-
101 autem
autem, conj. [v. aut init. ], on the other hand, but, yet, however, nevertheless; sometimes an emphasized and (it is never found at the beginning of a clause, but after one or more words; v. fin.; like at, it joins to a preceding thought a new one, either entirely antithetical or simply different; it differs from the restricting sed in like manner with at; v. at init., and cf.: [Popilius imperator tenebat provinciam;I.in cujus exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium... dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu permansisset, Cato ad Popilium scripsit, etc.],
Cic. Off. 1, 11, 36 B. and K. (most freq. in philos. lang.; rare in the histt., being used by Caes. only 59 times, by Sall. 23, and by Tac. 31; and very rare in the poets).In joining an entirely antithetical thought, on the contrary, but = at quidem, at vero, se sê, esp. freq. with the pronouns ego, tu, ille, qui, etc.:II.Ait se obligāsse crus fractum Aesculapio, Apollini autem bracchium,
Plaut. Men. 5, 3, 9:Nam injusta ab justis impetrari non decet, Justa autem ab injustis petere insipientiast,
id. Am. prol. 35:ego hic cesso, quia ipse nihil scribo: lego autem libentissime,
Cic. Fam. 16, 22; id. de Or. 1, 25, 115; Plaut. Men. 2, 1, 43: i sane cum illo, Phrygia;tu autem, Eleusium, Huc intro abi ad nos,
id. Aul. 2, 5, 7; id. Capt. 2, 3, 4; id. Bacch. 4, 8, 58; id. Mil. 4, 4, 13; id. Ep. 5, 2, 7; Cic. Ac. 2, 19, 61:mihi ad enarrandum hoc argumentumst comitas, Si ad auscultandum vostra erit benignitas. Qui autem auscultare nolit, exsurgat foras,
Plaut. Mil. 2, 1, 3; so id. Ep. 2, 2, 95; id. Capt. 3, 4, 24:Quid tu aïs, Gnatho? Numquid habes quod contemnas? Quid tu autem, Thraso?
Ter. Eun. 3, 2, 22: e principio oriuntur omnia;ipsum autem nullā ex re aliā nasci potest,
Cic. Tusc. 1, 23, 54.—In joining a thought that is simply different.A. a.Absol., as the Gr. se:b.Vehit hic clitellas, vehit hic autem alter senex,
Plaut. Most. 3, 2, 91:cum Speusippum, sororis filium, Plato philosophiae quasi heredem reliquisset, duo autem praestantissimos studio atque doctrinā, Xenocratem Chalcedonium et Aristotelem Stagiritem, etc.,
Cic. Ac. 1, 4, 17; id. Off. 1, 5, 16:Alexandrum consultum, cui relinqueret regnum, voluisse optimum deligi, judicatum autem ab ipso optimum Perdiccam, cui anulum tradidisset,
Curt. 10, 6, 16:Atque haec in moribus. De benevolentiā autem, quam etc.,
Cic. Off. 1, 15, 46 sq.; 1, 23, 81: Sed poëtae quid quemque deceat ex personā judicabunt;nobis autem personam imposuit natura etc.,
id. ib. 1, 28, 97; 1, 28, 98; 1, 43, 152: Quod semper movetur aeternum est;quod autem motum adfert alicui etc.,
id. Tusc. 1, 23, 53; 1, 28, 68 sq.; 1, 30, 74; 1, 36, 87.—So sometimes when one conditional sentence is opposed to another, si—sin autem, in Gr. ei men— ei se:Nam si supremus ille dies non exstinctionem, sed commutationem adfert loci, quid optabilius? Sin autem etc.,
Cic. Tusc. 1, 49, 117; 1, 49, 118 al.—In adducing an example of a rule:Et Demosthenes autem ad Aeschinem orationem in prooemio convertit, et M. Tullius etc.,
Quint. 4, 1, 66 Spald.;also in passing from a particular to a general thought: Et sane plus habemus quam capimus. Insatiabilis autem avaritia est etc.,
Curt. 8, 8, 12.—Preceded by quidem, as in Gr. men—se (perh. most freq. in Cicero's philosophical works, under the influence of Greek style): Et haec quidem hoc modo;B.nihil autem melius extremo,
Cic. Tusc. 1, 41, 99:Sed nunc quidem valetudini tribuamus aliquid, cras autem etc.,
id. ib. 1, 49, 119; id. Off. 1, 7, 24; and thus in Tac. several times, but only in Ann. and Or.: bene intellegit ceteros quidem iis niti... Marcellum autem et Crispum attulisse etc., Or. 8; 18 bis; 25; A. 3, 53; 3, 73;4, 28.—So often in transitions from one subject to another: Ac de inferendā quidem injuriā satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis etc.,
Cic. Off. 1, 8, 27 sq.; 1, 13, 41; 1, 45, 160.—So very often in Vulg. in direct reproduction of men—se: Ego quidem baptizo vos in aquā in paenitentiam; qui autem post me etc., Matt. 3, 11; 9, 37; 13, 23; 13, 32; 17, 11 sq.; 23, 28; 25, 33; 26, 24. —Esp.1.In any kind of transition:2.M. Antonius in eo libro, quem unum reliquit, disertos ait se vidisse multos, eloquentem omnino neminem. Vir autem acerrimo ingenio (sic enim fuit) multa etc.,
Cic. Or. 5, 18:hic (pater) prout ipse amabat litteras, omnibus doctrinis, quibus puerilis aetas impertiri debet, filium erudivit: erat autem in puero summa suavitas oris,
Nep. Att. 1, 2;also in questions: Quid autem magno opere Oppianicum metuebat, etc.,
Cic. Clu. 60, 167. Freq. several times repeated:Expetuntur autem divitiae cum ad usus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates: in quibus autem major est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes, etc.,
Cic. Off. 1, 8, 24 and 25; cf. Wopkens, Lectt. Tull. pp. 53 and 122: Orbis situm dicere adgredior... Dicam autem alias plura et exactius, Mel. prooem. 2.—In repeating a word from a previous clause, in continuing a train of thought:3.admoneri me satis est: admonebit autem nemo alius nisi rei publicae tempus,
Cic. Pis. 38, 94: disces quam diu voles;tam diu autem velle debebis, quoad etc.,
id. Off. 1, 1, 2:nunc quod agitur, agamus: agitur autem, liberine vivamus an mortem obeamus,
id. Phil. 11, 10, 24. —So esp. in impassioned discourse, Plant. Mil. 3, 1, 84:humanum amare est, humanum autem ignoscere est,
id. Merc. 2, 2, 48; id. Ps. 4, 8, 1:quot potiones mulsi! quot autem prandia!
id. Stich. 1, 3, 68; id. Ep. 5, 2, 6:quā pulchritudine urbem, quibus autem opibus praeditam, servitute oppressam tenuit civitatem,
Cic. Tusc. 5, 20, 57.—Like sed, vero, igitur, etc., in resuming a train of thought interrupted by a parenthesis:4.Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur non corporis viribus: exercendum tamen corpus et ita adficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando: honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi curā, etc.,
Cic. Off. 1, 23, 79; 1, 43, 153.—In introducing a parenthetical clause itself: quae autem nos ut recta aut recte facta dicamus, si placet (illi autem appellant katorthômata) omnes numeros virtutis continent, Cic. Fin. 3, 7, 24:5.quod vitium effugere qui volet (omnes autem velle debent) adhibebit etc.,
id. Off. 1, 6, 18; 1, 33, 120; id. Tusc. 1, 33, 80; 1, 36, 88:In primis foedera ac leges (erant autem eae duodecim tabuiae et quaedam regiae leges) conquiri etc.,
Liv. 6, 1, 10; Curt. 4, 6, 2:ex hoc Quodcumque est (minus est autem quam rhetoris aera) Discipuli custos praemordet,
Juv. 7, 217.—In enumerations, for the purpose of adding an important circumstance:6.magnus dicendi labor, magna res, magna dignitas, summa autem gratia,
but, and indeed, Cic. Mur. 13, 29:animis omnes tenduntur insidiae... vel ab eā, quae penitus in omni sensu implicata insidet, imitatrix boni, voluptas, malorum autem mater omnium,
yea, the parent of all evil, id. Leg. 1, 17, 47; id. N. D. 2, 22, 58:docet ratio mathematicorum, luna quantum absit a proxumā Mercurii stellā, multo autem longius a Veneris,
id. Div. 2, 43, 91.—In the syllogism, to introduce the minor proposition (the assumptio or propositio minor; cf. atque, IV. 9., and atqui, II. D.), now, but; but now:7.Aut hoc, aut illud: hoc autem non, igitur illud. Itemque: aut hoc, aut illud: non autem hoc: illud igitur,
Cic. Top. 14, 56:Si lucet, lucet: lucet autem, lucet igitur,
id. Ac. 2, 30, 96:Si dicis te mentiri verumque dicis, mentiris: dicis autem te mentiri verumque dicis: mentiris igitur,
id. ib.; id. Top. 2, 9; id. Tusc. 5, 16, 47.—Like the Gr. se or sê in adding an emphatic question (freq. in the comic poets), but, indeed.a.In gen.:b.Quem te autem deum nominem?
Plaut. As. 3, 3, 126:Perii: quid hoc autemst mali?
Ter. Eun. 5, 7, 5:Quī istuc? Quae res te sollicitat autem?
id. Heaut. 2, 3, 10:Quae autem divina? Vigere, sapere, invenire, meminisse,
Cic. Tusc. 1, 26, 65: Quo modo autem moveri animus ad appetendum potest, si id, quod videtur, non percipitur? pôs sê, id. Ac. 2, 8, 25:Quo modo autem tibi placebit JOVEM LAPIDEM jurare, cum scias etc.,
id. Fam. 7, 12, 2:Veni ad Caesarem: quis est autem Caesar?
Flor. 3, 10, 11.—So in exclamations:Quantā delectatione autem adficerer, cum etc.,
Cic. Tusc. 1, 41, 98.—In questions implying rebuke, reproach: Ba. Metuo credere. Ps. Credere autem? eho, etc., Plaut. Ps. 1, 3, 70: Th. Ego non tangam meam? Ch. Tuam autem, furcifer? yours do you say? yours indeed! Ter. Eun. 4, 7, 28.—c.In a question where a correction is made: Num quis testis Postumum appellavit? testis autem? ( witness did I say?) num accusator? Cic. Rab. Post. 5, 10:8.Alio me vocat numerosa gloria tua: alio autem? quasi vero etc.,
Plin. Pan. 28:Quid tandem isti mali in tam tenerā insulā non fecissent? non fecissent autem? imo quid ante adventum meum non fecerunt?
Cic. Att. 6, 2; 5, 13; 7, 1: Adimas etiam Hispanias? Et si inde cessero, in Africam transcendes. Transcendes autem dico? Liv. 21, 44, 7 Weissenb.—And in questions sed autem are sometimes both used, especially by the comic poets, but indeed, but now, like the Gr. alla—se Alla pou se boulei kathezomenoi anagnômen; Plat. Phaedr. 228 E.):9.Sed autem quid si hanc hinc apstulerit quispiam Sacram urnam Veneris?
Plaut. Rud. 2, 5, 15;and separated: Sed quid haec hic autem tam diu ante aedīs stetit?
id. Truc. 2, 3, 14:Attat Phaedriae Pater venit. Sed quid pertimui autem, belua?
Ter. Phorm. 4, 2, 11: Sed quid ego haec autem nequiquam ingrata revolvo? * Verg. A. 2, 101.—Once ast autem: ast autem tenui [p. 212] quae candent lumine Phatnae, Cic. Fragm. ap. Prisc. p. 1170 P. (IV. 2, p. 555 Orell.).—With interjections:► In good prose writers autem is usu.Heia autem inimicos!
Plaut. Am. 3, 2, 20:Ecce autem litigium,
but lo! id. Men. 5, 2, 34; so id. Curc. 1, 2, 41; id. Most. 2, 1, 35; id. Mil. 2, 2, 48; id. Most. 3, 1, 131; 3, 1, 146:Ecce autem alterum,
Ter. Eun. 2, 3, 6 Ruhnk.:Ecce autem subitum divortium,
Cic. Clu. 5, 14; so id. Verr. 2, 5, 34; id. Leg. 1, 2, 5; id. Rep. 1, 35, 55; id. Or. 9, 30:Ecce autem aliud minus dubium,
Liv. 7, 35, 10:Eccere autem capite nutat,
Plaut. Mil. 2, 2, 52; so id. Pers. 2, 4, 29:eccui autem non proditur [revertenti]?
Cic. Mur. 33, 68.placed after the first word of a clause; but if several words, a subst. and prep., the verb esse with the predicate, a word with a negative, etc., together form one idea, then autem stands after the second or third word. But the poets, especially the comic poets, allow themselves greater liberty, and sometimes place this particle, without any necessity in the nature of the clause, in the third, fourth, or fifth place; but autem is never found in good writers at the beginning of a clause or sentence; cf. Quint. 1, 5, 39. See more upon this word in Hand, Turs. I. pp. 558-588. -
102 bellator
bellātor, ōris (ancient form duellā-tor, Plaut. Capt. prol. 68; cf. the letter B), m. [bello].I.A warrior, soldier (as capable of fighting, while miles signifies a soldier by profession;II.class.): domi bellique duellatores optimi,
Plaut. Capt. prol. 68:si tu ad legionem bellator clues, at ego in culinā Ares,
id. Truc. 2, 7, 54; id. Mil. 4, 2, 85; id. Trin. 3, 2, 97; id. Curc. 4, 3, 21; id. Bacch. 4, 9, 3; id. Ep. 3, 4, 56; id. Truc. 2, 7, 68; Cic. Balb. 23, 54:quis est, qui aut bellatori, aut imperatori, aut oratori quaerat aliquid, etc.,
id. Tusc. 4, 24, 53; 4, 19, 43:ecqua pacifica persona desideretur an in bellatore sint omnia,
id. Att. 8, 12, 4:adeo Sulla dissimilis fuit bellator ac victor, ut, etc.,
Vell. 2, 25, 3:primus bellator duxque,
Liv. 9, 1, 2:fortes (opp. otiosi urbani),
id. 5, 20, 6; 8, 8, 17; 7, 26, 13; 1, 59, 9; Tac. A. 1, 67; 4, 49; Ov. A. A. 3, 359; Juv. 8, 10; 13, 168; Claud. Cons. Stil. 3, 12; Vulg. Isa. 3, 2 al.—Humorously of champion drinkers, Plaut. Men. 1, 3, 5.—Esp. (like amator, arator, venator, etc.; v. Zumpt, Gr. § 102; in close apposition with another subst., and taking the place of an adj.), warlike, ready to fight, martial, valorous (mostly poet.):bellator Turnus,
Verg. A. 12, 614:bellator deus,
the war-god Mars, id. ib. 9, 721.—So esp. freq. equus, a spirited, mettlesome horse, Verg. G. 2, 145; id. A. 10, 891; 11, 89; Ov. M. 15, 368; id. F. 2, 12; Val. Fl. 2, 385; Tac. G. 14.—Also absol.:feroci Bellatore sedens,
Juv. 7, 127:taurus,
Stat. Th. 12, 603.— Transf., of inanim. things:campus,
the field of battle, Stat. Th. 8, 378:ensis,
Sil. 13, 376;and of a stone used in play,
Ov. A. A. 3, 359. -
103 caesna
cēna (not coena, caena; old form caesna; cf.(α).Casmena for Camena,
Fest. p. 205, 15 Müll.), ae, f. [Sanscr. khad-, eat; Umbr. çes-na; cf. Gr. knizô], the principal meal of the Romans in the early period, taken about midday, dinner, supper (Paul. ex Fest. p. 54, 4; Fest. p. 338, 4 and 368, 8 Müll.); subsequently, the prandium was taken at noon, and the cena was usually begun about the 9th hour, i. e. at 3 o'clock P. M. (v. Dict. of Antiq. s. v. coena; cf.: prandium, jentaculum): cena apud antiquos dicebatur quod nunc est prandium. Vesperna, quam nunc cenam appellamus, Paul. ex Fest. l. l.; Cic. Fam. 9, 26, 1; Mart. 4, 8, 6; Plin. Ep. 3, 1;to begin sooner was an indication of gluttony,
Plin. Pan. 49, 6.With substt.:(β).cenarum ars,
Hor. S. 2, 4, 35:caput cenae,
Cic. Fin. 2, 8, 25; cf.:mullus cenae caput,
Mart. 10, 31, 4:ejus cenae fundus et fundamentum omne erat aula una lentis Aegyptiae,
Gell. 17, 8, 1: genus cenae sollemne, viaticum, adventicium, geniale, Philarg. ad Verg. E. 5, 74:honos cenae,
Suet. Vesp. 2:inpensae cenarum,
Hor. Ep. 1, 19, 38:cenarum magister,
Mart. 12, 48, 15:ordo cenae,
Petr. 92:cenae pater,
Hor. S. 2, 8, 7:o noctes cenaeque deūm!
id. ib. 2, 6, 65:mero Pontificum potiore cenis,
id. C. 2, 14, 28:Thyestae,
id. A. P. 91.—With adjj.:(γ).abundantissima,
Suet. Ner. 42:aditialis,
Varr. R. R. 3, 6, 6; Sen. Ep. 95, 41:sumptuosa,
id. ib. 95, 41:adventicia,
Suet. Vit. 13:quorum omnis vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur,
i. e. lasting all night, Cic. Cat. 2, 10, 22:auguralis,
id. Fam. 7, 26, 2:amplior,
Juv. 14, 170:bona atque magna,
Cat. 13, 3:brevis,
Hor. Ep. 1, 14, 35:Cerialis,
Plaut. Men. 1, 1, 25:dubia,
Ter. Phorm. 2, 2, 28; Hor. S. 2, 2, 77:ebria,
Plaut. Cas. 3, 6, 31:grandes,
Quint. 10, 1, 58:lautissima,
Plin. Ep. 9, 17, 1:libera,
open table, Petr. 26:multa de magnā fercula cenā,
Hor. S. 2, 6, 104:munda,
id. C. 3, 29, 15:cena non minus nitida quam frugi,
Plin. Ep. 3, 1, 9: sororia, nuptialis. Plaut. Curc. 5, 2, 60 sq.: [p. 311] Suet. Calig. 25:opimae,
Hor. S. 2, 7, 103:popularem quam vocant,
Plaut. Trin. 2, 4, 69:prior,
i. e. a previous invitation, Hor. Ep. 1, 5, 27:publicae,
Suet. Ner. 16:recta,
id. Dom. 7; Mart. 2, 69, 7; 7, 19, 2:Saliares,
App. M. 4, p. 152, 30:sollemnes,
Suet. Tib. 34:subita,
Sen. Thyest. 800; Suet. Claud. 21:terrestris,
of vegetables, Plaut. Capt. 1, 2, 86:varia,
Hor. S. 2, 6, 86:viatica,
Plaut. Bacch. 1, 1, 61.—With verbs:(δ).quid ego istius prandia, cenas commemorem?
Cic. Verr. 2, 1, 19, § 49; Suet. Vit. 13:cenam apparare,
Ter. Heaut. 1, 1, 74:curare,
Plaut. Poen. 5, 3, 37:coquere,
id. Aul. 2, 7, 3; id. Cas. 3, 6, 28; 4, 1, 8; 4, 2, 2; id. Rud. 4, 7, 38 al.; Nep. Cim. 4, 3:cenas facere,
Cic. Att. 9, 13, 6; cf. id. Fam. 9, 24, 2 sq.:anteponere,
Plaut. Rud. 2, 6, 25: committere maturo ovo, Varr. ap. Non. p. 249, 8:praebere ternis ferculis,
Suet. Aug. 74:ducere,
to prolong, Hor. A. P. 376:ministrare,
id. S. 1, 6, 116:producere,
id. ib. 1, 5, 70:apponere,
Ter. Phorm. 2, 2, 28; Suet. Galb. 12:deesse cenae,
Quint. 7, 3, 31:instruere pomis et oleribus,
Gell. 2, 24 al.:cenam dare alicui,
Plaut. Capt. 4, 4, 2; 3, 1, 34; Cic. Fam. 9, 20, 2:cenae adhibere aliquem,
Quint. 11, 2, 12; Plin. Ep. 6, 31, 13; Suet. Caes. 73; id. Aug. 74; id. Claud. 32; id. Calig. 25; id. Tit. 9:Taurus accipiebat nos Athenis cenā,
Gell. 17, 8, 1:cenam cenavi tuam,
Plaut. Rud. 2, 6, 24:obire cenas,
Cic. Att. 9, 13, 6: cenam condicere alicui, to engage one ' s self to any one as a guest, promise to be one ' s guest, Suet. Tib. 42.—With prepp.:(ε).ante cenam,
Cato, R. R. 114; 115, 1:inter cenam,
at table, Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 19; id. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 58; id. Phil. 2, 25, 63; Quint. 6, 3, 10; Suet. Galb. 22; id. Aug. 71;in this sense in Suet. several times: super cenam,
Suet. Aug. 77; id. Tib. 56; id. Ner. 42; id. Vit. 12; id. Vesp. 22; id. Tit. 8; id. Dom. 21:post cenam,
Quint. 1, 10, 19.—With substt. and prepp.:II.aliquem Abduxi ad cenam,
Ter. Heaut. 1, 2, 9; Cic. Tusc. 5, 32, 91:aliquem ad cenam aliquo condicam foras,
Plaut. Men. 1, 2, 18; id. Stich. 3, 1, 38:holera et pisciculos ferre in cenam seni,
Ter. And. 2, 2, 32:fit aliquid in cenam,
is preparing, Val. Max. 8, 1, 8:ire ad cenam,
Ter. Eun. 3, 2, 6:venire ad cenam,
Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 19; Hor. Ep. 1, 7, 61:itare ad cenas,
Cic. Fam. 9, 24, 2:invitare ad cenam,
id. ib. 7, 9, 3; Quint. 7, 3, 33; Suet. Claud. 4:venire ad cenam,
Cic. Fin. 2, 8, 25:promittere ad cenam,
Plin. Ep. 1, 15, 1:vocare ad cenam,
Cic. Att. 6, 3, 9; Hor. S. 2, 7, 30; Suet. Tib. 6:devocare,
Nep. Cim. 4, 3:redire a cenā,
Cic. Rosc. Am. 35, 98. —Prov.: cenā comesā venire, i. e. to come too late:post festum,
Varr. R. R. 1, 2, 11:cenam rapere de rogo,
of unscrupulous greed, Cat. 59, 3.—Meton.A. * B.A company at table:* C.ingens cena sedet,
Juv. 2, 120.—The place of an entertainment (cf. cenatio and cenaculum), Plin. 12, 1, 5, § 11. -
104 capud
căpŭt ( kăp-căpud), ĭtis ( abl. sing. regularly capite:I.capiti,
Cat. 68, 124; cf. Tib. 1, 1, 72 Huschk., where the MSS., as well as Caes. German. Arat. 213, vary between the two forms), n. [kindr. with Sanscr. kap-āla; Gr. keph-alê; Goth. haubith; Germ. Haupt].The head, of men and animals:b.oscitat in campis caput a cervice revolsum,
Enn. Ann. 462 Vahl.: i lictor, conliga manus, caput obnubito, form. ap. Cic. Rab. Perd. 4, 13; cf. Liv. 1, 26, 6:tun' capite cano amas, homo nequissume?
Plaut. Merc. 2, 2, 34; so,cano capite,
id. As. 5, 2, 84; id. Cas. 3, 1, 4; Tib. 1, 1, 72; Pers. 1, 83 al.; cf. Tib. 1, 10, 43, and:capitis nives,
Hor. C. 4, 13, 12, and Quint. 8, 6, 17 Spald.:raso capite calvus,
Plaut. Am. 1, 1, 306:irraso,
id. Rud. 5, 2, 16:intonsum,
Quint. 12, 10, 47:amputare alicui,
Suet. Galb. 20; Vulg. 1 Par. 10, 9:capite operto,
Cic. Sen. 10, 34, 34:obvoluto,
id. Phil. 2, 31, 77 Klotz:caput aperire,
id. ib.:abscindere cervicibus,
id. ib. 11, 2, 5:demittere,
Caes. B. G. 1, 32; Cat. 87, 8; Verg. A. 9, 437: attollere. Ov. M. 5, 503:extollere,
to become bold, Cic. Planc. 13, 33: efferre, to raise one ' s head, to be eminent, Verg. E. 1, 25 al.—Of animals, Tib. 2, 1, 8; Hor. S. 1, 2, 89; 2, 3, 200; id. Ep. 1, 1, 76 al.—Prov.: supra caput esse, to be over one ' s head, i. e. to be at one ' s very doors, to threaten in consequence of nearness ( = imminere, impendere), Sall. C. 52, 24; Liv. 3, 17, 2; Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6; Tac. H. 4, 69; cf. Kritz ad Sall. l. l.: capita conferre (like our phrase to put heads together, i. e to confer together in secret), Liv. 2, 45, 7:c.ire praecipitem in lutum, per caputque pedesque,
over head and ears, Cat. 17, 9:nec caput nec pedes,
neither beginning nor end, good for nothing, Cic. Fam. 7, 31, 2; cf. Cato ap. Liv. Epit. lib. 50; Plaut. As. 3, 3, 139 sq.—Capita aut navia (al. navim), heads or tails, a play of the Roman youth in which a piece of money is thrown up, to see whether the figure-side (the head of Janus) or the reverse - side (a ship) will fall uppermost, Macr. S. 1, 7; Aur. Vict. Orig. 3; cf. Ov. F. 1, 239; Paul. Nol. Poëm. 38, 73.—d.Poet., the head, as the seat of the understanding:e.aliena negotia Per caput saliunt,
run through the head, Hor. S. 2, 6, 34; so id. ib. 2, 3, 132; id. A. P. 300.—Ad Capita bubula, a place in Rome in the tenth region, where Augustus was born, Suet. Aug. 5.—2.Transf., of inanimate things.a.In gen., the head, top, summit, point, end, extremity (beginning or end):b.ulpici,
Cato, R. R. 71:allii,
Col. 6, 34, 1:porri,
id. 11, 3, 17:papaveris,
Liv. 1, 54, 6; Verg. A. 9, 437:bulborum,
Plin. 19, 5, 30, § 94:caulis,
id. 19, 8, 41, § 140 al.:jecoris (or jecinoris, jocinoris),
Cic. Div. 2, 13, 32; Liv. 8, 9, 1; cf. id. 27, 26, 14; 41, 14, 7; cf. Paul. ex Fest. p. 244 Müll.:extorum,
Ov. M. 15, 795; Luc. 1, 627; Plin. 11, 37, 73, § 189: pontis, tēte de pont, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 4; cf. Front. Arat. 2, 13, 5:tignorum,
Caes. B. C. 2, 9:columnae,
Plin. 34, 3, 7, § 13:molis,
the highest point of the mole, Curt. 4, 2, 23:xysti,
Plin. Ep. 2, 17, 20:porticus,
id. ib. 5, 6, 19 al.—Esp., of rivers,(α).The origin, source, spring ( head):(β).caput aquae illud est, unde aqua nascitur,
Dig. 43, 20, 1, § 8; so Lucr. 5, 270; 6, 636; 6, 729; Tib. 1, 7, 24; Hor. C. 1, 1, 22; id. S. 1, 10, 37; Verg. G. 4, 319; 4, 368; Ov. M. 2, 255; Hirt. B. G. 8, 41; Liv. 1, 51, 9; 2, 38, 1; 37, 18, 6:fontium,
Vitr. 8, 1; Mel. 3, 2, 8; Plin. Ep. 8, 8, 5; 10, 91, 1 al.—(more rare) The mouth, embouchure, Caes. B. G. 4, 10; Liv. 33, 41, 7; Luc. 2, 52; 3, 202.—c.Also of plants, sometimes the root, Cato, R. R. 36; 43; 51:d.vitis,
id. ib. 33, 1; 95, 2; Plin. 17, 22, 35, § 195; Verg. G. 2, 355.—Also, in reference to the vine, vine branches, Col. 3, 10, 1; Cic. Sen. 15, 53.— Poet., also the summit, top of trees, Enn. ap. Gell. 13, 20, and ap. Non. 195, 24; Ov. M. 1, 567; Poët. ap. Quint. 9, 4, 90; Claud. Rapt. Pros. 3, 370. —e.Of mountains, rocks, Verg. A. 4, 249; 6, 360.—f.Of a boil that swells out, Cels. 8, 9;II.hence, facere,
to come to a head, Plin. 22, 25, 76, § 159; 26, 12, 77, § 125; cf.: capita deorum appellabantur fasciculi facti ex verbenis, Paul. ex Fest. p. 64 Müll.—Per meton. (pars pro toto), a man, person, or animal (very freq. in prose and poetry; cf. kara, kephalê,, in the same signif.;III.v. Liddell and Scott and Robinson): pro capite tuo quantum dedit,
Plaut. Most. 1, 3, 54; id. Pers. 1, 1, 37:hoc conruptum'st caput,
id. Ep. 1, 1, 85:siquidem hoc vivet caput, i. e. ego,
id. Ps. 2, 4, 33; so id. Stich. 5, 5, 10; cf. id. Capt. 5, 1, 25:ridiculum caput!
Ter. And. 2, 2, 34:festivum,
id. Ad. 2, 3, 8:lepidum,
id. ib. 5, 9, 9:carum,
Verg. A. 4, 354; Hor. C. 1, 24, 2:liberum,
Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79:vilia,
Liv. 25, 6, 9:viliora,
id. 9, 26, 22:vilissima,
id. 24, 5, 13:ignota,
id. 3, 7, 7; cf. id. 2, 5, 6:liberorum servorumque,
id. 29, 29, 3 al. —In imprecations:istic capiti dicito,
Plaut. Rud. 3, 6, 47; cf.:vae capiti tuo,
id. Most. 4, 3, 10; so id. Poen. 3, 3, 32; Ter. Phorm. 3, 2, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 4; Tib. 1, 2, 12; Verg. A. 8, 484; 11, 399 al.—With numerals:capitum Helvetiorum milia CCLXIII.,
souls, Caes. B. G. 1, 29; 4, 15:quot capitum vivunt, totidem studiorum Milia,
Hor. S. 2, 1, 27; id. Ep. 2, 2, 189; cf. id. C. 1, 28, 20 al.; so, in capita, in distribution, to or for each person (cf. in Heb. also, for each head, poll, = for each individual, v. Robinson in h. v.), Liv. 2, 33, 11; 32, 17, 2; 34, 50, 6 al. (cf.:in singulos,
id. 42, 4, 5).—Of. the poll-tax:exactio capitum,
Cic. Fam. 3, 8, 5; so,capite censi, v. censeo.—Of animals,
Verg. A. 3, 391; Col. 6, 5, 4 fin.; 8, 5, 4; 8, 5, 7; 8, 11, 13; Veg. Vet. 1, 18.—Trop.1.Life, and specif.,a.Physical life:b.carum,
Plaut. Capt. 2, 1, 33 sq.; 5, 1, 26:si capitis res siet,
if it is a matter of life and death, id. Trin. 4, 2, 120: capitis periculum adire, to risk one ' s life, Ter. And. 4, 1, 53; id. Hec. 3, 1, 54; cf. id. Phorm. 3, 2, 6 Runnk.:capitis poena,
capital punishment, Caes. B. G. 7, 71:pactum pro capite pretium,
Cic. Off. 3, 29, 107:cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae,
id. ib. 1, 12, 38:cum dimicatione capitis,
id. Prov. Cons. 9, 23; cf.:suo capite decernere,
id. Att. 10, 9, 2; so Liv. 2, 12, 10; Cic. Fin. 5, 22, 64; Liv. 9, 5, 5:caput offerre pro patriā,
Cic. Sull. 30, 84:patrium tibi crede caput, i. e. patris vitam et salutem,
Ov. M. 8, 94; so,capitis accusare,
to accuse of a capital crime, Nep. Paus. 2 fin.:absolvere,
id. Milt. 7, 6:damnare,
id. Alcib. 4, 5; id. Eum. 5, 1:tergo ac capite puniri,
Liv. 3, 55, 14:caput Jovi sacrum,
id. 3, 55, 7:sacratum,
id. 10, 38, 3 al.; cf. Ov. M. 9, 296.—Civil or political life, acc. to the Roman idea, including the rights of liberty, citizenship, [p. 290] and family (libertatis, civitatis, familiae): its loss or deprivation was called deminutio or minutio capitis, acc. to the foll. jurid. distinction: capitis deminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima; tria enim sunt, quae habemus: libertatem, civitatem, familiam. Igitur cum omnia haec amittimus (as by servitude or condemnation to death), maximam esse capitis deminutionem; cum vero amittimus civitatem (as in the interdictio aquae et ignis) libertatem retinemus, mediam esse capitis deminutionem;2. (α).cum et libertas et civitas retinetur, familia tantum mutatur (as by adoption, or, in the case of women, by marriage) minimam esse capitis deminutionem constat,
Dig. 4, 5, 11; cf. Just. Inst. 1, 16, 4; Cic. de Or. 1, 40, 181; 1, 54, 231; id. Tusc. 1, 29, 71; Liv. 3, 55, 14; 22, 60, 15:capitis minor,
Hor. C. 3, 5, 42:servus manumissus capite non minuitur, quia nulnum caput habuit,
Dig. 4, 5, 3, § 1.—Of the deminutio media, Cic. Brut. 36, 136; id. Verr. 2, 2, 40, §§ 98 and 99; id. Quint. 2, 8 al.—Of the deminutio minima, Cic. Top. 4, 18; cf. Gai Inst. 1, 162.—With gen.:(β).scelerum,
an arrant knave, Plaut. Curc. 2, 1, 19; id. Bacch. 4, 7, 31; id. Mil. 2, 6, 14; id. Ps. 1, 5, 31; 4, 5, 3; id. Rud. 4, 4, 54:perjuri,
id. ib. 4, 4, 55:concitandorum Graecorum,
Cic. Fl. 18, 42:consilil,
Liv. 8, 31, 7:conjurationis,
id. 9, 26, 7:caput rei Romanae Camillus,
id. 6, 3, 1; cf.:caput rerum Masinissam fuisse,
id. 28, 35, 12; so id. 26, 40, 13:reipublicae,
Tac. A. 1, 13:nominis Latini,
heads, chiefs, Liv. 1, 52, 4:belli,
id. 45, 7, 3:Suevorum,
chieftribe, Tac. G. 39 fin. al.—The predicate in gen. masc.:capita conjurationis ejus virgis caesi ac securi percussi,
Liv. 10, 1, 3.—With esse and dat.:(γ).ego caput fui argento reperiundo,
Plaut. As. 3, 3, 138; cf.:illic est huic rei caput,
author, contriver, Ter. And. 2, 6, 27; so id. Ad. 4, 2, 29 al.—Absol.:urgerent philosophorum greges, jam ab illo fonte et capite Socrate,
Cic. de Or. 1, 10, 42:corpori valido caput deerat,
guide, leader, Liv. 5, 46, 5:esse aliquod caput (i. e. regem) placebat,
id. 1, 17, 4; cf. id. 1, 23, 4; Hor. S. 2, 5, 74 al.—Of things, head, chief, capital, etc.;thus of cities: Thebas caput fuisse totius Graeciae,
head, first city, Nep. Epam. 10 fin.; so with gen., Liv. 9, 37, 12; 10, 37, 4 Weissenb. ad loc.; 23, 11, 11; 37, 18, 3 (with arx); cf.:pro capite atque arce Italiae, urbe Romanā,
Liv. 22, 32, 5; and with dat.:Romam caput Latio esse,
id. 8, 4, 5; and:brevi caput Italiae omni Capuam fore,
id. 23, 10, 2 Drak. N. cr. —Of other localities:castellum quod caput ejus regionis erat,
the head, principal place, Liv. 21, 33, 11.—Of other things:jus nigrum, quod cenae caput erat,
the principal dish, Cic. Tusc. 5, 34, 98; cf. id. Fin. 2, 8, 25:patrimonii publici,
id. Agr. 1, 7, 21; cf. id. ib. 2, 29, 80; Liv. 6, 14, 10: caput esse artis, decere, the main or principal point, Cic. de Or. 1, 29, 132:caput esse ad beate vivendum securitatem,
id. Lael. 13, 45: ad consilium de re publicā dandum caput est nosse rem publicam;ad dicendum vero probabiliter, nosse mores civitatis,
id. de Or. 2, 82, 337; 1, 19, 87:litterarum,
summary, purport, substance, id. Phil. 2, 31, 77:caput Epicuri,
the fundamental principle, dogma, id. Ac. 2, 32, 101; cf. Quint. 3, 11, 27: rerum, the chief or central point, head, Cic. Brut. 44, 164.—So in writings, a division, section, paragraph, chapter, etc.:a primo capite legis usque ad extremum,
Cic. Agr. 2, 6, 15; cf. id. ib. 2, 10, 26; id. Verr. 2, 1, 46, § 118 Ascon.; id. Fam. 3, 8, 4; Gell. 2, 15, 4 al.; Cic. de Or. 2, 55, 223; id. Fam. 7, 22 med.; Quint. 10, 7, 32:id quod caput est,
Cic. Att. 1, 17, 4; so id. Fam. 3, 7, 4.—Of money, the principal sum, the capital, stock (syn. sors;opp. usurae),
Cic. Verr. 2, 1, 4, § 11; 2, 3, 35, § 80 sq.; id. Att. 15, 26, 4; Liv. 6, 15, 10; 6, 35, 4; Hor. S. 1, 2, 14 al. -
105 caput
căpŭt ( kăp-căpud), ĭtis ( abl. sing. regularly capite:I.capiti,
Cat. 68, 124; cf. Tib. 1, 1, 72 Huschk., where the MSS., as well as Caes. German. Arat. 213, vary between the two forms), n. [kindr. with Sanscr. kap-āla; Gr. keph-alê; Goth. haubith; Germ. Haupt].The head, of men and animals:b.oscitat in campis caput a cervice revolsum,
Enn. Ann. 462 Vahl.: i lictor, conliga manus, caput obnubito, form. ap. Cic. Rab. Perd. 4, 13; cf. Liv. 1, 26, 6:tun' capite cano amas, homo nequissume?
Plaut. Merc. 2, 2, 34; so,cano capite,
id. As. 5, 2, 84; id. Cas. 3, 1, 4; Tib. 1, 1, 72; Pers. 1, 83 al.; cf. Tib. 1, 10, 43, and:capitis nives,
Hor. C. 4, 13, 12, and Quint. 8, 6, 17 Spald.:raso capite calvus,
Plaut. Am. 1, 1, 306:irraso,
id. Rud. 5, 2, 16:intonsum,
Quint. 12, 10, 47:amputare alicui,
Suet. Galb. 20; Vulg. 1 Par. 10, 9:capite operto,
Cic. Sen. 10, 34, 34:obvoluto,
id. Phil. 2, 31, 77 Klotz:caput aperire,
id. ib.:abscindere cervicibus,
id. ib. 11, 2, 5:demittere,
Caes. B. G. 1, 32; Cat. 87, 8; Verg. A. 9, 437: attollere. Ov. M. 5, 503:extollere,
to become bold, Cic. Planc. 13, 33: efferre, to raise one ' s head, to be eminent, Verg. E. 1, 25 al.—Of animals, Tib. 2, 1, 8; Hor. S. 1, 2, 89; 2, 3, 200; id. Ep. 1, 1, 76 al.—Prov.: supra caput esse, to be over one ' s head, i. e. to be at one ' s very doors, to threaten in consequence of nearness ( = imminere, impendere), Sall. C. 52, 24; Liv. 3, 17, 2; Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6; Tac. H. 4, 69; cf. Kritz ad Sall. l. l.: capita conferre (like our phrase to put heads together, i. e to confer together in secret), Liv. 2, 45, 7:c.ire praecipitem in lutum, per caputque pedesque,
over head and ears, Cat. 17, 9:nec caput nec pedes,
neither beginning nor end, good for nothing, Cic. Fam. 7, 31, 2; cf. Cato ap. Liv. Epit. lib. 50; Plaut. As. 3, 3, 139 sq.—Capita aut navia (al. navim), heads or tails, a play of the Roman youth in which a piece of money is thrown up, to see whether the figure-side (the head of Janus) or the reverse - side (a ship) will fall uppermost, Macr. S. 1, 7; Aur. Vict. Orig. 3; cf. Ov. F. 1, 239; Paul. Nol. Poëm. 38, 73.—d.Poet., the head, as the seat of the understanding:e.aliena negotia Per caput saliunt,
run through the head, Hor. S. 2, 6, 34; so id. ib. 2, 3, 132; id. A. P. 300.—Ad Capita bubula, a place in Rome in the tenth region, where Augustus was born, Suet. Aug. 5.—2.Transf., of inanimate things.a.In gen., the head, top, summit, point, end, extremity (beginning or end):b.ulpici,
Cato, R. R. 71:allii,
Col. 6, 34, 1:porri,
id. 11, 3, 17:papaveris,
Liv. 1, 54, 6; Verg. A. 9, 437:bulborum,
Plin. 19, 5, 30, § 94:caulis,
id. 19, 8, 41, § 140 al.:jecoris (or jecinoris, jocinoris),
Cic. Div. 2, 13, 32; Liv. 8, 9, 1; cf. id. 27, 26, 14; 41, 14, 7; cf. Paul. ex Fest. p. 244 Müll.:extorum,
Ov. M. 15, 795; Luc. 1, 627; Plin. 11, 37, 73, § 189: pontis, tēte de pont, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 4; cf. Front. Arat. 2, 13, 5:tignorum,
Caes. B. C. 2, 9:columnae,
Plin. 34, 3, 7, § 13:molis,
the highest point of the mole, Curt. 4, 2, 23:xysti,
Plin. Ep. 2, 17, 20:porticus,
id. ib. 5, 6, 19 al.—Esp., of rivers,(α).The origin, source, spring ( head):(β).caput aquae illud est, unde aqua nascitur,
Dig. 43, 20, 1, § 8; so Lucr. 5, 270; 6, 636; 6, 729; Tib. 1, 7, 24; Hor. C. 1, 1, 22; id. S. 1, 10, 37; Verg. G. 4, 319; 4, 368; Ov. M. 2, 255; Hirt. B. G. 8, 41; Liv. 1, 51, 9; 2, 38, 1; 37, 18, 6:fontium,
Vitr. 8, 1; Mel. 3, 2, 8; Plin. Ep. 8, 8, 5; 10, 91, 1 al.—(more rare) The mouth, embouchure, Caes. B. G. 4, 10; Liv. 33, 41, 7; Luc. 2, 52; 3, 202.—c.Also of plants, sometimes the root, Cato, R. R. 36; 43; 51:d.vitis,
id. ib. 33, 1; 95, 2; Plin. 17, 22, 35, § 195; Verg. G. 2, 355.—Also, in reference to the vine, vine branches, Col. 3, 10, 1; Cic. Sen. 15, 53.— Poet., also the summit, top of trees, Enn. ap. Gell. 13, 20, and ap. Non. 195, 24; Ov. M. 1, 567; Poët. ap. Quint. 9, 4, 90; Claud. Rapt. Pros. 3, 370. —e.Of mountains, rocks, Verg. A. 4, 249; 6, 360.—f.Of a boil that swells out, Cels. 8, 9;II.hence, facere,
to come to a head, Plin. 22, 25, 76, § 159; 26, 12, 77, § 125; cf.: capita deorum appellabantur fasciculi facti ex verbenis, Paul. ex Fest. p. 64 Müll.—Per meton. (pars pro toto), a man, person, or animal (very freq. in prose and poetry; cf. kara, kephalê,, in the same signif.;III.v. Liddell and Scott and Robinson): pro capite tuo quantum dedit,
Plaut. Most. 1, 3, 54; id. Pers. 1, 1, 37:hoc conruptum'st caput,
id. Ep. 1, 1, 85:siquidem hoc vivet caput, i. e. ego,
id. Ps. 2, 4, 33; so id. Stich. 5, 5, 10; cf. id. Capt. 5, 1, 25:ridiculum caput!
Ter. And. 2, 2, 34:festivum,
id. Ad. 2, 3, 8:lepidum,
id. ib. 5, 9, 9:carum,
Verg. A. 4, 354; Hor. C. 1, 24, 2:liberum,
Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79:vilia,
Liv. 25, 6, 9:viliora,
id. 9, 26, 22:vilissima,
id. 24, 5, 13:ignota,
id. 3, 7, 7; cf. id. 2, 5, 6:liberorum servorumque,
id. 29, 29, 3 al. —In imprecations:istic capiti dicito,
Plaut. Rud. 3, 6, 47; cf.:vae capiti tuo,
id. Most. 4, 3, 10; so id. Poen. 3, 3, 32; Ter. Phorm. 3, 2, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 4; Tib. 1, 2, 12; Verg. A. 8, 484; 11, 399 al.—With numerals:capitum Helvetiorum milia CCLXIII.,
souls, Caes. B. G. 1, 29; 4, 15:quot capitum vivunt, totidem studiorum Milia,
Hor. S. 2, 1, 27; id. Ep. 2, 2, 189; cf. id. C. 1, 28, 20 al.; so, in capita, in distribution, to or for each person (cf. in Heb. also, for each head, poll, = for each individual, v. Robinson in h. v.), Liv. 2, 33, 11; 32, 17, 2; 34, 50, 6 al. (cf.:in singulos,
id. 42, 4, 5).—Of. the poll-tax:exactio capitum,
Cic. Fam. 3, 8, 5; so,capite censi, v. censeo.—Of animals,
Verg. A. 3, 391; Col. 6, 5, 4 fin.; 8, 5, 4; 8, 5, 7; 8, 11, 13; Veg. Vet. 1, 18.—Trop.1.Life, and specif.,a.Physical life:b.carum,
Plaut. Capt. 2, 1, 33 sq.; 5, 1, 26:si capitis res siet,
if it is a matter of life and death, id. Trin. 4, 2, 120: capitis periculum adire, to risk one ' s life, Ter. And. 4, 1, 53; id. Hec. 3, 1, 54; cf. id. Phorm. 3, 2, 6 Runnk.:capitis poena,
capital punishment, Caes. B. G. 7, 71:pactum pro capite pretium,
Cic. Off. 3, 29, 107:cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae,
id. ib. 1, 12, 38:cum dimicatione capitis,
id. Prov. Cons. 9, 23; cf.:suo capite decernere,
id. Att. 10, 9, 2; so Liv. 2, 12, 10; Cic. Fin. 5, 22, 64; Liv. 9, 5, 5:caput offerre pro patriā,
Cic. Sull. 30, 84:patrium tibi crede caput, i. e. patris vitam et salutem,
Ov. M. 8, 94; so,capitis accusare,
to accuse of a capital crime, Nep. Paus. 2 fin.:absolvere,
id. Milt. 7, 6:damnare,
id. Alcib. 4, 5; id. Eum. 5, 1:tergo ac capite puniri,
Liv. 3, 55, 14:caput Jovi sacrum,
id. 3, 55, 7:sacratum,
id. 10, 38, 3 al.; cf. Ov. M. 9, 296.—Civil or political life, acc. to the Roman idea, including the rights of liberty, citizenship, [p. 290] and family (libertatis, civitatis, familiae): its loss or deprivation was called deminutio or minutio capitis, acc. to the foll. jurid. distinction: capitis deminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima; tria enim sunt, quae habemus: libertatem, civitatem, familiam. Igitur cum omnia haec amittimus (as by servitude or condemnation to death), maximam esse capitis deminutionem; cum vero amittimus civitatem (as in the interdictio aquae et ignis) libertatem retinemus, mediam esse capitis deminutionem;2. (α).cum et libertas et civitas retinetur, familia tantum mutatur (as by adoption, or, in the case of women, by marriage) minimam esse capitis deminutionem constat,
Dig. 4, 5, 11; cf. Just. Inst. 1, 16, 4; Cic. de Or. 1, 40, 181; 1, 54, 231; id. Tusc. 1, 29, 71; Liv. 3, 55, 14; 22, 60, 15:capitis minor,
Hor. C. 3, 5, 42:servus manumissus capite non minuitur, quia nulnum caput habuit,
Dig. 4, 5, 3, § 1.—Of the deminutio media, Cic. Brut. 36, 136; id. Verr. 2, 2, 40, §§ 98 and 99; id. Quint. 2, 8 al.—Of the deminutio minima, Cic. Top. 4, 18; cf. Gai Inst. 1, 162.—With gen.:(β).scelerum,
an arrant knave, Plaut. Curc. 2, 1, 19; id. Bacch. 4, 7, 31; id. Mil. 2, 6, 14; id. Ps. 1, 5, 31; 4, 5, 3; id. Rud. 4, 4, 54:perjuri,
id. ib. 4, 4, 55:concitandorum Graecorum,
Cic. Fl. 18, 42:consilil,
Liv. 8, 31, 7:conjurationis,
id. 9, 26, 7:caput rei Romanae Camillus,
id. 6, 3, 1; cf.:caput rerum Masinissam fuisse,
id. 28, 35, 12; so id. 26, 40, 13:reipublicae,
Tac. A. 1, 13:nominis Latini,
heads, chiefs, Liv. 1, 52, 4:belli,
id. 45, 7, 3:Suevorum,
chieftribe, Tac. G. 39 fin. al.—The predicate in gen. masc.:capita conjurationis ejus virgis caesi ac securi percussi,
Liv. 10, 1, 3.—With esse and dat.:(γ).ego caput fui argento reperiundo,
Plaut. As. 3, 3, 138; cf.:illic est huic rei caput,
author, contriver, Ter. And. 2, 6, 27; so id. Ad. 4, 2, 29 al.—Absol.:urgerent philosophorum greges, jam ab illo fonte et capite Socrate,
Cic. de Or. 1, 10, 42:corpori valido caput deerat,
guide, leader, Liv. 5, 46, 5:esse aliquod caput (i. e. regem) placebat,
id. 1, 17, 4; cf. id. 1, 23, 4; Hor. S. 2, 5, 74 al.—Of things, head, chief, capital, etc.;thus of cities: Thebas caput fuisse totius Graeciae,
head, first city, Nep. Epam. 10 fin.; so with gen., Liv. 9, 37, 12; 10, 37, 4 Weissenb. ad loc.; 23, 11, 11; 37, 18, 3 (with arx); cf.:pro capite atque arce Italiae, urbe Romanā,
Liv. 22, 32, 5; and with dat.:Romam caput Latio esse,
id. 8, 4, 5; and:brevi caput Italiae omni Capuam fore,
id. 23, 10, 2 Drak. N. cr. —Of other localities:castellum quod caput ejus regionis erat,
the head, principal place, Liv. 21, 33, 11.—Of other things:jus nigrum, quod cenae caput erat,
the principal dish, Cic. Tusc. 5, 34, 98; cf. id. Fin. 2, 8, 25:patrimonii publici,
id. Agr. 1, 7, 21; cf. id. ib. 2, 29, 80; Liv. 6, 14, 10: caput esse artis, decere, the main or principal point, Cic. de Or. 1, 29, 132:caput esse ad beate vivendum securitatem,
id. Lael. 13, 45: ad consilium de re publicā dandum caput est nosse rem publicam;ad dicendum vero probabiliter, nosse mores civitatis,
id. de Or. 2, 82, 337; 1, 19, 87:litterarum,
summary, purport, substance, id. Phil. 2, 31, 77:caput Epicuri,
the fundamental principle, dogma, id. Ac. 2, 32, 101; cf. Quint. 3, 11, 27: rerum, the chief or central point, head, Cic. Brut. 44, 164.—So in writings, a division, section, paragraph, chapter, etc.:a primo capite legis usque ad extremum,
Cic. Agr. 2, 6, 15; cf. id. ib. 2, 10, 26; id. Verr. 2, 1, 46, § 118 Ascon.; id. Fam. 3, 8, 4; Gell. 2, 15, 4 al.; Cic. de Or. 2, 55, 223; id. Fam. 7, 22 med.; Quint. 10, 7, 32:id quod caput est,
Cic. Att. 1, 17, 4; so id. Fam. 3, 7, 4.—Of money, the principal sum, the capital, stock (syn. sors;opp. usurae),
Cic. Verr. 2, 1, 4, § 11; 2, 3, 35, § 80 sq.; id. Att. 15, 26, 4; Liv. 6, 15, 10; 6, 35, 4; Hor. S. 1, 2, 14 al. -
106 caro
1.cāro, ĕre, v. a. [cf. Gr. keirô; Germ. scheren; Engl. sheer], to card (very rare), Plaut. Men. 5, 2, 46; and in Naev. acc. to Varr. L. L. 7, § 54 Müll., p. 92 Bip. (cf.: caritores, 2. carmen, 2. carmino, etc.).2.căro, carnis (nom. carnis, Liv. Andron. ap. Prisc. p. 684 P.; Liv. 37, 3, 4; abl. carni, Plaut. Capt. 4, 4, 6), f. [Sanscr. kravya; Gr. kreas; Germ. Kern], flesh (animal or vegetable).I.Lit., of animals:2.deturbavit totum cum carni carnarium,
Plaut. Capt. 4, 4, 6:carnem Latinis petere,
Cic. Planc. 9, 23; id. Pis. 27, 67:alicui carnem dare,
Liv. 32, 1, 9; 37, 3, 4:lacte et carne vivere,
Caes. B. G. 5, 14; 6, 22:ferina,
venison, Sall. J. 89, 7:cruda,
Suet. Ner. 37:tosta,
Ov. M. 12, 156 al.; cf.humana,
Plin. 6, 30, 35, § 195.—So also freq. in plur., Enn. Ann. 327 Vahl.; Ov. M. 2, 769; 14, 208; Plin. 23, 7, 64, § 126 et saep.— The flesh, pulp, of fruits, Plin. 15, 24, 27, § 96; 28, 14, 58, § 205; Pall. Febr. 25, 12; id. Nov. 17, 1.—Also the inner, white part of the wood of trees, under the alburnum, Plin. 16, 38, 72, § 181.—Esp., of the human body (in opp. to the spirit), as the seat of the passions:B.animus liber habitat: numquam me caro ista compellet ad metum,
Sen. Ep. 65, 22.—In contempt:caro putida,
of a stupid person, Cic. Pis. 9, 19.—Meton., of precious stones, the Gr. sarkion, the soft part, Plin. 37, 5, 18, § 73.—II.Trop., of discourse, richness:3.Aeschines carnis plus habet, minus lacertorum,
Quint. 10, 1, 77 Spald. and Frotsch.cārō, adv., v. carus fin. -
107 cena
cēna (not coena, caena; old form caesna; cf.(α).Casmena for Camena,
Fest. p. 205, 15 Müll.), ae, f. [Sanscr. khad-, eat; Umbr. çes-na; cf. Gr. knizô], the principal meal of the Romans in the early period, taken about midday, dinner, supper (Paul. ex Fest. p. 54, 4; Fest. p. 338, 4 and 368, 8 Müll.); subsequently, the prandium was taken at noon, and the cena was usually begun about the 9th hour, i. e. at 3 o'clock P. M. (v. Dict. of Antiq. s. v. coena; cf.: prandium, jentaculum): cena apud antiquos dicebatur quod nunc est prandium. Vesperna, quam nunc cenam appellamus, Paul. ex Fest. l. l.; Cic. Fam. 9, 26, 1; Mart. 4, 8, 6; Plin. Ep. 3, 1;to begin sooner was an indication of gluttony,
Plin. Pan. 49, 6.With substt.:(β).cenarum ars,
Hor. S. 2, 4, 35:caput cenae,
Cic. Fin. 2, 8, 25; cf.:mullus cenae caput,
Mart. 10, 31, 4:ejus cenae fundus et fundamentum omne erat aula una lentis Aegyptiae,
Gell. 17, 8, 1: genus cenae sollemne, viaticum, adventicium, geniale, Philarg. ad Verg. E. 5, 74:honos cenae,
Suet. Vesp. 2:inpensae cenarum,
Hor. Ep. 1, 19, 38:cenarum magister,
Mart. 12, 48, 15:ordo cenae,
Petr. 92:cenae pater,
Hor. S. 2, 8, 7:o noctes cenaeque deūm!
id. ib. 2, 6, 65:mero Pontificum potiore cenis,
id. C. 2, 14, 28:Thyestae,
id. A. P. 91.—With adjj.:(γ).abundantissima,
Suet. Ner. 42:aditialis,
Varr. R. R. 3, 6, 6; Sen. Ep. 95, 41:sumptuosa,
id. ib. 95, 41:adventicia,
Suet. Vit. 13:quorum omnis vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur,
i. e. lasting all night, Cic. Cat. 2, 10, 22:auguralis,
id. Fam. 7, 26, 2:amplior,
Juv. 14, 170:bona atque magna,
Cat. 13, 3:brevis,
Hor. Ep. 1, 14, 35:Cerialis,
Plaut. Men. 1, 1, 25:dubia,
Ter. Phorm. 2, 2, 28; Hor. S. 2, 2, 77:ebria,
Plaut. Cas. 3, 6, 31:grandes,
Quint. 10, 1, 58:lautissima,
Plin. Ep. 9, 17, 1:libera,
open table, Petr. 26:multa de magnā fercula cenā,
Hor. S. 2, 6, 104:munda,
id. C. 3, 29, 15:cena non minus nitida quam frugi,
Plin. Ep. 3, 1, 9: sororia, nuptialis. Plaut. Curc. 5, 2, 60 sq.: [p. 311] Suet. Calig. 25:opimae,
Hor. S. 2, 7, 103:popularem quam vocant,
Plaut. Trin. 2, 4, 69:prior,
i. e. a previous invitation, Hor. Ep. 1, 5, 27:publicae,
Suet. Ner. 16:recta,
id. Dom. 7; Mart. 2, 69, 7; 7, 19, 2:Saliares,
App. M. 4, p. 152, 30:sollemnes,
Suet. Tib. 34:subita,
Sen. Thyest. 800; Suet. Claud. 21:terrestris,
of vegetables, Plaut. Capt. 1, 2, 86:varia,
Hor. S. 2, 6, 86:viatica,
Plaut. Bacch. 1, 1, 61.—With verbs:(δ).quid ego istius prandia, cenas commemorem?
Cic. Verr. 2, 1, 19, § 49; Suet. Vit. 13:cenam apparare,
Ter. Heaut. 1, 1, 74:curare,
Plaut. Poen. 5, 3, 37:coquere,
id. Aul. 2, 7, 3; id. Cas. 3, 6, 28; 4, 1, 8; 4, 2, 2; id. Rud. 4, 7, 38 al.; Nep. Cim. 4, 3:cenas facere,
Cic. Att. 9, 13, 6; cf. id. Fam. 9, 24, 2 sq.:anteponere,
Plaut. Rud. 2, 6, 25: committere maturo ovo, Varr. ap. Non. p. 249, 8:praebere ternis ferculis,
Suet. Aug. 74:ducere,
to prolong, Hor. A. P. 376:ministrare,
id. S. 1, 6, 116:producere,
id. ib. 1, 5, 70:apponere,
Ter. Phorm. 2, 2, 28; Suet. Galb. 12:deesse cenae,
Quint. 7, 3, 31:instruere pomis et oleribus,
Gell. 2, 24 al.:cenam dare alicui,
Plaut. Capt. 4, 4, 2; 3, 1, 34; Cic. Fam. 9, 20, 2:cenae adhibere aliquem,
Quint. 11, 2, 12; Plin. Ep. 6, 31, 13; Suet. Caes. 73; id. Aug. 74; id. Claud. 32; id. Calig. 25; id. Tit. 9:Taurus accipiebat nos Athenis cenā,
Gell. 17, 8, 1:cenam cenavi tuam,
Plaut. Rud. 2, 6, 24:obire cenas,
Cic. Att. 9, 13, 6: cenam condicere alicui, to engage one ' s self to any one as a guest, promise to be one ' s guest, Suet. Tib. 42.—With prepp.:(ε).ante cenam,
Cato, R. R. 114; 115, 1:inter cenam,
at table, Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 19; id. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 58; id. Phil. 2, 25, 63; Quint. 6, 3, 10; Suet. Galb. 22; id. Aug. 71;in this sense in Suet. several times: super cenam,
Suet. Aug. 77; id. Tib. 56; id. Ner. 42; id. Vit. 12; id. Vesp. 22; id. Tit. 8; id. Dom. 21:post cenam,
Quint. 1, 10, 19.—With substt. and prepp.:II.aliquem Abduxi ad cenam,
Ter. Heaut. 1, 2, 9; Cic. Tusc. 5, 32, 91:aliquem ad cenam aliquo condicam foras,
Plaut. Men. 1, 2, 18; id. Stich. 3, 1, 38:holera et pisciculos ferre in cenam seni,
Ter. And. 2, 2, 32:fit aliquid in cenam,
is preparing, Val. Max. 8, 1, 8:ire ad cenam,
Ter. Eun. 3, 2, 6:venire ad cenam,
Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 19; Hor. Ep. 1, 7, 61:itare ad cenas,
Cic. Fam. 9, 24, 2:invitare ad cenam,
id. ib. 7, 9, 3; Quint. 7, 3, 33; Suet. Claud. 4:venire ad cenam,
Cic. Fin. 2, 8, 25:promittere ad cenam,
Plin. Ep. 1, 15, 1:vocare ad cenam,
Cic. Att. 6, 3, 9; Hor. S. 2, 7, 30; Suet. Tib. 6:devocare,
Nep. Cim. 4, 3:redire a cenā,
Cic. Rosc. Am. 35, 98. —Prov.: cenā comesā venire, i. e. to come too late:post festum,
Varr. R. R. 1, 2, 11:cenam rapere de rogo,
of unscrupulous greed, Cat. 59, 3.—Meton.A. * B.A company at table:* C.ingens cena sedet,
Juv. 2, 120.—The place of an entertainment (cf. cenatio and cenaculum), Plin. 12, 1, 5, § 11. -
108 circummunio
circum-mūnĭo (old orthog. cir-cummoenĭo, Plaut. Capt. 2, 2, 4), īvi, ītum, 4, v. a., to wall up around, to fortify, secure (freq. in the histt., elsewhere rare; but in MSS. constantly confounded with circumvenire; cf. Oud. ad Caes. B. C. 1, 18; 1, 81; 1, 84; 2, 16; 3, 97; Schneid. ad Col. 5, 9, 11; 5, 10, 1):plantas caveis,
Col. 5, 9, 11: [p. 340] oppidum, Auct. B. Afr. 79:Thapsum operibus,
id. ib. 80; cf.Auct. B. Hisp. 38: aliquos ut feras,
Caes. B. C. 1, 84:(hostes) vallo fossāque,
id. ib. 1, 80:crebris castellis circummuniti,
id. B. G. 2, 30; Plaut. Capt. 2, 2, 4.— Absol., Auct. B. Hisp. 34 fin. -
109 compes
1.com-pēs ( conp-), pĕdis, f. (m. acc. compedem meum, Vulg. Thren. 3, 7; plur. compedes parati, Lact. Mort. Persec. c. 21), a (wooden) fetter or shackle, for the feet (usu. in plur.).I.Prop., nom. and acc.:II.jubete huic crassas conpedis inpingier,
Plaut. Capt. 3, 5, 76:ut istas conpedis Tibi adimam,
id. ib. 5, 4, 30; id. Men. 1, 1, 4; id. Pers. 2, 3, 17; Ter. Phorm. 2, 1, 19; gen. conpedium, Plaut. Pers. 3, 3, 15, abl.:conpedibus levior filius,
id. Capt. 5, 4, 28; Cato ap. Gell. 11, 18, 18; Hor. Ep. 1, 16, 77; Juv. 10, 182.—In sing. gen. compedis, Claud. in Eutr. prol. 2, 3; acc. compedem, Vulg. Thren. 3, 7; abl.:durā compede,
Tib. 1, 7, 42:validā,
id. 2, 6, 25; Hor. Epod. 4, 4; Ov. Tr. 4, 1, 5:magnā,
Juv. 11, 80 (nom. and dat. of sing. apparently not in use).—Prov.:compedes, quas ipse fecit, ipsus ut gestet faber,
Aus. Idyll. 7 fin. —Trop., fetlers, bonds, bands, chains:B.corporis,
Cic. Tusc. 1, 31, 75:ipsum Philippum compedes eas (urbes) Graeciae appellare,
Liv. 32, 37, 4:grata (of the chains of love),
Hor. C. 1, 33, 14:gratā compede vinctum aliquem puella tenet,
id. ib. 4, 11, 24:nivali compede vinctus Hebrus,
id. Ep. 1, 3, 3: aërias corpori imponere, of adverse winds, Varr. ap. Non. p. 28, 13.—And of a hinderance in gen.:has compedes, fasces inquam hos laureatos, etc.,
Cic. Att. 8, 3, 5. —As a female ornament of silver, Plin. 33, 12, 54, § 151.2.compes, i. q. compos, acc, to Prisc. 1, p. 553. -
110 concinno
concinno, āvi, ātum, v. a. [id.], to join fitly together, to order, arrange appropriately, to set right, adjust: concinnare est apte componere, Paul. ex Fest. p. 38, 1 Müll. (cf. compono, II. B.; mostly anteclass. and post-Aug.; most. freq. in Plaut.; not in Ter., Cic., or Quint.; in Cic. Oecon. Fragm. 7, p. 474 Orell., the words prob. belong to Col.; v. Col. 12, 2, 6).I.Prop.:B.vinum,
Cato, R. R. 114; 115:et commodare trapetum,
id. ib. 135 fin.:pallam,
Plaut. Men. 5, 1, 33; cf.:cetera, quae refectionem desiderant,
Col. 12, 3, 9:tantas struices patinarias,
Plaut. Men. 1, 1, 26:auceps aream,
id. As. 1, 3, 64:vultum,
to adorn, Petr. 113, 5: cadaver. App. M. 7, p. 199.—Trop.:II.ingenium,
to form. cultivate, Sen. Ep. 7, 6.—Meton., in gen., to prepare, cause, occasion, produce:B.livorem scapulis tuis,
Plaut. Truc. 4, 3, 19:lutum,
id. Rud. 1, 2, 8: venti Vis fervorem mirum in undis, Lucr. 6, 437; cf.:vis (venti) hiatum,
id. 6, 584: munusculum tibi, Trebon. ap. Cic. Fam. 12, 16, 3:consuetudo amorem,
Lucr. 4, 1279: aliquid controversiae, Afran. ap. Non. p. 433, 31:quantum mali,
Phaedr. 2, 4, 25:multum mihi negotii concinnabis,
Sen. Ep. 117, 1.—With a qualifying adj. in Plaut., and once in Naev., = reddere, to make, render, cause to be something:qui me insanum verbis concinnat suis,
Plaut. Capt. 3, 4, 69:lacrumantem ex abitu concinnas tuam uxorem,
id. Am. 1, 3, 31:homines delirantes,
id. ib. 2, 2, 96:liberis orbas oves,
id. Capt. 4, 2, 38:tranquillam viam,
id. Stich. 2, 1, 13: annonam caram e vili, id. Fragm. ap. Varr. L. L. 7, § 66:numquam erit alienis gravis, qui suis se concinnat levem,
id. Trin. 3, 2, 58: vastam rem hostium, Naev. ap. Non. p. 90, 30 dub. (al. vastat). -
111 conduco
con-dūco, xi, ctum, 3, v. a. and n.I.Act., to draw, bring, or lead together, to assemble, collect (class. in prose and poetry).A.In gen.1.Of persons (esp. freq. of the collecting, assembling of troops in any place): milites de castellis ad castra, Sisenn. ap. Non. p. 514, 7:2.populum in forum,
Varr. ib. p. 274, 20:exercitum in unum locum,
Caes. B. G. 2, 2:eo copias omnes,
id. B. C. 3, 13 fin.:copias suas,
id. B. G. 6, 31 init.; cf.auxilia,
Liv. 30, 21, 3; 23, 13, 8:dispersas suorum copias,
Tac. H. 4, 71:virgines unum in locum,
Cic. Inv. 2, 1, 3:omnis clientes suos eodem,
Caes. B. G. 1, 4:milites in unum,
Sall. J. 51, 3; cf. Tac. A. 4, 47.—Of inanimate objects:B.vineas,
Cic. Phil. 8, 6, 17:nubila,
Ov. M. 1, 572 al. —Esp.,1.Intens., to connect, unite, by bringing together, = cogo, colligo.a.Prop. (so several times in Lucr., elsewhere rare):b.partes in unum,
Lucr. 1, 398; 3, 533; cf. id. 1, 651; 6, 968; Vitr. 8, 1 fin.:cortice ramos,
Ov. M. 4, 375:lac,
to coagulate, curdle, Col. 7, 8, 1:conducere musculum aut laxare,
to contract, Cael. Aur. Tard. 2, 1, n. 8:ubi sunt nervi, interiores conducunt membra,
Plin. 11, 37, 88, § 218:vulnera cerā,
to close up, Val. Fl. 1, 479 al. —Trop.:2.propositionem et assumptionem in unum,
Cic. Inv. 1, 40, 73; cf. Quint. 5, 14, 9:omnia probra in deorum maledicta,
Arn. 4, p. 146:dies adeo conductus,
i. e. short, Sol. 22.—T. t. of the lang. of business, to hire, take on lease, to farm (correlative of locare; cf. Dig. 19, 2, 1; very freq. and class.).a.To hire for one's use, to hire, rent, employ; of things:(α).aedes aliquas mihi,
Plaut. Merc. 3, 2, 17; Suet. Tib. 35; cf.: domum in Palatio, [p. 410] Cic. Cael. 7, 18; id. Q. Fr. 2, 3, 7:hortum,
id. Fam. 16, 18, 2:qui colonus habuit conductum de Caesenniā fundum,
id. Caecin. 32, 94:habitationem in annum,
Dig. 19, 2, 19:ad certum tempus,
ib. 19, 2, 14:insulam,
ib. 19, 2, 30:conduxi domum a te,
Sen. Ben. 7, 5, 2:nummos,
to borrow, Hor. S. 1, 2, 9; cf.pecuniam,
Juv. 11, 46.—Esp., of persons:ille qui me conduxit, ubi conduxit, abduxit domum,
Plaut. Trin. 4, 2, 11:cocum,
id. Ps. 3, 2, 10 and 15; id. Aul. 2, 4, 1:fidicinam, quae cantaret sibi,
id. Ep. 2, 3, 10:meretricem,
id. Bacch. 5, 1, 11; cf. id. Am. 1, 1, 131; Nep. praef. § 4; and poet.:torum,
Ov. Am. 1, 10, 44:consulem vestrum ad caedem faciendam,
Cic. Prov. Cons. 4, 9:praeceptores publice,
Plin. Ep. 4, 13, 6:choragum,
Suet. Aug. 70:homines,
Caes. B. G. 2, 1; so, militem (the Gr. xenologein), to hire soldiers, Curt. 3, 1, 1; 3, 9, 2 al.; cf. the foll. subst. —With ut or quin: aliquem uti taceat, to hire, bribe, employ, Cato ap. Gell. 1, 15, 10; cf.:tribus non conduci possim libertatibus, quin, etc.,
could not be hired, Plaut. Cas. 2, 8, 68; cf. Lucil. ap. Non. p. 274, 21:mercede aliquem,
Cic. Off. 2, 6, 22:mercede diurnā conductus,
Hor. S. 2, 7, 18:pictorem magno pretio,
Cic. Inv. 2, 1, 1.— Subst.conducti, ōrum, m., hirelings, mercenary soldiers, Hor. A. P. 431; Nep. Dat. 8, 2; cf. Liv. 30, 7, 10; 30, 21, 3; 23, 13, 8 al.—Hence, poet.:(β).bella conducta,
carried on by mercenary troops, Sil. 5, 196. —conductum, i, n., any thing hired, esp. a house, dwelling, etc., Cic. Clu. 62, 175; Sen. Ben. 7, 5, 3; Petr. 9, 4; Dig. 9, 3, 1; cf.:b.locati conducti,
ib. 19, 2 tit.: actio ex conducto, an action upon a lease or contract, ib. 19, 2, 19, §§ 4 and 8 al.—To undertake any service (building, transportation, the customs, etc.), to contract for, farm:II.caedundum illum (agnum) ego conduxi,
Plaut. Aul. 3, 6, 31; cf.:caedundos agnos,
id. Capt. 4, 2, 39:redemptor, qui columnam illam de Cottā conduxerat faciendam,
Cic. Div. 2, 21, 47:locare faciendum quod ego conduxeram,
Dig. 19, 2, 48; so,mulierem vehendam nave,
ib. 19, 2, 19:aliquem docendum,
ib. 19, 2, 13, § 3; 13, 6, 19:praebenda, quae ad exercitum opus essent,
to undertake the supplies, Liv. 23, 48, 11:vectigalia,
to farm, Cic. Att. 1, 17, 9; Liv. 43, 16, 2:tabulas in Italiam portandas,
Vell. 1, 13, 4; so,portorium,
Cic. Inv. 1, 30, 47 al. —Neutr., to contribute to something by being useful, to be of use or profitable, to profit, serve, etc. (syn.: convenit, utile est; class.; used only in the 3 d pers. of the sing. and plur.); constr. with in, ad aliquid, the dat., or absol.(α).With in:(β).quod tuam in rem bene conducat,
Plaut. Cist. 3, 4; so, maxime in rempublicam, Sisenn. ap. Non. p. 274, 29:in commune,
Tac. A. 2, 38.—With ad:(γ).ad ventris victum,
Plaut. Capt. 4, 3, 6:ad vitae commoditatem,
Cic. Off. 1, 3, 9.—With dat. (so most freq.):(δ).huic aetati non conducit latebrosus locus,
Plaut. Bacch. 1, 1, 22:maxime rei publicae,
Cic. Prov. Cons. 1, 1; id. Off. 3, 27, 101:neque homini infanti injuste facta conducunt,
id. Fin. 1, 16, 52; Col. 9, 1, 3:omnibus,
Cic. Rep. 1, 32, 49:tuae laudi,
id. Fam. 13, 48:nostris rationibus,
id. Att. 1, 1, 2:maxime sibi,
Quint. 11, 1, 12:alvo citae (vinum),
Plin. 23, 1, 23, § 41:proposito,
Hor. A. P. 195 et saep.:imbres non conducunt vitibus,
Plin. 17, 2, 2, § 14.—Absol.:dubitare non possumus. quin ea maxime conducant, quae sunt rectissima,
Cic. Fam. 5, 19, 2:conducere arbitror talibus auris tuas vocibus undique circumsonare,
id. Off. 3, 2, 5.—Hence, P. a. as subst.; v. I. C. 2. b fin. supra.— Adv.: condūcenter, becomingly, fitly, Gell. 16, 12, 4. -
112 conducti
con-dūco, xi, ctum, 3, v. a. and n.I.Act., to draw, bring, or lead together, to assemble, collect (class. in prose and poetry).A.In gen.1.Of persons (esp. freq. of the collecting, assembling of troops in any place): milites de castellis ad castra, Sisenn. ap. Non. p. 514, 7:2.populum in forum,
Varr. ib. p. 274, 20:exercitum in unum locum,
Caes. B. G. 2, 2:eo copias omnes,
id. B. C. 3, 13 fin.:copias suas,
id. B. G. 6, 31 init.; cf.auxilia,
Liv. 30, 21, 3; 23, 13, 8:dispersas suorum copias,
Tac. H. 4, 71:virgines unum in locum,
Cic. Inv. 2, 1, 3:omnis clientes suos eodem,
Caes. B. G. 1, 4:milites in unum,
Sall. J. 51, 3; cf. Tac. A. 4, 47.—Of inanimate objects:B.vineas,
Cic. Phil. 8, 6, 17:nubila,
Ov. M. 1, 572 al. —Esp.,1.Intens., to connect, unite, by bringing together, = cogo, colligo.a.Prop. (so several times in Lucr., elsewhere rare):b.partes in unum,
Lucr. 1, 398; 3, 533; cf. id. 1, 651; 6, 968; Vitr. 8, 1 fin.:cortice ramos,
Ov. M. 4, 375:lac,
to coagulate, curdle, Col. 7, 8, 1:conducere musculum aut laxare,
to contract, Cael. Aur. Tard. 2, 1, n. 8:ubi sunt nervi, interiores conducunt membra,
Plin. 11, 37, 88, § 218:vulnera cerā,
to close up, Val. Fl. 1, 479 al. —Trop.:2.propositionem et assumptionem in unum,
Cic. Inv. 1, 40, 73; cf. Quint. 5, 14, 9:omnia probra in deorum maledicta,
Arn. 4, p. 146:dies adeo conductus,
i. e. short, Sol. 22.—T. t. of the lang. of business, to hire, take on lease, to farm (correlative of locare; cf. Dig. 19, 2, 1; very freq. and class.).a.To hire for one's use, to hire, rent, employ; of things:(α).aedes aliquas mihi,
Plaut. Merc. 3, 2, 17; Suet. Tib. 35; cf.: domum in Palatio, [p. 410] Cic. Cael. 7, 18; id. Q. Fr. 2, 3, 7:hortum,
id. Fam. 16, 18, 2:qui colonus habuit conductum de Caesenniā fundum,
id. Caecin. 32, 94:habitationem in annum,
Dig. 19, 2, 19:ad certum tempus,
ib. 19, 2, 14:insulam,
ib. 19, 2, 30:conduxi domum a te,
Sen. Ben. 7, 5, 2:nummos,
to borrow, Hor. S. 1, 2, 9; cf.pecuniam,
Juv. 11, 46.—Esp., of persons:ille qui me conduxit, ubi conduxit, abduxit domum,
Plaut. Trin. 4, 2, 11:cocum,
id. Ps. 3, 2, 10 and 15; id. Aul. 2, 4, 1:fidicinam, quae cantaret sibi,
id. Ep. 2, 3, 10:meretricem,
id. Bacch. 5, 1, 11; cf. id. Am. 1, 1, 131; Nep. praef. § 4; and poet.:torum,
Ov. Am. 1, 10, 44:consulem vestrum ad caedem faciendam,
Cic. Prov. Cons. 4, 9:praeceptores publice,
Plin. Ep. 4, 13, 6:choragum,
Suet. Aug. 70:homines,
Caes. B. G. 2, 1; so, militem (the Gr. xenologein), to hire soldiers, Curt. 3, 1, 1; 3, 9, 2 al.; cf. the foll. subst. —With ut or quin: aliquem uti taceat, to hire, bribe, employ, Cato ap. Gell. 1, 15, 10; cf.:tribus non conduci possim libertatibus, quin, etc.,
could not be hired, Plaut. Cas. 2, 8, 68; cf. Lucil. ap. Non. p. 274, 21:mercede aliquem,
Cic. Off. 2, 6, 22:mercede diurnā conductus,
Hor. S. 2, 7, 18:pictorem magno pretio,
Cic. Inv. 2, 1, 1.— Subst.conducti, ōrum, m., hirelings, mercenary soldiers, Hor. A. P. 431; Nep. Dat. 8, 2; cf. Liv. 30, 7, 10; 30, 21, 3; 23, 13, 8 al.—Hence, poet.:(β).bella conducta,
carried on by mercenary troops, Sil. 5, 196. —conductum, i, n., any thing hired, esp. a house, dwelling, etc., Cic. Clu. 62, 175; Sen. Ben. 7, 5, 3; Petr. 9, 4; Dig. 9, 3, 1; cf.:b.locati conducti,
ib. 19, 2 tit.: actio ex conducto, an action upon a lease or contract, ib. 19, 2, 19, §§ 4 and 8 al.—To undertake any service (building, transportation, the customs, etc.), to contract for, farm:II.caedundum illum (agnum) ego conduxi,
Plaut. Aul. 3, 6, 31; cf.:caedundos agnos,
id. Capt. 4, 2, 39:redemptor, qui columnam illam de Cottā conduxerat faciendam,
Cic. Div. 2, 21, 47:locare faciendum quod ego conduxeram,
Dig. 19, 2, 48; so,mulierem vehendam nave,
ib. 19, 2, 19:aliquem docendum,
ib. 19, 2, 13, § 3; 13, 6, 19:praebenda, quae ad exercitum opus essent,
to undertake the supplies, Liv. 23, 48, 11:vectigalia,
to farm, Cic. Att. 1, 17, 9; Liv. 43, 16, 2:tabulas in Italiam portandas,
Vell. 1, 13, 4; so,portorium,
Cic. Inv. 1, 30, 47 al. —Neutr., to contribute to something by being useful, to be of use or profitable, to profit, serve, etc. (syn.: convenit, utile est; class.; used only in the 3 d pers. of the sing. and plur.); constr. with in, ad aliquid, the dat., or absol.(α).With in:(β).quod tuam in rem bene conducat,
Plaut. Cist. 3, 4; so, maxime in rempublicam, Sisenn. ap. Non. p. 274, 29:in commune,
Tac. A. 2, 38.—With ad:(γ).ad ventris victum,
Plaut. Capt. 4, 3, 6:ad vitae commoditatem,
Cic. Off. 1, 3, 9.—With dat. (so most freq.):(δ).huic aetati non conducit latebrosus locus,
Plaut. Bacch. 1, 1, 22:maxime rei publicae,
Cic. Prov. Cons. 1, 1; id. Off. 3, 27, 101:neque homini infanti injuste facta conducunt,
id. Fin. 1, 16, 52; Col. 9, 1, 3:omnibus,
Cic. Rep. 1, 32, 49:tuae laudi,
id. Fam. 13, 48:nostris rationibus,
id. Att. 1, 1, 2:maxime sibi,
Quint. 11, 1, 12:alvo citae (vinum),
Plin. 23, 1, 23, § 41:proposito,
Hor. A. P. 195 et saep.:imbres non conducunt vitibus,
Plin. 17, 2, 2, § 14.—Absol.:dubitare non possumus. quin ea maxime conducant, quae sunt rectissima,
Cic. Fam. 5, 19, 2:conducere arbitror talibus auris tuas vocibus undique circumsonare,
id. Off. 3, 2, 5.—Hence, P. a. as subst.; v. I. C. 2. b fin. supra.— Adv.: condūcenter, becomingly, fitly, Gell. 16, 12, 4. -
113 conductum
con-dūco, xi, ctum, 3, v. a. and n.I.Act., to draw, bring, or lead together, to assemble, collect (class. in prose and poetry).A.In gen.1.Of persons (esp. freq. of the collecting, assembling of troops in any place): milites de castellis ad castra, Sisenn. ap. Non. p. 514, 7:2.populum in forum,
Varr. ib. p. 274, 20:exercitum in unum locum,
Caes. B. G. 2, 2:eo copias omnes,
id. B. C. 3, 13 fin.:copias suas,
id. B. G. 6, 31 init.; cf.auxilia,
Liv. 30, 21, 3; 23, 13, 8:dispersas suorum copias,
Tac. H. 4, 71:virgines unum in locum,
Cic. Inv. 2, 1, 3:omnis clientes suos eodem,
Caes. B. G. 1, 4:milites in unum,
Sall. J. 51, 3; cf. Tac. A. 4, 47.—Of inanimate objects:B.vineas,
Cic. Phil. 8, 6, 17:nubila,
Ov. M. 1, 572 al. —Esp.,1.Intens., to connect, unite, by bringing together, = cogo, colligo.a.Prop. (so several times in Lucr., elsewhere rare):b.partes in unum,
Lucr. 1, 398; 3, 533; cf. id. 1, 651; 6, 968; Vitr. 8, 1 fin.:cortice ramos,
Ov. M. 4, 375:lac,
to coagulate, curdle, Col. 7, 8, 1:conducere musculum aut laxare,
to contract, Cael. Aur. Tard. 2, 1, n. 8:ubi sunt nervi, interiores conducunt membra,
Plin. 11, 37, 88, § 218:vulnera cerā,
to close up, Val. Fl. 1, 479 al. —Trop.:2.propositionem et assumptionem in unum,
Cic. Inv. 1, 40, 73; cf. Quint. 5, 14, 9:omnia probra in deorum maledicta,
Arn. 4, p. 146:dies adeo conductus,
i. e. short, Sol. 22.—T. t. of the lang. of business, to hire, take on lease, to farm (correlative of locare; cf. Dig. 19, 2, 1; very freq. and class.).a.To hire for one's use, to hire, rent, employ; of things:(α).aedes aliquas mihi,
Plaut. Merc. 3, 2, 17; Suet. Tib. 35; cf.: domum in Palatio, [p. 410] Cic. Cael. 7, 18; id. Q. Fr. 2, 3, 7:hortum,
id. Fam. 16, 18, 2:qui colonus habuit conductum de Caesenniā fundum,
id. Caecin. 32, 94:habitationem in annum,
Dig. 19, 2, 19:ad certum tempus,
ib. 19, 2, 14:insulam,
ib. 19, 2, 30:conduxi domum a te,
Sen. Ben. 7, 5, 2:nummos,
to borrow, Hor. S. 1, 2, 9; cf.pecuniam,
Juv. 11, 46.—Esp., of persons:ille qui me conduxit, ubi conduxit, abduxit domum,
Plaut. Trin. 4, 2, 11:cocum,
id. Ps. 3, 2, 10 and 15; id. Aul. 2, 4, 1:fidicinam, quae cantaret sibi,
id. Ep. 2, 3, 10:meretricem,
id. Bacch. 5, 1, 11; cf. id. Am. 1, 1, 131; Nep. praef. § 4; and poet.:torum,
Ov. Am. 1, 10, 44:consulem vestrum ad caedem faciendam,
Cic. Prov. Cons. 4, 9:praeceptores publice,
Plin. Ep. 4, 13, 6:choragum,
Suet. Aug. 70:homines,
Caes. B. G. 2, 1; so, militem (the Gr. xenologein), to hire soldiers, Curt. 3, 1, 1; 3, 9, 2 al.; cf. the foll. subst. —With ut or quin: aliquem uti taceat, to hire, bribe, employ, Cato ap. Gell. 1, 15, 10; cf.:tribus non conduci possim libertatibus, quin, etc.,
could not be hired, Plaut. Cas. 2, 8, 68; cf. Lucil. ap. Non. p. 274, 21:mercede aliquem,
Cic. Off. 2, 6, 22:mercede diurnā conductus,
Hor. S. 2, 7, 18:pictorem magno pretio,
Cic. Inv. 2, 1, 1.— Subst.conducti, ōrum, m., hirelings, mercenary soldiers, Hor. A. P. 431; Nep. Dat. 8, 2; cf. Liv. 30, 7, 10; 30, 21, 3; 23, 13, 8 al.—Hence, poet.:(β).bella conducta,
carried on by mercenary troops, Sil. 5, 196. —conductum, i, n., any thing hired, esp. a house, dwelling, etc., Cic. Clu. 62, 175; Sen. Ben. 7, 5, 3; Petr. 9, 4; Dig. 9, 3, 1; cf.:b.locati conducti,
ib. 19, 2 tit.: actio ex conducto, an action upon a lease or contract, ib. 19, 2, 19, §§ 4 and 8 al.—To undertake any service (building, transportation, the customs, etc.), to contract for, farm:II.caedundum illum (agnum) ego conduxi,
Plaut. Aul. 3, 6, 31; cf.:caedundos agnos,
id. Capt. 4, 2, 39:redemptor, qui columnam illam de Cottā conduxerat faciendam,
Cic. Div. 2, 21, 47:locare faciendum quod ego conduxeram,
Dig. 19, 2, 48; so,mulierem vehendam nave,
ib. 19, 2, 19:aliquem docendum,
ib. 19, 2, 13, § 3; 13, 6, 19:praebenda, quae ad exercitum opus essent,
to undertake the supplies, Liv. 23, 48, 11:vectigalia,
to farm, Cic. Att. 1, 17, 9; Liv. 43, 16, 2:tabulas in Italiam portandas,
Vell. 1, 13, 4; so,portorium,
Cic. Inv. 1, 30, 47 al. —Neutr., to contribute to something by being useful, to be of use or profitable, to profit, serve, etc. (syn.: convenit, utile est; class.; used only in the 3 d pers. of the sing. and plur.); constr. with in, ad aliquid, the dat., or absol.(α).With in:(β).quod tuam in rem bene conducat,
Plaut. Cist. 3, 4; so, maxime in rempublicam, Sisenn. ap. Non. p. 274, 29:in commune,
Tac. A. 2, 38.—With ad:(γ).ad ventris victum,
Plaut. Capt. 4, 3, 6:ad vitae commoditatem,
Cic. Off. 1, 3, 9.—With dat. (so most freq.):(δ).huic aetati non conducit latebrosus locus,
Plaut. Bacch. 1, 1, 22:maxime rei publicae,
Cic. Prov. Cons. 1, 1; id. Off. 3, 27, 101:neque homini infanti injuste facta conducunt,
id. Fin. 1, 16, 52; Col. 9, 1, 3:omnibus,
Cic. Rep. 1, 32, 49:tuae laudi,
id. Fam. 13, 48:nostris rationibus,
id. Att. 1, 1, 2:maxime sibi,
Quint. 11, 1, 12:alvo citae (vinum),
Plin. 23, 1, 23, § 41:proposito,
Hor. A. P. 195 et saep.:imbres non conducunt vitibus,
Plin. 17, 2, 2, § 14.—Absol.:dubitare non possumus. quin ea maxime conducant, quae sunt rectissima,
Cic. Fam. 5, 19, 2:conducere arbitror talibus auris tuas vocibus undique circumsonare,
id. Off. 3, 2, 5.—Hence, P. a. as subst.; v. I. C. 2. b fin. supra.— Adv.: condūcenter, becomingly, fitly, Gell. 16, 12, 4. -
114 confido
con-fīdo, fĭsus sum, 3, v. n., to trust confidently in something, confide in, rely firmly upon, to believe, be assured of (as an enhancing of sperare, Cic. Att. 6, 9, 1; Nep. Milt. 1, 1; freq. and class. in prose and poetry); constr. with abl., acc. and inf., with dat., rarely with de, ut, or absol.(α).With abl. (in verb. finit. very rare with personal object):(β).aut corporis firmitate aut fortunae stabilitate,
Cic. Tusc. 5, 14, 40:copiā et facultate causae,
id. Rosc. Com. 1, 2; id. Tusc. 5, 3, 8:illum, quo antea confidebant, metuunt,
id. Att. 8, 13, 2; id. Clu. 1, 1:naturā loci,
Caes. B. G. 3, 9; 7, 68; id. B. C. 1, 58:castrorum propinquitate,
id. ib. 1, 75 fin.; 3, 83; Lentul. ap. Cic. Fam. 12, 14, 4:jurejurando,
Suet. Caes. 86; cf.:neque milites alio duce plus confidere aut audere,
Liv. 21, 4, 4:socio Ulixe,
Ov. M. 13, 240 (v. also under g).—So esp. with part. pass.:confisus, a, um: neque Caesar opus intermittit confisus praesidio legionum trium,
Caes. B. C. 1, 42; 1, 75; 3, 106; Auct. B. Alex. 10, 5, Auct. B. G. 8, 3; 8, 15;Auct. B. Afr. 49: tam potenti duce confisus,
Liv. 24, 5, 12; 28, 42, 12:nullā aliā urbe,
Cic. Fam. 12, 14, 4; Lentul. ib. 12, 15, 3:patientiā nostrā,
Plin. Pan. 68, 2:senatus consulto,
Suet. Caes. 86.—With acc. and inf. (so most freq. in all per.), Plaut. Stich. 3, 2, 1; Ter. Heaut. 1, 1, 108; id. Ad. 5, 3, 40; Cic. Verr. 2, 5, 69, § 177; id. Off. 3, 2, 5; id. Att. 1, 10, 2; 6, 7, 1; 6, 9, 1 al.; Caes. B. G. 1, 23 fin.; id. B. C. 2, 10; Sall. C. 17, 7; id. J. 26, 1; Nep. Milt. 1, 1; Liv. 4, 32, 6; 36, 40, 2; 44, 13, 7; Quint. 5, 12, 17; 11, 1, 92; Suet. Caes. 29; id. Oth. 10; Ov. M. 9, 256:(γ).(venti et sol) siccare prius confidunt omnia posse Quam, etc.,
Lucr. 5, 391.—With dat. (very freq.;(δ).and so almost always of personal objects): me perturbasset ejus sententia, nisi vestrae virtuti constantiaeque confiderem,
Cic. Phil. 5, 1, 2; cf. id. Att. 16, 16, A, 5;1, 9, 2: cui divinationi,
id. Fam. 6, 6, 4:his rebus magis quam causae suae,
id. Inv. 1, 16, 22; id. Verr. 2, 2, 28, § 69; id. Sest. 64, 135; id. Mil. 23, 61; id. Fin. 1, 9, 31; Liv. 38, 48, 13:virtuti militum,
Caes. B. C. 3, 24:cui (peditum parti) maxime confidebat,
id. ib. 2, 40:equitatui,
id. ib. 3, 94;Auct. B. Afr. 60: fidei Romanae,
Liv. 21, 19, 10; 22, 18, 8; 29, 12, 1;40, 12, 15 al.: huic legioni Caesar confidebat maxime,
Caes. B. G. 1, 40; 1, 42. —Esp. freq. with sibi, to rely on one's self, have confidence in one's self:neque illi sibi confisi ex portā prodire sunt ausi,
Caes. B. C. 3, 7:dum sibi uterque confideret,
id. ib. 3, 10; Cic. Fl. 1, 5; id. Clu. 23, 63; id. Har. Resp. 16, 35; id. Ac. 2, 11, 36; id. Fin. 3, 8, 29; id. Lael. 5, 17; 9, 30; id. Rep. 3, 13, 23; Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 16, 6; Auct. B. Afr. 19; Sen. Tranq. 14, 2; id. Ep. 72, 2; Liv. 4, 18, 1:fidei legionum, Auct. B. Alex. 6, 2: suae virtuti,
Liv. 3, 67, 5; 21, 57, 12:felicitati regis sui,
Curt. 3, 14, 4:Graecorum erga se benevolentiae,
id. 4, 10, 16; 7, 7, 28; 7, 9, 1; 9, 2, 25; Tac. A. 1, 81; 14, 36; id. H. 1, 14; Sen. Ep. 4, 7.—Dub. whether dat. or abl. (cf. supra a): suis bonis. Cic. Tusc. 5, 13, 40:viribus,
Caes. B. G. 1, 53:dis immortalibus,
Sall. C. 52, 28:his amicis sociisque,
id. ib. 16, 4; id. J. 112, 2:suis militibus,
Liv. 2, 45, 4:quibus (rebus),
Quint. 3, 6, 8:ostento,
Suet. Tib. 19 al. —With de:(ε).externis auxiliis de salute urbis confidere,
Caes. B. C. 2, 5 fin.:de consuetudine civitatis,
Dig. 1, 3, 34; Nep. Milt. 1, 1.—With acc.:(ζ).confisus avos,
Stat. Th. 2, 573; cf. Prisc. 18, p. 1185 P.; cf.:nihil nimis oportet confidere,
Cic. Tusc. 1, 32, 78.—With ut, Plin. Ep. 2, 5, 7 (but in Cic. Q. Fr. 1, 2, 5, § 16, confido is prob. a gloss; v. Orell. N. cr.).—(η).Absol.:* II.non confidit,
Plaut. Ps. 4, 7, 107: ubi legati satis confidunt, die [p. 414] constituto, Senatus utrisque datur, Sall. J. 13, 9.—Poet. with inanim. subjects:A.remis confisa minutis parvula cymba,
Prop. 1, 11, 9.—Hence, confīdens, entis, P. a. (lit. confident, trusting to something; hence with exclusive ref. to one's self), selfconfident; in a good and (more freq.) in a bad sense (class.).In a good sense (perh. only ante-class.), bold, daring, undaunted:B.decet innocentem servum atque innoxium Confidentem esse,
Plaut. Capt. 3, 5, 8:qui me alter est audacior homo? aut qui me confidentior?
id. Am. 1, 1, 1:senex, ellum, confidens, catus,
Ter. And. 5, 2, 14.— Comp.:quod est nimio confidentius,
Gell. 10, 26, 9.—In a bad sense, shameless, audacious, impudent:1.qui fortis est, idem est fidens, quoniam confidens malā consuetudine loquendi in vitio ponitur, ductum verbum a confidendo, quod laudis est, etc.,
Cic. Tusc. 3, 7, 14: improbus, confidens, nequam, malus videatur, Lucil. ap. Non. p. 262, 11; Turp. ib. p. 262, 13:homo,
Ter. Phorm. 1, 2, 73 (cf. Cic. Caecin. 10, 27); Cic. Phil. 7, 1, 3; * Hor. S. 1, 7, 7; Quint. 9, 3, 65; Suet. Dom. 12.— Sup.:juvenum confidentissime,
Verg. G. 4, 445:mendacium,
App. Mag. p. 318, 27.—Hence, adv.: confīdenter.In a good sense, boldly, daringly:2.confidenter hominem contra colloqui,
Plaut. Am. 1, 1, 183; 2, 2, 207; id. Capt. 3, 5, 6.— Comp.:dicere,
Cic. Cael. 19, 44:loqui,
id. de Or. 2, 7, 28.—In a bad sense, audaciously, impudently, Afran. ap. Non. p. 262, 17; Ter. Heaut. 5, 3, 7.— Sup.:confidentissime resistens,
Auct. Her. 2, 5, 8 fin. -
115 conpes
1.com-pēs ( conp-), pĕdis, f. (m. acc. compedem meum, Vulg. Thren. 3, 7; plur. compedes parati, Lact. Mort. Persec. c. 21), a (wooden) fetter or shackle, for the feet (usu. in plur.).I.Prop., nom. and acc.:II.jubete huic crassas conpedis inpingier,
Plaut. Capt. 3, 5, 76:ut istas conpedis Tibi adimam,
id. ib. 5, 4, 30; id. Men. 1, 1, 4; id. Pers. 2, 3, 17; Ter. Phorm. 2, 1, 19; gen. conpedium, Plaut. Pers. 3, 3, 15, abl.:conpedibus levior filius,
id. Capt. 5, 4, 28; Cato ap. Gell. 11, 18, 18; Hor. Ep. 1, 16, 77; Juv. 10, 182.—In sing. gen. compedis, Claud. in Eutr. prol. 2, 3; acc. compedem, Vulg. Thren. 3, 7; abl.:durā compede,
Tib. 1, 7, 42:validā,
id. 2, 6, 25; Hor. Epod. 4, 4; Ov. Tr. 4, 1, 5:magnā,
Juv. 11, 80 (nom. and dat. of sing. apparently not in use).—Prov.:compedes, quas ipse fecit, ipsus ut gestet faber,
Aus. Idyll. 7 fin. —Trop., fetlers, bonds, bands, chains:B.corporis,
Cic. Tusc. 1, 31, 75:ipsum Philippum compedes eas (urbes) Graeciae appellare,
Liv. 32, 37, 4:grata (of the chains of love),
Hor. C. 1, 33, 14:gratā compede vinctum aliquem puella tenet,
id. ib. 4, 11, 24:nivali compede vinctus Hebrus,
id. Ep. 1, 3, 3: aërias corpori imponere, of adverse winds, Varr. ap. Non. p. 28, 13.—And of a hinderance in gen.:has compedes, fasces inquam hos laureatos, etc.,
Cic. Att. 8, 3, 5. —As a female ornament of silver, Plin. 33, 12, 54, § 151.2.compes, i. q. compos, acc, to Prisc. 1, p. 553. -
116 crucio
crŭcĭo, āvi, ātum, 1, v. a. [crux].I.Orig., to put to death on the cross, to crucify (only in eccl. Lat.), Lact. Mort. Pers. 2, 1.—II.In gen., to put to the rack, to torture, torment (freq. and class., esp. in the signif. B.).A.Physically:2.cum vigiliis et fame cruciaretur,
Cic. Fin. 2, 20, 65:tribunos militum verberatos servilibusque omnibus suppliciis cruciatos trucidando occidit,
Liv. 29, 18, 14 Drak. N. cr.:cum cruciabere dirae Sanguine serpentis,
Ov. M. 2, 651:cruciataque diris Corpora tormentis,
id. ib. 3, 694 al.:qui advehuntur quadrupedanti crucianti canterio,
i. e. torturing the rider by its uneasy motion, Plaut. Capt. 4, 2, 34.—Transf. of inanimate things:B.terra ferro, ligno, igni, lapide, fruge omnibus cruciatur horis,
Plin. 2, 63, 63, § 157; so,aes cruciatur in primis accensumque restinguitur sale,
id. 33, 3, 20, § 65.—Mentally.(α).Act.:(β).graviter adulescentulum,
Ter. Heaut. 5, 5, 1; id. Eun. 2, 3, 93; Hor. S. 1, 10, 78 al.:officii me deliberatio cruciat cruciavitque adhuc,
Cic. Att. 8, 15, 2:ut ipsus sese cruciat aegritudine!
Plaut. Bacch. 3, 3, 89:ne crucia te, obsecro, anime mi,
Ter. Eun. 1, 2, 15; cf. Hor. S. 1, 2, 22:quos major sollicitudo cruciat,
Just. 6, 3, 9:illud me cruciat, quod, etc.,
Mart. 11, 94, 5. —So pass.:tanto dolore cruciatus est,
Just. 12, 13, 9.—Medial (only in Plaut. and Ter.), to afflict one's self, to grieve, be afflicted:ut miserae matres cruciantur!
Plaut. Truc. 2, 5, 2; cf.:crucior miser,
Ter. And. 5, 2, 10; with acc. and inf.:crucior me lapidem non habere, ut, etc.,
Plaut. Capt. 3, 4, 68; Ter. Heaut. 4, 2, 6; and with acc. of neutr. pron.:istuc crucior, a viro me tali abalienarier,
Plaut. Mil. 4, 8, 11; id. Trin. 5, 2, 46. -
117 curo
cūro (old orthog. COERO and COIRO, Inscr. Orell. 31; 560; 570:I.coeret, coerari, coerandi,
Cic. Leg. 3, 4, 10), āvi, ātum, 1 ( perf. subj. curassis, Plaut. Most. 2, 2, 93; id. Ps. 1, 3, 3; id. Poen. 3, 1, 50; inf. pass. curarier, id. Capt. 3, 5, 79), v. a. [cura], to care for, take or have care of, to be solicitous for, to look or attend to, trouble one's self about, etc. (very freq. in every period and species of composition); constr. with the acc., the acc. with the gerundive, the inf. with ut, ne, the simple subj., the dat. or absol.In gen.1.Of persons.(α).With acc.:(β).curare omnia studiosissime ac diligentissime,
Cic. Fam. 4, 13, 7; cf.:diligenter praeceptum,
Nep. Eum. 9, 5:magna di curant, parva neglegunt,
Cic. N. D. 2, 66, 167:negotia aliena,
id. Top. 17, 66; Hor. S. 2, 3, 19:mandatum,
Cic. Att. 5, 7 init.:cenam,
Plaut. Rud. 4, 6, 11; cf.opsonium,
id. Merc. 3, 3, 22:domum,
to cleanse, Petr. 71, 7:vestimenta curare et polire,
Dig. 47, 2, 12 pr.:funus,
Ter. And. 1, 1, 81 Ruhnk.; cf.in this sense, cadaver,
Suet. Ner. 49; and:Aegyptii jussi corpus Alexandri suo more curare,
Curt. 10, 10, 13; in other connections, curare corpus means to nourish, take care of one's self, to refresh, invigorate one's self, Lucr. 2, 31; 5, 937:nunc corpora curare tempus est,
Liv. 21, 54, 2; 3, 2, 10; 26, 48, 3; Curt. 3, 8, 22 al.;in the same sense, membra,
Hor. S. 2, 2, 81:cutem,
id. Ep. 1, 2, 29; 1, 4, 15:pelliculam,
id. S. 2, 5, 38:se,
Ter. Ad. 5, 1, 1; Cic. Phil. 9, 3, 6; id. de Or. 3, 61, 230; cf.:se suamque aetatem,
Plaut. Ps. 4, 7, 34:virum,
Tib. 1, 5, 33; and in part. perf.:curati cibo,
Liv. 9, 37, 7:omnes vinoque et cibo curatos domos dimisit,
id. 34, 16, 5: vineam, to tend, Cato ap. Plin. 17, 22, 35, § 195; cf.apes,
Col. 9, 14 et saep.:res rationesque eri,
to superintend, Plaut. Ps. 2, 2, 32:pensa ac domos, of the women of the family,
Mel. 1, 9, 6:sociorum injurias,
Sall. J. 14, 19:sublimia,
Hor. Ep. 1, 12, 15; cf. id. ib. 1, 4, 5:preces (Diana),
id. C. S. 71:prodigia,
to endeavor to avert, ward off, Liv. 1, 20, 7 et saep.:munus te curaturum scio, Ut mittas mihi,
Plaut. Truc. 2, 4, 79; cf.:aquam mulsam prope ut sit,
Varr. R. R. 3, 16, 28:te multum amamus, quod ea (signa) abs te diligenter parvoque curata sunt,
provided, Cic. Att. 1, 3, 2; cf.II. C. infra: ego illum cum curā magnā curabo tibi,
Plaut. Men. 5, 4, 7 and 9; so,aliquem,
id. Stich. 1, 2, 39; 5, 3, 9; Cic. Ac. 2, 38, 121: curatur a multis, timetur a pluribus, is courted (cf. therapeuein), Plin. Ep. 1, 5, 15 et saep.—With a negative: quos peperisti ne cures, be unconcerned, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 9, 656; Plaut. Poen. 3, 1, 50:alii, quasi corpus nullum sit hominis, ita praeter animum nihil curant,
care for nothing except the mind, Cic. Fin. 4, 14, 36:viri nihil perjuria curant (with nihil metuere),
Cat. 64, 148:non ego istuc curo, qui sit, unde sit,
Plaut. Most. 3, 1, 95: alia cura, a conversational expression (lit. trouble yourself about something else;hence),
do not trouble yourself, never mind, id. Mil. 3, 3, 55 and 60;and in like sense, aliud cura,
Ter. Phorm. 2, 1, 5.—With acc. and gerundive, to cause something to be done, to order, to urge on, etc. (in good prose and very freq.;(γ).predominant in Cæsar): pontem in Arari faciundum,
Caes. B. G. 1, 13:obsides inter eos dandos,
id. ib. 1, 19; 3, 11;4, 29 et saep.: buculam faciendam,
Cic. Div. 1, 24, 48:epistulam mihi referendam,
id. Att. 8, 5, 1:fratrem interficiendum,
Nep. Timol. 1, 4 al. —With part. perf pass.:(δ).inventum tibi curabo et mecum adductum Tuom Pamphilum,
Ter. And. 4, 2, 1.—With inf. (most freq. with a negative):(ε).ea nolui scribere, quae nec indocti intellegere possent, nec docti legere curarent,
would take the trouble, Cic. Ac. 1, 2, 4;so negatively,
id. de Or. 1, 20, 91; id. Fam. 1, 9, 16; cf.:nihil Romae geritur, quod te putem scire curare,
id. ib. 9, 10, 1; 3, 8, 7; Suet. Caes. 86; Hor. C. 2, 13, 39; id. Ep. 1, 17, 58; id. A. P. 133; 297; Ov. M. 11, 370; 11, 682 et saep.—Affirmatively:si qui sunt, qui illud curent defendere,
Cic. Tusc. 5, 31, 87:qui istas res scire curavit,
id. Fl. 27, 64:mando tibi, uti cures lustrare,
Cato, R. R. 141:aspice, si quid Et nos, quod cures proprium fecisse, loquamur,
Hor. Ep. 1, 17, 5; 1, 16, 17; id. A. P. 35; 460 sq.; Suet. Dom. 20; id. Gram. 24.—With acc. and inf. pass.:(ζ).neque vero haec inter se congruere possent, ut natura et procreari vellet et diligi procreatos non curaret,
Cic. Fin. 3, 19, 62:symbolos proponi et saxis proscribi curat,
Just. 2, 12, 2; 3, 5, 12.—With nom. and inf.:(η).ego capitis mei periculo patriam liberavi, vos liberi sine periculo esse non curatis,
Auct. Her. 4, 53, 66. —With ut, ne, or a simple subj.:(θ).pater curabit ut, etc.,
Plaut. Am. 1, 2, 25 sq.:si fecisset, se curaturam, ut, etc.,
Cic. Div. 1, 24, 48; Quint. 4, 2, 47; Suet. Aug. 92.—So in concluding letters: cura ut valeas, take care of yourself, be careful of your health (for which da operam ut valeas, fac valeas, et al. sim.), Cic. Fam. 7, 5, 3; 7, 6, 2; 7, 15, 2; 7, 20, 3; id. Q. Fr. 3, 4, 6; 3, 8, 6; id. Att. 1, 5, 8; 2, 2, 3 et saep.:omnibus rebus cura et provide, ne quid ei desit,
id. ib. 11, 3, 3; Quint. 1, 1, 34; 2, 5, 24; Suet. Aug. 94 et saep.:ne illa quidem curo mihi scribas, quae, etc.,
Cic. Fam. 2, 8, 1:jam curabo sentiat, quos attentarit,
Phaedr. 5, 2, 6; Petr. 58, 2:curare uti Romae ne essent,
Suet. Rhet. 1 init. —With dat. (ante-and post-class.):(ι).illis curandum censeo,
Plaut. Rud. 1, 2, 92; so, omnibus, Att. ap. Macr. S. 6, 1:rebus publicis,
Plaut. Trin. 4, 3, 50:rebus alienis,
id. Truc. 1, 2, 41:rebus meis,
App. Mag. p. 297.—With quod:(κ).nam quod strabonus est, non curo,
Petr. 68, 8.—With de:(λ).vides, quanto hoc diligentius curem quam aut de rumore aut de Pollione,
Cic. Att. 13, 21, 3.—Absol.:(μ).curasti probe,
Ter. And. 5, 2, 6; cf. Plant. Rud. 2, 3, 50: abi intro;ego hic curabo,
id. Bacch. 2, 2, 49; id. Pers. 1, 3, 5:ubi quisque legatus aut tribunus curabat,
commanded, Sall. J. 60, 1; cf.:in eā parte,
id. ib. 60, 5:in postremo loco cum equitibus,
id. ib. 46, 7.—Impers.:2.curabitur,
Plaut. Capt. 3, 5, 70; id. Men. 3, 3, 15; Ter. And. 2, 3, 29:curetur,
id. Hec. 2, 2, 15. —Of things ( poet.):II.quae causa suscipienda curarit sollemnia sacra,
Lucr. 5, 1163:nec vera virtus Curat reponi deterioribus,
Hor. C. 3, 5, 30; with ut, Lucr. 5, 1015; 3, 127; 6, 231 Lachm.; with ne:quod ne miremur sopor atque oblivia curant,
id. 4, 826 (822).—In partic., t. t.A.In state affairs, to take the charge of, to manage the business of, to do a thing in behalf of the state, to administer, govern, preside over, command, etc.(α).With acc.:(β).bellum maritimum curare,
Liv. 7, 26, 10; so,Asiam,
Tac. A. 4, 36:Achaiam,
id. ib. 5, 10:superioris Germaniae legiones,
id. ib. 6, 30; cf. id. ib. 1, 31; cf.:duabus his artibus... se remque publicam curabant,
Sall. C. 9, 3. —Absol.:B.Faesulanum in sinistrā parte curare jubet,
Sall. C. 59, 3; cf. id. J. 46, 7:duo additi qui Romae curarent,
Tac. A. 11, 22.—In medic. lang., to heal, cure.(α).With acc.:(β).an quod corpora curari possint, animorum medicina nulla sit?
Cic. Tusc. 3, 2, 4; id. Clu. 14, 40:adulescentes gravius aegrotant, tristius curantur,
id. Sen. 19, 67; Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 5:aegrum,
Liv. 5, 5, 12:quadrupedes,
Quint. 2, 10, 6:aliquem frigidis,
Suet. Aug. 81:aliquem radice vel herbā,
Hor. Ep. 2, 2, 151 et saep.: morbos, Cels. prooem.; Quint. 2, 3, 6; Curt. 5, 9, 3; 7, 1, 22:vulnus,
Liv. 2, 17, 4; Quint. 4, 2, 84 et saep.:apparentia vitia,
Quint. 12, 8, 10. —Rarely, to operate:qui ferrum medici prius quam curetur aspexit,
Quint. 4, 5, 5. —Absol.:b.medicinae pars, quae manu curat,
Cels. 7 praef.; so Quint. 2, 17, 39 al. —Hence, P. a. as subst.: cūrans, antis, m., = medicus, a physician:plurimi sub alterutro curantis errore moriuntur,
Cels. 3, 8, 5.—Also cūrandus, i, m., the patient:nisi festinare curandi imbecillitas cogit,
Col. 7, 2, 12.—Trop. (ironically):C.cum provinciam curarit, sanguinem miserit, mihi tradiderit enectam, etc.,
Cic. Att. 6, 1, 2:reduviam (corresp. with capiti mederi),
id. Rosc. Am. 44, 128.—In mercantile lang., to take care of money matters, to adjust or settle, pay, etc.:1.(nummos) pro signis,
Cic. Att. 1, 8, 2; cf.:pecuniam pro eo frumento legatis,
Liv. 44, 16, 2:dimidium pecuniae redemptori tuo,
Cic. Q. Fr. 2, 4, 2; id. Quint. 4, 15:me cui jussisset curaturum,
that I would make payment according to his direction, id. Fam. 16, 9, 3.— Hence, cūrātus, a, um, P. a. (acc. to I.).Earnest, anxious (post-Aug.):2.curatissimae preces,
Tac. A. 1, 13 fin.: interim me [p. 503] quidam... secreto curatoque sermone corripit, monet, etc., Plin. Ep. 9, 13, 10.—Taken care of, managed, attended to:boves curatiores,
Cato, R. R. 103:sacra,
Cic. Balb. 24, 55:nitida illa et curata vox,
Quint. 11, 3, 26.— Adv.: cūrātē, carefully, diligently; only in comp.:curatius disserere,
Tac. A. 2, 27; 14, 21; 16, 22; Plin. Ep. 1, 1, 1. -
118 custodio
custōdĭo, īvi, or ĭi, ītum, 4 ( fut. pass. custodibitur, Plaut. Capt. 3, 5, 71), v. a. [id.], to watch, protect, keep, defend, guard (freq. and class.).I.In gen.A.With material objects: Q. Caepio Brutus pro consule provinciam Macedoniam, tueatur, defendat, custodiat incolumemque conservet, Cic. Phil. 10, 11, 26:(β).tuum corpus domumque,
id. Mil. 25, 67:quod me receperit, juverit, custodierit,
id. Planc. 10, 26; cf.:in meā salute custodiendā,
id. ib. 1, 1:me non solum amicorum fidelitas, sed etiam universae civitatis oculi custodiunt,
id. Phil. 12, 9, 22:ut haec insula ab eā (Cerere)... incoli custodirique videatur,
id. Verr. 2, 4, 49, § 107:urbes,
Quint. 7, 10, 13:maritimam oram viginti navibus longis,
Liv. 36, 2, 11 (cf. tueri, id. 36, 2, 7):officinam diligentiā,
Plin. 12, 14, 32, § 59:castra nocte, ne quis elabi posset,
Liv. 9, 42, 6:amictum,
Quint. 5, 14, 31:poma in melle,
to lay up, preserve, Col. 12, 45, 3:paries, qui laevum marinae Veneris latus Custodit,
Hor. C. 3, 26, 6:tua,
id. S. 2, 3, 151:hic stilus... me veluti custodiet ensis,
id. ib. 2, 1, 40.—Esp.: se, to be on the watch:quanto se opere custodiant bestiae,
Cic. N. D. 2, 49, 126:fac ut diligentissime te ipsum custodias,
id. Att. 14, 17, A, 8.—With ab:B.Gortynii templum magnā curā custodiunt non tam a ceteris quam ab Hannibale,
Nep. Hann. 9, 4:poma ab insomni dracone,
Ov. M. 9, 190:cutem a vitiis,
Plin. 28, 8, 25, § 89.—With immaterial objects (freq. in postAug. prose), to keep, preserve, regard, take heed, observe, maintain:(β).id quod tradatur posse percipere animo et memoriā custodire,
Cic. de Or. 1, 28, 127:dicta litteris,
id. ib. 2, 2, 7; cf.:ex his (arboribus) quas memoria hominum custodit,
Plin. 16, 44, 85, § 234:illa quae scriptis reposuimus, velut custodire desinimus,
Quint. 11, 2, 9;opp. mutare,
id. 12, 8, 6:modum ubique,
id. 4, 2, 35:regulam loquendi,
id. 1, 7, 1:praecepta,
Col. 1, 8, 15:eam rationem,
id. 4, 29, 11:ordinem,
id. 12, 4, 1:quae custodienda in olearam curā... praecipiemus,
Plin. 17, 18, 29, § 125:morem,
id. 14, 12, 14, § 88:religiose quod juraveris,
id. Pan. 65, 2 et saep.—With ab:(γ).teneriores annos ab injuriā sanctitas docentis custodiat,
Quint. 2, 2, 3.—With ut or ne:II.in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti judicemur dixisse,
Quint. 11, 1, 66:quo in genere id est praecipue custodiendum, ne, etc.,
id. 8, 3, 73; 8, 5, 7; Col. 4, 24, 11:ut custoditum sit ne umquam veniret, etc.,
Suet. Tib. 7.—With the access. idea of hindering free motion, in a good or bad sense.A.In gen., to hold something back, to preserve, keep:B.multorum te oculi et aures non sentientem... speculabuntur atque custodient,
Cic. Cat. 1, 2, 6:aliquem, ne quid auferat,
to watch, observe, id. Div. in Caecil. 16, 51:ejus (sc. epistulae) custodiendae et proferendae arbitrium tuum,
Cic. Att. 15, 13, 1:librum,
id. Fam. 6, 5, 1:codicillos,
Suet. Tib. 51:prodit se quamlibet custodiatur simulatio,
Quint. 12, 1, 29.—Esp., to hold in custody, hold captive:noctu nervo vinctus custodibitur,
Plaut. Capt. 3, 5, 71; Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:ducem praedonum,
id. Verr. 2, 5, 27, § 68:obsides,
Caes. B. G. 6, 4:Domitium,
id. B. C. 1, 20:bovem,
Verg. A. 8, 218 et saep.—Hence, * cu-stōdītē, adv. (acc. to I.), cautiously, carefully:ut parce custoditeque ludebat!
Plin. Ep. 5, 16, 3. -
119 custodite
custōdĭo, īvi, or ĭi, ītum, 4 ( fut. pass. custodibitur, Plaut. Capt. 3, 5, 71), v. a. [id.], to watch, protect, keep, defend, guard (freq. and class.).I.In gen.A.With material objects: Q. Caepio Brutus pro consule provinciam Macedoniam, tueatur, defendat, custodiat incolumemque conservet, Cic. Phil. 10, 11, 26:(β).tuum corpus domumque,
id. Mil. 25, 67:quod me receperit, juverit, custodierit,
id. Planc. 10, 26; cf.:in meā salute custodiendā,
id. ib. 1, 1:me non solum amicorum fidelitas, sed etiam universae civitatis oculi custodiunt,
id. Phil. 12, 9, 22:ut haec insula ab eā (Cerere)... incoli custodirique videatur,
id. Verr. 2, 4, 49, § 107:urbes,
Quint. 7, 10, 13:maritimam oram viginti navibus longis,
Liv. 36, 2, 11 (cf. tueri, id. 36, 2, 7):officinam diligentiā,
Plin. 12, 14, 32, § 59:castra nocte, ne quis elabi posset,
Liv. 9, 42, 6:amictum,
Quint. 5, 14, 31:poma in melle,
to lay up, preserve, Col. 12, 45, 3:paries, qui laevum marinae Veneris latus Custodit,
Hor. C. 3, 26, 6:tua,
id. S. 2, 3, 151:hic stilus... me veluti custodiet ensis,
id. ib. 2, 1, 40.—Esp.: se, to be on the watch:quanto se opere custodiant bestiae,
Cic. N. D. 2, 49, 126:fac ut diligentissime te ipsum custodias,
id. Att. 14, 17, A, 8.—With ab:B.Gortynii templum magnā curā custodiunt non tam a ceteris quam ab Hannibale,
Nep. Hann. 9, 4:poma ab insomni dracone,
Ov. M. 9, 190:cutem a vitiis,
Plin. 28, 8, 25, § 89.—With immaterial objects (freq. in postAug. prose), to keep, preserve, regard, take heed, observe, maintain:(β).id quod tradatur posse percipere animo et memoriā custodire,
Cic. de Or. 1, 28, 127:dicta litteris,
id. ib. 2, 2, 7; cf.:ex his (arboribus) quas memoria hominum custodit,
Plin. 16, 44, 85, § 234:illa quae scriptis reposuimus, velut custodire desinimus,
Quint. 11, 2, 9;opp. mutare,
id. 12, 8, 6:modum ubique,
id. 4, 2, 35:regulam loquendi,
id. 1, 7, 1:praecepta,
Col. 1, 8, 15:eam rationem,
id. 4, 29, 11:ordinem,
id. 12, 4, 1:quae custodienda in olearam curā... praecipiemus,
Plin. 17, 18, 29, § 125:morem,
id. 14, 12, 14, § 88:religiose quod juraveris,
id. Pan. 65, 2 et saep.—With ab:(γ).teneriores annos ab injuriā sanctitas docentis custodiat,
Quint. 2, 2, 3.—With ut or ne:II.in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti judicemur dixisse,
Quint. 11, 1, 66:quo in genere id est praecipue custodiendum, ne, etc.,
id. 8, 3, 73; 8, 5, 7; Col. 4, 24, 11:ut custoditum sit ne umquam veniret, etc.,
Suet. Tib. 7.—With the access. idea of hindering free motion, in a good or bad sense.A.In gen., to hold something back, to preserve, keep:B.multorum te oculi et aures non sentientem... speculabuntur atque custodient,
Cic. Cat. 1, 2, 6:aliquem, ne quid auferat,
to watch, observe, id. Div. in Caecil. 16, 51:ejus (sc. epistulae) custodiendae et proferendae arbitrium tuum,
Cic. Att. 15, 13, 1:librum,
id. Fam. 6, 5, 1:codicillos,
Suet. Tib. 51:prodit se quamlibet custodiatur simulatio,
Quint. 12, 1, 29.—Esp., to hold in custody, hold captive:noctu nervo vinctus custodibitur,
Plaut. Capt. 3, 5, 71; Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:ducem praedonum,
id. Verr. 2, 5, 27, § 68:obsides,
Caes. B. G. 6, 4:Domitium,
id. B. C. 1, 20:bovem,
Verg. A. 8, 218 et saep.—Hence, * cu-stōdītē, adv. (acc. to I.), cautiously, carefully:ut parce custoditeque ludebat!
Plin. Ep. 5, 16, 3. -
120 dolus
dŏlus, i, m. [Sanscr. dal-bhas, deceit; Gr. dolos, cunning, delear, bait]. Orig., a device, artifice; hence, evil intent, wrongdoing with a view to the consequences (opp. culpa, negligence; cf. also: fallacia, fraus, astutia, calliditas).—In the older, and esp. the jurid. lang.: dolus malus, a standing expression for guile, fraud, deceit: doli vocabulum nunc tantum in malis utimur, apud antiquos etiam in bonis rebus utebatur. Unde adhuc dicimus Sine dolo malo, nimirum quia solebat dici et bonus, Paul. ex Fest. p. 69, 10 Müll.: in quibus ipsis (formulis) cum ex eo (sc. Aquillio) quaereretur, quid esset dolus malus? respondebat;II.cum esset aliud simulatum, aliud actum,
Cic. Off. 3, 14, 60; cf. id. Top. 9 fin.; and id. N. D. 3, 30: Labeo sic definit: Dolum malum esse omnem calliditatem, fallaciam, machinationem ad circumveniendum, fallendum, decipiendum alterum adhibitam, Dig. 4, 3, 1; so, dolus malus, acc. to Cic. Off. 3, 15, 61; 3, 24; id. Fl. 30, 74; id. Att. 1, 1, 3:dolo malo instipulari,
Plaut. Rud. 5, 3, 25; in a pub. law formula in Liv. 1, 24 fin.; and 38, 11; Ter. Eun. 3, 3, 9 Don.; Dig. 4, 3 tit.: de dolo malo, and ib. 44, 4 tit.: de doli mali et metus exceptione, et saep.; opp. culpa, Cod. 5, 40, 9.—Far more freq. and class. (but rarely in Cic.),Without malus, guile, deceit, deception:III.haud dicam dolo,
Plaut. Trin. 1, 2, 53:non dolo dicam tibi,
id. ib. 2, 4, 79; id. Men. 2, 1, 3; ita omnes meos dolos, fallacias, Praestigias praestrinxit commoditas patris, Poëta ap. Cic. N. D. 3, 29, 73; cf.:huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit,
Sall. C. 11, 2:aliquem ductare dolis,
Plaut. Capt. 3, 4, 109:consuere,
id. Am. 1, 1, 211:versare,
Verg. A. 2, 62:nectere,
Liv. 27, 28 init. et saep.:nam doli non doli sunt, nisi astu colas,
Plaut. Capt. 2, 1, 30;so with astu,
Suet. Tib. 65; Verg. A. 11, 704; cf.with astutia,
Sall. C. 26, 2:per sycophantiam atque per doctos dolos,
Plaut. Ps. 1, 5, 70; cf. ib. 113:per dolum atque insidias,
Caes. B. G. 4, 13, 1;and with this last cf.: magis virtute quam dolo contendere, aut insidiis niti,
id. ib. 1, 13, 6.—Prov.:dolo pugnandum est, dum quis par non est armis,
Nep. Hann. 10:tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerere,
Caes. B. C. 2, 14, 1;so with fraus,
Liv. 1, 53:consilio etiam additus dolus,
id. 1, 11:per dolum ac proditionem,
id. 2, 3:dolis instructus et arte Pelasgā,
Verg. A. 2, 152 et saep.:subterranei = cuniculi,
Flor. 1, 12, 9:volpis,
Lucr. 3, 742; cf. id. 5, 858 and 863; Vulg. Matt. 26, 4 et saep.—Transf., the means or instrument of deceit:B.dolos saltu deludit, i. e. the nets,
Ov. Hal. 25:subterraneis dolis peractum urbis excidium,
Flor. 1, 12, 9.—Dolus, as a deity, Val. Fl. 2, 205:superavit dolum Trojanum,
Dolon, Plaut. Ps. 4, 7, 142.—= culpa:dolo factum suo,
by his own fault, Hor. S. 1, 6, 90.
См. также в других словарях:
CAPT — or Capt may refer to:*Captain (Capt), a rank *Connecticut Academic Performance Test (CAPT) … Wikipedia
capt — càpt išt. Càpt už nósies … Bendrinės lietuvių kalbos žodyno antraštynas
Capt — abbrev. Captain * * * … Universalium
Capt. — Capt. abbreviation captain … Usage of the words and phrases in modern English
Capt — Le nom est porté dans l Isère, on le rencontre aussi dans les Vosges et en Suisse. Le dictionnaire de M.T. Morlet en fait une variante de l occitan cap (= la tête, le chef, latin caput) … Noms de famille
Capt — abbrev. Captain … English World dictionary
capt — var. of capped ppl. a … Useful english dictionary
Capt — Der Myers Briggs Typindikator (kurz MBTI, von englisch Myers Briggs type indicator – nach Katharine Briggs und Isabel Myers) ist ein Werkzeug der Psychologie zur Einschätzung der Persönlichkeit. Es stellt eine Form der Persönlichkeits Typologie… … Deutsch Wikipedia
capt — 1 càpt interj. 1. čiupt, kapt (sugriebimui, nutvėrimui nusakyti): Càpt už rankos – ir nutvėriau Vvr. Càpt už kojos ir įkando Dkš. Aš tik càpt už strielbos! BM289. Vilkas capt vieną avelę nutvėrė ir nusivedė M.Valanč. Capt knygas pačiai iš… … Dictionary of the Lithuanian Language
capt — oo·capt; usu·capt; usu·capt·able; usu·capt·ible; … English syllables
CAPT. — abbr. Captain. * * * Mil. captain. Also, CPT * * * abbrev Captain (in titles) * * * Capt. abbreviation captain Thesaurus: written abbreviationshyponym * * * Capt., Captain. * * * abbr. Captain * * * abbr … Useful english dictionary