basic+machine+time

SUBJECT AREA: Domestic appliances and interiors, Mechanical, pneumatic and hydraulic engineering

[br]

[br]

[br]

Ashley, manager of an iron foundry at Ferrybridge, Yorkshire, began trying to construct a bottle-making machine in the 1880s. In 1886 he obtained a patent for a two-stage machine. This proved to be impracticable, but improvements were described in further patents in 1887 and 1889, leading to a three-stage process, embodying the basic elements of a machine to make narrow-necked glass bottles. The Ashley (Machine-Made) Bottle Company was set up to exploit the invention, but had failed by 1894 due to poor management, although it had claimed to make bottles in a tenth of the time taken to make them by hand. Ashley had shown the way, however, and his machines were still producing good bottles in 1918. The process was a stage along the way to complete mechanization brought about by M.J. Owens's machine.

[br]

SUBJECT AREA: Textiles

[br]

[br]

[br]

It would seem that most of the stories about Lee's invention of the stocking frame cannot be verified by any contemporary evidence, and the first written accounts do not appear until the second half of the seventeenth century. The claim that he was Master of Arts from St John's College, Cambridge, was first made in 1607 but cannot be checked because the records have not survived. The date for the invention of the knitting machine as being 1589 was made at the same time, but again there is no supporting evidence. There is no evidence that Lee was Vicar of Calverton, nor that he was in Holy Orders at all. Likewise there is no evidence for the existence of the woman, whether she was girlfriend, fiancée or wife, who is said to have inspired the invention, and claims regarding the involvement of Queen Elizabeth I and her refusal to grant a patent because the stockings were wool and not silk are also without contemporary foundation. Yet the first known reference shows that Lee was the inventor of the knitting machine, for the partnership agreement between him and George Brooke dated 6 June 1600 states that "William Lee hath invented a very speedy manner of making works usually wrought by knitting needles as stockings, waistcoats and such like". This agreement was to last for twenty-two years, but terminated prematurely when Brooke was executed for high treason in 1603. Lee continued to try and exploit his invention, for in 1605 he described himself as "Master of Arts" when he petitioned the Court of Aldermen of the City of London as the first inventor of an engine to make silk stockings. In 1609 the Weavers' Company of London recorded Lee as "a weaver of silk stockings by engine". These petitions suggest that he was having difficulty in establishing his invention, which may be why in 1612 there is a record of him in Rouen, France, where he hoped to have better fortune. If he had been invited there by Henry IV, his hopes were dashed by the assassination of the king soon afterwards. He was to supply four knitting machines, and there is further evidence that he was in France in 1615, but it is thought that he died in that country soon afterwards.

The machine Lee invented was probably the most complex of its day, partly because the need to use silk meant that the needles were very fine. Henson (1970) in 1831 took five pages in his book to describe knitting on a stocking frame which had over 2,066 pieces. To knit a row of stitches took eleven separate stages, and great care and watchfulness were required to ensure that all the loops were equal and regular. This shows how complex the machines were and points to Lee's great achievement in actually making one. The basic principles of its operation remained unaltered throughout its extraordinarily long life, and a few still remained in use commercially in the early 1990s.

[br]

   1) Programs and the Complexity of Human Mental Processes

   In my opinion, none of [these programs] does even remote justice to the complexity of human mental processes. Unlike men, "artificially intelligent" programs tend to be single minded, undistractable, and unemotional. (Neisser, 1967, p. 9)

   2) Artificial Intelligence Is an Engineering Discipline

   Future progress in [artificial intelligence] will depend on the development of both practical and theoretical knowledge.... As regards theoretical knowledge, some have sought a unified theory of artificial intelligence. My view is that artificial intelligence is (or soon will be) an engineering discipline since its primary goal is to build things. (Nilsson, 1971, pp. vii-viii)

   3) A Sceptical View of Artificial Intelligence

   Most workers in AI [artificial intelligence] research and in related fields confess to a pronounced feeling of disappointment in what has been achieved in the last 25 years. Workers entered the field around 1950, and even around 1960, with high hopes that are very far from being realized in 1972. In no part of the field have the discoveries made so far produced the major impact that was then promised.... In the meantime, claims and predictions regarding the potential results of AI research had been publicized which went even farther than the expectations of the majority of workers in the field, whose embarrassments have been added to by the lamentable failure of such inflated predictions....

   When able and respected scientists write in letters to the present author that AI, the major goal of computing science, represents "another step in the general process of evolution"; that possibilities in the 1980s include an all-purpose intelligence on a human-scale knowledge base; that awe-inspiring possibilities suggest themselves based on machine intelligence exceeding human intelligence by the year 2000 [one has the right to be skeptical]. (Lighthill, 1972, p. 17)

   4) Just as Astronomy Succeeded Astrology, the Discovery of Intellectual Processes in Machines Should Lead to a Science, Eventually

   Just as astronomy succeeded astrology, following Kepler's discovery of planetary regularities, the discoveries of these many principles in empirical explorations on intellectual processes in machines should lead to a science, eventually. (Minsky & Papert, 1973, p. 11)

   5) Problems in Machine Intelligence Arise Because Things Obvious to Any Person Are Not Represented in the Program

   Many problems arise in experiments on machine intelligence because things obvious to any person are not represented in any program. One can pull with a string, but one cannot push with one.... Simple facts like these caused serious problems when Charniak attempted to extend Bobrow's "Student" program to more realistic applications, and they have not been faced up to until now. (Minsky & Papert, 1973, p. 77)

   6) The Meaning of a Symbolic Description

   What do we mean by [a symbolic] "description"? We do not mean to suggest that our descriptions must be made of strings of ordinary language words (although they might be). The simplest kind of description is a structure in which some features of a situation are represented by single ("primitive") symbols, and relations between those features are represented by other symbols-or by other features of the way the description is put together. (Minsky & Papert, 1973, p. 11)

   7) The Principle of Artificial Intelligence

   [AI is] the use of computer programs and programming techniques to cast light on the principles of intelligence in general and human thought in particular. (Boden, 1977, p. 5)

   8) Artificial Intelligence Recognizes the Need for Knowledge in Its Systems

   The word you look for and hardly ever see in the early AI literature is the word knowledge. They didn't believe you have to know anything, you could always rework it all.... In fact 1967 is the turning point in my mind when there was enough feeling that the old ideas of general principles had to go.... I came up with an argument for what I called the primacy of expertise, and at the time I called the other guys the generalists. (Moses, quoted in McCorduck, 1979, pp. 228-229)

   9) Artificial Intelligence Is Psychology in a Particularly Pure and Abstract Form

   The basic idea of cognitive science is that intelligent beings are semantic engines-in other words, automatic formal systems with interpretations under which they consistently make sense. We can now see why this includes psychology and artificial intelligence on a more or less equal footing: people and intelligent computers (if and when there are any) turn out to be merely different manifestations of the same underlying phenomenon. Moreover, with universal hardware, any semantic engine can in principle be formally imitated by a computer if only the right program can be found. And that will guarantee semantic imitation as well, since (given the appropriate formal behavior) the semantics is "taking care of itself" anyway. Thus we also see why, from this perspective, artificial intelligence can be regarded as psychology in a particularly pure and abstract form. The same fundamental structures are under investigation, but in AI, all the relevant parameters are under direct experimental control (in the programming), without any messy physiology or ethics to get in the way. (Haugeland, 1981b, p. 31)

    10) There Are Many Types of Reasoning

   There are many different kinds of reasoning one might imagine:

    Formal reasoning involves the syntactic manipulation of data structures to deduce new ones following prespecified rules of inference. Mathematical logic is the archetypical formal representation. Procedural reasoning uses simulation to answer questions and solve problems. When we use a program to answer What is the sum of 3 and 4? it uses, or "runs," a procedural model of arithmetic. Reasoning by analogy seems to be a very natural mode of thought for humans but, so far, difficult to accomplish in AI programs. The idea is that when you ask the question Can robins fly? the system might reason that "robins are like sparrows, and I know that sparrows can fly, so robins probably can fly."

    Generalization and abstraction are also natural reasoning process for humans that are difficult to pin down well enough to implement in a program. If one knows that Robins have wings, that Sparrows have wings, and that Blue jays have wings, eventually one will believe that All birds have wings. This capability may be at the core of most human learning, but it has not yet become a useful technique in AI.... Meta- level reasoning is demonstrated by the way one answers the question What is Paul Newman's telephone number? You might reason that "if I knew Paul Newman's number, I would know that I knew it, because it is a notable fact." This involves using "knowledge about what you know," in particular, about the extent of your knowledge and about the importance of certain facts. Recent research in psychology and AI indicates that meta-level reasoning may play a central role in human cognitive processing. (Barr & Feigenbaum, 1981, pp. 146-147)

    11) Programs Are Beginning to Do Things That Critics Have Asserted to Be Impossible

   Suffice it to say that programs already exist that can do things-or, at the very least, appear to be beginning to do things-which ill-informed critics have asserted a priori to be impossible. Examples include: perceiving in a holistic as opposed to an atomistic way; using language creatively; translating sensibly from one language to another by way of a language-neutral semantic representation; planning acts in a broad and sketchy fashion, the details being decided only in execution; distinguishing between different species of emotional reaction according to the psychological context of the subject. (Boden, 1981, p. 33)

    12) The Synthesis of Man and Machine

   Can the synthesis of Man and Machine ever be stable, or will the purely organic component become such a hindrance that it has to be discarded? If this eventually happens-and I have... good reasons for thinking that it must-we have nothing to regret and certainly nothing to fear. (Clarke, 1984, p. 243)

    13) The Thesis of Good Old-Fashioned Artificial Intelligence (GOFAI)

   The thesis of GOFAI... is not that the processes underlying intelligence can be described symbolically... but that they are symbolic. (Haugeland, 1985, p. 113)

    14) Artificial Intelligence Provides a Useful Approach to Psychological and Psychiatric Theory Formation

   It is all very well formulating psychological and psychiatric theories verbally but, when using natural language (even technical jargon), it is difficult to recognise when a theory is complete; oversights are all too easily made, gaps too readily left. This is a point which is generally recognised to be true and it is for precisely this reason that the behavioural sciences attempt to follow the natural sciences in using "classical" mathematics as a more rigorous descriptive language. However, it is an unfortunate fact that, with a few notable exceptions, there has been a marked lack of success in this application. It is my belief that a different approach-a different mathematics-is needed, and that AI provides just this approach. (Hand, quoted in Hand, 1985, pp. 6-7)

    15) Four Kinds of Artificial Intelligence

   We might distinguish among four kinds of AI.

   ♦ Nonpsychological AI

   Research of this kind involves building and programming computers to perform tasks which, to paraphrase Marvin Minsky, would require intelligence if they were done by us. Researchers in nonpsychological AI make no claims whatsoever about the psychological realism of their programs or the devices they build, that is, about whether or not computers perform tasks as humans do.

   ♦ Weak Psychological AI

   Research here is guided by the view that the computer is a useful tool in the study of mind. In particular, we can write computer programs or build devices that simulate alleged psychological processes in humans and then test our predictions about how the alleged processes work. We can weave these programs and devices together with other programs and devices that simulate different alleged mental processes and thereby test the degree to which the AI system as a whole simulates human mentality. According to weak psychological AI, working with computer models is a way of refining and testing hypotheses about processes that are allegedly realized in human minds.

   ♦ Strong Psychological AI

... According to this view, our minds are computers and therefore can be duplicated by other computers. Sherry Turkle writes that the "real ambition is of mythic proportions, making a general purpose intelligence, a mind." (Turkle, 1984, p. 240) The authors of a major text announce that "the ultimate goal of AI research is to build a person or, more humbly, an animal." (Charniak & McDermott, 1985, p. 7)

   ♦ Suprapsychological AI

   Research in this field, like strong psychological AI, takes seriously the functionalist view that mentality can be realized in many different types of physical devices. Suprapsychological AI, however, accuses strong psychological AI of being chauvinisticof being only interested in human intelligence! Suprapsychological AI claims to be interested in all the conceivable ways intelligence can be realized. (Flanagan, 1991, pp. 241-242)

    16) Determination of Relevance of Rules in Particular Contexts

   Even if the [rules] were stored in a context-free form the computer still couldn't use them. To do that the computer requires rules enabling it to draw on just those [ rules] which are relevant in each particular context. Determination of relevance will have to be based on further facts and rules, but the question will again arise as to which facts and rules are relevant for making each particular determination. One could always invoke further facts and rules to answer this question, but of course these must be only the relevant ones. And so it goes. It seems that AI workers will never be able to get started here unless they can settle the problem of relevance beforehand by cataloguing types of context and listing just those facts which are relevant in each. (Dreyfus & Dreyfus, 1986, p. 80)

    17) Form and Content Are Not Fundamentally Different

   Perhaps the single most important idea to artificial intelligence is that there is no fundamental difference between form and content, that meaning can be captured in a set of symbols such as a semantic net. (G. Johnson, 1986, p. 250)

    18) The Assumption That the Mind Is a Formal System

   Artificial intelligence is based on the assumption that the mind can be described as some kind of formal system manipulating symbols that stand for things in the world. Thus it doesn't matter what the brain is made of, or what it uses for tokens in the great game of thinking. Using an equivalent set of tokens and rules, we can do thinking with a digital computer, just as we can play chess using cups, salt and pepper shakers, knives, forks, and spoons. Using the right software, one system (the mind) can be mapped into the other (the computer). (G. Johnson, 1986, p. 250)

    19) A Statement of the Primary and Secondary Purposes of Artificial Intelligence

   The primary goal of Artificial Intelligence is to make machines smarter.

   The secondary goals of Artificial Intelligence are to understand what intelligence is (the Nobel laureate purpose) and to make machines more useful (the entrepreneurial purpose). (Winston, 1987, p. 1)

    20) Mathematical Logic Provides the Basis for Theory in AI

   The theoretical ideas of older branches of engineering are captured in the language of mathematics. We contend that mathematical logic provides the basis for theory in AI. Although many computer scientists already count logic as fundamental to computer science in general, we put forward an even stronger form of the logic-is-important argument....

   AI deals mainly with the problem of representing and using declarative (as opposed to procedural) knowledge. Declarative knowledge is the kind that is expressed as sentences, and AI needs a language in which to state these sentences. Because the languages in which this knowledge usually is originally captured (natural languages such as English) are not suitable for computer representations, some other language with the appropriate properties must be used. It turns out, we think, that the appropriate properties include at least those that have been uppermost in the minds of logicians in their development of logical languages such as the predicate calculus. Thus, we think that any language for expressing knowledge in AI systems must be at least as expressive as the first-order predicate calculus. (Genesereth & Nilsson, 1987, p. viii)

    21) Perceptual Structures Can Be Represented as Lists of Elementary Propositions

   In artificial intelligence studies, perceptual structures are represented as assemblages of description lists, the elementary components of which are propositions asserting that certain relations hold among elements. (Chase & Simon, 1988, p. 490)

    22) Definitions of Artificial Intelligence

   Artificial intelligence (AI) is sometimes defined as the study of how to build and/or program computers to enable them to do the sorts of things that minds can do. Some of these things are commonly regarded as requiring intelligence: offering a medical diagnosis and/or prescription, giving legal or scientific advice, proving theorems in logic or mathematics. Others are not, because they can be done by all normal adults irrespective of educational background (and sometimes by non-human animals too), and typically involve no conscious control: seeing things in sunlight and shadows, finding a path through cluttered terrain, fitting pegs into holes, speaking one's own native tongue, and using one's common sense. Because it covers AI research dealing with both these classes of mental capacity, this definition is preferable to one describing AI as making computers do "things that would require intelligence if done by people." However, it presupposes that computers could do what minds can do, that they might really diagnose, advise, infer, and understand. One could avoid this problematic assumption (and also side-step questions about whether computers do things in the same way as we do) by defining AI instead as "the development of computers whose observable performance has features which in humans we would attribute to mental processes." This bland characterization would be acceptable to some AI workers, especially amongst those focusing on the production of technological tools for commercial purposes. But many others would favour a more controversial definition, seeing AI as the science of intelligence in general-or, more accurately, as the intellectual core of cognitive science. As such, its goal is to provide a systematic theory that can explain (and perhaps enable us to replicate) both the general categories of intentionality and the diverse psychological capacities grounded in them. (Boden, 1990b, pp. 1-2)

    23) The Computer Can Not Be a Model of the Mind

   Because the ability to store data somewhat corresponds to what we call memory in human beings, and because the ability to follow logical procedures somewhat corresponds to what we call reasoning in human beings, many members of the cult have concluded that what computers do somewhat corresponds to what we call thinking. It is no great difficulty to persuade the general public of that conclusion since computers process data very fast in small spaces well below the level of visibility; they do not look like other machines when they are at work. They seem to be running along as smoothly and silently as the brain does when it remembers and reasons and thinks. On the other hand, those who design and build computers know exactly how the machines are working down in the hidden depths of their semiconductors. Computers can be taken apart, scrutinized, and put back together. Their activities can be tracked, analyzed, measured, and thus clearly understood-which is far from possible with the brain. This gives rise to the tempting assumption on the part of the builders and designers that computers can tell us something about brains, indeed, that the computer can serve as a model of the mind, which then comes to be seen as some manner of information processing machine, and possibly not as good at the job as the machine. (Roszak, 1994, pp. xiv-xv)

    24) Computers Will Not Always Be Inferior to Human Brains

   The inner workings of the human mind are far more intricate than the most complicated systems of modern technology. Researchers in the field of artificial intelligence have been attempting to develop programs that will enable computers to display intelligent behavior. Although this field has been an active one for more than thirty-five years and has had many notable successes, AI researchers still do not know how to create a program that matches human intelligence. No existing program can recall facts, solve problems, reason, learn, and process language with human facility. This lack of success has occurred not because computers are inferior to human brains but rather because we do not yet know in sufficient detail how intelligence is organized in the brain. (Anderson, 1995, p. 2)

Abort - ndërprerje e operacionit, procesit ose procedures gjatë kryerjes së tij.

Accept - pranon.

Access time - koha e arritjes së të dhënave.

Accessories - veglat ndihmëse në Windows.

Adapter - kartelë për zgjerim e cila instalohet në kompjuter.

Adress register - numër hemksadecimal i cili e tregon adresën e lokacionit të caktuar të memorjes.

Algorithm - zgjidhja e një problemi hap pas hapi.

allocate - ndarje të resurseve të kompjuterit, si për shembull në disk, shtypës ose memorje të çdo skedari, shfrytëzuesi ose procesi.

alpha numeric characters - shenja alfanu-merike. Të gjitha shenjat që i shfrytëzon kompjuteri, përfshirë këtu edhe shkronjat, shifrat, shenjat për interpunksion dhe shenjat speciale, siç janë: \$, \@ i \#

ANSI (American National Standar Institute) - Instituti Nacional Amerikan për Standarde.

ASCII ( American Standard Code for Information Interchange) - Kodi amerikan për këmbim të informacioneve. Renditje standarde e shtatë shifrave binare (shifra e shtatë mund të jepet për kontroll të çiftësisë) e cila aplikohet për paraqitjen e shenjave në kompjuter.

Animation - animacion - Iluzion i lëvizjes me paraqitje të shpejtë të fotografive të njëpasnjëshme, e cila arrihet me përdorim të harduerit dhe softuerit përkatës. Programet më të njohura për animacion janë: 3 D Studio, Autodesk Chaos, Imagine etj.

Application - program i cili është i dedikuar për shfrytëzuesit e rëndomtë, i cili është i projektuar për kryerje të ndonjë pune të caktuar. Për shembull aplikacioni për kontabilitet financiar.

Application development tools - vegla për krijim të programeve aplikative.

ALU ( Arithmetic-Logic Unit) - njësi aritmetiko-logjike. Është pjesë e njësisë qendrore (çip i mikroprocesorit) e cila kryen operacione kryesore aritmetike dhe logjike me të dhënat.

Artificial Intelligence - intelegjencë artificiale. Emër i sistemeve të kompjuterit që duhet të shfaqin inteligjencë njerëzore, si kuptim për fjalën e thënë, si reagim ndaj ambientit të tyre fizik dhe adaptimit ndaj kushteve të tilla.

Ascending order - rendi i radhitjes së elementeve sipas rendit të rritjes, prej vlerave më të vogla kah më të mëdhatë (a, b, c...)

Assembler - përkthyes programor. Program i projektuar që t'i transformojë instruksionet simbolike në formë më të qëlluar për t'i kryer në kompjuter.

Assign - dhënie vlerë diçkaje që është shfrytëzuar në programim.

Asterisk - shenja * (yll). Përdoret si shenjë xhoker që mundëson specifikim të disa skedarëve përnjëherë.

Auto CAD - program aplikativ për projektim kompjuterik dhe disenjim.

Backbone - niveli më i lartë në një rrjet kierarkik kompjuterik.

Backslash - shenja \\ ( ASCII kodi 92). Përdoret në specifikimin e rrugës së diskut ku gjendet skedari i kërkuar.

Backspace - zhvendosje e kursorit për një vend prapa.

Backup - kopje rezerve. Bëhet kopje e përmbajtjes së diskut të kompjuterit dhe atë në mënyrë periodike, ndërsa vendoset në shirit magnetik ose në CD.

Bad sector - sektori jo në rregull. Pjesë e disketës ose diskut ku nuk nuk mund dhe ku nuk është e sigurt të shkruhen informacione

Bad trac table - tabelë e shtigjeve që nuk janë në rregull. Listë e pjesëve të çrregulluara fabrikisht dhe të pasigurta për shkruarje, e cila është e ngjitur në pjesën e prapme të diksut.

Bandwidth - njësi matëse për sasinë e të dhënave të cilat mund të transmetohen përmes ndonjë rrjeti të komunikimit në një sekondë.

Bar chart - diagram në formë të shiritave.

Bar code - paraqitje e shenjave alfanu-merike me ndihmën e vijave vertikale me gjatësi të ndryshme. Përdoret si mënyrë për shifrim universal të prodhimeve.

Bar code reader - lexues bar cod. Pajisje optike për lexim të shenjave bar cod.

BIOS (Basic Input Output System) - grup i programeve më të vogla detyra e të cilave është të shfaqë test rutinor kur kyçet kompjuteri, si dhe ta startojë sistemin operativ të kompjuterit.

BASIC - gjuhë programore e cila është e lehtë për mësim.

Batch - pako. Bashkësi e elementeve ose dokumeneteve të cilat përpunohen si tërësi.

Batch processing - përpunim paketor. Teknikë që përdor vetëm një inkuadrim të programit në memorjen kryesore për shkak të përpunimit të më tepër detyrave të veçanta njëra pas tjetrës.

Baud - bod. Kapacitet maksimal për transmetim të informacioneve në një kanal të komunikimit, i cili është njësi matëse e numrit të ndryshimeve të niveleve në sekondë.

Benchmark - krahasim. Program standard i cili shërben për përcaktimin e performansave të kompjuterëve të ndryshëm.

Beta version - version prove i softuerit para daljes së tij zyrtare në treg.

BIT ( Binary digiT) - shifra binare janë 0 dhe 1. Kompjuterët digjital procesojnë informacione në formë digjitale, ndërsa zbatojnë vetëm shifra të sistemit binar. Ato zakonisht paraqiten me tension prej 5 V për numrin 1, gjegjësisht 0 V për numrin O.

Binary file - skedar binar i cili përbëhet prej disa bitave, por i cili nuk është skedar tekstual. Zakonisht ato janë programe me fotografi.

Binary system - sistem binar. Sistem numërimi për shkruarje të numrave në kompjuter. Aty ka vetëm dy shifra 0 dhe 1.

Bps (Bits per second) - bit në sekondë. Masë për shpejtësinë e transmetimit të rrjetave kompjuterike

Blank - i zbrazët, i pashkruar. Shenjë që i përdoret për paraqitjen e vendit të zbrazët ndërmjet shenjave të shtypura.

Bold - shkronja me kontura më të trasha dhe më të errëta

Bookmark - reference e cila na drejton kah ndonjë dokument i caktuar hipertekstual i Internetit.

Boot - startimi i kompjuterit, gjatë së cilës fillon puna e sistemit operativ.

Boot block - pjesë e diskut ku gjendet softueri i cili i mundëson kompjuterit ta fillojë punën.

Boot disk - disk ose disketë prej së cilës startohet sistemi operativ.

Break - ndërpren. Sinjal special i cili e ndërpet punën e ndonjë programi. Shpesh fitohet me shtypje të tasteve Ctrl dhe C përnjëherë.

Browser - fletëkërkues. Program i cili është i dedikuar për shikimin e dokumenteve hipertekstuale të Internetit. Me ndihmën e tij shrytëzohet servisi më i dobishëm i Internetit WWW (W orld W ide W eb). Fletëkërkuesit më të njohur janë Microsoft Internet Explorer dhe Netscape Navigator.

Buffer - bafer. Vend në kujtesën kryesore të kompjuterit për ruajtje të përkohshme të të dhënave.

Bug - gabim, defekt. Gabim i paqëllimtë në program, për shkak të të cilit programi nuk punon si duhet. Në përkthimin më tekstual nënkupton bubë dhe mendohet se rrjedh prej ngjarjes kur mola është kapur për ndonjë relej të kompjuterëve të parë dhe e ka pamundësuar punën e tij.

Bullet - shenjë për renditje e cila përdoret në programet për përpunim të tekstit.

BBS (Bulletin Board System) - tabelë elektronike për shpallje. Shërbim telekomunikues përmes të të cilit konsumatorët komunikojnë, këmbejnë informata etj.

Bus - mbledhëse. E lidh pllakën amë të kompjuterit me procesorin, kujtesën, diskun dhe elementet tjera kompjuterike.

Byte - bajt. Tetë bita. Shpesh është numër binar tetëshifror i cili paraqet një shkronjë.

Cache - kesh. Pjesë e kujtesën e rezervuar për ruajtje të të dhënave që përdoren shpesh, te të cilat procesori ka qasje shumë më të shpejtë sesa në hard disk. Kujtesën kesh mund të gjendet në memorjen RAM ose në hard disk.

Cancel button - tast për shfuqizimin e funksionit të zgjedhur. Te numri më i madh i programeve tasti për shfuqizim aktivizohet me shtypjen e tastit Esc.

Case sensitive - dallimi i shkronjave të mëdha dhe të vogla. Me shpesh gjatë krahasimit të dy fjalëve apo teksteve.

CRT (cathode ray tube) - gypi katodik i ekranit.

CPU (C entral P rocessing U nit) - njësi qendrore e procesuimit. Zemër e kompju­terit personal. Udhëheq dhe drejton me të gjitha operacionet për përpunim të të dhënave.

Centronics port - portë e kompjuterit në të cilën shpesh lidhet shtypësi.

Chanel - kanal. Rrugë në të cilën transmetohet informacioni digjital në kompjuter.

Character - shenjë; karakter. Cilado shkronjë, shenjë e interpunksionit, ose ndonjë nga njëqind shenjat tjera që mund të vërehen në ekran, gjegjësisht të cilat mund të shtypen.

CPI (character per inch) - numër i shenjave në një inç. Njësi matëse për matjen e dendësisë së shkrimit. Shprehet me numër të shenjave në një inç.

Check box - kuti katrore për dialog e cila mund të jetë e kyçur ose e çkyçur, gjegjësisht të jetë e zgjedhur ose jo, ndonjë opcion në kornizën për dialog.

Checksum - shumë për kontroll. Shuma e numrave që përdoren për kontrollim të mbledhjes.

Click - klik. Shtypje dhe lëshim i tastit të minakut, pa mos e lëvizur.

Client - klient. Sistem i cili mund të punojë i pavarur, edhe pse në një masë edhe ky është i varur prej ndonjë sisitemi tjetër. Për kompjuterin që është i lidhur në rrjet kompjuterik shpesh thuhet se është klient.

Client-server network - rrjet i tipit klient-server.

Clip art - bashkësi e vizatimeve grafike dhe fotografive të shkruara në skedar të veçantë i cili është i arritshëm për përdorim të ndonjë aplikacioni, për shembull, për përpunim të tekstit ose të grafikës.

Clipboard - kohësisht, skladim i fshehur për tekst ose fotografi të cilat priten ose kopjohen.

Clock speed - shpejtësi e ores. Shpejtësia e punës së procesorit në kompjuter matet me megahercë (MHz) ose me gigahercë (GHz).Sa më e shpejtë është shpejtësia e procesorit, aq më tepër urdhëra mund të kryejë kompjuteri.

Clone - klon. Kompjuter i cili paraqet kopje të suksesshme të kompjuterit tjetër të (standardizuar). Më shpesh kjo u dedikohet atyre kompjuterëve të cilët janë kompatibil me kompjuterët e kompanisë IBM.

Cod - kod. Diçka që është shkruar me gjuhën kompjuterike, në letër ose në kompjuter.

Code page - faqe e koduar. Tabelë e cila tregon se cili karakter i përgjigjet shenjës në ekran dhe me shtypjen e tasterit a përfitohet e njëjta shenjë.

CGA (Color Graphics Adapter) -videokartelë e cila është më e vjetëruar.

COM port - portë seriale. Më shpesh në kompjuterët ekzistojnë dy porta seriale të shënuara si C0M1 dhe COM2.

Command interperter - program i cili i integron dhe i përpunon urdhërat e dhënë në kompjuter. Në sistemin operativ DOS është programi C0MAND.COM, ndërsa në WINDOWS është WIN.INI

COBOL (Common Business Orientated Language) - gjuhë progamore nga gjeneratat më të vjetra të cilat përdoren për aplikacione financiare.

Communication protocol - përmbledhje e programeve e cila mundëson transmetim dhe këmbim të të dhënave ndërmjet dy ose më tepër kompjuterëve.

CD (Compact Disc) - kompakt disk. Medium për memorim të të dhënave digjitale dhe audio. Në kompakt disk mund të vendoset muzikë prej 72 minutave ose të dhëna prej 650 MB.

CD ROM (Comapct Disc Read Only Memory) - njësi harduerike për leximin e kompakt disqeve. Me këtë njësi mund vetëm të lexojmë e jo edhe të shlyejmë ose të regjistrojmë të dhëna të reja.

COMPAQ (COMPAtibility Quality) - shenjë e prodhimeve cilësore të kompjuterëve desktop dhe laptop.

Compiler - kompajler; përkthyes. Program i cili i përkthen disa gjuhë të larta programesh në ndonjë gjuhë makinerike.

CompuServe - njëra ndër rrjetat më të mëdha të Internetit në botë. Klientëve të tyre ju ofron këmbim të skedarëve, të të dhënave, të postës elektronike etj.

CAD (Computer Aided Design) - shfrytëzim i kompjuterit për krijime të vizatimeve ose për projektime të ndonjë objekti ose sistemi. Programet më të njohura nga kjo sferë janë Auto Cad, Auto Sketch, Design CAD, Lab View etj.

CAM (Computer Aided Manifacture) - prodhim me ndihmën e kompjuterit.

CASE (Computer Aided Software Engineering) - vegël softuerike për programerët. Shfrytëzohen për planifikim, analizim si dhe projektim të dokumentacionit në softuerin kompjuterik.

Computer analyst - analitik kompjuteristik. Person i cili i definon problemet dhe saktësisht i pëcakton hapat për zgjidhjen e tyre me anë të kompjuterit.

Configuration - konfiguracion. Mënyrë e lidhshmërisë së kompjuterit me njësitë tjera periferike në një sistem të përbashkët.

Controller - vegël teknike e cila i mundëson veglës tjetër të komunikojë me kompjuterin.

Conversion - konverzion. Proces i transformimit të të dhënave (tekst, grafik) nga një format në tjetër.

Cooki file - skedar në të cilin ruhen skedarët e shfrytëzuar (cookies). Zakonisht gjendet në emërtuesin bashk me fletëkërkuesin (shembull në emërtuesin Internet Explorer).

Corel DRAW- Pako programore e dedikuar për vizatim dhe punim me fotografi.

Corrupted file - skedar i dëmtuar. Dëmtimi mund të jetë për shkak të ektorëve të diskut që nuk janë në rregull, prishjes fizike ose gabimeve të shkaktuara nga programi.

Crash - gjendje kur kompjuteri bie prej funksionimit të tij dhe më tutje nuk mund të përdoret. Pas kësaj kompjuteri zakonisht përseri startohet.

Current drive - disk me të cilin shfrytëzuesi punon momentalisht.

Cursor - kursori. Tregues i pozicionimit. Vijë vertikale e lëvizshme që dridhet dhe vezullon e që paraqitet në ekran si indikator vizuel e cila mund të dislokohet edhe vertikalisht edhe horizontalisht me anë të urdhërave prej tastierës.

Cyberphobia - kiberfobia. Frikë nga kompjuteri.

CRC (Cyclic Redundancy Check) - metodë e testimit për të dhënat dalëse nga disku për shkak të sigurisë prej gabimeve.

Data - të dhënat. Nocion i përgjithshëm për numrat, simbolet dhe madhësitë analoge të cilat shfrytëzohen si madhësi dalëse për përpunimin e kompjuterit.

Database - baza e të dhënave. Bashkësi e të dhënave të lidhura ndërmjet vete dhe të organizuara paraprakisht. Programet më të njohura për udhëheqjen e bazave të të dhënave janë: Oracle, MS SQL Server, Informix, Sybase etj.

Data security - mbrojtje e të dhënave nga ndërhyrjet e qëllimta ose të rastësishme nga njerëz jo të autorizuar.

Data type - tip i të dhënave. Mund të jenë: tekstuale, numerike, logjike, dhe të dhëna të datave.

Dead lock - ndërprerje; bllokim. Situatë kur ndonjë program nuk mund të realizohet në kompjuter, për shkak se e pret rastin që faktikisht kurrë nuk do të ndodh.

Debug - testim i programit të kompjuterit me korrigjim të gabimeve të paraqitura në te.

Default value - ndonjë vlerë që nënkuptohet. Vlerë që programi automatikisht e zgjedh po qe se shfrytëzuesi nuk jep ndonjë vlerë tjetër. Për shembull ngjyrat që i jep WIND0WS-i janë default vetëm po qe se shfrytëzuesi nuk i përdor.

Defragmentation - defragmentim. Proces i bashkangjitjes i të dhënave të një programi në disk, që të mund të shpejtohet puna e tij. Është e preferueshme që defragmenting të bëhet një herë në javë, për të shpejtuar punën e diskut.

Density - dendësi. Njësi matëse për numrin e të dhënave të cilat mund të shkruhen në ndonjë medium (disketë, shirit magnetik etj).

Decsending sort - renditje me radhitje të kundërt.

Desktop - sipërfaqja aktive e ekranit gjatë punës me Windows, e cila përmban dritare dhe ikona.

Desktop computer - kompjuter i cili pozicionohet horizontalisht në tavolinën punës.

DTP (Desktop Publishing) - Pako e softuerit me të cilën kompjuteri mund të përdoret për disenj të dokumenteve, duke përfshirë fotografi, tekst dhe kontroll të pamjes së dokumenteve dhe shtypjen e tyre.

Destination file - skedar që pranon.

Device - vegël, mjet, përbërje, njësi. Nocion i përgjithshëm i cili shfrytëzohet për të identifikuar ndonjë komponentë të kompjuterit (disk, tastaturë, minak, etj).

Device driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit të komunikojë me njësitë periferike.

DAT (Digital Audio Tape) - shirit magnetik në të cilin memorizohen të dhënat me sasi shumë të mëdha.

DVD (Digital Video Disk) - teknologji e harduerit e cila mundëson shiqimin e filmave, spoteve muzikore etj.

DMA (Direct Memory Access) - proces i transmetimit të një sasie të madhe të të dhënave ndërmjet diskut dhe kujtesës punuese të kompjuterit.

DirectX - varg i programeve standarde për aplikacione të Microsfti-t, i dedikuar për lojra dhe aplikacione multimediale.

Disk controller - kartelë e cila e lidh kompjuterin me diskun; zakonisht gjendet në pjesën e poshtme të diskut.

Disk drive - njësi fizike e cila e pranon dhe e kthen diskun magnetik dhe mundëson lexim dhe shkrim të të dhënave.

DOS (Disk Operating System) - njëri ndër sistemet më të njohura operative i cili është shumë përfshirës dhe shfrytëzohet nga kompjuterët personal. I prodhuar nga kompania Microsft në vitin 1982.

Domain - grup i kompjuterëve emrat e të cilëve e ndajnë të njëjtën prapashtesë. Shembull: com (firmë komerciale), org (organizatë pa përfitim), gov (qeveri), edu (institucion arsimor), net (provajder i Internetit). Njësoj ekzistojnë edhe prapashtesa të cilat i identifikojnë shtetet p.sh. mk prapashtesë për Maqedoninë.

Dpi (dots per inch) - pika në inç. Njësi për matjen e rezolutës së shtypjes në shtypës. Rezoluta te shtypësit amë sillet rreth 300 dpi, ndërsa te shtypësit lezër arrin deri në 1200 dpi.

Double click - klikim; shtypje e dyfishtë. Klikim i shpejtë dhe lëshim i tastit të minakut dy here pa lëvizjen e minakut ndërmjet dy klikimeve.

Double precision - precizitet i dyfishtë. Teknikë me të cilën paraqiten numrat me gjatësi të dyfishuar.

Download - kopjim i ndonjë programi ose skedari prej ndonjë kompjuteri kryesor në kompjuterin personal.

Draft quality - kualitet i shtypit, i cili është i lexueshëm, por nuk duket aq mirë për përdorim që ai dokument të botohet në ndonjë revistë ose libër. Zakonisht shfrytëzohet për nxjerrjen e kopjeve që të shkojë në korrekturë.

Drag-and-drop - tërheqje dhe lëshim i tastit të minakut.

Drop-down meni - Lista e urdhërave të menysë së aktivizuar, të radhitura njëra pas tjetrës.

DLL (Dynamic Link Library) - grup e funksioneve të cilat shfrytëzohen gjatë programimit në Windows.

EPROM (E lectrically P rogrammable R ead O nly M emory) - çip memorizues përmbajtja e të cilit nuk mund të ndryshohet.

E-mail (electronic mail) - postë elektron­ike. Njëri nga shërbimet më të njohura të Internetit me të cilin porositë dërgohen prej një kompjuteri në kompjuter tjetër.

Embedded object - objekt i ndërvënë.

EMM386.EXE - program i cili mundëson vendosjen e drajverave dhe programeve në hapësirën e lartë të memories.

Emulator - emulator. Program cili i mundëson kompjuterit të zbatojë programe të shkruara për kompjuter tjetër.

Encryption - shifrim. Kodim i porosisë me çka nuk mundësohet hyrje e palejuar deri te ajo.

EOF (end of file) - fund i skedarit. Shenjë për fundin e skedarit, e cila shfrytëzohet si indikator se këtu kryhen të dhënat.

Ethernet - rrjet lokal kompjuterik i konstruktuar prej llojit të kabllove me mundësi të bartjes deri më 10 Mbit/sec.

Event - rast; paraqitje. Moment kur paraqitet ndryshimi specifik i ndonjë gjendjeje.

Exchange - këmbim i informatave ndërmjet dy lokacioneve.

Exchengeable disk - disk transmetues. Tip i diskut i cili montohet në shtëpizë të posaçme dhe është i transmetueshëm.

Executable file - program zbatues. Skedar i cili mund të aplikohet në kompjuter.

Expression - shprehje matematikore ose logjike e shkruar në gjuhën programore

EBCDIC (Extended Binary Decimal Interchange Code) - kod i cili i përdorë tetë shifra binare të krijuara nga IBM, ndërsa i paraqet shenjat (shkronjat, numrat etj.) nga kompjuteri i cili i proceson.

External modem - modem i jashtëm. Modem në kuti të veçantë, kabllo dhe mbushës i cili më së shpeshti aktivizohet në portën seriale të kompjuterit.

Extranet - intranet i cili u është lënë në disponim klientëve dhe blerësve të jashtëm me qëllim që t'i shohin të dhënat. Më shpesh ata janë të siguruara me shifra që të ruhet siguria e blerësve.

Fan ventilator - ventilator i cili mundëson cirkulimin e ajrit nëpërmjet pjesëve kompjuterike dhe e pamundëson nxehjen e tyre.

Fatal error - gabim në programin kom­pjuterik i cili e ndalon funksionimin e tij.

Fault tolerance - tolerim i gabimeve. Aftësi e ndonjë sisitemi që ta vazhdojë funksionimin normal edhe pse ekziston problem në harduer ose softuer.

Fax modem - faks modem. Modem i aftësuar të pranojë dhe të dërgojë fakse. Në këtë rast fakset janë elektronike.

Fiber optics - fije optike. Mundëson shpejtësi të madhe të bartjes së të dhënave në rrjetat kompjuterike.

File - skedar; fajll; datotekë. Pa marrë parasysh çfarë informate, të grumbulluar dhe të inçizuar nën një emër. Skedari mund të përmban tekst, grafikon, program etj.

FAT (File Allocation Table) - tabelë e cila shërben për renditjen e skedarëve e cila gjendet në fillim të diskut dhe përmban informata për ata pjesë të diskut të cilat shfrytëzohen, pjesë të diskut të cilat nuk shfrytëzohen dhe ato të cilat nuk mund të shfrytëzohen për shkak të dëmtimit të blloqeve në disk.

File control system - program i cili udhëheq me bartjen e të dhënave nga ciladoqoftë pajisje deri në ndonjë pajisje tjetër.

File locking - përmbyllje e skedarit. Ndalesë që më tepër se një shfrytëzues ta ndërrojë përmbajtjen e skedarit.

File protection - mbrojtje e skedarit. Komandë e kompjuterit e cila e ndalon shkruarjen dhe fshirjen e të dhënave në skedar, por e lejon leximin e tyre.

Firewall - sistem rrjetor për sigurim i cili ndihmon në ndërprerjen e hyrjes së paautorizuar në sistemin kompjuterik; thjesht ky është kompjuter i lidhur në Internet dhe me të cilin zhvillohet i gjith komunikimi në Internet.

Floppy disk - disk i butë, disketë

Footer - tekst i cili paraqitet në pjesën e poshtme në secilën faqe.

FF (Form Feed) - urdhër i cili shfrytëzohet i që ta lëviz letrën në printer në faqe të re. Zakonisht në tabelën kontrolluese të printerit gjendet një tast i cili mundëson kryerjen e funksionit përkatës.

FORTRAN (FORmula TRANslation) - gjuhë programore e krijuar në kompaninë IBM e cila shfrytëzohej për programimin e aplikacioneve tekniko shkencore.

Freeware - programe pa pagesë, por të mbrojtura me ligj për autorizim

FAQ (Frequently Asked Question) - pyetje ose lista me pyetje dhe përgjigje të cilat janë shumë të shpeshta dhe shumë shfrytëzues ballafaqohen me këto të dhëna. Këto lista janë shumë frytdhënëse për shkak të këmbimit të informatave.

GIGO (Garbage In, Garbage Out) - princip në të cilën po qe se hyjnë të dhëna jokor-rekte dhe jovalide në kompjuter, ai do të japë rezultate jokorrekte dhe të pakuptimta.

GUI (graphical user interface) - interfejs grafik i shfrytëzuar për sisteme opera­tive. Komunikimi ndërmjet shfrytëzuesit dhe programit zhviliohet me anë të shfrytëzimit të ikonave, dritareve dhe të ngjashme. Një shembull për një iterfejs të tillë që e shfrytëzojmë është Windows-i.

Guru - Njeri me kapacitet të lartë i cili dëshiron t'u ndihmojë të tjerëve në zgjedhjen e problemeve të tyre.

Hacker - haker. Person për të cilin kompjuteri është hobi. Sot shumë njerëz termin haker e identifikojnë me person i cili në mënyrë të paligjshme hy në kompjuter të huaj.

Halt - ndalesë. Ndalje e realizimit të operacioneve të renditura në programet kompjuterike.

Hand-held computer - kompjuter i vogël që mund të mbahet edhe në dorë.

Hang - rri varur. Mosfunksionim i kompjuterit. Kur kompjuteri rinë varur, i ekrani duket normal, por çfarëdo pune tjetër është e pamundur të futet në funksion.

Hard copy - rezultatet e shtypura në letër.

Hardware - hardueri, gjërat fizike apo të prekshme të kompjuterit.

Help - ndihmë. Funksion i cili është i pranishëm në shumë programe, i cili shërben si ndihmë e shfrytëzuesit për përdorimin e programit.

Hertz (Hz) - herc. Cikël në sekondë me të cilin matet shpejtësia e procesorit në kompjuter.

HEX (Hexadecimal) - Sisitem numëror në matematik, në të cilin si bazë e numërimit është numri 16. Për shfaqjen e numrave përdoren shifrat 0-9 dhe shkronjat A-F. Është shumë i qëlluar për përdorimin e kalkulimeve kompjuterike.

Hidden file - skedar i fshehur. Skedar i cili përmban atribute të cilat nuk lejojnë që emri i skedarit të kopjohet, të fshihet ose të shfletohet.

High tech - teknologji e lartë

Host computer - kompjuter kryesor me të cilin lidhen kompjuterët tjerë.

Hot key - tast ose kombinim i tasteve i cili zbaton instruksion të përcaktuar pa marrë parasysh se çka punon procesori në momentin e dhënë.

HTML (Hyper Text Markup Language) - format hipertekstual për punë me dokumente. Shërben për krijimin e dokumenteve WEB në internet.

Hub - hab. Paisje në të cilën kyçen kompjuterët të cilët janë të lidhur në rrjet.

Hyphenation - ndarje e fjalëve

Illegal - jolegal. Parametra hyrëse të cilët janë të papranuara, për shkak se nuk i përmbushin specifikacionet e vendosura në programe.

Image processing - përpunim i grafikonëve

Imaging - proces i shkrimit të grafikës në ndonjë medium, për shembull në shirit.

Implementation - implementim. Instalim i sitemit kompjuterik.

Infrared - teknologji e cila shfrytëzon ndriçimin për lidhjen të kompjuterëve pa kabëll.

Initialization - inicializim. Operacion për formatim të diskut ose disketës, si dhe përgatitje për shkruarjen dhe përdorimin e të dhënave.

Ink-jet printer - shtypës pështyes që hedh ngjyrën në letër.

Input data - të dhënat hyrëse.

Insert mod - rregull për futjen e të dhënave.

Install - instalim, futja fillestare e ndonjë programi në kompjuter.

Instruction - instruksion. Urdhër i destinuar për mikroprocesorin.

Integer - numër i plotë pa presje decimale

Line printer - shtypës i cili shtyp përnjëherë një rresht tekst.

Link- lidhje; lidhshmëri.

Load - mbushje, futje e programit në memorje.

LAN (Local Area Network) - rrjet lokal në kuadër të një hapësire ose ndërtese. Lidhje e dy ose më tepër kompjuterëve me kabllo me qëllim të këmbimit të informatave.

Local printer - shtypës i cili është i lidhur drejtpërdrejt me një stacion punues, i cili nuk është në disponim të shfrytëzuesve tjerë të rrjetit.

Login - Paraqitje në kompjuter. Në këtë rast kompjuteri kërkon nga shfrytëzuesi që të identifikohet me emrin dhe shifrën.

Logoff- çlajmërim. Largim nga puna me kompjuter.

Loop - cikël. Renditje të instruksioneve kompjuterike të cilat praktikohen me anë të përsëritjeve, gjersa nuk përmbushet ndonjë kusht.

Machine code - kod makine. Përmbledhje e instruksioneve kompjuterike në ndonjë kompjuter të posaçëm i cili niund ta kryejë urdhërin.

Macro - makro. Serial i urdhërave të cilat kryhen me shtypjen e një tasti ose me ndonjë urdhër. Në të shumtën e rasteve i shkruan vetë shfrytëzuesi për ta lehtësuar punën gjatë përsëritjeve të një morie urdhërash.

Mailbox - sandëku postar.

Main program - pjesë kryesore e pro­gramit e cila i kontrollon nënprogramet.

Mass storage - pajisje në të cilën mund të vendoset një numër i madh i të dhënave.

Medium - medium. Bartës i të dhënave, shpesh mendohet në disketë, CD-ROM dhe të ngjashme.

MMU (Memory Management Unit) - pajisje e cila udhëheq kujtesën.

Merge - bashkim, kombinim i dy ose më tepër skedarëve.

Message - porosi nga kompjuteri e cila informon për diçka.

MIDI file - skedarë me përshkrime muzikore.

MIPS (Million Instruction Per Second) -milion instuksione në sekondë. Njësi matëse për shpejtësinë me të cilën procesori i kryen instruksionet. Për shembull, procesori Pentium i cili punon në 100 MHz kryen 100 milionë instruksione në sekondë, pra 100 MIPS-a.

Millisecond (ms) - milisekondë. Kohë e barabartë me pjesën e njëmijtë të sekondës. Shfrytëzohet për shprehjen e shpejtësisë te hard disqet.

Mode - regjim i punës; mënyrë e punës. Njëra nga gjendjet alternative të punës së kompjuterit.

MODEM (MOdulator/DEModulator) - modem. Regullator i cili të dhënat e dërguara i shndërron në sinjal telefonik, të qëlluara për lidhje të drejtpërdrejtë telefonike.

Motherboard - pllaka amë e kompjuterit në të cilën janë të lidhura të gjitha elementet e harduerit.

Multimedia - kombinim i tekstit me fotografi dhe zë, videoanimacion.

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) - standard për bashkangjitjen e skedarëve në porositë elektronike.

Multitasking - aftësi e sistemit operativ që njëkohësisht të ushtrojë më shumë programe.

Network - rrjet i kompjuterit.

NetWare - sistem operativ rrjetor i shpikur nga kompania Novell.

Network adapter - adapter i rrjetit. Kartelë e cila instalohet në kompjuter përmes të cilës ai lidhet në rrjet.

Network administrator - njeriu i cili e mbikëqyrë punën e rrjetit kompjuterik dhe që udhëheqë me të.

Network protocol - protokoll rrjetor. Bashkësi e standardeve kompjuterike në një rrjet.

Node - nyje, pika ngjitëse në rrjein kompjuterik

Non-interlaced - sa i përket disa monitorëve te të cilët topi elektronik pas një kohe e kalon ekranin pa mos lëshuar asnjë vijë.

Notebook computer - kompjuter i vogël me format sa një faqe e letrës.

Numeric keypad - tastierë numerike.

OLE (Object Linking and Embedding) -mënyrë e këmbimit të informatave ndërmjet dy skedarëve me aplikim të njëjtë ose të ndryshëm në Windows.

Off-line - i çkyçur

On-line - i kyçur

ODBC (Open Data Base Connectivity) - standard i cili mundëson hyrje në sisteme të ndryshme të bazave të të dhënave.

Operating System - sistem operativ. Softuer i cili është lidhje ndërmjet shfrytëzuesit dhe kompjuterit.

Optical cable - kabëll optik për lidhje rrjetore të kompjuterëve me të cilin arihet shpejtësi e madhe në përcjelljen e të dhënave.

OCR (Optical Character Recognition) - njohje e simboleve optike. Program i cili identifikon shenjat e shkruara dhe ato të shtypura dhe pastaj krijon skedar tekstual.

OEM (Original Equipment Manifacturer) - prodhues i komponenteve të ndryshëm, të cilët pastaj lidhen me klientin, e emri i tij figuron në kompjuter.

Overflow - tejkalim. Gjendje e cila paraqitet si rezultat i operacionit aritmetik; e tejkalon kapacitetin e kujtesës për ruajtjen e rezultatit.

Overload - ngarkim i tepërt. Ngarkim më i j madh sesa pajisja; mund ta mban atë për të cilën është konstruktuar.

Overstrike - nënvizim.

Overtype - shkrim përmbi tekst.

Overwrite - mbulim i informatës e cila më parë ka qenë në atë vend.

Page break - ndërprerje e faqes. Vend ku mbaron një faqe dhe fillon faqja tjetër.

Page layout - pamje e faqes

Ppm (pages per minute) - faqe në minute. Njësi matëse e shpejtësisë së shtypësit gjatë shtypjes.

Pagination - operacion automatik te programet për përpunimin e tekstit, i cili shërben për renditjen e tekstit nëpër faqe me numerimin e tyre.

Palmtop computer - kompjuter i vogël i cili mund të mbahet në një dorë.

PASCAL - Paskali. Gjuhë kompjuterike.

Password - Fjalë e fshehur e cila përdoret për hyrje në sistemin kompjuterik.

Patch - arnim. Ndryshim i kodit programor, i cili zakonisht bëhet pas mbarimit të softuerit me qëllim që të përmirësohen disa gabime.

Path name - emri i datotekës së bashku me rrugën me të cilën arihet deti tek ajo.

Pause - pauzë. Tast ose urdhër i cili përkohësisht e ndërpren punën e ndonjë programi.

Peer-to-peer - rrjet lokal ku çdo kompjuter i kyçur është i barabartë. Në rrjet nuk ekziston server.

Peripheral device - pajisje e harduerit e cila kyçet në kompjuter.

Permanent SWAP file - skedar i përhershëm në Windows me të cilin shtresohen të dhënat dhe instruksionet programore kur nuk mund të vendosen në kujtesën RAM.

PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association) - komitet i cili krijoj standarde për memorje me kapacitet më të madh e aplikuar te kompjuterët laptop.

PIXEL (Picture Element) - Element më i vogël i monitorit kompjuterik i cili mundë të kontroliohet. Sa më i madh të jetë numri i pikselave, aq më e mirë është rezoluta.

Pirate - person i cili merret me formën ilegale të kopjimit të softuerave.

Plasma display - teknologji e përdorur për konstruimin e ekranit te kompjuterët laptop.

Plotter - vizatues. Pajisje e cila shërben për vizatimin e rezultateve të përfituara nga kompjuteri.

Plug and play - kyçe dhe puno. Pajisje të cilat kompjuteri automatikisht i detekton dhe i instalon drajverat e nevojshëm në të.

Pointer - tregues. Fotografi e vogël në ekran, zakonisht në formë të shigjetës; lëvizjet e saja kontrollohen nëpërmjet minakut.

Port - portë; lidhje; hyrje.

Portability - përcjellshmëri. Cilësi e programave kompjuterike që të mund të adaptohen në lloj-lloj tipash të kompjuterëve.

Power supply - furnizues i rrymes te kompjuteri.

Print queue - pritje, rend për shtyp.

Print server - zakonisht njëri prej kompjuterëve në rrjet i cili dirigjon me të gjitha kërkesat për shtyp dhe me të gjithë shtypësit që janë të lidhura në rrjet.

Printer driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit që të punojë me shtypësin.

Procedure - rradhitje e instruksioneve kompjuterike të cilat bashkarisht veprojnë për një nevojë dhe detyrë të caktuar.

Processing - përpunim i të dhënave.

Programming language - gjuhë programore me të cilën programeri e shkruan programin kompjuterik.

Prompt - shenjë për thirrje; shërben për shkruarjen e urdhërave.

Purge - shlyerje pas së cilës të dhënat e shlyera nuk mund të kthehen më.

Query - pyetje. Instruksion kompjuterik i cili i parashtron pyejte bazës së të dhënave.

Quit - ndalje. Urdhër me të cilën para kohe ndalet ekzekutimi i programit.

QWERTY - tastier në të cilën rreshti më i lartë i saj fillon me shkronjat Q, W, E, R, T, Y. Ekzistojnë edhe lloje tjera të tastierëve si per shembull QWERTZ.

Radio button - radio sustë. Mund të zgjedhim vetëm një sustë të këtij lloji në program.

RAM (Random Access Memory) - kujtesa kryesore kompjuterike në të cilën janë të vendosura të dhënat të cilat përpunohen.

Read-only - vetëm lexim. Të dhënat mund të lexohen, por jo edhe të ndryshohen.

ROM (Read Only Memory) - kujtesa e pashlyeshme nga e cila mund të lexohen të dhënat.

RTC (Real Time Clock) - Çip kompjuterik i cili ka funksion të orës që ta informojë kompjuterin për kohën e saktë, datën dhe vitin.

Reboot - përsëri startim të kompjuterit, zakonisht për shkak të rënies së sistemit.

Record - grup i të dhënave të cilat i takojnë një grupacioni. Për shembull, emri i ndonjërit, mbiemri, adresa dhe numri i telefonit.

Recover - kthim në gjendjen normale të punës pas paraqitjes së gabimit në sistem.

RAID (Redundant Array of Inexpensive Drives) - kombinim i më shumë disqeve me qëllim që të rritet siguria e të dhënave nga ndonjë humbje e paparashikuar.

Refresh rate - shpejtësi për freski. Numër maksimal i fotografive që mund të shfaqen në ndonjë monitor për një sekondë. Paraqitet me herc.

RDBMS (Relational Data Base Management System) - sistem për udhëheqjen e bazave të të dhënave.

Remote computer - kompjuter i larguar.

Remote control program - program me komandim prej së largu.

Repeat delay - koha e nevojshme që të shtypet një tast e që të paraqitet karakteri i cli përgatitet që të dale në ekran.

Reset button - sustë për resetim. Sustë në pjesën e përparme të shtëpizës së kompjuterit e cila shërben për vënien e sistemit në gjendjen fillestare të saj.

Resolution - qartësi e përshkruarjes në ekran apo në shtypës.

Response time - kohë për përgjigje nga ana e kompjuterit për ndonjë kërkesë përkatëse.

Restart - startim i përsëritur i kompjuterit.

Retreive - gjetje dhe ndarje në veçanti e ndonjë informate të përcaktuar.

Retry - orvatje e sërishme për të kryer ndonjë instruksion të programit.

Ring network - rrjet unazor.

RJ-45 - konektor i cili i ngjan lidhjes telefonike, por ka 8 tela në vend që të ketë 4.

Root directory - direktoriumi kryesor i një disku.

Router - udhërëfyes. Pajisje rrjetore e cila i dërgon të dhënat në rrjet duke e zgjedhur rrugën më të mirë.

Safe mode - gjendje në të cilën startohet Windows-i kur paraqitet ndonjë konflikt në harduer.

Save - shkrim i të dhënave në disk, ku nuk mund të humben pas mbylljes së kompjuterit.

Scanner - skener. Mjet i cili në mënyrë optike lexon ndonjë dokument dhe e shndërron në skedar grafiko-digjital.

Screen - ekran.

Scroll - lëvizje e tekstit lart-poshtë.

Search engine - program për kërkimin e të dhënave. Makina më të njohura për kërkim në internet janë: Yahoo, Altavista, Google etj.

Server - kompjuter në rrjet i cili disa nga resurset e veta i vë në disponim të ndonjë kompjuteri tjetër.

Session - koha në të cilën një shfrytëzues e kalon në rrjet.

Set up - një sistem të vihet në gjendje pune.

Shared file - skedar i përbashkët.

Shut down - kryerje e punës së një sistemi operativ të kompjuterit ose çkyçje e kompjuterit.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - protokoll i cili shfrytëzohet për udhëheqjen e këmbimit të postës elektronike ndërmjet dy kompjuterëve.

Slave - i nënshtruar. Kompjuter i cili është i kontrolluar nga një kompjuter tjetër.

Software - të gjitha programet të cilat mund të shfrytëzohen në një kompjuter.

Software development tool - vegla për zhvillimin e programeve.

Sort - renditje e të dhënave me radhitje të re.

Sound card - kartë për zërim.

Storage - kujtesë.

String - varg i shenjave.

SQL (Structured Query Language) - pako e programeve për udhëheqjen e bazave të të dhënave.

Switch - ndërprerës.

System software - softuer sistemor (p.sh. MS-DOS, Windows etj).

- 2D machining program

1) действие; работа

2) торговая или финансовая операция; сделка

3) разработка, эксплуатация

4) технологическая операция; процесс; цикл обработки

5) режим работы

6) амер. управление

   1) A Comparison of the Digital Computer and the Brain

   The brain has been compared to a digital computer because the neuron, like a switch or valve, either does or does not complete a circuit. But at that point the similarity ends. The switch in the digital computer is constant in its effect, and its effect is large in proportion to the total output of the machine. The effect produced by the neuron varies with its recovery from [the] refractory phase and with its metabolic state. The number of neurons involved in any action runs into millions so that the influence of any one is negligible.... Any cell in the system can be dispensed with.... The brain is an analogical machine, not digital. Analysis of the integrative activities will probably have to be in statistical terms. (Lashley, quoted in Beach, Hebb, Morgan & Nissen, 1960, p. 539)

   2) Computers Do Not Crunch Numbers, They Manipulate Symbols

   It is essential to realize that a computer is not a mere "number cruncher," or supercalculating arithmetic machine, although this is how computers are commonly regarded by people having no familiarity with artificial intelligence. Computers do not crunch numbers; they manipulate symbols.... Digital computers originally developed with mathematical problems in mind, are in fact general purpose symbol manipulating machines....

   The terms "computer" and "computation" are themselves unfortunate, in view of their misleading arithmetical connotations. The definition of artificial intelligence previously cited-"the study of intelligence as computation"-does not imply that intelligence is really counting. Intelligence may be defined as the ability creatively to manipulate symbols, or process information, given the requirements of the task in hand. (Boden, 1981, pp. 15, 16-17)

   3) Getting Computers to Explain Things to Themselves

   The task is to get computers to explain things to themselves, to ask questions about their experiences so as to cause those explanations to be forthcoming, and to be creative in coming up with explanations that have not been previously available. (Schank, 1986, p. 19)

   4) Some Limits of Artificial Intelligence

   In What Computers Can't Do, written in 1969 (2nd edition, 1972), the main objection to AI was the impossibility of using rules to select only those facts about the real world that were relevant in a given situation. The "Introduction" to the paperback edition of the book, published by Harper & Row in 1979, pointed out further that no one had the slightest idea how to represent the common sense understanding possessed even by a four-year-old. (Dreyfus & Dreyfus, 1986, p. 102)

   5) The Computer as a Humanizing Influence

   A popular myth says that the invention of the computer diminishes our sense of ourselves, because it shows that rational thought is not special to human beings, but can be carried on by a mere machine. It is a short stop from there to the conclusion that intelligence is mechanical, which many people find to be an affront to all that is most precious and singular about their humanness.

   In fact, the computer, early in its career, was not an instrument of the philistines, but a humanizing influence. It helped to revive an idea that had fallen into disrepute: the idea that the mind is real, that it has an inner structure and a complex organization, and can be understood in scientific terms. For some three decades, until the 1940s, American psychology had lain in the grip of the ice age of behaviorism, which was antimental through and through. During these years, extreme behaviorists banished the study of thought from their agenda. Mind and consciousness, thinking, imagining, planning, solving problems, were dismissed as worthless for anything except speculation. Only the external aspects of behavior, the surface manifestations, were grist for the scientist's mill, because only they could be observed and measured....

   It is one of the surprising gifts of the computer in the history of ideas that it played a part in giving back to psychology what it had lost, which was nothing less than the mind itself. In particular, there was a revival of interest in how the mind represents the world internally to itself, by means of knowledge structures such as ideas, symbols, images, and inner narratives, all of which had been consigned to the realm of mysticism. (Campbell, 1989, p. 10)

   6) The Intentionality of Computers Is Essentially Borrowed, Hence Derivative

   [Our artifacts] only have meaning because we give it to them; their intentionality, like that of smoke signals and writing, is essentially borrowed, hence derivative. To put it bluntly: computers themselves don't mean anything by their tokens (any more than books do)-they only mean what we say they do. Genuine understanding, on the other hand, is intentional "in its own right" and not derivatively from something else. (Haugeland, 1981a, pp. 32-33)

   7) The Possibility of Computer Thought

   he debate over the possibility of computer thought will never be won or lost; it will simply cease to be of interest, like the previous debate over man as a clockwork mechanism. (Bolter, 1984, p. 190)

   8) We Are Getting Better at Building Even Better Computers, an Ever- Escalating Upward Spiral

   t takes us a long time to emotionally digest a new idea. The computer is too big a step, and too recently made, for us to quickly recover our balance and gauge its potential. It's an enormous accelerator, perhaps the greatest one since the plow, twelve thousand years ago. As an intelligence amplifier, it speeds up everything-including itself-and it continually improves because its heart is information or, more plainly, ideas. We can no more calculate its consequences than Babbage could have foreseen antibiotics, the Pill, or space stations.

   According to weak AI, the principle value of the computer in the study of the mind is that it gives us a very powerful tool. For example, it enables us to formulate and test hypotheses in a more rigorous and precise fashion than before. But according to strong AI the computer is not merely a tool in the study of the mind; rather the appropriately programmed computer really is a mind in the sense that computers given the right programs can be literally said to understand and have other cognitive states. And according to strong AI, because the programmed computer has cognitive states, the programs are not mere tools that enable us to test psychological explanations; rather, the programs are themselves the explanations. (Searle, 1981b, p. 353)

    10) Why People Are Smarter Than Computers

   What makes people smarter than machines? They certainly are not quicker or more precise. Yet people are far better at perceiving objects in natural scenes and noting their relations, at understanding language and retrieving contextually appropriate information from memory, at making plans and carrying out contextually appropriate actions, and at a wide range of other natural cognitive tasks. People are also far better at learning to do these things more accurately and fluently through processing experience.

   What is the basis for these differences? One answer, perhaps the classic one we might expect from artificial intelligence, is "software." If we only had the right computer program, the argument goes, we might be able to capture the fluidity and adaptability of human information processing. Certainly this answer is partially correct. There have been great breakthroughs in our understanding of cognition as a result of the development of expressive high-level computer languages and powerful algorithms. However, we do not think that software is the whole story.

   In our view, people are smarter than today's computers because the brain employs a basic computational architecture that is more suited to deal with a central aspect of the natural information processing tasks that people are so good at.... hese tasks generally require the simultaneous consideration of many pieces of information or constraints. Each constraint may be imperfectly specified and ambiguous, yet each can play a potentially decisive role in determining the outcome of processing. (McClelland, Rumelhart & Hinton, 1986, pp. 3-4)

1) код; система кодирования || кодировать

2) программа, текст программы, код || программировать, писать программу

3) технические условия

4) нормы и правила; правила эксплуатации

SUBJECT AREA: Agricultural and food technology

[br]

[br]

[br]

He was the fifth child of Charles and Ann Stalcrop Evans, and by the age of 15 he had four sisters and seven brothers. Nothing is known of his schooling, but at the age of 17 he was apprenticed to a Newport wheelwright and wagon-maker. At 19 he was enrolled in a Delaware Militia Company in the Revolutionary War but did not see active service. About this time he invented a machine for bending and cutting off the wires in textile carding combs. In July 1782, with his younger brother, Joseph, he moved to Tuckahoe on the eastern shore of the Delaware River, where he had the basic idea of the automatic flour mill. In July 1782, with his elder brothers John and Theophilus, he bought part of his father's Newport farm, on Red Clay Creek, and planned to build a mill there. In 1793 he married Sarah Tomlinson, daughter of a Delaware farmer, and joined his brothers at Red Clay Creek. He worked there for some seven years on his automatic mill, from about 1783 to 1790.

His system for the automatic flour mill consisted of bucket elevators to raise the grain, a horizontal screw conveyor, other conveying devices and a "hopper boy" to cool and dry the meal before gathering it into a hopper feeding the bolting cylinder. Together these components formed the automatic process, from incoming wheat to outgoing flour packed in barrels. At that time the idea of such automation had not been applied to any manufacturing process in America. The mill opened, on a non-automatic cycle, in 1785. In January 1786 Evans applied to the Delaware legislature for a twenty-five-year patent, which was granted on 30 January 1787 although there was much opposition from the Quaker millers of Wilmington and elsewhere. He also applied for patents in Pennsylvania, Maryland and New Hampshire. In May 1789 he went to see the mill of the four Ellicot brothers, near Baltimore, where he was impressed by the design of a horizontal screw conveyor by Jonathan Ellicot and exchanged the rights to his own elevator for those of this machine. After six years' work on his automatic mill, it was completed in 1790. In the autumn of that year a miller in Brandywine ordered a set of Evans's machinery, which set the trend toward its general adoption. A model of it was shown in the Market Street shop window of Robert Leslie, a watch-and clockmaker in Philadelphia, who also took it to England but was unsuccessful in selling the idea there.

In 1790 the Federal Plant Laws were passed; Evans's patent was the third to come within the new legislation. A detailed description with a plate was published in a Philadelphia newspaper in January 1791, the first of a proposed series, but the paper closed and the series came to nothing. His brother Joseph went on a series of sales trips, with the result that some machinery of Evans's design was adopted. By 1792 over one hundred mills had been equipped with Evans's machinery, the millers paying a royalty of $40 for each pair of millstones in use. The series of articles that had been cut short formed the basis of Evans's The Young Millwright and Miller's Guide, published first in 1795 after Evans had moved to Philadelphia to set up a store selling milling supplies; it was 440 pages long and ran to fifteen editions between 1795 and 1860.

Evans was fairly successful as a merchant. He patented a method of making millstones as well as a means of packing flour in barrels, the latter having a disc pressed down by a toggle-joint arrangement. In 1801 he started to build a steam carriage. He rejected the idea of a steam wheel and of a low-pressure or atmospheric engine. By 1803 his first engine was running at his store, driving a screw-mill working on plaster of Paris for making millstones. The engine had a 6 in. (15 cm) diameter cylinder with a stroke of 18 in. (45 cm) and also drove twelve saws mounted in a frame and cutting marble slabs at a rate of 100 ft (30 m) in twelve hours. He was granted a patent in the spring of 1804. He became involved in a number of lawsuits following the extension of his patent, particularly as he increased the licence fee, sometimes as much as sixfold. The case of Evans v. Samuel Robinson, which Evans won, became famous and was one of these. Patent Right Oppression Exposed, or Knavery Detected, a 200-page book with poems and prose included, was published soon after this case and was probably written by Oliver Evans. The steam engine patent was also extended for a further seven years, but in this case the licence fee was to remain at a fixed level. Evans anticipated Edison in his proposal for an "Experimental Company" or "Mechanical Bureau" with a capital of thirty shares of $100 each. It came to nothing, however, as there were no takers. His first wife, Sarah, died in 1816 and he remarried, to Hetty Ward, the daughter of a New York innkeeper. He was buried in the Bowery, on Lower Manhattan; the church was sold in 1854 and again in 1890, and when no relative claimed his body he was reburied in an unmarked grave in Trinity Cemetery, 57th Street, Broadway.

[br]

SUBJECT AREA: Mechanical, pneumatic and hydraulic engineering, Photography, film and optics, Public utilities

[br]

[br]

[br]

While he was attending the Military School at Mannheim, Reichenbach drew attention to himself due to the mathematical instruments that he had designed. On the recommendation of Count Rumford in Munich, the Bavarian government financed a two-year stay in Britain so that Reichenbach could become acquainted with modern mechanical engineering. He returned to Mannheim in 1793, and during the Napoleonic Wars he was involved in the manufacture of arms. In Munich, where he was in the service of the Bavarian state from 1796, he started producing precision instruments in his own time. His basic invention was the design of a dividing machine for circles, produced at the end of the eighteenth century. The astronomic and geodetic instruments he produced excelled all the others for their precision. His telescopes in particular, being perfect in use and of solid construction, soon brought him an international reputation. They were manufactured at the MathematicMechanical Institute, which he had jointly founded with Joseph Utzschneider and Joseph Liebherr in 1804 and which became a renowned training establishment. The glasses and lenses were produced by Joseph Fraunhofer who joined the company in 1807.

In the same year he was put in charge of the technical reorganization of the salt-works at Reichenhall. After he had finished the brine-transport line from Reichenhall to Traunstein in 1810, he started on the one from Berchtesgaden to Reichenhall which was an extremely difficult task because of the mountainous area that had to be crossed. As water was the only source of energy available he decided to use water-column engines for pumping the brine in the pipes of both lines. Such devices had been in use for pumping purposes in different mining areas since the middle of the eighteenth century. Reichenbach knew about the one constructed by Joseph Karl Hell in Slovakia, which in principle had just been a simple piston-pump driven by water which did not work satisfactorily. Instead he constructed a really effective double-action water-column engine; this was a short time after Richard Trevithick had constructed a similar machine in England. For the second line he improved the system and built a single-action pump. All the parts of it were made of metal, which made them easy to produce, and the pumps proved to be extremely reliable, working for over 100 years.

At the official opening of the line in 1817 the Bavarian king rewarded him generously. He remained in the state's service, becoming head of the department for roads and waterways in 1820, and he contributed to the development of Bavarian industry as well as the public infrastructure in many ways as a result of his mechanical skill and his innovative engineering mind.

[br]

1) сеть

а) локальная, региональная или глобальная вычислительная сеть

б) коммуникационная сеть; сеть связи (напр. телефонная)

в) сеть вещательных станций (напр. телевизионных)

г) нейронная сеть

д) замкнутая совокупность функционально однотипных организаций или предприятий

е) способ представления знаний в виде связного орграфа в системе искусственного интеллекта

ж) сетка

2) работать в сети; обмениваться информацией с помощью сети; использовать сеть или сети

3) создавать сеть или сети; покрывать сетью (напр. вещательных станций) определённую территорию

4) плести сеть или сетку; применять сеть или сетку; образовывать сеть или сетку

5) схема; цепь; контур

•

- networks ot general equivalence

- advanced intelligent network

- advertiser network

- aeronautical fixed telecommunications network

- all-pass network

- artificial neural network

- asynchronous network

- attached resource computer network

- attenuation network

- automatic digital network

- automatic voice network

- backbone network

- because it's time network

- Benetton network

- broadband communication network

- broadband integrated services digital network

- building-out network

- charge-routing network

- circuit-switched data network

- circuit-switched public data network

- combinatorial network

- commercial network

- computer + science network

- concatenated network

- conferencing network

- counterpropagation network

- coupled-line network

- digital time-division network

- directed network

- electronic space-division analog network

- elementary digital network

- equalizing network

- European academic and research network

- European Unix network

- exponential network

- fast neural network

- FDNR network

- FIDO technology network

- firm network

- general regression neural network

- global area network

- ground-wave emergency network

- H-network

- high energy physics network

- higher-order network

- integrated broadband communication network

- integrated business network

- integrated digital network

- integrated enterprise network

- integrated services digital network

- integrating network

- intelligent network

- intelligent optical network

- intercom network

- LAN outer network

- land network

- linear integrated network

- linear varying parameter network

- local area network

- local computer network

- multiprotocol transport network

- multiservice network

- national information network

- neural network

- packet data network

- packet radio network

- probabilistic neural network

- projection pursuit network

- public data network

- public land mobile network

- public switched network

- public switched telephone network

- public telegraph network

- public telephone network

- pulse-forming network

- quadripole network

- quantum neural network

- queuing network

- satellite tracking and data acquisition network

- screw-dislocation network

- small business network

- social network

- software defined network

- solid-state network

- storage area network

- store-and-forward network

- synchronous optical network

- systolic network

- telecommunications management network

- teletype network

- time delay neural network

- time-division analog network

- time-invariant network

- trimming resistive network

- trunk network

- user network

- value-added network

- virtual private network

- weighting network

- wide area network

- wireless intelligent network

- wireless local area network

- wireless wide area network

- work station network

1) сеть

а) локальная, региональная или глобальная вычислительная сеть

б) коммуникационная сеть; сеть связи (напр. телефонная)

в) сеть вещательных станций (напр. телевизионных)

г) нейронная сеть

д) замкнутая совокупность функционально однотипных организаций или предприятий

е) способ представления знаний в виде связного орграфа в системе искусственного интеллекта

ж) сетка

2) работать в сети; обмениваться информацией с помощью сети; использовать сеть или сети

3) создавать сеть или сети; покрывать сетью (напр. вещательных станций) определённую территорию

4) плести сеть или сетку; применять сеть или сетку; образовывать сеть или сетку

5) схема; цепь; контур

•

- π-network

SUBJECT AREA: Aerospace

[br]

[br]

[br]

William Henson worked in the lacemaking industry and in his spare time invented many mechanical devices, from a breech-loading cannon to an ice-machine. It could be claimed that he invented the airliner, for in 1842 he prepared a patent (granted in 1843) for an "aerial steam carriage". The patent application was not just a vague outline, but contained detailed drawings of a large monoplane with an enclosed fuselage to accommodate the passengers and crew. It was to be powered by a steam engine driving two pusher propellers aft of the wing. Henson had followed the lead give by Sir George Cayley in his basic layout, but produced a very much more advanced structural design with cambered wings strengthened by streamlined bracing wires: the intended wing-span was 150 ft (46 m). Henson probably discussed the design of the steam engine and boiler with his friend John Stringfellow (who was also in the lacemaking industry). Stringfellow joined Henson and others to found the Aerial Transit Company, which was set up to raise the finance needed to build Henson's machine. A great publicity campaign was mounted with artists' impressions of the "aerial steam carriage" flying over London, India and even the pyramids. Passenger-carrying services to India and China were proposed, but the whole project was far too optimistic to attract support from financiers and the scheme foundered. Henson and Stringfellow drew up an agreement in December 1843 to construct models which would prove the feasibility of an "aerial machine". For the next five years they pursued this aim, with no real success. In 1848 Henson and his wife emigrated to the United States to further his career in textiles. He became an American citizen and died there at the age of 75.

[br]

1. n

1) ценность

2) стоимость

3) цена

4) валюта; сумма векселя или тратты

5) величина, значение

2. v

system of axes

3-component LDV system

3-D LDV system

4-D system

4-D flight-management system

4-D guidance system

AC electrical system

actuation system

aerial delivery system

aerostat system

AEW system

afterburning control system

AI-based expert system

aileron-to-rudder system

air bleed offtake system

air cushion system

air cycle system

air data system

air defence system

air induction system

air refueling system

air traffic control system

air-combat advisory system

air-conditioning system

air-path axis system

air-turbine starting system

airborne early warning system

aircooling system

aircraft reference axis system

aircraft weight-and-balance measuring system

aircraft-autopilot system

aircraft-based system

aircraft-bifilar-pendulum system

aircraft-carried earth axis system

aircraft-carried normal earth axis system

aircrew escape system

airfield lighting control system

airframe/rotor system

airspeed system

alcohol-wash system

alignment control system

all-electronic system

all-weather mission system

altitude loss warning system

angle-of-attack command system

anti-collision system

anti-g system

antitorque system

anti-icing system

antiskid system

area-navigation system

ARI system

artificial feel system

artificial intelligence-based expert system

artificially augmented flight control system

ATC system

attitude and heading reference system

audio system

audiovisual system

auto-diagnosis system

auto-hover system

autolanding system

automatic cambering system

automatic trim system

autostabilization system

autotrim system

axis system

B system

balance-fixed coordinate system

base-excited system

basic axis system

beam-foundation system

bifilar pendulum suspension system

bladder system

blowing system

blowing boundary layer control system

blown flap system

body axis system

body axis coordinate system

body-fitted coordinate system

body-fixed reference system

boom system

boosted flight control system

braking system

breathing system

buddy-buddy refuelling system

cabin pressurization system

cable-mount system

CAD system

canopy's jettison system

cardiovascular system

cargo loading system

cargo-handling system

carrier catapult system

cartesian axis system

Cat III system

central nervous system

CGI system

circulating oil system

closed cooling system

closed-loop system

cockpit system

cockpit management system

collision avoidance system

combined cooling system

command-by-voice system

command/vehicle system

commercial air transportation system

compensatory system

computer-aided design system

computer-assisted system

computer-generated image system

computer-generated visual system

concentrated-mass system

conflict-alert system

conservative system

constant bandwidth system

constant gain system

consultative expert system

control system

control augmented system

control loader system

cooling system

coordinate system

counterstealth system

coupled system

coupled fire and flight-control system

covert mission system

crew systems

cueing system

curvilinear coordinate system

damped system

data system

data acquisition system

data handling system

data transfer system

data-gathering system

DC electrical system

decision support system

defensive avionics system

deicing system

demisting system

departure prevention system

deterministic system

dual-dual redundant system

4-D navigation system

6-DOF motion system

diagnosable system

dial-a-flap system

direct impingement starting system

displacement control system

display system

display-augmented system

divergent system

DLC system

dogfight system

door-to-door system

Doppler ground velocity system

double-balance system

drive system

drive train/rotor system

dry air refueling system

dual-field-of-view system

dual-wing system

dynamic system

early-warning system

Earth-centered coordinate system

earth-fixed axis system

earth/sky/horizon projector system

ejection system

ejection display system

ejection seat escape system

ejection sequence system

ejector exhaust system

ejector lift system

election safety system

electric starting system

electro-expulsive deicing system

electro-impulse deicing system

electro-vibratory deicing system

electronic flight instrumentation system

Elint system

emergency power system

emitter locator system

EMP-protected system

engine monitoring system

engine-propeller system

engine-related system

enhanced lift system

envelope-limiting system

environmental control system

escape system

excessive pitch attitude warning system

exhaust system

FADEC system

fault-tolerant system

FBW system

feathering system

feedback system

feel system

fin axis system

fire detection system

fire suppression system

fire-extinguishing system

fire-protection system

five-point restraint system

fixed-structure control system

flap system

flap/slat system

flash-protection system

flexible manufacturing system

flight control system

flight control actuation system

flight director system

flight inspection system

flight management system

flight path system

flight path axis system

flight test system

flight-test instrumentation system

flotation system

fluid anti-icing system

flutter control system

flutter margin augmentation system

flutter suppression system

fluttering system

fly-by-light system

fly-by-light control system

fly-by-wire system

fly-by-wire/power-by-wire control system

foolproof system

force-excited system

force-feel system

forward vision augmentation system

fuel conservative guidance system

fuel management system

fuel transfer system

full-vectoring system

full-authority digital engine control system

full-motion system

full-state system

full-time system

fully articulated rotor system

fuselage axis system

g-command system

g-cueing system

g-limiting system

gas generator control system

gas turbine starting system

global positioning system

governing system

ground collision avoidance system

ground proximity warning system

ground-axes system

ground-fixed coordinate system

ground-referenced navigation system

gust alleviation system

gust control system

gyroscopic system

gyroscopically coupled system

halon fire-extinguishing system

halon gas fire-fighting system

hands-off system

head-aimed system

headup guidance system

helmet pointing system

helmet-mounted visual system

hierarchical system

high-damping system

high-authority system

high-lift system

high-order system

high-pay-off system

high-resolution system

higher harmonic control system

hose-reel system

hot-gas anti-icing system

hub plane axis system

hub plane reference axis system

hub-fixed coordinate system

hydraulic system

hydraulic starting system

hydropneumatic system

hydrostatic motion system

hysteretic system

ice-protection system

icing cloud spray system

icing-protection system

identification friend or foe system

image generator system

in-flight entertainment system

incidence limiting system

inert gas generating system

inertial coordinate system

inertial navigation system

inertial reference system

infinite-dimensional system

information management system

inlet boundary layer control system

inlet control system

input system

instruction system

instrument landing system

instrumentation system

intelligence system

intelligent system

interconnection system

intermediate axis system

intrusion alarm system

intrusion detection system

inverted fuel system

landing guidance system

large-travel motion system

laser-based visual system

lateral attitude control system

lateral control system

lateral feel system

lateral seat restraint system

lateral-directional stability and command augmentation system

lead compensated system

left-handed coordinate system

leg restraint system

life support system

liferaft deployment system

lift-distribution control system

lighter-than-air system

lightly damped system

lightning protection system

lightning sensor system

lightning warning system

limited-envelope flight control system

linear vibrating system

liquid oxygen system

load control system

load indication system

local-horizon system

loom system

low-damping system

low-order system

LQG controlled system

lubrication system

lumped parameter system

Mach number system

main transmission system

maintenance diagnostic system

maintenance record system

man-in-the-loop system

man-machine system

maneuver demand system

maneuvering attack system

mass-spring-dashpot system

mass-spring-damper system

mast-mounted sight system

mechanical-hydraulic flight control system

microwave landing system

MIMO system

mine-sweeping system

missile system

missile-fixed system

mission-planning system

mobile aircraft arresting system

modal cancellation system

modal suppression system

mode-decoupling system

model reference system

model-based visual system

model-following system

modelboard system

molecular sieve oxygen generation system

monopulse system

motion system

motion generation system

multi-input single-output system

multi-input, multi-output system

multimode system

multibody system

multidegree-of-freedom system

multiloop system

multiple-input single output system

multiple-input, multiple-output system

multiple-loop system

multiple-redundant system

multiply supported system

multishock system

multivariable system

navigation management system

navigation/attack system

navigation/bomb system

NDT system

neuromuscular system

night/dusk visual system

portable aircraft arresting system

nitrogen inerting system

no-tail-rotor system

nonminimum phase system

nonoscillatory system

nonconservative system

normal earth-fixed axis system

Notar system

nozzle control system

nuclear-hardened system

observer-based system

obstacle warning system

oil system

on-board inert gas generation system

on-board maintenance system

on-board oxygen generating system

on-off system

one degree of freedom system

one-shot lubrication system

open cooling system

open seat escape system

open-loop system

operability system

optic-based control system

optimally controlled system

orthogonal axis system

oxygen generation system

parachute system

partial vectoring system

partial vibrating system

performance-seeking system

perturbed system

pilot reveille system

pilot vision system

pilot-aircraft system

pilot-aircraft-task system

pilot-in-the-loop system

pilot-manipulator system

pilot-plus-airplane system

pilot-vehicle-task system

pilot-warning system

pilot/vehicle system

pitch change system

pitch compensation system

pitch stability and command augmentation system

pitch rate system

pitch rate command system

pitch rate flight control system

pneumatic deicing system

pneumatic ice-protection system

pneumodynamic system

position hold system

power system

power-assisted system

power-boosted system

powered high-lift system

powered-lift system

precognitive system

pressurization system

preview system

probabilistically diagnosable system

probe refuelling system

pronated escape system

propeller-fixed coordinate system

propulsive lift system

proximity warning system

pursuit system

push-rod control system

quantized system

random system

rating system

reconfigurable system

rectangular coordinate system

reduced-gain system

reference axis system

refuelling system

remote augmentor lift system

remote combustion system

response-feedback system

restart system

restraint system

restructurable control system

retraction system

ride-control system

ride-quality system

ride-quality augmentation system

ride-smoothing system

right-handed axis system

right-handed coordinate system

rigid body system

robotic refueling system

rod-mass system

roll augmentation system

roll rate command system

rotating system

rotor system

rotor isolation system

rotor-body system

rotor-wing lift system

route planner system

rudder trim system

rudder-augmentation system

sampled-data system

scheduling system

schlieren system

sea-based system

seat restraint system

seatback video system

self-adjoint system

self-contained starting system

self-diagnosable system

self-excited system

self-repairing system

self-sealing fuel system

self-tuning system

shadow-mask system

shadowgraph system

ship-fixed coordinate system

shock system

short-closed oil system

sighting system

simulation system

simulator-based learning system

single degree of freedom system

single-input multiple-output system

singularly perturbed system

situational awareness system

six-axis motion system

six-degree-of-freedom motion system

six-puck brake system

ski-and-wheel system

skid-to-turn system

snapping system

soft mounting system

soft ride system

sound system

speed-stability system

spherical coordinate system

spin recovery system

spin-prevention system

spring-mass-dashpot system

stability and control augmentation system

stability augmentation system

stability axis coordinate system

stability enhancement system

stall detection system

stall inhibitor system

stall protection system

stall warning system

starting system

stealth system

stochastic system

storage and retrieval system

store alignment system

stores management system

strap-down inertial system

structural system

structural-mode compensation system

structural-mode control system

structural-mode suppression system

STT system

suppression system

suspension system

tactile sensory system

tail clearance control system

tail warning system

task-tailored system

terrain-aided navigation system

terrain-referencing system

test system

thermal control system

thermal protection system

threat-warning system

three-axis augmentation system

three-body tethered system

three-control system

three-gyro system

through-the-canopy escape system

thrust modulation system

thrust-vectoring system

tilt-fold-rotor system

time-invariant system

time-varying system

tip-path-plane coordinate system

torque command/limiting system

tractor rocket system

trailing cone static pressure system

training system

trajectory guidance system

translation rate command system

translational acceleration control system

trim system

trim tank system

triple-load-path system

tutoring system

twin-dome system

two degree of freedom system

two-body system

two-input system

two-input two-output system

two-pod system

two-shock system

two-step shock absorber system

unpowered flap system

unpowered high-lift system

utility services management system

vapor cycle cooling system

variable feel system

variable stability system

variable structure system

vestibular sensory system

vibrating system

vibration isolation system

vibration-control system

vibration-damping system

video-disc-based visual system

visor projection system

visual system

visual display system

visual flying rules system

visual sensory system

visual simulation system

visually coupled system

voice-activated system

vortex system

vortex attenuating system

VTOL control system

wake-imaging system

warning system

water injection cooling system

water-mist system

water-mist spray system

weather system

wheel steering system

wide angle visual system

wind coordinate system

wind shear system

wind-axes system

wind-axes coordinate system

wind-fixed coordinate system

wing axis system

wing flap system

wing sweep system

wing-load-alleviation system

wing-mounted system

wing/propulsion system

wiring system

yaw vane system

- advertising industry

- absolute language

1) (element, group; also Mil.) Einheit, die; (in complex mechanism) Element, das

2) (in adding numbers by columns) Einer, der (Math.)

3) (quantity chosen as standard) [Maß]einheit, die; (of gas, electricity) Einheit, die

4) (piece of furniture) Element, das

* * *

1) (a single thing, individual etc within a group: The building is divided into twelve different apartments or living units.) die Einheit

2) (an amount or quantity that is used as a standard in a system of measuring or coinage: The dollar is the standard unit of currency in America.) die Einheit

3) (the smallest whole number, 1, or any number between 1 and 9: In the number 23, 2 is a ten, and 3 is a unit.) der Einer

* * *

1. (standard of quantity) Einheit f

\unit of alcohol Alkoholeinheit f

\unit of currency Währungseinheit f

\unit of length Längenmaß nt

\unit operation CHEM Grundoperation f

\unit weight PHYS spezifisches Gewicht

2. + sing/pl vb (group of people) Abteilung f

anti-terrorist \unit Antiterroreinheit f

the family \unit der Familienverband

policy \unit politische Abteilung

3. (part) Teil m, Einheit f

\unit of a course Abschnitt m eines Kurses

\unit of a course book Kapitel nt eines Kursbuches

4. (element of furniture) Element nt

kitchen \unit Küchenelement nt

5. MECH Einheit f

central processing \unit zentrale Datenverarbeitungsanlage

video display \unit Sichtgerät nt

6. COMM Einheit f; STOCKEX Anlageeinheit f

7. MIL Einheit f, Verband m

8. MED Abteilung f

9. AM, AUS (apartment) Wohnung f

multiple-\unit dwelling Wohnanlage f

10. MATH Einer m

11. COMPUT (machine) einzelne Maschine

12. AM (sl: penis) Schwanz m fam

* * *

1) (= entity MIL) Einheit f; (= set of equipment) Anlage f, Einheit f

2) (= section) Einheit f; (of furniture) Element nt; (of machine) Element nt, Teil nt; (of organization) Abteilung f; (of course book) Lektion f

3) (= measure) Einheit f