. in Caecil. 17; so id. Verr. 2, 14; id. Mur 38:

(servi) apud eum sunt in honore et pretio,

id. Sex. Rosc. 77; id. Verr. 5, 157; id. Cat. 3, 2:

videmus quanta sit in invidia quantoque in odio apud quosdam virtus et industria,

id. Verr. 5, 181:

quo majore apud vos odio esse debet quam etc.,

id. ib. 1, 42:

domi splendor, apud exteras nationes nomen et gratia,

id. Clu. 154; id. Mur. 38:

Dumnorigem, magna apud plebem gratia,

Caes. B. G. 1, 18:

tanti ejus apud se gratiam esse ostendit, uti etc.,

id. ib. 1, 20:

certe apud te et hos, qui tibi adsunt, veritas valebit,

Cic. Quinct. 5; id. Div. in Caecil. 17; id. Lig. 30; id. Marcell. 14; id. Mil. 34:

utrum apud eos pudor atque officium aut timor valeret,

Caes. B. G. 1, 40:

apud quem ut multum gratia valeret,

Nep. Con. 2, 1:

video apud te causas valere plus quam preces,

Cic. Lig. 31; so id. Lael. 4, 13, and Tac. H. 3, 36:

quod apud vos plurimum debebit valere,

Cic. Div. in Caecil. 11; so Caes. B. G. 1, 17, and Tac. H. 4, 73:

qui tantum auctoritate apud suos cives potuit, ut etc.,

Cic. Verr. 2, 113:

speravit sese apud tales viros aliquid posse ad etc.,

id. Sex. Rosc. 141:

(eum) apud finitimas civitates largiter posse,

Caes. B. G. 1, 18:

quae (pecunia) apud me contra fidem meam nihil potuisset,

Cic. Verr. 1, 19:

quae (memoria) plus apud eum possit quam salus civitatis,

id. Phil. 5, 51; id. Verr. 3, 131:

qui apud eum plurimum poterat,

id. ib. 3, 130:

qui apud me et amicitia et beneficiis et dignitate plurimum possunt,

id. Sex. Rosc. 4; so Caes. B. G. 1, 9.—So very rarely with adjj.:

faciles sunt preces apud eos, qui etc.,

Cic. Har. Resp. 63:

nihil me turpius apud homines fuisset,

id. Att. 2, 19:

apud quos miserum auxilium tolerabile miserius malum fecit,

Cels. 3, 23.—

Of persons, of inhabitants of cities or countries, among whom one is, or something is, is done or happens, among = inter:

CONSOL. QVEI. FVIT. APVD. VOS., Epit. Scip. ap. Grotef. Gr. II. p. 296: homines apud nos noti, inter suos nobiles,

Cic. Fl. 52:

Ut vos hic, itidem ille apud vos meus servatur filius,

Plaut. Capt. 2, 2, 11; 2, 2, 62:

qui (colonus) perigrinatur apud vos,

Vulg. Exod. 12, 49:

qui regnabat apud vos,

ib. 1 Macc. 12, 7; ib. Matt. 13, 56; ib. Luc. 9, 41:

si iste apud eos quaestor non fuisset,

Cic. Div. in Caecil. 4; 65:

Apud eos fuisse regem Divitiacum,

Caes. B. G. 2, 4; 2, 2:

qui (praetores) apud illos a populo creantur,

Cic. Fl. 44:

apud quos consul fuerat,

id. Div. in Caecil. 66; id. Verr. 2, 5; 4, 108:

apud inferos illi antiqui supplicia impiis constituta esse voluerunt,

id. Cat. 4, 8; id. Tusc. 1, 5, 10; so Vulg. Eccli. 14, 17: Sunt apud infernos tot milia formosarum, Prop. 3, 2, 63:

fateri quae quis apud superos distulit in seram commissa piacula mortem,

Verg. A. 6, 568;

Vel. 2, 48, 2: studiis militaribus apud juventutem obsoletis,

Cic. Font. 42:

qui apud socios nominis Latini censi essent,

Liv. 41, 9:

qui apud gentes solus praestat, Naev., Com. Rel. p. 25 Rib.: quae sacra apud omnes gentes nationesque fiunt,

Cic. Verr. 4, 109:

id (simulacrum) apud Segestanos positum fuisse,

id. ib. 4, 80:

si apud Athenienses non deerant qui rem publicam defenderent,

id. Sest. 141, and Nep. Milt. 6, 2:

ille est magistratus apud Siculos, qui etc.,

Cic. Verr. 2, 131:

si tu apud Persas deprehensus etc.,

id. ib. 5, 166:

Apud Helvetios longe nobilissimus fuit Orgetorix,

Caes. B. G. 1, 2:

apud omnes Graecos hic mos est, ut etc.,

Cic. Verr. 2, 158, and id. Fragm. B. 7, 18 B. and K.:

quod apud Germanos ea consuetudo esset, ut etc.,

Caes. B. G. 1, 50:

aliis Germanorum populis usurpatum raro apud Chattos in consensum vertit,

Tac. G. 31:

Cui (mihi) neque apud Danaos usquam locus (est),

Verg. A. 2, 71:

apud Nahanarvalos antiquae religionis lucus ostenditur,

Tac. G. 43; 32; 38; 44; id. H. 4, 56; 4, 61; id. A. 2, 1; 2, 45: apud Graecos magis quam in ceteris nationibus exculta est medicina, Cels. praef. 3, 9.—So of an army, in, with, where in with abl. is commonly used:

qui apud exercitum cum Lucio Lucullo est,

in the army under L. Lucullus, Cic. Verr. 4, 49; so id. Arch. 11:

apud exercitum mihi fueris tot annos,

id. Mur. 45:

quod Hannibalem etiam nunc cum imperio apud exercitum haberent,

in the army with a command, Nep. Hann. 7, 3:

simul manere apud exercitus Titum utile videbatur,

Tac. H. 5, 10:

quod XII. pondo argenti habuisset apud exercitum,

with his troops, Plin. 33, 4, 50, § 143.—

In designating the author of a work or of an assertion, apud aliquem, in, by, in the writings of, any one (the work itself being designated by in with abl.; as, de qua in Catone majore satis multa diximus, Cic. Off. 1, 42, 151:

Socraiem illum, qui est in Phaedro Platonis,

id. de Or. 1, 7, 28:

quo in libro,

id. ib. 1, 11, 47):

ut scriptum apud eundem Caelium est,

Cic. Div. 1, 26, 55:

apud Xenophontem autem moriens Cyrus major haec dicit,

id. Sen. 22, 79:

quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod etc.,

id. Off. 1, 9, 28:

apud Agathoclem scriptum in historia est,

id. Div. 1, 24, 50:

ut est apud poetam nescio quem,

id. Phil. 2, 65:

Quod enim est apud Ennium, etc.,

id. Off. 1, 8, 26:

de qua (ambitione) praeclare apud eundem est Platonem, simile etc.,

id. ib. 1, 25, 87:

Apud Varronem ita est, etc.,

Plin. 18, 35, 79, § 348:

ut video scriptum apud Graecos,

Cic. Scaur. 4:

invenio apud quosdam auctores,

Tac. H. 2, 37; so id. A. 1, 81; 3, 3:

reperio apud scriptores,

id. ib. 2, 88:

apud Solonem,

i. e. in his laws, Cic. Leg. 2, 26, 64:

cui bono est, si apud te Agamemnon diserte loquitur, i. e. in tragoediis tuis,

Tac. Or. 9. —Also of speakers:

apud quosdam acerbior in conviciis narrabatur,

Tac. Agr. 22.—

a.. Est aliquid apud aliquem = est alicui aliquid, apud aliquem being equivalent to dat. of possessor:

quae (scientia auguralis) mihi videtur apud majores fuisse dupliciter, ut etc.,

Cic. Leg. 2, 13, 33:

juris civilis magnum usum apud multos fuisse,

id. Brut. 41, 152:

cum apud eum summum esset imperium populi,

Nep. Phoc. 2, 4:

omnis gratia, potentia, honos, divitiae apud illos sunt,

Sall. C. 20, 8:

par gloria apud Hannibalem hostesque Poenos erat,

Liv. 22, 30, 8:

apud quos nulla loricarum galearumve tegmina (erant),

Tac. A. 12, 35:

pecuniam ac dona majora apud Romanos (esse),

id. H. 4, 76:

minorem esse apud victos animum,

id. ib. 3, 1;

2, 75: quando quidem est apud te virtuti honos,

Liv. 2, 1, 15: Phoebo sua semper apud me Munera sunt, Phoebus has his gifts with me, i. e. I have his gifts for Phoebus, Verg. E. 3, 62; so Hor. C. 3, 29, 5:

apud te est fons vitae,

Vulg. Psa. 35, 10:

apud Dominum (est) misericordia,

ib. ib. 129, 7.—

Est aliquid apud aliquem also simply denotes that something is in one's hands, in his power, at his disposal:

erat ei apud me pauxillulum Nummorum,

Ter. Phorm. 1, 1, 3:

negasse habere se (phaleras): apud alium quoque eas habuisse depositas,

Cic. Verr. 4, 29:

multa (signa) deposita apud amicos,

id. ib. 4, 36:

apud quem inventus est scyphus,

Vulg. Gen. 44, 16; ib. [p. 147] Exod. 22, 4; ib. Deut. 24, 12.—So also of persons:

te pix atra agitet apud carnuficem,

in the hands of, Plaut. Capt. 3, 4, 65:

qui (obsides) apud eum sint,

Caes. B. G. 1, 31; 1, 33.—

Apud aliquem = alicui, the dat. of indir. obj.:

remanet gloria apud me, Att., Trag. Rel. p. 194 Rib.: nihil apud Siculum, nihil apud civem Romanum tota in Sicilia reliquisse,

Cic. Verr. 4, 2:

si (cura rei publicae) apud Othonem relinqueretur,

Tac. H. 1, 13; 1, 20:

qui judicia manere apud ordinem Senatorium volunt,

Cic. Div. in Caecil. 8:

neque praemia caedis apud interfectorem mansura,

Tac. H. 2, 70; id. A. 15, 7:

fidens apud aliquem obligare,

Dig. 16, 1, 27.—So rarely with adjj.:

Essetne apud te is servos acceptissimus?

Plaut. Capt. 3, 5, 56:

non dicam amicum tuum, quod apud homines carissimum est,

Cic. Verr. 2, 110:

apud publicanos gratiosus fuisti,

id. ib. 2, 169; 4, 38; id. Fl. 76; id. Lig. 31: Apud homines hoc impossibile est;

apud Deum autem omnia possibilia sunt,

Vulg. Matt. 19, 26; ib. Marc. 10, 27.

Transf. In designations of place,

At, near, about, around, before (esp. freq. in the post-Aug. histt.) = ad, prope, circum, ante: tibi servi multi apud mensam adstant, Naev. ap. Prisc. p. 893 P. (Com. Rel. p. 10 Rib.):

verecundari neminem apud mensam decet,

Plaut. Trin. 2, 4, 77:

Quid apud hasce aedis negotii est tibi?

id. Am. 1, 1, 194:

Quid illisce homines quaerunt apud aedis meas?

id. Most. 4, 2, 26; id. Trin. 4, 2, 25: apud ignem adsidere, Turp. ap. Non. p. 522, 26 (Com. Rel. p. 100 Rib.); Sisenn. ap. Non. p. 86, 16:

navem is fregit apud Andrum insulam,

Ter. And. 1, 3, 17:

apud Tenedum pugna illa navalis,

Cic. Arch. 21:

ut apud Salamina classem suam constituerent,

Nep. Them. 3, 4:

apud oppidum morati,

Caes. B. G. 2, 7:

agri in Hispania apud Karthaginem Novam,

Cic. Agr. 1, 5:

bellatum apud Actium,

Tac. H. 1, 1; 1, 72; 3, 76:

Pugnabant alii tardis apud Ilion armis,

Ov. R. Am. 163:

morabatur in castris apud Galgalam,

Vulg. Jos. 10, 6:

quidquid apud durae cessatum est moenia Trojae,

Verg. A. 11, 288:

apud vetustam turrem, Att., Trag. Rel. p. 189 Rib.: apud castellum consedisse,

Tac. A. 4, 25:

Vitellianos, sua quemque apud signa, componunt,

id. H. 3, 35:

apud vexillum tendentes,

id. A. 1, 17:

trepidatur apud naves,

id. H. 2, 15:

hostis est non apud Anienem, sed in urbe,

Cic. Mur. 84; id. Fam. 2, 10, 5:

quam detraxerat apud rapidum Simoenta sub Ilio alto,

Verg. A. 5, 261:

apud abunaantem amnem et rapidas undas Inachi, Att., Trag. Rel. p. 175 Rib.: apud gelidi flumina Hebri,

Verg. A. 12, 331:

octo apud Rhenum legiones,

Tac. A. 1, 3:

apud ripam Rheni,

id. ib. 2, 83:

probavi te apud Aquam Contradictionis,

Vulg. Psa. 80, 8:

repertus apud fretum Siciliae,

Tac. A. 6, 14:

propitiata Juno apud proximum mare,

id. ib. 15, 44:

apud promunturium Miseni consedit in villa,

id. ib. 6, 50:

Ut aput nivem et ferarum gelida stabula forem, for in nive etc.,

Cat. 63, 53 Mull.:

apud altaria deum pepigere,

before, Tac. A. 11, 9:

decernuntur supplicationes apud omnia pulvinaria,

id. ib. 14, 12 (cf.:

unum diem circa omnia pulvinaria supplicatio fuit,

Liv. 41, 9):

apud Caesaris effigiem procubuit,

Tac. A. 12, 17; 13, 23:

quartum apud lapidem substiterat,

id. ib. 15, 60:

laudavit ipse apud rostra (for pro rostris),

Tac. A. 16, 6; so, apud forum (cf.: ad forum under ad, I. A. 3., and in Gr. Sophocl. Trach. 371, pros mesêi agorai;

on the other hand,

id. ib. 423, en mesêi agorai; id. ib. 524, têlaugei par ochthôi): Quidam apud forum mihi vendidit, Pomp., Com. Rel. p. 250 Rib.: Ch. Qui scis? By. Apud forum modo e Davo audivi, Ter. And. 2, 1, 2; 1, 5, 18:

Capuae multa apud forum aedificia de caelo tacta,

Liv. 41, 9 (Weissenb., in foro):

quod (templum) apud forum holitorium C. Duilius struxerat,

Tac. A. 2, 49.—

At, in = in with abl. or gen. or abl. of place: CONSVLES SENATVM CONSOLVERVNT N. OCTOB. APVD AEDEM DVELONAI, S. C. de Bacch. I.; so,

ejus statuam majores apud aedem matris deum consecravisse,

Tac. A. 4, 64:

apud villam est,

Ter. Ad. 4, 1, 1; so Cic. Verr. 4, 22, 48:

Eum argentum sumpsisse apud Thebas ab danista fenore,

Plaut. Ep. 2, 2, 67:

deponere apud Solos in delubro pecuniam,

Cic. Leg. 2, 16, 40:

ut rationes apud duas civitates possim relinquere,

id. Att. 6, 7, 2: qui mense Aprili apud Baias essent, id. Fragm. B. 13, 4, 1 B. and K.;

13, 4, 4 iid.: seditio militum coepta apud Sucronem,

Liv. 28, 29:

donum apud Antium statuitur,

Tac. A. 3, 71:

bellis civilibus Maecenatem equestris ordinis cunctis apud Romam atque Italiam praeposuit,

id. ib. 6, 11:

Titus in consecrando apud Memphim bove Apide diadema gestavit,

Suet. Tit. 5:

quod Judaeam praeterveniens apud Hierosolymam non supplicasset,

id. Aug. 93:

apud Mediolanum,

Lact. Mort. Persec. 48:

eum pugionem apud Capitolium consecravit,

Tac. A. 15, 74:

Equitum Romanorum locos sedilibus plebis anteposuit apud Circum,

id. ib. 15, 32:

quae (effigies) apud theatrum Pompei locaretur,

id. ib. 3, 72:

qui (rei) apud aerarium pependissent,

Suet. Dom. 9 Roth:

cujus (scientiae) apiscendae otium apud Rhodum magistrum Thrasullum habuit,

Tac. A. 6, 20; 4, 14; so Suet. Aug. 92; Eutr. 7, 13:

ut civitati Cibyraticae apud Asiam subveniretur,

Tac. A. 4, 13; 4, 18; 16, 15:

apud Pharsaliam,

Liv. Epit. 111:

apud Palaestinam,

Eutr. 7, 13:

qui erant apud Helladam,

Vulg. 1 Macc. 8, 9. —

Of time.

With words denoting time or occasion, in, at (rare):

apud saeclum prius,

Ter. Eun. 2, 2, 15:

aliquem apud judicium persequi,

at the trial, Cic. Verr. 4, 104.—

With words designating persons, with, among, in the time of:

hostis apud majores nostros is dicebatur, quem nunc etc.,

Cic. Off. 1, 12, 36:

fecerunt hoc multi apud majores nostros,

id. Verr. 2, 118; 5, 148:

Fuit eodem ex studio vir eruditus apud patres nostros,

id. Mur. 36; id. Off. 2, 24, 85; id. Lael. 2, 6:

Apud antiquos fuit Petron quidam, Cels. praef. 3, 9: aliam apud Fabricios, aliam apud Scipiones pecuniam (fuisse),

Tac. A. 2, 33.—

For ad with words implying motion (very rare):

APVT EVM PERVENIRE,

Inscr. Grut. 786, 5:

atque apud hunc eo vicinum,

Plaut. Mil. 2, 5, 70:

Bito apud aurificem,

Lucil. 30, 66 Mull.: apud legiones venit, Sall. Fragm. ap. Pomp. Commod. Don. p. 395 Lind.:

(naves) apud insulas longius sitas ejectae,

Tac. A. 2, 24:

qui apud Romanos de societate functus est legatione,

Vulg. 2 Macc. 4, 11.

(cf. ad, I. fin. b.)

It is sometimes placed after its subst.:

quae fiunt apud fabros, fictores, item alios apud,

Varr. L. L. 6, 78, p. 104 Mull.:

Is locus est Cumas aput,

Lucr. 6, 747 Lachm.:

montem apud Erycum,

Tac. A. 4, 43:

ripam apud Euphratis,

id. ib. 6, 31:

Misenum apud et Ravennam,

id. ib. 4, 5 (in Suet. Dom. 9 the editt. vary between aerarium apud and apud aerarium; the latter seems preferable, and is adopted by Oudend., Bremi, Baumg.-Crus., and Roth).—

It is sometimes placed between the subst. and adj.:

barbaras apud gentes,

Tac. A. 2, 88, 3, 26; 15, 60:

non modo Graecis in urbibus, sed Romana apud templa,

id. ib. 14, 14.—

Twice in Verg. it stands before the secondary adjunct of its subst.:

apud durae moenia Trojae, A. 11, 288: apud gelidi flumina Hebri,

ib. 12, 331. Apud is never found in compound words. V. more on this word in Hand, Turs. I. pp. 405-416.

as-sĕvēro ( ads-, Ritschl, B. and K., Halm), āvi, ātum, 1, v. a. [severus].

A.. Lit., to do any thing with earnestness, [p. 179] to do or pursue earnestly (opp. jocari, Cic. Brut. 85, 293; rare in early Latin;

syn.: affirmo, confirmo, assero, dico): quae est ista defensio? utrum adseveratur in hoc an tentatur?

is this matter conducted in earnest? Cic. Verr. 2, 2, 10.—Hence, of discourse, to assert strongly or firmly, to declare positively, to affirm (in the class. per. only in prose; with this word in this sense, cf. the Engl. to assure; the Germ. versichern; the Gr. ischurizomai, bebaioô; and the Lat. confirmo, adfirmo): neminem eorum haec adseverare audias, * Plaut. Mil. 3, 1, 164:

pulchre adseverat sese ab Oppianico destitutum,

Cic. Clu. 26, 72:

unum illud firmissime adseverabat in exsilium se iturum,

id. Att. 10, 14:

periti rerum adseverant non ferre (Arabiam) tantum, etc.,

Plin. 12, 18, 41, § 83 Jan (others adstruxerunt, v. astruo fin.):

Halicarnasii mille et ducentos per annos nullo motu terrae nutavisse sedes suas adseveraverant,

Tac. A. 4, 55; 6, 28; 12, 42; 14, 16; id. H. 2, 80:

constantissime adseveravit fore, ut etc.,

Suet. Vesp. 5.—Also, de aliquā re:

neque hoc meum, de quo tanto opere hoc libro adseveravi, umquam adfirmabo esse verius quam tuum,

Cic. Or. 71, 237:

quem ad modum adversarius de quāque re adseveret,

id. Brut. 57, 208:

neminem ullā de re posse contendere neque adseverare,

id. Ac. 2, 11, 35.—Of inanimate things, to make known, to show, prove, demonstrate:

adseverant magni artus Germanicam originem,

Tac. Agr. 11.—

In Tac., of conduct (cf. asseveratio):

viri gravitatem adseverantes,

assuming an air of gravity, Tac. A. 13, 18. —

In App., to make grave or serious:

frontem,

App. M. 3, p. 135, 10, and 8, p. 203, 24.— Advv.: adsĕvēranter and adsĕ-vērātē, with asseveration, earnestly, emphatically.

Form adsĕvēranter:

loqui valde adseveranter,

Cic. Att. 15, 19, 2. — Comp.:

Haec Antiochus fere multo etiam adseverantius (dixit),

Cic. Ac. 2, 19, 61.—

Form adsĕvērātē:

tragoedias scite atque adseverate actitavit,

earnestly, Gell. 6, 5, 2.

autem, conj. [v. aut init. ], on the other hand, but, yet, however, nevertheless; sometimes an emphasized and (it is never found at the beginning of a clause, but after one or more words; v. fin.; like at, it joins to a preceding thought a new one, either entirely antithetical or simply different; it differs from the restricting sed in like manner with at; v. at init., and cf.: [Popilius imperator tenebat provinciam;

in cujus exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium... dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu permansisset, Cato ad Popilium scripsit, etc.],

Cic. Off. 1, 11, 36 B. and K. (most freq. in philos. lang.; rare in the histt., being used by Caes. only 59 times, by Sall. 23, and by Tac. 31; and very rare in the poets).

In joining an entirely antithetical thought, on the contrary, but = at quidem, at vero, se sê, esp. freq. with the pronouns ego, tu, ille, qui, etc.:

Ait se obligāsse crus fractum Aesculapio, Apollini autem bracchium,

Plaut. Men. 5, 3, 9:

Nam injusta ab justis impetrari non decet, Justa autem ab injustis petere insipientiast,

id. Am. prol. 35:

ego hic cesso, quia ipse nihil scribo: lego autem libentissime,

Cic. Fam. 16, 22; id. de Or. 1, 25, 115; Plaut. Men. 2, 1, 43: i sane cum illo, Phrygia;

tu autem, Eleusium, Huc intro abi ad nos,

id. Aul. 2, 5, 7; id. Capt. 2, 3, 4; id. Bacch. 4, 8, 58; id. Mil. 4, 4, 13; id. Ep. 5, 2, 7; Cic. Ac. 2, 19, 61:

mihi ad enarrandum hoc argumentumst comitas, Si ad auscultandum vostra erit benignitas. Qui autem auscultare nolit, exsurgat foras,

Plaut. Mil. 2, 1, 3; so id. Ep. 2, 2, 95; id. Capt. 3, 4, 24:

Quid tu aïs, Gnatho? Numquid habes quod contemnas? Quid tu autem, Thraso?

Ter. Eun. 3, 2, 22: e principio oriuntur omnia;

ipsum autem nullā ex re aliā nasci potest,

Cic. Tusc. 1, 23, 54.—

In joining a thought that is simply different.

In gen., on the other hand, but, moreover.

Absol., as the Gr. se:

Vehit hic clitellas, vehit hic autem alter senex,

Plaut. Most. 3, 2, 91:

cum Speusippum, sororis filium, Plato philosophiae quasi heredem reliquisset, duo autem praestantissimos studio atque doctrinā, Xenocratem Chalcedonium et Aristotelem Stagiritem, etc.,

Cic. Ac. 1, 4, 17; id. Off. 1, 5, 16:

Alexandrum consultum, cui relinqueret regnum, voluisse optimum deligi, judicatum autem ab ipso optimum Perdiccam, cui anulum tradidisset,

Curt. 10, 6, 16:

Atque haec in moribus. De benevolentiā autem, quam etc.,

Cic. Off. 1, 15, 46 sq.; 1, 23, 81: Sed poëtae quid quemque deceat ex personā judicabunt;

nobis autem personam imposuit natura etc.,

id. ib. 1, 28, 97; 1, 28, 98; 1, 43, 152: Quod semper movetur aeternum est;

quod autem motum adfert alicui etc.,

id. Tusc. 1, 23, 53; 1, 28, 68 sq.; 1, 30, 74; 1, 36, 87.—So sometimes when one conditional sentence is opposed to another, si—sin autem, in Gr. ei men— ei se:

Nam si supremus ille dies non exstinctionem, sed commutationem adfert loci, quid optabilius? Sin autem etc.,

Cic. Tusc. 1, 49, 117; 1, 49, 118 al.—In adducing an example of a rule:

Et Demosthenes autem ad Aeschinem orationem in prooemio convertit, et M. Tullius etc.,

Quint. 4, 1, 66 Spald.;

also in passing from a particular to a general thought: Et sane plus habemus quam capimus. Insatiabilis autem avaritia est etc.,

Curt. 8, 8, 12.—

Preceded by quidem, as in Gr. men—se (perh. most freq. in Cicero's philosophical works, under the influence of Greek style): Et haec quidem hoc modo;

nihil autem melius extremo,

Cic. Tusc. 1, 41, 99:

Sed nunc quidem valetudini tribuamus aliquid, cras autem etc.,

id. ib. 1, 49, 119; id. Off. 1, 7, 24; and thus in Tac. several times, but only in Ann. and Or.: bene intellegit ceteros quidem iis niti... Marcellum autem et Crispum attulisse etc., Or. 8; 18 bis; 25; A. 3, 53; 3, 73;

4, 28.—So often in transitions from one subject to another: Ac de inferendā quidem injuriā satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis etc.,

Cic. Off. 1, 8, 27 sq.; 1, 13, 41; 1, 45, 160.—So very often in Vulg. in direct reproduction of men—se: Ego quidem baptizo vos in aquā in paenitentiam; qui autem post me etc., Matt. 3, 11; 9, 37; 13, 23; 13, 32; 17, 11 sq.; 23, 28; 25, 33; 26, 24. —

Esp.

In any kind of transition:

M. Antonius in eo libro, quem unum reliquit, disertos ait se vidisse multos, eloquentem omnino neminem. Vir autem acerrimo ingenio (sic enim fuit) multa etc.,

Cic. Or. 5, 18:

hic (pater) prout ipse amabat litteras, omnibus doctrinis, quibus puerilis aetas impertiri debet, filium erudivit: erat autem in puero summa suavitas oris,

Nep. Att. 1, 2;

also in questions: Quid autem magno opere Oppianicum metuebat, etc.,

Cic. Clu. 60, 167. Freq. several times repeated:

Expetuntur autem divitiae cum ad usus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates: in quibus autem major est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes, etc.,

Cic. Off. 1, 8, 24 and 25; cf. Wopkens, Lectt. Tull. pp. 53 and 122: Orbis situm dicere adgredior... Dicam autem alias plura et exactius, Mel. prooem. 2.—

In repeating a word from a previous clause, in continuing a train of thought:

admoneri me satis est: admonebit autem nemo alius nisi rei publicae tempus,

Cic. Pis. 38, 94: disces quam diu voles;

tam diu autem velle debebis, quoad etc.,

id. Off. 1, 1, 2:

nunc quod agitur, agamus: agitur autem, liberine vivamus an mortem obeamus,

id. Phil. 11, 10, 24. —So esp. in impassioned discourse, Plant. Mil. 3, 1, 84:

humanum amare est, humanum autem ignoscere est,

id. Merc. 2, 2, 48; id. Ps. 4, 8, 1:

quot potiones mulsi! quot autem prandia!

id. Stich. 1, 3, 68; id. Ep. 5, 2, 6:

quā pulchritudine urbem, quibus autem opibus praeditam, servitute oppressam tenuit civitatem,

Cic. Tusc. 5, 20, 57.—

Like sed, vero, igitur, etc., in resuming a train of thought interrupted by a parenthesis:

Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur non corporis viribus: exercendum tamen corpus et ita adficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando: honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi curā, etc.,

Cic. Off. 1, 23, 79; 1, 43, 153.—

In introducing a parenthetical clause itself: quae autem nos ut recta aut recte facta dicamus, si placet (illi autem appellant katorthômata) omnes numeros virtutis continent, Cic. Fin. 3, 7, 24:

quod vitium effugere qui volet (omnes autem velle debent) adhibebit etc.,

id. Off. 1, 6, 18; 1, 33, 120; id. Tusc. 1, 33, 80; 1, 36, 88:

In primis foedera ac leges (erant autem eae duodecim tabuiae et quaedam regiae leges) conquiri etc.,

Liv. 6, 1, 10; Curt. 4, 6, 2:

ex hoc Quodcumque est (minus est autem quam rhetoris aera) Discipuli custos praemordet,

Juv. 7, 217.—

In enumerations, for the purpose of adding an important circumstance:

magnus dicendi labor, magna res, magna dignitas, summa autem gratia,

but, and indeed, Cic. Mur. 13, 29:

animis omnes tenduntur insidiae... vel ab eā, quae penitus in omni sensu implicata insidet, imitatrix boni, voluptas, malorum autem mater omnium,

yea, the parent of all evil, id. Leg. 1, 17, 47; id. N. D. 2, 22, 58:

docet ratio mathematicorum, luna quantum absit a proxumā Mercurii stellā, multo autem longius a Veneris,

id. Div. 2, 43, 91.—

In the syllogism, to introduce the minor proposition (the assumptio or propositio minor; cf. atque, IV. 9., and atqui, II. D.), now, but; but now:

Aut hoc, aut illud: hoc autem non, igitur illud. Itemque: aut hoc, aut illud: non autem hoc: illud igitur,

Cic. Top. 14, 56:

Si lucet, lucet: lucet autem, lucet igitur,

id. Ac. 2, 30, 96:

Si dicis te mentiri verumque dicis, mentiris: dicis autem te mentiri verumque dicis: mentiris igitur,

id. ib.; id. Top. 2, 9; id. Tusc. 5, 16, 47.—

Like the Gr. se or sê in adding an emphatic question (freq. in the comic poets), but, indeed.

In gen.:

Quem te autem deum nominem?

Plaut. As. 3, 3, 126:

Perii: quid hoc autemst mali?

Ter. Eun. 5, 7, 5:

Quī istuc? Quae res te sollicitat autem?

id. Heaut. 2, 3, 10:

Quae autem divina? Vigere, sapere, invenire, meminisse,

Cic. Tusc. 1, 26, 65: Quo modo autem moveri animus ad appetendum potest, si id, quod videtur, non percipitur? pôs sê, id. Ac. 2, 8, 25:

Quo modo autem tibi placebit JOVEM LAPIDEM jurare, cum scias etc.,

id. Fam. 7, 12, 2:

Veni ad Caesarem: quis est autem Caesar?

Flor. 3, 10, 11.—So in exclamations:

Quantā delectatione autem adficerer, cum etc.,

Cic. Tusc. 1, 41, 98.—

In questions implying rebuke, reproach: Ba. Metuo credere. Ps. Credere autem? eho, etc., Plaut. Ps. 1, 3, 70: Th. Ego non tangam meam? Ch. Tuam autem, furcifer? yours do you say? yours indeed! Ter. Eun. 4, 7, 28.—

In a question where a correction is made: Num quis testis Postumum appellavit? testis autem? ( witness did I say?) num accusator? Cic. Rab. Post. 5, 10:

Alio me vocat numerosa gloria tua: alio autem? quasi vero etc.,

Plin. Pan. 28:

Quid tandem isti mali in tam tenerā insulā non fecissent? non fecissent autem? imo quid ante adventum meum non fecerunt?

Cic. Att. 6, 2; 5, 13; 7, 1: Adimas etiam Hispanias? Et si inde cessero, in Africam transcendes. Transcendes autem dico? Liv. 21, 44, 7 Weissenb.—

And in questions sed autem are sometimes both used, especially by the comic poets, but indeed, but now, like the Gr. alla—se Alla pou se boulei kathezomenoi anagnômen; Plat. Phaedr. 228 E.):

Sed autem quid si hanc hinc apstulerit quispiam Sacram urnam Veneris?

Plaut. Rud. 2, 5, 15;

and separated: Sed quid haec hic autem tam diu ante aedīs stetit?

id. Truc. 2, 3, 14:

Attat Phaedriae Pater venit. Sed quid pertimui autem, belua?

Ter. Phorm. 4, 2, 11: Sed quid ego haec autem nequiquam ingrata revolvo? * Verg. A. 2, 101.—Once ast autem: ast autem tenui [p. 212] quae candent lumine Phatnae, Cic. Fragm. ap. Prisc. p. 1170 P. (IV. 2, p. 555 Orell.).—

With interjections:

Heia autem inimicos!

Plaut. Am. 3, 2, 20:

Ecce autem litigium,

but lo! id. Men. 5, 2, 34; so id. Curc. 1, 2, 41; id. Most. 2, 1, 35; id. Mil. 2, 2, 48; id. Most. 3, 1, 131; 3, 1, 146:

Ecce autem alterum,

Ter. Eun. 2, 3, 6 Ruhnk.:

Ecce autem subitum divortium,

Cic. Clu. 5, 14; so id. Verr. 2, 5, 34; id. Leg. 1, 2, 5; id. Rep. 1, 35, 55; id. Or. 9, 30:

Ecce autem aliud minus dubium,

Liv. 7, 35, 10:

Eccere autem capite nutat,

Plaut. Mil. 2, 2, 52; so id. Pers. 2, 4, 29:

eccui autem non proditur [revertenti]?

Cic. Mur. 33, 68.

placed after the first word of a clause; but if several words, a subst. and prep., the verb esse with the predicate, a word with a negative, etc., together form one idea, then autem stands after the second or third word. But the poets, especially the comic poets, allow themselves greater liberty, and sometimes place this particle, without any necessity in the nature of the clause, in the third, fourth, or fifth place; but autem is never found in good writers at the beginning of a clause or sentence; cf. Quint. 1, 5, 39. See more upon this word in Hand, Turs. I. pp. 558-588.

căpŭlus, i, m. (acc. to Gramm. also că-pŭlum, i, n., Paul. ex Fest. p. 61 Müll.; Non. p. 4, 21 sq.; Isid. Orig. 20, 16, 5) [capio; prop. the holder].

A sarcophagus, bier, sepulchre, tomb:

capulum... vocatur et id, quo mortuo efferatur, Paul. l. l.: capulum dicitur quicquid aliquam rem intra se capit: nam sarcophagum, id est sepulchrum, capulum dici veteres volunt, quod corpora capiat... Novius... Prius in capulo quam in curuli sellā. Lucilius Satyrarum libro secundo, quem illi quom vidissent... in capulo hunc non esse, aliumque cubare. Var. Cosmotorque, Propter cunam capulum positum nutrix tradit pollictori,

Non. p. 4, 21 sqq.; cf. Serv. ad Verg. A. 6, 222:

(feretrum) Latine capulus dicitur,

id. ib. 11, 64:

dum funera portant, Dum capulo nondum manus excidit,

Stat. Th. 3, 362:

monumentum quoddam conspicamur. Ibi capulos carie et vetustate semitectos, quis inhabitabant pulverei et jam cinerosi mortui,

App. M. 4, p. 150, 27:

capuli lecti funerei vel rogi in modum arae constructi, Placid. Gloss. tom. III. p. 451.—Hence: ire ad capulum,

to go to the grave, Lucr. 2, 1174; and sarcastically: capuli decus, one who deserves a bier = capularis, Plaut. As. 5, 2, 42.—

That by which any thing is seized or held, the handle:

aratri,

Ov. P. 1, 8, 57:

sceptri,

id. M. 7, 506.—Esp., the hilt of a sword, Cic. Fat. 3, 5; Verg. A. 2, 553; 10, 536; Ov. M. 7, 422; 12, 133; 12, 491; Petr. 82, 2; Tac. A. 2, 21; App. M. 1, p. 108 al.; cf.: capulum manubrium gladii vocatur, Paul. l. l. —Hence,

= membrum virile, Plaut. Cas. 5, 2, 29;

with the addition of coleorum,

Auct. Priap. 24, 7.—

Capulum, a halter for catching or fastening cattle, a lasso, Isid. Orig. 20, 16, 5; cf. capulo.

căpŭlus, i, m. (acc. to Gramm. also că-pŭlum, i, n., Paul. ex Fest. p. 61 Müll.; Non. p. 4, 21 sq.; Isid. Orig. 20, 16, 5) [capio; prop. the holder].

A sarcophagus, bier, sepulchre, tomb:

capulum... vocatur et id, quo mortuo efferatur, Paul. l. l.: capulum dicitur quicquid aliquam rem intra se capit: nam sarcophagum, id est sepulchrum, capulum dici veteres volunt, quod corpora capiat... Novius... Prius in capulo quam in curuli sellā. Lucilius Satyrarum libro secundo, quem illi quom vidissent... in capulo hunc non esse, aliumque cubare. Var. Cosmotorque, Propter cunam capulum positum nutrix tradit pollictori,

Non. p. 4, 21 sqq.; cf. Serv. ad Verg. A. 6, 222:

(feretrum) Latine capulus dicitur,

id. ib. 11, 64:

dum funera portant, Dum capulo nondum manus excidit,

Stat. Th. 3, 362:

monumentum quoddam conspicamur. Ibi capulos carie et vetustate semitectos, quis inhabitabant pulverei et jam cinerosi mortui,

App. M. 4, p. 150, 27:

capuli lecti funerei vel rogi in modum arae constructi, Placid. Gloss. tom. III. p. 451.—Hence: ire ad capulum,

to go to the grave, Lucr. 2, 1174; and sarcastically: capuli decus, one who deserves a bier = capularis, Plaut. As. 5, 2, 42.—

That by which any thing is seized or held, the handle:

aratri,

Ov. P. 1, 8, 57:

sceptri,

id. M. 7, 506.—Esp., the hilt of a sword, Cic. Fat. 3, 5; Verg. A. 2, 553; 10, 536; Ov. M. 7, 422; 12, 133; 12, 491; Petr. 82, 2; Tac. A. 2, 21; App. M. 1, p. 108 al.; cf.: capulum manubrium gladii vocatur, Paul. l. l. —Hence,

= membrum virile, Plaut. Cas. 5, 2, 29;

with the addition of coleorum,

Auct. Priap. 24, 7.—

Capulum, a halter for catching or fastening cattle, a lasso, Isid. Orig. 20, 16, 5; cf. capulo.

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

complector ( conp-), plexus, 3, v. dep. (in signif. mostly coinciding with amplector), prop., to entwine around a person or thing (cf. amplector; class. in prose and poetry).

Lit.

Of persons, to clasp, embrace, as an expression of affection.

With acc.:

vidi et illam et hospitem Conplexum atque ausculantem,

Plaut. Mil. 2, 6, 53: adcurrit;

mediam mulierem complectitur,

Ter. And. 1, 1, 106:

tum ille artius puellam amplexus,

Cic. Div. 1, 46, 103:

viri corpus,

Lucr. 4, 1193:

(adulescentem) complexus osculatusque dimiserit,

Cic. Att. 16, 5, 2:

suum maritum,

Ov. M. 12, 428:

nepotes,

Verg. A. 6, 786:

aliquem conplexa tenere,

Cic. Font. 21, 47 (17, 36); cf. Stat. S. 2, 1, 121.—Of parts of the person:

dextram euntis,

Verg. A. 8, 558; Ov. M. 6, 494; cf. Curt. 6, 7, 8:

infirmis membra lacertis,

Ov. M. 10, 407:

genua. in supplication,

Quint. 6, 1, 34:

pedes alicujus,

Luc. 10, 89.—

With inter se:

nosque inter nos esse conplexos,

Cic. Div. 1, 28, 58:

conplecti inter se lacrimantes milites coepisse,

Liv. 7, 42, 6; Verg. A. 5, 766.—

With in vicem, Quint. 7, 10, 17.—

Absol.:

nequeunt conplecti satis,

Plaut. Curc. 1, 3, 32: Phr. Conplectere. Di. Lubens, id. Truc. 2, 4, 19:

contineri qum conplectar non queo,

id. Men. 5, 9, 65; id. Mil. 4, 8, 19; Prop. 1, [p. 390] 10, 5.—

With cum and abl., Plaut. Am. 1, 1, 134.—

In gen., to grasp, clasp, seize, encircle, surround, compass, enclose:

(vitis) claviculis suis quasi manibus quicquid est nacta complectitur,

Cic. Sen. 15, 52:

(orbis caelestis) extimus, qui reliquos omnis complectitur,

id. Rep. 6, 17, 17:

complexi terram maris,

Ov. M. 8, 731:

ubi mollis amaracus illum (Ascanium) Floribus et dulci conplectitur umbrā,

Verg. A. 1, 694:

vestis complectens undique corpus,

Cat. 64, 307:

spatium,

to mark out around for military purposes, Caes. B. G. 7, 72; Auct. B. G. 8, 74; cf.

of ploughing around,

Ov. M. 15, 619:

aliquem obsidione,

Vell. 2, 51, 1 et saep.:

caput digitis cruentis,

Ov. M. 3, 727:

manibus eminentia saxa,

Curt. 7, 11, 15:

dexterā impendentes ramos,

id. 9, 5, 13.—Of grasping an adversary in fight:

quoad stans complecti posset atque contendere,

Nep. Epam. 2, 4:

qui cum inter se complexi in terram ex equis decidissent... non prius distracti sunt, quam alterum anima relinqueret,

in contention, id. Eum. 4, 2.—

Trop.

Of sleep, to seize upon, enfold:

sopor fessos complectitur artus,

Verg. A. 2, 253; cf.:

me artior somnus conplexus est,

Cic. Rep. 6, 10, 10.—

To embrace something intellectually as a whole, to comprehend, understand:

aliquid cogitatione et mente,

Cic. Or. 2, 8; cf. id. Fam. 5, 17, 4:

deum et divinum animum cogitatione,

id. Tusc. 1, 22, 51:

omne caelum totamque cum universo mari terram mente,

id. Fin. 2, 34, 112; cf. Quint. 12, 1, 25; 12, 2, 17:

animo proxima quaeque meo,

Ov. Tr. 1, 3, 70:

rei magnitudinem animo,

Cic. de Or. 1, 5, 19; Quint. 10, 6, 3; 10, 6, 6 al.; cf. without acc.:

cum conplector animo, quattuor reperio causas, etc.,

Cic. Sen. 5, 15.—Without mente, animo, etc.:

perficies ut ego ista innumerabilia complectens nusquam labar?

Cic. Ac. 2, 35, 114:

totum genus judiciorum,

id. Verr. 2, 2, 12, § 32:

formam animi magis quam corporis,

to consider, Tac. Agr. 46:

aliquid memoriā,

Cic. Div. 2, 71, 146; Quint. 2, 7, 3;

and without memoria,

id. 11, 2, 36.—

To comprehend a multitude of objects in discourse or in a written representation, to comprise, express, describe, represent, explain; with acc. and abl. or adv.:

omnia alicujus facta oratione,

Cic. Verr. 2, 4, 26, § 57:

omnium rerum memoriam breviter libro,

id. Brut. 3, 14:

orator autem sic illigat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto,

id. de Or. 3, 44, 175:

omnia unā comprehensione,

id. Fin. 5, 9, 26:

plura semel,

Quint. 11, 1, 66:

pauca paucis,

id. 8, 3, 82; cf. id. 7, 3, 29:

sententiam his verbis,

id. 3, 6, 13.—Esp. with sententiā, to sum up in a formal vote or decree (of speeches in the Senate): causas complectar ipsā sententiā, in the motion or decree itself, Cic. Phil. 14, 11, 29:

sed ut aliquando sententiā complectar, ita censeo,

id. ib. 14, 14, 36.—Hence,

In philos. lang., to draw a conclusion, make an inference, Cic. Inv. 1, 40, 73; Auct. Her. 2, 29, 47; cf. complexio.—

To embrace from love, to love, value, honor; to be addicted to, to care for; with acc. and abl.:

aliquem honoribus et beneficiis suis,

Cic. Prov. Cons. 16, 38; cf.:

eum beneficio,

id. Planc. 33, 82:

aliquem summā benevolentiā,

id. Fam. 6, 14, 1:

hunc omni tuā comitate,

id. ib. 7, 5, 3:

omnes caritate cives,

Liv. 7, 40, 3:

aliquem artā familiaritate,

Plin. Ep. 3, 11, 5 al. — Without abl.:

hominem,

Cic. Fam. 2, 6, 4. — Absol.: da te homini;

complectetur,

Cic. Fam. 2, 8, 2:

quos fortuna complexa est,

id. Lael. 15, 54:

philosophiam,

id. Brut. 93, 322; cf.:

artes ingenuas,

Ov. P. 1, 6, 9:

causam eam,

Cic. Phil. 5, 16, 44; cf. id. Att. 16, 15, 3:

otium,

id. ib. 2, 6, 1.—

To embrace, include:

cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiares, sed omnis omnium caritates patria una complexa est,

Cic. Off. 1, 17, 87:

licet haec omnia complectatur eversio,

Quint. 8, 3, 69; 2, 15, 13.—

(Causa pro effectu.) To take into possession, to seize, lay hold of, to make one ' s self master of (rare):

(philosophiae) vis valet multum, cum est idoneam complexa naturam,

Cic. Tusc. 2, 4, 11:

facultatem aliquam,

id. Fam. 10, 12, 5; Liv. 44, 1, 12:

plures provincias complexus sum quam alii urbes ceperunt,

Curt. 6, 3, 4.

► *

Act. collat form complecto, ĕre: quando convenit complectite, Pompon. ap. Non. p. 472 fin.; cf. Prisc. p. 797 P.—

complector, ti, in pass. signif.: invidiosā fortunā complecti, Cic. Fragm. ap. Prisc. p. 793 P.:

quo uno maleficio scelera omnia complexa esse videantur,

id. Rosc. Am. 13, 37 (but in Cic. Tusc. 5, 14, 40, and id. Fin. 3, 12, 41, the best read. is completur).

col-lĭgo ( conl-), lēgi, lectum, 3, v.a. [2. lego, ĕre], to gather or collect together into a whole or to a point, to assemble, draw or bring together, collect (class. and very freq.),

Prop.

In gen.

Of things:

omnia praesegmina,

Plaut. Aul. 2, 4, 34:

stipulam,

Ter. Ad. 5, 3, 62; cf.: omnia furtim, Lucil. ap. Non. p. 273, 28:

radices palmarum,

Cic. Verr. 2, 5, 33, § 87:

apes in vas,

Varr. R. R. 2, 16, 37:

ossa,

Tib. 3, 2, 19; cf.

reliquias,

Suet. Tib. 54 fin.; id. Calig. 3:

materiem nostram Post obitum,

Lucr. 3, 847 (and Hom. Il. 24, 793):

sparsos per colla capillos in nodum,

Ov. M. 3, 170; 8, 319; and poet. transf. to the person:

immissos hederā collecta capillos Calliope, etc.,

id. ib. 5, 338; so,

sinus fluentes,

Verg. A. 1, 320:

flores,

Ov. M. 5, 399:

riguo horto olus,

id. ib. 8, 646:

de purpureis vitibus uvas,

id. ib. 8, 676:

fructus,

Hor. Ep. 1, 12, 1: omnia venena, * Cat. 14, 19:

sarmenta virgultaque,

Caes. B. G. 3, 18:

serpentes,

Nep. Hann. 10, 4:

naufragium,

Cic. Sest. 6, 15: mortualia, glossaria conlegitis et lexidia, res taetras et inanes, Domit. ap. Gell. 18, 7, 3:

pecuniam,

Hor. Ep. 1, 10, 47:

viatica,

id. ib. 2, 2, 26; cf.:

stipem a tyrannis,

to obtain by begging, Liv. 38, 45, 9:

aër umorem colligens,

Cic. N. D. 2, 39, 101:

imbres,

Hor. Ep. 1, 15, 15; cf.:

pluvias aquas,

Quint. 10, 1, 109; 5. 14, 31:

ventus per loca subcava terrae Collectus,

Lucr. 6, 558:

procellam,

id. 6, 124:

spiritum,

Plin. 19, 6, 26, § 78; Quint. 11, 3, 53:

flatus cornibus,

Sil. 14, 390:

collectae ex alto nubes,

heaped together, Verg. G. 1, 324:

pulvis collectus turbine,

Hor. S. 1, 4, 31; and poet.:

pulverem Olympicum Collegisse juvat,

i. e. to have covered himself with it, id. C. 1, 1, 4:

luna revertentes colligit ignes,

Verg. G. 1, 427:

antiqua verba et figuras,

Suet. Gram. 10:

equos,

to check, restrain, stop, Ov. M. 2, 398; so,

gressum,

Sil. 6, 399:

gradum,

id. 7, 695; so,

fig. iram,

id. 9, 477;

and of the operation of medicine: acria viscerum colligere,

Plin. 19, 6, 26, § 85: hastas, to draw back (opp. protendere), Tac. A. 2, 21:

librum,

to catch a falling book, Plin. Ep. 2, 1, 5:

apparatu nobis (sc. oratoribus) opus est et rebus exquisitis, undique collectis, arcessitis, comportatis,

Cic. de Or. 3, 24, 92; cf.:

interea, dum haec, quae dispersa sunt, cogantur,

id. ib. 1, 42, 191: sarcinas; to pack one ' s luggage for a journey:

annus octogesimus admonet me, ut sarcinas colligam ante quam proficiscar e vitā,

Varr. R. R. 1, 1, 1; also: sarcinas conligere = sarcinas conferre, to gather and put in order the baggage of an army before a battle, Sall. J. 97, 4: vasa, milit. t. t.., to pack together, pack up, to break up the camp for a march, Cic. Verr. 2, 4, 19, § 40; Liv. 21, 47, 2; 22, 30, 1:

arma = remos,

i. e. to take in hand, take up, Verg. A. 5, 15 Forbig. ad loc.—

Of persons, mostly milit., to collect, assemble, bring together:

exercitus collectus ex senibus desperatis,

Cic. Cat. 2, 3, 5:

ex urbe, ex agris, numerum hominum,

id. ib. 2, 4, 8:

milites,

id. Verr. 2, 5, 51, § 133:

reliquos ex fugā,

Nep. Hann. 6 fin.:

manu collectā in Thraciam introiit,

id. Alcib. 7, 4; cf. Liv. 1, 5, 4, and Tac. Agr. 37:

de pagis omnibus bonos viros,

Cic. Fin. 2, 4, 12: se colligere, to gather, collect:

in moenia,

Sil. 10, 390:

ex regno alicujus,

Cic. Imp. Pomp. 9, 24: ad. aciem, Auct. B. Afr. 70; so, collecti, those who have collected:

in aestuaria ac paludes,

Caes. B. G. 2, 28; cf. Tac. A. 2, 11.—

Esp., with the accessory idea of shortening, by bringing together, to contract, draw up, compress, collect, concentrate (mostly poet. for the more usual contraho, coërceo, etc.):

in spiram tractu se colligit anguis,

Verg. G. 2, 154; cf.:

cogebantur breviore spatio et ipsi orbem colligere,

Liv. 2, 50, 7:

alitis in parvae subitam collecta figuram,

Verg. A. 12, 862 Wagn. N. cr.:

apicem collectus in unum,

Ov. M. 13, 910:

pedes,

to compress, Tib. 1, 8, 14:

volumina collecta in artum,

Plin. 8, 16, 17, § 45: se collegit in arma, covered himself with or concealed himself behind his shield, Verg. A. 12, 491; cf. id. ib. 10, 412 (post scutum se clausit, Serv.; Gr. sustaleis en aspidi, ep aspidos); cf. Stat. Th. 11, 545; Sil. 10, 255; 10, 129:

pallium,

to gather up, Plaut. Capt. 4, 2, 9:

togam,

Mart. 7, 33, 4:

12, 48, 5: per vulnera colligit hostes,

causes them to retreat, Sil. 10, 3.—Hence,

Medic. t. t., to make thick, to thicken (cf. cogo), Scrib. Comp. 95; 129; 138; 169; cf. Plin. 34, 11, 27, § 114.—

Trop.

To bring together, collect, to get, gain, acquire, produce, etc. (very freq. and class.):

sescentae ad eam rem causae possunt conligi,

Plaut. Trin. 3, 3, 62:

conlectis omnibus bellis civilibus,

i. e. brought together in speaking, adduced, Cic. Fam. 4, 3, 1; cf. id. Sest. 6, 15:

flammarum iras,

Lucr. 1, 723; cf. Hor. A. P. 160; Val. Fl. 7, 335:

multaque facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt,

Cic. Off. 1, 29, 104; 1, 42, 191:

res undique conlectae,

id. ib. 3, 24, 92:

quaedam conlecta edere,

Quint. 5, 10, 120:

sparsa argumenta,

id. 5, 7, 18: antiqua verba, Suet. [p. 367] Gram. 10:

omnes rumorum et contionum ventos,

Cic. Clu. 28, 77:

rumorem bonum,

id. Leg. 1, 19, 50:

peccata consulum,

id. ib. 3, 10, 23:

vestigia Pythagoreorum,

id. Tusc. 4, 2, 3:

existimationem multo sudore,

id. Div. in Caecil. 22, 72:

benevolentiam civium blanditiis,

id. Lael. 17, 61:

magnam gratiam magnamque dignitatem ex hoc labore,

id. Q. Fr. 2, 15 (16), 1:

auctoritatem,

Caes. B. G. 6, 12:

famam clementiae,

Liv. 21, 48, 10:

tantum amoris favorisque,

Suet. Claud. 12; Prop. 2 (3), 14, 9:

invidiam crudelitatis ex eo,

Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19:

crimina majestatis,

Plin. Pan. 33 fin.:

sitim,

Verg. G. 3, 327; Ov. M. 5, 446; 6, 341 (cf.:

adducere sitim,

Hor. C. 4, 12, 13):

frigus,

Hor. Ep. 1, 11, 13:

rabiem,

Verg. A. 9, 63; Ov. M. 1, 234; 9, 212:

odium,

id. ib. 3, 258:

usum patiendi,

id. Am. 1, 8, 75:

vires usu,

id. A. A. 2, 339; cf. Liv. 29, 30, 5; Sil. 4, 307.—

Of number, distance, etc., to amount or come to, extend; pass., to be reckoned (rare, and only in post-Aug. prose):

ut LX. passus plerique (rami) orbe colligant,

Plin. 12, 5, 11, § 23:

ambitus per frontem centum duos pedes colligit,

id. 36, 12, 17, § 77:

ad quos (consules) a regno Numae colliguntur anni DXXXV.,

id. 13, 13, 27, § 85; so Tac. G. 37; id. Or. 17.—

Colligere se or animum, mentem, etc., to collect one ' s self, to compose one ' s self, to recover one ' s courage, resolution, etc. (very freq. and class.):

quid est autem se ipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursum in suum locum cogere?

Cic. Tusc. 4, 36, 78: se, Afran. ap. Charis. p. 195 P.; Lucr. 3, 925; Cic. Quint. 16, 53; id. Div. 1, 27, 57; id. Div. in Caecil. 12, 37; id. Fam. 5, 18, 1; id. de Or. 1, 7, 24; id. Tusc. 1, 24, 58; Caes. B. C. 1, 14:

se colligere,

to rally, id. B.G. 5, 17:

se ex timore,

id. B.C. 3, 65; Suet. Calig. 50:

animos,

Liv. 3, 60, 11; cf. in pass., id. 10, 41, 13:

animum,

Tac. A. 1, 12; Suet. Ner. 48:

animum cogitationemque,

Plin. Ep. 2, 11, 14:

mentem,

Ov. M. 14, 352; cf.:

mentem cum vultu,

id. Am. 1, 14, 55:

paulatim mente collectā,

Curt. 8, 6, 22; cf.:

colligere spiritum,

to take breath, Quint. 11, 3, 53.—

To gather up in memory, put together in the mind, to think upon, weigh, consider:

cum et nostrae rei publicae detrimenta considero, et maximarum civitatum veteres animo calamitates colligo,

Cic. Inv. 1, 1, 1:

ut memineris, quae, etc.... quae, si colliges, et sperabis omnia optime, et, etc.,

id. Fam. 4, 13, 7; 6, 2, 4:

levis haec insania quantas Virtutes habeat, sic collige,

Hor. Ep. 2, 1, 119; cf.:

sic collige mecum,

id. S. 2, 1, 51. —Esp. freq.,

To put together mentally, etc., i. e. to gather, conclude, deduce, infer from what precedes (most freq. in Quint.); constr.: aliquid, aliquid ex aliquā re, per aliquam rem, aliquā re.—With ex:

ex eo colligere potes, quantā occupatione distinear,

Cic. Att. 2, 23, 1; so Quint. 5, 10, 80; 7, 2, 3; 7, 8, 6; 8, 4, 16; 4, 4, 5 al.; Suet. Tib. 67.—With per:

aliquid per aliud,

Quint. 5, 10, 11; so id. 4, 2, 81.—With abl. without a prep.:

quod multis et acutis conclusionibus colligunt,

Quint. 2, 20, 5; so id. 3, 6, 103; 5, 13, 14; 6, 3, 37; 7, 4, 1 al.; Col. 4, 3, 2 al.—With inde:

paucitatem inde hostium colligentes,

Liv. 7, 37, 9:

bene colligit, haec pueris et mulierculis esse grata,

Cic. Off. 2, 16, 57:

neque hoc colligi desideramus, disertiores esse antiquos, etc.,

Tac. Or. 27; Quint. 5, 14, 22; 7, 3, 18; 1, 10, 42; Ov. M. 11, 380; Pers. 5, 85.—Hence,

collectus, a, um, P. a., contracted, narrow (opp. effusus):

tanto beatior, quanto collectior,

App. Mag. 21, p. 287:

corpora collectiora (opp. effusiora),

Calp. Flacc. Decl. 2, p. 795:

tempus collectius,

Tert. Monog. 14.— Adv.: collectē, summarily, briefly, strictly:

ponere aliquod verbum,

Non. p. 164, 1.—

collectum, i, n., that which is collected as food, Plin. 11, 37, 60, § 159.

col-lĭgo ( conl-), āvi, ātum, 1, v. a., to bind, tie, or fasten together, to connect, bind, tie up (in good prose).

Prop.:

omne colligatum solvi potest,

Cic. Univ. 11, 35:

corpora colligata vinculis naturalibus,

id. ib.; cf. id. ib. 5, 13: vasa (of warlike implements; cf. the preced. art., I. A. 1. fin.), Plaut. Ps. 4, 3, 16:

manus,

id. Ep. 5, 2, 23; cf. id. ib. 5, 2, 25, and the common expression in the formula: i, lictor, colliga manus, tie the prisoner ' s hands, Cic. Rab. Perd. 4, 13; Liv. 1, 26, 8: conligavit eum miseris modis, Ter. Eun. 5, 4, 33:

pluribus scutis uno ictu pilorum transfixis et colligatis,

fastened to one another, Caes. B. G. 1, 25:

solum herbis colligatum,

thickly overgrown, Col. 2, 17, 5:

bitumen vulnera colligat,

Plin. 35, 15, 51, § 181; cf.: colligatis vulneribus, * Suet. Tib. 61.—

Trop.

In gen., to unite, combine, connect (rare except in Cic.):

homines inter se sermonis vinclo,

Cic. Rep. 3, 2, 3:

officiorum genera inter se colligata atque implicata sunt,

id. Off. 1, 5, 15; cf.:

(res) omnes inter se aptae colligataeque,

id. N. D. 1, 4, 9:

sententias verbis,

to join together rhetorically, id. Or. 50, 168:

annorum septingentorum memoriam uno libro,

to comprehend, comprise, id. ib. 34, 120.—

With the access. idea of preventing free motion, to restrain, check, stop, hinder:

impetum furentis (Antonii),

Cic. Phil. 11, 2, 4:

Brutum in Graeciā,

i. e. to command that he remain there for protection, id. ib. 11, 11, 26:

se cum multis,

id. Fam. 9, 17, 2.—Hence, collĭgātē, adv., connectedly, jointly:

colligatius adhaerere alicui,

Aug. Doct. Christ. 1, 28.

complector ( conp-), plexus, 3, v. dep. (in signif. mostly coinciding with amplector), prop., to entwine around a person or thing (cf. amplector; class. in prose and poetry).

Lit.

Of persons, to clasp, embrace, as an expression of affection.

With acc.:

vidi et illam et hospitem Conplexum atque ausculantem,

Plaut. Mil. 2, 6, 53: adcurrit;

mediam mulierem complectitur,

Ter. And. 1, 1, 106:

tum ille artius puellam amplexus,

Cic. Div. 1, 46, 103:

viri corpus,

Lucr. 4, 1193:

(adulescentem) complexus osculatusque dimiserit,

Cic. Att. 16, 5, 2:

suum maritum,

Ov. M. 12, 428:

nepotes,

Verg. A. 6, 786:

aliquem conplexa tenere,

Cic. Font. 21, 47 (17, 36); cf. Stat. S. 2, 1, 121.—Of parts of the person:

dextram euntis,

Verg. A. 8, 558; Ov. M. 6, 494; cf. Curt. 6, 7, 8:

infirmis membra lacertis,

Ov. M. 10, 407:

genua. in supplication,

Quint. 6, 1, 34:

pedes alicujus,

Luc. 10, 89.—

With inter se:

nosque inter nos esse conplexos,

Cic. Div. 1, 28, 58:

conplecti inter se lacrimantes milites coepisse,

Liv. 7, 42, 6; Verg. A. 5, 766.—

With in vicem, Quint. 7, 10, 17.—

Absol.:

nequeunt conplecti satis,

Plaut. Curc. 1, 3, 32: Phr. Conplectere. Di. Lubens, id. Truc. 2, 4, 19:

contineri qum conplectar non queo,

id. Men. 5, 9, 65; id. Mil. 4, 8, 19; Prop. 1, [p. 390] 10, 5.—

With cum and abl., Plaut. Am. 1, 1, 134.—

In gen., to grasp, clasp, seize, encircle, surround, compass, enclose:

(vitis) claviculis suis quasi manibus quicquid est nacta complectitur,

Cic. Sen. 15, 52:

(orbis caelestis) extimus, qui reliquos omnis complectitur,

id. Rep. 6, 17, 17:

complexi terram maris,

Ov. M. 8, 731:

ubi mollis amaracus illum (Ascanium) Floribus et dulci conplectitur umbrā,

Verg. A. 1, 694:

vestis complectens undique corpus,

Cat. 64, 307:

spatium,

to mark out around for military purposes, Caes. B. G. 7, 72; Auct. B. G. 8, 74; cf.

of ploughing around,

Ov. M. 15, 619:

aliquem obsidione,

Vell. 2, 51, 1 et saep.:

caput digitis cruentis,

Ov. M. 3, 727:

manibus eminentia saxa,

Curt. 7, 11, 15:

dexterā impendentes ramos,

id. 9, 5, 13.—Of grasping an adversary in fight:

quoad stans complecti posset atque contendere,

Nep. Epam. 2, 4:

qui cum inter se complexi in terram ex equis decidissent... non prius distracti sunt, quam alterum anima relinqueret,

in contention, id. Eum. 4, 2.—

Trop.

Of sleep, to seize upon, enfold:

sopor fessos complectitur artus,

Verg. A. 2, 253; cf.:

me artior somnus conplexus est,

Cic. Rep. 6, 10, 10.—

To embrace something intellectually as a whole, to comprehend, understand:

aliquid cogitatione et mente,

Cic. Or. 2, 8; cf. id. Fam. 5, 17, 4:

deum et divinum animum cogitatione,

id. Tusc. 1, 22, 51:

omne caelum totamque cum universo mari terram mente,

id. Fin. 2, 34, 112; cf. Quint. 12, 1, 25; 12, 2, 17:

animo proxima quaeque meo,

Ov. Tr. 1, 3, 70:

rei magnitudinem animo,

Cic. de Or. 1, 5, 19; Quint. 10, 6, 3; 10, 6, 6 al.; cf. without acc.:

cum conplector animo, quattuor reperio causas, etc.,

Cic. Sen. 5, 15.—Without mente, animo, etc.:

perficies ut ego ista innumerabilia complectens nusquam labar?

Cic. Ac. 2, 35, 114:

totum genus judiciorum,

id. Verr. 2, 2, 12, § 32:

formam animi magis quam corporis,

to consider, Tac. Agr. 46:

aliquid memoriā,

Cic. Div. 2, 71, 146; Quint. 2, 7, 3;

and without memoria,

id. 11, 2, 36.—

To comprehend a multitude of objects in discourse or in a written representation, to comprise, express, describe, represent, explain; with acc. and abl. or adv.:

omnia alicujus facta oratione,

Cic. Verr. 2, 4, 26, § 57:

omnium rerum memoriam breviter libro,

id. Brut. 3, 14:

orator autem sic illigat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto,

id. de Or. 3, 44, 175:

omnia unā comprehensione,

id. Fin. 5, 9, 26:

plura semel,

Quint. 11, 1, 66:

pauca paucis,

id. 8, 3, 82; cf. id. 7, 3, 29:

sententiam his verbis,

id. 3, 6, 13.—Esp. with sententiā, to sum up in a formal vote or decree (of speeches in the Senate): causas complectar ipsā sententiā, in the motion or decree itself, Cic. Phil. 14, 11, 29:

sed ut aliquando sententiā complectar, ita censeo,

id. ib. 14, 14, 36.—Hence,

In philos. lang., to draw a conclusion, make an inference, Cic. Inv. 1, 40, 73; Auct. Her. 2, 29, 47; cf. complexio.—

To embrace from love, to love, value, honor; to be addicted to, to care for; with acc. and abl.:

aliquem honoribus et beneficiis suis,

Cic. Prov. Cons. 16, 38; cf.:

eum beneficio,

id. Planc. 33, 82:

aliquem summā benevolentiā,

id. Fam. 6, 14, 1:

hunc omni tuā comitate,

id. ib. 7, 5, 3:

omnes caritate cives,

Liv. 7, 40, 3:

aliquem artā familiaritate,

Plin. Ep. 3, 11, 5 al. — Without abl.:

hominem,

Cic. Fam. 2, 6, 4. — Absol.: da te homini;

complectetur,

Cic. Fam. 2, 8, 2:

quos fortuna complexa est,

id. Lael. 15, 54:

philosophiam,

id. Brut. 93, 322; cf.:

artes ingenuas,

Ov. P. 1, 6, 9:

causam eam,

Cic. Phil. 5, 16, 44; cf. id. Att. 16, 15, 3:

otium,

id. ib. 2, 6, 1.—

To embrace, include:

cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiares, sed omnis omnium caritates patria una complexa est,

Cic. Off. 1, 17, 87:

licet haec omnia complectatur eversio,

Quint. 8, 3, 69; 2, 15, 13.—

(Causa pro effectu.) To take into possession, to seize, lay hold of, to make one ' s self master of (rare):

(philosophiae) vis valet multum, cum est idoneam complexa naturam,

Cic. Tusc. 2, 4, 11:

facultatem aliquam,

id. Fam. 10, 12, 5; Liv. 44, 1, 12:

plures provincias complexus sum quam alii urbes ceperunt,

Curt. 6, 3, 4.

► *

Act. collat form complecto, ĕre: quando convenit complectite, Pompon. ap. Non. p. 472 fin.; cf. Prisc. p. 797 P.—

complector, ti, in pass. signif.: invidiosā fortunā complecti, Cic. Fragm. ap. Prisc. p. 793 P.:

quo uno maleficio scelera omnia complexa esse videantur,

id. Rosc. Am. 13, 37 (but in Cic. Tusc. 5, 14, 40, and id. Fin. 3, 12, 41, the best read. is completur).

cortex, ĭcis, m. and rar. f. (cf. Quint. 1, 5, 35) [Sanscr. kart, to cut, split; Gr. keirô; cf. culter], the bark, rind, shell, hull.

Prop., of plants:

obducuntur libro aut cortice trunci,

Cic. N. D. 2, 47, 120.

In gen.

Masc., Varr. ap. Non. p. 199, 26; Verg. G. 2, 74; id. A. 7, 742; Ov. M. 1, 554; id. F. 2, 649; Plin. 2, 103, 106, § 226 al.; cf. infra.—

Fem., Lucr. 4, 48; Verg. E. 6, 63; Ov. M. 10, 512; 14, 630; Mart. 14, 209; Scrib. Comp. 60.—

In partic., the bark of the cork-tree, cork, used for stoppers, Cato, R. R. 120; ( masc.) Hor. C. 3, 8, 10; in learning to swim;

hence prov.: nare sine cortice,

to need no more assistance, id. S. 1, 4, 120 —From its lightness is borrowed the phrase:

tu levior cortice,

Hor. C. 3, 9, 22; cf.:

ut summā cortex levis innatet undā,

Ov. Tr. 3, 4, 11.—

Transf., of other shells than those of vegetables:

ovi,

Vitr. 8, 3.—

Trop., the outward part, covering, i. e. the body: anima corporeum corticem reliquit, Varr. ap. Non. p. 199, 29.

dē-dĭco, āvi, ātum, 1 (in the tmesis: data deque dicata, Lucil. ap. Non. 287, 28), v. a., to give out tidings, a notice, etc.; hence, to affirm, declare, announce any thing (cf. de in denuncio and depromo).

In gen. (so only ante- and postclass.): legati quo missi sunt, veniunt, dedicant mandata, Cael. ap. Non. 280, 7; Att. ib. (v. 78 Ribbeck); Lucr. 1, 422; cf. id. 1, 367; 3, 208: aliae (propositiones) dedicativae sunt, quod dedicant aliquid de quopiam; ut: Virtus bonum est:

dedicat enim virtuti inesse bonitatem,

affirms, App. Dogm. Plat. 3, p. 30 al.; cf. dedicativus.—

Esp.

Relig. t. t., to dedicate, consecrate, set apart a thing to a deity or deified person (for syn. cf.:

1. dico, consecro, inauguro, initio.—Class.): nonne ab A. Postumio aedem Castori ac Polluci in foro dedicatam vides?

Cic. N. D. 3, 5, 13:

aedem Saturno,

Liv. 2, 21:

aedem Mercurii,

id. 2, 27 et saep.:

delubrum Homeri,

Cic. Arch. 8 fin.:

simulacrum Jovis,

id. Verr. 2, 4, 28:

loca sacris faciendis,

Liv. 1, 21:

aram Augusto,

Suet. Claud. 2:

domum Dei,

Vulg. 2 Par. 7, 5; id. 3 Reg. 8, 63.

With the deity as object instead of the temple:

ut Fides, ut Mens, quas in Capitolio dedicatas videmus (i. e. quarum aedes),

Cic. N. D. 2, 23, 61; 2, 31, 79 (cf. however, id. Leg. 2, 11, 28):

Junonem,

Liv. 5, 52, 10:

Apollinem,

Hor. Od. 1, 31, 1;

and even te quoque magnificā, Concordia, dedicat aede, Livia,

Ov. F. 6, 637.—

Transf. (post-Aug.)

To dedicate, inscribe a composition to any one (for which mittere ad aliquem, or mittere alicui, Cic. Att. 8, 11, 7; 14, 21, 3; id. Div. 2, 1, 3; Varr. L. L. 5, 1):

Honori et meritis dedicans illum librum tuis,

Phaedr. 3 prol. 30;

Plin. H. N. praef. § 12: perfecto operis tibi dedicati tertio libro,

Quint. 4 prooem. § 1.—

In gen., to destine, dispose, prepare, set up a thing for any purpose; to dedicate, consecrate it to any object:

equi (sc. Bucephalae) memoriae ac nomini dedicans urbem,

Curt. 9, 3 fin.:

qui proprie libros huic operi dedicaverunt,

Quint. 9, 3, 89; 12, 10, 50; Suet. Tib. 70:

Parrhasii tabulam... in cubiculo dedicavit,

id. ib. 44:

testamentum,

to establish, Vulg. Hebr. 9, 18.—

To dedicate, consecrate, devote a thing to its future use:

domum,

Suet. Ner. 31:

theatrum,

id. Aug. 43; cf. id. Vesp. 19:

amphitheatrum,

id. Tit. 7:

thermas atque gymnasium,

id. Ner. 12.—

Law t. t., to specify one's property in the census (rare): tu in uno scorto majorem pecuniam absumsisti, quam quanti omne instrumentum fundi Sabini in censum dedicavisti, P. Afric. ap. Gell. 7, 11, 9; cf.:

at haec praedia in censu (al. censum) dedicavisti?... Illud quaero sintne ista praedia censui censendo?

Cic. Flac. 32, 79:

omnes in censu villas inde dedicamus aedes,

Varr. L. L. 5, § 160 Müll. (dub.).

dē-lībĕro, āvi, ātum, 1, v. a. [de and libro, libra; cf. Paul. ex Fest. p. 74, 1 Müll.: deliberare a libella, qua quid perpenditur dictum], to weigh well in one's mind, to consider maturely, deliberate respecting a thing; to take counsel, consult, advise upon (freq. and class.; for syn. cf. cogito, agito, volvo, reputo, perpendo, meditor, commentor, consulo).

Prop.

In gen.:

re deliberata, post diem tertium ad Caesarem reversuros,

Caes. B. G. 4, 9; so,

re deliberata,

id. B. C. 1, 10:

delibera hoc, dum ego redeo,

Ter. Ad. 2, 1, 42:

de summa rerum deliberare,

Caes. B. C. 2, 30:

de geographia etiam atque etiam,

Cic. Att. 2, 7:

de necanda filia,

Suet. Aug. 65:

de singulis articulis temporum,

id. Claud. 4 al.:

deliberare Velitne an non,

Ter. Hec. 3, 5, 58:

utrum... an (with concoquere),

Cic. Rosc. Com. 15, 45:

an recipiat,

Quint. 7, 1, 24; cf.:

quando incipiendum sit,

id. 12, 6, 3:

ego amplius deliberandum censeo,

Ter. Ph. 2, 4, 17; so absol., Caes. B. G. 1, 7 fin.; Cic. Off. 1, 3, 9; Quint. 3, 8, 35 sq.; Vulg. 2 Reg. 21, 13 al.:

cum aliquo de salute fortunisque alicujus,

Cic. Att. 11, 3; Liv. 32, 34; cf.:

cum judicibus quasi deliberamus,

Quint. 9, 2, 21:

cum cupiditate id est cum animi levissima parte deliberat,

takes counsel of, Cic. Fin. 2, 34, 115:

cum materia,

Quint. 3, 7, 16:

cum causis,

id. 7, 10, 10:

cum re praesenti,

id. 9, 4, 117.— Pass. impers.:

deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi,

Caes. B. G. 7, 15, 3:

ut utri potissimum consulendum sit deliberetur,

Cic. Inv. 2, 58, 174 al. — Prov.:

deliberando saepe perit occasio,

Pub. Syr. 140 (Rib.):

deliberandum est saepe, statuendum est semel,

id. 132.—

In partic.

(Like consulo, no. I. B. 1.) To consult an oracle (only in Nepos):

ex his delecti Delphos deliberatum missi sunt... his consulentibus, etc.,

Nep. Milt. 1, 2:

so with consulere,

id. Them. 2, 6.—

Pass. impers.: deliberari, to be maturely discussed, hence to be in doubt, usually with potest, non potest, etc.:

ex eo deliberari poterit, ducenda necne alvus sit,

Cels. 3, 13, § 12:

neque maneatis aut abeatis deliberari potest,

i. e. you must certainly go away, Liv. 7, 35, 8:

M. Aemilius, qui pejor an ignavior sit, deliberari non potest,

Sall. Hist. Fr. 1, 48, 3. Cf.: nemo deliberat, no one doubts, etc., Min. Fel. 35, 4. —

Meton. (causa pro effectu), to resolve, determine, after deliberation (rare in the verb. finit.; usually in the part. perf., with inf. or acc. and inf.):

quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse,

Cic. Verr. 2, 1, 1: (Cleopatra) deliberata morte ferocior, * Hor. Od. 1, 37, 29: certum ac deliberatum est me illis obsequi, Turpil. ap. Non. 282, 11, and 429, 21;

so with certum,

Cic. Rosc. Am. 11, 31:

cum mihi deliberatum et constitutum sit ita gerere consulatum, etc.,

id. Agr. 1, 8, 25:

sic habuisti statutum cum animo ac deliberatum, omnes judices reicere,

id. Verr. 2, 3, 41: deliberatum est non tacere amplius, Afran. ap. Interpr. Verg. A. 10, 564.—Hence, dēlībĕrātus, a, um, P. a., resolved upon, determined, certain (rare):

neque illi quicquam deliberatius fuit quam me... evertere,

Cic. Fam. 5, 2, 8:

instructius deliberatiusque,

Gell. 1, 13, 9.