-
1 Qui dormit, non peccat
-
2 amecus
1.ămīcus (old form ămēcus, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.), a, um, adj. [amo], friendly, kind, amicable, favorable, inclined to, liking; constr. with dat., Zumpt, Gram. §B.410: animo esse amico erga aliquem,
Ter. Hec. 3, 3, 29; Cic. Fam. 1, 7, 3:tribuni sunt nobis amici,
id. Q. Fr. 1, 2 fin.:homo amicus nobis jam inde a puero,
Ter. Ad. 3, 3, 86:Pompeium tibi valde amicum esse cognovi,
Cic. Fam. 1, 8, 5; id. Att. 9, 5:amicus non magis tyranno quam tyrannidi,
Nep. Dion, 3, 2; id. Att. 9:male numen amicum,
Verg. A. 2, 735; Ov. F. 3, 834:(Fortuna) amica varietati constantiam respuit,
Cic. N. D. 2, 16:amica luto sus,
fond of, Hor. Ep. 1, 2, 26.— Comp.:mihi nemo est amicior Attico,
Cic. Att. 16, 16:amicior Cilicum aerariis quam nostro,
id. ib. 7, 1, 6; id. Fam. 3, 2, 1.— Sup.:Deiotarum, fidelissimum regem atque amicissimum rei publicae nostrae,
Cic. Att. 15, 2, 2:cum summi viri, tum amicissimi,
id. Am. 2, 8:amicissimi viri,
Suet. Caes. 1:successor conjunctissimus et amicissimus,
Cic. Fam. 3, 3:hoc libro ad amicum amicissimus de amicitiā scripsi,
id. Am. 1, 5; 23, 88 (but the comp. and sup. may sometimes be rendered as belonging to 2. amicus, a greater friend, the greatest friend, as in Cic. Att. 16, 16, and Am. 1, 5; so in Gr. basileus etc.).—Of things, kindly, pleasing (mostly poet.;* C.so Cic. rarely): nihil homini amico est opportuno amicius,
Plaut. Ep. 3, 3, 44:secundum te nihil est mihi amicius solitudine,
Cic. Att. 12, 15:portus intramus amicos,
Verg. A. 5, 57: fessos opibus solatur amicis, id. [p. 106] ib. 5, 416:vento amico ferri,
Ov. Tr. 1, 5, 17:per amica silentia lunae,
Verg. A. 2, 255:amici imbres,
id. G. 4, 115:sidus amicum,
Hor. Epod. 10, 9:sol amicum tempus agens,
bringing the welcome hour, id. C. 3, 6, 43:tempus fraudibus amicum,
Stat. S. 5, 2, 39:brevitas postulatur, qui mihimet ipsi amicissima est,
Cic. Quinct. 34.—Amicum est mihi (after the Gr. philon esti moi; in pure Lat., mihi cordi est, etc.); with inf., it pleases me, it accords with my feelings:a.nec dis amicum est nec mihi te prius Obire,
Hor. C. 2, 17, 2.—Hence, adv., in a friendly manner, kindly, amicably.Old form ămīcĭter, Pac. ap. Non. 510, 26; Plaut. Pers. 2, 3, 3.—b.Class. form ămīcē:facis amice,
Cic. Am. 2, 9:haec accipienda amice,
id. ib. 24, 88; id. Fin. 1, 10; id. Off. 1, 26. —* Comp., Front. ad M. Caes. 1, 6.— Sup., Cic. Div. in Caecil. 9; Caes. B. C. 2, 17.2.ămīcus, i, m. [from amo, as philos from phileô, and from ] ( gen. plur. amicūm, Ter. Heaut. prol. 24).A.A friend; constr. with gen. or poss. adj.; v. Zumpt, Gram. §B.410: est is (amicus) tamquam alter idem,
Cic. Am. 21, 80 (cf. id. ib. 25, 92; id. Off. 1, 17):amicum qui intuetur, tamquam exemplar intuetur sui,
id. Am. 7, 23:Non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat,
id. ib. 14, 51: Amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. ib. 17, 64:boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt,
Cic. ib. 20, 74:ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum,
id. ib. 4, 15:tu ex amicis certis mi es certissimus,
Plaut. Trin. 1, 2, 54 and 57:vetus verbum hoc est, Communia esse amicorum inter se omnia,
Ter. Ad. 5, 4, 18:Respicis antiquum lassis in rebus amicum,
Ov. P. 2, 3, 93:Alba tuus antiquissimus non solum amicus, verum etiam amator,
Cic. Verr. 2, 3, 63 fin.:hospitis et amici mei M. Pacuvii fabula,
id. Am. 7, 24:suis incommodis graviter angi non amicum sed se ipsum amantis est,
of one loving not his friend, but himself, id. ib. 3, 10:ab amicis honesta petere, amicorum causā honesta facere,
id. ib. 13, 44:paternus amicus ac pernecessarius,
id. Fl. 6, 14:amicus novus,
id. Am. 19, 67:vetus,
id. ib.; Verg. A. 3, 82; Hor. S. 2, 6, 81; Ov. P. 1, 6, 53:amici ac familiares veteres,
Suet. Tib. 55:aequaevus,
Verg. A. 5, 452:ardens,
id. ib. 9, 198:dulcis,
Hor. S. 1, 3, 69; Ov. P. 1, 8, 31:carus,
Hor. C. 4, 9, 51; Ov. Tr. 3, 6, 7:jucundus,
Hor. S. 1, 3, 93:amici jucundissimi et omnium horarum,
Suet. Tib. 42:amicus propior,
Hor. Ep. 1, 9, 5:fidelis,
id. ib. 2, 2, 1; Vulg. Eccli. 6, 14:fidus,
Hor. Ep. 1, 5, 24:verus,
Cic. Am. 21, 82; Vulg. Eccli. 25, 12:mendax,
Hor. A. P. 425:secernere blandum amicum a vero,
Cic. Am. 25, 95:memor,
Ov. Tr. 5, 9, 33:summus,
Ter. Phorm. 1, 1, 1:primus,
Vulg. 1 Macc. 10, 65:amici tristes,
Hor. C. 1, 7, 24:maesti,
Ov. Tr. 1, 9, 5:dives,
Hor. Ep. 1, 8, 24:inops,
id. S. 1, 2, 5:inferioris ordinis amici,
Cic. Am. 19, 69:communes amici,
Cic. Fam. 5, 2:amice, salve!
Ter. Eun. 3, 5, 12; so Cat. 55, 7; Verg. A. 6, 507; Hor. C. 2, 14, 6; and Vulg. Matt. 20, 13:magnanimi veritatis amici,
Cic. Off. 1, 19:amicos parare,
Ter. And. 1, 1, 39:amicos parare optimam vitae, ut ita dicam, supellectilem,
Cic. Am. 15, 55:minus amicorum habens,
Ter. Eun. 4, 6, 22:me unum atque unicum amicum habuit,
Cat. 73, 6;amicos habere,
Cic. Am. 11, 36; so Vulg. Prov. 22, 11:nos sibi amicos junget,
Ter. Hec. 5, 2, 32; Hor. S. 1, 3, 54:amicum servare,
id. ib.:amicum servare per durum tempus,
Ov. P. 2, 6, 29:aliquo uti amico,
to have one as a friend, Cic. de Or. 1, 14, 62; Hor. S. 1, 4, 96:sibi amicum facere,
Vulg. Luc. 16, 9:amicum diligere,
Verg. A. 9, 430; Vulg. Deut. 13, 6:amico inservire,
Ter. Heaut. 3, 1, 8:amico parcere,
Hor. S. 1, 4, 35:et monendi amici saepe sunt et objurgandi,
Cic. Am. 24, 88:amico ignoscere,
Hor. Ep. 2, 2, 110:angorem pro amico capere,
Cic. Am. 13, 48:amici jacentem animum excitare,
id. ib. 16, 59:amicum consolari,
Ov. Tr. 5, 4, 41:amico orbatus,
Cic. Am. 3, 10:amicum offendere,
Hor. S. 1, 3, 73:non paucis munitus amicis,
Ov. P. 2, 3, 25.—Also for patronus, patron, protector; so Horace of Mæcenas, Epod. 1, 2:amicus potens,
powerful friend, id. C. 2, 18, 12; so,magnus,
Juv. 3, 57; 6, 313: Suet. Aug. 56:valentissimi,
id. ib. 35.—And for socius, companion:trepido fugam exprobravit amico,
Ov. M. 13, 69.—In polit. relations, a friend of the State (who was not always socius, an ally, but the socius was always amicus; cf.C.amicitia): Deiotarus ex animo amicus, unus fidelis populo Romano,
Cic. Phil. 11, 13:socio atque amico regi,
Liv. 37, 54; 7, 30 et saep.; Suet. Caes. 11.—In and after the Aug. per., a counsellor, courtier, minister of a prince, Nep. Milt. 3, 2 Dähn.:A.fuerunt multi reges ex amicis Alexandri Magni,
id. Reg. 3, 1; so Suet. Caes. 70, 72; 70, 79; id. Aug. 16; 17; 35; 56; 66; id. Calig. 19; id. Ner. 5; id. Galb. 7 al.; cf. Ernest. ad Suet. Excurs. XV.—Hence, ămī-ca, ae, f.In bon. part., a female friend (very rare; cf. hetaira in Hom., Aristoph., Plato):B.amicae, cognatae,
Ter. Hec. 4, 2, 16:at haec amicae erunt, ubi, etc.,
id. ib. 5, 2, 24:Me (laedit) soror et cum quae dormit amica simul,
Prop. 2, 6, 12:ibit ad adfectam, quae non languebit, amicam Visere,
Ov. Am. 2, 2, 21; cf. Juv. 3, 12; 6, 353; 6, 455; 6, 481; so Inscr. Grut. 865, 17; 891, 4. —In mal. part., = meretrix, a concubine, mistress, courtesan (esp. freq. in the comic poets; so in Gr. hetaira com. in Att. usage): eum suus pater ab amicā abduxit, Naev. ap. Gell. 6, 8:mulierem pejorem quam haec amica est Phaedromi non vidi,
Plaut. Curc. 5, 1, 3; so id. Trin. 3, 2, 25; 3, 4, 22; id. Cist. 2, 3, 28; id. Ep. 5, 2, 36; 5, 2, 39 al.:sive ista uxor sive amica est,
Ter. And. 1, 3, 11; id. Heaut. 1, 1, 52; 1, 2, 15; 3, 3, 6; 4, 6, 15 et saep.; Cic. Att. 10, 10; Dig. 50, 16, 144. -
3 amicus
1.ămīcus (old form ămēcus, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.), a, um, adj. [amo], friendly, kind, amicable, favorable, inclined to, liking; constr. with dat., Zumpt, Gram. §B.410: animo esse amico erga aliquem,
Ter. Hec. 3, 3, 29; Cic. Fam. 1, 7, 3:tribuni sunt nobis amici,
id. Q. Fr. 1, 2 fin.:homo amicus nobis jam inde a puero,
Ter. Ad. 3, 3, 86:Pompeium tibi valde amicum esse cognovi,
Cic. Fam. 1, 8, 5; id. Att. 9, 5:amicus non magis tyranno quam tyrannidi,
Nep. Dion, 3, 2; id. Att. 9:male numen amicum,
Verg. A. 2, 735; Ov. F. 3, 834:(Fortuna) amica varietati constantiam respuit,
Cic. N. D. 2, 16:amica luto sus,
fond of, Hor. Ep. 1, 2, 26.— Comp.:mihi nemo est amicior Attico,
Cic. Att. 16, 16:amicior Cilicum aerariis quam nostro,
id. ib. 7, 1, 6; id. Fam. 3, 2, 1.— Sup.:Deiotarum, fidelissimum regem atque amicissimum rei publicae nostrae,
Cic. Att. 15, 2, 2:cum summi viri, tum amicissimi,
id. Am. 2, 8:amicissimi viri,
Suet. Caes. 1:successor conjunctissimus et amicissimus,
Cic. Fam. 3, 3:hoc libro ad amicum amicissimus de amicitiā scripsi,
id. Am. 1, 5; 23, 88 (but the comp. and sup. may sometimes be rendered as belonging to 2. amicus, a greater friend, the greatest friend, as in Cic. Att. 16, 16, and Am. 1, 5; so in Gr. basileus etc.).—Of things, kindly, pleasing (mostly poet.;* C.so Cic. rarely): nihil homini amico est opportuno amicius,
Plaut. Ep. 3, 3, 44:secundum te nihil est mihi amicius solitudine,
Cic. Att. 12, 15:portus intramus amicos,
Verg. A. 5, 57: fessos opibus solatur amicis, id. [p. 106] ib. 5, 416:vento amico ferri,
Ov. Tr. 1, 5, 17:per amica silentia lunae,
Verg. A. 2, 255:amici imbres,
id. G. 4, 115:sidus amicum,
Hor. Epod. 10, 9:sol amicum tempus agens,
bringing the welcome hour, id. C. 3, 6, 43:tempus fraudibus amicum,
Stat. S. 5, 2, 39:brevitas postulatur, qui mihimet ipsi amicissima est,
Cic. Quinct. 34.—Amicum est mihi (after the Gr. philon esti moi; in pure Lat., mihi cordi est, etc.); with inf., it pleases me, it accords with my feelings:a.nec dis amicum est nec mihi te prius Obire,
Hor. C. 2, 17, 2.—Hence, adv., in a friendly manner, kindly, amicably.Old form ămīcĭter, Pac. ap. Non. 510, 26; Plaut. Pers. 2, 3, 3.—b.Class. form ămīcē:facis amice,
Cic. Am. 2, 9:haec accipienda amice,
id. ib. 24, 88; id. Fin. 1, 10; id. Off. 1, 26. —* Comp., Front. ad M. Caes. 1, 6.— Sup., Cic. Div. in Caecil. 9; Caes. B. C. 2, 17.2.ămīcus, i, m. [from amo, as philos from phileô, and from ] ( gen. plur. amicūm, Ter. Heaut. prol. 24).A.A friend; constr. with gen. or poss. adj.; v. Zumpt, Gram. §B.410: est is (amicus) tamquam alter idem,
Cic. Am. 21, 80 (cf. id. ib. 25, 92; id. Off. 1, 17):amicum qui intuetur, tamquam exemplar intuetur sui,
id. Am. 7, 23:Non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat,
id. ib. 14, 51: Amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. ib. 17, 64:boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt,
Cic. ib. 20, 74:ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum,
id. ib. 4, 15:tu ex amicis certis mi es certissimus,
Plaut. Trin. 1, 2, 54 and 57:vetus verbum hoc est, Communia esse amicorum inter se omnia,
Ter. Ad. 5, 4, 18:Respicis antiquum lassis in rebus amicum,
Ov. P. 2, 3, 93:Alba tuus antiquissimus non solum amicus, verum etiam amator,
Cic. Verr. 2, 3, 63 fin.:hospitis et amici mei M. Pacuvii fabula,
id. Am. 7, 24:suis incommodis graviter angi non amicum sed se ipsum amantis est,
of one loving not his friend, but himself, id. ib. 3, 10:ab amicis honesta petere, amicorum causā honesta facere,
id. ib. 13, 44:paternus amicus ac pernecessarius,
id. Fl. 6, 14:amicus novus,
id. Am. 19, 67:vetus,
id. ib.; Verg. A. 3, 82; Hor. S. 2, 6, 81; Ov. P. 1, 6, 53:amici ac familiares veteres,
Suet. Tib. 55:aequaevus,
Verg. A. 5, 452:ardens,
id. ib. 9, 198:dulcis,
Hor. S. 1, 3, 69; Ov. P. 1, 8, 31:carus,
Hor. C. 4, 9, 51; Ov. Tr. 3, 6, 7:jucundus,
Hor. S. 1, 3, 93:amici jucundissimi et omnium horarum,
Suet. Tib. 42:amicus propior,
Hor. Ep. 1, 9, 5:fidelis,
id. ib. 2, 2, 1; Vulg. Eccli. 6, 14:fidus,
Hor. Ep. 1, 5, 24:verus,
Cic. Am. 21, 82; Vulg. Eccli. 25, 12:mendax,
Hor. A. P. 425:secernere blandum amicum a vero,
Cic. Am. 25, 95:memor,
Ov. Tr. 5, 9, 33:summus,
Ter. Phorm. 1, 1, 1:primus,
Vulg. 1 Macc. 10, 65:amici tristes,
Hor. C. 1, 7, 24:maesti,
Ov. Tr. 1, 9, 5:dives,
Hor. Ep. 1, 8, 24:inops,
id. S. 1, 2, 5:inferioris ordinis amici,
Cic. Am. 19, 69:communes amici,
Cic. Fam. 5, 2:amice, salve!
Ter. Eun. 3, 5, 12; so Cat. 55, 7; Verg. A. 6, 507; Hor. C. 2, 14, 6; and Vulg. Matt. 20, 13:magnanimi veritatis amici,
Cic. Off. 1, 19:amicos parare,
Ter. And. 1, 1, 39:amicos parare optimam vitae, ut ita dicam, supellectilem,
Cic. Am. 15, 55:minus amicorum habens,
Ter. Eun. 4, 6, 22:me unum atque unicum amicum habuit,
Cat. 73, 6;amicos habere,
Cic. Am. 11, 36; so Vulg. Prov. 22, 11:nos sibi amicos junget,
Ter. Hec. 5, 2, 32; Hor. S. 1, 3, 54:amicum servare,
id. ib.:amicum servare per durum tempus,
Ov. P. 2, 6, 29:aliquo uti amico,
to have one as a friend, Cic. de Or. 1, 14, 62; Hor. S. 1, 4, 96:sibi amicum facere,
Vulg. Luc. 16, 9:amicum diligere,
Verg. A. 9, 430; Vulg. Deut. 13, 6:amico inservire,
Ter. Heaut. 3, 1, 8:amico parcere,
Hor. S. 1, 4, 35:et monendi amici saepe sunt et objurgandi,
Cic. Am. 24, 88:amico ignoscere,
Hor. Ep. 2, 2, 110:angorem pro amico capere,
Cic. Am. 13, 48:amici jacentem animum excitare,
id. ib. 16, 59:amicum consolari,
Ov. Tr. 5, 4, 41:amico orbatus,
Cic. Am. 3, 10:amicum offendere,
Hor. S. 1, 3, 73:non paucis munitus amicis,
Ov. P. 2, 3, 25.—Also for patronus, patron, protector; so Horace of Mæcenas, Epod. 1, 2:amicus potens,
powerful friend, id. C. 2, 18, 12; so,magnus,
Juv. 3, 57; 6, 313: Suet. Aug. 56:valentissimi,
id. ib. 35.—And for socius, companion:trepido fugam exprobravit amico,
Ov. M. 13, 69.—In polit. relations, a friend of the State (who was not always socius, an ally, but the socius was always amicus; cf.C.amicitia): Deiotarus ex animo amicus, unus fidelis populo Romano,
Cic. Phil. 11, 13:socio atque amico regi,
Liv. 37, 54; 7, 30 et saep.; Suet. Caes. 11.—In and after the Aug. per., a counsellor, courtier, minister of a prince, Nep. Milt. 3, 2 Dähn.:A.fuerunt multi reges ex amicis Alexandri Magni,
id. Reg. 3, 1; so Suet. Caes. 70, 72; 70, 79; id. Aug. 16; 17; 35; 56; 66; id. Calig. 19; id. Ner. 5; id. Galb. 7 al.; cf. Ernest. ad Suet. Excurs. XV.—Hence, ămī-ca, ae, f.In bon. part., a female friend (very rare; cf. hetaira in Hom., Aristoph., Plato):B.amicae, cognatae,
Ter. Hec. 4, 2, 16:at haec amicae erunt, ubi, etc.,
id. ib. 5, 2, 24:Me (laedit) soror et cum quae dormit amica simul,
Prop. 2, 6, 12:ibit ad adfectam, quae non languebit, amicam Visere,
Ov. Am. 2, 2, 21; cf. Juv. 3, 12; 6, 353; 6, 455; 6, 481; so Inscr. Grut. 865, 17; 891, 4. —In mal. part., = meretrix, a concubine, mistress, courtesan (esp. freq. in the comic poets; so in Gr. hetaira com. in Att. usage): eum suus pater ab amicā abduxit, Naev. ap. Gell. 6, 8:mulierem pejorem quam haec amica est Phaedromi non vidi,
Plaut. Curc. 5, 1, 3; so id. Trin. 3, 2, 25; 3, 4, 22; id. Cist. 2, 3, 28; id. Ep. 5, 2, 36; 5, 2, 39 al.:sive ista uxor sive amica est,
Ter. And. 1, 3, 11; id. Heaut. 1, 1, 52; 1, 2, 15; 3, 3, 6; 4, 6, 15 et saep.; Cic. Att. 10, 10; Dig. 50, 16, 144. -
4 clamo
clāmo, āvi, ātum, 1, v. n. and a. [Sanscr. kar-, to celebrate; Gr. kaleô, klêtos; cf.: clarus, classis, nomenclator, concilium].I.Neutr., to call, cry out, shout aloud, to complain with a loud voice, vociferari (class. and very freq.; mostly of human beings): populus convolat; Tumultuantur, clamant, pugnant de loco, Ter. Hec. prol. alt. 33:b.dic mihi, Non clamas? non insanis?
id. Ad. 4, 7, 9; cf. id. ib. 5, 3, 3; id. Phorm. 4, 3, 59:clamare de pecuniā,
Cic. Verr. 2, 5, 7, § 17 al. —Of a vehement bawling before a tribunal:qui quid in dicendo posset, numquam satis attendi: in clamando quidem video eum esse bene robustum atque exercitatum,
Cic. Div. in Caecil. 15, 48.—In comedy, of snoring: dormit Sceledrus intus? Lu. Non naso quidem:Nam eo magnum clamat,
Plaut. Mil. 3, 2, 10 al. —Transf., of animals and things;II.of geese: anseres, qui tantummodo clamant, nocere non possunt,
Cic. Rosc. Am. 20, 57.—Of the chirping of a cricket:(cicada) multo validius clamare occoepit,
Phaedr. 3, 16, 7.—Of the roaring of waters, the rustling of trees, etc., Sil. 4, 526; 9, 516; Stat. Th. 10, 94:clamant amnes, freta, nubila silvae,
id. ib. 11, 116.—Also of abstract things (cf. under II. B.): et non ulla meo clamat in ore fides?
i. e. does my sincerity never plainly proclaim itself in my voice? Prop. 1, 18, 18.—But esp. freq.,Act., to call or cry aloud to something or some one, to proclaim, declare, to invoke, call upon, etc., = exclamare; constr. with acc. of the person or thing, or a clause as object, in direct and (more freq.) in indirect discourse.(α).With acc.: e somno pueros clamo, Lucil. ap. Diom. p. 372 P.; so,(β).janitorem,
Plaut. As. 2, 3, 11:comites,
Ov. M. 6, 106:matrem ore,
id. ib. 5, 398; cf.:ora clamantia nomen,
id. ib. 8, 229;11, 665: morientem nomine,
Verg. A. 4, 674.—With two accs.:se causam crimenque,
Verg. A. 12, 600:me deum,
Prop. 3 (4), 9, 46:te insanum,
Hor. S. 2, 3, 130:aliquem furem,
id. Ep. 1, 16, 36; Curt. 4, 16, 15.—With acc. rei:divūm atque hominum fidem,
Plaut. Aul. 2, 4, 20:aquas,
Prop. 4 (5), 8, 58:triumphum,
Ov. Am. 1, 2, 25:Saturnalia,
Liv. 22, 1, 20:pulchre! bene! recte!
Hor. A. P. 428.—With a clause as object, in direct discourse (mostly poet.):(γ).ad me omnes clamant: Janua culpa tua est,
Cat. 67, 14; so Ov. F. 4, 452; Hor. S. 2, 3, 62; id. Ep. 1, 17, 48; 1, 19, 47; id. A. P. 460; Suet. Caes. 82; Sen. Ep. 27, 1 al.—With a clause as object, in indirect discourse:(δ).clamant omnes indignissime Factum esse,
Ter. Ad. 1, 2, 11:quid facto esset opus puerperae... illis clamat de viā,
id. And. 3, 2, 11; Cic. Mur. 37, 78:solos felices viventes clamat in urbe,
Hor. S. 1, 1, 12.—With final clause:B.clamare coeperunt, sibi ut haberet hereditatem,
Cic. Verr. 2, 2, 19, § 47; Dig. 29, 5, 1, § 55:clamans in hostem, ne rex Croesus occideretur,
Gell. 5, 9, 2.—Trop., of abstract things, to proclaim, declare:quom mi ipsum nomen ejus Archidemides Clamaret dempturum esse, si quid crederem,
Plaut. Bacch. 2, 3, 51; cf.:eum ipsum (sc. Regulum) clamat virtus beatiorem fuisse quam potantem in rosā Thorium,
Cic. Fin. 2, 20, 65; 4, 19, 55:quae (tabulae) se corruptas atque interlitas esse clamant,
id. Verr. 2, 2, 42, § 104; Cat. 6, 7:quid enim restipulatio clamat?
Cic. Rosc. Com. 13, 37; id. Cat. 1, 8, 21; cf. clamito, Il. -
5 pecu
pĕcu (dat. pecui, Lucil. ap. Gell. infra; plur.: pecua, pecuda; gen. pecuum, Cato ap. Gell. 7, 3, 37:II.pecubus,
Lucr. 6, 1132), n. [v. pecus], cattle, esp. the larger kinds (mostly ante-class.):pastor harum dormit, quom eunt sic a pecu palitantes,
the flock, Plaut. Bacch. 5, 2, 5:ne balant quidem, quom a pecu cetero apsunt,
id. ib. 5, 2, 20: luna muribus fibras Et pecui addit, Lucil. ap. Gell. 20, 8, 4.—In plur.: pastores pecuaque salva servassis, an old formula of prayer in Cato, R. R. 141, 3: homines, pecua beluasque, Naev. ap. Non. 159, 6; so Att. ib. 9; Varr. R. R. 2, 1, 3; Liv. 35, 21, 6:(asinus) non generatur in Ponto, nec aequinoctio verno, ut cetera pecua admittitur,
Plin. 8, 43, 68, § 167:pecua ruri pascere,
Plaut. Merc. 3, 1, 11.—Transf.A.Plur.: pecua, the places where cattle are kept, pastures, etc.:B.cum hostium copiae non longe absunt, pecua relinquuntur, agri cultura deseritur,
Cic. Imp. Pomp. 6, 15 Halm ad loc.:Italia contremuit, statim pecua agrique deserta,
Claud. Mam. Or. 2, 10.—Money (cf. pecunia):C.pecua in cruminā defero,
Plaut. Truc. 5, 64: pecuum, Cato ap. Paul. ex Fest. p. 246 Müll.: greges pecuum, Host. ap. Prisc. p. 719 P.—Pecu squamosum, i. e. fish, Plaut. Rud. 4, 3, 5 (but in Lucr. 6, 1132, the correct read. is pigris balantibus; v. Lachm. ad h. l.). -
6 pluma
I.Lit. (clas.;II.syn. penna): (animantium) pluma alias, alias squamā videmus obductas,
Cic. N. D. 2, 47, 121:plumae versicolores,
id. Fin. 3, 5, 18:mollis,
Verg. A. 10, 192:in plumis delituisse Jovem,
i. e. in the form of a swan, Ov. H. 8, 68.—They were used esp. for stuffing pillows and the beds of litters:dormit in plumā,
Mart. 12, 17, 8:pensilibus plumis vehi,
i. e. in litters, Juv. 1, 159:in plumā paternā dormire,
id. 6, 88. —Also in clothing:non avium plumae in usum vestium conseruntur?
Sen. Ep. 90, 14.—As an image of lightness, triviality, insignificance, like feather with us:homo levior quam pluma,
Plaut. Men. 2, 3, 23:levior plumā est gratia,
id. Poen. 3, 6, 17:ipsi plumā aut folio facilius moventur,
Cic. Att. 8, 15, 2:pluma haud interest, patronus, an cliens probior siet,
there is not a pin to choose, Plaut. Most. 2, 1, 60.—Transf.A.Of the first beard, down ( poet.):B.insperata tuae cum veniet pluma superbiae,
Hor. C. 4, 10, 2.—The scales on a coat of mail, Stat. Th. 11, 542; cf.:equus, quem pellis aënis In plumam squamis auro conserta tegebat,
i. e. scales of brass overlaid on a skin, Verg. A. 11, 771 Serv. and Heyn. ad loc.:equis operimenta erant, quae lintea ferreis laminis in modum plumae adnexuerant,
Sall. H. 4, 59 Dietsch. -
7 scriuplum
* I. B.Transf.1.T. t., the smallest division of weight (the 24th part of an ounce), a scruple; in this sense the neutr. collat. form scrīpŭlum (less commonly scrū-pŭlum; also written, because of a fancied derivation from scriptum, scriptŭlum, scriptlum) is most freq.: scriptulum, quod nunc vulgo sine t dicunt, Varro ap. Plautin. dixit. Idem tertio Annali. Is (nummus argenteus) quattuor scriptulis major fuit quam nunc est, Charis. p. 81:2.si ibi auri scrupulum imponatur, etc.,
Vitr. 7, 8 med.:scripula octo,
Col. 12, 28, 1:picis sex scripula,
id. 12, 23, 2; Cic. Att. 4, 16, 13:quinque marathri scrupula,
Ov. Med. Fac. 92:scripulum nostri dixere priores,
Rhem. Fan. Pond. 8 sq.:ita ut scripulum valeret sestertiis vicenis,
Plin. 33, 3, 13, § 47:scrupulum,
Val. Max. 4, 4, 9:scriptula,
Mart. 4, 89, 3; 10, 55, 3.—Of other measures.a.The twenty-fourth part of an uncia of land (the 288th part of a jugerum), Varr. R. R. 1, 10, 2; Col. 5, 1, 8.—b.The twenty-fourth part of an hour:c.QVAE HIC DORMIT VIXIT ANN. XXI. MENS. III. HOR. IV. SCRVPVLOS VI.,
Inscr. Fabr. p. 97, 219 (ap. Orell. 4718, n. 1); M. Aur. ap. Front. Ep. ad Caes. 2, 9.—Of any other very small measure, Front. Aquaed. 26; Plin. 2, 10, 7, § 48.—II.Trop., a pricking, stinging, uneasy sensation; hence,1.Uneasiness, difficulty, trouble, anxiety, doubt, scruple (class.):2.hunc sibi ex animo scrupulum, qui se dies noctesque stimulat ac pungit, ut evellatis postulat,
Cic. Rosc. Am. 2, 6:sui scripulus tenuissimus residere aliquis videbitur,
id. Har. Resp. 5, 11:mihi unus scrupulus restat,
Ter. And. 5, 4, 37:qui fuit in re hac scrupulus,
id. Phorm. 5, 8, 30:injeci scrupulum homini,
id. Ad. 2, 2, 20; id. Phorm. 5, 7, 61; cf.:nummi potius addantur quam ullus sit scrupulus,
Cic. Att. 2, 4, 1; App. M. 1, p. 107, 5; cf.:hic tum injectus est hominibus scrupulus et quaedam dubitatio, quidnam esset actum,
Cic. Clu. 28, 76; Suet. Claud. 37:exime hunc mihi scrupulum, cui par esse non possum,
Plin. Ep. 3, 17, 2; cf. id. ib. 6, 8, 7:omnis surculus... sine scrupulo egregie inseritur,
without scruple, without hesitation, Col. 5, 11, 1; Vulg. 1 Reg. 25, 31:scrupulus non mediocris me carpebat,
App. M. 6, p. 184, 11.—With gen.:domesticarum sollicitudinum aculeos omnes et scrupulos occultabo,
Cic. Att. 1, 18, 2:reus scrupulo quaestionis liberatur,
App. Mag. p. 305 med. —A painfully minute examination, a subtlety, Gell. 5, 15, 9. -
8 scrupulus
* I. B.Transf.1.T. t., the smallest division of weight (the 24th part of an ounce), a scruple; in this sense the neutr. collat. form scrīpŭlum (less commonly scrū-pŭlum; also written, because of a fancied derivation from scriptum, scriptŭlum, scriptlum) is most freq.: scriptulum, quod nunc vulgo sine t dicunt, Varro ap. Plautin. dixit. Idem tertio Annali. Is (nummus argenteus) quattuor scriptulis major fuit quam nunc est, Charis. p. 81:2.si ibi auri scrupulum imponatur, etc.,
Vitr. 7, 8 med.:scripula octo,
Col. 12, 28, 1:picis sex scripula,
id. 12, 23, 2; Cic. Att. 4, 16, 13:quinque marathri scrupula,
Ov. Med. Fac. 92:scripulum nostri dixere priores,
Rhem. Fan. Pond. 8 sq.:ita ut scripulum valeret sestertiis vicenis,
Plin. 33, 3, 13, § 47:scrupulum,
Val. Max. 4, 4, 9:scriptula,
Mart. 4, 89, 3; 10, 55, 3.—Of other measures.a.The twenty-fourth part of an uncia of land (the 288th part of a jugerum), Varr. R. R. 1, 10, 2; Col. 5, 1, 8.—b.The twenty-fourth part of an hour:c.QVAE HIC DORMIT VIXIT ANN. XXI. MENS. III. HOR. IV. SCRVPVLOS VI.,
Inscr. Fabr. p. 97, 219 (ap. Orell. 4718, n. 1); M. Aur. ap. Front. Ep. ad Caes. 2, 9.—Of any other very small measure, Front. Aquaed. 26; Plin. 2, 10, 7, § 48.—II.Trop., a pricking, stinging, uneasy sensation; hence,1.Uneasiness, difficulty, trouble, anxiety, doubt, scruple (class.):2.hunc sibi ex animo scrupulum, qui se dies noctesque stimulat ac pungit, ut evellatis postulat,
Cic. Rosc. Am. 2, 6:sui scripulus tenuissimus residere aliquis videbitur,
id. Har. Resp. 5, 11:mihi unus scrupulus restat,
Ter. And. 5, 4, 37:qui fuit in re hac scrupulus,
id. Phorm. 5, 8, 30:injeci scrupulum homini,
id. Ad. 2, 2, 20; id. Phorm. 5, 7, 61; cf.:nummi potius addantur quam ullus sit scrupulus,
Cic. Att. 2, 4, 1; App. M. 1, p. 107, 5; cf.:hic tum injectus est hominibus scrupulus et quaedam dubitatio, quidnam esset actum,
Cic. Clu. 28, 76; Suet. Claud. 37:exime hunc mihi scrupulum, cui par esse non possum,
Plin. Ep. 3, 17, 2; cf. id. ib. 6, 8, 7:omnis surculus... sine scrupulo egregie inseritur,
without scruple, without hesitation, Col. 5, 11, 1; Vulg. 1 Reg. 25, 31:scrupulus non mediocris me carpebat,
App. M. 6, p. 184, 11.—With gen.:domesticarum sollicitudinum aculeos omnes et scrupulos occultabo,
Cic. Att. 1, 18, 2:reus scrupulo quaestionis liberatur,
App. Mag. p. 305 med. —A painfully minute examination, a subtlety, Gell. 5, 15, 9. -
9 suscito
I.In gen. (only poet.):II.terga (i. e. humum),
to throw up, cast up, Verg. G. 1, 97:undas (Nilus),
Luc. 10, 225:aura lintea Suscitat,
swells, fills, Ov. H. 5, 54:aures,
to erect, prick up, Val. Fl. 2, 125:vulturium a cano capite,
to scare away, Cat. 68, 124:pulverem pede,
Val. Max. 9, 3, ext. 3.—In partic.A.To build, erect (ante- and postclass.):B.delubra deum,
Lucr. 5, 1166:basilicas et forum in tantam altitudinem, ut, etc.,
Eum. Pan. ad Const. 22 med. —Of persons sleeping, at rest, or quiet; of things at rest, etc., to stir up, rouse up, arouse, awaken; to set in motion, encourage, incite (the predom. signif. of the word;b.syn. expergefacio): aliquem e somno,
Cic. Tusc. 4, 19, 44:aliquem e molli quiete,
Cat. 80, 4:quae me somno suscitet,
Plaut. Mil. 3, 1, 96:hic deposuit caput et dormit: suscita,
id. Most. 2, 1, 35:se ad suom officium,
id. Rud. 4, 2, 17:in arma viros,
Verg. A. 9, 463; 2, 618:te ab tuis subselliis contra te testem suscitabo,
Cic. Rosc. Com. 13, 37:tacentem musam,
Hor. C. 2, 10, 19:oscinem corvum prece suscitabo Solis ab ortu,
will invoke, id. ib. 3, 27, 11:ut te (aegrotum) Suscitet,
would restore, revive, id. S. 1, 1, 83:mortuos,
to awaken, resuscitate, Aug. Serm. Verb. Dom. 44, 2; 44, 1; 44, 3 sq.:Cupido Suscitat affixam maestis Aeetida curis,
Val. Fl. 8, 233:Vesbius attonitas acer cum suscitat urbes,
startles, id. 3, 209:si te suscitat Oceanus,
Mart. 6, 9, 2:quā te suscitat,
id. 3, 95, 10; 5, 36, 5:suscitatus,
raised from the dead, Aug. Serm. Verb. Dom. 44.—Of things concr. or abstr.:cinerem et sopitos suscitat ignes,
stirs up, rekindles, Verg. A. 5, 743:ignes hesternos,
Ov. M. 8, 642; cf.:exstinctos ignes (i. e. amoris),
id. A. A. 3, 597:crepitum,
to raise, excite, Prop. 2, 4, 14:clamores,
Phaedr. 5, 5, 28: fictas sententias, to bring forth, produce, invent, Enn. ap. Cic. Div. 1, 40, 88 (Trag. v. 447 Vahl.): bellum civile, Brut. et Cass. ap. Cic. Fam. 11, 3, 3:vim suscitat ira,
Verg. A. 5, 454:saevam caedem,
id. ib. 12, 498:sensus tuos,
Sen. Agam. 789:ne sopitam memoriam malorum oratio mea suscitet,
Nazar. Pan. ad Const. 8:ensis ad tympana,
Claud. in Eutr. 2, 281.
См. также в других словарях:
dormit — DORMÍT s.n. Faptul de a dormi; somn. – v. dormi. Trimis de LauraGellner, 13.09.2007. Sursa: DEX 98 DORMÍT s. odihnă, repaus, somn, (arg.) soileală. (După o oră de dormit, s a sculat.) Trimis de siveco, 05.08.2004. Sursa: Sinonime dormít s. n … Dicționar Român
dormit — 3 p.s. Pas. dormir … French Morphology and Phonetics
dormît — 3 p.s. Impar. subj. dormir … French Morphology and Phonetics
ormit — dormit endormit rendormit … Dictionnaire des rimes
DOR — dormit, dormitio … Abbreviations in Latin Inscriptions
vagon — VAGÓN, vagoane, s.n. 1. Vehicul de mari dimensiuni (propulsat sau autopropulsat), care circulă pe şine şi care serveşte la transportul persoanelor, al mărfurilor etc. ♢ Vagon de dormit = vagon cu cabine în care sunt instalate paturi pentru… … Dicționar Român
dormitor — DORMITÓR, dormitoare, s.n. Cameră de dormit (într o locuinţă particulară, într o şcoală, într o cazarmă etc.). ♦ Mobilă adecvată pentru camera de dormit a unei locuinţe particulare. – Din lat. dormitorium. Trimis de LauraGellner, 19.06.2004.… … Dicționar Român
nedormit — NEDORMÍT, Ă, nedormiţi, te, adj. (Despre oameni) Care nu a dormit (destul sau deloc). ♦ (Despre timpul destinat somnului) Petrecut fără somn. – Ne + dormit. Trimis de claudia, 13.09.2007. Sursa: DEX 98 nedormít adj. m., pl. nedormíţi; f. sg.… … Dicționar Român
Schlafen — 1. Beter is dôt geslapen, denn dôt gelopen. Lat.: Stertendo praestat quam cursu fata subire. (Tunn., 192.) 2. Beyzeiten schlaffen gehen, früe auffstehen vnd jung freyen soll niemand gerewen. – Henisch, 1207, 32; Mathesy, 203b. 3. De da will… … Deutsches Sprichwörter-Lexikon
cuşetă — CUŞÉTĂ, cuşete, s.f. Pat pentru o persoană amenajat special în cabinele vagoanelor de dormit sau în cabinele de vapor; p. ext. cabină în care se află unul sau mai multe paturi. – Din fr. couchette. Trimis de ionel bufu, 01.08.2004. Sursa: DEX 98… … Dicționar Român
pat — PAT1, paturi, s.n. 1. Mobilă de lemn sau de metal, prevăzută de obicei cu somieră sau cu saltea; p. ext. mobila împreună cu lenjeria, cu aşternutul respectiv; aşternut, culcuş: crivat. ♢ expr. A face patul = a) a pune aşternutul pe pat pentru… … Dicționar Român