-
21 cogitatio
cōgĭtātĭo, ōnis, f. [cogito, i. e. co-agito; cf. Varr. L. L. 6, § 43; Cic. Off. 1, 6, 19; Paul. ex Fest. p. 66, 7 Müll.].I.Abstr., a thinking, considering, deliberating; thought, reflection, meditation (in good prose, and very freq.).1.Absol.:2.cogitatio in se ipsā vertitur,
Cic. Off. 1, 44, 156:cogitatione aliquid complecti,
Quint. 11, 2, 19:subitam et fortuitam orationem commentatio et cogitatio facile vincit,
Cic. de Or. 1, 33, 150; cf. Quint. 10, 6, 1 sq.:speciem dei percipere cogitatione, non sensu,
Cic. N. D. 1, 37, 105:cogitatione aliquid comprehendere,
id. Tusc. 1, 22, 50; 4, 13, 29:cogitatio enim quamvis regionem potest amplecti,
Auct. Her. 3, 19, 32:acerrima et attentissima,
Cic. de Or. 3, 5, 17:tacita,
Quint. 5, 7, 2; cf. id. 6, 1, 44:provisa et formata,
id. 10, 7, 8:fortuita,
id. 10, 3, 29:male cohaerentem,
id. 10, 6, 6:simplices, magnas,
Tac. G. 22. —With gen.:3.timoris praeteriti,
Cic. Sest. 4, 11:cum officii, tum etiam periculi mei,
id. Fam. 7, 3, 1; Curt. 7, 8, 4:suscepti muneris,
Quint. 4, prooem. 7:cogitationem habere argenti, amoenitatum, etc.,
Cic. Par. 1, 2, 10:illius loci,
id. Att. 1, 11, 3:rerum,
id. Fam. 5, 13, 5:petendi consulatūs,
Vell. 2, 17, 2.—With rel.:II.quaeris ut suscipiam cogitationem, quidnam istis agendum putem,
Cic. Att. 14, 20, 4:mihi... occurrit cogitatio, qualis animus in corpore sit, etc.,
id. Tusc. 1, 22, 51: cujus sit filius, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 2, 3.—Meton.A.Concr., a thought, opinion, judgment; a resolution, design. plan, project:B.omnes meas curas cogitationesque in rem publicam conferebam,
Cic. Off. 2, 1, 2; cf. id. Lael. 9, 32; Liv. 35, 28, 7:mandare litteris cogitationes suas,
Cic. Tusc. 1, 3, 6:versantur in animo meo multae et graves cogitationes, etc.,
id. Agr. 2, 2, 5; cf. Curt. 8, 3, 14:tacitae,
Quint. 11, 2, 17; cf. id. 3, 8, 41:posteriores enim cogitationes (ut aiunt) sapientiores solent esse,
Cic. Phil. 12, 2, 5 (transl. of Hai deuterai pôs phrontides sophôterai):ista cogitatio de triumpho,
id. Att. 7, 3, 2:redit autem illa cogitatio, quosdam fore qui, etc.,
Quint. 1, 7, 33: de his rebus rogo vos, ut cogitationem suscipiatis, Caes. ap. Cic. Att. 9, 7, C, 1; cf. Cic. Att. 14, 20, 4:cogitatione rerum novarum abstinere,
Tac. H. 1, 7; cf. id. ib. 1, 23; 2, 74; id. A. 15, 54:vix a tam praecipiti cogitatione revocatus,
Suet. Calig. 48.—In Cic. several times, thought as an intellectual power, the ability of thinking, power or faculty of thought, the reasoning power (cf.:vim cogitationis habere,
Cic. Tusc. 1, 27, 66):(homo) solus particeps rationis et cogitationis,
id. Leg. 1, 7, 22; id. N. D. 3, 9, 21; 2, 7, 18; id. Verr. 2, 2, 54, § 134. -
22 consilium
consĭlĭum, ii, n. [from con and root sal-; Sanscr. sar-; cf. consul], deliberation, consultation, a considering together, counsel (cf. concilium; very freq. in all periods and species of composition).I.Prop.:II.consulta sunt consilia,
are finished, at an end, Plaut. Truc. 1, 2, 7:quid in consilio consuluistis?
id. Bacch. 1, 1, 6 Ritschl:consilium volo capere unā tecum,
Ter. Eun. 3, 5, 66:neque pol consili locum habeo neque ad auxilium copiam,
id. And. 2, 1, 20:cum aliquo consilia conferre,
Cic. Phil. 2, 15, 38 (v. confero, I. B.):saepe in senatu consilia versata sunt,
Quint. 12, 2, 21; 7, 4, 2:quasi vero consilii sit res, et non necesse sit, etc.,
as if the matter were yet open for deliberation, Caes. B. G. 7, 38; cf. Nep. Con. 4, 2:quid efficere possis, tui consilii est,
is for you to consider, Cic. Fam. 3, 2, 2:vestrum jam consilium est. non solum meum, quid sit vobis faciendum,
id. ib. 14, 14, 1: quid aetati credendum sit, quid nomini, magni consilii est, id. Att. 15, 12, 2; cf.:nihil mihi adhuc accidit, quod majoris consilii esset,
id. ib. 10, 1, 3:in consilio habere,
Quint. 8, 2, 23:fit publici consilii particeps,
Cic. Cat. 1, 1, 2; cf. Quint. 12, 3, 1; 3, 8, 4:nocturna,
Sall. C. 42, 2:arcanis ut interesset,
Liv. 35, 18, 2 et saep.—Meton.A.In abstr.1.A conclusion made with consideration, a determination, resolution, measure, plan, purpose, intention, Quint. 6, 5, 3; cf.:b.consilium est aliquid faciendi aut non faciendi excogitata ratio,
Cic. Inv. 1, 25, 36; 2, 9, 31:certum,
Ter. And. 2, 3, 16:callidum,
id. ib. 3, 4, 10:ut sunt Gallorum subita et repentina consilia,
Caes. B. G. 3, 8:aliquid communi consilio agere,
id. ib.:consilium communicaverunt perfeceruntque,
Suet. Calig. 56:aedificandi consilium abicere,
Cic. Att. 5, 11, 6; Liv. 33, 41, 5; Tac. A. 4, 4:deponere,
Caes. B. C. 3, 103.—And of the purpose. as opp. to the act, etc.:quod initio scripsi, totius facti tui judicium non tam ex consilio tuo quam ex eventu homines esse facturos,
Cic. Fam. 1, 7, 5:quasi exitus rerum, non hominum consilia, legibus vindicentur,
id. Mil. 7, 19:mentem peccare, non corpus, et unde consilium afuerit culpam abesse,
Liv. 1, 58, 9. —Often with epithets characterizing the person who forms the purpose, etc.:amentissimum,
Cic. Att. 7, 10 init.:audax,
Liv. 25, 38, 18; 35, 32, 13:fortissima cousilia,
id. 25, 38, 18:fidele,
Cic. Agr. 2, 3, 5; Curt. 6, 4, 8:providens,
Gell. 3, 7, 8:malum,
id. 4, 5, 5:temerarium,
Vell. 2, 120, 2:incautum,
Cic. Att. 8, 9, 3:lene,
Hor. C. 3, 4, 41:praeceps,
Suet. Aug. 8:repudio quod consilium primum intenderam,
Ter. And. 4, 3, 18:eo consilio, uti frumento Caesarem intercluderet,
Caes. B. G. 1, 48; 2, 9; Cic. Fin. 1, 21, 72 fin.; Sall. C. 57, 1:quo consilio huc imus?
Ter. Eun. 5, 7, 1;also: hoc consilio ut,
Nep. Milt. 5, 3: privato consilio, on one's own account (opp. publico consilio, in the name or behalf of the state):qui contra consulem privato consilio exercitus comparaverunt,
Cic. Phil. 3, 6, 14; Caes. B. C. 3, 14; Nep. Pelop. 1, 2.—Sometimes absol. consilio adverbially, intentionally, designedly:casu potius quam consilio,
Cic. Fam. 5, 2, 8:consul, seu forte, seu consilio, Venusiam perfugit,
Liv. 22, 49, 14; 35, 14, 4; Verg. A. 7, 216.—Esp. in the phrases,(α).Consilium capere, to form a purpose or plan, to resolve, decide, determine:(β).neque, quid nunc consili capiam, scio, De virgine istac,
Ter. Eun. 5, 2, 27: consilium capere with a gen. gerund., Caes. B. G. 3, 2; 5, 29; Cic. Att. 5, 11, 6; Liv. 39, 51, 3; 43, 3, 7; 35, 34, 4; 10, 38, 6; Sall. C. 16, 4; Curt. 8, 6, 8; 8, 7, 1; Tac. A. 6, 26; Suet. Vesp. 6; Quint. 11, 3, 180; Just. 2, 13, 5; 34, 4, 1; cf. with gen.:profectionis et reversionis meae,
Cic. Phil. 1, 1, 1.—With inf., Cic. Quint. 16, 53 fin.; Caes. B. G. 7, 71; Nep. Lys. 3, 1; Liv. 44, 11, 6 al.—With ut:capio consilium, ut senatum congerronum convocem,
Plaut. Most. 5, 1, 8:consilium ceperunt plenum sceleris, ut nomen hujus deferrent,
Cic. Rosc. Am. 10, 28; id. Verr. 2, 1, 54, § 140:consilium cepi, ut antequam luceret exirem,
id. Att. 7. 10; id. Tull. 14, 34; Liv. 25, 34, 7.—And with inf.:consilium cepit... iter in urbem patefacere,
Liv. 44, 11, 7:hominis fortunas evertere,
Cic. Quint. 16, 53:Heraclius capit consilium... non adesse ad judicium,
id. Verr. 2, 2, 17, § 41:ex oppido profugere,
Caes. B. G. 7, 26; 7, 71; Just. 35, 1, 3.—In the same sense, inire consilium, with similar construction:(γ).inita sunt consilia urbis delendae,
Cic. Mur. 37, 80; 38, 81:regni occupandi consilium inire,
Liv. 2, 8, 2; 6, 17, 7; 7, 38, 5:jus gentium cujus violandi causā consilium initum erat,
id. 38, 25, 8; 4, 11, 4:sceleris conandi consilia inierat,
Vell. 2, 35, 5; 2, 80, 6:Graeci consilium ineunt interrumpendi pontis,
Just. 2, 13, 5; Suet. Calig. 48:iniit consilia reges Lacedaemoniorum tollere,
Nep. Lys. 3, 1:consilia inibat, quemadmodum, etc.,
Caes. B. G. 7, 43:de bello consilia inire incipiunt,
id. ib. 7, 1:cum de recuperandā libertate consilium initum videretur,
id. ib. 5, 27:consilia inita de regno,
Liv. 4, 15, 4:atrox consilium init, ut, etc.,
Tac. H. 3, 41.—Freq. consilium est, with and without inf., I purpose:c.ita facere,
Plaut. Mil. 2, 3, 73; Ter. Hec. 3, 5, 44; Cic. Att. 5, 5, 1; Sall. C. 4, 1; 53, 6; Liv. 21, 63, 2; Sall. H. Fragm. 4, 61, 16 Dietsch. —Rarely with ut:ut filius Cum illà habitet... hoc nostrum consilium fuit,
Ter. Phorm. 5, 8, 41:ea uti acceptā mercede deseram, non est consilium,
Sall. J. 85, 8; and absol.:quid sui consilii sit, ostendit,
Caes. B. G. 1, 21.—Hence,In partic., in milit. lang., a warlike measure, device, stratagem: consilium imperatorium quod Graeci stratêgêma appellant, Cic. N. D. 3, 6, 15; so Caes. B. G. 7, 22; Nep. Dat. 6, 8; id. Iphicr. 1, 2; cf.:d.opportunus consiliis locus (= insidiis),
Quint. 5, 10, 37.—With special reference to the person for whose advantage a measure is devised, counsel, advice:2.tu quidem antehac aliis solebas dare consilia mutua,
Plaut. Ep. 1, 1, 98; so,dare,
Ter. And. 2, 1, 9:quid das consili?
Ter. Hec. 4, 4, 93:Cethegum minus ei fidele consilium dedisse,
Cic. Clu. 31, 85:vos lene consilium datis,
Hor. C. 3, 4, 41; 3, 5, 45 et saep.:juvabo aut re aut operā aut consilio bono,
Plaut. Ps. 1, 1, 17;imitated by Ter.: aut consolando aut consilio aut re juvero,
Ter. Heaut. 1, 1, 34 (quoted ap. Cic. Fam. 7, 10, 4); cf. Ter. Heaut. 5, 2, 29; Cic. Fam. 2, 7, 2; 15, 2, 2; id. Att. 13, 31, 3:te hortor ut omnia moderere prudentiā tuā, ne te auferant aliorum consilia,
id. Fam. 2, 7, 1:sin aliquid impertivit tibi sui consilii,
id. ib. 5, 2, 9:consiliis, non curribus utere nostris,
Ov. M. 2, 146:facile ratio tam salubris consilii accepta est,
Curt. 3, 7, 10:saniora consilia pati,
id. 4, 1, 9.—As a mental quality, understanding, judgment, wisdom, sense, penetration, prudence:b.et dominari in corpore toto Consilium quod nos animum mentemque vocamus,
Lucr. 3, 139; 3, 450:acta illa res est animo virili, consilio puerili,
Cic. Att. 14, 21, 3; cf. id. Caecin. 7, 18:ut popularis cupiditas a consilio principum dissideret,
id. Sest. 49, 103:majore studio quam consilio ad bellum proficisci,
Sall. H. 2, 96, 4 Dietsch:res forte quam consilio melius gestae,
id. J. 92, 6:quae quanto consilio gerantur, nullo consilio adsequi possumus,
Cic. N. D. 2, 38, 97:simul consilium cum re amisisti?
Ter. Eun. 2, 2, 10; cf.:miseros prudentia prima relinquit, Et sensus cum re consiliumque fugit,
Ov. P. 4, 12, 48:mulieres omnes propter infirmitatem consilii majores in tutorum potestate esse voluerunt,
Cic. Mur. 12, 27:vir et consilii magni et virtutis,
Caes. B. G. 3, 5:cum plus in illo senili animo non consilii modo sed etiam virtutis esse dicerent,
Liv. 4, 13, 13; so,tam iners, tam nulli consili Sum,
Ter. And. 3, 5, 2:est hoc principium improbi animi, miseri ingenii, nulli consilii,
Cic. Rosc. Com. 16, 48:omnes gravioris aetatis, in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit,
Caes. B. G. 3, 16; cf. Ov. M. 6, 40:misce stultitiam consiliis brevem,
Hor. C. 4, 12, 27:quae res in se neque consilium neque modum Habet ullum, eam consilio regere non potes,
Ter. Eun. 1, 1, 13. —Poet., transf., of inanim. things:B.consilii inopes ignes,
indiscreet, Ov. M. 9, 746:vis consili expers,
Hor. C. 3, 4, 65; id. S. 2, 3, 266.—In concr., the persons who deliberate, a council; of the Roman senate:b.senatum, id est orbis terrae consilium, delere gestit,
Cic. Phil. 4, 6, 14; id. Fam. 3, 8, 4; id. de Or. 2, 82, 333; id. Sest. 65, 137:summum consilium orbis terrae,
id. Phil. 7, 7, 19; Liv. 1, 8, 7; 23, 22, 2; Vell. 1, 8, 6:di prohibeant, ut hoc, quod majores consilium publicum vocari voluerunt, praesidium sectorum existimetur,
i. e. a court of justice, Cic. Rosc. Am. 52, 151; cf.:qui ex civitate in senatum propter dignitatem, ex senatu in hoc consilium delecti estis propter severitatem,
id. ib. 3, 8.—Of the division of the centumviri, who sat for ordinary cases in four consilia:sedebant centum et octoginta judices, tot enim quattuor consiliis colliguntur,
Plin. Ep. 6, 33, 2:omnibus non solum consiliis sed etiam sententiis superior discessit,
Val. Max. 7, 7, 1:Galba consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit,
a council of war, Caes. B. G. 3, 3; cf.:consilio advocato,
Liv. 25, 31, 3; 43, 22, 9 al.:castrense,
id. 44, 35, 4:mittunt (Carthaginienses) triginta seniorum principes: id erat sanctius apud illos consilium,
id. 30, 16, 3; cf. id. 35, 34, 2:consilium Jovis,
Hor. C. 3, 25, 6:bonorum atque sapientium,
Quint. 3, 8, 2 al. —Facetiously:c.paulisper tace, Dum ego mihi consilia in animum convoco, et dum consulo,
Plaut. Mil. 2, 2, 44.—(Acc. to II. A. [p. 433] 1. c.) A counsellor:ille ferox hortator pugnae consiliumque fuit,
Ov. Tr. 4, 2, 32:Clymene, Aethraque, Quae mihi sunt comites consiliumque duae,
id. H. 16 (17), 268; id. F. 3, 276. -
23 conspicabundus
conspĭcābundus, a, um, adj. [conspicor], considering attentively:Pallas virginem,
Mart. Cap. 8, § 803. -
24 conspicientia
conspĭcĭentĭa, ae, f. [conspicio], the faculty of considering:rerum conspicien tiam habere,
Cassiod. An. 3. -
25 contemplabundus
contemplābundus, a, um, adj. [contemplor], considering or contemplating attentively, Tert. adv. Marc. 4, 40. -
26 contemplatio
contemplātĭo, ōnis, f. [id.], an attentive considering, a viewing, surveying, contemplation (in good prose).I.Physical.A.In gen.:B.caeli,
Cic. Div. 1, 42, 93:injecit contemplationem super umeros,
cast a look over, Petr. 12, 4.—In partic., an aiming with a weapon, a taking aim:II.sagittis praecipuā contemplatione utantur,
Plin. 6, 30, 35, § 194; cf. contemplabilis.—Mental.A.In gen., a contemplation, survey:B.est animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio contemplatioque naturae,
Cic. Ac. 2, 41, 127:rerum naturae,
Cels. 1 praef.:ipsius naturae,
Quint. 3, 6, 86; in plur.:naturae,
Gell. 20, 5, 3:recti pravique,
Quint. 2, 4, 20:veri,
id. 6, 2, 5:iniqui,
id. 12, 1, 35:rerum, scripti,
id. 3, 6, 89:sui,
id. 2, 18, 4:virtutum,
Tac. Agr. 46:publicae felicitatis,
Curt. 10, 9, 7:summa vis infinitatis et magnā ac diligenti contemplatione dignissima est,
Cic. N. D. 1, 19, 50; so absol., id. ib. 1, 12, 18; Plin. Ep. 2, 1, 12.—Hence,In partic., a consideration, regard (mostly late Lat.;freq. in the jurists): liberorum,
Just. 7, 5, 7:justitiae ejus,
id. 8, 3, 14:personarum,
Dig. 2, 15, 8; 3, 5, 5; 18, 1, 58; Inscr. Orell. 3161 et saep.:contemplatione mortis donatio facta, = mortis causā,
Paul. Sent. 2, 23, 6. -
27 de
1.dē, adv.: of place, down, only in the phrase susque deque, q. v.2.dē, prep. [perh. for ded; cf. Oscan dat, old abl. of pronom. stem da; cf. also Lith. praep. da, as far as; and the suffixes, old case-forms, -dam, -dem, -dum, -do, with the locative -de; v. Ribbeck, Beitr. z. L. v. d. Lat. Part. p. 4 sq.] (with abl., denotes the going out, departure, removal, or separating of an object from any fixed point. Accordingly, it occupies a middle place between ab, away from, which denotes a mere external departure, and ex, out of, which signifies from the interior of a thing. Hence verbs compounded with de are constr. not only with de, but quite as freq. with ab and ex; and, on the other hand, those compounded with ab and ex often have the terminus a quo indicated by de), from, away from, down from, out of, etc.A.In space, lit. and trop. with verbs of motion: animam de corpore mitto, Enn. ap. Non. p. 150, 6 (Ann. v. 216 Vahl.):b.aliquo quom jam sucus de corpore cessit,
Lucr. 3, 224:(quod Ariovistus) de altera parte agri Sequanos decedere juberet,
to depart, withdraw from, Caes. B. G. 1, 31, 10; cf.:civitati persuasit, ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent,
id. ib. 1, 2:decedere de provincia,
Cic. Verr. 2, 2, 20, § 49 ( = ex provincia, id. ib. 2, 2, 65, §147): de vita decedere,
Cic. Rab. Perd. 11:exire de vita,
id. Lael. 4, 15 (cf.:excedere e vita,
id. ib. 3, 12):de triclinio, de cubiculo exire,
id. de Or. 2, 65 fin.:hamum de cubiculo ut e navicula jacere,
Plin. Ep. 9, 7, 4:de castris procedere,
Sall. C. 61, 8 et saep.:brassica de capite et de oculis omnia (mala) deducet,
Cato R. R. 157, 6:de digito anulum detraho,
Ter. Heaut. 4, 1, 38; cf.:de matris complexu aliquem avellere atque abstrahere,
Cic. Font. 17:nomen suum de tabula sustulit,
id. Sest. 33, 72:ferrum de manibus extorsimus,
id. Cat. 2, 1, 2:juris utilitas vel a peritis vel de libris depromi potest,
id. de Or. 1, 59, 252 et saep.:... decido de lecto praeceps,
Plaut. Casin. 5, 2, 50:de muro se deicere,
Caes. B. C. 1, 18, 3:de sella exsilire,
Cic. Verr. 2, 2, 30 fin.:nec ex equo vel de muro, etc., hostem destinare,
Tert. adv. Jud. 9, p. 192:de caelo aliquid demittere,
Lucr. 2, 1155; cf. Cato R. R. 14, 3 et saep.—In gen., to indicate the person or place from which any thing is taken, etc., with verbs of taking away, depriving, demanding, requesting, inquiring, buying; as capere, sumere, emere, quaerere, discere, trahere, etc., and their compounds; cf.:2.emere de aliquo,
Cato R. R. 1, 4:aliquid mercari de aliquo,
Cic. Fl. 20 et saep.:de aliquo quaerere, quid, etc.,
Cic. Att. 1, 14, 2:saepe hoc audivi de patre,
id. de Or. 3, 33, 133; cf.:de mausoleo exaudita vox est,
Suet. Ner. 46:ut sibi liceret discere id de me,
Ter. Eun. 2, 2, 31;so with petere, of place (class.): de vicino terra petita solo,
Ov. F. 4, 822;so of persons (late Lat.): peto de te,
Dig. 36, 1, 57, § 2; Apul. M. 6, p. 179, 40.To point out the place from which any thing is brought; and hence, trop., to indicate its origin, derivation, etc.: of, from: de circo astrologi, Enn. ap. Cic. Div. 1, 58; so,3.caupo de via Latina,
Cic. Clu. 59, 163:nescio qui de circo maximo,
id. Mil. 24, 65:declamator aliqui de ludo aut rabula de foro,
id. Or. 15, 47:homo de schola atque a magistro... eruditus,
id. de Or. 2, 7, 28:nautae de navi Alexandrina,
Suet. Aug. 98:aliquis de ponte,
i. e. a beggar, Juv. 14, 134:Libyca de rupe leones,
Ov. F. 2, 209:nostro de rure corona,
Tib. 1, 1, 15:Vaticano fragiles de monte patellas,
Juv. 6, 344 al.:de summo loco Summoque genere eques,
Plaut. Capt. prol. 30; cf. id. Aul. prol. 28; id. Poen. 3, 1, 13:genetrix Priami de gente vetusta,
Verg. A. 9, 284; cf. id. ib. 10, 350; Stat. S. 5, 3, 126:de Numitore sati,
Ov. F. 5, 41:de libris,
Cic. de Or. 1, 59, 252:de Philocteta, id,
ib. 3, 35, 141 (cf.:e Philocteta versus,
Quint. 3, 1, 14).Transf., to indicate the quarter from which motion proceeds (cf. ab), from, and because motion is so often and naturally downwards, down from:B.haec agebantur in conventu, palam, de sella ac de loco superiore,
Cic. Verr. 2, 4, 40; cf. ib. 2, 2, 38:quem ad se vocari et de tribunali citari jussit,
id. ib. 2, 5, 7:qui nihil ex occulto, nihil de insidiis, agendum putant,
Cic. Off. 1, 30, 109; cf.de tergo plagas dare,
from behind, Plaut. Asin. 2, 2, 10; Just. 20, 5, 5:de paupere mensa dona,
Tib. 1, 1, 37 et saep.—In jurid. Latin: de plano discutere, interloqui, cognoscere, etc., i. e. on level ground, not on the tribunal (cf. chamothen, opp. pro bêmatos, Dig. 27, 1, 13, § 10), Dig. 1, 4, 1; 1, 16, 9; 14. 3, 11 et saep.; so, de plano, off-hand, without formal consideration, Lucr. 1, 411;v. planus.—And with pendeo, etc. (the motion in the eye transferred to the object): deque viri collo dulce pependit onus,
Ov. F. 2, 760:lucerna de camera pendebat,
Petr. 30, 3; cf.:et nova de gravido palmite gemma tumet,
Ov. F. 1, 152:de qua pariens arbore nixa dea est,
leaning downwards against the tree, id. H. 21, 100.In time.1.Immediately following a given moment of time, after, directly after (very rare):2.de concursu,
Lucr. 1, 384 (cf. Munro, ad loc.):velim scire hodiene statim de auctione aut quo die venias,
Cic. Att. 12, 3:non bonus somnus est de prandio,
Plaut. Most. 3, 2, 8:de eorum verbis prosilui, etc.,
id. Trin. 1, 2, 178.—Hence, diem de die, from day to day, day after day, Liv. 5, 48:cum is diem de die differret, dum, etc.,
id. 25, 25; cf.:diem de die proferendo,
Just. 2, 15, 6: de die in diem, from day to day, daily (eccl. Lat.), Vulg. Psa. 60, 8; 2 Pet. 2, 8; Cypr. Ep. 3, 11.De nocte, de vigilia, etc., to designate an act which begins or takes its origin from the night-time, Engl. during or in the course of the night, at night, by night, etc.: De. Rus cras cum filio Cum primo lucu ibo hinc. Mi. Imo de nocte censeo, to-night rather, Ter. Ad. 5, 3, 55: in comitium Milo de nocte venit, in the night (cf. shortly before, Milo media nocte in campum venit), Cic. Att. 4, 3, 4; cf. id. Mur. 33, 69:C.vigilas tu de nocte,
id. ib. 9, 22; cf.:de nocte evigilabat,
Suet. Vesp. 21:ut jugulent homines, surgunt de nocte latrones,
at night, Hor. Ep. 1, 2, 32;and Hannibal surgere de nocte solitus, Frontin Strat. 4, 3, 7 et saep.: ut de nocte multa impigreque exsurrexi,
late in the night, Plaut. Rud. 4, 2, 10; so,multa de nocte,
Cic. Sest. 35, 75; id. Att. 7, 4 fin. (for which multa nocte, id. Q. Fr. 2, 9); cf.also: si de multa nocte (al. de nocte) vigilassent,
id. Att. 2, 15, 2:Caesar mittit complures equitum turmas eo de media nocte,
Caes. B. G. 7, 45; 7, 88; so,media de nocte,
at midnight, Suet. Calig. 26; Hor. Ep. 1, 18, 91:Caesar de tertia vigilia e castris profectus,
in the third night-watch, Caes. B. G. 1, 12:de tertia vigilia,
id. ib. 1, 21; Liv. 9, 44 Drak.; 40, 4 al.; cf.:de quarta vigilia,
Caes. B. G. 1, 21, 3 al.; v. vigilia. —As in this manner de nocte became adverbially = nocte, so de die was sometimes used for die or per diem:de die potare,
by day, in the daytime, Plaut. Asin. 4, 2, 16:epulari de die,
Liv. 23, 8; Ter. Ad. 5, 9, 8; Catull. 47, 6; Suet. Calig. 37; id. Domit. 21; cf.:bibulus media de luce Falerni,
Hor. Ep. 1, 14, 34;and in a lusus verbb. with in diem,
Cic. Phil. 2, 34 fin. —Less freq., de mense:navigare de mense Decembri,
in December, Cic. Q. Fr. 2, 1 fin. —And once de tempore for tempore: ipse de tempore coenavit, Auct. B. Hisp. 33, 5.In other relations, implying separation, departure from, etc.1.To designate the whole, from which a part is taken, or of which a part is separately regarded, etc., from among, out of, from:b.hominem certum misi de comitibus meis,
Cic. Att. 8, 1, 2:gladio percussus ab uno de illis,
id. Mil. 24, 65:si quis de nostris hominibus,
id. Flacc. 4:quemvis de iis qui essent idonei,
id. Div. in Caecil. 4 fin.:de tribus et decem fundis tres nobilissimi fundi,
id. Rosc. Am. 35, 99 et saep.:accusator de plebe,
id. Brut. 34, 131:pulsare minimum de plebe Quiritem,
Ov. Am. 1, 7, 29; cf. Liv. 7, 17:malus poëta de populo,
Cic. Arch. 10, 25 et saep.:partem solido demere de die,
Hor. Od. 1, 1, 20:quantum de vita perdiderit,
Petr. 26:praeteriine tuas de tot caelestibus aras,
Ov. Her. 21, 179; Juv. 1, 138. —Sometimes de with abl. takes the place of the gen. partit. or gen. obj. In the best writers this occurs mainly(α).to avoid ambiguity where genitives would be multiplied:(β).ne expers partis esset de nostris bonis,
Ter. Heaut. 4, 1, 39:ut aliquem partem de istius impudentia reticere possim,
Cic. Verr. 2, 1, 12, § 32;for greater precision:(γ).si quae sunt de eodem genere,
id. Tusc. 4, 7, 16:persona de mimo,
id. Phil. 2, 27, 65;in the poets, metri gratiā:2.aliquid de more vetusto,
Ov. F. 6, 309; Grat. Cyneg. 17:laudes de Caesare,
Ov. Pont. 4, 13, 23:cetera de genere hoc,
Hor. Sat. 1, 1, 13; Lucr. 4, 746. This circumlocution was freq. [p. 514] in comic writers and in vulgar lang., and became more common in the declining periods of the lang., so that in the Romance tongues de, di, etc., with a case represent the earlier genitive (so, conscius, conscientia, meminisse, mentionem facere, recordari, etc., de aliqua re for alicujus rei, v. h. vv.).To indicate the property from which the costs of any thing are taken:3.obsonat, potat, olet unguenta de meo,
Ter. Ad. 1, 2, 37; so,de tuo,
Plaut. Bac. 1, 1, 65:de suo,
Cic. Att. 16, 16, A, 5; Suet. Caes. 19:de nostro,
Plaut. Truc. 1, 2, 11:de vestro,
Liv. 6, 15, 10; cf.:de vestris,
Ov. F. 3, 828:de alieno,
Liv. 3, 1, 3; Just. 36, 3 fin.:de publico,
Cic. Verr. 2, 3, 44; Liv. 1, 20; 2, 16; 4, 60. For de tuo, once de te:de te largitor puer,
Ter. Ad. 5, 8, 17.—Also in a trop. sense:ad tua praecepta de meo nihil his novum apposivi,
Plaut. Mil. 3, 3, 31; cf. id. Men. 1. 2, 40; Cic. Fam. 4, 3; Plin. Ep. 4, 13, 8.— Poet., to denote that out of which, or by which, one pays a penalty or suffers punishment:has vestro de sanguine poenas datis,
Luc. 4, 805; cf.:cum de visceribus tuis satisfacturus sis quibus debes,
Cic. Q. Frat. 1, 3, 7.To designate the material of which any thing is made, of, out of, from:4.niveo factum de marmore signum,
Ov. M. 14, 313; cf. Verg. G. 3, 13:verno de flore corona,
Tib. 2, 1, 59:sucus de quinquefolio,
Plin. 26, 4, 11:cinis de fico,
Pall. 1, 35, 3 et saep.:de templo carcerem fleri,
Cic. Phil. 5, 7; cf. Flor. 2, 6, 32:captivum de rege facturi,
Just. 7, 2, 11; cf.:inque deum de bove versus erat,
Ov. F. 5, 616 et saep.:fles de rhetore consul,
Juv. 7, 197.—Cf. trop. by means of:de eodem oleo et opera exaravi nescio quid ad te,
Cic. Att. 13, 38.—Prov.:de nihilo nihilum,
Pers. 3, 84; cf. Lucr. 1, 157 sq.In mental operations, to indicate the subject-matter or theme on which any mental act (thinking, considering, advising, determining, etc.; discoursing, informing, exhorting, deciding, disputing, doubting, etc.) is founded; of, about, concerning, Gr. peri:5.cogitare de aliqua re, etc. (the most common signification): multa narrare de Laelio,
Cic. Lael. 1, 1:dubitare de re,
id. Fam. 3, 10, 15:de suo adventu docere,
Suet. Caes. 9:de moribus admonere,
Sall. Cat. 5, 9 et saep.—With this, too, is connected its use,To indicate the producing cause or reason, for, on account of, because of:6.nam id nisi gravi de causa non fecisset,
Cic. Att. 7, 7, 3; cf. id. de Or. 1, 41, 186; Cael ap. Cic. Fam. 8, 15; Cic. Att. 11, 3:de quo nomine ad arbitrum adiisti, de eo ad judicium venisti,
id. Rosc. Com. 4, 12:flebat uterque non de suo supplicio, sed pater de filii morte, de patris filius,
id. Verr. 2, 1, 30, § 76:de labore pectus tundit,
with pain, Plaut. Casin. 2, 6, 63:incessit passu de vulnere tardo,
Ov. M. 10, 49:humus fervet de corpore,
id. ib. 7, 560:facilius de odio creditur,
Tac. H. 1, 34:quod erat de me feliciter Ilia mater,
through me, Ov. F. 3, 233 et saep.To indicate the thing with reference to which any thing is done, with respect to, concerning:7.de istac re in oculum utrumvis conquiescito,
Plaut. Ps. 1, 1, 121: nil peccat de savio, Caec. ap. Gell. 2, 23, 11 (v. 161 Ribbeck):credere de numero militum,
Cic. Att. 9, 1, 2:de numero dierum fidem servare,
Caes. B. G. 6, 36; Sall. C. 50, 3:de ceteris senatui curae fore,
id. Jug. 26, 1:concessum ab nobilitate de consule plebeio,
Liv. 6, 42:solem de virgine rapta consule,
Ov. F. 4, 581 et saep.—Ellipt.:de argento somnium,
as for the money, Ter. Ad. 2, 1, 50 (for which id. Heaut. 4, 2, 4: quod de argento sperem, nihil est): Varr. R. R. 1, 59, 1:de Dionysio sum admiratus,
Cic. Att. 9, 12; id. Off. 1, 15, 47:de me autem suscipe paullisper meas partes,
id. Fam. 3, 12, 2; Ter. Hec. 2, 1, 36 et saep.:de Samnitibus triumphare,
concerning, over, Cic. Sen. 16, 55; cf. Hor. 4, 2, 88:de Atheniensibus victoria,
Curt. 8, 1, 33.To indicate the thing in conformity with which any thing is done, according to, after:8.secundum: DE SENATVOS SENTENTIAD, S. C. de Bac.: fecisse dicas de mea sententia,
Plaut. Bac. 4, 9, 115; cf.:de suorum propinquorum sententia atque auctoritate fecisse dicatur,
Cic. Cael. 29: de consilii sententia Mamertinis se frumentum non imperare pronunciat, id. Verr. 2, 5, 21 al.:de ejus consilio velle sese facere,
Ter. Ph. 3, 1, 17:vix de mea voluntate concessum est,
Cic. Att. 4, 2, 4:de exemplo meo ipse aedificato,
Plaut. Most. 3, 2, 86:de more vetusto,
Verg. A. 11, 142; Ov. M. 7, 606:de nomine,
id. ib. 1, 447:patrioque vocat de nomine mensem,
id. F. 3, 77.With adjectives to form adverbial expressions.a.De integro, anew ( = ab integro, ex integro; cf.: iterum, rursus, denuo), indidemque eadem aeque oriuntur de integro, atque eodem occidunt, Pac. ap. Varr. L. L. 5, § 17 Müll. (v. 92 Ribb.):b.ratio de integro ineunda est mihi,
Ter. Heaut. 4, 2, 7; Cic. Verr. 2, 2, 56; id. Att. 13, 27; id. Fam. 12, 30, 2 et saep. (The combination de novo appears only in the contracted form denuo, v. h. v.).—De improviso, unexpectedly:c.ubi de improviso interventum est mulieri,
Ter. Heaut. 2, 3, 40; id. And. 2, 2, 23; id. Ad. 3, 3, 53; Caes. B. G. 2, 3; 5, 22; 5, 39 et saep.; Cic. Rosc. Am. 52, 151 et saep.—De transverso, unexpectedly:► De is often put between an adj.ecce autem de transverso L. Caesar ut veniam ad se rogat,
Cic. Att. 15, 4 fin.; Auct. Her. 4, 10, 14.or pron. and its substantive; cf.II.above multa de nocte, media de nocte, gravi de causa, etc.: qua de re,
Ter. Andr. 1, 2, 13; esp. in the judic. formula: qua de re agitur; cf. Varr. R. R. 2, 2, 6; Cic. Brut. 79 fin. Also freq. after a simple relative:quo de,
Cic. Inv. 1, 28, 41; 54, 104; 2, 11, 37:qua de,
id. ib. 2, 23, 70 et saep.In composition the e becomes short before a vowel, as in dĕhisco, dĕhinc, dĕorsum, and coincides with it in the poets by synaeresis; cf.: dehinc, deinde, deinceps, deorsum; sometimes contraction takes place, as in debeo, debilis, dego, demo, from dehabeo, de-habilis, de-ago, de-emo.—2.Signif.a.Separation, departure, removal, taking away; off, away, down, out: decedo, demigro, demeto, depromo, descendo, devolvo, derivo, deflecto, etc.; and trop. dedico, denuntio; and in a downward direction, decido, decumbo, deprimo, demergo, delabor, defluo, demitto, desido, desideo, declivis, deculco, degredior, deicio, etc.—b.Cessation, removal of the fundamental idea ( = un-, de-, dis-): dearmo, deartuo, decresco, dedisco, dedecoro, dedignor, dedoceo, denascor, denormo, desum, etc.; and hence direct negation, as in dedecet, deformis, demens, etc.—c.With reference to the terminus of the action: defero, defigo, demitto, etc.; hence also trop., with reference to the extent of the action, to the uttermost, to exhaustion, through. out: debacchor, debello, dedolo, delino, delibuo, etc.: defatigo, delaboro, delasso, etc.; hence freq. a mere strengthening of the fundamental idea, = valde, thoroughly, much: demiror, demitigo, etc.—d.Giving a bad sense to the verb: decipio, delinquo, deludo, derideo, detestor.—e.Rarely, contraction from a broad into a narrow space, together: deligo, devincio. See also Hand Turs. II. p. 183-229. -
28 deliberabundus
dēlībĕrābundus, a, um, adj. [delibero], weighing carefully, considering, reflecting, deliberating (rare):consules velut deliberabundi capita conferunt, diu colloquuntur,
Liv. 2, 45, 7; 1, 54, 6. -
29 dignatio
dignātĭo, ōnis, f. [dignor], a considering worthy (mostly post-Aug.; esp. in Tac. and Suet.).I.Lit., a deeming worthy, respect, esteem, regard (very rarely):II.dignatione aliquem diligere,
Suet. Calig. 24:diu in summa dignatione regis vixit,
Just. 28, 4, 10.—Far more freq.,Transf., with respect to the person who enjoys such esteem, dignity, honor, reputation, for dignitas:de dignatione laborat,
Cic. Att. 10, 9, 2 (al. dignitate):reddere honorem sacerdotiis dignatione sua,
Liv. 10, 7, 12; 2, 16, 5; Vell. 2, 59, 2; 2, 69, 3; Tac. A. 4, 52; 13, 20; 42 fin.; id. H. 1, 52 fin.; 3, 80; id. G. 13; 26; Suet. Caes. 4 (al. indignatione); id. Aug. 46 et saep. -
30 dispectio
dispectĭo, ōnis, f. [dispicio], a viewing, considering:tituli,
Tert. Res Carn. 19. -
31 disputatio
dispŭtātĭo, ōnis, f. [id.].* I.A computing, calculating, considering (cf.:II.commentatio, dissertatio): venire in disputationem,
Col. 5, 1 fin. —Far more freq.,An arguing, reasoning, disputing; and concr., an argument, debate, dispute (cf.:controversia, concertatio, altercatio, contentio, jurgium, rixa),
Cic. Fam. 1, 9, 23; id. de Or. 1, 2, 5; id. Ac. 2, 36, 116; id. Lael. 1, 3; id. Rep. 1, 7 et saep.; Caes. B. G. 5, 30, 1; id. B. C. 1, 33, 3; Quint. 3, 6, 80; 7, 2, 14 et saep. -
32 dubitatio
dŭbĭtātĭo, ōnis, f. [dubito].I. A.Prop.1.In gen. (freq. and good prose).(α).Absol.:(β).nec tibi sollicitudinem ex dubitatione mea, nec spem ex affirmatione, afferre volui,
Cic. Fam. 9, 17 fin.:cum res non conjecturā, sed oculis ac manibus teneretur, neque in causa ulla dubitatio posset esse,
id. Cluent. 7, 20:in ea obscuritate ac dubitatione omnium,
id. ib. 27:quod quamquam dubitationem non habet, tamen rationes afferendas puto, etc.,
id. Fin. 5, 10; cf. id. Agr. 1, 4, 11; Quint. 4, 3, 6:dubitationem afferre,
Cic. Off. 1, 41, 147; cf. id. ib. 3, 4, 18:eo sibi minus dubitationis dari, quod, etc.,
Caes. B. G. 1, 14, 1:ad tollendam dubitationem sola non sufficiunt,
Quint. 5, 9, 8; cf. id. 5, 13, 51; Cic. Att. 12, 6 fin. al. So in Cicero a few times: sine ulla dubitatione, without any doubt, i. e. per litoten, most certainly (an emphatic sine dubio, v. dubius, I. B. 2. b. e), Cic. Tusc. 3, 3, 5; id. Balb. 13, 31; id. Verr. 2, 4, 18, § 39; id. Cat. 4, 3, 5;so too, sine dubitatione,
Col. 3, 6, 2 (but far more freq. in signif. II., v. infra).—With gen.: omnem dubitationem adventus legionum expellere, Caes. B. G. 5, 48 fin.; cf.(γ).juris (i. e. dubitatio, penes quem esset jus),
Cic. Caecin. 4, 9:generum,
id. de Or. 2, 31, 134:hujus utilitatis,
Quint. 1, 10, 28.—With de:(δ).illa Socratica, de omnibus rebus,
Cic. Ac. 1, 4, 17; Auct. B. Afr. 26.—With rel. or interrog. clause:(ε).si quando dubitatio accidit, quale sit id, etc.,
Cic. Off. 3, 4, 18; id. Cluent. 28, 76; id. Fam. 15, 21:alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus... an, etc.,
id. Off. 3, 2, 9; id. Fam. 3, 5, 3; Quint. 11, 2, 44.—With quin:(ζ).cum hic locus nihil habeat dubitationis, quin, etc.,
Cic. Off. 2, 5, 17; cf. id. N. D. 2, 63, 158.—With a subject acc. and inf.:2.hoc a rustico factum extra dubitationem est,
Quint. 7, 1, 48.—Esp., as a fig. of speech, i. q. Gr. diaporêsis, i. e. hesitation, embarrassment of the speaker, because unable to do justice to the greatness of his theme (e. g. Cic. Rosc. Am. 11; id. de Or. 3, 56, § 214), Auct. Her. 4, 29, 40; cf. Ernest. Lex. Technol. Lat. p. 136.—B.Meton. (dubito, I. B.), a doubt, question, considering:II.indigna dubitatio homine!
Cic. Lael. 19, 67; so,ad rem publicam adeundi,
id. Rep. 1, 7, 12.—A wavering, hesitating in coming to a conclusion; hesitancy, irresolution, delay:aestuabat dubitatione, versabat se in utramque partem non solum mente, verum etiam corpore,
Cic. Verr. 2, 2, 30; cf.:qui timor! quae dubitatio! quanta haesitatio tractusque verborum!
id. de Or. 2, 50:inter dubitationem et moras senati,
Sall. J. 30, 3; cf. id. ib. 62, 9:aluit dubitatione bellum,
Tac. A. 3, 41 fin. et saep.:(Caesar) nulla interposita dubitatione legiones ex castris educit,
without any hesitation, promptly, Caes. B. G. 7, 40, 1;in this signif. very freq. in Cicero: sine ulla dubitatione,
Cic. Cluent. 28, 75; id. Verr. 2, 3, 12; id. Pis. 3; 21 fin.; id. N. D. 1, 1; id. de Or. 2, 28, 122; id. Fam. 1, 5, b. 2. et saep.; cf.:absque ulla dubitatione,
Vulg. Ruth, 3, 13;less freq. merely sine dubitatione,
without hesitation, unhesitatingly, Cic. Agr. 2, 9, 23; id. N. D. 3, 34, 84; id. Ac. 2, 29, 94; id. Top. 15 fin.; id. Att. 11, 16, 3; so Cic. Fil. Fam. 16, 21; Auct. B. Alex. 63, 2; Vulg. Act. 10, 29. -
33 immemor
immĕmor ( inm-), ŏris (ante-class. in the nom. sing. immemoris, Caecil. ap. Prisc. pp. 699 and 772 P.; Com. Fragm. v. 31 Rib.; abl. immemori, Sen. Ben. 7, 3, 2; Cat. 64, 123; 248;I.al. immemore,
Front. Ep. ad M. Caes. 3, 3), adj. [in-memor], unmindful, not thinking, forgetful, regardless, negligent of a thing.Lit. (freq. and class.); constr. usually with gen.; less freq. absol. or with an inf.(α).With gen.:(β).adeone immemor rerum a me gestarum esse videor?
Cic. Sull. 30, 83:hesternorum immemores, acta pueritiae recordari,
Quint. 11, 2, 6:beneficii,
Ter. And. 1, 1, 17:ne me immemorem mandati tui putares,
Cic. Att. 5, 16, 1:istius mandati tui,
id. ib. 4, 6, 3:hujus rei,
id. Phil. 2, 22, 54:nec erat (L. Gellius) Romanarum rerum immemor,
i. e. he was not ignorant of Roman history, id. Brut. 47, 174:venator tenerae conjugis immemor,
Hor. C. 1, 1, 26:immemor in testando nepotis,
Liv. 1, 34, 3:omnium immemor difficultatum,
id. 9, 31, 14:praedae,
Tac. A. 14, 36:sepulcri,
Hor. C. 2, 18, 18:herbarum (juvenca),
Verg. E. 8, 2:graminis (cervus),
Hor. C. 1, 15, 30; cf.:qua cibi qua quietis inmemor nox traducta est,
Liv. 9, 3, 4:salutis immemores,
Curt. 7, 9.—Absol.:(γ).magna haec immemoris ingenii signa,
Cic. Brut. 60, 218:immemori discedens pectore conjux,
unfeeling, Cat. 64, 123:mente,
id. ib. 249:possimne ingratus et immemor esse?
Ov. M. 14, 173; 10, 682; 15, 122; Cat. 30, 1.—With inf.:II.nihili est, suum Qui officium facere immemor est, nisi adeo monitus,
Plaut. Ps. 4, 7, 3; and with acc. and inf.:immemor, Chaeream Cassium nominari,
never thinking, not considering, Suet. Calig. 57.—Transf., that causes forgetfulness, a poet. epithet of Lethe, Stat. S. 5, 2, 96; Sil. 16, 478; Sen. Herc. Oet. 936. -
34 inmemor
immĕmor ( inm-), ŏris (ante-class. in the nom. sing. immemoris, Caecil. ap. Prisc. pp. 699 and 772 P.; Com. Fragm. v. 31 Rib.; abl. immemori, Sen. Ben. 7, 3, 2; Cat. 64, 123; 248;I.al. immemore,
Front. Ep. ad M. Caes. 3, 3), adj. [in-memor], unmindful, not thinking, forgetful, regardless, negligent of a thing.Lit. (freq. and class.); constr. usually with gen.; less freq. absol. or with an inf.(α).With gen.:(β).adeone immemor rerum a me gestarum esse videor?
Cic. Sull. 30, 83:hesternorum immemores, acta pueritiae recordari,
Quint. 11, 2, 6:beneficii,
Ter. And. 1, 1, 17:ne me immemorem mandati tui putares,
Cic. Att. 5, 16, 1:istius mandati tui,
id. ib. 4, 6, 3:hujus rei,
id. Phil. 2, 22, 54:nec erat (L. Gellius) Romanarum rerum immemor,
i. e. he was not ignorant of Roman history, id. Brut. 47, 174:venator tenerae conjugis immemor,
Hor. C. 1, 1, 26:immemor in testando nepotis,
Liv. 1, 34, 3:omnium immemor difficultatum,
id. 9, 31, 14:praedae,
Tac. A. 14, 36:sepulcri,
Hor. C. 2, 18, 18:herbarum (juvenca),
Verg. E. 8, 2:graminis (cervus),
Hor. C. 1, 15, 30; cf.:qua cibi qua quietis inmemor nox traducta est,
Liv. 9, 3, 4:salutis immemores,
Curt. 7, 9.—Absol.:(γ).magna haec immemoris ingenii signa,
Cic. Brut. 60, 218:immemori discedens pectore conjux,
unfeeling, Cat. 64, 123:mente,
id. ib. 249:possimne ingratus et immemor esse?
Ov. M. 14, 173; 10, 682; 15, 122; Cat. 30, 1.—With inf.:II.nihili est, suum Qui officium facere immemor est, nisi adeo monitus,
Plaut. Ps. 4, 7, 3; and with acc. and inf.:immemor, Chaeream Cassium nominari,
never thinking, not considering, Suet. Calig. 57.—Transf., that causes forgetfulness, a poet. epithet of Lethe, Stat. S. 5, 2, 96; Sil. 16, 478; Sen. Herc. Oet. 936. -
35 inspectatio
inspectātĭo, ōnis, f. [inspecto], a looking into, considering (post-Aug.).— Lit.: Tert. adv. Marc. 2, 17; 4, 35 (in Sen. Q. N. 1, 7, 3, read inseptiones). -
36 inspectivus
inspectīvus, a, um, adj. [inspectio], considering, reflecting, contemplative (postclass.):pars rationis philosophiae (opp. actualis),
Isid. Orig. 2, 24. -
37 praecogitatio
praecōgĭtātĭo, ōnis, f. [praecogito], a thinking or considering beforehand, forethought, precogitation (post-class.):praecogitationem,
Tert. adv. Marc. 4, 39. -
38 praemeditatio
praemĕdĭtātĭo, ōnis, f. [praemeditor], a considering beforehand, premeditation (used by Cic.): futurorum malorum, Cic. Tusc. 3, 14, 29:diuturna,
id. ib. 3, 15, 31:futuri regni,
Hier. in Matt. 3, 17, v. 9. -
39 pro
1.prō (archaic collat. form, posi in posimerium; cf. pono, from posino; cf. Gr. poti and pot with pros), adv. and prep. [root in Sanscr. prep. pra-, before, as in prathamas, first; Gr. pro; cf.: proteros, prôtos, etc.; Lat.: prae, prior, priscus, etc.; perh. old abl. form, of which prae is the loc. ], before, in front of; and, transf., for, with the idea of protection, substitution, or proportion.I.Adv., found only in the transf. comp. signif. (v. infra, II. B. 3.) in connection with quam and ut: pro quam and pro ut (the latter usually written in one word, prout), like prae quam and prae ut.* A.Pro quam, in proportion as, just as:B.nec satis est, pro quam largos exaestuat aestus,
Lucr. 2, 1137. —Pro ut or prout, according as, in proportion, accordingly, proportionably as, just as, as (class.):II.compararat argenti bene facti, prout Thermitani hominis facultates ferebant, satis,
Cic. Verr. 2, 2, 34, § 83:tuas litteras, prout res postulat, exspecto,
id. Att. 11, 6 fin.:id, prout cujusque ingenium erat, interpretabantur,
Liv. 38, 50:prout locus iniquus aequusve his aut illis, prout animus pugnantium est, prout numerus, varia pugnae fortuna est,
id. 38, 40 fin. —With a corresp. ita:ejusque rationem ita haberi, prout haberi lege liceret,
Cic. Phil. 5, 17, 46:prout sedes ipsa est, ita varia genera morborum sunt,
Cels. 4, 4, 5:prout nives satiaverint, ita Nilum increscere,
Plin. 5, 9, 10, § 51.—Prep. with abl. (late Lat. with acc.:A.PRO SALVTEM SVAM,
Inscr. Grut. 4, 12; 46, 9; Inscr. Orell. 2360), before, in front of.Lit., of place:2.sedens pro aede Castoris,
Cic. Phil. 3, 11, 27:praesidia, quae pro templis cernitis,
id. Mil. 1, 2:ii qui pro portis castrorum in statione erant,
Caes. B. G. 4, 32:pro castris copias habere,
id. ib. 7, 66:pro castris dimicare,
id. ib. 5, 16:pro oppido,
id. ib. 7, 71:pro opere consistere,
Sall. J. 92, 9:castra pro moenibus locata,
Liv. 2, 53; 4, 17:pro muro,
id. 30, 10:pro castris explicare aciem,
id. 6, 23:pro vallo,
Plin. 2, 37, 37, § 101; Vell. 2, 19, 1.—With verbs of motion:Caesar pro castris suas copias produxit,
before the camp, Caes. B. G. 1, 48:hasce tabulas hic ibidem pro pedibus tuis obicito,
before your feet, App. Mag. p. 337, 36; id. M. 4, p. 155, 2.—In partic., with the accessory idea of presence on the front part, on the edge or brink of a place, on or in the front of, often to be translated by a simple on or in:B.pro censu classis iuniorum, Serv. Tullius cum dixit, accipi debet in censu, ut ait M. Varro, sicuti pro aede Castoris, pro tribunali, pro testimonio,
Fest. p. 246 Müll.; cf.: pro significat in, ut pro rostris, pro aede, pro tribunali, Paul. ex Fest. p. 228 Müll.; and:pro sententia ac si dicatur in sententiā, ut pro rostris id est in rostris,
id. p. 226 Müll.: hac re pro suggestu pronunciata, qs. standing on the front part of the tribune, or, as we would say, on the tribune, Caes. B. G. 6, 3: pro tribunali cum aliquid ageretur, was transacted before or at my tribunal, Cic. Fam. 3, 8, 21; so,pro tribunali,
id. Pis. 5, 11; id. Sest. 15, 34: pro contione, before the assembled army; and, in gen., before the assembly:laudatus pro contione Jugurtha,
Sall. J. 8, 2; cf. Curt. 9, 1, 1:pro contione laudibus legati militumque tollere animos,
Liv. 7, 7:fortes viros pro contione donantis,
Curt. 10, 5, 10:pro contione litteras recitare,
id. 4, 10, 16; Liv. 38, 23 fin.:pro contione palam utrumque temptavit,
Suet. Vesp. 7; Tac. A. 3, 9; Front. Strat. 1, 11, 3: [p. 1448] 4, 5, 11; cf.:pro comitio,
Suet. Aug. 43:uti pro consilio imperatum erat,
in the council, Sall. J. 29, 6; cf.:supplicatio in triduum pro collegio decemvirūm imperata fuit,
Liv. 38, 36:pontifices pro collegio decrevisse,
Gell. 11, 3, 2:pro collegio pronuntiare,
Liv. 4, 26, 9:suas simultates pro magistratu exercere,
id. 39, 5:pro munimentis castelli manipulos explicat,
before, on the fortifications, Tac. A. 2, 80; 12, 33: stabat pro litore diversa acies, in front of or upon the shore, id. ib. 14, 30:legionem pro ripā componere,
id. ib. 12, 29:velamenta et infulas pro muris ostentant,
in front of, from the walls, Tac. H. 3, 31; so,pro muris,
id. A. 2, 81:ad hoc mulieres puerique pro tectis aedificiorum saxa et alia, quae locus praebebat, certatim mittere,
standing on the edge of the roofs, from the roofs, Sall. J. 67, 1 Kritz.—Transf.1.To signify a standing before or in front of, for defence or protection; hence an acting for, in behalf of, in favor of, for the benefit of, on the side of (opp. contra, adversum):2. a.veri inveniendi causā contra omnia dici oportere et pro omnibus,
Cic. Ac. 2, 18, 60; cf.:hoc non modo non pro me, sed contra me est potius,
id. de Or. 3, 20, 75:partim nihil contra Habitum valere, partim etiam pro hoc esse,
id. Clu. 32, 88:difficillimum videtur quod dixi, pro ipsis esse quibus eveniunt ista, quae horremus ac tremimus,
Sen. Prov. 3, 2:haec cum contra legem proque lege dicta essent,
Liv. 34, 8: pro Romano populo armis certare, Enn. ap. Non. 150, 6 (Ann. v. 215 Vahl.); cf.: pro vostrā vitā morti occumbant, id. ap. Serv. ad Verg. A. 2, 62 (Trag. v. 176 Vahl.): quae ego pro re publica fecissem, Cato ap. Front. p. 149:nihil ab eo praetermissum est, quod aut pro re publicā conquerendum fuit, aut pro eā disputandum,
Cic. Sest. 2, 3:omnia me semper pro amicorum periculis, nihil umquam pro me ipso deprecatum,
id. de Or. 2, 49, 201:convenit dimicare pro legibus, pro libertate, pro patriā,
id. Tusc. 4, 19, 43:dulce et decorum est pro patriā mori,
Hor. C. 3, 2, 13; cf. id. ib. 3, 19, 2:pro sollicitis non tacitus reis,
id. ib. 4, 1, 14:spondere levi pro paupere,
id. A. P. 423:urbes, quae viris aut loco pro hostibus et advorsum se opportunissumae erant,
Sall. J. 88, 4:nec aliud adversus validissimas gentes pro nobis utilius, quam, etc.,
Tac. Agr. 12:et locus pro vobis et nox erit, Liv 9, 24, 8: et loca sua et genus pugnae pro hoste fuere,
id. 39, 30, 3:pro Corbulone aetas, patrius mos... erant: contra, etc.,
Tac. A. 3, 31; id. H. 4, 78; Curt. 4, 14, 16.—In gen.: numquam ego argentum pro vino congiario... disdidi, Cato ap. Front. p. 149:b.ego ibo pro te, si tibi non libet,
Plaut. Most. 5, 2, 10:ego pro te molam,
Ter. And. 1, 2, 29; Cic. Leg. 2, 5, 13:mutata (ea dico), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud... ut cum minutum dicimus animum pro parvo, etc.,
id. Or. 27, 92 sq.; cf.:libenter etiam copulando verba jungebant, ut sodes pro si audes, sis pro si vis... ain' pro aisne, nequire pro non quire, malle pro magis velle, nolle pro non velle. Dein etiam saepe et exin pro deinde et exinde dicimus,
id. ib. 45, 154:pro vitulā statuis dulcem Aulide natam, Hor S. 2, 3, 199: pro bene sano Ac non incauto fictum astutumque vocamus,
id. ib. 1, 3, 61; cf. Suet. Caes. 70:pro ope ferendā sociis pergit ipse ire, etc.,
Liv. 23, 28, 11 Weissenb. ad loc.; Zumpt, Gram. § 667; cf.:pro eo, ut ipsi ex alieno agro raperent, suas terras, etc.,
Liv. 22, 1, 2.—Esp. freq. in connection with the title of any officer, to denote his substitute' pro consule, pro praetore, pro quaestore, pro magistro, etc. (afterwards joined into one word, as proconsul, propraetor, proquaestor, promagister, etc.), proconsul, proprœtor, proquœstor, vice-director:c.cum pro consule in Ciliciam proficiscens Athenas venissem,
Cic. de Or. 1, 18, 82; cf.:cum L. Philippus pro consulibus eum se mittere dixit, non pro consule,
instead of the consuls, not as proconsul, id. Phil. 11, 8, 18:nec pro praetore, Caesarem (vocat),
id. ib. 13, 10, 22; Liv. 35, 1. cum Alexandriae pro quaestore essem, Cic. Ac. 2, 4, 11' cf.:litteris Q. Caepionis Bruti pro consule... Q. Hortensii pro consule opera, etc.,
id. Phil. 10, 11, 26: P. Terentius operas in portu et scripturā Asiae pro magistro dedit, id. Att. 11, 10, 1; cf. id. Verr. 2, 2, 70, § 169; id. Fam. 13, 65, 1; see also the words proconsul, promagister, propraetor, proquaestor, etc.—So of price, penalty, etc., in exchange, in return for:3.tres minas pro istis duobus dedi,
Plaut. Most. 3, 2, 138; id. Aul. 3, 3, 8:pro hujus peccatis ego supplicium sufferam,
Ter. And. 5, 3, 17:dimidium ejus quod pactus esset, pro carmine daturum,
Cic. de Or. 2, 86, 351:pro vitā hominis nisi hominis vita reddatur, non posse deorum inmortalium numen placari,
Caes. B. G. 6, 16:id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum,
Liv. 7, 19, 3:vos, pro paternis sceleribus, poenas date,
Sen. Med. 925; Lact. 2, 7, 21:pro crimine poenas,
Ov. Ib. 621.—Pro is also frequently used to denote the viewing, judging, considering, representing of a thing as something, for, the same as, just as, as:4.pro sano loqueris, quom me appellas nomine,
Plaut. Men. 2, 2, 24:sese ducit pro adulescentulo,
id. Stich. 3, 1, 65; id. Cist. 1, 3, 24:hunc Eduxi a parvulo, habui, amavi pro meo,
as my own, Ter. Ad. 1, 1, 23:Cato ille noster qui mihi unus est pro centum milibus,
whose voice I regard as equal to that of thousands, Cic. Att. 2, 5, 1:Siciliam nobis non pro penariā cellā, sed pro aerario fuisse,
id. Verr. 2, 2, 2, § 5:P. Sestio pro occiso relictus est,
id. Sest. 38, 81; Caes. B. G. 3, 109:cum pro damnato mortuoque esset,
as good as condemned and dead, Cic. Verr. 2, 4, 15, § 33:summa ratio, quae sapientibus pro necessitate est,
Plin. Ep. 1, 12, 3:negotia pro solatiis accipiens,
Tac. A. 4, 13:consuli pro hostibus esse,
Liv. 43, 5, 4:adeo incredibilis visa res, ut non pro vano modo, sed vix pro sano nuncius audiretur,
as a boaster, Liv. 39, 49: quoniam de adventu Caesaris pro certo habebamus, to consider as certain, Mat. ap. Cic. Att. 9, 15, 6 et saep.; v. certus.—Esp. in certain phrases: pro eo, for the same thing, as just the same:5.ut si a Caesare, quod speramus, impetrarimus, tuo beneficio nos id consecutos esse judicemus: sin minus, pro eo tantum id habeamus, cum a te data sit opera, ut impetraremus,
Cic. Fam. 13, 7, 5.—With the particles of comparison: atque ( ac), ac si, quasi, just the same as, even as, as though: pro eo ac debui, just as was my duty, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 1:pro eo ac si concessum sit,
Cic. Inv. 1, 32, 54:pro eo est atque si adhibitus non esset,
Dig. 28, 1, 22:pro eo erit quasi ne legatum quidem sit,
ib. 30, 1, 38: pro eo quod, for the reason that, because:pro eo quod ejus nomen erat magnā apud omnes gloriā,
Cic. de Or. 2, 18, 75: pro eo quod pluribus verbis vos quam volui fatigavi, veniam a vobis petitam velim, Liv 38, 49 fin. —On account of, for the sake of:6.dolor pro patriā,
Cic. Fin. 1, 7, 24:tumultus pro recuperandā re publicā,
id. Brut. 90, 311 dub. (B. and K. omit pro):dedit pro corpore nummos, i. e. to rescue his person,
Hor. S. 1, 2, 43:aliquem amare pro ejus eximiā suavitate,
Cic. de Or 1, 55, 234:pro quibus meritis quanto opere dilectus sit,
Suet. Aug. 57:cum pro incolumitate principis vota susceperunt,
Tac. A. 4, 17:pro bono (= bene),
Sall. J. 22, 4.—Pro is used in its most general sense in stating the relation between two objects or actions, in proportion, in comparison with, according to or as, conformably to, by virtue of, for, etc.:► In composition the o is long in some words, in others short (through the influence of the Gr.meus pater nunc pro hujus verbis recte et sapienter facit,
according to his story, Plaut. Am. 1, 1, 133:tu pro oratione nec vir nec mulier mihi's,
id. Rud. 4, 4, 71: pro viribus tacere ac fabulari, according to one's ability, Enn. ap. Non. 475, 4 (Trag. v. 181 Vahl.):facere certum'st pro copiā ac sapientiā,
Plaut. Merc. 3, 1, 8:agere pro viribus,
Cic. Sen. 9, 27:aliquem pro dignitate laudare,
id. Rosc. Am. 12, 33:proelium atrocius quam pro numero pugnantium fuit,
Liv. 21, 29: pro imperio, by virtue of his office or authority:quia pro imperio palam interfici non poterat,
Liv. 1, 51, 2; hence, imperatively, dictatorially, summarily:nec illum ipsum submovere pro imperio posse more majorum,
id. 2, 56, 12 ' hem! satis pro imperio, quisquis es, Ter. Phorm. 1, 4, 18:pro tuā prudentiā,
Cic. Fam. 4, 10, 2; 11, 12, 2:cum in eam rationem pro suo quisque sensu ac dolore loqueretur,
id. Verr. 2, 1, 27, § 69:quibus aliquid opis fortasse ego pro meā, tu pro tuā, pro suā quisque parte ferre potuisset,
id. Fam. 15, 15, 3: pro virili parte, according to one's ability, id. Sest. 66, 138; Liv. praef. 2; Ov. Tr. 5, 11, 23. —Esp. freq.: pro ratā parte and pro ratā, in proportion, proportionably; v. ratus:pro se quisque,
each according to his ability, each one for himself, Cic. Off. 3, 14, 58; Caes. B. G. 2, 25; Verg. A. 12, 552 et saep.:pro tempore et pro re,
according to time and circumstances, Caes. B. G. 5, 8:pro facultatibus,
Nep. Epam. 3, 5.—Pro eo, quantum, or ut, in proportion to, as, according to, according as:eāque pro eo, quantum in quoque sit ponderis, esse aestimanda,
Cic. Fin. 4, 21, 58:equidem pro eo, quanti te facio, quicquid feceris, approbabo,
id. Fam. 3, 3, 2: tamen pro eo ut temporis difficultas tulit, etc., L. Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 54, § 126.pro-): prōdeo, prŏfiteor; and even in words borrowed from the Greek, as prōlogus.—Its signification has reference either to place, before, forwards; or to protection, for; procedo, procurro, profanus; procuro, propugno, prosum, protego.2. (α).With nom.:(β).proh! bonae frugi hominem te jam pridem esse arbitror,
Plaut. Cas. 2, 4, 4: pro Juppiter! Enn. ap. Varr L. L. 7, § 12 Müll. (Trag. v 225 Vahl.); Ter. And. 4, 3, 17; id. Eun. 3, 5, 2; id. Ad. 1, 2, 31; cf.:pro supreme Juppiter,
id. ib. 2, 1, 42:pro Juppiter, Hominis stultitiam!
id. ib. 3, 3, 12:pro di immortales,
id. ib. 3, 4, 1; cf.: pro, dii immortales: Cic. Imp. Pomp. 12, 33:pro curia inversique mores!
Hor. C. 3, 5, 7:pro scelus,
Mart. 2, 46, 8.—Parenthet.:(γ).pro, quanta potentia regni Est, Venus alma, tui,
Ov. M. 13, 758:et mea, pro! nullo pondere verba cadunt,
id. H. 3, 98:tantum, pro! degeneramus a patribus,
Liv. 22, 14, 6; Curt. 4, 16, 10.—With acc.: pro divom fidem! Enn. ap. Don. ad. Ter. Phorm. 2, 2, 25 (Sat. v. 30 Vahl.); Ter. Ad. 4, 7, 28; cf.:(δ).pro deum atque hominum fidem!
id. And. 1, 5, 2; 11; id. Heaut. 1, 1, 9; Cic. Tusc. 5, 16, 48;instead of which, ellipt.: pro deum immortalium!
Ter. Phorm. 2, 3, 4:pro deum atque hominum,
id. Hec. 2, 1, 1:pro fidem deum! facinus foedum,
id. Eun. 5, 4, 21.—With gen.: pro malae tractationis! Tert. Poen. fin. -
40 protheorema
prŏthĕōrēma, ătis, n., = protheôrêma, a considering beforehand, preconsideration, Mart. Cap. 2, § 138.
См. также в других словарях:
considering — has been used for centuries as a preposition and conjunction meaning ‘taking into account (that)’. Like given and granted, it is grammatically independent of the subject: • It s odd that one boasts considering that no one is ever taken in by it… … Modern English usage
considering — [adj] taking everything in mind all in all, all things considered, as, as long as, because, everything being equal, for, forasmuch as, inasmuch as, in consideration of, in light of, insomuch as, in view of, now, pending, seeing, since, taking… … New thesaurus
considering — ► PREPOSITION & CONJUNCTION ▪ taking into consideration. ► ADVERB informal ▪ taking everything into account … English terms dictionary
considering — [kən sid′ər iŋ] prep. in view of; taking into account adv. Informal taking all circumstances into account; all things considered … English World dictionary
considering — con|sid|er|ing [ kən sıd(ə)rıŋ ] function word ** Considering can be used in the following ways: as a preposition (followed by a noun): Considering her lack of experience, it is surprising she has achieved so much. before words such as that, what … Usage of the words and phrases in modern English
considering */*/ — UK [kənˈsɪdərɪŋ] / US [kənˈsɪd(ə)rɪŋ] preposition, conjunction Summary: Considering can be used in the following ways: as a preposition (followed by a noun): Considering her lack of experience, it is surprising she has achieved so much. before… … English dictionary
considering — con|sid|er|ing1 [kənˈsıdərıŋ] prep, conj used to say that you are thinking about a particular fact when you are giving your opinion ▪ Considering the strength of the opposition, we did very well to score two goals. considering (that) ▪ I think we … Dictionary of contemporary English
considering — [[t]kənsɪ̱dərɪŋ[/t]] ♦♦♦ 1) PREP You use considering to indicate that you are thinking about a particular fact when making a judgement or giving an opinion. He must be hoping, but considering the situation in June he may hoping for too much too… … English dictionary
considering — 1 preposition, conjunction used when describing a situation, before stating a fact that you know has had an effect on that situation: Considering the strength of the opposition, we did very well to score two goals. | considering that/who/how etc … Longman dictionary of contemporary English
Considering — Consider Con*sid er (k[o^]n*s[i^]d [ e]r), v. t. [imp. & p. p. {Considered} (k[o^]n*s[i^]d [ e]rd); p. pr. & vb. n. {Considering}.] [F. consid[ e]rer, L. considerare, sideratum, to consider, view attentively, prob. fr. con + sidus, sideris, star … The Collaborative International Dictionary of English
considering — /keuhn sid euhr ing/, prep. 1. taking into account; in view of: The campaign was a great success, considering the strong opposition. adv. 2. Informal. with all things considered (used only after the statement it modifies): He paints very well,… … Universalium