-
121 quantus
quantus, a, um, adj. [quam], how great.A.Bellum, Nep. Dat. 5, 1:B.calamitates,
Cic. Tusc. 1, 35, 86:homo in dicendo,
id. de Or. 2, 12, 51:gravitas,
Vell. 2, 129, 2.—Corresp. with tantus:videre mihi videor tantam dimicationem, quanta numquam fuit,
Cic. Att. 7, 1, 2.—With sup.:tanta est inter eos, quanta maxima esse potest, morum studiorumque distantia,
the greatest possible difference, Cic. Lael. 20, 74.—Without tantus:quantus non unquam antea, exercitus venit,
Liv. 9, 37, 2:quanta maxime poterat vi perculit,
id. 9, 10, 10; cf. id. 7, 9, 8; 42, 15, 1; 24, 35, 5; Verg. A. 12, 701; 3, 641:quanta mea sapientia est,
Plaut. Stich. 1, 2, 62.—Quantus quantus, for quantuscumque, how great or much soever (ante-class.):denegabit quantum quantum ad eum erit delatum,
Plaut. Poen. 3, 4, 28:tu, quantus quantus, nihil nisi sapientia es,
Ter. Ad. 3, 3, 40:quanta quanta haec mea paupertas est, tamen,
id. Phorm. 5, 7, 10. — In quantum, as far as, according as, in how far, in so far as, to whatever extent:in quantum satis erat,
Tac. Or. 2:declamatio, in quantum maxime potest, imitetur eas actiones,
Quint. 2, 10, 4; Sen. Ben. 2, 23, 1:pedum digitos, in quantum quaeque secuta est, Traxit,
Ov. M. 11, 71:in quantum potuerit,
as far as possible, Plin. Ep. 10, 75. — With a preceding in tantum, as greatly... as:vir in tantum laudandus, in quantum intellegi virtus potest,
Vell. 1, 9.—Of number, value, etc., how much, how many:A.quanta milia,
Prop. 1, 5, 10; Val. Fl. 3, 261. —And with or without tantus, as much as, as many as, Caes. B. G. 6, 19; Liv. 23, 21.—As a designation of multitude, quantum = emphatic omnis: ut te quidem omnes di deaeque, quantum est, perduint,
as many as there are of them, Ter. Heaut. 4, 6, 6:quantum in terra degit, hominum perjurissime!
Plaut. Ps. 1, 3, 117.— quantum, subst., with gen., as much of... as:quantum est frumenti hornotini, exaraverunt,
Cic. Verr. 2, 3, 18, § 45.— Quanti, as gen. pretii, how high, how dear, or as dear as, as high as: quanti emi potest minime, how cheap? Ep. Ad quadraginta minas, Plaut. Ep. 2, 2, 110:quanti emit?
Ter. Eun. 5, 6 (5), 14:quanti locaverint, tantam pecuniam redemptori solvendam,
Cic. Phil. 9, 7, 16:vide, quanti apud me sis,
how highly I prize you, how dear you are to me, id. Fam. 7, 19 init.:noli spectare, quanti sit homo,
id. Q. Fr. 1, 2, 4:(tu) qui scias quanti Tulliam faciam,
id. Fam. 2, 16, 5:quanti est ista hominum gloria,
of how trifling worth, id. Rep. 6, 23, 25; cf. id. Tusc. 5, 37, 109:quanti est sapere!
what a fine thing it is! Ter. Eun. 4, 7, 21:quanti ejus intersit,
Dig. 43, 18, 3.—Quanti quanti, at whatever price:sed quanti quanti, bene emitur quod necesse est,
Cic. Att. 12, 23, 3.—Quanto opere, sometimes as one word, quantopere (q. v.), with what care, how greatly, how much (answering to tanto opere or tantopere, so greatly, so much):quanto se opere custodiant bestiae,
Cic. N. D. 2, 49, 126:quantoque opere ejus municipii causā laborarem,
id. Fam. 13, 7, 1.—Hence,quantum, adv., as much as, so much as:B.scribe, quantum potes,
Cic. Att. 9, 7, 7.—Quantum possum or potest, as soon as possible:domum me rursum, quantum potero, tantum recipiam,
Plaut. Aul. 1, 2, 40: rescribas ad me, quantum potest, Cic. Att. 4, 13, 1:erus, quantum audio, uxore excidit,
so far as I hear, Ter. And. 2, 5, 12:quantum suspicor,
as far as I can conjecture, id. Eun. 1, 2, 62.—Quantum in or ad me, so far as concerns me:non igitur adhuc, quantum quidem in te est, intellego deos esse,
i. e. for all you have shown to the contrary, Cic. N. D. 3, 7, 15; cf. id. Ac. 1, 2, 8:quantum ad Pirithoum, Phaedra pudica fuit,
as far as concerned, with respect to, Ov. A. A. 1, 744:quantum ad jus attinet,
Sen. Contr. 5, 34, 16; 3, 16, 1.—With compp. for quanto, the more, the greater, etc. (cf. Zumpt, Gram. § 488, A, 2).—Followed by eo:quantum juniores patrum plebi se magis insinuabant, eo acrius contra tribuni tenebant,
Liv. 3, 15, 2; 44, 7, 6; Col. 12, 23 init. —Followed by tanto:quantum augebatur militum numerus, tanto majore, etc.,
Liv. 5, 10, 5; 6, 38, 5; 27, 47, 11; cf. id. 32, 5, 1. — Also without a correl.:quantum... et minus,
Liv. 44, 36, 5.—quantō, adv., by how much, by as much as, according as, the:quanto diutius Abest, magis cupio tanto,
the longer he is away, Ter. Heaut. 3, 1, 15:quanto gravior oppugnatio, tanto crebriores,
Caes. B. G. 5, 44:quanto magis philosophi delectabunt, si, etc.,
how greatly, Cic. Ac. 1, 3, 10:quanto praeclarior vita, tanto,
Sall. J. 85, 22 Kritz. — With verbs which contain the idea of comparison:Hannibalem tanto praestitisse ceteros imperatores prudentiā, quanto populus Romanus antecedebat fortitudine cunctas nationes,
Nep. Hann. 1, 1.—With posit.:tanto acceptius in vulgum, quanto modicus privatis aedificationibus,
inasmuch as, Tac. A. 6, 45:quanto frequenter impellitur, tanto firmiter roboratur,
Lact. 5, 7, 9.—With ante, secus, aliud:quo minus exponam, quam multa ad me detulerit, quanto ante providerit,
Cic. Sest. 3, 8: videtote, quanto secus ego fecerim, how differently, Cato ap. Charis. p. 192 P.:ut manifesto appareat, quanto sit aliud proximum esse, aliud secundum,
Quint. 10, 1, 53. -
122 quantusvis
quantus-vīs, tăvis, tumvis, adj., as much as you will, as great as you please, however great, ever so great (class.):2.et manus una regit quantovis impete euntem (navem),
Lucr. 4, 903; 4, 1171:quantasvis magnas copias sustineri posse,
Caes. B. G. 5, 28:portum satis amplum quantaevis classi,
for any fleet, be it ever so large, Liv. 26, 42:cum faciem videas, videtur esse quantivis pretii,
Ter. And. 5, 2, 15:ingenium hominis,
Gell. 4, 1, 2.— Neutr. subst.: quantum-vīs, however great an amount, as much as you will, how much soever, ever so much:meretrici des quantumvis, nusquam apparet,
Plaut. Truc. 2, 7, 17:quantumvis tolle,
Hor. Ep. 1, 7, 16.—With gen.:quantumvis fiduciae et spiritūs capias,
how much soever, Nazar. Pan. Const. 19. — Adverb., very, very indeed:quantumvis facundus et promptus,
Suet. Calig. 53.— -
123 quiviscumque
quīvis-cumque, quaeviscumque, quodviscumque, pron. indef., who or what you please, any whatsoever you will, each, every ( poet.):nec repentis itum cujusviscumque animantis Sentimus,
Lucr. 3, 388:quoviscumque loco potes,
at whatever place you please, Mart. 14, 1, 13. -
124 quotus
quŏtus, a, um, adj. [quot], which or what in number, order, etc.; of what number, how many (class.):quotus erit iste denarius, qui non sit ferendus?
Cic. Verr. 2, 3, 94, § 220:scire velim, chartis pretium quotus arroget annus,
Hor. Ep. 2, 1, 35:quota pars illi rerum periere mearum,
Ov. M. 7, 522: hora quota est? what o ' clock is it? (prop. what is the number of the hour?), Hor. S. 2, 6, 44:scis, quota de Libyco litore puppis eat,
how many ships, Mart. 9, 36, 8: tu, quotus esse velis, rescribe, of what number you wish to be, i. e. how many guests you would like to have invited with you, Hor. Ep. 1, 5, 30: pars quota laudis, how great, i. e. how very small, Ov. Am. 2, 12, 9:quota pars terraï,
Lucr. 6, 652; Ov. M. 9, 69; Curt. 5, 5, 14.—In connection with quisque (also in one word, quŏtusquisque) to designate a small number, how few; it may also be rendered into English by how many (in Cic. only in nom. and in principal clause): quotus enim quisque philosophorum invenitur, qui sit ita moratus, ut ratio postulat? how many? i. e. how few! Cic. Tusc. 2, 4, 11:quotus enim quisque disertus? quotus quisque juris peritus est?
id. Planc. 25, 62:quoto cuique lorica est?
Curt. 9, 3, 11; Plin. Ep. 3, 20, 8:forma quota quaeque superbit?
Ov. A. A. 3, 103:quotum quemque inveneris, qui, etc.,
Tac. Or. 29:nam quoto cuique eadem honestatis cura secreto, quae palam?
Plin. Ep. 3, 20, 8:repete memoriā tecum quotus quisque dies ut destinaveras recesserit,
Sen. Brev. Vit. 3, 3:quoto quoque loco libebit,
in whatsoever place one may wish, Auct. Her. 3, 17, 30. -
125 respondeo
rē-spondĕo, di, sum, 2, v. a.I.Lit., to promise a thing in return for something else; to offer or present in return. So, only in a few examples, the phrase par pari (dat.) respondere, to return like for like: par pari respondes dicto, you return tit for tat with your tongue (syn. refero), Plaut. Pers. 2, 2, 41; cf.: istuc serva; et verbum verbo par pari ut respondeas, Ter Phorm. 1, 4, 35; and:II.paria paribus respondimus,
Cic. Att. 6, 1, 23.— Pass.: provide, si cui quid debetur, ut sit, unde par pari respondeatur, i. e. that there be wherewithal to meet the demand, Atticus ap. Cic. Att. 16, 7, 6; cf. also under II. A. 1, the lusus verbb. with spondeo; and II. B. init. —In a more general signification.A.To answer, reply, respond (either to a question, or to any statement or remark, and either in a friendly or hostile signif.); constr. aliquid alicui, ad, adversus, contra aliquem ( aliquid).1.In gen.a.Lit.: Th. Aliud te rogo. Tr. Aliud ergo nunc tibi respondeo, Plaut. Most. 5, 1, 70; cf. id. Merc. 1, 2, 73.— Absol.:b.prius respondes, quam rogo,
Plaut. Merc. 2, 3, 119:eā legatione Papirius auditā... respondit,
Liv. 9, 14, 2; 27, 40, 8; 33, 38, 7; Nep. Milt. 1, 4:ille appellatus respondit,
Caes. B. G. 5, 36; 5, 41; Cic. Leg. 3, 13, 30; id. Verr. 2, 4, 62, § 138; id. Fam. 3, 6, 2; 5, 2, 8; 7, 24, 2;9, 14, 2. — So usu. of an oral answer: tibi non rescribam, sed respondeam,
Sen. Ep. 67, 2;but also of writing: epistulae,
Cic. Att. 9, 9, 1 et saep.; v. infra:ab his sermo oritur, respondet Laelius,
Cic. Lael. 1, 5; Plaut. Men. 5, 5, 28: olli respondit rex Albaï Longaï, Enn. ap. Fortun. p. 2691 P. (Ann. v. 34 Vahl.):cui orationi Caepionis ore respondit Aelius,
Cic. Brut. 46, 169:criminibus,
id. Planc. 2, 4:supremae tuae paginae,
id. Att. 6, 2, 1:cui opinioni,
Quint. 4, 4, 1:tam aequae postulationi,
id. 7, 1, 47 al.:summā constantiā ad ea, quae quaesita erant, respondebat,
Cic. Phil. 1, 1, 2; cf.:arbitrabar me satis respondisse ad id quod quaesierat Laelius,
id. Rep. 2, 39, 65:nec absurde adversus utrosque respondisse visus est,
Liv. 35, 50; 8, 32:adversus haec imperator respondit,
id. 30, 31; 33, 35 fin. — With acc. of neutr. pron.:illud respondere cogam,
to make answer to that, Cic. Cael. 28, 67; cf. id. Vatin. 7, 18; 17, 41:multa contra patronos venuste testis saepe respondet,
Quint. 5, 7, 31; 5, 7, 24; cf.:accipe, quid contra juvenis responderit,
Hor. S. 2, 3, 233.— With object-clause:respondent, bello se et suos tutari posse,
Plaut. Am. 1, 1, 59; id. Curc. 2, 3, 54; id. Mil. 2, 2, 23; id. Merc. 5, 2. 102 al. —Introducing a direct answer:cum dixisset, Quid agis, Grani? respondit, Immo vero tu, Druse, quid agis!
Cic. Planc. 14, 33; id. Att. 5, 21, 12; id. Inv. 1, 31, 51; id. Tusc. 5, 19, 56.— In impers. perf.:postquam mihi responsum est, abeo, etc.,
Plaut. Curc. 2, 3, 57; cf. id. Mil. 4, 2, 93: quid nunc renunciem abs te responsum? Ter. Heaut. 4, 8, 18:sic existimet: Responsum non dictum esse, quia laesit prior,
id. Eun. prol. 6.— In plur.:multa ejus et in senatu et in foro vel provisa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur,
Cic. Lael. 2, 6.— In the sup.:(haec) quam brevia responsu,
Cic. Clu. 59 fin. — In a lusus verbb. with spondeo: Er. Sponden' tu istud? He. Spondeo. Er. At ego, tuum tibi advenisse filium, respondeo, and in return I promise you, i. e. assure you, Plaut. Capt. 4, 2, 119; cf.:fideiussores, qui salvam rempublicam fore responderunt, etc.,
promised, gave assurance, Dig. 50, 1, 17 fin. —Trop., to answer, respond, reply to, re-echo, resound, etc.:2.saxa et solitudines voci respondent,
Cic. Arch. 8, 19;respondent flebile ripae,
Ov. M. 11, 53; and:respondentia tympana,
Stat. Achill. 2, 175: urbes coloniarum respondebunt Catilinae tumulis silvestribus, will give an answer to, i. e. will prove a match for, Cic. Cat. 2, 11, 24.—In partic.a.Of lawyers, priests, oracles, etc., to give an opinion, advice, decision, response:b.quaeris, num juris consultus (sit)? quasi quisquam sit, qui sibi hunc falsum de jure respondisse dicat,
Cic. Planc. 25, 62; so,de jure,
id. Brut. 30, 113; cf.:de jure consulentibus respondere,
id. Mur. 4, 9;in a like signif., also simply jus,
id. Leg. 1, 4, 12:facultas respondendi juris,
id. ib. 2, 12, 29; id. de Or. 1, 45, 198; Plin. Ep. 6, 15, 3 al.; cf.:civica jura,
Hor. Ep. 1, 3, 24; and:quae consuluntur, minimo periculo respondentur, etc.,
Cic. Mur. 13, 28; id. Brut. 89, 306. — Absol., Dig. 2, 14, 7; and so very freq. of the jurists in the Digests;v. responsum: pater Roscii ad haruspices retulit: qui responderunt, nihil illo puero clarius fore,
Cic. Div. 1, 36, 79:cum ex prodigiis haruspices respondissent,
Sall. C. 47, 2; Liv. 27, 37; 31, 5; 5, 54; Vell. 2, 24, 3:responsum est,
Suet. Aug. 94, 97:deliberantibus Pythia respondit, ut moenibus ligneis se munirent,
gave advice, Nep. Them. 2, 6; cf. Just. 11, 11, § 11:possumus seniores amici quiete respondere,
to give advice, Tac. A. 14, 54 fin. —Of the answering of a person summoned when his name is called; hence, meton., to appear: citatus neque respondit neque excusatus est, Varr. ap. Gell. 11, 1, 4; cf.:(β).cives, qui ad nomina non respondissent,
Liv. 7, 4:quia Romae non respondebant,
id. 39, 18; Val. Max. 6, 3, 4; Suet. Tib. 38; id. Ner. 44; Hor. S. 1, 9, 36 (vadato, dat., i.e. ei qui eum vadatus erat; v. vador); Dig. 3, 3, 35; 41, 1, 14 et saep.—Esp., to appear before a tribunal, to answer an accusation, meet a charge, etc.:(γ).perfectus in exsilium Tubulus est nec respondere ausus,
Cic. Fin. 2, 16, 54:Verrem alterā actione responsurum non esse,
id. Verr. 2, 1, 1, § 1:nemo Epaminondam responsurum putabat,
Nep. Epam. 8, 1.—Transf., in gen., to appear, be present:B.ipsi (sc. paeon et herous) se offerent et respondebunt non vocati,
Cic. de Or. 3, 49, 191:verba (with res se ostendent),
Quint. 10, 3, 9:ut ii, qui debent, non respondeant ad tempus,
Cic. Att. 16, 2, 2; cf.:podagra ad tempus (with venit ad horam),
Sen. Q. N. 3, 16, 1:sanguis per menstrua,
Cels. 4, 4, 5.—To answer to; to meet, agree, accord, or correspond with a thing; constr. usually with dat. or absol.:C.ut omnia omnibus paribus paria respondeant,
Cic. N. D. 1, 19, 50:ut horum auctoritatibus illorum orationi, qui dissentiunt, respondere posse videamur,
id. Imp. Pomp. 23, 68:ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant,
id. Or. 12, 38; and:respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus,
id. Fin. 5, 28, 83: (Aristoteles dicit) illam artem (sc. rhetoricam) quasi ex alterā parte respondere dialecticae, that it corresponds to, i. e. forms the counterpart of, id. Or. 32, 114:aedificare alteram porticum quae Palatio responderet,
id. Har. Resp. 23, 49; cf.of a locality: contra elata mari respondet Gnosia tellus,
i. e. lies opposite, Verg. A. 6, 23:Pachyni pulsata Ionio respondent saxa profundo,
Sil. 14, 73:est mihi magnae curae, ut ita erudiatur (Lucullus), ut et patri et Caepioni nostro et tibi tam propinquo respondeat,
Cic. Fin. 3, 2, 8: satis Graecorum [p. 1582] gloriae responderunt, id. Tusc. 1, 2, 3:tua virtus opinioni hominum,
id. Fam. 2, 5, 2; id. Lael. 16, 56:fortuna meis optatis,
id. Fam. 2, 1, 2; cf.:seges votis,
Verg. G. 1, 47:arma Caesaris non responsura lacertis,
Hor. Ep. 2, 2, 48:favor meritis,
id. ib. 2, 1, 9:ne prior officio quisquam respondeat,
id. S. 2, 6, 24:par fama labori,
id. ib. 2, 8, 66:fructus labori,
Ov. F. 4, 641:non mihi respondent veteres in carmine vires,
id. H. 15, 197 al.:familiam nemo speciosiorem producet, sed hominibus non respondet,
he does not pay his debts, Sen. Ep. 87, 6:amori amore respondere,
i. e. to return it, repay it, Cic. Fam. 15, 21, 4; cf.:Quinti fratris liberalitati subsidiis amicorum,
id. Att. 4, 3, 6:qui ex vico ortus est, eam patriam intellegitur habere, cui reipublicae vicus ille respondet,
to which it belongs, Dig. 50, 1, 30.—In mal. part.: mulieribus,
Plaut. Mil. 4, 1, 17.—With ad:respondere ad parentum speciem,
resemble, Varr. R. R. 2, 5, 9:deformentur directiones, ut longitudines ad regulam et lineam, altitudines ad perpendiculum, anguli ad normam respondentes exigantur,
Vitr. 7, 3; cf.:structuram ad perpendiculum respondere oportet,
Plin. 36, 22, 51, § 172:quia non tota ad animum responderat (villa),
Suet. Caes. 48:ad spem eventus respondit,
Liv. 28, 6.—With dat.:Papirio quoque brevi ad spem eventus respondit,
Liv. 9, 15.— With ex:quicquid non ex voluntate respondet, iram provocat,
Sen. Ep. 47, 19:speculum quocumque obvertimus oris, Res sibi respondent simili formā atque colore,
i. e. correspond, are reflected, Lucr. 4, 167.— Absol.:sidera respondent in aquā,
Lucr. 4, 213:quia raro verba belle respondeant,
Quint. 6, 3, 48: medicus aliquid oportet inveniat, quod non ubique fortasse, sed saepius tamen etiam respondeat, may answer, be suitable, Cels. praef.—To return, make a return, yield:1.frumenta quando cum quarto responderint (sc. colono),
have returned, yielded, Col. 3, 3, 4; cf. with abl. and dat.:humus cum est repetita cultu, magno fenore colono respondet,
id. 2, 1, 3:vitis, nisi praepingui solo, non respondet,
id. 3, 2, 11; cf.:metalla plenius responsura fodienti,
Sen. Ep. 23, 5.—Hence, rēspon-sum, i, n., an answer, reply, response (equally freq. in sing. and plur.).In gen.:2.suis postulatis responsa exspectare,
Caes. B. C. 1, 5 fin.:haec paucis diebus ex illius ad nostra responsa responsis intellegentur, quorsum evasura sint,
Cic. Att. 7, 17, 4:responsum senatūs,
Liv. 7, 31:sine responso legatos dimisit,
id. 9, 38:nullo ab nostris dato responso,
Caes. B. G. 5, 58:responsum dedisti tantis de rebus,
Cic. Verr. 2, 5, 16, § 40; 2, 4, 39, § 85; so,dare responsum,
Liv. 5, 32, 8; Val. Max. 9, 5, ext. 3; Curt. 3, 12, 9; Liv. 3, 50, 12:reddere alicui,
Cic. Planc. 14, 34; cf.:triste redditum,
Liv. 9, 16:ferre (ab aliquo),
to receive, Cic. Cat. 1, 8, 19; Caes. B. G. 6, 4 fin.:referre (ab aliquo),
to deliver, Cic. Att. 7, 17, 2; Hirt. B. G. 8, 23; Liv. 37, 6:elicere,
Quint. 5, 7, 20:petere,
Hor. C. S. 55:responsum accipere,
Liv. 5, 36, 4; Just. 12, 2, 8:responsum non fuit in eis,
Vulg. Jer. 5, 13.—In partic. (acc. to II. A. 2.), an answer, reply of a lawyer, priest, oracle, etc.; an opinion, response, oracle:cum responsumque ab eo (Crasso) verum magis, quam ad suam rem accommodatum abstulisset, etc.,
Cic. de Or. 1, 56, 239:res judicatae, decreta, responsa,
id. ib. 2, 27, 116; id. Mur. 13, 29.—The responsa prudentium, or authoritative opinions of leading lawyers, were an important source of the Roman law,
Just. Inst. 1, 2, 8 Sandars ad loc.:haruspicum responsa,
Cic. Cat. 3, 4, 9; cf. Quint. 5, 10, 30; Ov. M. 3, 340; 527:legatus a Delphis Romam rediit, responsumque ex scripto recitavit,
Liv. 23, 11; cf. id. 1, 56; Quint. 3, 7, 11; 5, 7, 35; Tac. H. 1, 10; 4, 65 al.; Plaut. Ps. 1, 5, 65; Ter. And. 4, 2, 15; Verg. A. 7, 86 et saep.—In eccl. Lat.: responsum Dei, ab angelo, etc.,
Vulg. Mich. 3, 7; id. Luc. 2, 26; id. Act. 10, 22. -
126 salvos
salvus (ante-class. - vos), a, um, adj. [root sar, sal; v. salus], saved, preserved, unharmed, safe, unhurt, uninjured, well, sound, etc.I.In gen. (very freq. and class.; syn.: sospes, sanus, incolumis): Mars pater, te precor, pastores pecuaque salva servassis duisque bonam salutem valetudinemque mihi, etc., an ancient form of praver in Cato, R. R. 141, 3; cf.: si respublica populi Romani Quiritium ad quinquennium proximum salva servata erit hisce duellis, datum donum duit, etc., an ancient formula in making votive offerings. Liv. 22, 10; Plaut. Aul. 4, 6, 11; cf. also: di me servant, salva res est;B.salvum est, si quid non perit,
id. ib. 2, 2, 30; id. Trin. 4, 3, 82: ita me gessi, Quirites, ut omnes salvi conservaremini, Cic. Cat. 3, 10, 25:eos suā stultitiā occidisse, cum tuā prudentiā salvi esse potuissent,
id. Fam. 4, 3, 2:salvum atque incolumem exercitum transducere,
Caes. B. C. 2, 32:civibus salvis atque incolumibus,
id. ib. 1, 72; Cic. Div. in Caecil. 22, 72:non solum ut salvae et incolumes, verum etiam ut amplae atque potentes sint civitates,
id. Inv. 2, 56, 169:filium tuom modo in portu vivum, salvom et sospitem vidi,
Plaut. Capt. 4, 2, 93: salvam et sospitem rempublicam, Aug. ap. Suet. Aug. 28:in re salvā (opp. in re perditā),
Plaut. Trin. 3, 1, 9; so,salva res (opp. perdita),
Ter. Eun. 2, 2, 27; cf. Plaut. Rud. 3, 5, 23: Ch. Obsecro, num navis periit? Ac. Salva est navis, id. Merc. 1, 2, 64; id. Rud. 4, 4, 5:etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva, etc.,
Caes. B. C. 1, 67 fin.:sana et salva sum,
Plaut. Am. 2, 2, 98; cf. id. ib. 2, 2, 88;so with sanus,
id. Ep. 4, 1, 36; id. Merc. 1, 2, 65 (al. sarta); id. Ps. 4, 6, 6:res publica sana ac salva,
Cic. Fam. 12, 23, 3 al.;hence, in inscrr., without a connecting particle: SANVS SALVVS, or SALVVS SANVS,
Inscr. Orell. 4360 and 2143:bene factum te advenisse, Pamphile, Atque adeo salvom atque validum... Nam illum vivum et salvom vellem,
Ter. Hec. 3, 5, 6; 3, 5, 14:cum bene re gestā salvos convortor domum,
Plaut. Stich. 3, 1, 1; so,salvom redire,
id. Am. 3, 2, 67; id. Trin. 1, 2, 119; 5, 2, 58 al.:advenire,
id. Curc. 4, 4, 5; cf.:tum illum debilem factum... in curiam esse delatum, cumque senatui somnium enarravisset, pedibus suis salvom revertisse,
Cic. Div. 1, 26, 55:numquam salvis suis exuitur servitus muliebris,
while their friends are living, Liv. 34, 7; cf.:nec est mendacio locus salvis, qui interfuerunt,
Quint. 11, 2, 39:non uxor salvum te vult, non filius,
Hor. S. 1, 1, 84:quis te salvo est opus?
id. ib. 1, 9, 27: Am. Salvom signum est? So. Inspice. Am. Recte, ita est ut obsignavi, sound, uninjured, Plaut. Am. 2, 2, 142:vasa,
id. Poen. 4, 2, 41:epistula (opp. conscissa),
Cic. Fam. 7, 25, 1.— Poet.:Penelope,
i. e. chaste, inviolate, Prop. 2, 9, 3; cf.:quid salvi est mulieri amissā pudicitiā?
Liv. 1, 58, 7:utinam salvis rebus colloqui potuissemus,
while matters were still undisturbed, before all was lost, Cic. Fam. 4, 1, 1 et saep.—Rarely with dat.:siquidem ager nobis salvus est,
Plaut. Trin. 2, 4, 192; Ter. Hec. 4, 4, 21; cf. id. Ad. 3, 1, 11; id. Heaut. 1, 1, 108:minae viginti sanae ac salvae sunt tibi,
Plaut. Ps. 4, 6, 6.—Freq. with a noun in the abl. absol., without violation of, saving:II.salvā lege,
Cic. Rep. 3, 10, 17; cf.:hoc videmur esse consecuti, ut ne quid agi cum populo aut salvis auspiciis aut salvis legibus aut denique sine vi possit,
id. Fam. 1, 2, 4:salvis auspiciis,
id. Prov. Cons. 19, 45:salvo officio,
id. Rosc. Am. 1, 4:salvo jure nostrae veteris amicitiae,
id. Fam. 13, 77, 1:cupio tibi aliquā ex parte, quod salvā fide possim, parcere,
id. Rosc. Am. 34, 95:quae salvā fide facere possit,
id. Off. 3, 10, 44:pietate salvā,
Ov. M. 15, 109:salvo pudore,
id. P. 1, 2, 68:salvā virginitate,
id. H. 16, 160:tuā re salvā,
Plaut. Trin. 2, 2, 95; so,salvā causae ratione,
Quint. 4, 2, 75:salvā conscientiā,
Sen. Ep. 117, 1:salvā tractatione causae,
Quint. 12, 10, 46:salvo poëtae sensu,
id. 1, 9, 2:salva innocentia,
id. 7, 2, 37:salva gratia,
id. 11, 1, 71:salvo ordine,
Stat. S. 5, 1, 181:ut salvo jam et composito die possis ibi manere,
an unbroken day, Plin. Ep. 2, 17, 2: salvo eo, ut, etc., with this reservation or proviso, that, etc., Dig. 16, 3, 1, § 40.In partic.A.Salvus sum, I am safe, all is well with me, I am freed from my difficulties, etc.; and, salva res est, the affair is all right, all is well (belonging only to colloquial lang.).1.Salvos sum, salva spes est, ut verba audio, Plaut. Cas. 2, 5, 4:2.salvos sum, siquidem, etc.,
id. Merc. 2, 3, 44; cf.:salvos sum, si haec vera sunt,
Ter. And. 5, 6, 9:salvos sum, jam philosophatur,
Plaut. Ps. 4, 2, 18; id. Rud. 2, 4, 24: Pa. Salva sum. Di. At ego perii, id. Stich. 2, 2, 15: si istam firmitudinem animi obtines;salvi sumus,
id. As. 2, 2, 54: tace, obsecro;salvae sumus,
Ter. Eun. 5, 1, 18: Pl. Me perisse praedicas. Dae. Meā quidem hercle causā salvos sis licet, Plaut. Rud. 1, 2, 51; cf. id. Ep. 4, 1, 21: ne sim salvus, si aliter scribo ac sentio, may I die, if, etc., Cic. Att. 16, 13, a.—Di me servant, salva [p. 1624] res est, Plaut. Aul. 2, 2, 30:3.salva res est! bene promittit! spero servabit fidem,
id. Ep. 1, 2, 21:salva res est, philosophatur quoque jam,
id. Capt. 2, 2, 34:erubuit: salva res est,
Ter. Ad. 4, 5, 9: salva res est;nimirum hic homines frigent,
id. Eun. 2, 2, 37:euge, salva res est!
Plaut. Rud. 4, 3, 98: surrexit; horsum se capessit;salva res,
id. ib. 1, 2, 83.—In eccl. Lat., saved from sin, saved by Christ, Vulg. Act. 2, 21.—B.Esp.: salvum facere,
to save, deliver, bring to salvation, Vulg. 1 Cor. 7, 16; id. Act. 16, 30 et saep.—Salvus sis, a term of greeting or welcome, for salve, how do you do? good-day to you! heaven bless you! also, at parting, farewell: Ge. Ibo atque hunc compellabo. Salvos sis. Di. Et tu salve, Plaut. Stich. 2, 1, 44; cf. id. Bacch. 3, 6, 7; Ter. And. 4, 5, 7: Pl. Pater, salveto. Dae. Salvos sies, Plaut. Rud. 1, 2, 15: Di. Salva sis. Phronesium. Ph. Salve, id. Truc. 2, 4, 8; id. Ep. 4, 1, 22; id. Mil. 3, 3, 28; id. Poen. 3, 5, 6.—In a double sense, Plaut. Pers. 4, 4, 30. —Hence, adv.: salvē, well, in good health, in good condition or circumstances (only in colloquial lang.): Mu. Salve multum, mi pater. Se. Salva sis:salven' advenio? salven' arcessi jubes?
Plaut. Men. 5, 2, 26:Thallus ubi sit et quam salve agat,
App. Mag. p. 302, 34; id. M. 1, p. 114, 13.—So the ellipt. expression, satin' salve? (sc. agis? agitur? res se habent? etc.) is all well? all right? Le. Satin' salve? dic mihi. Ca. Recte, Plaut. Trin. 5, 2, 53; Ter. Eun. 5, 5, 8 Don.:percontantibus utrimque, Satin' salve, Sall. Fragm. Don. ad Ter. l. l.: cum pater Satin' salve? et quaenam ea moestitia esset? interrogaret eum,
Liv. 40, 8, 2 (v. l. satin' salvae?); 3, 26, 9; 6, 34, 8; 10, 18, 11. —Once absol.: salvene? is all well? salvene, amabo? Plaut. Stich. 1, 1, 10.—In a double sense:(Lucretia) quaerenti viro, Satin' salve? Minime, inquit, quid enim salvi est mulieri amissā pudicitiā?
Liv. 1, 58, 7.— Comp. and sup. do not occur in the adj. or adv. -
127 salvus
salvus (ante-class. - vos), a, um, adj. [root sar, sal; v. salus], saved, preserved, unharmed, safe, unhurt, uninjured, well, sound, etc.I.In gen. (very freq. and class.; syn.: sospes, sanus, incolumis): Mars pater, te precor, pastores pecuaque salva servassis duisque bonam salutem valetudinemque mihi, etc., an ancient form of praver in Cato, R. R. 141, 3; cf.: si respublica populi Romani Quiritium ad quinquennium proximum salva servata erit hisce duellis, datum donum duit, etc., an ancient formula in making votive offerings. Liv. 22, 10; Plaut. Aul. 4, 6, 11; cf. also: di me servant, salva res est;B.salvum est, si quid non perit,
id. ib. 2, 2, 30; id. Trin. 4, 3, 82: ita me gessi, Quirites, ut omnes salvi conservaremini, Cic. Cat. 3, 10, 25:eos suā stultitiā occidisse, cum tuā prudentiā salvi esse potuissent,
id. Fam. 4, 3, 2:salvum atque incolumem exercitum transducere,
Caes. B. C. 2, 32:civibus salvis atque incolumibus,
id. ib. 1, 72; Cic. Div. in Caecil. 22, 72:non solum ut salvae et incolumes, verum etiam ut amplae atque potentes sint civitates,
id. Inv. 2, 56, 169:filium tuom modo in portu vivum, salvom et sospitem vidi,
Plaut. Capt. 4, 2, 93: salvam et sospitem rempublicam, Aug. ap. Suet. Aug. 28:in re salvā (opp. in re perditā),
Plaut. Trin. 3, 1, 9; so,salva res (opp. perdita),
Ter. Eun. 2, 2, 27; cf. Plaut. Rud. 3, 5, 23: Ch. Obsecro, num navis periit? Ac. Salva est navis, id. Merc. 1, 2, 64; id. Rud. 4, 4, 5:etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva, etc.,
Caes. B. C. 1, 67 fin.:sana et salva sum,
Plaut. Am. 2, 2, 98; cf. id. ib. 2, 2, 88;so with sanus,
id. Ep. 4, 1, 36; id. Merc. 1, 2, 65 (al. sarta); id. Ps. 4, 6, 6:res publica sana ac salva,
Cic. Fam. 12, 23, 3 al.;hence, in inscrr., without a connecting particle: SANVS SALVVS, or SALVVS SANVS,
Inscr. Orell. 4360 and 2143:bene factum te advenisse, Pamphile, Atque adeo salvom atque validum... Nam illum vivum et salvom vellem,
Ter. Hec. 3, 5, 6; 3, 5, 14:cum bene re gestā salvos convortor domum,
Plaut. Stich. 3, 1, 1; so,salvom redire,
id. Am. 3, 2, 67; id. Trin. 1, 2, 119; 5, 2, 58 al.:advenire,
id. Curc. 4, 4, 5; cf.:tum illum debilem factum... in curiam esse delatum, cumque senatui somnium enarravisset, pedibus suis salvom revertisse,
Cic. Div. 1, 26, 55:numquam salvis suis exuitur servitus muliebris,
while their friends are living, Liv. 34, 7; cf.:nec est mendacio locus salvis, qui interfuerunt,
Quint. 11, 2, 39:non uxor salvum te vult, non filius,
Hor. S. 1, 1, 84:quis te salvo est opus?
id. ib. 1, 9, 27: Am. Salvom signum est? So. Inspice. Am. Recte, ita est ut obsignavi, sound, uninjured, Plaut. Am. 2, 2, 142:vasa,
id. Poen. 4, 2, 41:epistula (opp. conscissa),
Cic. Fam. 7, 25, 1.— Poet.:Penelope,
i. e. chaste, inviolate, Prop. 2, 9, 3; cf.:quid salvi est mulieri amissā pudicitiā?
Liv. 1, 58, 7:utinam salvis rebus colloqui potuissemus,
while matters were still undisturbed, before all was lost, Cic. Fam. 4, 1, 1 et saep.—Rarely with dat.:siquidem ager nobis salvus est,
Plaut. Trin. 2, 4, 192; Ter. Hec. 4, 4, 21; cf. id. Ad. 3, 1, 11; id. Heaut. 1, 1, 108:minae viginti sanae ac salvae sunt tibi,
Plaut. Ps. 4, 6, 6.—Freq. with a noun in the abl. absol., without violation of, saving:II.salvā lege,
Cic. Rep. 3, 10, 17; cf.:hoc videmur esse consecuti, ut ne quid agi cum populo aut salvis auspiciis aut salvis legibus aut denique sine vi possit,
id. Fam. 1, 2, 4:salvis auspiciis,
id. Prov. Cons. 19, 45:salvo officio,
id. Rosc. Am. 1, 4:salvo jure nostrae veteris amicitiae,
id. Fam. 13, 77, 1:cupio tibi aliquā ex parte, quod salvā fide possim, parcere,
id. Rosc. Am. 34, 95:quae salvā fide facere possit,
id. Off. 3, 10, 44:pietate salvā,
Ov. M. 15, 109:salvo pudore,
id. P. 1, 2, 68:salvā virginitate,
id. H. 16, 160:tuā re salvā,
Plaut. Trin. 2, 2, 95; so,salvā causae ratione,
Quint. 4, 2, 75:salvā conscientiā,
Sen. Ep. 117, 1:salvā tractatione causae,
Quint. 12, 10, 46:salvo poëtae sensu,
id. 1, 9, 2:salva innocentia,
id. 7, 2, 37:salva gratia,
id. 11, 1, 71:salvo ordine,
Stat. S. 5, 1, 181:ut salvo jam et composito die possis ibi manere,
an unbroken day, Plin. Ep. 2, 17, 2: salvo eo, ut, etc., with this reservation or proviso, that, etc., Dig. 16, 3, 1, § 40.In partic.A.Salvus sum, I am safe, all is well with me, I am freed from my difficulties, etc.; and, salva res est, the affair is all right, all is well (belonging only to colloquial lang.).1.Salvos sum, salva spes est, ut verba audio, Plaut. Cas. 2, 5, 4:2.salvos sum, siquidem, etc.,
id. Merc. 2, 3, 44; cf.:salvos sum, si haec vera sunt,
Ter. And. 5, 6, 9:salvos sum, jam philosophatur,
Plaut. Ps. 4, 2, 18; id. Rud. 2, 4, 24: Pa. Salva sum. Di. At ego perii, id. Stich. 2, 2, 15: si istam firmitudinem animi obtines;salvi sumus,
id. As. 2, 2, 54: tace, obsecro;salvae sumus,
Ter. Eun. 5, 1, 18: Pl. Me perisse praedicas. Dae. Meā quidem hercle causā salvos sis licet, Plaut. Rud. 1, 2, 51; cf. id. Ep. 4, 1, 21: ne sim salvus, si aliter scribo ac sentio, may I die, if, etc., Cic. Att. 16, 13, a.—Di me servant, salva [p. 1624] res est, Plaut. Aul. 2, 2, 30:3.salva res est! bene promittit! spero servabit fidem,
id. Ep. 1, 2, 21:salva res est, philosophatur quoque jam,
id. Capt. 2, 2, 34:erubuit: salva res est,
Ter. Ad. 4, 5, 9: salva res est;nimirum hic homines frigent,
id. Eun. 2, 2, 37:euge, salva res est!
Plaut. Rud. 4, 3, 98: surrexit; horsum se capessit;salva res,
id. ib. 1, 2, 83.—In eccl. Lat., saved from sin, saved by Christ, Vulg. Act. 2, 21.—B.Esp.: salvum facere,
to save, deliver, bring to salvation, Vulg. 1 Cor. 7, 16; id. Act. 16, 30 et saep.—Salvus sis, a term of greeting or welcome, for salve, how do you do? good-day to you! heaven bless you! also, at parting, farewell: Ge. Ibo atque hunc compellabo. Salvos sis. Di. Et tu salve, Plaut. Stich. 2, 1, 44; cf. id. Bacch. 3, 6, 7; Ter. And. 4, 5, 7: Pl. Pater, salveto. Dae. Salvos sies, Plaut. Rud. 1, 2, 15: Di. Salva sis. Phronesium. Ph. Salve, id. Truc. 2, 4, 8; id. Ep. 4, 1, 22; id. Mil. 3, 3, 28; id. Poen. 3, 5, 6.—In a double sense, Plaut. Pers. 4, 4, 30. —Hence, adv.: salvē, well, in good health, in good condition or circumstances (only in colloquial lang.): Mu. Salve multum, mi pater. Se. Salva sis:salven' advenio? salven' arcessi jubes?
Plaut. Men. 5, 2, 26:Thallus ubi sit et quam salve agat,
App. Mag. p. 302, 34; id. M. 1, p. 114, 13.—So the ellipt. expression, satin' salve? (sc. agis? agitur? res se habent? etc.) is all well? all right? Le. Satin' salve? dic mihi. Ca. Recte, Plaut. Trin. 5, 2, 53; Ter. Eun. 5, 5, 8 Don.:percontantibus utrimque, Satin' salve, Sall. Fragm. Don. ad Ter. l. l.: cum pater Satin' salve? et quaenam ea moestitia esset? interrogaret eum,
Liv. 40, 8, 2 (v. l. satin' salvae?); 3, 26, 9; 6, 34, 8; 10, 18, 11. —Once absol.: salvene? is all well? salvene, amabo? Plaut. Stich. 1, 1, 10.—In a double sense:(Lucretia) quaerenti viro, Satin' salve? Minime, inquit, quid enim salvi est mulieri amissā pudicitiā?
Liv. 1, 58, 7.— Comp. and sup. do not occur in the adj. or adv. -
128 scelestus
scĕlestus, a, um, adj. [scelus; like funestus, from funus], wicked, villanous, infamous, accursed, abominable; knavish, roguish; and subst., a wicked person, a knave, rogue, scoundrel, miscreant (freq. ante-class. in Plaut. and Ter.; after the class. per. sceleratus is more freq.; by Cic. not used of persons).I.Lit., of persons:II.ego sum malus, Ego sum sacer, scelestus,
Plaut. Bacch. 4, 6, 14:eheu, scelestus galeam in navi perdidi,
id. Rud. 3, 5, 22:perjuravisti, sceleste,
id. Ps. 1, 3, 120 sq.:o scelestum atque audacem hominem!
Ter. Eun. 4, 4, 41; Plaut. Most. 3, 1, 36; id. Merc. 1, 90; id. Ps. 3, 2, 103 et saep.; Ter. Heaut. 5, 2, 17; id. Ad. 2, 1, 5; id. Eun. 1, 1, 26 al.; Sall. C. 51, 32; 52, 15; Quint. 2, 16, 2; Hor. C. 2, 4, 17; 3, 2, 31; 3, 11, 39; id. Epod. 7, 1.— Comp., Plaut. Aul. 3, 2, 5; id. Cist. 4, 1, 8; id. Bacch. 2, 3, 22 al.— Sup., Plaut. Am. 2, 1, 2.—As a term of reproach or abuse: sceleste, scelesta, etc., you knave! you wretch! sceleste. Plaut. Ps. 1, 3, 120; 1, 3. 126; Ter. And. 4, 4, 51; id Eun. 4, 4, 1; id. Heaut. 2, 3, 71:scelesta,
Plaut. As. 1, 2, 23; id. Most. 1, 3, 26; Ter. Eun. 5, 1, 1; 5, 1, 16:scelesti,
Plaut. Men. 5, 7, 28; cf. sup.:scelestissime, audes mihi praedicare id?
you arrant rogue! id. Am. 2, 1, 11.—Of things:scelestum ac nefarium facinus,
Cic. Rosc. Am. 13, 37:res scelesta, atrox, nefaria,
id. ib. 22, 62:numquam quidquam facinus feci pejus neque scelestius,
Plaut. Men. 3, 1, 2:scelesto facinori scelestiorem sermonem addidit,
Liv. 5, 27:scelestae hae sunt aedes, impia est habitatio,
Plaut. Most. 2, 2, 73:scelestior cena,
id. Rud. 2, 6, 24:lingua,
id. Am. 2, 1, 7:facta,
id. Mil. 3, 1, 139:ser-vitus,
id. Curc. 1, 1, 40:vacuam domum scelestis nuptiis fecisse,
Sall. C. 15, 2:servitium,
id. H. Fragm. 3, 61, 9 Dietsch:malitia,
Phaedr. 2, 4, 5.—Transf., in Plaut. for sceleratus (B. 2.), baleful, calamitous, unlucky, unfortunate:scelestiorem ego annum argento faenori Numquam ullum vidi,
Plaut. Most. 3, 1, 1:me (vidisti) adeo scelestum, qui, etc.,
id. Rud. 4, 4, 123; id. Cas. 3, 5, 34:ne ego sum miser, Scelestus,
id. Most. 3, 1, 36; id. Capt. 3, 5, 104; id. As. 5, 2, 6; id. Rud. 3, 5, 22; id. Men. 3, 1, 2; id. Cist. 4, 2, 17; cf.scelesta, vae te!
Cat. 8, 15 Ellis ad loc.— Adv.: scĕlestē (acc. to. I.), wickedly, viciously, impiously, abominably, detestably:sceleste atque impie facere,
Liv. 24, 25:parta bona,
Plaut. Rud. 2, 6, 22:insimulare,
Vell. 2, 60, 3:exercere arma,
Val. Max. 5, 1, 3.— Comp.:interit pudor,
Aug. Ep. 202.—Humorously: tu sceleste suspi-caris, ego aphelôs scripsi, roguishly, Cic. Att. 6, 1, 8.
См. также в других словарях:
Yoü and I — «Yoü and I» Sencillo de Lady Gaga del álbum Born This Way Publicación 23 de agosto de 2011 … Wikipedia Español
(You Make Me Feel Like) A Natural Woman — Single by Aretha Franklin from the album Lady Soul Released 1967 Format 7 single Re … Wikipedia
You’re My Heart, You’re My Soul — «You’re My Heart, You’re My Soul» … Википедия
You're My Heart — You re My Heart, You re My Soul «You’re My Heart, You’re My Soul» Сингл Modern Talking c альбома « … Википедия
You're My Heart, You're My Soul — «You re My Heart, You re My Soul» Sencillo de Modern Talking del álbum The 1st Album Lado B You re My Heart, You re My Soul (Instrumental) Formato 7 y 12 single, CD single y Video Grabación 1984 … Wikipedia Español
You Are Not Alone — «You Are Not Alone» Сингл Майкла Джексона … Википедия
Yoü and I — «Yoü and I» Сингл Леди Гаги из альбома Born This Way Выпущен … Википедия
You (disambiguation) — You may be:A pronoun* You, the English second person pronoun ** See also yours.In musicongs* You (Ayumi Hamasaki song), a single released by Ayumi Hamasaki in 1998 * You (Bad Religion song) a song from Bad Religion s 1989 album No Control * You… … Wikipedia
You're My World — is a ballad originally recorded in 1963 as Il Mio Mondo ( My World ) by Umberto Bindi, who co wrote the Italian language version with Gino Paoli. Rendered with English lyrics by Carl Sigman as You re My World , the song has reached No. 1 in… … Wikipedia
You Suck At Photoshop (web series) — You Suck At Photoshop Also known as YSAP Genre comedy, tutorial Starring Troy Hitch Voices of Troy Hitch as Donnie Hoyle Matt Bledsoe as Sn4tchbuckl3r Country of origin … Wikipedia
(You Drive Me) Crazy — «(You Drive Me) Crazy» Sencillo de Britney Spears del álbum ...Baby One More Time Lado B I ll Never Stop Loving You Publicación … Wikipedia Español