data+processing+computer+program

[ˈsɪstɪm]

accept system система акцептования accounting information system вчт. бухгалтерская информационная система accounting system система бухгалтерского учета accounting system система счетов adaptive system вчт. адаптивная система administrative system административная система alarm system система сигнализации analysis system система анализа application visualization system вчт. прикладная система изображения asset quality rating system система квалификации активов asymptotically stable system асимптотически устойчивая система automated control system асу, автоматизированная система управления axiomatic system аксиоматическая система backup system вчт. дублирующая система banking system банковская система belief system система доверия bicameral system двухпалатная система bicameral system парл. двухпалатная система bipartite system парл. двухпартийная система block system =blocking bonus system премиальная система buddy system метод близнецов bulk-service system система с групповым обслуживанием business system экономическая система cad system вчт. система автоматизированного проектирования call-reply system вчт. запрсно-ответная система certification system система сертификации closed queueing system замкнутая система массового обслуживания closed system замкнутая система code-dependent system вчт. система зависящая от данных code-independent system вчт. система не зависящая от данных code-insensitive system вчт. система не зависящая от данных code-sensitive system вчт. система зависящая от данных code-transparent system вчт. система не зависящая от данных coinage system монетная система column system система бухгалтерского учета по колонкам commission system система комиссионных вознаграждений computer system вычислительная система computer system вчт. вычислительная система computer system вычислительный комплекс computer system система вычислительных машин computer-aided control system автоматизированная система управления computer-to-plate system система создания печатных форм на компьютере computerized information system информационная система на базе ЭВМ concealment system система маскировки concession system система концессий constrained system вчт. система с ограничениями consulting system вчт. консультирующая система control system система управления control system вчт. система управления cooperative system система кооперации cooptation system система кооптации costing system система калькуляции себестоимости court system судебная система, система судопроизводства credit system кредитная система criminal reestablishment system система восстановления личности преступника crisis alert system система предупреждения о кризисе cross system вчт. кросс-система cyclical response system вчт. система циклических реакций data base management system вчт. система управления базой данных data handling system вчт. система обработки данных data processing system вчт. система обработки данных data system вчт. информационная система database system вчт. система баз данных decimal system десятичная система dedicated system специализированная система deductive system дедуктивная система delay system система с ожиданием desktop system система непосредственного взаимодействия direct debit system система прямого дебета direct system целевая система directional system система управления disk operating system вчт. дисковая операционная система, ДОС distributed file system вчт. распределенная файловая система distributed system вчт. распределенная система distribution system система распределения distributive system распределительная система DP system (data processing system) система обработки данных dynamic system динамическая система educational system система образования educational system система обучения election system избирательная система electronic book-entry system вчт. электронная система бухгалтерского учета electronic full-page makeup system вчт. электронная система верстки полос enclave system анклавная группа; полузащищенная группа (работающих под специальным наблюдением в обычных рабочих условиях инвалидов) equilibrium system равновесная система evolutionary system развиваемая система executive system вчт. операционная система expand a system вчт. расширять комплект оборудования системы expert system вчт. экспертная система explanatory system вчт. система объяснений fail-soft system вчт. система с амортизацией отказов federal system федеральная система fee system система вознаграждений feedback system система с обратной связью file system вчт. файловая система filing system система регистрации документов filing system система хранения документов financial system финансовая система fiscal system система финансов fixed price system система с фиксированной ценой flat-rate guarantee system система гарантий с фиксированной ставкой formal system формальная система fractional reserve system система частичных резервов frame system вчт. система фреймов functional information system вчт. функциональный информационная система giro system система жиросчетов governmental system правительственная система grading system система сортировки guarantee system система гарантий guidance system вчт. система -путеводитель hard disk system вчт. система с жестким диском help system вчт. справочник hire system =hire-purchase historical cost system выч. калькуляция на основе фактических издержек производства homogeneous system однородная система host system вчт. базисная система host system вчт. централизованная система imprest system система авансирования imputation system система условного начисления indexing system система индексации inductive system вчт. индуктивная система information system вчт. информационная система instruction system вчт. обучающая система integrated system вчт. интегрированная система intelligent system вчт. интеллектуальная система interactive system вчт. диалоговая система interactive system вчт. интерактивная система interest system система ставок процента international monetary system международная валютная система judicial system система судебных органов judicial system судебная система, система судебных органов judicial system судебная система jury system система суда присяжных knowledge base management system вчт. система управления базой знаний knowledge representation system вчт. система представления знаний land registration system система регистрации земельного участка learning system вчт. самообучаемая система licensing system система лицензирования linear programming system система линейного программирования linear system линейная система loadable system вчт. загружаемая система loan limit system система предельных размеров кредита loose-leaf system полигр. издание с отрывными или вкладными листами loss system система с потерями mail system вчт. электронная почта management information system (MIS) управленческая информационная система manual system система ручного управления many-server system вчт. многоканальная система mapped system вчт. система с управлением памятью market system рыночная система market system рыночная экономика market system страна с рыночной экономикой marketing information system система маркетинговой информации markov system марковская система markovian system марковская система master-slave system несимметричная система match system система выравнивания курсов militia system система милиции minimum price system система минимальных цен minimum wage system система минимальной заработной платы ministerial system правительственная система mixed price system смешанная ценовая система mixed system смешанная система modeless system вчт. система с однородным интерфейсом monetary system денежная система monetary system финансовая система monitoring system система мониторинга monitoring system система текущего контроля multi-user system вчт. многопользовательская система multiprocessing system вчт. многопроцессорная система multiprogramming system вчт. система, работающая в мультипрограммном режиме multiserver system вчт. многоканальная система multistation system вчт. многопунктовая система multitasking system вчт. многозадачная система multiuser system система коллективного пользования multivariable system вчт. многомерная система municipal system муниципальная система non-markovian system вчт. немарковская система nonstop system вчт. безостановочный компьютер normative system нормативная система number system система счисления numeration system система счисления off-line system вчт. автономная система on-demand system вчт. система без ожидания on-line system вчт. неавтономная система on-line system вчт. система, работающая в реальном масштабе времени on-line system вчт. система реального времени one-party system однопартийная система open learning system гибкая система обучения open system вчт. открытая система open-item system система с незакрытыми статьями баланса operating system действующая система operating system вчт. операционная система organized banking system организованная банковская система page system вчт. страничная система parliamentary system парламентская система partial cost system система калькуляции издержек производства с использованием нормативов party system партийная система patent system система патентования pay-as-you-go system система выплаты выходных пособий при увольнении payments system система платежей penal system пенитенциарная система periodic reordering system вчт. система с периодической подачей заказов pilot system вчт. прототип системы system система, устройство; political system государственный строй portable system вчт. мобильная система preferential system система преференций premium system премиальная система price control system система регулирования цен price support system система гарантирования цен price system система цен priority system вчт. система приоритетов priority system вчт. система с приоритетами probabilistic system вероятностная система process cost system система исчисления производственных издержек production system продукционная система productions system система продукций program development system вчт. система разработки программ programming system вчт. система программирования progressive taxation system система прогрессивного налогообложения proportional taxation system система пропорционального налогообложения protection system вчт. система защиты prototyping system макет системы public health system система здравоохранения quality system система критериев качества quality system система проверки качества quata system система квот question-answering system вчт. вопросно-ответная система queueing system система массового обслуживания queueing system вчт. система массового обслуживания quota system система иммиграционных квот quota system система квот quota system система контингентов real time system вчт. система реального времени reasoning system вчт. разумная система redundant system вчт. избыточная система reliable system надежная система report system система отчетности reporting system система отчетности reporting system система сбора информации reporting system система учета representation system система представления reservation system система резервирования resident system вчт. резидентная система retrieval system док. система внесения исправлений retrieval system вчт. система поиска revision control system вчт. система управления версиями risk control system система контроля рисков salary adjustment system система регулирования заработной платы salary system система заработной платы scalable system вчт. расширяемая система school system школьная система segment system вчт. система с сегментной организацией self-assessment tax system система самообложения налогом self-contained system замкнутая система serving system вчт. система обслуживания setting up the system вчт. начальная установка системы short-term support system система краткосрочной поддержки simulation system имитационная система single-channel system вчт. одноканальная система single-server system вчт. одноканальная система slave system подчиненная система stable system устойчивая система standard pay system система нормативной заработной платы standby system резервная система static-priority system вчт. система со статическими приоритетами stationary system стационарная система stochastic system стохастическая система support system вчт. исполняющая система system метод system мир, вселенная system организм system сеть (дорог и т. п.) system геол. система, формация system система, устройство; political system государственный строй system система, устройство system система, метод system система; метод; system of axes система координат; what system do you go on? какому методу вы следуете? system comp. система system устройство system for medium-term financial assistance программа среднесрочной финансовой помощи system система; метод; system of axes система координат; what system do you go on? какому методу вы следуете? system of commands система команд system of deductions система выводов system of financial contributions система финансовых взносов system of import control система контроля за импортом system of monitoring balance sheet growth система контроля за ростом статей баланса system of reimbursement система возмещения расходов system of remuneration система вознаграждения system of state государственное устройство system of taxation система налогообложения target system вчт. целевая система tax system налоговая система tax-at-source system система удержания налога из общей суммы доходов taxation system система налогообложения tender system система торгов terminal system вчт. система терминалов test system вчт. испытательная система text-retrieval system вчт. документальная информационная система thin-route system вчт. малоканальная система tightly-coupled system вчт. система с сильной связью time sharing system вчт. система разделения времени time-sharing system вчт. система разделения времени time-sharing system вчт. система с разделением времени timecard system система табельного учета totting-up system система зачетов trade support system система поддержки торговли trading system система торговли transaction-oriented system вчт. диалоговая система обработки запросов truck system система оплаты труда натурой truck system система оплаты труда товарами truck: truck = truck system system attr.: system system оплата труда товарами вместо денег; Truck Acts ист. законы, ограничивающие систему оплаты труда товарами turnkey system вчт. готовая система two-channel system вчт. двухканальная система two-party system двухпартийная система unicameral system однопалатная система unitary tax system единая система налогообложения unmapped system вчт. система без управления памятью up system исправная система virgin system вчт. исходная система voluntary labelling system система добровольного снабжения продукта этикеткой wage system система оплаты труда waiting system вчт. система с ожиданием watch system бирж. система наблюдения weighting system система весов system система; метод; system of axes система координат; what system do you go on? какому методу вы следуете? windowing system вчт. система управления окнами word processing system вчт. система обработки текстов work-space system вчт. система с рабочим состоянием

1) Компьютерная техника: Composers Desktop Project

2) Авиация: compressor discharge pressure

3) Медицина: cytidine diphosphate, Chronic Disease Prevention

4) Американизм: Census Defined Place, Contract Discount Program

5) Спорт: Coach Death Penalty

6) Военный термин: Chief of Defence Procurement, Command Data Processor, Comptroller/Director of Programs, Custom Defense Package, camouflage detection photography, career development program, central distribution panel, combat development project, company distributing point, concept definition proposal, contract definition phase, contract definition plan, contract definition procedure, control and display panel, cost data plan, countermeasures dispenser pod, critical decision point

7) Техника: cask decontamination pit, checkout data processor, control data panel, core damage probability

8) Математика: обычное динамическое программирование (conventional dynamic programming)

9) Бухгалтерия: этап выработки основных положений контракта (contract definition phase)

10) Автомобильный термин: Compact Disc Player

11) Сокращение: Canadian Dry Pin (Type of tank track), Census-designated place (тип местности, термин United States Census Bureau), Combat Development Process, Conditional Di-Phase, Contract-Definition Phase, central data processor, comprehensive disarmament plan, comprehensive disarmament programme, Certificate in Data Processing

12) Физиология: Collagenase Digestible Protein

13) Электроника: Constant Dipole Panels

14) Вычислительная техника: cache data path, compound document processor, Continuous data protection

15) Нефть: central delivery point, common depth point seismic, conductivity derived porosity, общая глубинная точка, общая глубинная точка (ОГТ)

16) Геофизика: ОГТ

17) Воздухоплавание: Communications Data Processor

18) Экология: Climate Dynamics Program, climate data program

19) Деловая лексика: Планирование на основе характеристик (Characteristics-Dependent Planning)

20) Бытовая техника: проигрыватель компакт-дисков

21) Глоссарий компании Сахалин Энерджи: common depth point

22) Менеджмент: cost of deferred production

23) Сетевые технологии: Cisco Discovery Protocol, communication data processor

24) Полимеры: cresyl diphenyl phosphate (P)

25) Автоматика: circular diametral pitch

26) Медицинская техника: continuous distending pressure

27) Химическое оружие: Chemical Demilitarization Program, concept design program

28) Безопасность: точки размещения сертификатов (Certificate Distribution Point)

29) Расширение файла: Certificate In Data Processing (First certification for Computer Professionals)

30) Нефть и газ: continuous profiling

31) МИД: Committee for Development Planning

32) NYSE. Consolidated Papers, Inc.

1) Компьютерная техника: Composers Desktop Project

2) Авиация: compressor discharge pressure

3) Медицина: cytidine diphosphate, Chronic Disease Prevention

4) Американизм: Census Defined Place, Contract Discount Program

5) Спорт: Coach Death Penalty

6) Военный термин: Chief of Defence Procurement, Command Data Processor, Comptroller/Director of Programs, Custom Defense Package, camouflage detection photography, career development program, central distribution panel, combat development project, company distributing point, concept definition proposal, contract definition phase, contract definition plan, contract definition procedure, control and display panel, cost data plan, countermeasures dispenser pod, critical decision point

7) Техника: cask decontamination pit, checkout data processor, control data panel, core damage probability

8) Математика: обычное динамическое программирование (conventional dynamic programming)

9) Бухгалтерия: этап выработки основных положений контракта (contract definition phase)

10) Автомобильный термин: Compact Disc Player

11) Сокращение: Canadian Dry Pin (Type of tank track), Census-designated place (тип местности, термин United States Census Bureau), Combat Development Process, Conditional Di-Phase, Contract-Definition Phase, central data processor, comprehensive disarmament plan, comprehensive disarmament programme, Certificate in Data Processing

12) Физиология: Collagenase Digestible Protein

13) Электроника: Constant Dipole Panels

14) Вычислительная техника: cache data path, compound document processor, Continuous data protection

15) Нефть: central delivery point, common depth point seismic, conductivity derived porosity, общая глубинная точка, общая глубинная точка (ОГТ)

16) Геофизика: ОГТ

17) Воздухоплавание: Communications Data Processor

18) Экология: Climate Dynamics Program, climate data program

19) Деловая лексика: Планирование на основе характеристик (Characteristics-Dependent Planning)

20) Бытовая техника: проигрыватель компакт-дисков

21) Глоссарий компании Сахалин Энерджи: common depth point

22) Менеджмент: cost of deferred production

23) Сетевые технологии: Cisco Discovery Protocol, communication data processor

24) Полимеры: cresyl diphenyl phosphate (P)

25) Автоматика: circular diametral pitch

26) Медицинская техника: continuous distending pressure

27) Химическое оружие: Chemical Demilitarization Program, concept design program

28) Безопасность: точки размещения сертификатов (Certificate Distribution Point)

29) Расширение файла: Certificate In Data Processing (First certification for Computer Professionals)

30) Нефть и газ: continuous profiling

31) МИД: Committee for Development Planning

32) NYSE. Consolidated Papers, Inc.

- systems and procedures

- system with backlog

- system with finite waiting room

- system with limited holding time

- system without information

- system with refusal

- system with restrictions

- system of debiting agents with actual premiums collected

- system of economic exchange

- system of fixed base index

- system of instantaneous payments

- system of integrated national accounts

- system of machinery

- system of planning and incentives

- accounting system

- actual cost system

- adaptive system

- address matching system

- advanced system

- advertised bid system

- appointment system

- arable dairy system

- arable-livestock system

- asymptotically stable system

- automated control system

- automatic data processing system

- automatic dragline system

- automatic transfer system

- average premium system

- balking system

- banking system

- basing-point system

- batch system

- battery system

- block system

- "blue-eyed" boysystem

- bonus system

- budgetary control system

- bulk power system

- bulk-service system

- capacitated system

- capitalist system

- cashiering system

- census information retrieval system

- centralized control system

- centrally planned system

- central record system

- chain store system

- civil transportation system

- class cost system

- classification system

- clearing system

- closed marriage system

- closed queueing system

- command-and-control systems

- commercial drylot beef feeding system

- common control system

- competitive systems

- competitive negotiated bidding system

- computer-based trading system for the Eurobonds market

- computer-controlled closed-loop system

- computerized system of payments

- computerized information system

- constant causes system

- constrained system

- continuous cost system

- continuous registration system

- continuous review system

- contract system

- convertible-dollar system

- cost system

- cost control system

- cost-plus system

- crawling peg system

- credit system

- credit authorizing system

- credit transfer system

- credit validation system

- cropping system

- crop rotation system

- cultivation system

- currency system

- custom transit systems

- cyclical early warning system

- cyclical response system

- data system

- data collection system

- data exchange system

- data handling system

- data logging system

- data processing system

- data reduction system

- data retrieval system

- data transmission system

- decentralized reserve system

- decimal system of coding

- delay system

- delivered price systems

- departmental system of management

- departmental costing system

- deterministic system

- diversified farm production system

- domestic system

- double account system

- drainage system

- dry system

- dual banking system

- dual posting system

- dual standard cost system

- dynamic system

- dynamic priority system

- early warning system

- ecologic equilibrium system

- econometric system

- educational system

- electric system

- electronic book-entry system

- electronic funds transfer system

- Emerson bonus system

- energy system

- engineering system

- equilibrium system

- estimating-cost system

- extensive farming system

- factory system

- factory-warehouse system

- farm costing system

- farming system

- farm loan system

- Federal Reserve interdistrict collection system

- feedback system

- feeding system

- feed-units system

- feudal system

- financial system

- fiscal system

- fixed-interval system

- fixed-order-quantity system

- follow-the-leader pricing system

- forecasting system

- fractional reserve system

- free enterprise system

- free-range system

- functional information system

- Gantt system

- general window system

- giro system

- Halsey system

- hatch system

- historical cost system

- household system

- housing system

- incentive payment system

- infinite queueing system

- information system

- information decision system

- information retrieval system

- input-output system

- inspection system

- integrated accounting system

- integrated farm production system

- integrated record system

- intensive farming system

- international monetary system

- inventory control system

- job cost system

- kinship system

- land capability classification system

- land classification system

- land-tenure system

- land-use system

- large scale business system

- latifundium system

- Leontief system

- limited availability system

- linear system

- linear programming system

- locally stable system

- local public system

- local transit system

- loose housing system

- loss system

- loss-delay system

- lossless system

- low-cost low-output farming system

- management system

- management information system

- managerial system

- man-machine system

- manorial system

- manufacturing system

- many-server system

- market system

- Markov system

- marriage registration system

- material flow system

- mechanized production system

- meritocratic system

- metric system

- minimax system

- mixed enterprise system

- mnemonic code system

- modified reorder point system

- monetary system

- monitor system

- monopolistic system

- multibank system

- multichannel system

- multicommodity system

- multidepot system

- multiechelon supply system

- multiitem inventory system

- multiitem supply system

- multilateral system of settlements

- multilevel system

- multilocation supply system

- multiple system

- multiple basing-point system

- multiple currency reserve system

- multiple queue system

- multiple reorder point system

- multiple-trigger system

- multiproduct inventory system

- multiserver system

- multistage supply system

- multistation system

- multivariable system

- national banking system

- national payment system

- nationwide branch banking system

- negotiated bidding system

- non-Markovian system

- nonnormalized system

- nonpreemptive priority system

- normal cost system

- numerical transit system

- office system

- on-demand system

- one-crop system

- one-litter system

- open marriage system

- open price system

- operational system

- operations cost system

- optimum system

- ordering system

- ordering cycle system

- outdoor wintering system

- parcel pickup system

- partial standard cost system

- partido system

- par value system

- pay-as-you-earn system

- payment system

- pen system

- performance measurement system

- periodic reordering system

- permit-issuing system

- perpetual inventory system

- piece-rate system

- planning-programming-budgeting system

- plantation system

- point system

- postal saving system

- post giro system

- power system

- predetermined motion time system

- preemptive priority system

- premium system

- preplanning system

- price system

- priority system

- probabilistic system

- process cost system

- production system

- production distribution system

- program change control system

- publicly owned power system

- public power system

- public water system

- pure key-currency system

- quality system

- quality auditing system

- quality intelligence system

- quality rating system

- queueing system

- quota system

- railway system

- ramified kinship system

- rate card system

- rationing system

- receiving inspection system

- record keeping system

- regional electronic payment system

- relay system

- reneging system

- reorder point system

- reorder time system

- retail trade system

- rotation system

- saving system

- scheduling system

- scoring system

- semi-intensive system

- serving system

- sharecrop system

- shift system

- simulation system

- single basing-point system

- single channel system

- single posting system

- single-server system

- single standard cost system

- slow check collection system

- snake-in-the-tunnel system

- socialist system

- soil rating system

- sole source negotiated bidding system

- specialized farm production system

- specific-order cost system

- speedup system

- spoils system

- sponsor group system

- standard cost system

- static-priority system

- straight-line system of depreciation

- suggestion system

- supply system

- surplus appropriation system

- sweating system

- task system

- teletype system

- time-sharing system

- total information system

- transmission system

- two-bin system

- two-channel system

- two-class system

- two-tier system of price of gold

- uncapacitated system

- underloaded queueing system

- underwriting system

- uniform accounting system

- unit teller system

- value system

- vital statistics system

- voucher system

- wage-labor system

- waiting system

- waste-handling system

- water system

- weighting system

- within-plant trackage system

- equipment adjusting

- equipment deterioration

- equipment duplication

- autoload equipment

- automatic brazing equipment

- automatic checkout-and-readiness equipment

- automatic checkout recording equipment

- automatic control equipment

- automatic test equipment

- automation equipment

- automotive equipment

- autopallet transfer equipment

- auxiliary equipment

- auxiliary data processing equipment

- cab equipment

- CAD equipment

- communication equipment

- component-handling equipment

- continuous handling equipment

- control equipment

- control and indicating equipment

- crash equipment

- crushing equipment

- earthmoving equipment

- efficient earthmoving equipment

- ventilating equipment

- video-measuring equipment

1) центр

а) центральная точка; средняя точка; середина

б) центр геометрической фигуры

в) вчт центр группы

г) особая точка на фазовой плоскости

д) источник (воз)действия, силы или эффекта

е) элемент симметрии

ж) фтт ядро (напр. дислокации); сердцевина

з) центральное учреждение; главное учреждение; центральный офис

и) тлф вчт узел; узловая станция

к) приспособление для крепления обрабатываемых деталей

2) центрировать(ся); располагать(ся) в центре; находиться в центре

3) определять центр; помечать центр

•

- center of bending

- center of curvature

- center of equilibrium

- authentication center

- automatic message switching center

- gateway mobile services switching center

- generation-recombination center

- ground control center

- group center

- international switching center

- Internet center

- key distribution center

- LD switching center

- network management center

- network operation center

- operations and maintenance center

- optical center

1) центр

а) центральная точка; средняя точка; середина

б) центр геометрической фигуры

в) вчт. центр группы

г) особая точка на фазовой плоскости

д) источник (воз)действия, силы или эффекта

е) элемент симметрии

ж) фтт. ядро (напр. дислокации); сердцевина

з) центральное учреждение; главное учреждение; центральный офис

и) тлф.; вчт. узел; узловая станция

к) приспособление для крепления обрабатываемых деталей

2) центрировать(ся); располагать(ся) в центре; находиться в центре

3) определять центр; помечать центр

•

- acceptor center

* * *

noun (a program for writing or editing texts, letters etc and storing them in the computer's memory; a computer used for doing this.)

1) модуль; блок, функциональный блок; узел, унифицированный узел

2) модуль зубчатого зацепления

3) единица измерения

4) вчт. программный модуль

•

- adapter module

SUBJECT AREA: Electronics and information technology

[br]

[br]

[br]

After obtaining his AB degree from De Pere University, Wisconsin (1937), and his AM and PhD from the University of Michigan (1938 and 1941, respectively), Burks carried out research at the Moore School of Engineering, University of Pennsylvania, during the Second World War, and at the same time taught philosophy in another department. There, with Herman Goldstine, he was involved in the construction of ENIAC (the Electronic Numerical Integrator and Computer).

In 1946 he took a post as Assistant Professor of Engineering at Michigan University, and subsequently became Associate Professor (1948) and Full Professor (1954). Between 1946 and 1948 he was also associated with the computer activities of John von Neumann at the Institute of Advanced Studies, Princeton, and was involved in the development of the Whirlwind I computer (the first stored-program computer) by Jay Forrester at the Massachusetts Institute of Technology. From 1948 until 1954 he was a consultant for the Burroughs Corporation and also contributed to the Oak Ridge computer ORACLE. He was Chairman of the Michigan University Department of Communications Science in 1967–71 and at various times was Visiting Professor at Harvard University and the universities of Illinois and Stanford. In 1975 he became Editor of the Journal of Computer and System Sciences.

[br]

комитет; комиссия; группа; см. тж. board, commission

— Ad Hoc committee on the Review of the Role of the UN in the Field of Disarmament

— Ad Hoc committee on the World Disarmament Conference

— Advisory committee on the Territorial and Army Volunteer Reserve

— Aeronautical Research committee

— Air Force BM committee

— Allied committee on Intellectual Property Rights

— Allied Military Communications and Electronics committee

— Annual Review committee

— Armaments committee

— Army Appropriations committee

— Army Board's Executive committee

— Army Dress committee

— Army Equipment Policy committee

— Army Human Factors R&D committee

— Army Materiel Acquisition Review committee

— Army Reserve Forces Policy committee

— Army Welfare Inquiry committee

— assessment committee

— Business Advisory committee on Defense Procurement

— Challenges of Modern Society committee

— Chemical Warfare committee

— Chiefs of Staff committee

— Civil Aviation Planning committee

— Civil Communications Planning committee

— Civil Defence Planning committee

— Civil Defense committee

— Civilian Advisory committee

— Civilian Budget committee

— Civilian Military Liaison committee

— combined civil affairs committee

— Commandants committee

— Commanders committee

— committee for European Airspace Coordination

— committee on Aeronautical and Space Sciences

— committee on Army Regular Officer Training

— committee on Defence and Oversea Policy

— committee on Scientific and Technical Information

— committee on the Peaceful Uses of Outer Space

— committee on the Present Danger

— Computer Use committee

— Coordinating committee for Transport Planning

— Coordinating committee on Export Control

— Current Planning committee

— Defence committee

— Defence Equipment Policy committee

— Defence Land committee

— Defence Research Policy committee

— Defense Advisory committee

— Defense Industrial Steering committee

— Defense Interdepartmental R&D committee

— Defense Planning committee in Permanent Session

— Defense Planning committee

— Defense Policy committee

— Defense Production committee

— Defense Program Analysis committee

— Defense Review committee

— Disarmament committee

— Economic committee

— Economic Intelligence committee

— Eighteen Nation committee on Disarmament

— equipment steering committee

— establishment committee

— ethics committee

— European Airspace committee

— European Command Coordinating committee

— European Military Communications Coordination committee

— Executive Operations committee

— Floor committee

— Food and Agriculture Planning committee

— General Sciences Coordinating committee

— General Staff committee on Army NG

— honor review committee

— House Appropriations committee

— House Armed Services committee

— House Budget committee

— House Science and Technology committee

— House Select committee on Intelligence

— Industrial Planning committee

— Information and Culture committee

— infrastructure committee

— Infrastructure Financing and Development committee

— instructor group committee

— intelligence committee

— Intelligence Liaison Coordination committee

— Intelligence Resources Advisory committee

— Interagency committee on Oceanography

— Interdepartmental committee on Internal Security

— International committee of the Red Cross

— Interservice Supply Support committee

— Joint Army and Navy Planning committee

— Joint committee on Defense Production

— Joint Communications & Electronics committee

— Joint Communications committee

— Joint Congressional committee on Atomic Energy

— Joint Economic committee

— Joint Intelligence committee

— Joint Logistics Plans committee

— Joint Meteorological committee

— Joint Military Transportation committee

— Joint Movement Coordinating committee

— Joint Munitions Allocation committee

— Joint Planning committee

— Joint Scientific and Technical Intelligence committee

— Joint Services Small Arms Program Management committee

— Joint Strategic Plans committee

— Joint Strategic Survey committee

— Joint Strategic Targets Planning committee

— Joint US-Canada Civil Emergency Planning committee

— Land-Air Warfare committee

— management committee

— managing committee

— Maneuvers committee

— Materiel Requirements committee

— Military Budget committee

— Military committee in Permanent Session

— Military committee

— Military Communications Coordinating committee

— Military Cooperation committee

— military coordination committee

— Military Members committee

— Military Representatives committee

— Military Staff committee

— Ministry of Defence Acceptance committee

— Ministry of Defence Equipment Policy committee

— Mutual Assistance Advisory committee

— National Defense Research committee

— National Executive committee for Reconnaissance

— National Intelligence Survey committee

— National Military Information Disclosure Policy committee

— NATO Air Defense committee

— NATO Armaments committee

— NATO Automatic Data Processing committee

— NATO Civil Defense committee

— NATO Council Scientific committee

— NATO EW Advisory committee

— NATO National Security committee

— NATO Science committee

— Nuclear Defense Affairs committee

— Nuclear Planning committee

— Nuclear Weapons Production committee

— Operational Requirements committee

— ordnance technical committee

— Overseas Defence committee

— Payments and Progress committee

— Petroleum Planning committee

— Pipeline committee

— Political committee

— preparatory committee

— President's committee on the Economic Impact of Defense and Disarmament

— President's Science Advisory committee

— Quadripartite QM Standardization committee

— quadripartite research coordination committee

— recreation and welfare committee

— Science committee

— Scientific Advisory committee on Defence

— Scientific Advisory committee on Electronic Equipment

— Scientific committee of National Representatives

— scientific estimate committee

— Security committee

— Senate Armed Services committee

— Senate committee on Defense Production

— Senate Intelligence committee

— Senior Civil Aviation Planning committee

— Senior Civil Emergency Planning committee

— Senior Political committee

— Services Armament committee

— Space Science Steering committee

— Special committee on Peace-keeping Operations

— special military committee

— Standing committee on Army Manpower Forecasts

— Standing committee on Army Organizations

— Standing committee on External Affairs and National Defence

— steering committee

— target priority committee

— The Adjutant General's Sports committee

— UN Disarmament committee

— UN Scientific committee on the Effects of Atomic Radiation

— Undersecretaries committee

— US Army Materiel committee

— US Army Standing Armaments committee

— Vice Chief of Staff committee

— Watching committee

— Weapons and Equipment Policy committee

- cycle of magnetization

- access cycle

1) центр, середина || помещать(ся) в центре

2) машиностр. центровое отверстие

3) центрировать

4) многоцелевой станок

5) мн. ч. строит. кружала

6) сердцевина

7) ядро

8) мн. ч. межцентровое расстояние

9) центр(альное учреждение); узел

10) корпус ( конфеты)

1) операция; действие

2) работа; функционирование

3) режим ( работы)

4) срабатывание ( прибора)

5) редк. управление

•

- AND operation

1) система

2) способ; метод

3) сеть

4) строй

•

- ABM system

- system of government

- tariff system

* * *

1) (a person who browses.)

2) (a computer program for searching, especially on a worldwide network.)

* * *

noun (a person who prepares a program for a computer.) ohjelmoija

Abort - ndërprerje e operacionit, procesit ose procedures gjatë kryerjes së tij.

Accept - pranon.

Access time - koha e arritjes së të dhënave.

Accessories - veglat ndihmëse në Windows.

Adapter - kartelë për zgjerim e cila instalohet në kompjuter.

Adress register - numër hemksadecimal i cili e tregon adresën e lokacionit të caktuar të memorjes.

Algorithm - zgjidhja e një problemi hap pas hapi.

allocate - ndarje të resurseve të kompjuterit, si për shembull në disk, shtypës ose memorje të çdo skedari, shfrytëzuesi ose procesi.

alpha numeric characters - shenja alfanu-merike. Të gjitha shenjat që i shfrytëzon kompjuteri, përfshirë këtu edhe shkronjat, shifrat, shenjat për interpunksion dhe shenjat speciale, siç janë: \$, \@ i \#

ANSI (American National Standar Institute) - Instituti Nacional Amerikan për Standarde.

ASCII ( American Standard Code for Information Interchange) - Kodi amerikan për këmbim të informacioneve. Renditje standarde e shtatë shifrave binare (shifra e shtatë mund të jepet për kontroll të çiftësisë) e cila aplikohet për paraqitjen e shenjave në kompjuter.

Animation - animacion - Iluzion i lëvizjes me paraqitje të shpejtë të fotografive të njëpasnjëshme, e cila arrihet me përdorim të harduerit dhe softuerit përkatës. Programet më të njohura për animacion janë: 3 D Studio, Autodesk Chaos, Imagine etj.

Application - program i cili është i dedikuar për shfrytëzuesit e rëndomtë, i cili është i projektuar për kryerje të ndonjë pune të caktuar. Për shembull aplikacioni për kontabilitet financiar.

Application development tools - vegla për krijim të programeve aplikative.

ALU ( Arithmetic-Logic Unit) - njësi aritmetiko-logjike. Është pjesë e njësisë qendrore (çip i mikroprocesorit) e cila kryen operacione kryesore aritmetike dhe logjike me të dhënat.

Artificial Intelligence - intelegjencë artificiale. Emër i sistemeve të kompjuterit që duhet të shfaqin inteligjencë njerëzore, si kuptim për fjalën e thënë, si reagim ndaj ambientit të tyre fizik dhe adaptimit ndaj kushteve të tilla.

Ascending order - rendi i radhitjes së elementeve sipas rendit të rritjes, prej vlerave më të vogla kah më të mëdhatë (a, b, c...)

Assembler - përkthyes programor. Program i projektuar që t'i transformojë instruksionet simbolike në formë më të qëlluar për t'i kryer në kompjuter.

Assign - dhënie vlerë diçkaje që është shfrytëzuar në programim.

Asterisk - shenja * (yll). Përdoret si shenjë xhoker që mundëson specifikim të disa skedarëve përnjëherë.

Auto CAD - program aplikativ për projektim kompjuterik dhe disenjim.

Backbone - niveli më i lartë në një rrjet kierarkik kompjuterik.

Backslash - shenja \\ ( ASCII kodi 92). Përdoret në specifikimin e rrugës së diskut ku gjendet skedari i kërkuar.

Backspace - zhvendosje e kursorit për një vend prapa.

Backup - kopje rezerve. Bëhet kopje e përmbajtjes së diskut të kompjuterit dhe atë në mënyrë periodike, ndërsa vendoset në shirit magnetik ose në CD.

Bad sector - sektori jo në rregull. Pjesë e disketës ose diskut ku nuk nuk mund dhe ku nuk është e sigurt të shkruhen informacione

Bad trac table - tabelë e shtigjeve që nuk janë në rregull. Listë e pjesëve të çrregulluara fabrikisht dhe të pasigurta për shkruarje, e cila është e ngjitur në pjesën e prapme të diksut.

Bandwidth - njësi matëse për sasinë e të dhënave të cilat mund të transmetohen përmes ndonjë rrjeti të komunikimit në një sekondë.

Bar chart - diagram në formë të shiritave.

Bar code - paraqitje e shenjave alfanu-merike me ndihmën e vijave vertikale me gjatësi të ndryshme. Përdoret si mënyrë për shifrim universal të prodhimeve.

Bar code reader - lexues bar cod. Pajisje optike për lexim të shenjave bar cod.

BIOS (Basic Input Output System) - grup i programeve më të vogla detyra e të cilave është të shfaqë test rutinor kur kyçet kompjuteri, si dhe ta startojë sistemin operativ të kompjuterit.

BASIC - gjuhë programore e cila është e lehtë për mësim.

Batch - pako. Bashkësi e elementeve ose dokumeneteve të cilat përpunohen si tërësi.

Batch processing - përpunim paketor. Teknikë që përdor vetëm një inkuadrim të programit në memorjen kryesore për shkak të përpunimit të më tepër detyrave të veçanta njëra pas tjetrës.

Baud - bod. Kapacitet maksimal për transmetim të informacioneve në një kanal të komunikimit, i cili është njësi matëse e numrit të ndryshimeve të niveleve në sekondë.

Benchmark - krahasim. Program standard i cili shërben për përcaktimin e performansave të kompjuterëve të ndryshëm.

Beta version - version prove i softuerit para daljes së tij zyrtare në treg.

BIT ( Binary digiT) - shifra binare janë 0 dhe 1. Kompjuterët digjital procesojnë informacione në formë digjitale, ndërsa zbatojnë vetëm shifra të sistemit binar. Ato zakonisht paraqiten me tension prej 5 V për numrin 1, gjegjësisht 0 V për numrin O.

Binary file - skedar binar i cili përbëhet prej disa bitave, por i cili nuk është skedar tekstual. Zakonisht ato janë programe me fotografi.

Binary system - sistem binar. Sistem numërimi për shkruarje të numrave në kompjuter. Aty ka vetëm dy shifra 0 dhe 1.

Bps (Bits per second) - bit në sekondë. Masë për shpejtësinë e transmetimit të rrjetave kompjuterike

Blank - i zbrazët, i pashkruar. Shenjë që i përdoret për paraqitjen e vendit të zbrazët ndërmjet shenjave të shtypura.

Bold - shkronja me kontura më të trasha dhe më të errëta

Bookmark - reference e cila na drejton kah ndonjë dokument i caktuar hipertekstual i Internetit.

Boot - startimi i kompjuterit, gjatë së cilës fillon puna e sistemit operativ.

Boot block - pjesë e diskut ku gjendet softueri i cili i mundëson kompjuterit ta fillojë punën.

Boot disk - disk ose disketë prej së cilës startohet sistemi operativ.

Break - ndërpren. Sinjal special i cili e ndërpet punën e ndonjë programi. Shpesh fitohet me shtypje të tasteve Ctrl dhe C përnjëherë.

Browser - fletëkërkues. Program i cili është i dedikuar për shikimin e dokumenteve hipertekstuale të Internetit. Me ndihmën e tij shrytëzohet servisi më i dobishëm i Internetit WWW (W orld W ide W eb). Fletëkërkuesit më të njohur janë Microsoft Internet Explorer dhe Netscape Navigator.

Buffer - bafer. Vend në kujtesën kryesore të kompjuterit për ruajtje të përkohshme të të dhënave.

Bug - gabim, defekt. Gabim i paqëllimtë në program, për shkak të të cilit programi nuk punon si duhet. Në përkthimin më tekstual nënkupton bubë dhe mendohet se rrjedh prej ngjarjes kur mola është kapur për ndonjë relej të kompjuterëve të parë dhe e ka pamundësuar punën e tij.

Bullet - shenjë për renditje e cila përdoret në programet për përpunim të tekstit.

BBS (Bulletin Board System) - tabelë elektronike për shpallje. Shërbim telekomunikues përmes të të cilit konsumatorët komunikojnë, këmbejnë informata etj.

Bus - mbledhëse. E lidh pllakën amë të kompjuterit me procesorin, kujtesën, diskun dhe elementet tjera kompjuterike.

Byte - bajt. Tetë bita. Shpesh është numër binar tetëshifror i cili paraqet një shkronjë.

Cache - kesh. Pjesë e kujtesën e rezervuar për ruajtje të të dhënave që përdoren shpesh, te të cilat procesori ka qasje shumë më të shpejtë sesa në hard disk. Kujtesën kesh mund të gjendet në memorjen RAM ose në hard disk.

Cancel button - tast për shfuqizimin e funksionit të zgjedhur. Te numri më i madh i programeve tasti për shfuqizim aktivizohet me shtypjen e tastit Esc.

Case sensitive - dallimi i shkronjave të mëdha dhe të vogla. Me shpesh gjatë krahasimit të dy fjalëve apo teksteve.

CRT (cathode ray tube) - gypi katodik i ekranit.

CPU (C entral P rocessing U nit) - njësi qendrore e procesuimit. Zemër e kompju­terit personal. Udhëheq dhe drejton me të gjitha operacionet për përpunim të të dhënave.

Centronics port - portë e kompjuterit në të cilën shpesh lidhet shtypësi.

Chanel - kanal. Rrugë në të cilën transmetohet informacioni digjital në kompjuter.

Character - shenjë; karakter. Cilado shkronjë, shenjë e interpunksionit, ose ndonjë nga njëqind shenjat tjera që mund të vërehen në ekran, gjegjësisht të cilat mund të shtypen.

CPI (character per inch) - numër i shenjave në një inç. Njësi matëse për matjen e dendësisë së shkrimit. Shprehet me numër të shenjave në një inç.

Check box - kuti katrore për dialog e cila mund të jetë e kyçur ose e çkyçur, gjegjësisht të jetë e zgjedhur ose jo, ndonjë opcion në kornizën për dialog.

Checksum - shumë për kontroll. Shuma e numrave që përdoren për kontrollim të mbledhjes.

Click - klik. Shtypje dhe lëshim i tastit të minakut, pa mos e lëvizur.

Client - klient. Sistem i cili mund të punojë i pavarur, edhe pse në një masë edhe ky është i varur prej ndonjë sisitemi tjetër. Për kompjuterin që është i lidhur në rrjet kompjuterik shpesh thuhet se është klient.

Client-server network - rrjet i tipit klient-server.

Clip art - bashkësi e vizatimeve grafike dhe fotografive të shkruara në skedar të veçantë i cili është i arritshëm për përdorim të ndonjë aplikacioni, për shembull, për përpunim të tekstit ose të grafikës.

Clipboard - kohësisht, skladim i fshehur për tekst ose fotografi të cilat priten ose kopjohen.

Clock speed - shpejtësi e ores. Shpejtësia e punës së procesorit në kompjuter matet me megahercë (MHz) ose me gigahercë (GHz).Sa më e shpejtë është shpejtësia e procesorit, aq më tepër urdhëra mund të kryejë kompjuteri.

Clone - klon. Kompjuter i cili paraqet kopje të suksesshme të kompjuterit tjetër të (standardizuar). Më shpesh kjo u dedikohet atyre kompjuterëve të cilët janë kompatibil me kompjuterët e kompanisë IBM.

Cod - kod. Diçka që është shkruar me gjuhën kompjuterike, në letër ose në kompjuter.

Code page - faqe e koduar. Tabelë e cila tregon se cili karakter i përgjigjet shenjës në ekran dhe me shtypjen e tasterit a përfitohet e njëjta shenjë.

CGA (Color Graphics Adapter) -videokartelë e cila është më e vjetëruar.

COM port - portë seriale. Më shpesh në kompjuterët ekzistojnë dy porta seriale të shënuara si C0M1 dhe COM2.

Command interperter - program i cili i integron dhe i përpunon urdhërat e dhënë në kompjuter. Në sistemin operativ DOS është programi C0MAND.COM, ndërsa në WINDOWS është WIN.INI

COBOL (Common Business Orientated Language) - gjuhë progamore nga gjeneratat më të vjetra të cilat përdoren për aplikacione financiare.

Communication protocol - përmbledhje e programeve e cila mundëson transmetim dhe këmbim të të dhënave ndërmjet dy ose më tepër kompjuterëve.

CD (Compact Disc) - kompakt disk. Medium për memorim të të dhënave digjitale dhe audio. Në kompakt disk mund të vendoset muzikë prej 72 minutave ose të dhëna prej 650 MB.

CD ROM (Comapct Disc Read Only Memory) - njësi harduerike për leximin e kompakt disqeve. Me këtë njësi mund vetëm të lexojmë e jo edhe të shlyejmë ose të regjistrojmë të dhëna të reja.

COMPAQ (COMPAtibility Quality) - shenjë e prodhimeve cilësore të kompjuterëve desktop dhe laptop.

Compiler - kompajler; përkthyes. Program i cili i përkthen disa gjuhë të larta programesh në ndonjë gjuhë makinerike.

CompuServe - njëra ndër rrjetat më të mëdha të Internetit në botë. Klientëve të tyre ju ofron këmbim të skedarëve, të të dhënave, të postës elektronike etj.

CAD (Computer Aided Design) - shfrytëzim i kompjuterit për krijime të vizatimeve ose për projektime të ndonjë objekti ose sistemi. Programet më të njohura nga kjo sferë janë Auto Cad, Auto Sketch, Design CAD, Lab View etj.

CAM (Computer Aided Manifacture) - prodhim me ndihmën e kompjuterit.

CASE (Computer Aided Software Engineering) - vegël softuerike për programerët. Shfrytëzohen për planifikim, analizim si dhe projektim të dokumentacionit në softuerin kompjuterik.

Computer analyst - analitik kompjuteristik. Person i cili i definon problemet dhe saktësisht i pëcakton hapat për zgjidhjen e tyre me anë të kompjuterit.

Configuration - konfiguracion. Mënyrë e lidhshmërisë së kompjuterit me njësitë tjera periferike në një sistem të përbashkët.

Controller - vegël teknike e cila i mundëson veglës tjetër të komunikojë me kompjuterin.

Conversion - konverzion. Proces i transformimit të të dhënave (tekst, grafik) nga një format në tjetër.

Cooki file - skedar në të cilin ruhen skedarët e shfrytëzuar (cookies). Zakonisht gjendet në emërtuesin bashk me fletëkërkuesin (shembull në emërtuesin Internet Explorer).

Corel DRAW- Pako programore e dedikuar për vizatim dhe punim me fotografi.

Corrupted file - skedar i dëmtuar. Dëmtimi mund të jetë për shkak të ektorëve të diskut që nuk janë në rregull, prishjes fizike ose gabimeve të shkaktuara nga programi.

Crash - gjendje kur kompjuteri bie prej funksionimit të tij dhe më tutje nuk mund të përdoret. Pas kësaj kompjuteri zakonisht përseri startohet.

Current drive - disk me të cilin shfrytëzuesi punon momentalisht.

Cursor - kursori. Tregues i pozicionimit. Vijë vertikale e lëvizshme që dridhet dhe vezullon e që paraqitet në ekran si indikator vizuel e cila mund të dislokohet edhe vertikalisht edhe horizontalisht me anë të urdhërave prej tastierës.

Cyberphobia - kiberfobia. Frikë nga kompjuteri.

CRC (Cyclic Redundancy Check) - metodë e testimit për të dhënat dalëse nga disku për shkak të sigurisë prej gabimeve.

Data - të dhënat. Nocion i përgjithshëm për numrat, simbolet dhe madhësitë analoge të cilat shfrytëzohen si madhësi dalëse për përpunimin e kompjuterit.

Database - baza e të dhënave. Bashkësi e të dhënave të lidhura ndërmjet vete dhe të organizuara paraprakisht. Programet më të njohura për udhëheqjen e bazave të të dhënave janë: Oracle, MS SQL Server, Informix, Sybase etj.

Data security - mbrojtje e të dhënave nga ndërhyrjet e qëllimta ose të rastësishme nga njerëz jo të autorizuar.

Data type - tip i të dhënave. Mund të jenë: tekstuale, numerike, logjike, dhe të dhëna të datave.

Dead lock - ndërprerje; bllokim. Situatë kur ndonjë program nuk mund të realizohet në kompjuter, për shkak se e pret rastin që faktikisht kurrë nuk do të ndodh.

Debug - testim i programit të kompjuterit me korrigjim të gabimeve të paraqitura në te.

Default value - ndonjë vlerë që nënkuptohet. Vlerë që programi automatikisht e zgjedh po qe se shfrytëzuesi nuk jep ndonjë vlerë tjetër. Për shembull ngjyrat që i jep WIND0WS-i janë default vetëm po qe se shfrytëzuesi nuk i përdor.

Defragmentation - defragmentim. Proces i bashkangjitjes i të dhënave të një programi në disk, që të mund të shpejtohet puna e tij. Është e preferueshme që defragmenting të bëhet një herë në javë, për të shpejtuar punën e diskut.

Density - dendësi. Njësi matëse për numrin e të dhënave të cilat mund të shkruhen në ndonjë medium (disketë, shirit magnetik etj).

Decsending sort - renditje me radhitje të kundërt.

Desktop - sipërfaqja aktive e ekranit gjatë punës me Windows, e cila përmban dritare dhe ikona.

Desktop computer - kompjuter i cili pozicionohet horizontalisht në tavolinën punës.

DTP (Desktop Publishing) - Pako e softuerit me të cilën kompjuteri mund të përdoret për disenj të dokumenteve, duke përfshirë fotografi, tekst dhe kontroll të pamjes së dokumenteve dhe shtypjen e tyre.

Destination file - skedar që pranon.

Device - vegël, mjet, përbërje, njësi. Nocion i përgjithshëm i cili shfrytëzohet për të identifikuar ndonjë komponentë të kompjuterit (disk, tastaturë, minak, etj).

Device driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit të komunikojë me njësitë periferike.

DAT (Digital Audio Tape) - shirit magnetik në të cilin memorizohen të dhënat me sasi shumë të mëdha.

DVD (Digital Video Disk) - teknologji e harduerit e cila mundëson shiqimin e filmave, spoteve muzikore etj.

DMA (Direct Memory Access) - proces i transmetimit të një sasie të madhe të të dhënave ndërmjet diskut dhe kujtesës punuese të kompjuterit.

DirectX - varg i programeve standarde për aplikacione të Microsfti-t, i dedikuar për lojra dhe aplikacione multimediale.

Disk controller - kartelë e cila e lidh kompjuterin me diskun; zakonisht gjendet në pjesën e poshtme të diskut.

Disk drive - njësi fizike e cila e pranon dhe e kthen diskun magnetik dhe mundëson lexim dhe shkrim të të dhënave.

DOS (Disk Operating System) - njëri ndër sistemet më të njohura operative i cili është shumë përfshirës dhe shfrytëzohet nga kompjuterët personal. I prodhuar nga kompania Microsft në vitin 1982.

Domain - grup i kompjuterëve emrat e të cilëve e ndajnë të njëjtën prapashtesë. Shembull: com (firmë komerciale), org (organizatë pa përfitim), gov (qeveri), edu (institucion arsimor), net (provajder i Internetit). Njësoj ekzistojnë edhe prapashtesa të cilat i identifikojnë shtetet p.sh. mk prapashtesë për Maqedoninë.

Dpi (dots per inch) - pika në inç. Njësi për matjen e rezolutës së shtypjes në shtypës. Rezoluta te shtypësit amë sillet rreth 300 dpi, ndërsa te shtypësit lezër arrin deri në 1200 dpi.

Double click - klikim; shtypje e dyfishtë. Klikim i shpejtë dhe lëshim i tastit të minakut dy here pa lëvizjen e minakut ndërmjet dy klikimeve.

Double precision - precizitet i dyfishtë. Teknikë me të cilën paraqiten numrat me gjatësi të dyfishuar.

Download - kopjim i ndonjë programi ose skedari prej ndonjë kompjuteri kryesor në kompjuterin personal.

Draft quality - kualitet i shtypit, i cili është i lexueshëm, por nuk duket aq mirë për përdorim që ai dokument të botohet në ndonjë revistë ose libër. Zakonisht shfrytëzohet për nxjerrjen e kopjeve që të shkojë në korrekturë.

Drag-and-drop - tërheqje dhe lëshim i tastit të minakut.

Drop-down meni - Lista e urdhërave të menysë së aktivizuar, të radhitura njëra pas tjetrës.

DLL (Dynamic Link Library) - grup e funksioneve të cilat shfrytëzohen gjatë programimit në Windows.

EPROM (E lectrically P rogrammable R ead O nly M emory) - çip memorizues përmbajtja e të cilit nuk mund të ndryshohet.

E-mail (electronic mail) - postë elektron­ike. Njëri nga shërbimet më të njohura të Internetit me të cilin porositë dërgohen prej një kompjuteri në kompjuter tjetër.

Embedded object - objekt i ndërvënë.

EMM386.EXE - program i cili mundëson vendosjen e drajverave dhe programeve në hapësirën e lartë të memories.

Emulator - emulator. Program cili i mundëson kompjuterit të zbatojë programe të shkruara për kompjuter tjetër.

Encryption - shifrim. Kodim i porosisë me çka nuk mundësohet hyrje e palejuar deri te ajo.

EOF (end of file) - fund i skedarit. Shenjë për fundin e skedarit, e cila shfrytëzohet si indikator se këtu kryhen të dhënat.

Ethernet - rrjet lokal kompjuterik i konstruktuar prej llojit të kabllove me mundësi të bartjes deri më 10 Mbit/sec.

Event - rast; paraqitje. Moment kur paraqitet ndryshimi specifik i ndonjë gjendjeje.

Exchange - këmbim i informatave ndërmjet dy lokacioneve.

Exchengeable disk - disk transmetues. Tip i diskut i cili montohet në shtëpizë të posaçme dhe është i transmetueshëm.

Executable file - program zbatues. Skedar i cili mund të aplikohet në kompjuter.

Expression - shprehje matematikore ose logjike e shkruar në gjuhën programore

EBCDIC (Extended Binary Decimal Interchange Code) - kod i cili i përdorë tetë shifra binare të krijuara nga IBM, ndërsa i paraqet shenjat (shkronjat, numrat etj.) nga kompjuteri i cili i proceson.

External modem - modem i jashtëm. Modem në kuti të veçantë, kabllo dhe mbushës i cili më së shpeshti aktivizohet në portën seriale të kompjuterit.

Extranet - intranet i cili u është lënë në disponim klientëve dhe blerësve të jashtëm me qëllim që t'i shohin të dhënat. Më shpesh ata janë të siguruara me shifra që të ruhet siguria e blerësve.

Fan ventilator - ventilator i cili mundëson cirkulimin e ajrit nëpërmjet pjesëve kompjuterike dhe e pamundëson nxehjen e tyre.

Fatal error - gabim në programin kom­pjuterik i cili e ndalon funksionimin e tij.

Fault tolerance - tolerim i gabimeve. Aftësi e ndonjë sisitemi që ta vazhdojë funksionimin normal edhe pse ekziston problem në harduer ose softuer.

Fax modem - faks modem. Modem i aftësuar të pranojë dhe të dërgojë fakse. Në këtë rast fakset janë elektronike.

Fiber optics - fije optike. Mundëson shpejtësi të madhe të bartjes së të dhënave në rrjetat kompjuterike.

File - skedar; fajll; datotekë. Pa marrë parasysh çfarë informate, të grumbulluar dhe të inçizuar nën një emër. Skedari mund të përmban tekst, grafikon, program etj.

FAT (File Allocation Table) - tabelë e cila shërben për renditjen e skedarëve e cila gjendet në fillim të diskut dhe përmban informata për ata pjesë të diskut të cilat shfrytëzohen, pjesë të diskut të cilat nuk shfrytëzohen dhe ato të cilat nuk mund të shfrytëzohen për shkak të dëmtimit të blloqeve në disk.

File control system - program i cili udhëheq me bartjen e të dhënave nga ciladoqoftë pajisje deri në ndonjë pajisje tjetër.

File locking - përmbyllje e skedarit. Ndalesë që më tepër se një shfrytëzues ta ndërrojë përmbajtjen e skedarit.

File protection - mbrojtje e skedarit. Komandë e kompjuterit e cila e ndalon shkruarjen dhe fshirjen e të dhënave në skedar, por e lejon leximin e tyre.

Firewall - sistem rrjetor për sigurim i cili ndihmon në ndërprerjen e hyrjes së paautorizuar në sistemin kompjuterik; thjesht ky është kompjuter i lidhur në Internet dhe me të cilin zhvillohet i gjith komunikimi në Internet.

Floppy disk - disk i butë, disketë

Footer - tekst i cili paraqitet në pjesën e poshtme në secilën faqe.

FF (Form Feed) - urdhër i cili shfrytëzohet i që ta lëviz letrën në printer në faqe të re. Zakonisht në tabelën kontrolluese të printerit gjendet një tast i cili mundëson kryerjen e funksionit përkatës.

FORTRAN (FORmula TRANslation) - gjuhë programore e krijuar në kompaninë IBM e cila shfrytëzohej për programimin e aplikacioneve tekniko shkencore.

Freeware - programe pa pagesë, por të mbrojtura me ligj për autorizim

FAQ (Frequently Asked Question) - pyetje ose lista me pyetje dhe përgjigje të cilat janë shumë të shpeshta dhe shumë shfrytëzues ballafaqohen me këto të dhëna. Këto lista janë shumë frytdhënëse për shkak të këmbimit të informatave.

GIGO (Garbage In, Garbage Out) - princip në të cilën po qe se hyjnë të dhëna jokor-rekte dhe jovalide në kompjuter, ai do të japë rezultate jokorrekte dhe të pakuptimta.

GUI (graphical user interface) - interfejs grafik i shfrytëzuar për sisteme opera­tive. Komunikimi ndërmjet shfrytëzuesit dhe programit zhviliohet me anë të shfrytëzimit të ikonave, dritareve dhe të ngjashme. Një shembull për një iterfejs të tillë që e shfrytëzojmë është Windows-i.

Guru - Njeri me kapacitet të lartë i cili dëshiron t'u ndihmojë të tjerëve në zgjedhjen e problemeve të tyre.

Hacker - haker. Person për të cilin kompjuteri është hobi. Sot shumë njerëz termin haker e identifikojnë me person i cili në mënyrë të paligjshme hy në kompjuter të huaj.

Halt - ndalesë. Ndalje e realizimit të operacioneve të renditura në programet kompjuterike.

Hand-held computer - kompjuter i vogël që mund të mbahet edhe në dorë.

Hang - rri varur. Mosfunksionim i kompjuterit. Kur kompjuteri rinë varur, i ekrani duket normal, por çfarëdo pune tjetër është e pamundur të futet në funksion.

Hard copy - rezultatet e shtypura në letër.

Hardware - hardueri, gjërat fizike apo të prekshme të kompjuterit.

Help - ndihmë. Funksion i cili është i pranishëm në shumë programe, i cili shërben si ndihmë e shfrytëzuesit për përdorimin e programit.

Hertz (Hz) - herc. Cikël në sekondë me të cilin matet shpejtësia e procesorit në kompjuter.

HEX (Hexadecimal) - Sisitem numëror në matematik, në të cilin si bazë e numërimit është numri 16. Për shfaqjen e numrave përdoren shifrat 0-9 dhe shkronjat A-F. Është shumë i qëlluar për përdorimin e kalkulimeve kompjuterike.

Hidden file - skedar i fshehur. Skedar i cili përmban atribute të cilat nuk lejojnë që emri i skedarit të kopjohet, të fshihet ose të shfletohet.

High tech - teknologji e lartë

Host computer - kompjuter kryesor me të cilin lidhen kompjuterët tjerë.

Hot key - tast ose kombinim i tasteve i cili zbaton instruksion të përcaktuar pa marrë parasysh se çka punon procesori në momentin e dhënë.

HTML (Hyper Text Markup Language) - format hipertekstual për punë me dokumente. Shërben për krijimin e dokumenteve WEB në internet.

Hub - hab. Paisje në të cilën kyçen kompjuterët të cilët janë të lidhur në rrjet.

Hyphenation - ndarje e fjalëve

Illegal - jolegal. Parametra hyrëse të cilët janë të papranuara, për shkak se nuk i përmbushin specifikacionet e vendosura në programe.

Image processing - përpunim i grafikonëve

Imaging - proces i shkrimit të grafikës në ndonjë medium, për shembull në shirit.

Implementation - implementim. Instalim i sitemit kompjuterik.

Infrared - teknologji e cila shfrytëzon ndriçimin për lidhjen të kompjuterëve pa kabëll.

Initialization - inicializim. Operacion për formatim të diskut ose disketës, si dhe përgatitje për shkruarjen dhe përdorimin e të dhënave.

Ink-jet printer - shtypës pështyes që hedh ngjyrën në letër.

Input data - të dhënat hyrëse.

Insert mod - rregull për futjen e të dhënave.

Install - instalim, futja fillestare e ndonjë programi në kompjuter.

Instruction - instruksion. Urdhër i destinuar për mikroprocesorin.

Integer - numër i plotë pa presje decimale

Line printer - shtypës i cili shtyp përnjëherë një rresht tekst.

Link- lidhje; lidhshmëri.

Load - mbushje, futje e programit në memorje.

LAN (Local Area Network) - rrjet lokal në kuadër të një hapësire ose ndërtese. Lidhje e dy ose më tepër kompjuterëve me kabllo me qëllim të këmbimit të informatave.

Local printer - shtypës i cili është i lidhur drejtpërdrejt me një stacion punues, i cili nuk është në disponim të shfrytëzuesve tjerë të rrjetit.

Login - Paraqitje në kompjuter. Në këtë rast kompjuteri kërkon nga shfrytëzuesi që të identifikohet me emrin dhe shifrën.

Logoff- çlajmërim. Largim nga puna me kompjuter.

Loop - cikël. Renditje të instruksioneve kompjuterike të cilat praktikohen me anë të përsëritjeve, gjersa nuk përmbushet ndonjë kusht.

Machine code - kod makine. Përmbledhje e instruksioneve kompjuterike në ndonjë kompjuter të posaçëm i cili niund ta kryejë urdhërin.

Macro - makro. Serial i urdhërave të cilat kryhen me shtypjen e një tasti ose me ndonjë urdhër. Në të shumtën e rasteve i shkruan vetë shfrytëzuesi për ta lehtësuar punën gjatë përsëritjeve të një morie urdhërash.

Mailbox - sandëku postar.

Main program - pjesë kryesore e pro­gramit e cila i kontrollon nënprogramet.

Mass storage - pajisje në të cilën mund të vendoset një numër i madh i të dhënave.

Medium - medium. Bartës i të dhënave, shpesh mendohet në disketë, CD-ROM dhe të ngjashme.

MMU (Memory Management Unit) - pajisje e cila udhëheq kujtesën.

Merge - bashkim, kombinim i dy ose më tepër skedarëve.

Message - porosi nga kompjuteri e cila informon për diçka.

MIDI file - skedarë me përshkrime muzikore.

MIPS (Million Instruction Per Second) -milion instuksione në sekondë. Njësi matëse për shpejtësinë me të cilën procesori i kryen instruksionet. Për shembull, procesori Pentium i cili punon në 100 MHz kryen 100 milionë instruksione në sekondë, pra 100 MIPS-a.

Millisecond (ms) - milisekondë. Kohë e barabartë me pjesën e njëmijtë të sekondës. Shfrytëzohet për shprehjen e shpejtësisë te hard disqet.

Mode - regjim i punës; mënyrë e punës. Njëra nga gjendjet alternative të punës së kompjuterit.

MODEM (MOdulator/DEModulator) - modem. Regullator i cili të dhënat e dërguara i shndërron në sinjal telefonik, të qëlluara për lidhje të drejtpërdrejtë telefonike.

Motherboard - pllaka amë e kompjuterit në të cilën janë të lidhura të gjitha elementet e harduerit.

Multimedia - kombinim i tekstit me fotografi dhe zë, videoanimacion.

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) - standard për bashkangjitjen e skedarëve në porositë elektronike.

Multitasking - aftësi e sistemit operativ që njëkohësisht të ushtrojë më shumë programe.

Network - rrjet i kompjuterit.

NetWare - sistem operativ rrjetor i shpikur nga kompania Novell.

Network adapter - adapter i rrjetit. Kartelë e cila instalohet në kompjuter përmes të cilës ai lidhet në rrjet.

Network administrator - njeriu i cili e mbikëqyrë punën e rrjetit kompjuterik dhe që udhëheqë me të.

Network protocol - protokoll rrjetor. Bashkësi e standardeve kompjuterike në një rrjet.

Node - nyje, pika ngjitëse në rrjein kompjuterik

Non-interlaced - sa i përket disa monitorëve te të cilët topi elektronik pas një kohe e kalon ekranin pa mos lëshuar asnjë vijë.

Notebook computer - kompjuter i vogël me format sa një faqe e letrës.

Numeric keypad - tastierë numerike.

OLE (Object Linking and Embedding) -mënyrë e këmbimit të informatave ndërmjet dy skedarëve me aplikim të njëjtë ose të ndryshëm në Windows.

Off-line - i çkyçur

On-line - i kyçur

ODBC (Open Data Base Connectivity) - standard i cili mundëson hyrje në sisteme të ndryshme të bazave të të dhënave.

Operating System - sistem operativ. Softuer i cili është lidhje ndërmjet shfrytëzuesit dhe kompjuterit.

Optical cable - kabëll optik për lidhje rrjetore të kompjuterëve me të cilin arihet shpejtësi e madhe në përcjelljen e të dhënave.

OCR (Optical Character Recognition) - njohje e simboleve optike. Program i cili identifikon shenjat e shkruara dhe ato të shtypura dhe pastaj krijon skedar tekstual.

OEM (Original Equipment Manifacturer) - prodhues i komponenteve të ndryshëm, të cilët pastaj lidhen me klientin, e emri i tij figuron në kompjuter.

Overflow - tejkalim. Gjendje e cila paraqitet si rezultat i operacionit aritmetik; e tejkalon kapacitetin e kujtesës për ruajtjen e rezultatit.

Overload - ngarkim i tepërt. Ngarkim më i j madh sesa pajisja; mund ta mban atë për të cilën është konstruktuar.

Overstrike - nënvizim.

Overtype - shkrim përmbi tekst.

Overwrite - mbulim i informatës e cila më parë ka qenë në atë vend.

Page break - ndërprerje e faqes. Vend ku mbaron një faqe dhe fillon faqja tjetër.

Page layout - pamje e faqes

Ppm (pages per minute) - faqe në minute. Njësi matëse e shpejtësisë së shtypësit gjatë shtypjes.

Pagination - operacion automatik te programet për përpunimin e tekstit, i cili shërben për renditjen e tekstit nëpër faqe me numerimin e tyre.

Palmtop computer - kompjuter i vogël i cili mund të mbahet në një dorë.

PASCAL - Paskali. Gjuhë kompjuterike.

Password - Fjalë e fshehur e cila përdoret për hyrje në sistemin kompjuterik.

Patch - arnim. Ndryshim i kodit programor, i cili zakonisht bëhet pas mbarimit të softuerit me qëllim që të përmirësohen disa gabime.

Path name - emri i datotekës së bashku me rrugën me të cilën arihet deti tek ajo.

Pause - pauzë. Tast ose urdhër i cili përkohësisht e ndërpren punën e ndonjë programi.

Peer-to-peer - rrjet lokal ku çdo kompjuter i kyçur është i barabartë. Në rrjet nuk ekziston server.

Peripheral device - pajisje e harduerit e cila kyçet në kompjuter.

Permanent SWAP file - skedar i përhershëm në Windows me të cilin shtresohen të dhënat dhe instruksionet programore kur nuk mund të vendosen në kujtesën RAM.

PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association) - komitet i cili krijoj standarde për memorje me kapacitet më të madh e aplikuar te kompjuterët laptop.

PIXEL (Picture Element) - Element më i vogël i monitorit kompjuterik i cili mundë të kontroliohet. Sa më i madh të jetë numri i pikselave, aq më e mirë është rezoluta.

Pirate - person i cili merret me formën ilegale të kopjimit të softuerave.

Plasma display - teknologji e përdorur për konstruimin e ekranit te kompjuterët laptop.

Plotter - vizatues. Pajisje e cila shërben për vizatimin e rezultateve të përfituara nga kompjuteri.

Plug and play - kyçe dhe puno. Pajisje të cilat kompjuteri automatikisht i detekton dhe i instalon drajverat e nevojshëm në të.

Pointer - tregues. Fotografi e vogël në ekran, zakonisht në formë të shigjetës; lëvizjet e saja kontrollohen nëpërmjet minakut.

Port - portë; lidhje; hyrje.

Portability - përcjellshmëri. Cilësi e programave kompjuterike që të mund të adaptohen në lloj-lloj tipash të kompjuterëve.

Power supply - furnizues i rrymes te kompjuteri.

Print queue - pritje, rend për shtyp.

Print server - zakonisht njëri prej kompjuterëve në rrjet i cili dirigjon me të gjitha kërkesat për shtyp dhe me të gjithë shtypësit që janë të lidhura në rrjet.

Printer driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit që të punojë me shtypësin.

Procedure - rradhitje e instruksioneve kompjuterike të cilat bashkarisht veprojnë për një nevojë dhe detyrë të caktuar.

Processing - përpunim i të dhënave.

Programming language - gjuhë programore me të cilën programeri e shkruan programin kompjuterik.

Prompt - shenjë për thirrje; shërben për shkruarjen e urdhërave.

Purge - shlyerje pas së cilës të dhënat e shlyera nuk mund të kthehen më.

Query - pyetje. Instruksion kompjuterik i cili i parashtron pyejte bazës së të dhënave.

Quit - ndalje. Urdhër me të cilën para kohe ndalet ekzekutimi i programit.

QWERTY - tastier në të cilën rreshti më i lartë i saj fillon me shkronjat Q, W, E, R, T, Y. Ekzistojnë edhe lloje tjera të tastierëve si per shembull QWERTZ.

Radio button - radio sustë. Mund të zgjedhim vetëm një sustë të këtij lloji në program.

RAM (Random Access Memory) - kujtesa kryesore kompjuterike në të cilën janë të vendosura të dhënat të cilat përpunohen.

Read-only - vetëm lexim. Të dhënat mund të lexohen, por jo edhe të ndryshohen.

ROM (Read Only Memory) - kujtesa e pashlyeshme nga e cila mund të lexohen të dhënat.

RTC (Real Time Clock) - Çip kompjuterik i cili ka funksion të orës që ta informojë kompjuterin për kohën e saktë, datën dhe vitin.

Reboot - përsëri startim të kompjuterit, zakonisht për shkak të rënies së sistemit.

Record - grup i të dhënave të cilat i takojnë një grupacioni. Për shembull, emri i ndonjërit, mbiemri, adresa dhe numri i telefonit.

Recover - kthim në gjendjen normale të punës pas paraqitjes së gabimit në sistem.

RAID (Redundant Array of Inexpensive Drives) - kombinim i më shumë disqeve me qëllim që të rritet siguria e të dhënave nga ndonjë humbje e paparashikuar.

Refresh rate - shpejtësi për freski. Numër maksimal i fotografive që mund të shfaqen në ndonjë monitor për një sekondë. Paraqitet me herc.

RDBMS (Relational Data Base Management System) - sistem për udhëheqjen e bazave të të dhënave.

Remote computer - kompjuter i larguar.

Remote control program - program me komandim prej së largu.

Repeat delay - koha e nevojshme që të shtypet një tast e që të paraqitet karakteri i cli përgatitet që të dale në ekran.

Reset button - sustë për resetim. Sustë në pjesën e përparme të shtëpizës së kompjuterit e cila shërben për vënien e sistemit në gjendjen fillestare të saj.

Resolution - qartësi e përshkruarjes në ekran apo në shtypës.

Response time - kohë për përgjigje nga ana e kompjuterit për ndonjë kërkesë përkatëse.

Restart - startim i përsëritur i kompjuterit.

Retreive - gjetje dhe ndarje në veçanti e ndonjë informate të përcaktuar.

Retry - orvatje e sërishme për të kryer ndonjë instruksion të programit.

Ring network - rrjet unazor.

RJ-45 - konektor i cili i ngjan lidhjes telefonike, por ka 8 tela në vend që të ketë 4.

Root directory - direktoriumi kryesor i një disku.

Router - udhërëfyes. Pajisje rrjetore e cila i dërgon të dhënat në rrjet duke e zgjedhur rrugën më të mirë.

Safe mode - gjendje në të cilën startohet Windows-i kur paraqitet ndonjë konflikt në harduer.

Save - shkrim i të dhënave në disk, ku nuk mund të humben pas mbylljes së kompjuterit.

Scanner - skener. Mjet i cili në mënyrë optike lexon ndonjë dokument dhe e shndërron në skedar grafiko-digjital.

Screen - ekran.

Scroll - lëvizje e tekstit lart-poshtë.

Search engine - program për kërkimin e të dhënave. Makina më të njohura për kërkim në internet janë: Yahoo, Altavista, Google etj.

Server - kompjuter në rrjet i cili disa nga resurset e veta i vë në disponim të ndonjë kompjuteri tjetër.

Session - koha në të cilën një shfrytëzues e kalon në rrjet.

Set up - një sistem të vihet në gjendje pune.

Shared file - skedar i përbashkët.

Shut down - kryerje e punës së një sistemi operativ të kompjuterit ose çkyçje e kompjuterit.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - protokoll i cili shfrytëzohet për udhëheqjen e këmbimit të postës elektronike ndërmjet dy kompjuterëve.

Slave - i nënshtruar. Kompjuter i cili është i kontrolluar nga një kompjuter tjetër.

Software - të gjitha programet të cilat mund të shfrytëzohen në një kompjuter.

Software development tool - vegla për zhvillimin e programeve.

Sort - renditje e të dhënave me radhitje të re.

Sound card - kartë për zërim.

Storage - kujtesë.

String - varg i shenjave.

SQL (Structured Query Language) - pako e programeve për udhëheqjen e bazave të të dhënave.

Switch - ndërprerës.

System software - softuer sistemor (p.sh. MS-DOS, Windows etj).

   1) Programs and the Complexity of Human Mental Processes

   In my opinion, none of [these programs] does even remote justice to the complexity of human mental processes. Unlike men, "artificially intelligent" programs tend to be single minded, undistractable, and unemotional. (Neisser, 1967, p. 9)

   2) Artificial Intelligence Is an Engineering Discipline

   Future progress in [artificial intelligence] will depend on the development of both practical and theoretical knowledge.... As regards theoretical knowledge, some have sought a unified theory of artificial intelligence. My view is that artificial intelligence is (or soon will be) an engineering discipline since its primary goal is to build things. (Nilsson, 1971, pp. vii-viii)

   3) A Sceptical View of Artificial Intelligence

   Most workers in AI [artificial intelligence] research and in related fields confess to a pronounced feeling of disappointment in what has been achieved in the last 25 years. Workers entered the field around 1950, and even around 1960, with high hopes that are very far from being realized in 1972. In no part of the field have the discoveries made so far produced the major impact that was then promised.... In the meantime, claims and predictions regarding the potential results of AI research had been publicized which went even farther than the expectations of the majority of workers in the field, whose embarrassments have been added to by the lamentable failure of such inflated predictions....

   When able and respected scientists write in letters to the present author that AI, the major goal of computing science, represents "another step in the general process of evolution"; that possibilities in the 1980s include an all-purpose intelligence on a human-scale knowledge base; that awe-inspiring possibilities suggest themselves based on machine intelligence exceeding human intelligence by the year 2000 [one has the right to be skeptical]. (Lighthill, 1972, p. 17)

   4) Just as Astronomy Succeeded Astrology, the Discovery of Intellectual Processes in Machines Should Lead to a Science, Eventually

   Just as astronomy succeeded astrology, following Kepler's discovery of planetary regularities, the discoveries of these many principles in empirical explorations on intellectual processes in machines should lead to a science, eventually. (Minsky & Papert, 1973, p. 11)

   5) Problems in Machine Intelligence Arise Because Things Obvious to Any Person Are Not Represented in the Program

   Many problems arise in experiments on machine intelligence because things obvious to any person are not represented in any program. One can pull with a string, but one cannot push with one.... Simple facts like these caused serious problems when Charniak attempted to extend Bobrow's "Student" program to more realistic applications, and they have not been faced up to until now. (Minsky & Papert, 1973, p. 77)

   6) The Meaning of a Symbolic Description

   What do we mean by [a symbolic] "description"? We do not mean to suggest that our descriptions must be made of strings of ordinary language words (although they might be). The simplest kind of description is a structure in which some features of a situation are represented by single ("primitive") symbols, and relations between those features are represented by other symbols-or by other features of the way the description is put together. (Minsky & Papert, 1973, p. 11)

   7) The Principle of Artificial Intelligence

   [AI is] the use of computer programs and programming techniques to cast light on the principles of intelligence in general and human thought in particular. (Boden, 1977, p. 5)

   8) Artificial Intelligence Recognizes the Need for Knowledge in Its Systems

   The word you look for and hardly ever see in the early AI literature is the word knowledge. They didn't believe you have to know anything, you could always rework it all.... In fact 1967 is the turning point in my mind when there was enough feeling that the old ideas of general principles had to go.... I came up with an argument for what I called the primacy of expertise, and at the time I called the other guys the generalists. (Moses, quoted in McCorduck, 1979, pp. 228-229)

   9) Artificial Intelligence Is Psychology in a Particularly Pure and Abstract Form

   The basic idea of cognitive science is that intelligent beings are semantic engines-in other words, automatic formal systems with interpretations under which they consistently make sense. We can now see why this includes psychology and artificial intelligence on a more or less equal footing: people and intelligent computers (if and when there are any) turn out to be merely different manifestations of the same underlying phenomenon. Moreover, with universal hardware, any semantic engine can in principle be formally imitated by a computer if only the right program can be found. And that will guarantee semantic imitation as well, since (given the appropriate formal behavior) the semantics is "taking care of itself" anyway. Thus we also see why, from this perspective, artificial intelligence can be regarded as psychology in a particularly pure and abstract form. The same fundamental structures are under investigation, but in AI, all the relevant parameters are under direct experimental control (in the programming), without any messy physiology or ethics to get in the way. (Haugeland, 1981b, p. 31)

    10) There Are Many Types of Reasoning

   There are many different kinds of reasoning one might imagine:

    Formal reasoning involves the syntactic manipulation of data structures to deduce new ones following prespecified rules of inference. Mathematical logic is the archetypical formal representation. Procedural reasoning uses simulation to answer questions and solve problems. When we use a program to answer What is the sum of 3 and 4? it uses, or "runs," a procedural model of arithmetic. Reasoning by analogy seems to be a very natural mode of thought for humans but, so far, difficult to accomplish in AI programs. The idea is that when you ask the question Can robins fly? the system might reason that "robins are like sparrows, and I know that sparrows can fly, so robins probably can fly."

    Generalization and abstraction are also natural reasoning process for humans that are difficult to pin down well enough to implement in a program. If one knows that Robins have wings, that Sparrows have wings, and that Blue jays have wings, eventually one will believe that All birds have wings. This capability may be at the core of most human learning, but it has not yet become a useful technique in AI.... Meta- level reasoning is demonstrated by the way one answers the question What is Paul Newman's telephone number? You might reason that "if I knew Paul Newman's number, I would know that I knew it, because it is a notable fact." This involves using "knowledge about what you know," in particular, about the extent of your knowledge and about the importance of certain facts. Recent research in psychology and AI indicates that meta-level reasoning may play a central role in human cognitive processing. (Barr & Feigenbaum, 1981, pp. 146-147)

    11) Programs Are Beginning to Do Things That Critics Have Asserted to Be Impossible

   Suffice it to say that programs already exist that can do things-or, at the very least, appear to be beginning to do things-which ill-informed critics have asserted a priori to be impossible. Examples include: perceiving in a holistic as opposed to an atomistic way; using language creatively; translating sensibly from one language to another by way of a language-neutral semantic representation; planning acts in a broad and sketchy fashion, the details being decided only in execution; distinguishing between different species of emotional reaction according to the psychological context of the subject. (Boden, 1981, p. 33)

    12) The Synthesis of Man and Machine

   Can the synthesis of Man and Machine ever be stable, or will the purely organic component become such a hindrance that it has to be discarded? If this eventually happens-and I have... good reasons for thinking that it must-we have nothing to regret and certainly nothing to fear. (Clarke, 1984, p. 243)

    13) The Thesis of Good Old-Fashioned Artificial Intelligence (GOFAI)

   The thesis of GOFAI... is not that the processes underlying intelligence can be described symbolically... but that they are symbolic. (Haugeland, 1985, p. 113)

    14) Artificial Intelligence Provides a Useful Approach to Psychological and Psychiatric Theory Formation

   It is all very well formulating psychological and psychiatric theories verbally but, when using natural language (even technical jargon), it is difficult to recognise when a theory is complete; oversights are all too easily made, gaps too readily left. This is a point which is generally recognised to be true and it is for precisely this reason that the behavioural sciences attempt to follow the natural sciences in using "classical" mathematics as a more rigorous descriptive language. However, it is an unfortunate fact that, with a few notable exceptions, there has been a marked lack of success in this application. It is my belief that a different approach-a different mathematics-is needed, and that AI provides just this approach. (Hand, quoted in Hand, 1985, pp. 6-7)

    15) Four Kinds of Artificial Intelligence

   We might distinguish among four kinds of AI.

   ♦ Nonpsychological AI

   Research of this kind involves building and programming computers to perform tasks which, to paraphrase Marvin Minsky, would require intelligence if they were done by us. Researchers in nonpsychological AI make no claims whatsoever about the psychological realism of their programs or the devices they build, that is, about whether or not computers perform tasks as humans do.

   ♦ Weak Psychological AI

   Research here is guided by the view that the computer is a useful tool in the study of mind. In particular, we can write computer programs or build devices that simulate alleged psychological processes in humans and then test our predictions about how the alleged processes work. We can weave these programs and devices together with other programs and devices that simulate different alleged mental processes and thereby test the degree to which the AI system as a whole simulates human mentality. According to weak psychological AI, working with computer models is a way of refining and testing hypotheses about processes that are allegedly realized in human minds.

   ♦ Strong Psychological AI

... According to this view, our minds are computers and therefore can be duplicated by other computers. Sherry Turkle writes that the "real ambition is of mythic proportions, making a general purpose intelligence, a mind." (Turkle, 1984, p. 240) The authors of a major text announce that "the ultimate goal of AI research is to build a person or, more humbly, an animal." (Charniak & McDermott, 1985, p. 7)

   ♦ Suprapsychological AI

   Research in this field, like strong psychological AI, takes seriously the functionalist view that mentality can be realized in many different types of physical devices. Suprapsychological AI, however, accuses strong psychological AI of being chauvinisticof being only interested in human intelligence! Suprapsychological AI claims to be interested in all the conceivable ways intelligence can be realized. (Flanagan, 1991, pp. 241-242)

    16) Determination of Relevance of Rules in Particular Contexts

   Even if the [rules] were stored in a context-free form the computer still couldn't use them. To do that the computer requires rules enabling it to draw on just those [ rules] which are relevant in each particular context. Determination of relevance will have to be based on further facts and rules, but the question will again arise as to which facts and rules are relevant for making each particular determination. One could always invoke further facts and rules to answer this question, but of course these must be only the relevant ones. And so it goes. It seems that AI workers will never be able to get started here unless they can settle the problem of relevance beforehand by cataloguing types of context and listing just those facts which are relevant in each. (Dreyfus & Dreyfus, 1986, p. 80)

    17) Form and Content Are Not Fundamentally Different

   Perhaps the single most important idea to artificial intelligence is that there is no fundamental difference between form and content, that meaning can be captured in a set of symbols such as a semantic net. (G. Johnson, 1986, p. 250)

    18) The Assumption That the Mind Is a Formal System

   Artificial intelligence is based on the assumption that the mind can be described as some kind of formal system manipulating symbols that stand for things in the world. Thus it doesn't matter what the brain is made of, or what it uses for tokens in the great game of thinking. Using an equivalent set of tokens and rules, we can do thinking with a digital computer, just as we can play chess using cups, salt and pepper shakers, knives, forks, and spoons. Using the right software, one system (the mind) can be mapped into the other (the computer). (G. Johnson, 1986, p. 250)

    19) A Statement of the Primary and Secondary Purposes of Artificial Intelligence

   The primary goal of Artificial Intelligence is to make machines smarter.

   The secondary goals of Artificial Intelligence are to understand what intelligence is (the Nobel laureate purpose) and to make machines more useful (the entrepreneurial purpose). (Winston, 1987, p. 1)

    20) Mathematical Logic Provides the Basis for Theory in AI

   The theoretical ideas of older branches of engineering are captured in the language of mathematics. We contend that mathematical logic provides the basis for theory in AI. Although many computer scientists already count logic as fundamental to computer science in general, we put forward an even stronger form of the logic-is-important argument....

   AI deals mainly with the problem of representing and using declarative (as opposed to procedural) knowledge. Declarative knowledge is the kind that is expressed as sentences, and AI needs a language in which to state these sentences. Because the languages in which this knowledge usually is originally captured (natural languages such as English) are not suitable for computer representations, some other language with the appropriate properties must be used. It turns out, we think, that the appropriate properties include at least those that have been uppermost in the minds of logicians in their development of logical languages such as the predicate calculus. Thus, we think that any language for expressing knowledge in AI systems must be at least as expressive as the first-order predicate calculus. (Genesereth & Nilsson, 1987, p. viii)

    21) Perceptual Structures Can Be Represented as Lists of Elementary Propositions

   In artificial intelligence studies, perceptual structures are represented as assemblages of description lists, the elementary components of which are propositions asserting that certain relations hold among elements. (Chase & Simon, 1988, p. 490)

    22) Definitions of Artificial Intelligence

   Artificial intelligence (AI) is sometimes defined as the study of how to build and/or program computers to enable them to do the sorts of things that minds can do. Some of these things are commonly regarded as requiring intelligence: offering a medical diagnosis and/or prescription, giving legal or scientific advice, proving theorems in logic or mathematics. Others are not, because they can be done by all normal adults irrespective of educational background (and sometimes by non-human animals too), and typically involve no conscious control: seeing things in sunlight and shadows, finding a path through cluttered terrain, fitting pegs into holes, speaking one's own native tongue, and using one's common sense. Because it covers AI research dealing with both these classes of mental capacity, this definition is preferable to one describing AI as making computers do "things that would require intelligence if done by people." However, it presupposes that computers could do what minds can do, that they might really diagnose, advise, infer, and understand. One could avoid this problematic assumption (and also side-step questions about whether computers do things in the same way as we do) by defining AI instead as "the development of computers whose observable performance has features which in humans we would attribute to mental processes." This bland characterization would be acceptable to some AI workers, especially amongst those focusing on the production of technological tools for commercial purposes. But many others would favour a more controversial definition, seeing AI as the science of intelligence in general-or, more accurately, as the intellectual core of cognitive science. As such, its goal is to provide a systematic theory that can explain (and perhaps enable us to replicate) both the general categories of intentionality and the diverse psychological capacities grounded in them. (Boden, 1990b, pp. 1-2)

    23) The Computer Can Not Be a Model of the Mind

   Because the ability to store data somewhat corresponds to what we call memory in human beings, and because the ability to follow logical procedures somewhat corresponds to what we call reasoning in human beings, many members of the cult have concluded that what computers do somewhat corresponds to what we call thinking. It is no great difficulty to persuade the general public of that conclusion since computers process data very fast in small spaces well below the level of visibility; they do not look like other machines when they are at work. They seem to be running along as smoothly and silently as the brain does when it remembers and reasons and thinks. On the other hand, those who design and build computers know exactly how the machines are working down in the hidden depths of their semiconductors. Computers can be taken apart, scrutinized, and put back together. Their activities can be tracked, analyzed, measured, and thus clearly understood-which is far from possible with the brain. This gives rise to the tempting assumption on the part of the builders and designers that computers can tell us something about brains, indeed, that the computer can serve as a model of the mind, which then comes to be seen as some manner of information processing machine, and possibly not as good at the job as the machine. (Roszak, 1994, pp. xiv-xv)

    24) Computers Will Not Always Be Inferior to Human Brains

   The inner workings of the human mind are far more intricate than the most complicated systems of modern technology. Researchers in the field of artificial intelligence have been attempting to develop programs that will enable computers to display intelligent behavior. Although this field has been an active one for more than thirty-five years and has had many notable successes, AI researchers still do not know how to create a program that matches human intelligence. No existing program can recall facts, solve problems, reason, learn, and process language with human facility. This lack of success has occurred not because computers are inferior to human brains but rather because we do not yet know in sufficient detail how intelligence is organized in the brain. (Anderson, 1995, p. 2)