-
81 relego
1.rĕ-lēgo, āvi, ātum, 1, v. a.I.To send away or out of the way, to despatch, remove (class.; in class. prose usually with an odious accessory meaning; syn. amando).A.Lit.1.In gen.:b.(L. Manlium tribunus plebis) criminabatur, quod Titum filium ab hominibus relegasset et ruri habitare jussisset,
Cic. Off. 3, 31, 112; Sen. Ben. 3, 37; Val. Max. 6, 9, 1; cf.:filium in praedia rustica,
Cic. Rosc. Am. 15, 42:rejecti et relegati longe ab ceteris,
Caes. B. G. 5, 30 fin.:procul Europā in ultima orientis relegati senes,
Curt. 5, 5, 14:relegatos in ultimum paene rerum humanarum terminum,
id. 9, 2, 9:cives tam procul ab domo,
Liv. 9, 26:aliquem a republicā sub honorificentissimo ministerii titulo,
Vell. 2, 45, 4:exercitum in aliā insulā,
Tac. Agr. 15:me vel extremos Numidarum in agros Classe releget,
Hor. C. 3, 11, 48:tauros procul atque in sola relegant Pascua,
Verg. G. 3, 212.— Poet., with dat.:terris gens relegata ultimis, Cic. poët. Tusc. 2, 8, 20: Trivia Hippolytum... nymphae Egeriae nemorique relegat,
consigns him to Egeria, Verg. A. 7, 775. —Transf., of a locality, to place at a distance, remove:2.Taprobane extra orbem a naturā relegata,
Plin. 6, 22, 24, § 84; cf. Claud. Laud. Stil. 1, 250. —In partic., a publicists' t. t., to send into exile, to banish, relegate; said of banishment by which a person was sent only a certain distance from Rome, and usually for a limited time, without suffering a capitis deminutio (cf. deportatio and exilium):B.relegatus, non exsul, dicor in illo,
Ov. Tr. 2, 137; 5, 11, 21; 5, 2, 61; id. P. 4, 13, 40: (consul) L. Lamiam... in concione relegavit, edixitque, ut ab urbe abesset millia passuum ducenta, Cic. Sest. 12, 29:Marcus Piso in decem annos relegatur,
Tac. A. 3, 17 fin.; Suet. Tib. 50; id. Aug. 24:ipse quosdam novo exemplo relegavit, ut ultra lapidem tertium vetaret egredi ab Urbe,
id. Claud. 23 fin.:nemo eorum relegatus in exilium est,
Liv. 25, 6; cf.:milites relegatos prope in exilium,
id. 26, 2 fin.:ultra Karthaginem,
id. 40, 41:aliquem Circeios in perpetuum,
Suet. Aug. 16 fin.:in decem annos,
Tac. A. 3, 17:in insulam,
id. 3, 86. —Trop., to send away, put aside, reject:2.apud quem ille sedens Samnitium dona relegaverat,
had sent back, rejected, Cic. Rep. 3, 28, 32 Moser (for which:repudiati Samnites,
Cic. Sen. 16, 55):ambitione relegatā,
put aside, apart, Hor. S. 1, 10, 84:bella,
Luc. 6, 324 (dimoveam, removeam, Schol.):inimicas vitiis artes non odio magis quam reverentia,
Plin. Pan. 47, 1:verba alicujus,
Ov. P. 2, 2, 7. —In partic., with a specification of the term. ad quem, to refer, attribute, ascribe, impute (post-Aug.):3.nec tamen ego in plerisque eorum obstringam fidem meam potiusque ad auctores relegabo,
Plin. 7, 1, 1, § 8:totamque ad solos audito res relegāsse,
Quint. 3, 7, 1:orationem rectae honestaeque vitae ad philosophos,
id. 1, prooem. §10: mala ad crimen fortunae,
id. 6, prooem. § 13; cf.:culpam in hominem,
id. 7, 4, 13:invidiam in aliquem,
Vell. 2, 44, 2; 2, 64, 2 Ruhnk.— Poet., with dat.:causas alicui,
to ascribe, Tib. 4, 6, 5.—To refer to a book or an author:II.ad auctores,
Plin. 7, 1, 1, § 8 (cf. Nep. Cat. 3, 5, delegare).—In jurid. Lat., to bequeath, devise, as an inheritance:2.dotem,
Dig. 33, 4, 1 sq.; 23, 5, 8:usum fructum,
ib. 23, 2, 23.rĕ-lĕgo, lēgi, lectum, 3, v. a.I.To gather together or collect again (almost exclusively poet.): janua difficilis filo est inventa relecto, i. e. by the thread (of Ariadne) wound up again, Ov. M. 8, 173:2.(abies) docilis relegi, docilisque relinqui,
i. e. to be drawn back, Val. Fl. 6, 237:menses decem a coactore releget (pecuniam),
Cato, R. R. 150, 2. —In partic., of localities, to travel over or through again, to traverse or sail over again:II.litora,
Verg. A. 3, 690:Hellespontiacas illa (navis) relegit aquas,
Ov. Tr. 1, 10, 24:egressi relegunt campos,
Val. Fl. 8, 121:vias,
id. ib. 4, 54:iter,
Stat. Achill. 1, 23; cf. id. S. 5, 3, 29:spatia retro,
Sen. Agam. 572:ter caelum (luna),
Stat. S. 5, 3, 29:vestigia cursu,
Claud. B. G. 529:cursum,
Prud. Apoth. 1004. —In prose: relegit Asiam,
again coasts along, Tac. A. 2, 54:rex cum suis dumeta relegens,
Amm. 30, 1, 15:relegens margines lacus Brigantiae,
id. 15, 4, 1.—To go through or over again in reading, in speech, or in thought, to read or relate again, = retractare (rarely in prose):Trojani belli scriptorem Praeneste relegi,
Hor. Ep. 1, 2, 2:scripta,
Ov. R. Am. 717 sq.:alicui librum,
to read aloud, Col. 4, 1, 1:de nostris releges quemcunque libris,
Mart. 4, 29, 9. — Absol.:deinde relegentes inveniunt, ubi posuerint (verba),
Quint. 11, 2, 23:dum relegunt suos sermone labores,
Ov. M. 4, 569:qui omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent et tamquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, ut elegantes ex eligendo, etc.,
Cic. N. D. 2, 28, 72.—Acc to this last passage is to be explained: rĕlĭ-gens, entis, P. a., revering the gods, i. e. pious, religious: religentem esse oportet, religiosumst nefas, Poët. ap. Gell. 4, 9, 1. -
82 S
S, s, indecl. n. or (agreeing with littera) f.I.The eighteenth letter of the Latin alphabet, corresponding in form to the old Greek S for S (Etruscan in a reversed form,);II.in its nature a sibilant semi-vowel, whose peculiarities were much discussed by the ancients, and are even treated of in a special work by Messala, a contemporary of Augustus (Messala in libro de S littera,
Quint. 1, 7, 23; cf. Mart. Cap. 3, § 245).—As an initial and medial it has a hard and sharp sound (which is softened, however, between two vowels), and is therefore joined only with the tenues (c, p, t; cf., on the contrary, the Gr. sbennumi);III.and, as a medial, often written double after long vowels: caussa, cassus, divissiones (these forms, used by Cicero and Vergil, were already uncommon in Quintilian's time,
Quint. 1, 7, 20; v. Corss. Ausspr. 1, 283 sq.).—As a final it had a weakened sound, and therefore not only admitted the medial b before it (plebs, urbs, abs; Arabs, chalybs, etc.; v. the letter B), but often entirely disappeared. So in the ante-class. poets down to the early years of Cicero (and also in his own poem, entitled Aratus, written in his youth), before words beginning with a consonant, to avoid position: Ratu' Romulus, Fulviu' Nobilior, gravi' Terra, est sati' bella, Hyperioni' cursum, Virgine' nam sibi, etc.; cf. Cic. Or. 48, 161; Quint. 9, 4, 38; and v. Freund, in Jahn's Neue Jahrb. 1835, XIII. p. 25 sq.; less freq. before words beginning with a vowel, in which case, to avoid a hiatus, the vowel before s was also elided; vas' argenteis (for vasis argenteis) and palm' et crinibus (for palmis et crinibus); v. Cic. Or. 45, 153. So, too, in the fourth Epitaph of the Scipios (Inscr. Orell. 553), L. CORNELIO L. F. instead of CORNELIOS (cf. a similar elision of the M under that letter). Final s is also elided, and the preceding vowel either dropped with it or weakened, in the forms sat from satis, mage from magis; in the neutr. forms of adjectives of the third declension, acre, agreste, facile (v. the letter E); in the collat. forms of the sec. pers. sing. pass., fatere, fateare, fatebare, etc.; in the gen. sing. of the first, second, and fifth declensions, and in the nom. plur. of the first and second declensions (aurai for aura-is, analog. to reg is, etc.). Lastly, s disappears in the (mostly familiar) collat. forms abin', scin', viden', satin', from abisne, scisne, videsne, satisne, etc.—IV.As an etymological initial aspirate, s appears in many words whose Greek equivalents begin with a vowel: sal, semi-, serpo, sex, super, sus, corresp. to hals, hêmi-, herpô, hex, huper, us, etc.; si (archaic sei), sero, Segesta, corresp. to ei, ERÔ (whence eirô), Egesta. Less freq. in radical words beginning with a consonant: sculpo corresp. to gluphô, and the derivatives scruta, from grutê, and scrupedae, from kroupeza. To soften the termination, s appears in abs = ab, and ex corresp. to ek.—Very freq., on the contrary, an initial s appears in cognate forms in other languages, where corresp. Latin words have lost the s: Lat. fallo, Gr. sphallô; fungus, Gr. sphongos; fides, Gr. sphidê (comp. also nix with Engl. [p. 1609] snow, nurus with old Germ. snur, daughterin-law); cf. also cutis and scutum; cauda and root sku-, in Goth. skauts, etc.; casa and Gr. skia, skênê; cerno and Gr. krinô for skirnô, skôr, skôria; calumnia and skallô; gradior and root scra-, Germ. schreiten; parco and sparnos; penuria and spanis; pando and spaô; tego and stegô; tono and stonos; taurus and Sanscr. sthūras, Germ. Stier al.; v. Corss. Ausspr. 1, p. 277 sqq.—In the middle of a word s is dropped in at from ast.—V.S is interchanged,A.Most freq. with r; in partic., an original s, between two vowels, becomes r; v. Varr. L. L. 7, § 26 Müll.; so foederum for foedesum, plurima for plusima, meliorem for meliosem, Lares for Lases, etc.; cf. eram and sum, quaero and quaeso, nasus and naris. Appius Claudius, the censor, is said to have introduced r into the names Furius, Valerius, etc., in place of s, B.C. 312 (v. the letter R, II.).—B.With d: Claudius, from the Sabine Clausus; and, on the other hand, rosa, corresp. to the Gr. rhodon; cf. Schneid. Gram. 1, p. 259.—C.With t: tensus and tentus, resina corresp. to rhêtinê; and, on the contrary, aggrettus for aggressus; mertare, pultare, for mersare, pulsare (perh. also assentor for assensor).—D.With x; v. that letter.—VI.S is assimilated before f in the compounds of dis: differo, difficilis, diffluo, etc.; v. 3. dis.— On the other hand, it arises by assimilation from d, in assum, assumo, cessi, for adsum, adsumo, ced-si; from t in fassus, from fateor; from b in jussi, from jubeo; from m in pressi, from premo; from r in gessi, from gero; and dossuarius, from dorsum. —VII.As an abbreviation, S denotes sacrum, semis, sibi, suis, etc.; S. AS. D., sub asciā dedicavit; S. C., senatusconsultum; perh. also, sententia collegii (Inscr. Orell. 2385); S. P., sua pecunia; S. P. Q. R., Senatus Populusque Romanus, etc. -
83 s
S, s, indecl. n. or (agreeing with littera) f.I.The eighteenth letter of the Latin alphabet, corresponding in form to the old Greek S for S (Etruscan in a reversed form,);II.in its nature a sibilant semi-vowel, whose peculiarities were much discussed by the ancients, and are even treated of in a special work by Messala, a contemporary of Augustus (Messala in libro de S littera,
Quint. 1, 7, 23; cf. Mart. Cap. 3, § 245).—As an initial and medial it has a hard and sharp sound (which is softened, however, between two vowels), and is therefore joined only with the tenues (c, p, t; cf., on the contrary, the Gr. sbennumi);III.and, as a medial, often written double after long vowels: caussa, cassus, divissiones (these forms, used by Cicero and Vergil, were already uncommon in Quintilian's time,
Quint. 1, 7, 20; v. Corss. Ausspr. 1, 283 sq.).—As a final it had a weakened sound, and therefore not only admitted the medial b before it (plebs, urbs, abs; Arabs, chalybs, etc.; v. the letter B), but often entirely disappeared. So in the ante-class. poets down to the early years of Cicero (and also in his own poem, entitled Aratus, written in his youth), before words beginning with a consonant, to avoid position: Ratu' Romulus, Fulviu' Nobilior, gravi' Terra, est sati' bella, Hyperioni' cursum, Virgine' nam sibi, etc.; cf. Cic. Or. 48, 161; Quint. 9, 4, 38; and v. Freund, in Jahn's Neue Jahrb. 1835, XIII. p. 25 sq.; less freq. before words beginning with a vowel, in which case, to avoid a hiatus, the vowel before s was also elided; vas' argenteis (for vasis argenteis) and palm' et crinibus (for palmis et crinibus); v. Cic. Or. 45, 153. So, too, in the fourth Epitaph of the Scipios (Inscr. Orell. 553), L. CORNELIO L. F. instead of CORNELIOS (cf. a similar elision of the M under that letter). Final s is also elided, and the preceding vowel either dropped with it or weakened, in the forms sat from satis, mage from magis; in the neutr. forms of adjectives of the third declension, acre, agreste, facile (v. the letter E); in the collat. forms of the sec. pers. sing. pass., fatere, fateare, fatebare, etc.; in the gen. sing. of the first, second, and fifth declensions, and in the nom. plur. of the first and second declensions (aurai for aura-is, analog. to reg is, etc.). Lastly, s disappears in the (mostly familiar) collat. forms abin', scin', viden', satin', from abisne, scisne, videsne, satisne, etc.—IV.As an etymological initial aspirate, s appears in many words whose Greek equivalents begin with a vowel: sal, semi-, serpo, sex, super, sus, corresp. to hals, hêmi-, herpô, hex, huper, us, etc.; si (archaic sei), sero, Segesta, corresp. to ei, ERÔ (whence eirô), Egesta. Less freq. in radical words beginning with a consonant: sculpo corresp. to gluphô, and the derivatives scruta, from grutê, and scrupedae, from kroupeza. To soften the termination, s appears in abs = ab, and ex corresp. to ek.—Very freq., on the contrary, an initial s appears in cognate forms in other languages, where corresp. Latin words have lost the s: Lat. fallo, Gr. sphallô; fungus, Gr. sphongos; fides, Gr. sphidê (comp. also nix with Engl. [p. 1609] snow, nurus with old Germ. snur, daughterin-law); cf. also cutis and scutum; cauda and root sku-, in Goth. skauts, etc.; casa and Gr. skia, skênê; cerno and Gr. krinô for skirnô, skôr, skôria; calumnia and skallô; gradior and root scra-, Germ. schreiten; parco and sparnos; penuria and spanis; pando and spaô; tego and stegô; tono and stonos; taurus and Sanscr. sthūras, Germ. Stier al.; v. Corss. Ausspr. 1, p. 277 sqq.—In the middle of a word s is dropped in at from ast.—V.S is interchanged,A.Most freq. with r; in partic., an original s, between two vowels, becomes r; v. Varr. L. L. 7, § 26 Müll.; so foederum for foedesum, plurima for plusima, meliorem for meliosem, Lares for Lases, etc.; cf. eram and sum, quaero and quaeso, nasus and naris. Appius Claudius, the censor, is said to have introduced r into the names Furius, Valerius, etc., in place of s, B.C. 312 (v. the letter R, II.).—B.With d: Claudius, from the Sabine Clausus; and, on the other hand, rosa, corresp. to the Gr. rhodon; cf. Schneid. Gram. 1, p. 259.—C.With t: tensus and tentus, resina corresp. to rhêtinê; and, on the contrary, aggrettus for aggressus; mertare, pultare, for mersare, pulsare (perh. also assentor for assensor).—D.With x; v. that letter.—VI.S is assimilated before f in the compounds of dis: differo, difficilis, diffluo, etc.; v. 3. dis.— On the other hand, it arises by assimilation from d, in assum, assumo, cessi, for adsum, adsumo, ced-si; from t in fassus, from fateor; from b in jussi, from jubeo; from m in pressi, from premo; from r in gessi, from gero; and dossuarius, from dorsum. —VII.As an abbreviation, S denotes sacrum, semis, sibi, suis, etc.; S. AS. D., sub asciā dedicavit; S. C., senatusconsultum; perh. also, sententia collegii (Inscr. Orell. 2385); S. P., sua pecunia; S. P. Q. R., Senatus Populusque Romanus, etc. -
84 sanus
sānus, a, um (sanun', for sanusne, Plaut. Bacch. 3, 6, 37; id. Men. 5, 2, 66; id. Mere. 2, 2, 21; 2, 4, 21; id. Rud. 3, 2, 19; id. Truc. 2, 4, 13; cf.I.sanan',
id. Am. 3, 2, 48; id. Cure. 5, 2, 54; id. Cist. 4, 1, 14; id. Ep. 5, 1, 42; id. Men. 2, 3, 43;and sanin',
id. Ps. 4, 7, 83), adj. [kindr. with SA, sôs], sound, whole, healthy, physically or mentally (cf.: integer, incolumis, sospes, salvus).Lit., sound in body, whole, healthy, well:B.pars corporis,
Cic. Sest. 65, 135:sensus si sani sunt et valentes,
id. Ac. 2, 7, 19:sanis modo et integris sensibus,
id. ib. 2, 25, 90:corpora sana,
Quint. 8, prooem. §19: ut alimenta sanis corporibus agri cultura, sic sanitatem aegris medicina promittit, Cels. praef. 1: homo,
id. ib. 1, 1:sanum recteque valentem,
Hor. Ep. 1, 16, 21:domi meae eccam salvam et sanam,
Plaut. Ep. 4, 1, 36:sana et salva amica,
id. Merc. 5, 2, 48 (cf. infra, B. and II. A.):sanus ac robustus,
Quint. 2, 10, 6:si noles sanus, curres hydropicus,
Hor. Ep. 1, 2, 34:sanus utrisque Auribus atque oculis,
id. S. 2, 3, 284:ulcera sana facere,
Cato, R. R. 157, 3; cf.:aliquem sanum facere... sanus fieri,
id. ib. 157, 8:si eo medicamento sanus factus sit,
Cic. Off. 3, 24, 92.— Poet.:volnera ad sanum nunc coiere mea (for ad sanitatem),
are healed, Prop. 3 (4), 24, 18.— Comp.:aegrotare malim quam esse tuā salute sanior,
Plaut. Truc. 2, 2, 5.— Sup.:interim licet negotia agere, ambulare, etc.... perinde atque sanissimo,
Cels. 7, 4, 4.—Transf., sound, safe, whole, etc. (very rare): Ac. Salvast, navis, ne time. Ch. Quid alia armamenta? Ac. Salva et sana sunt, Plaut. Merc. 1, 2, 62:II.sana et salva res publica,
Cic. Fam. 12, 23, 3:civitas,
Liv. 3, 17:nare sagaci Aëra non sanum sentire,
i. e. tainted, Luc. 7, 830.—Trop.A.Sound in mind, in one's right mind, rational, sane, sober, discreet, etc.:B.eos sanos intellegi necesse est, quorum mens motu quasi morbi perturbata nullo sit: qui contra affecti sunt, hos insanos appellari necesse est,
Cic. Tusc. 3,5,11: Am. Delirat uxor. Al. Equidem ecastor sana et salva sum, Plaut. Am. 2, 2, 98: Am. Haec sola sanam mentem gestat meorum familiarium. Br. Immo omnes sani sunt profecto. Am. At me uxor insanum facit Suis foedis factis, id. ib. 5, 1, 31 sqq.; cf. Cic. Off. 3, 25, 95:quam ego postquam inspexi non ita amo, ut sani solent Homines, sed eodem pacto ut insani solent,
Plaut. Merc. 2, 1, 38:sanus non est ex amore illius (shortly after: insanior ex amore),
id. ib. 2, 3, 106:si sis sanus aut sapias satis... nisi sis stultior stultissimo,
id. Am. 3, 2, 23; cf.(opp. insipiens),
id. Bacch. 4, 3, 14:hic homo sanus non est,
is out of his senses, is insane, id. Am. 1, 1, 246; id. Merc. 5, 2, 110; id. Men. 1, 3, 15; 2, 2, 39 et saep.; cf.: En. Sanun' es? Ch. Pol sanus si sim, non te medicum mihi expetam, id. Merc. 2, 4, 21; so, sanun' es? sanan' es? sanin' estis? v. the passages cited init.:satin' sanus es?
are you in your senses? Ter. Heaut. 4, 3, 29 (opp. sobrius); 5, 2, 33; id. And. 4, 4, 10; id. Ad. 5, 8, 14; id. Phorm. 5, 3, 19.—With gen.: satin' tu sanus mentis aut animi tui, Qui conditionem hanc repudies? Plaut. Trin. 2, 4, 53:vix sanae mentis estis,
Liv. 32, 21:mentis bene sanae,
Hor. S. 1, 9, 44:mentis sanae vix compos,
Ov. M. 8, 35; so, sanae mentis, Tib. ap. Suet. Tib. 67:ego illum male sanum semper putavi,
a man of not very sound mind, Cic. Att. 9, 15, 5:male sana (Dido),
i. e. raving, Verg. A. 4, 8:male sani poëtae,
i. e. inspired, Hor. Ep. 1, 19, 4; cf. Ov. M. 3, 474:excludit sanos Helicone poëtas,
calculating, sober, Hor. A. P. 296:bene sanus Ac non incautus,
very prudent, discreet, id. S. 1, 3, 61:praecipue sanus,
id. Ep. 1, 1, 108:rem publicam capessere hominem bene sanum non oportere,
Cic. Sest. 10, 23:sani ut cretā an carbone notati?
id. ib. 2, 3, 246:pro sano loqueris, cum me appellas nomine,
like a rational being, rationally, Plaut. Men. 2, 2, 24; so,pro sano,
id. ib. 5, 5, 42; cf.: nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui, etc., * Caes. B. G. 5, 7:adeo incredibilis visa res, ut non pro vano modo, sed vix pro sano nuncius audiretur,
Liv. 39, 49: quem in locum nemo sanus hostis subiturus esset, Auct. B. Alex. 74 fin.:solve senescentem sanus equum,
Hor. Ep. 1, 1, 8 et saep.:tumultu etiam sanos consternante animos,
discreet, well-disposed, Liv. 8, 27:sensus,
Verg. E. 8, 66:mores,
Dig. 27, 10, 1.—With ab: ego sanus ab illis (vitiis), sound as respects them, i. e. free from, unaffected by them, etc., Hor. S. 1, 4, 129.— Comp.:qui sanior, ac si, etc.,
Hor. S. 2, 3, 241; 2, 3, 275.— Sup.:quisquam sanissimus tam certa putat, quae videt, quam? etc.,
Cic. Ac. 2, 28, 89 init.:confluentibus ad eum (Sullam) optimo quoque et sanissimo,
Vell. 2, 25, 2.—Of style, sound, correct, sensible, sober, chaste:* A.qui rectum dicendi genus sequi volunt, alii pressa demum et tenuia et quae minimum ab usu cottidiano recedant, sana et vere Attica putant, etc.,
Quint. 10, 1, 44:nihil erat in ejus oratione, nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum,
Cic. Brut. 55, 202; cf.:Attici oratores sani et sicci,
id. Opt. Gen. 3, 8; and:Rhodii (oratores) saniores et Atticorum similiores,
id. Brut. 13, 51:orator rectus et sanus,
Plin. Ep. 9, 26, 1; Vulg. 2 Tim. 4, 3; id. Tit. 2, 8; cf.:sana ratio,
Val. Max. 9, 13, 3; Aug. Civ. Dei, 1, 22, 2.—Hence, advv., in two forms, saniter (ante-class.) and sane (class.).sānĭter, rationally, Afran. ap. Non. 515, 22.—B.sānē.* 1.(Acc. to I.) Soundly, healthily, well: sane sarteque, Porphyrio ap. Charis. p. 195 fin.; 196 init. P.—2.(Acc. to II.) Soberly, sensibly, reasonably, discreetly (very rare;b.not in Cic.): bonum est, pauxillum amare sane, insane non bonum est,
Plaut. Curc. 1, 3, 20:sane sapio et sentio,
I am in full possession of my reason and senses, id. Am. 1, 1, 292:non ego sanius Bacchabor Edonis (with furere),
Hor. C. 2, 7, 26:dixit sanius,
Sen. Contr. 5, 34 fin. —In gen., like valde (i. e. valide), an intensive particle, well, indeed, doubtless, by all means, truly, certainly, of course, forsooth, right, very, etc. (freq. and class.):(β).sane sapis et consilium placet,
Plaut. Ps. 2, 2, 67 sq.; so,sapis sane,
id. Cas. 3, 6, 25:sapit,
id. Men. 5, 2, 39:sane haud quicquam'st, magis quod cupiam,
id. Curc. 1, 3, 15; 2, 3, 43:sane ego illum metuo,
id. Men. 5, 2, 108:cum illā sane congruost sermo tibi,
id. Mil. 4, 3, 23:sane ego sum amicus nostris aedibus,
id. As. 2, 3, 7:dabant hae feriae tibi opportunam sane facultatem ad explicandas tuas litteras,
Cic. Rep. 1, 9, 14:odiosum sane genus hominum officia exprobrantium,
id. Lael. 20, 71; id. Quint. 3, 11:humilem sane relinquunt ortum amicitiae,
id. Lael. 9, 29; cf.:tenui sane muro dissepiunt,
id. Rep. 4, 4, 4:judicare difficile est sane,
id. Lael. 17, 62:explicat orationem sane longam et verbis valde bonis,
id. Agr. 2, 5, 13:(narratio) res sane difficilis,
id. de Or. 2, 66, 264:sane grandes libros,
id. Rep. 3, 8, 12:cui sane magna est in mento cicatrix,
Auct. Her. 4, 49, 63:Herennium quendam, sane hominem nequam atque egentem, coepisse, etc.,
Cic. Att. 1, 19, 5:Paulus mihi de re publicā alia quaedam sane pessima,
id. Att. 14, 7, 1:sane murteta relinqui,
Hor. Ep. 1, 15, 5:id sane est invisum duobus,
id. ib. 2, 2, 64:bonus sane vicinus,
id. ib. 2, 2, 132:sane populus numerabilis,
id. A. P. 206.— In replies: Mi. Te moneri numne vis? Ha. Sane volo, by all means, surely, to be sure, certainly, Plaut. Poen. 5, 2, 119; so,sane volo,
id. Cas. 2, 3, 55; id. Rud. 5, 3, 51; Ter. Heaut. 4, 8, 31: Ch. Estne, ut fertur, forma? Pa. Sane, id. Eun. 2, 3, 69; 4, 7, 15:sane hoc multo propius ibis,
id. Ad. 4, 2, 41. Th. Quid taces? Ph. Sane quia vero hae mihi patent semper fores, id. Eun. 1, 2, 9; id. And. 1, 2, 24: C. F. Visne igitur, etc. C. P. Sane placet, Cic. Part. Or. 1, 2:sane et libenter quidem,
id. Rep. 2, 38, 64.—Ironically:quam sane magni referat,
Plaut. Mil. 3, 3, 9; cf.: sane legem Juliam timeo, Ner. ap. Suet. Ner. 33 med.:beneficium magnum sane dedit!
Phaedr. 3, 15, 12.—With other adverbs: esse aedificatas has sane bene,
right well, very well, Plaut. Most. 3, 2, 74:res rustica sane bene culta,
Cic. Quint. 3, 12; Ter. Hec. 1, 2, 103:bene sane, as an answer,
very well, id. And. 5, 2, 7; id. Ad. 4, 2, 47:recte sane,
id. Eun. 5, 5, 11; id. Heaut. 3, 2, 27; 3, 3, 20; id. Ad. 3, 3, 63; id. Phorm. 5, 8, 10:sane commode,
Plaut. Poen. 1, 2, 72:sapienter sane,
id. Pers. 3, 3, 42 et saep.:scite hercle sane,
id. Trin. 3, 3, 53:sane hercle,
Ter. Eun. 3, 5, 59; id. Hec. 3, 5, 9; id. Phorm. 3, 3, 9:sane quidem,
id. And. 1, 2, 24:sane quidem hercle,
Cic. Leg. 2, 4, 8:sane pol,
Ter. And. 1, 4, 2.—Sane quam, how very, i. e. very much indeed, uncommonly, exceedingly (cf.:admodum quam and valde quam): conclusa est a te tam magna lex sane quam brevi,
Cic. Leg. 2, 10, 23:quod de Pompeio Caninius agit, sane quam refrixit,
id. Q. Fr. 2, 4 (6), 5; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 2; 8, 4, 2; Brut. ib. 11, 13, 4 (shortly before: suos valde quam paucos habet); Sulp. ib. 4, 5, 1.—With negatives:haud sane diu est,
not very long since, Plaut. Merc. 3, 1, 44:edepol commissatorem haud sane commodum,
Ter. Ad. 5, 2, 8:haud sane intellego, quidnam sit, etc.,
Cic. Off. 2, 2, 5; Sall. C. 37, 9; 53, 5; id. Rep. Ord. 2, 11; Cic. Sen. 1, 3; Curt. 3, 1, 14:agellus non sane major jugero uno,
Varr. R. R. 3, 16, 10:cum his temporibus non sane in senatum ventitarem,
Cic. Fam. 13, 77, 1:non sane mirabile hoc quidem,
id. Div. 2, 31, 67:non ita sane vetus,
id. Brut. 10, 41:non sane credere,
Hor. Ep. 1, 7, 61:nihil sane esset, quod, etc.,
absolutely nothing, nothing at all, Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 7; so,nihil sane,
id. de Or. 2, 1, 5; Sall. C. 16, 5; Hor. S. 2, 3, 138; id. Ep. 2, 1, 206 al.—In restrictive concessions, to be sure, indeed, certainly, however: sane bonum, ut dixi, rei publicae genus, Cic.Rep. 2, 26, 48; cf.:(γ).hoc sane frequentissimum est... sed, etc.,
Quint. 4, 2, 130:negant quemquam esse virum bonum nisi sapientem. Sit ita sane, sed, etc.,
Cic. Lael. 5, 18; cf. id. Rep. 1, 19, 32:haec si vobis non probamus, sint falsa sane,
id. Ac. 2, 32, 105:sint sane, quoniam ita mores se habent, liberales,
Sall. C. 52, 12; id. J. 31, 8:sit hoc sane leve,
Cic. Sest. 54, 115:sed fruatur sane hoc solacio,
id. Prov. Cons. 7, 16; Ov. H. 17, 13; Curt. 5, 1, 6:repetita narratio sane res declamatoria magis quam forensis,
Quint. 4, 2, 128:poëtis permittamus sane ejusmodi exempla,
id. 8, 3, 73:non sane recepto in usum nomine,
not indeed, id. 5, 11, 20; cf. id. 7, 1, 41.—With imperatives in colloq. lang. likewise concessive, like the English then, pray then, if you will:ubi ego Sosia nolim esse, tu esto sane Sosia,
Plaut. Am. 1, 1, 283: Al. Num quid vis, quin abeam jam intro? Ju. I sane, id. ib. 3, 3, 16:abi tu sane superior,
id. Stich. 5, 4, 14:i sane,
id. As. 3, 3, 86; id. Aul. 2, 5, 7; id. Ep. 1, 1, 73; id. Pers. 4, 4, 25; 4, 4, 55; id. Rud. 2, 3, 55; Ter. Ad. 4, 2, 48:ite sane,
Plaut. Aul. 3, 3, 3:abi sane,
id. Am. 1, 1, 197; id. Rud. 3, 6, 17; id. Stich. 1, 3, 107; Ter. Heaut. 3, 3, 27:sequere sane,
Plaut. Merc. 3, 1, 2:age sane,
id. Men. 1, 2, 44; id. Ps. 5, 2, 27:da sane,
id. Merc. 4, 1, 11:dato sane,
id. Stich. 4, 1, 47:cedo sane,
id. Pers. 4, 3, 30; 5, 1, 20; Ter. Heaut. 4, 7, 4:nosce sane,
Plaut. As. 2, 4, 58:age sane, omnes,
Liv. 1, 57, 8. -
85 subdifficilis
sub-diffĭcĭlis, e, adj., somewhat difficult:quaestio,
Cic. Lael. 19, 67. -
86 succedo
suc-cēdo, cessi, cessum, 3, v. n. and a. ⊂.I.To go below or under (so mostly poet.; syn. subeo).A.Lit.1.In gen., to enter, go under, come under:2.simul ac primum nubes succedere soli Coepere,
to go under the sun, Lucr. 5, 286; cf. id. 6, 402:tectum, cui imbris vitandi causā succederet,
Cic. Dom. 44, 116:maestae Succedunt ramis volucres,
Val. Fl. 6, 505:succedere tectis,
Ov. M. 2, 766; so,tectis,
id. ib. 8, 549; Verg. A. 1, 627:rex jussae succedit aquae,
Ov. M. 11, 142:tecto et umbrae,
Verg. G. 3, 418:antro,
id. E. 5, 6 and 19:tumulo sineret succedere terrae,
i. e. to be buried, id. A. 11, 103; cf.:serpens imo Successit tumulo,
id. ib. 5, 93.—In partic., to go from under; to go up, mount, ascend:B.alto caelo,
to mount, ascend, Verg. G. 4, 227:in arduum,
Liv. 5, 43; cf.:hoc itinere est fons, quo mare succedit longius,
Caes. B. C. 2, 24:muros,
Liv. 27, 18, 13; 31, 45, 5; Tac. A. 2, 20; Sil. 10, 597:tumulum,
Liv. 22, 28 et saep. — Absol.:erigi scalas jussit ac promptissimum quemque succedere,
Tac. A. 2, 81.— Poet.:in montem succedere silvas Cogebant,
to retreat to the mountains, Lucr. 5, 1370.—Trop.1.To come under, submit to any thing:2.omnes sententiae verbaque omnia... sub acumen stili subeant et succedant necesse est,
Cic. de Or. 1, 33, 151:externae dominationi, quam in suis timuerunt, sponte succedunt,
Just. 8, 2, 2:succedoque oneri,
take up, Verg. A. 2, 723:nec qui succederet operi inventus est,
undertake, Plin. 35, 10, 36, § 92.—To go up, mount, ascend:II.a pedibusque minutatim succedere frigus Non dubitabat,
Lucr. 6, 1191:ad summum honorem,
id. 5, 1122:ille ad superos Succedet famā,
Verg. A. 12, 235:aurum in summum successit honorem,
Lucr. 5, 1275.—To approach, draw near (class. and freq.).A.Milit. t. t., to march on, advance, march up to, approach (class. and freq.; cf.: invado, progredior): [p. 1787] sub primam nostram aciem successerunt, Caes. B. G. 1, 24:B.sub montem,
id. B. C. 1, 45: supra hostium munitionem, Sisenn. ap. Non. 91, 23:ad castra hostium infestis signis,
Liv. 7, 37:ad stationes hostium,
id. 30, 8:ad hostium latebras,
id. 10, 14:ad urbem,
id. 26, 44:ad moenia,
id. 44, 31:sub ipsum vallum,
id. 31, 36, 5:ad portūs claustra,
Curt. 4, 5, 19:celeriter ad molem,
id. 4, 3, 2:moenibus,
Liv. 10, 34; 24, 19:munimentis,
id. 9, 14:munitionibus, Auct. B. Alex. 30, 4: portas succedunt,
Caes. B. G. 2, 6:murum,
Liv. 38, 9.— Absol.:classis paulatim successit,
Tac. A. 3, 1.— Impers. pass.:ubicumque iniquo successum est loco,
Liv. 9, 31.—To follow, follow after, take the place of, relieve, come into the place of, succeed; to succeed to, receive by succession (syn. subsequor).1.Lit.:2.ut integri et recentes defatigatis succederent,
Caes. B. G. 5, 16; 7, 41; id. B. C. 3, 94; cf. Liv. 9, 32; Ov. M. 13, 134:in stationem,
Caes. B. G. 4, 32:in pugnam,
Liv. 9, 27;for which, proelio,
id. 6, 4:in paternas opes,
id. 21, 3:in Pompeii locum heres,
Cic. Phil. 2, 25, 62; cf.:Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant,
Caes. B. G. 6, 12:ego in ejus quem occidissem succederem locum,
Liv. 40, 12, 13:succedam ego vicarius tuo muneri,
Cic. Verr. 2, 4, 37, § 81; 2, 3, 51, § 120; id. Fam. 3, 3, 1; cf. id. Fl. 14, 33; 21, 49:qui regno successit,
Plin. 36, 27, 70, § 204:post ejus mortem frater regno successit,
Just. 17, 3, 6:in hujus locum filia regno successit,
id. 2, 4, 17;but: in regnum,
id. 7, 2, 2:huic Mithridates filius succedit,
id. 42, 2, 3:ad alteram partem succedunt Ubii,
follow, come next, Caes. B. G. 4, 3.—Of things:aspicit in teretes lignum succedere suras,
Ov. M. 11, 80. — Impers. pass.:non solum, quod tibi succederetur, sed quod Gabinio non succederetur,
Cic. Pis. 36, 88:te antea, quam tibi successum esset, decessurum fuisse,
id. Fam. 3, 6, 2.—Trop.a. b. (α).In time:(β).successit ipse magnis (oratoribus),
Cic. Or. 30, 105:horum aetati successit Isocrates,
id. ib. 13, 40; cf.:nihil semper floret: aetas succedit aetati,
id. Phil. 11, 15, 39:tertia post illas successit aënea proles,
Ov. M. 1, 125:quorum priores duae probationi succedunt,
Quint. 3, 9, 1:in Italiā violis succedit rosa,
Plin. 21, 11, 39, § 68: etenim ei succedo orationi, quae, etc., I succeed, I speak after an oration, which, etc., Cic. Balb. 1, 4:consules, quo majori gloriae rerum gestarum succedere se cernebant,
Liv. 4, 11, 2:rex... succedens tantae caritati Hieronis,
id. 24, 5, 1:ut bono succedenti regi difficilis aemulatio esset,
id. 1, 48, 8.—To follow, take the place of, succeed in value: cujus (purpurae) libra denariis centum venibat... huic successit dibapha Tyria, quae in libras denariis mille non poterat emi, Nep. ap. Plin. 9, 39, 63, § 137:c.in vicem ejus (graminis) succedit decoctum,
Plin. 24, 19, 118, § 179:non numero tantum amissorum civium, sed et dignitati,
Just. 3, 5, 7:filii magnitudini patris successerunt,
id. 19, 1, 2.— Pass. impers.:male gestis rebus alterius successum est,
Liv. 9, 18, 15.—Hence, to follow the nature or rule of any thing, to belong to a class or category (rare):d.succedere hanc quoque comparativo generi,
Quint. 3, 10, 4:quae omnia succedunt legitimis quaestionibus,
id. 3, 6, 71.—Pregn.: res (alicui) succedit, or simply succedit, goes on well, is successful, prospers, succeeds (cf. evenit):lepide hoc succedit sub manus negotium,
Plaut. Mil. 3, 2, 59:negotium (ei) sub manus,
id. ib. 4, 4, 7; id. Pers. 4, 1, 2:quando hoc bene successit,
Ter. Ad. 2, 4, 23:parum succedit, quod ago,
id. And. 4, 1, 54:pleraque non succedunt,
Varr. R. R. 3, 9, 16:quod res nulla successerat,
Caes. B. G. 7, 26:inceptum non succedebat,
Liv. 42, 58:nihil conceptae temere spei succedebat,
id. 33, 5, 3:voti Phoebus succedere partem Mente dedit,
Verg. A. 11, 794:si prospere prima successerint,
Just. 9, 3, 7.— Absol.:hac non successit: aliā ingrediemur viā,
Ter. And. 4, 1, 45:si quando minus succedet,
Cic. Or. 28, 98:si ex sententiā successerit,
id. Q. Fr. 2, 14, 1: si proinde, ut ipse mereor, mihi successerit, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 4, 4:si successisset coeptis,
Liv. 25, 37:inceptis,
id. 24, 19:fraudi,
id. 38, 25:facinori eorum,
id. 40, 11 et saep.:successurumque Minervae Indoluit,
Ov. M. 2, 788.— Pass.: cum omnia meā causā velles mihi successa, Cic. Fil. ap. Cic. Fam. 16, 21, 2.— Impers.:nolle successum non patribus,
Liv. 2, 45, 5:ubicumque iniquo successum erat loco,
id. 9, 31, 13 Weissenb. ad loc. -
87 Superbus
sŭperbus, a, um, adj. [super; cf. Gr. huperbios].I.In a bad sense, that thinks himself above others, haughty, proud, arrogant, insolent, discourteous, uncivil, rude, supercilious, domineering (cf.: arrogans, insolens, fastidiosus, vanus, elatus): reges odisse superbos, Poët. ap. Cic. Att. 6, 3, 7:b.reges,
Lucr. 5, 1222:domini,
id. 2, 1091; Verg. A. 12, 236:juvenis,
id. ib. 3, 326; 10, [p. 1805] 514:victor,
id. G. 3, 226:non decet superbum esse hominem servom,
Plaut. As. 2, 4, 64:freti virtute et viribus superbi,
id. Am. 1, 1, 58:superbum se praebuit in fortunā,
Cic. Att. 8, 4, 1:vide ne superbi (animi) sit aspernari ejusdem liberalitatem,
id. Fam. 4, 9, 4:atque meo nunc Superbus incedis malo,
Hor. Epod. 15, 18:licet superbus ambules pecuniā,
id. ib. 4, 5:opibus superbi,
Verg. A. 5, 268:utrum superbiorem te pecunia facit, an quod te imperator consulit,
Cic. Fam. 7, 13, 1:laudato pavone superbior,
Ov. M. 13, 802:homines superbissimi,
Sall. J. 31, 12;Auct. B. Afr. 57, 6: eum, qui de suā unius sententiā omnia gerat, superbum judico magis quam sapientem,
Liv. 44, 22, 11:non respondere vereor, ne superbum sit,
id. 42, 40, 2.—In a pun on the literal meaning of super: Merc. Faciam ego te superbum, nisi hinc abis. So. Quonam modo? Merc. Auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, I will make you, i. e. one who rides or is carried, rather than walks, Plaut. Am. 1, 1, 201.—Transf., of things concr. or abstr.:B.aures,
Liv. 34, 5, 13:oculi,
Ov. M. 6, 169:arces,
Hor. Epod. 7, 5:postisque superbos Unguit amaracino,
Lucr. 4, 1179:sceptra,
id. 5, 1137:voces,
id. 5, 1173:dens,
delicate, fastidious, squeamish, Hor. S. 2, 6, 87:corpus,
id. ib. 2, 2, 109:inguen,
id. Epod. 8, 19:manus,
Sen. Med. 205:vultus,
id. Herc. Fur. 721:non est inhumana virtus neque immanis neque superba,
Cic. Lael. 14, 50:victoria, quae naturā insolens et superba est,
id. Marcell. 3, 9:pax,
Liv. 9, 12, 1:jura,
id. 31, 29, 9; cf.:superbissima lex,
id. 4, 4, 10:mutatio vestis,
id. 9, 18, 4:vita,
Prop. 3, 11 (4, 10), 48:aures quarum est judicium superbissimum,
i. e. very severe, utterly impartial, Cic. Or. 44, 150:scilicet aspera mea natura, difficilis aditus, superba responsa,
uncivil, arrogant, id. Vatin. 3, 8:cujus tu superbissima decreta et preces repudiasti,
id. Pis. 27, 64:ipsum dicendi genus nihil superbum, nihil elatum saltem ac sublime desideret,
Quint. 6, 2, 19; cf. id. 11, 1, 37.—With foll. inf., Sil. 3, 374; 12, 433; 14, 646.— Neutr. absol.:reliqua multo major multitudo neque excluderetur suffragiis, ne superbum esset, nec valeret nimis, ne esset periculosum,
Cic. Rep. 2, 22, 39:superba loqui,
Prop. 1, 10, 22.—Superbum est, with a subject-clause, Cic. Verr. 2, 4, 20, § 45; Ov. M. 13, 17.—Sŭperbus, i, m., surname of the younger Tarquin, the last king of Rome, Cic. Rep. 2, 15, 28; id. Tusc. 1, 16, 38; Liv. 1, 49, 1; Ov. F. 2, 718 al.; cf. Cic. Rep. 1, 37, 58.—II.In a good sense, proud, superior, excellent, distinguished; splendid, magnificent, superb ( poet. and in post-Aug. prose):B.quae (virtus) inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu,
Sen. Ep. 76, 21:populum late regem belloque superbum,
Verg. A. 1, 21:animae virtute et factis,
Sil. 10, 573:triumphus,
Hor. C. 1, 35, 3; 1, 37, 31:merum,
id. ib. 2, 14, 27; cf.:limina civium potentiorum,
id. Epod. 2, 7:postes,
id. C. 4, 15, 7:Tibur,
Verg. A. 7, 630:Phoebe superbe lyrā,
Tib. 4, 2, 22:sedes Dolopum,
Verg. A. 2, 785; Cat. 64, 85:domus,
Sen. Herc. Oet. 509:dapes,
Mart. 3, 45, 3.—In partic.1.Superba pira, an excellent kind of pear, perh. the muscatel, Col. 5, 10, 18; Plin. 15, 15, 16, § 54; cf. superbia, II. B.—2.Olivae, of a very large and plump kind, Plin. 15, 3, 4, § 17.—3. (α).Form sŭ-perbē, Plaut. Merc. 5, 4, 38; Ter. Phorm. 5, 7 (8), 22; Lucr. 5, 1224:(β).imperare,
Caes. B. G. 1, 31 (with crudeliter); Liv. 2, 45, 6 (with insolenter); 37, 10, 2 (with contemptim); 24, 25, 8 (opp. humiliter); 9, 14;10, 10: Rhodii, superbe commemoratis meritis suis, etc.,
id. 44, 14, 8.—Form sŭperbĭter (anteclass.), Naev. and Afran. ap. Non. 515, 10 sq.; 516, 1; Enn. ap. Prisc. p. 1010 P. (Enn. p. 180, 40 Vahl.).—b.Comp.:c.superbius,
Cic. Imp. Pomp. 5, 11:preces alicujus superbius accipere,
Tac. A. 2, 37.—Sup.:superbissime,
Cic. Pis. 27, 64. -
88 superbus
sŭperbus, a, um, adj. [super; cf. Gr. huperbios].I.In a bad sense, that thinks himself above others, haughty, proud, arrogant, insolent, discourteous, uncivil, rude, supercilious, domineering (cf.: arrogans, insolens, fastidiosus, vanus, elatus): reges odisse superbos, Poët. ap. Cic. Att. 6, 3, 7:b.reges,
Lucr. 5, 1222:domini,
id. 2, 1091; Verg. A. 12, 236:juvenis,
id. ib. 3, 326; 10, [p. 1805] 514:victor,
id. G. 3, 226:non decet superbum esse hominem servom,
Plaut. As. 2, 4, 64:freti virtute et viribus superbi,
id. Am. 1, 1, 58:superbum se praebuit in fortunā,
Cic. Att. 8, 4, 1:vide ne superbi (animi) sit aspernari ejusdem liberalitatem,
id. Fam. 4, 9, 4:atque meo nunc Superbus incedis malo,
Hor. Epod. 15, 18:licet superbus ambules pecuniā,
id. ib. 4, 5:opibus superbi,
Verg. A. 5, 268:utrum superbiorem te pecunia facit, an quod te imperator consulit,
Cic. Fam. 7, 13, 1:laudato pavone superbior,
Ov. M. 13, 802:homines superbissimi,
Sall. J. 31, 12;Auct. B. Afr. 57, 6: eum, qui de suā unius sententiā omnia gerat, superbum judico magis quam sapientem,
Liv. 44, 22, 11:non respondere vereor, ne superbum sit,
id. 42, 40, 2.—In a pun on the literal meaning of super: Merc. Faciam ego te superbum, nisi hinc abis. So. Quonam modo? Merc. Auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, I will make you, i. e. one who rides or is carried, rather than walks, Plaut. Am. 1, 1, 201.—Transf., of things concr. or abstr.:B.aures,
Liv. 34, 5, 13:oculi,
Ov. M. 6, 169:arces,
Hor. Epod. 7, 5:postisque superbos Unguit amaracino,
Lucr. 4, 1179:sceptra,
id. 5, 1137:voces,
id. 5, 1173:dens,
delicate, fastidious, squeamish, Hor. S. 2, 6, 87:corpus,
id. ib. 2, 2, 109:inguen,
id. Epod. 8, 19:manus,
Sen. Med. 205:vultus,
id. Herc. Fur. 721:non est inhumana virtus neque immanis neque superba,
Cic. Lael. 14, 50:victoria, quae naturā insolens et superba est,
id. Marcell. 3, 9:pax,
Liv. 9, 12, 1:jura,
id. 31, 29, 9; cf.:superbissima lex,
id. 4, 4, 10:mutatio vestis,
id. 9, 18, 4:vita,
Prop. 3, 11 (4, 10), 48:aures quarum est judicium superbissimum,
i. e. very severe, utterly impartial, Cic. Or. 44, 150:scilicet aspera mea natura, difficilis aditus, superba responsa,
uncivil, arrogant, id. Vatin. 3, 8:cujus tu superbissima decreta et preces repudiasti,
id. Pis. 27, 64:ipsum dicendi genus nihil superbum, nihil elatum saltem ac sublime desideret,
Quint. 6, 2, 19; cf. id. 11, 1, 37.—With foll. inf., Sil. 3, 374; 12, 433; 14, 646.— Neutr. absol.:reliqua multo major multitudo neque excluderetur suffragiis, ne superbum esset, nec valeret nimis, ne esset periculosum,
Cic. Rep. 2, 22, 39:superba loqui,
Prop. 1, 10, 22.—Superbum est, with a subject-clause, Cic. Verr. 2, 4, 20, § 45; Ov. M. 13, 17.—Sŭperbus, i, m., surname of the younger Tarquin, the last king of Rome, Cic. Rep. 2, 15, 28; id. Tusc. 1, 16, 38; Liv. 1, 49, 1; Ov. F. 2, 718 al.; cf. Cic. Rep. 1, 37, 58.—II.In a good sense, proud, superior, excellent, distinguished; splendid, magnificent, superb ( poet. and in post-Aug. prose):B.quae (virtus) inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu,
Sen. Ep. 76, 21:populum late regem belloque superbum,
Verg. A. 1, 21:animae virtute et factis,
Sil. 10, 573:triumphus,
Hor. C. 1, 35, 3; 1, 37, 31:merum,
id. ib. 2, 14, 27; cf.:limina civium potentiorum,
id. Epod. 2, 7:postes,
id. C. 4, 15, 7:Tibur,
Verg. A. 7, 630:Phoebe superbe lyrā,
Tib. 4, 2, 22:sedes Dolopum,
Verg. A. 2, 785; Cat. 64, 85:domus,
Sen. Herc. Oet. 509:dapes,
Mart. 3, 45, 3.—In partic.1.Superba pira, an excellent kind of pear, perh. the muscatel, Col. 5, 10, 18; Plin. 15, 15, 16, § 54; cf. superbia, II. B.—2.Olivae, of a very large and plump kind, Plin. 15, 3, 4, § 17.—3. (α).Form sŭ-perbē, Plaut. Merc. 5, 4, 38; Ter. Phorm. 5, 7 (8), 22; Lucr. 5, 1224:(β).imperare,
Caes. B. G. 1, 31 (with crudeliter); Liv. 2, 45, 6 (with insolenter); 37, 10, 2 (with contemptim); 24, 25, 8 (opp. humiliter); 9, 14;10, 10: Rhodii, superbe commemoratis meritis suis, etc.,
id. 44, 14, 8.—Form sŭperbĭter (anteclass.), Naev. and Afran. ap. Non. 515, 10 sq.; 516, 1; Enn. ap. Prisc. p. 1010 P. (Enn. p. 180, 40 Vahl.).—b.Comp.:c.superbius,
Cic. Imp. Pomp. 5, 11:preces alicujus superbius accipere,
Tac. A. 2, 37.—Sup.:superbissime,
Cic. Pis. 27, 64. -
89 utcumque
I. A.Conjunctive, with independent verb and correl.-clause:B.(orator) utcumque se affectum videri et animum audientis moveri volet, ita, etc.,
Cic. Or. 17, 55:utquomque animo conlubitumst meo,
Plaut. Am. 1, 1, 187:utquomque in alto ventus est,
id. Ep. 1, 1, 47:utcumque erit, juvabit tamen, etc., Liv. praef. § 3: utcumque esset igitur,
id. 32, 9, 11:utcumque res sese habet,
id. 37, 54, 7; 42, 40, 3:utcumque casura res est,
Tac. A. 6, 8:infelix! utcumque ferent ea facta minores,
Verg. A. 6, 822:utcumque se ea res habuit,
Tac. A. 1, 5:utcumque res postularet,
Cic. Fin. 5, 4, 11:utcumque aut locus opportunitatem daret, aut, etc.,
Liv. 21, 35, 2.—Simply limiting a verb or adj., in any way whatever, in one way or another (not anteAug.):II.quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea non ultra pati,
Liv. 29, 15, 1 Weissenb. ad loc.:gaudentes utcumque compositā cum Philippo pace,
id. 31, 15, 10. —So ellipt.:sed utcumque, seu injuncta seu suscepta foret militia, et eam exhaustam, etc.,
however it might be, Liv. 32, 3, 4; 45, 8, 5:ea quoque temptata utcumque,
id. 42, 66, 3:dum utcumque explicaretur agmen,
id. 42, 66, 7:committendam rerum summam in discrimen utcumque ratus,
id. 33, 7, 10:arduum et impeditum saxis iter primo utcumque tolerabant,
Curt. 8, 2, 34:intellegitur enim utcumque dictum,
Quint. 3, 6, 6:tamen esset (securitas) utcumque tolerabilis,
id. 2, 3, 4; 4, 1, 21; 2, 5, 11; Suet. Tib. 11:adeo difficilis est hominibus utcumque conceptae spei mora,
Vell. 2, 67, 1.—(Acc. to ut, I. B. 5.) At whatever time, whenever, = quandocumque (rare):utcumque exaestuat aut deficit mare,
Liv. 26, 42, 8:utcumque defecere mores, Indecorant bene nata culpae,
Hor. C. 4, 4, 35:ibimus, ibimus, Utcumque praecedes,
id. ib. 2, 17, 11; cf.:utcumque mecum vos eritis, libens Insanientem navita Bosporum Temptabo,
id. ib. 3, 4, 29. -
90 utcunque
I. A.Conjunctive, with independent verb and correl.-clause:B.(orator) utcumque se affectum videri et animum audientis moveri volet, ita, etc.,
Cic. Or. 17, 55:utquomque animo conlubitumst meo,
Plaut. Am. 1, 1, 187:utquomque in alto ventus est,
id. Ep. 1, 1, 47:utcumque erit, juvabit tamen, etc., Liv. praef. § 3: utcumque esset igitur,
id. 32, 9, 11:utcumque res sese habet,
id. 37, 54, 7; 42, 40, 3:utcumque casura res est,
Tac. A. 6, 8:infelix! utcumque ferent ea facta minores,
Verg. A. 6, 822:utcumque se ea res habuit,
Tac. A. 1, 5:utcumque res postularet,
Cic. Fin. 5, 4, 11:utcumque aut locus opportunitatem daret, aut, etc.,
Liv. 21, 35, 2.—Simply limiting a verb or adj., in any way whatever, in one way or another (not anteAug.):II.quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea non ultra pati,
Liv. 29, 15, 1 Weissenb. ad loc.:gaudentes utcumque compositā cum Philippo pace,
id. 31, 15, 10. —So ellipt.:sed utcumque, seu injuncta seu suscepta foret militia, et eam exhaustam, etc.,
however it might be, Liv. 32, 3, 4; 45, 8, 5:ea quoque temptata utcumque,
id. 42, 66, 3:dum utcumque explicaretur agmen,
id. 42, 66, 7:committendam rerum summam in discrimen utcumque ratus,
id. 33, 7, 10:arduum et impeditum saxis iter primo utcumque tolerabant,
Curt. 8, 2, 34:intellegitur enim utcumque dictum,
Quint. 3, 6, 6:tamen esset (securitas) utcumque tolerabilis,
id. 2, 3, 4; 4, 1, 21; 2, 5, 11; Suet. Tib. 11:adeo difficilis est hominibus utcumque conceptae spei mora,
Vell. 2, 67, 1.—(Acc. to ut, I. B. 5.) At whatever time, whenever, = quandocumque (rare):utcumque exaestuat aut deficit mare,
Liv. 26, 42, 8:utcumque defecere mores, Indecorant bene nata culpae,
Hor. C. 4, 4, 35:ibimus, ibimus, Utcumque praecedes,
id. ib. 2, 17, 11; cf.:utcumque mecum vos eritis, libens Insanientem navita Bosporum Temptabo,
id. ib. 3, 4, 29. -
91 vel
I.As disjunctive conjunction, to introduce an alternative as a matter of choice or preference, or as not affecting the principal assertion (while aut introduces an absolute or essential opposition; cf. Madv. Gr. § 436; Zumpt, Gr. § 339; Fischer, Gr. § 383).A.Singly.1.In gen., or (if you will), or else, or (at your pleasure), or (at least), or (it is indifferent), or (what is the same thing), etc.:2.dic igitur me passerculum... haedillum me tuom dic esse vel vitellum,
Plaut. As. 3, 3, 77: viginti minis? Ba. Utrum vis, vel quater quinis minis, id. Ps. 1, 3, 111:lege vel tabellas redde,
id. ib. 1, 1, 29:in solem ponito vel sine sale in defrutum condito,
Cato, R. R. 7: orabant (sc. Ubii), ut sibi auxilium ferret... vel... exercitum modo Rhenum transportaret, or at least, i. e. or, if he preferred it, Caes. B. G. 4, 16:ejusmodi conjunctionem tectorum oppidum vel urbem appellaverunt,
Cic. Rep. 1, 26, 41:in unius voluntate vel moribus,
id. ib. 2, 28, 51:in unā urbe vel in hac ipsā,
id. ib. 3, 10, 17:constituere vel conservare,
id. ib. 2, 38, 64:in ardore caelesti, qui aether vel caelum nominatur,
id. N. D. 2, 15, 41:transfer idem ad modestiam vel temperantiam,
id. Fin. 2, 19, 60; cf. Madv. ad id. ib. 2, 25, 81:unum illud extimescebam, ne quid turpiter facerem, vel dicam, jam effecissem,
id. Att. 9, 7, 1: haec neque confirmare argumentis neque refellere in animo est;ex ingenio suo quisque demat vel addat fidem,
Tac. G. 3.—Esp.a.With potius, to correct or make more precise what has been said, or rather:b.ex hoc populo indomito vel potius immani,
Cic. Rep. 1, 44, 68:post obitum vel potius excessum Romuli,
id. ib. 2, 30, 53:cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit,
id. Lig. 7, 22:vide quid licentiae nobis tua liberalitas det, vel potius audaciae,
id. ib. 8, 23:ludorum plausus vel testimonia potius,
id. Phil. 1, 15, 36:quam valde ille reditu vel potius reversione meā laetatus!
id. Att. 16, 7, 5; id. Phil. 13, 9, 19:novem tibi orbibus, vel potius globis conexa sunt omnia,
id. Rep. 6, 17, 17:plurimas vel potius omnes ex se ipso virtutes contulit,
Quint. 10, 1, 109.—In climax after a negative:tu certe numquam in hoc ordine vel potius numquam in hac urbe mansisses,
Cic. Phil. 2, 15, 38.—So corrective, without potius:c.sed haec tu melius vel optime omnium,
Cic. Fam. 4, 13, 7:clariore vel plane perspicua,
id. Fin. 5, 20, 55; id. Lael. 12, 41:Capua ab duce eorum Capye, vel. quod propius vero est, a campestri agro appellata,
Liv. 4, 37, 1:cum P. Decius se in Samnium vel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset,
id. 10, 26, 4.—Esp. in the phrase vel dicam, or let me rather say, or rather:quando enim nobis, vel dicam aut oratoribus bonis aut poëtis, ullus... ornatus defuit?
Cic. Fin. 1, 3, 10; id. Brut. 57, 207; id. Cael. 31, 75; id. Phil. 2, 12, 30; id. Att. 9, 7, 1; Suet. Calig. 13.—So intensive, or I may even say (cf. II. A. 3. infra):omnes binos consules, vel dicam amplius, omnia nomina,
Varr. L. L. 8, p. 106 Bip.:a plerisque vel dicam ab omnibus,
Cic. Fam. 4, 7, 3; id. Brut. 70, 246.—Vel etiam, or even:d.ut expositio quarundam rerum gestarum vel etiam fabulosarum,
Quint. 4, 3, 12. —= aut, or else.(α).With an alternative necessary consequence:(β).id autem nec nasci potest nec mori, vel concidat omne caelum omnisque natura consistat necesse est,
Cic. Tusc. 1, 23, 54 Tischer ad loc.:vel tu ne faceres tale in adulescentiā,
Plaut. Ps. 1, 5, 22.—In gen. ( poet. and post class.):e.si copias armatorum... secum expenderent, vincendum illā acie vel cadendum esse,
Tac. A. 14, 35:mortem omnibus ex naturā aequalem oblivione apud posteros vel gloriă distingui,
id. H. 1, 21; cf. id. A. 14, 61; 14, 62:quod imperium variā sorte laetum rei publicae aut atrox, principibus prosperum vel exitio fuit,
id. H. 2, 1 init.; 2, 10; 2, 68; cf. Ov. M. 9, 624 sq.; 15, 601 sq.—In a subordinate alternative after aut:B.nec aut tibi ipsi aut huic Secundo vel huic Apro ignotas,
Tac. Or. 28:ne contra Gai quidem aut Claudii vel Neronis... domum,
id. H. 2, 76:abscedens in hortos aut Tusculanum vel Antiatem in agrum,
id. A. 14, 3 init.:dementiae quoque judicia aut propter id quod factum est aut propter id quod adhuc fieri vel non fieri potest instituuntur,
Quint. 7, 4, 29.—As co-ordinate.1.Vel... vel, either... or, be it... or; in gen. (class.; but where the alternatives are necessary and exclusive, that is, where one must be right and the other wrong, aut... aut is used; v. infra, and cf. Madv. ad Cic. Fin. 4, 11, 27): sed hic numquis adest? Pa. Vel adest vel non, i. e. just as you please, Plaut. Mil. 4, 2, 28 Brix ad loc.:b.paucis me misit ad eam... vel ut ducentos Philippos reddat aureos, vel ut hinc eat secum,
id. Bacch. 4, 1, 18 sq.:ubi illic biberit, vel servato meum modum vel ego dabo,
id. Stich. 5, 4, 37:vel tu me vende, vel face quod tibi lubet,
id. Pers. 3, 1, 70:nunc quamobrem huc sum missa, amabo, vel tu mihi ajas, vel neges,
id. Rud. 2, 4, 14; cf. id. ib. 5, 2, 44:Allobrogibus sese vel persuasuros... existimabant, vel vi coacturos, ut, etc.,
Caes. B. G. 1, 6:ut (Romani) vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere, etc.,
id. ib. 4, 7:vel sumptuosae vel desidiosae illecebrae,
Cic. Rep. 2, 4, 8:in omni vel officio vel sermone sollers,
id. ib. 2, 21, 37:maximum virtutis vel documentum, vel officium,
id. ib. 1, 20, 33:pace vel Quirini vel Romuli dixerim,
id. Off. 3, 10, 42:erant quaestiones vel de caede vel de vi,
id. Mil. 5, 13; 7, 20; id. Leg. 3, 14, 32; id. Lig. 6, 17; id. Deiot. 1, 1; 5, 13; id. Brut. 69, 242:animus vel bello vel paci paratus,
Liv. 1, 1, 8:hunc ordinem ex censu descripsit vel paci decorum vel bello,
id. 1, 42, 5: Etruriam et Samnium provincias esse;utram mallet eligeret: suo exercitu se vel in Etruriā vel in Samnio rem gesturum,
id. 10, 19, 9:gladioque ruptis omnibus loris, oraculi sortem vel elusit vel implevit,
Curt. 3, 1, 18:nihil illo fuisset excellentius vel in vitiis vel in virtutibus,
Nep. Alcib. 1, 1; 2, 1; id. Milt. 3, 4.—Connected with aut, but not corresponding to it (cf. infra, 2. e.):2.num aut tuum aut cujusquam nostrum nomen vel Caucasum hunc transcendere potuit vel illum Gangem transnatare?
Cic. Rep. 6, 20, 22:ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius?
id. Sen. 16, 57:si velim scribere quid aut legere aut canere vel voce vel fidibus, aut geometricum quiddam aut physicum aut dialecticum explicare, etc.,
id. Div. 2, 59, 122.—Esp.a.With weakened disjunctive force (nearly = et... et). quemadmodum ille vel Athenis vel Rhodi se doctissimorum hominum sermonibus dedisset, Cic. de Or. 2, 1, 3:b.multos sine ratione, sine litteris, quā vel inpudentia vel fames duxit, ruentes,
Quint. 2, 20, 2:affectus vel illos mites vel hos concitatos in suā potestate habuisse,
id. 10, 1, 48: eadem quaestio potest eundem vel accusatorem facere vel reum, id. 3, 6, 18: et nundina vetera ex ordine instituit, vel dies vel tempora, Lampr Alex. Sev. 43: pestilentia tanta exstiterat vel Romae, vel Achaicis urbibus, ut, etc., Treb. Gall. 5.—More than twice, either... or... or, etc. tu vel suda, vel peri algu, vel tu aegrota, vel vale, Plaut. Rud. 2, 7, 24:c.hance tu mihi vel vi vel clam vel precario Fac tradas: meā nil re fert, dum potiar modo,
Ter. Eun. 2, 3, 28:vel in tempestate, vel in agris, vel in corporibus,
Cic. Rep. 1, 44, 68:vel quod ita vivit vel quod ita rem publicam gerit vel quod ita factus est,
id. Phil. 2, 5, 10:vel spectator laudum tuarum vel particeps vel socius vel minister consiliorum,
id. Fam. 2, 7, 2; id. Red. Quir. 9, 23;so eight times,
id. Rep. 1, 3, 6. —The second (or last) vel strengthened,(α).By etiam:(β).quae vel ad usum vitae vel etiam ad ipsam rem publicam conferre possumus,
or even, Cic. Rep. 1, 8, 30; so id. ib. 1, 29, 45; 2, 1, 1; cf.:ut vel ea defendam, quae Pompejus velit, vel taceam, vel etiam ad nostra me studia referam litterarum,
id. Fam. 1, 8, 3.—By vero etiam:(γ).in mediocribus vel studiis vel officiis, vel vero etiam negotiis,
Cic. Rep. 1, 3, 4.—By omnino: haec vel ad odium, vel ad misericordiam, vel omnino ad animos judicum movendos ex iis quae sunt ante posita, sumentur ( or in general), Cic. Part. Or. 36, 128.—d.Rarely after a negative = neque, nor:e.neque satis Bruto... vel tribunis militum constabat, quid agerent,
Caes. B. G. 3, 14.—In irregular construction, without the second vel:f.utrumque est in his, quod ab hoc oratore abhorreat: vel quod omnis, qui sapientes non sint, insanos esse dicunt... accedit quod, etc.,
Cic. de Or. 3, 18, 65; id. Att. 11, 7, 5; cf. esp. Lucr. 5, 383 sqq. Munro ad loc. —Vel... vel = aut... aut:g.habere ea, quae secundum naturam sint, vel omnia vel plurima et maxima,
i. e. so nearly all that the difference is unimportant, Cic. Fin. 4, 11, 27; cf.Madv. ad loc.: cum bonā quidem spe, ut ait idem, vel vincendi vel in libertate moriendi,
id. Att. 7, 9, 4.—For vel... vel, in a subordinate alternative after aut, v. the examples under I. B. 1. b. supra.—Vel, correl. with aut (post-Aug. and rare):II.verborum quoque vis ac proprietas confirmatur vel praesumptione... aut reprehensione,
Quint. 9, 2, 18:voces... aut productione tantum vel correptione mutatae,
id. 9, 3, 69 (but the line Ov. M. 1, 546, is spurious); so,aut... aut... vel: ut aut de nomine aut scripto et sententiā vel ratiocinatione quaeratur,
Quint. 3, 6, 72:aut... aut... aut... aut... vel,
id. 8, 6, 68 sq.; cf.:ubi regnat Protogenes aliquis vel Diphilus aut Erimarchus,
Juv. 3, 120.As intens. particle (prop. ellipt., implying an alternative the first member of which is omitted, something else or even this, etc.).A. 1.With subst.:2.tum opsonium autem pol vel legioni sat est,
Plaut. Aul. 3, 6, 24; id. Capt. 1, 2, 23; id. Curc. 5, 2, 13:ita me di ament, vel in lautumiis, vel in pistrino mavelim Agere aetatem, Quam, etc.,
Plaut. Poen. 4, 2, 5: Ep. Si arte poteris accubare. Ge. Vel inter cuneos ferreos, id. Stich. 4, 2, 39:vel rex semper maxumas Mihi agebat gratias,
Ter. Eun. 3, 1, 7:sed tamen vel regnum malo quam liberum populum,
Cic. Rep. 3, 34, 46:isto quidem modo vel consulatus vituperabilis est,
id. Leg. 3, 10, 23:cum se vel principes ejus consilii fore profiterentur,
Caes. B. G. 7, 37:vel Priamo miseranda manus,
Verg. A. 11, 259:ego vel Prochytam praepono Suburae,
Juv. 3, 5:facile me paterer vel illo ipso acerrimo judice quaerente vel apud Cassianos judices... pro Sex. Roscio dicere,
Cic. Rosc. Am. 30, 85:populus Romanus auctoritatem suam vel contra omnes defendere potest,
even if necessary, id. Imp. Pomp. 22, 63:id se probaturum vel ipso Verginio judice,
Liv. 3, 44, 10:belli necessitatibus eam patientiam non adhibebimus, quam vel lusus ac voluptas elicere solet?
id. 5, 6, 3:timebant ne Romana plebs... vel cum servitute pacem acciperet,
even if it should involve their enslavement, id. 2, 9, 5.—With adjj.: Ch. Pax, te tribus verbis volo. Sy. Vel trecentis, Plaut. Trin. 4, 2, 122: Ca. Ut opperiare hos sex dies saltem modo... Ba. Animo bono es. Vel sex mensis opperibor, id. Ps. 1, 3, 89; cf.: jam hercle vel ducentae [p. 1964] minae, id. ib. 1, 3, 68;3.1, 3, 111: hoc ascensu vel tres armati quamlibet multitudinem arcuerint,
Liv. 9, 24, 7: Ph. Dane suavium? Di. Immo vel decem, Plaut. Truc. 2, 4, 22:ego illum eunuchum, si opus sit, vel sobrius,
Ter. Eun. 3, 2, 26:si sit opus, vel totum triduom,
id. ib. 2, 1, 17:haec sunt omnia ingenii vel mediocris,
Cic. de Or. 2, 27, 119.—With verbs: namque edepol quamvis desubito vel cadus vorti potest, may even be turned over, i. e. will be empty, Plaut. Stich. 5, 4, 39:4.ubi ego hinc abiero, vel occidito,
if you will, even, Ter. Phorm. 1, 2, 93:per me vel stertas licet, inquit Carneades, non modo quiescas,
Cic. Ac. 2, 29, 93:ut ipsis sententiis, quibus proluserunt, vel pugnare possint,
id. de Or. 2, 80, 325:cum vel abundare debeam, cogor mutuari,
id. Att. 15 15, 3—With pronn.:B.videndum erit, quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit,
Cic. Off. 1, 18, 59:existiment quod velint, ac vel hoc intellegant,
id. Fin. 5, 11, 33:est tibi ex his ipsis qui assunt bella copia, vel ut a te ipso ordiare,
especially as you can begin with yourself, id. Rep. 2, 40, 67.—With superlatives, to denote the highest possible degree, the very; the utmost; the most...possible.1.With adjj.: hoc invenisset unum ad morbum illum homini vel bellissimum, the very loveliest, the most beautiful possible, Lucil. ap. Non. 527, 28:2.vidi in dolore podagrae ipsum vel omnium maximum Stoicorum Posidonium,
Cic. Fragm. ib. 32:hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum,
the very least... the utmost possible, id. Or. 26, 91:quarum duarum (civitatum) si adessent (legationes), duo crimina vel maxima minuerentur,
id. Div. in Caecil. 5, 14:patre meā sententiā vel eloquentissimo temporibus illis,
the most eloquent possible, id. de Or. 2, 23, 98:quod erat ad obtinendam potentiam nobilium vel maximum, vehementer id retinebatur,
id. Rep. 2, 32, 56:cujus (sc. Hannibalis) eo tempore vel maxima apud regem auctoritas erat,
Liv. 36, 41, 2:vident unum senatorem vel tenuissimum esse damnatum,
Cic. Verr. 1, 16, 46:fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset,
Hirt. B. G. 8, 51:sed vel potentissima apud Amphictyonas aequi tractatio est,
Quint. 5, 10, 118; 11, 1, 81.—With advv.:C.vel studiosissime quaerere,
Cic. Rep. 1, 10, 15:cum Sophocles vel optime scripserit Electram,
id. Fin. 1, 2, 5:vel maxime confirmare,
id. N. D. 2, 65, 162; so,vel maxime,
id. Ac. 2, 3, 9; id. de Or. 1, 8, 32; id. Att. 9, 12, 3; Quint. 1, 3, 12; 4, 3, 4.—In adding an instance implying that other instances might be mentioned at will, or this one; for instance, for example, as for example, in particular:D.Per pol quam paucos reperias Fideles amatores... Vel hic Pamphilus jurabat quotiens Bacchidi, etc.,
Ter. Hec. 1, 1, 3:vel heri in vino quam inmodestus fuisti,
id. Heaut. 3, 3, 7: nullast tam facilis res quin difficilis siet Quom invitus facias;vel me haec deambulatio... ad languorum dedit,
id. ib. 4, 6, 1:sed suavis accipio litteras, vel quas proxime acceperam, quam prudentis!
Cic. Fam. 2, 13, 1:cujus innumerabilia sunt exempla, vel Appii majoris illius, qui, etc.,
id. de Or. 2, 70, 284.—Concessive.1.With superlatives, perhaps:2.adulescens vel potentissimus nostrae civitatis,
Cic. Rosc. A. 2, 6:domus vel optima Messanae, notissima quidem certe,
the best known, at any rate, if not the finest, id. Verr. 2, 4, 2, § 3.—= saltem, at least:quā re etsi minus veram causam habebis, tamen vel probabilem aliquam poteris inducere,
Cic. Fam. 11, 22, 2:plurimi semetipsos exhortantur vel aliquas partes earum (scientiarum) addiscere, quamvis universas percipere non possint,
Col. 11, 1, 11:ac, ni flexisset animos, vel Aegypti praefecturam concedi sibi oraret,
Suet. Ner. 47:ut messe vel unā releves colla perusta,
Mart. 10, 12, 5; Plin. Ep. 1, 12, 8; cf. Madv. ad Cic. Fin. 4, 16, 43.
См. также в других словарях:
difficilis — index difficult, fractious, froward, intractable Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
difficilis — dif|fi̱cilis, ...le [aus gleichbed. lat. difficilis]: schwierig; erschwert; z. B. in der Fügung ↑Dentitio difficilis … Das Wörterbuch medizinischer Fachausdrücke
difficilis ornatus — (loc.s.m.) Nel Medioevo si viene a contrapporre al facilis ornatus. Rappresenta quel parlare ornato che si avvale dell uso di tropi (tropo metafora, metonimia, sineddoche) e che scaturisce dalla capacità e dal talento dell oratore di stabilire … Dizionario di retorica par stefano arduini & matteo damiani
Sphaerodactylus difficilis — Sphaerodactylus difficilis … Wikipédia en Français
Sphaerodactylus difficilis — Sphaerodactylus difficilis … Wikipédia en Français
Geospiza difficilis — Geospiza difficilis Estado de conservación … Wikipedia Español
Geospiza difficilis — Géospize à bec pointu Geospiza difficilis … Wikipédia en Français
Phylloscartes difficilis — Tyranneau d Ihering Tyranneau d Ihering … Wikipédia en Français
Dentitio difficilis — Klassifikation nach ICD 10 K00.6 Störungen des Zahndurchbruchs K00.7 Dentitionskrankheit … Deutsch Wikipedia
Empidonax difficilis — Atrapamoscas occidental … Wikipedia Español
Mangelia difficilis — Scientific classification Kingdom: Animalia Phylum: Mollusca Class: Ga … Wikipedia