-
81 cydarum
1.cȳ̆cnus (in MSS. and edd. freq. also cȳ̆gnus;b.y,
Hor. C. 4, 3, 20; Aus. Ep. 20, 8), i, m., = kuknos, the swan; celebrated for its singing, esp. for its dying song;consecrated to Apollo,
Cic. Tusc. 1, 30, 73; Plin. 10, 23, 32, § 63; Lucr. 4, 181; 4, 910; Verg. E. 7, 38; id. A. 1, 393; Ov. M. 5, 387; Hor. C. 4, 3, 20 et saep.;attached to the chariot of Venus,
Ov. M. 10, 708; id. A. A. 3, 809.—Prov.:B. 2.quid contendat hirundo cycnis?
Lucr. 3, 7;so also: certent cycnis ululae,
Verg. E. 8, 55.—Cȳ̆cnus ( Cyg-), i, m.A.A king of the Ligurians, son of Sthenelus, related to Phæton, who was changed to a swan and placed among the stars, Ov. M. 2, 367; Verg. A. 10, 189; cf. Hyg. Fab. 154; id. Astr. 3, 7. —B.A son of Neptune and Calyce; he was father of Tenes, and was changed into a swan, Ov. M. 12, 72 sq., cf. Hyg. Fab. 157.‡ † cydărum, i, n., = kudaros, a sort of ship, acc. to Gell. 10, 25, 5. -
82 Cygnus
1.cȳ̆cnus (in MSS. and edd. freq. also cȳ̆gnus;b.y,
Hor. C. 4, 3, 20; Aus. Ep. 20, 8), i, m., = kuknos, the swan; celebrated for its singing, esp. for its dying song;consecrated to Apollo,
Cic. Tusc. 1, 30, 73; Plin. 10, 23, 32, § 63; Lucr. 4, 181; 4, 910; Verg. E. 7, 38; id. A. 1, 393; Ov. M. 5, 387; Hor. C. 4, 3, 20 et saep.;attached to the chariot of Venus,
Ov. M. 10, 708; id. A. A. 3, 809.—Prov.:B. 2.quid contendat hirundo cycnis?
Lucr. 3, 7;so also: certent cycnis ululae,
Verg. E. 8, 55.—Cȳ̆cnus ( Cyg-), i, m.A.A king of the Ligurians, son of Sthenelus, related to Phæton, who was changed to a swan and placed among the stars, Ov. M. 2, 367; Verg. A. 10, 189; cf. Hyg. Fab. 154; id. Astr. 3, 7. —B.A son of Neptune and Calyce; he was father of Tenes, and was changed into a swan, Ov. M. 12, 72 sq., cf. Hyg. Fab. 157.‡ † cydărum, i, n., = kudaros, a sort of ship, acc. to Gell. 10, 25, 5. -
83 cygnus
1.cȳ̆cnus (in MSS. and edd. freq. also cȳ̆gnus;b.y,
Hor. C. 4, 3, 20; Aus. Ep. 20, 8), i, m., = kuknos, the swan; celebrated for its singing, esp. for its dying song;consecrated to Apollo,
Cic. Tusc. 1, 30, 73; Plin. 10, 23, 32, § 63; Lucr. 4, 181; 4, 910; Verg. E. 7, 38; id. A. 1, 393; Ov. M. 5, 387; Hor. C. 4, 3, 20 et saep.;attached to the chariot of Venus,
Ov. M. 10, 708; id. A. A. 3, 809.—Prov.:B. 2.quid contendat hirundo cycnis?
Lucr. 3, 7;so also: certent cycnis ululae,
Verg. E. 8, 55.—Cȳ̆cnus ( Cyg-), i, m.A.A king of the Ligurians, son of Sthenelus, related to Phæton, who was changed to a swan and placed among the stars, Ov. M. 2, 367; Verg. A. 10, 189; cf. Hyg. Fab. 154; id. Astr. 3, 7. —B.A son of Neptune and Calyce; he was father of Tenes, and was changed into a swan, Ov. M. 12, 72 sq., cf. Hyg. Fab. 157.‡ † cydărum, i, n., = kudaros, a sort of ship, acc. to Gell. 10, 25, 5. -
84 descendo
dē-scendo, di, sum, 3 ( perf. redupl.: descendidit, Valer. Antias ap. Gell. 7, 4 fin.; and, descendiderant, Laber. ib.; perf.: desciderunt, Inscr. Frat. Arv. 13 Henzen.), v. n., to come down; and of inanimate subjects, to fall, sink down, to descend, opp. to ascendo (class. and freq.).I.Lit.A.In gen.:B.ex equo,
to alight, Cic. de Sen. 10, 34; Auct. B. Hisp. 15, 2;for which, equo,
Sall. Hist. Fragm. 5, 13:sicut monte descenderat,
id. J. 50, 2:e curru,
Suet. Tib. 20:e tribunali,
id. Claud. 15:de rostris,
Cic. Vatin. 11:de templo,
Liv. 44, 45:de caelo,
id. 6, 18;for which, caelo,
Hor. Od. 3, 4, 1:e caelo,
Juv. 11, 27:caelo ab alto,
Verg. A. 8, 423; cf.:vertice montis ab alto,
id. ib. 7, 675; and:ab Histro (Da cus),
id. G. 2, 497:ab Alpibus,
Liv. 21, 32, 2; 27, 38, 6:monte,
Verg. A. 4, 159:aggeribus Alpinis atque arce Monoeci,
id. ib. 6, 831:antro Castalio,
Ov. M. 3, 14:per clivum,
id. F. 1, 263 et saep.—Indicating the terminus ad quem:in mare de caelo,
Lucr. 6, 427:Juppiter in terras,
id. 6, 402:in pon tum,
Sil. 1, 607; 15, 152; cf.:caelo in hibernas undas,
Verg. G. 4, 235:caelo ad suos honores templaque, etc.,
Ov. F. 5, 551:in aestum,
Lucr. 6, 402:in inferiorem ambulationem,
Cic. Tusc. 4:in campos,
Liv. 6, 737; cf. Curt. 9, 9:in Piraeum,
Quint. 8, 6, 64 et saep.:ad naviculas,
Cic. Ac. 2, 48 fin.:ad genitorem imas Erebi descendit ad umbras,
Verg. A. 6, 404:sinus vestis infra genua,
Curt. 6, 5 et saep. Poet. also with dat.:nocti, i. e. ad inferos,
Sil. 13, 708; cf.Erebo,
id. 13, 759.—With sup.:per quod oraculo utentes sciscitatum deos descendunt,
Liv. 45, 27, 8.— Absol.:turbo descendit,
Lucr. 6, 438; cf. Verg. E. 7, 60:asta ut descendam (sc. ex equo),
dismount, alight, Plaut. As. 3, 3, 120; Suet. Galb. 18:descendens (sc. e lecto),
Tib. 1, 5, 41:descendo (sc. de arce),
Verg. A. 2, 632:umbrae descendentes (sc. ad inferos),
Stat. S. 5, 5, 41.— Poet.: trepidi quoties nos descendentis arenae vidimus in partes, i. e. that seemed to sink as the wild beasts rose from the vaults, Calp. Ecl. 7, 69.—In partic.1.To go down, to go, to come, sc. from the dwelling-houses (which in Rome were mostly situated on eminences) to the forum, the comitia, etc.: in forum descendens, Crass. ap. Cic. de Or. 2, 66, 267; so, ad forum, Cic. Fragm. ap. Non. 538, 26; Q. Cic. Petit. cons. 14; Valer. Antias ap. Gell. 7, 9 fin.; Liv. 24, 7; 34, 1; cf.:b.fuge, quo descendere gestis,
Hor. Ep. 1, 20, 5;Orell. ad loc.: ad comitia,
Suet. Caes. 13 al.:de palatio et aedibus suis,
Cic. Rosc. Am. 46.— Absol.:hodie non descendit Antonius,
Cic. Phil. 2, 6, 15; id. Verr. 2, 2, 38; Liv. 2, 54; Sen. Ben. 3, 27 al. —Transf.:c.in causam,
Cic. Phil. 8, 2; Liv. 36, 7; Tac. H. 3, 3:in partes,
id. A. 15, 50. —Of land, etc., to sink, fall, slope:d.regio,
Val. Fl. 1, 538.—Of forests whose wood is brought to the plain, Stat. Ach. 2, 115:e.Caucasus,
Val. Fl. 7, 55.—Of water conveyed in pipes, to fall:2.subeat descendatque,
Plin. 31, 6, 31, § 57; cf.of the sea: non magis descenderet aequor,
Luc. 5, 338.—In milit. lang., to march down, sc. from an eminence [p. 555] into the plain:b.ex superioribus locis in planitiem,
Caes. B. C. 3, 98; cf. id. ib. 3, 65, 2:qua (sc. de monte),
Sall. J. 50, 3:inde (sc. de arce),
Liv. 32, 32; cf. id. 7, 29:in aequum locum,
Caes. B. G. 7, 53, 2;for which, in aequum,
Liv. 1, 12:in campum omnibus copiis,
id. 23, 29:in plana,
Front. Strat. 2, 5, 18:ad Alexandriam,
Liv. 45, 12 et saep.— Absol., Liv. 44, 5; Front. Strat. 3, 17, 9:ad laevam,
Sall. J. 55 al. —With supine:praedatum in agros Romanos,
Liv. 3, 10, 4; 10, 31, 2.—Hence,Transf.:3.in aciem,
to go into battle, to engage, Liv. 8, 8; 23, 29; Front. Strat. 1, 11, 11 al.:in proelium,
id. ib. 2, 1, 10; Just. 21, 2, 5:in certamen,
Cic. Tusc. 2, 26:ad pugnam, ad tales pugnas,
Val. Fl. 3, 518; Juv. 7, 173; Front. Strat. 2, 1, 11; 2, 5, 41;and even, in bellum,
Just. 15, 4, 21; 38, 8, 1; cf.:in belli periculum,
id. 15, 1, 2.—In medic. lang., of the excrements: to pass off, pass through, Cels. 2, 4 fin.:4.olera,
id. 1, 6:alvus,
id. 2, 7.—Pregn., to sink down, penetrate into any thing (freq. only after the Aug. per.;5.not in Cic. and Caes.): ferrum in corpus,
Liv. 1, 41; cf. Sil. 16, 544:toto descendit in ilia ferro,
Ov. M. 3, 67:(harundo) in caput,
Luc. 6, 216; cf.:in jugulos gladiis descendebant (hostes),
Flor. 3, 10, 13:ense in jugulos,
Claud. B. Get. 601:in terram (fulmen),
Plin. 2, 55, 56, § 146:in rimam calamus,
id. 17, 14, 24, § 102:subjacens soli duritia non patitur in altum descendere (radices), lapathi radix ad tria cubita,
Plin. 19, 6, 31, § 98 et saep.:toto corpore pestis,
Verg. A. 5, 683:galeas vetant descendere cristae,
to sink down, Stat. Th. 9, 262. —In an obscene sense, Catull. 112, 2; Juv. 11, 163.—II.Trop.A.In gen. (esp. freq. in Quint.), to descend, etc.:B.a vita pastorali ad agriculturam,
Varr. R. R. 2, 1, 3 sq.; cf.:ad aliquem,
Just. 1, 4, 1:usus in nostram aetatem descendit,
Quint. 1, 11, 18:(vox) attollitur concitatis affectibus, compositis descendit,
id. 11, 3, 65; cf. id. 9, 4, 92:grammatici omnes in hanc descendent rerum tenuitatem,
id. 1, 4, 7 et saep.:in omnia familiaritatis officia,
Plin. Pan. 85, 5.— Pass. impers.:eo contemptionis descensum, ut, etc.,
Tac. A. 15, 1 et saep.:si quid tamen olim Scripseris, in Maeci descendat judicis aures,
Hor. A. P. 387:si descendere ad ipsum Ordine perpetuo quaeris sunt hujus origo Ilus et Assaracus, etc.,
Ov. M. 11, 754.—In partic.1.(Acc. to no. I. A. 4.) To sink deep into, to penetrate deeply:2.quod verbum in pectus Jugurthae altius, quam quisquam ratus erat, descendit,
Sall. J. 11, 7; cf.:ut altius injuriae quam merita descendant,
Sen. Ben. 1, 1 med.; id. Contr. 1 praef.; Spart. Ant. Get. 6:cura in animos Patrum,
Liv. 3, 52; cf.:qui (metus deorum) cum descendere ad animos... non posset,
id. 1, 19:nemo in sese tentat descendere,
to examine himself, Pers. 4, 23.—To lower one's self, descend to an act or employment, etc.; to yield, agree to any act, esp. to one which is unpleasant or wrong (freq. in Cic. and Caes.; cf. Orell. ad Cic. Cael. 2, and Fabri ad Liv. 23, 14, 3).—Constr. with ad, very rarely with in or absol.:3.senes ad ludum adolescentium descendant,
Cic. Rep. 1, 43; cf. id. de Or. 2, 6:ad calamitatum societates,
id. Lael. 17, 64:sua voluntate sapientem descendere ad rationes civitatis non solere,
id. Rep. 1, 6 al.:ad ejusmodi consilium,
Caes. B. G. 5, 29, 5:ad innocentium supplicia,
id. ib. 6, 16 fin.:ad vim atque ad arma,
id. ib. 7, 33:ad gravissimas verborum contumelias,
id. B. C. 3, 83:ad accusandum, ad inimicitias,
Cic. Mur. 27, 56; id. Sest. 41, 89; cf. id. Div. in Caecil. 1: ad extrema, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 4:ad frontis urbanae praemia,
Hor. Ep. 1, 9, 11:preces in omnes,
Verg. A. 5, 782:videte, quo descendam, judices,
Cic. Font. 1, 2; cf. id. Verr. 2, 1, 38; Caes. B. C. 1, 81, 5:ad intellectum audientis,
Quint. 1, 2, 27:ad minutissima opera,
id. 1, 12, 14; 4, 2, 15: placet mihi ista defensio;descendo,
I acquiesce, id. ib. 2, 2, 72.—(Mostly ante-Aug.) To descend or proceed from any person or thing:4.ex gradu ascendentium vel descendentium uxorem ducere,
Dig. 23, 2, 68 et saep.:quod genus liberalitatis ex jure gentium descendit,
ib. 43, 26, 1; cf. ib. 18, 1, 57 fin.:a Platone,
Plin. 22, 24, 51, § 111; Lampr. Alex. Sev. 43.—Hence, subst.: dē-scendens, entis, m. and f., a descendant; plur. descendentes, posterity, Dig. 23, 2, 68. —(In Quint.) To depart, deviate, differ from:► The passive is very rare, Plin.tantum ab eo defluebat, quantum ille (sc. Seneca) ab antiquis descenderat,
Quint. 10, 1, 126; id. 3, 5, 8.2, 16, 13, § 71; Prud. Apoth. 1075. -
85 dimoveo
dī-mŏvĕo, ōvi, ōtum (DISMOTUM, v. infra), 2, v. a. (in MSS. and edd. often confounded with demoveo, q. v.; not freq. before the Aug. per.; not in Caes. and Quint.; perh. not in Cic., where demovere appears everywhere to be the better reading).I.To move asunder, to part, put asunder, separate, divide:B.terram aratro,
Verg. G. 2, 513; cf.:glebas aratro,
Ov. M. 5, 341:aera (c. c. dispellere umbras),
Verg. A. 5, 839; cf.auras,
id. ib. 9, 645:cinerem foco,
Ov. M. 8, 642:undas,
Lucr. 6, 891; Ov. M. 4, 708; cf.aquas,
id. H. 18, 80; 19, 48:rubum,
Hor. C. 1, 23, 7.— Poet.:ubi sol radiis terram dimovit abortus (preceded by: ubi roriferis terram nox obruit umbris),
cleaves the earth, lays it open, Lucr. 6, 869.—Transf.1.Of a multitude of persons or things, to separate from each other, to scatter, disperse, drive away, dismiss:2.humentem umbram polo,
Verg. A. 3, 589; 4, 7; cf.:gelidam umbram caelo,
id. ib. 11, 210:obstantes propinquos,
Hor. C. 3, 5, 51:turbam,
Tac. H. 3, 31; 80; Suet. Galb. 19; cf.:dimotis omnibus,
Tac. H. 2, 49; cf.: VTEI EA BACANALIA SEI QVA SVNT... DISMOTA SIENT, i. e. be dissolved, abolished, S. C. de Bacchan. fin. —To separate from something, to remove.a.Lit.:b.quos (equites) spes societatis a plebe dimoverat,
Sall. J. 42, 1; Plin. 8, 7, 7, § 23:dimovit perfregitque custodias Poena,
Plin. Pan. 49:parietes (al. demotis),
Tac. A. 6, 24:plagulas (lecticae),
Suet. Tit. 10 al. —Trop.: gaudentem patrios findere sarculo Numquam dimoveas, ut, etc., thou canst never entice away, in order to, etc., Hor. C. 1, 1, 13 (al. demo-).—II.To move to and fro, to put in motion (cf. dimitto, no. I.—so perh. only in Celsus):superiores partes,
Cels. 3, 27, 3:manus,
id. 2, 14 fin.:se inambulatione levi,
id. 4, 24 al. -
86 discumbo
dis-cumbo, cŭbŭi, cŭbĭtum, 3, v. n., to lie down.I.More freq., to recline at table for the purpose of eating (cf. accumbo—so esp. freq. since the Aug. per.):II.discubuimus omnes praeter illam,
Cic. Att. 5, 1, 4; Lucr. 3, 912; Quint. 11, 2, 13; Suet. Caes. 48; Tib. 2, 5, 95; Verg. A. 1, 708; Ov. M. 8, 566; Vulg. Johan. 12, 2 al.—Sometimes of a single person (yet always with the accessory idea of a number reclining at the same time):in convivio Germanici cum super eum Piso discumberet,
Tac. A. 3, 14; 6, 50; Suet. Aug. 74; Curt. 8, 5, 6; Juv. 5, 12.— Pass. impers.:discumbitur,
Cic. Verr. 2, 1, 26; Verg. A. 1, 700; Gell. 3, 19 al.—Rarely, to lie down to sleep:discubitum noctu ire,
Plaut. Merc. 1, 1, 100:cenati discubuerunt ibidem,
Cic. Inv. 2, 4, 14. -
87 diverto
dī-verto ( vorto), ti, sum, 3, v. n., to turn or go different ways, to part, separate, turn aside (in the verb. finit. rare; not in the class. per.).I.Lit.A.To turn out of the way; hence, of travellers, to stop, lodge, sojourn:B.qui divertebat in proximo,
Amm. 14, 7, 15:in cenaculum,
Vulg. 4 Reg. 4, 11:ad hominem peccatorem,
to visit, id. Luc. 19, 7 al. —Of a married woman, to leave her husband:II.(uxor) sive diverterit, sive nupta est adhuc,
Dig. 9, 2, 27, § 30; cf.so of divorce: si uxor a legato diverterit,
ib. 5, 1, 42:nullis matrimoniis divertentibus,
Gell. 4, 3. V. also divortium.—Trop., to deviate from each other, to differ:I. A.divortunt mores virgini longe ac lupae,
Plaut. Ep. 3, 3, 22.—Hence, dīversus ( - vorsus), a, um, P. a., turned different ways.Lit.:B.in diversum iter equi concitati,
Liv. 1, 28:fenestrae,
opposite each other, Prop. 1, 3, 31; cf.ripa,
Sil. 1, 264 Drak.:iter a proposito diversum,
Caes. B. C. 1, 69, 1; cf.:diverso ab ea regione itinere,
id. ib. 3, 41, 4:diversis ab flumine regionibus,
id. B. G. 6, 25, 3:diversam aciem constituit,
id. B. C. 1, 40, 5:duo cinguli maxime inter se diversi, i. e. the two polar circles,
Cic. Rep. 6, 20 (13):diversum ad mare dejectus,
Tac. A. 2, 60; cf.:procurrentibus in diversa terris,
id. Agr. 11:in diversum flectere,
Plin. 11, 45, 101, § 248:binas per diversum coassationes substernere,
cross-wise, Plin. 36, 25, 62, § 186.—Trop.1.In gen., different, diverse, opposite, contrary, conflicting (cf.:2.varius, differens, discrepans, multiplex): monstrum ex contrariis diversisque inter se pugnantibus naturae studiis cupiditatibusque conflatum,
Cic. Cael. 5 fin.; cf.:quis non diversa praesentibus contrariaque expectatis aut speret aut timeat?
Vell. 2, 75, 2:pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia,
Sall. C. 5, 8; cf. Liv. 34, 4.—In the sup.:ne illi falsi sunt, qui diversissimas res pariter exspectant, ignaviae voluptatem et praemia virtutis,
Sall. J. 85, 20:diversa sibi ambo consilia capiunt,
Caes. B. C. 3, 30, 1:est huic diversum vitio vitium prope majus,
Hor. Ep. 1, 18, 5; cf. Vell. 2, 80, 2:initio reges diversi pars ingenium, alii corpus exercebant,
pursuing opposite courses, Sall. C. 2, 1:diversi imperatoribus (sc. Scipioni et Mummio) mores, diversa fuerunt studia,
Vell. 1, 13, 3:dividere bona diversis,
Hor. S. 1, 3, 114; cf. id. ib. 1, 1, 3; Vell. 2, 60 fin. et saep.—Of conflicting passions: Pentheum diripuisse aiunt Bacchas;nugas fuisse credo, prae quo pacto ego divorsus distrahor,
Plaut. Merc. 2, 4, 2.— Comp.:divorsius,
Lucr. 3, 803.—In partic. (like contrarius, II. 2.), inimically opposed, of hostile or opposite opinions, unfriendly, hostile:II. A.certa igitur cum illo, qui a te totus diversus est,
Cic. Ac. 2, 32:regio ab se diversa,
Liv. 32, 38:diversos iterum conjungere amantes,
Prop. 1, 10, 15:acies,
Tac. A. 13, 57; 14, 30:factio,
Suet. Caes. 20; id. Tib. 3 fin.; cf.partes,
id. Caes. 1:diversae partis advocatus,
opposite, id. Gramm. 4:diversi ordiuntur, etc.,
Tac. A. 2, 10:subsellia,
of the opponents, Quint. 11, 3, 133; cf. Tac. Or. 34:minuere invidiam aut in diversum eam transferre,
Quint. 11, 1, 64:defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diversum auctores trahunt,
are not agreed, Liv. 25, 11 fin.; cf.:nullo in diversum auctore,
Tac. A. 12, 69:consistentis ex diverso patroni,
on the opposite side, Quint. 4, 1, 42:ex diverso,
id. 5, 11, 43; Tac. A. 13, 40; id. H. 4, 16 et saep.;also: e diverso,
Plin. 4, 4, 5, § 9; Just. 30, 4, 6; the latter in Sueton, and the elder Pliny, i. q. contra, on the contrary:sunt qui putent, etc.... Alii e diverso, etc.,
Suet. Caes. 86; cf. id. Aug. 27; id. Dom. 9; Plin. 2, 50, 51, § 135; 5, 9, 10, § 56 al.; cf. Sillig. ad Plin. 14, 2, 4, § 35; Gai. Inst. 2, 16.Lit.: dispennite hominem divorsum et distennite, spread out in opposite directions, i. e. his limbs, Plaut. Mil. 5, 14:B.diversae state,
id. Truc. 4, 3, 14; cf.:diversi pugnabant,
separately, Caes. B. C. 1, 58, 4; so,jam antea diversi audistis,
Sall. C. 20, 5; and:sive juncti unum premant, sive id diversi gerant bellum,
Liv. 10, 25:diversi dissipatique in omnes partes fugere,
Caes. B. G. 2, 24, 4; cf.:ex diversa fuga in unum collecti,
Liv. 42, 8:age diversos et disice corpora ponto,
Verg. A. 1, 70:diversi consules discedunt,
Liv. 10, 33, 10; 22, 56; Nep. Dat. 11, 3 al.; cf.:quo diversus abis?
away, Verg. A. 5, 166; 11, 855:qui (portus) cum diversos inter se aditus habeant, in exitu conjunguntur et confluunt,
Cic. Verr. 2, 4, 52 fin.; cf. id. Agr. 2, 32, 87; Liv. 40, 22:in locis disjunctissimis maximeque diversis,
very widely separated, Cic. de Imp. Pomp. 4; so,loca,
id. ib. 16; Caes. B. G. 2, 22, 1 et saep.—Cf. in the sup.:diversissimis locis subeundo ad moenia,
Liv. 4, 22:itinera,
Caes. B. G. 7, 16 fin.; id. B. C. 3, 67, 2:proelium,
fought in different places, Hirt. B. G. 8, 19, 2 et saep.: sunt ea innumerabilia, quae a diversis emebantur, by various people, individuals (as an indefinite term for persons), Cic. Phil. 2, 37. — Poet., i. q. remotus, remote, far-distant:Aesar,
i. e. flowing in another, remote country, Ov. M. 15, 23; cf. Verg. A. 3, 4; 11, 261; 12, 621;708: diverso terrarum distineri,
distance apart, remoteness, Tac. A. 3, 59.—Trop.1.Different, unlike, dissimilar:2.varia et diversa genera et bellorum et hostium,
Cic. de Imp. Pomp. 10 fin.; cf.:variae et diversae et diffusae disputationes,
id. de Or. 3, 16, 61; 1, 61 fin.:diversa ac dissimilis pars,
id. Inv. 1, 23, 33; cf.:diversa studia in dissimili ratione,
id. Cat. 2, 5:flumina diversa locis,
Verg. G. 4, 367; so Ov. M. 1, 40:oris habitu simili aut diverso,
Quint. 9, 3, 34 al.:ut par ingenio, ita morum diversus,
Tac. A. 14, 19:a proposita ratione diversum,
Cic. Brut. 90; cf.:ab his longe diversae litterae,
Sall. C. 34 fin.; Quint. 4, 1, 9; cf. also id. 2, 10, 7:huic diversa sententia eorum fuit,
id. 3, 6, 32. —Cf. so with dat., Quint. 2, 3, 10; 3, 10, 3 et saep.—With gen.:diversa omnium, quae umquam accidere, civilium armorum facies,
Tac. A. 1, 49:diversa in hac ac supradicta alite quaedam,
Plin. 10, 12, 15, § 32:eruca diversae est, quam lactuca, naturae,
id. 19, 8, 44, § 154.—Divided, fluctuating, hesitating, inconsistent:B.metu ac libidine divorsus agebatur,
Sall. J. 25, 6:qui diversus animi modo numen pavescere, modo, etc.,
Tac. H. 4, 84:diversi fremat inconstantia vulgi,
Tib. 4, 1, 45.— Adv.: dī-verse or dīvorse (acc. to II.), different ways, hither and thither; in different directions (very rarely): corpora prostrata diverse jacebant, scattered, Auct. B. Afr. 40 fin.; so,pauci paulo divorsius conciderant,
Sall. C. 61, 3:multifariam diverseque tendere,
Suet. Galb. 19.—Trop. of the mind:curae meum animum divorse trahunt,
Ter. And. 1, 5, 25:ab eodem de eadem re diverse dicitur,
differently, Cic. Inv. 1, 50:diversissime adfici,
very variously, Suet. Tib. 66:uti verbo ab alicujus sententia diverse,
in a different meaning, Gell. 6, 17, 9. -
88 divorsus
dī-verto ( vorto), ti, sum, 3, v. n., to turn or go different ways, to part, separate, turn aside (in the verb. finit. rare; not in the class. per.).I.Lit.A.To turn out of the way; hence, of travellers, to stop, lodge, sojourn:B.qui divertebat in proximo,
Amm. 14, 7, 15:in cenaculum,
Vulg. 4 Reg. 4, 11:ad hominem peccatorem,
to visit, id. Luc. 19, 7 al. —Of a married woman, to leave her husband:II.(uxor) sive diverterit, sive nupta est adhuc,
Dig. 9, 2, 27, § 30; cf.so of divorce: si uxor a legato diverterit,
ib. 5, 1, 42:nullis matrimoniis divertentibus,
Gell. 4, 3. V. also divortium.—Trop., to deviate from each other, to differ:I. A.divortunt mores virgini longe ac lupae,
Plaut. Ep. 3, 3, 22.—Hence, dīversus ( - vorsus), a, um, P. a., turned different ways.Lit.:B.in diversum iter equi concitati,
Liv. 1, 28:fenestrae,
opposite each other, Prop. 1, 3, 31; cf.ripa,
Sil. 1, 264 Drak.:iter a proposito diversum,
Caes. B. C. 1, 69, 1; cf.:diverso ab ea regione itinere,
id. ib. 3, 41, 4:diversis ab flumine regionibus,
id. B. G. 6, 25, 3:diversam aciem constituit,
id. B. C. 1, 40, 5:duo cinguli maxime inter se diversi, i. e. the two polar circles,
Cic. Rep. 6, 20 (13):diversum ad mare dejectus,
Tac. A. 2, 60; cf.:procurrentibus in diversa terris,
id. Agr. 11:in diversum flectere,
Plin. 11, 45, 101, § 248:binas per diversum coassationes substernere,
cross-wise, Plin. 36, 25, 62, § 186.—Trop.1.In gen., different, diverse, opposite, contrary, conflicting (cf.:2.varius, differens, discrepans, multiplex): monstrum ex contrariis diversisque inter se pugnantibus naturae studiis cupiditatibusque conflatum,
Cic. Cael. 5 fin.; cf.:quis non diversa praesentibus contrariaque expectatis aut speret aut timeat?
Vell. 2, 75, 2:pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia,
Sall. C. 5, 8; cf. Liv. 34, 4.—In the sup.:ne illi falsi sunt, qui diversissimas res pariter exspectant, ignaviae voluptatem et praemia virtutis,
Sall. J. 85, 20:diversa sibi ambo consilia capiunt,
Caes. B. C. 3, 30, 1:est huic diversum vitio vitium prope majus,
Hor. Ep. 1, 18, 5; cf. Vell. 2, 80, 2:initio reges diversi pars ingenium, alii corpus exercebant,
pursuing opposite courses, Sall. C. 2, 1:diversi imperatoribus (sc. Scipioni et Mummio) mores, diversa fuerunt studia,
Vell. 1, 13, 3:dividere bona diversis,
Hor. S. 1, 3, 114; cf. id. ib. 1, 1, 3; Vell. 2, 60 fin. et saep.—Of conflicting passions: Pentheum diripuisse aiunt Bacchas;nugas fuisse credo, prae quo pacto ego divorsus distrahor,
Plaut. Merc. 2, 4, 2.— Comp.:divorsius,
Lucr. 3, 803.—In partic. (like contrarius, II. 2.), inimically opposed, of hostile or opposite opinions, unfriendly, hostile:II. A.certa igitur cum illo, qui a te totus diversus est,
Cic. Ac. 2, 32:regio ab se diversa,
Liv. 32, 38:diversos iterum conjungere amantes,
Prop. 1, 10, 15:acies,
Tac. A. 13, 57; 14, 30:factio,
Suet. Caes. 20; id. Tib. 3 fin.; cf.partes,
id. Caes. 1:diversae partis advocatus,
opposite, id. Gramm. 4:diversi ordiuntur, etc.,
Tac. A. 2, 10:subsellia,
of the opponents, Quint. 11, 3, 133; cf. Tac. Or. 34:minuere invidiam aut in diversum eam transferre,
Quint. 11, 1, 64:defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diversum auctores trahunt,
are not agreed, Liv. 25, 11 fin.; cf.:nullo in diversum auctore,
Tac. A. 12, 69:consistentis ex diverso patroni,
on the opposite side, Quint. 4, 1, 42:ex diverso,
id. 5, 11, 43; Tac. A. 13, 40; id. H. 4, 16 et saep.;also: e diverso,
Plin. 4, 4, 5, § 9; Just. 30, 4, 6; the latter in Sueton, and the elder Pliny, i. q. contra, on the contrary:sunt qui putent, etc.... Alii e diverso, etc.,
Suet. Caes. 86; cf. id. Aug. 27; id. Dom. 9; Plin. 2, 50, 51, § 135; 5, 9, 10, § 56 al.; cf. Sillig. ad Plin. 14, 2, 4, § 35; Gai. Inst. 2, 16.Lit.: dispennite hominem divorsum et distennite, spread out in opposite directions, i. e. his limbs, Plaut. Mil. 5, 14:B.diversae state,
id. Truc. 4, 3, 14; cf.:diversi pugnabant,
separately, Caes. B. C. 1, 58, 4; so,jam antea diversi audistis,
Sall. C. 20, 5; and:sive juncti unum premant, sive id diversi gerant bellum,
Liv. 10, 25:diversi dissipatique in omnes partes fugere,
Caes. B. G. 2, 24, 4; cf.:ex diversa fuga in unum collecti,
Liv. 42, 8:age diversos et disice corpora ponto,
Verg. A. 1, 70:diversi consules discedunt,
Liv. 10, 33, 10; 22, 56; Nep. Dat. 11, 3 al.; cf.:quo diversus abis?
away, Verg. A. 5, 166; 11, 855:qui (portus) cum diversos inter se aditus habeant, in exitu conjunguntur et confluunt,
Cic. Verr. 2, 4, 52 fin.; cf. id. Agr. 2, 32, 87; Liv. 40, 22:in locis disjunctissimis maximeque diversis,
very widely separated, Cic. de Imp. Pomp. 4; so,loca,
id. ib. 16; Caes. B. G. 2, 22, 1 et saep.—Cf. in the sup.:diversissimis locis subeundo ad moenia,
Liv. 4, 22:itinera,
Caes. B. G. 7, 16 fin.; id. B. C. 3, 67, 2:proelium,
fought in different places, Hirt. B. G. 8, 19, 2 et saep.: sunt ea innumerabilia, quae a diversis emebantur, by various people, individuals (as an indefinite term for persons), Cic. Phil. 2, 37. — Poet., i. q. remotus, remote, far-distant:Aesar,
i. e. flowing in another, remote country, Ov. M. 15, 23; cf. Verg. A. 3, 4; 11, 261; 12, 621;708: diverso terrarum distineri,
distance apart, remoteness, Tac. A. 3, 59.—Trop.1.Different, unlike, dissimilar:2.varia et diversa genera et bellorum et hostium,
Cic. de Imp. Pomp. 10 fin.; cf.:variae et diversae et diffusae disputationes,
id. de Or. 3, 16, 61; 1, 61 fin.:diversa ac dissimilis pars,
id. Inv. 1, 23, 33; cf.:diversa studia in dissimili ratione,
id. Cat. 2, 5:flumina diversa locis,
Verg. G. 4, 367; so Ov. M. 1, 40:oris habitu simili aut diverso,
Quint. 9, 3, 34 al.:ut par ingenio, ita morum diversus,
Tac. A. 14, 19:a proposita ratione diversum,
Cic. Brut. 90; cf.:ab his longe diversae litterae,
Sall. C. 34 fin.; Quint. 4, 1, 9; cf. also id. 2, 10, 7:huic diversa sententia eorum fuit,
id. 3, 6, 32. —Cf. so with dat., Quint. 2, 3, 10; 3, 10, 3 et saep.—With gen.:diversa omnium, quae umquam accidere, civilium armorum facies,
Tac. A. 1, 49:diversa in hac ac supradicta alite quaedam,
Plin. 10, 12, 15, § 32:eruca diversae est, quam lactuca, naturae,
id. 19, 8, 44, § 154.—Divided, fluctuating, hesitating, inconsistent:B.metu ac libidine divorsus agebatur,
Sall. J. 25, 6:qui diversus animi modo numen pavescere, modo, etc.,
Tac. H. 4, 84:diversi fremat inconstantia vulgi,
Tib. 4, 1, 45.— Adv.: dī-verse or dīvorse (acc. to II.), different ways, hither and thither; in different directions (very rarely): corpora prostrata diverse jacebant, scattered, Auct. B. Afr. 40 fin.; so,pauci paulo divorsius conciderant,
Sall. C. 61, 3:multifariam diverseque tendere,
Suet. Galb. 19.—Trop. of the mind:curae meum animum divorse trahunt,
Ter. And. 1, 5, 25:ab eodem de eadem re diverse dicitur,
differently, Cic. Inv. 1, 50:diversissime adfici,
very variously, Suet. Tib. 66:uti verbo ab alicujus sententia diverse,
in a different meaning, Gell. 6, 17, 9. -
89 donec
dōnĕc, conj. [shortened from ante- and post-class. form dōnĭcum, from old dative doni (dioni; for root, etc., v. dies) and conj. cum; prop. at the time of day when; form donicum, Liv. And., Cato and Plaut. ap. Charis. p. 178 P.; Cato, R. R. 146, 2; 149, 2; 161, 3; Plaut. Aul. 1, 1, 19; id. Capt. 2, 2, 89; id. Most. 1. 2, 34; id. Ps. 4, 7, 72; id. Truc. 1, 1, 18; Fragm. ap. Prisc. p. 692 P.; Nep. Ham. 1, 4.—In the Inscr. of Orell. 4370 DONIQVIES is i. q. DONIQUE IS, and donique = donicum; so,I. II.donique,
Lucr. 2, 1116; 5, 708 Lachm.].—Donec denotes the relation of two actions in time,As in immediate succession, until, up to the time at which (synonymous with dum, I. B. and II.—in the ante-class. and postAug. periods freq.; four times in Cic. only in signif. II. with indic.; not in Caes.).I.As long as, while (so perh. not till the Aug. period).(α).With indic.:(β).neque dulces amores Sperne, puer, Donec virenti canities abest,
Hor. C. 1, 9, 17:donec gratus eram tibi, etc.... Persarum vigui rege beatior... Donec non alia magis Arsisti, etc.... Romanà vigui clarior Iliā,
id. ib. 3, 9, 1, and 5; Ov. Tr. 1, 1, 53; Liv. 2, 49; 6, 13; Tac. A. 14, 50; id. H. 4, 12; id. Or. 8; 40 al.:donec eris felix, multos numerabis amicos,
Ov. Tr. 1, 9, 5.—With subj.:II.(elephanti) nihil sane trepidabant, donec continenti velut ponte agerentur,
Liv. 21, 28 fin.; Tac. A. 1, 51:edixit ne quis militis, donec in castris esset, bona possideret, etc.,
Liv. 2, 24; 4, 2; 60; 21, 10; 25, 11; Tac. H. 4, 35; id. A. 15, 64 al.Until, till at length (so in all periods).(α).With indic. (cf. Zumpt, Gr. §(β).575): ne quoquam exurgatis, donec a me erit signum datum,
Plaut. Bacch, 4, 4, 106:haud desinam, donec perfecero hoc,
Ter. Ph. 2, 3, 73; cf. ib. 4, 1, 24:neque tamen finis... fiebat, donec populus senatum coëgit, etc.,
Cic. Verr. 2, 4, 40, § 87; id. Tull. 6, 14:hic regnabitur... donec regina sacerdos geminam partu dabit Ilia prolem,
Verg. A. 1, 273; id. G. 4, 413 et saep.:neque credebam Donec Sosia fecit sibi uti crederem,
Plaut. Am. 2, 1, 51.—So with perf., Lucr. 2, 1130; Liv. praef. 3, 48; 23, 31; Prop. 1, 9, 29; Verg. E. 6, 85; id. A. 2, 630; Hor. S. 1, 3, 103; id. Ep. 1, 10, 35 et saep.:me attrectare nefas, donec me flumine vivo abluero,
Verg. A. 2, 720:socii consurgere tonsis... Donec rostra tenent siccum, etc.,
id. ib. 10, 301; cf. id. ib. 268; Val. Fl. 8, 290; Liv. 1, 54 fin. —With subj.:(γ).Actia pugna refertur, donec alterutrum velox Victoria fronde coronet,
Hor. Ep. 1, 18, 63.—So in the praes., Quint. 1, 1, 33; Tac. A. 2, 6; id. H. 5, 6; id. G. 1; 20 al.—In the imperf., Verg. A. 11, 860; Sen. Ep. 70; Quint. 11, 3, 6; Tac. H. 1, 13; Plin. Ep. 9, 33, 6:trepidationis aliquantum edebant, donec quietem ipse timor fecisset,
Liv. 21, 28 fin. —So with pluperf., Liv. 45, 7 fin. —Ellipt. without a verb:(γ).neque quisquam hominem conspicatu'st donec in navi super,
Plaut. Merc. 1, 2, 82; cf. in foll. b..—b. (α).With indic.:(β).ibo odorans usque donec persecutus volpem ero vestigiis,
Plaut. Mil. 2, 2, 114; id. Rud. 3, 4, 11; Ter. Ad. 4, 6, 6:id. aliquoties in die facito usque adeo donec sal desiverit tabescere biduum,
Cato R. R. 88, 1; so id. ib. § 2; Plaut. Cist. 2, 3, 40; Ter. And. 4, 1, 38:usque eo timui, ne, etc.... donec ad reiciendos judices venimus,
Cic. Verr. 2, 1, 6 fin.:eo usque me vivere vultis, donec haud ambiguum regem mea morte faciam,
Liv. 40, 8 fin.:(humum) in tantum deprimere, donec altitudinis mensuram datam ceperit,
Col. 3, 13, 9.—With subj.:(γ).usque Sessuri, donec cantor "Vos plaudite" dicat,
Hor. A. P. 155:ni istunc invitassitis Usque adeo, donec, qua domum abeat nesciat, Peristis ambo,
Plaut. Rud. 3, 5, 32:nec eo usque trahatur spiritus donec deficiat,
Quint. 11, 3, 53.—Ellipt. without a verb usque illud visumst Pamphilo ne utiquam grave, Donec jam in ipsis nuptiis, Ter. Hec. 1, 2, 51; cf. above, a.(γ)..—B.With negatives, donec often limits the time within which something is done or to be done, without implying that it is done or to be done after the limit; Engl., till, before, within a certain time:moveri vetuisse puerum, donec experrectus sit,
Liv. 1, 39, 2; Hor. C. 3, 5, 45:si respexis, donicum ego te jussero, te dedam, etc.,
Plaut. Aul. 1, 1, 19; id. Most. 1, 2, 35; Tac. A. 2, 82. Cf. Hand, Turs. II. 291-299. -
90 exter
exter or extĕrus (both forms only post-class. and very rare), tĕra, tĕrum, adj. [ comp. form, from ex], on the outside, outward, of another country, family, etc., foreign, strange (syn.: extraneus; alienus, peregrinus, adventicius).I.Pos. (in Cic. and Caes. used in the plur.):II.quod exter heres praestare cogeretur,
strange, Dig. 31, 1, 69:emancipatus vero aut exterus non aliter possunt hereditatem quaerere quam si, etc.,
ib. 29, 2, 84; cf. ib. 31, 1, 67, § 4:tactus corporis est sensus, vel cum res extera sese Insinuat, vel, etc.,
Lucr. 2, 435:vis,
id. 2, 277:haec lex socialis est, hoc jus nationum exterarum est,
Cic. Div. in Caecil. 5, 18:exterarum gentium multitudo,
Suet. Caes. 84:non modo vestris civibus, verum etiam exteris nationibus,
Cic. Font. 11, 25; cf.:apud exteras civitates,
Cic. Caecin. 34, 100:apud exteras nationes,
Caes. B. C. 3, 43 fin.;ad nationes exteras,
Quint. 11, 1, 89:apud exteros,
Plin. 18, 3, 5, § 22 et saep.:ab extero hoste atque longinquo,
Cic. Cat. 2, 13.—In neutr. plur. with gen.:ad extera Europae noscenda missus Himilco,
Plin. 2, 67, 67, § 169:ad extera corporum,
id. 22, 23, 49, § 103.—Comp.: extĕrĭor, us (in signif. scarcely differing from its pos.), outward, outer, exterior; opp. interior (rare but class.):III.cum alterum fecisset exteriorem, interiorem alterum amplexus orbem,
Cic. Univ. 7; cf.:simul ex navibus milites in exteriorem vallum tela jaciebant... et legionarii, interioris munitionis defensores,
Caes. B. C. 3, 63, 6:colle exteriore occupato,
id. B. G. 7, 79, 1:circumire exteriores mutiones jubet,
id. ib. 7, 87, 4:pares munitiones contra exteriorem hostem perfecit,
id. ib. 7, 74:comes exterior,
i. e. on the left side, Hor. S. 2, 5, 17.—Sup. in two forms, extrēmus and extĭmus or extŭmus [ sup. of ex; cf. Gr. eschatos, Curt. Gr. Etym. p. 387].A.extrēmus, a, um (which in post-class. lang. is itself compared; comp.:1.extremior,
App. M. 1, p. 105; 7, p. 188; sup.:extremissimus,
Tert. Apol. 19), the outermost, utmost, extreme (so most freq.; cf.: ultimus, postremus, novissimus, supremus, imus).Lit.:2.extremum oppidum Allobrogum est Geneva,
Caes. B. G. 1, 6, 3:flumen Axona, quod est in extremis Remorum finibus,
on the farthest borders, id. ib. 2, 5, 4:fines,
Liv. 39, 28, 2; 45, 29, 14; cf.:ad extremum finem provinciae Galliae venerunt,
id. 40, 16, 5:impiger extremos currit mercator ad Indos,
the remotest, Hor. Ep. 1, 1, 45:Tanaïs,
id. C. 3, 10, 1:in extrema fere parte epistolae,
near the end, Cic. Att. 6, 1, 20; cf.:in codicis extrema cera,
id. Verr. 2, 1, 36, § 92; but to denote the last part of a thing it is used more freq. in immediate connection with the substantive denoting the whole:quibus (litteris) in extremis,
at its end, id. Att. 14, 8, 1; cf.:in qua (epistola) extrema,
id. ib. 13, 45, 1:in extremo libro tertio,
at the end of the third book, id. Off. 3, 2, 9:in extrema oratione,
id. de Or. 1, 10, 41:in extremo ponte turrim constituit,
Caes. B. G. 6, 29, 3; cf.:ad extremas fossas castella constituit,
id. ib. 2, 8, 3:ab extremo agmine,
id. ib. 2, 11, 4:in extrema Cappadocia,
Cic. Fam. 15, 4, 4:extremis digitis aliquid attingere,
id. Cael. 12, 28 et saep. —In the neutr. absol. and as subst.: extrē-mum, i, n., an end, the end: divitias alii praeponunt, alii honores, multi etiam voluptates;beluarum hoc quidem extremum,
Cic. Lael. 6, 20:quod finitum est, habet extremum,
id. Div. 2, 50, 103:missile telum hastili abiegno et cetera tereti, praeterquam ad extremum,
at the end, Liv. 21, 8, 10: in "Equo Trojano" scis esse in extremo "sero sapiunt," Cic. Fam. 7, 16, 1; cf.:quod erat in extremo,
id. Att. 6, 9, 1.—With gen.:aliquid ad extremum causae reservatum,
Cic. Deiot. 13, 35 (cf. infra, 2. a. fin.):caelum ipsum, quod extremum atque ultumum mundi est,
id. Div. 2, 43, 91:ab Ocelo, quod est citerioris provinciae extremum,
Caes. B. G. 1, 10, 5:summum gulae fauces vocantur, extremum stomachus,
Plin. 11, 37, 68, § 179:in extremo montis,
Sall. J. 37, 4.— In plur.:extrema agminis,
Liv. 6, 32, 11:extrema Africae,
Plin. 8, 10, 10, § 31:extrema Galliae,
Flor. 3, 3, 1; 3, 20, 12; Tac. H. 5, 18; id. A. 4, 67; 4, 74.—Trop.a.In respect to time or the order of succession, the latest, last:a.inter prioris mensis senescentis extremum diem et novam lunam,
Varr. L. L. 6, § 10 Müll.:mensis anni Februarius,
Cic. Leg. 2, 21, 54:tempore diei,
Hirt. B. G. 8, 15, 6:eam amicitiam ad extremum finem vitae perduxit,
Liv. 37, 53, 8:matres ab extremo conspectu liberorum exclusae,
Cic. Verr. 2, 5, 45, § 118:manus extrema non accessit operibus ejus,
the finishing hand, the last touches, id. Brut. 33, 126:extremum illud est, ut te orem et obsecrem,
it remains only, id. Fam. 4, 13, 7; id. Att. 11, 16, 5.—To denote the last part of a thing (cf. above, 1.): quod eo die potest videri extrema et prima luna, i. e. the end and the beginning, Varr. L. L. l. l.:usque ad extremam aetatem ab adolescentia,
Nep. Cato, 2, 4; id. Att. 10, 3; cf.: ita tantum bellum Cn. Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit, Cic. de lmp. Pomp. 12, 35:extremo anno,
Liv. 2, 64, 1:extremo tempore,
in the last time, at last, Nep. Dat. 10; id. Epam. 9; id. Eum. 5, 3 al.:extrema pueritia,
Cic. de Imp. Pomp. 10, 28:extremo Peloponnesio bello,
Nep. Con. 1, 2: extremus dies, the close of day, the evening, Sil 7, 172; 14, 8.— Subst.:illum Praeteritum temnens extremos inter euntem,
Hor. S. 1, 1, 116; cf.: extremi primorum, extremis [p. 708] usque priores, id. Ep. 2, 2, 204:extremus dominorum,
Tac. H. 4, 42 fin.:die extremum erat,
Sall. J. 21, 2:extremum aestatis,
id. ib. 90, 1:extremo anni,
Liv. 35, 11, 1:sub extremum noctis,
Sil. 4, 88 al. —Prov.: extrema semper de ante factis judicant (cf. our wise after the event), Pub. Syr. 163 Rib.— Adv.: extremum.For the last time:b.alloquor extremum maestos abiturus amicos,
Ov. Tr. 1, 3, 15: cum diu occulte suspirassent, postea jam gemere, ad extremum vero loqui omnes et clamare coeperunt.—At last, finally, Cic. Att. 2, 21, 2:b.extremum tenues liquefacta medullas Tabuit,
Ov. M. 14, 431.—Adverb. phrase:ad extremum,
id. Phil. 13, 20, 45; Caes. B. G. 4, 4, 2 et saep.; cf., strengthened by tum:invenire quod dicas... deinde... post... tum ad extremum agere ac pronuntiare,
Cic. de Or. 2, 19, 79; and strengthened by denique:ad extremum ipsa denique necessitate excitantur,
id. Sest. 47, 100:decimo loco testis exspectatus et ad extremum reservatus dixit, etc.,
till the end, to the last, id. Caecin. 10, 28:ad extremum,
Ov. P. 1, 9, 28; 3, 7, 20;for which: in extremum (durare),
id. H. 7, 111:qui extremo mortuus est,
at last, Dig. 32, 1, 81:extremo,
Nep. Ham. 2, 3.—Extreme in quality or degree; used, like ultimus, to denote both the highest and the lowest grade.(α).The utmost, highest, greatest: cum extremum hoc sit (sentis enim, credo, me jam diu, quod telos Graeci dicunt, id dicere tum extremum, tum ultimum, tum summum:(β).licebit etiam finem pro extremo aut ultimo dicere) cum igitur hoc sit extremum, congruenter naturae vivere, etc.,
Cic. Fin. 3, 7, 26:extremam famem sustentare,
Caes. B. G. 7, 17, 3:ad extrema et inimicissima jura tam cupide decurrebas,
Cic. Quint. 15, 48; cf.:decurritur ad illud extremum atque ultimum S. C., Dent operam consules, etc.,
Caes. B. C. 1, 5, 3:extremam rationem belli sequens,
id. ib. 3, 44, 1:neque aliud se fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est,
is the height of madness, Sall. J. 3, 3:in extremis suis rebus,
in the utmost, greatest danger, Caes. B. G. 2, 25 fin.:res,
Suet. Ner. 6 fin.; cf.:res jam ad extremum perducta casum,
Caes. B. G. 3, 5, 1:necessitate extrema ad mortem agi,
Tac. A. 13, 1.— Subst.: si nihil in Lepido spei sit, descensurum ad extrema, to desperate measures, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 4:ad extrema perventum est,
Curt. 4, 14, 14:ad extrema ventum foret, ni, etc.,
Liv. 2, 47, 8:compellere ad extrema deditionis,
to surrender at discretion, Flor. 4, 5; cf.:famem, ferrum et extrema pati,
Tac. H. 4, 59:plura de extremis loqui,
id. ib. 2, 47 al.:res publica in extremo sita,
Sall. C. 52, 11;Sen. de Ira, 1, 11, 5.—Adverb.: improbus homo, sed non ad extremum perditus,
utterly, Liv. 23, 2, 4.—The lowest, vilest, meanest (perh. not ante-Aug.):B.mancipia,
Sen. Ep. 70 fin.:latrones,
App. M. 3, p. 131:quidam sortis extremae juvenis,
Just. 15, 1:alimenta vitae,
Tac. A. 6, 24:extremi ingenii est,
Liv. 22, 29, 8.—extĭmus or extŭmus, a, um, the outermost, farthest, most remote (rare but class.):novem orbes, quorum unus est caelestis, extimus, qui reliquos omnes complectitur,
Cic. Rep. 6, 17:circum caesura membrorum,
Lucr. 3, 219; 4, 647:promontorium Oceani,
Plin. 5, 1, 1, § 1:gentes,
id. 2, 78, 80, § 190: factus sum extimus a vobis, i. e. discarded, estranged, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 609 P.— Subst.:Apuliae extima,
the borders, Plin. 6, 34, 39, § 217. -
91 extremum
exter or extĕrus (both forms only post-class. and very rare), tĕra, tĕrum, adj. [ comp. form, from ex], on the outside, outward, of another country, family, etc., foreign, strange (syn.: extraneus; alienus, peregrinus, adventicius).I.Pos. (in Cic. and Caes. used in the plur.):II.quod exter heres praestare cogeretur,
strange, Dig. 31, 1, 69:emancipatus vero aut exterus non aliter possunt hereditatem quaerere quam si, etc.,
ib. 29, 2, 84; cf. ib. 31, 1, 67, § 4:tactus corporis est sensus, vel cum res extera sese Insinuat, vel, etc.,
Lucr. 2, 435:vis,
id. 2, 277:haec lex socialis est, hoc jus nationum exterarum est,
Cic. Div. in Caecil. 5, 18:exterarum gentium multitudo,
Suet. Caes. 84:non modo vestris civibus, verum etiam exteris nationibus,
Cic. Font. 11, 25; cf.:apud exteras civitates,
Cic. Caecin. 34, 100:apud exteras nationes,
Caes. B. C. 3, 43 fin.;ad nationes exteras,
Quint. 11, 1, 89:apud exteros,
Plin. 18, 3, 5, § 22 et saep.:ab extero hoste atque longinquo,
Cic. Cat. 2, 13.—In neutr. plur. with gen.:ad extera Europae noscenda missus Himilco,
Plin. 2, 67, 67, § 169:ad extera corporum,
id. 22, 23, 49, § 103.—Comp.: extĕrĭor, us (in signif. scarcely differing from its pos.), outward, outer, exterior; opp. interior (rare but class.):III.cum alterum fecisset exteriorem, interiorem alterum amplexus orbem,
Cic. Univ. 7; cf.:simul ex navibus milites in exteriorem vallum tela jaciebant... et legionarii, interioris munitionis defensores,
Caes. B. C. 3, 63, 6:colle exteriore occupato,
id. B. G. 7, 79, 1:circumire exteriores mutiones jubet,
id. ib. 7, 87, 4:pares munitiones contra exteriorem hostem perfecit,
id. ib. 7, 74:comes exterior,
i. e. on the left side, Hor. S. 2, 5, 17.—Sup. in two forms, extrēmus and extĭmus or extŭmus [ sup. of ex; cf. Gr. eschatos, Curt. Gr. Etym. p. 387].A.extrēmus, a, um (which in post-class. lang. is itself compared; comp.:1.extremior,
App. M. 1, p. 105; 7, p. 188; sup.:extremissimus,
Tert. Apol. 19), the outermost, utmost, extreme (so most freq.; cf.: ultimus, postremus, novissimus, supremus, imus).Lit.:2.extremum oppidum Allobrogum est Geneva,
Caes. B. G. 1, 6, 3:flumen Axona, quod est in extremis Remorum finibus,
on the farthest borders, id. ib. 2, 5, 4:fines,
Liv. 39, 28, 2; 45, 29, 14; cf.:ad extremum finem provinciae Galliae venerunt,
id. 40, 16, 5:impiger extremos currit mercator ad Indos,
the remotest, Hor. Ep. 1, 1, 45:Tanaïs,
id. C. 3, 10, 1:in extrema fere parte epistolae,
near the end, Cic. Att. 6, 1, 20; cf.:in codicis extrema cera,
id. Verr. 2, 1, 36, § 92; but to denote the last part of a thing it is used more freq. in immediate connection with the substantive denoting the whole:quibus (litteris) in extremis,
at its end, id. Att. 14, 8, 1; cf.:in qua (epistola) extrema,
id. ib. 13, 45, 1:in extremo libro tertio,
at the end of the third book, id. Off. 3, 2, 9:in extrema oratione,
id. de Or. 1, 10, 41:in extremo ponte turrim constituit,
Caes. B. G. 6, 29, 3; cf.:ad extremas fossas castella constituit,
id. ib. 2, 8, 3:ab extremo agmine,
id. ib. 2, 11, 4:in extrema Cappadocia,
Cic. Fam. 15, 4, 4:extremis digitis aliquid attingere,
id. Cael. 12, 28 et saep. —In the neutr. absol. and as subst.: extrē-mum, i, n., an end, the end: divitias alii praeponunt, alii honores, multi etiam voluptates;beluarum hoc quidem extremum,
Cic. Lael. 6, 20:quod finitum est, habet extremum,
id. Div. 2, 50, 103:missile telum hastili abiegno et cetera tereti, praeterquam ad extremum,
at the end, Liv. 21, 8, 10: in "Equo Trojano" scis esse in extremo "sero sapiunt," Cic. Fam. 7, 16, 1; cf.:quod erat in extremo,
id. Att. 6, 9, 1.—With gen.:aliquid ad extremum causae reservatum,
Cic. Deiot. 13, 35 (cf. infra, 2. a. fin.):caelum ipsum, quod extremum atque ultumum mundi est,
id. Div. 2, 43, 91:ab Ocelo, quod est citerioris provinciae extremum,
Caes. B. G. 1, 10, 5:summum gulae fauces vocantur, extremum stomachus,
Plin. 11, 37, 68, § 179:in extremo montis,
Sall. J. 37, 4.— In plur.:extrema agminis,
Liv. 6, 32, 11:extrema Africae,
Plin. 8, 10, 10, § 31:extrema Galliae,
Flor. 3, 3, 1; 3, 20, 12; Tac. H. 5, 18; id. A. 4, 67; 4, 74.—Trop.a.In respect to time or the order of succession, the latest, last:a.inter prioris mensis senescentis extremum diem et novam lunam,
Varr. L. L. 6, § 10 Müll.:mensis anni Februarius,
Cic. Leg. 2, 21, 54:tempore diei,
Hirt. B. G. 8, 15, 6:eam amicitiam ad extremum finem vitae perduxit,
Liv. 37, 53, 8:matres ab extremo conspectu liberorum exclusae,
Cic. Verr. 2, 5, 45, § 118:manus extrema non accessit operibus ejus,
the finishing hand, the last touches, id. Brut. 33, 126:extremum illud est, ut te orem et obsecrem,
it remains only, id. Fam. 4, 13, 7; id. Att. 11, 16, 5.—To denote the last part of a thing (cf. above, 1.): quod eo die potest videri extrema et prima luna, i. e. the end and the beginning, Varr. L. L. l. l.:usque ad extremam aetatem ab adolescentia,
Nep. Cato, 2, 4; id. Att. 10, 3; cf.: ita tantum bellum Cn. Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit, Cic. de lmp. Pomp. 12, 35:extremo anno,
Liv. 2, 64, 1:extremo tempore,
in the last time, at last, Nep. Dat. 10; id. Epam. 9; id. Eum. 5, 3 al.:extrema pueritia,
Cic. de Imp. Pomp. 10, 28:extremo Peloponnesio bello,
Nep. Con. 1, 2: extremus dies, the close of day, the evening, Sil 7, 172; 14, 8.— Subst.:illum Praeteritum temnens extremos inter euntem,
Hor. S. 1, 1, 116; cf.: extremi primorum, extremis [p. 708] usque priores, id. Ep. 2, 2, 204:extremus dominorum,
Tac. H. 4, 42 fin.:die extremum erat,
Sall. J. 21, 2:extremum aestatis,
id. ib. 90, 1:extremo anni,
Liv. 35, 11, 1:sub extremum noctis,
Sil. 4, 88 al. —Prov.: extrema semper de ante factis judicant (cf. our wise after the event), Pub. Syr. 163 Rib.— Adv.: extremum.For the last time:b.alloquor extremum maestos abiturus amicos,
Ov. Tr. 1, 3, 15: cum diu occulte suspirassent, postea jam gemere, ad extremum vero loqui omnes et clamare coeperunt.—At last, finally, Cic. Att. 2, 21, 2:b.extremum tenues liquefacta medullas Tabuit,
Ov. M. 14, 431.—Adverb. phrase:ad extremum,
id. Phil. 13, 20, 45; Caes. B. G. 4, 4, 2 et saep.; cf., strengthened by tum:invenire quod dicas... deinde... post... tum ad extremum agere ac pronuntiare,
Cic. de Or. 2, 19, 79; and strengthened by denique:ad extremum ipsa denique necessitate excitantur,
id. Sest. 47, 100:decimo loco testis exspectatus et ad extremum reservatus dixit, etc.,
till the end, to the last, id. Caecin. 10, 28:ad extremum,
Ov. P. 1, 9, 28; 3, 7, 20;for which: in extremum (durare),
id. H. 7, 111:qui extremo mortuus est,
at last, Dig. 32, 1, 81:extremo,
Nep. Ham. 2, 3.—Extreme in quality or degree; used, like ultimus, to denote both the highest and the lowest grade.(α).The utmost, highest, greatest: cum extremum hoc sit (sentis enim, credo, me jam diu, quod telos Graeci dicunt, id dicere tum extremum, tum ultimum, tum summum:(β).licebit etiam finem pro extremo aut ultimo dicere) cum igitur hoc sit extremum, congruenter naturae vivere, etc.,
Cic. Fin. 3, 7, 26:extremam famem sustentare,
Caes. B. G. 7, 17, 3:ad extrema et inimicissima jura tam cupide decurrebas,
Cic. Quint. 15, 48; cf.:decurritur ad illud extremum atque ultimum S. C., Dent operam consules, etc.,
Caes. B. C. 1, 5, 3:extremam rationem belli sequens,
id. ib. 3, 44, 1:neque aliud se fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est,
is the height of madness, Sall. J. 3, 3:in extremis suis rebus,
in the utmost, greatest danger, Caes. B. G. 2, 25 fin.:res,
Suet. Ner. 6 fin.; cf.:res jam ad extremum perducta casum,
Caes. B. G. 3, 5, 1:necessitate extrema ad mortem agi,
Tac. A. 13, 1.— Subst.: si nihil in Lepido spei sit, descensurum ad extrema, to desperate measures, Pollio ap. Cic. Fam. 10, 33, 4:ad extrema perventum est,
Curt. 4, 14, 14:ad extrema ventum foret, ni, etc.,
Liv. 2, 47, 8:compellere ad extrema deditionis,
to surrender at discretion, Flor. 4, 5; cf.:famem, ferrum et extrema pati,
Tac. H. 4, 59:plura de extremis loqui,
id. ib. 2, 47 al.:res publica in extremo sita,
Sall. C. 52, 11;Sen. de Ira, 1, 11, 5.—Adverb.: improbus homo, sed non ad extremum perditus,
utterly, Liv. 23, 2, 4.—The lowest, vilest, meanest (perh. not ante-Aug.):B.mancipia,
Sen. Ep. 70 fin.:latrones,
App. M. 3, p. 131:quidam sortis extremae juvenis,
Just. 15, 1:alimenta vitae,
Tac. A. 6, 24:extremi ingenii est,
Liv. 22, 29, 8.—extĭmus or extŭmus, a, um, the outermost, farthest, most remote (rare but class.):novem orbes, quorum unus est caelestis, extimus, qui reliquos omnes complectitur,
Cic. Rep. 6, 17:circum caesura membrorum,
Lucr. 3, 219; 4, 647:promontorium Oceani,
Plin. 5, 1, 1, § 1:gentes,
id. 2, 78, 80, § 190: factus sum extimus a vobis, i. e. discarded, estranged, Plaut. Fragm. ap. Prisc. p. 609 P.— Subst.:Apuliae extima,
the borders, Plin. 6, 34, 39, § 217. -
92 fortis
fortis (archaic form FORCTIS, Fragm. XII. Tab. ap. Fest. s. v. sanates, p. 348 Müll.; cf. Paul. ex Fest. p. 84; and perh. also in the form FORCTUS; v. id. s. v. horctum, p. 102; cf. Müll. ad Fest. p. 320, b), e, adj. [Sanscr. dhar-; v. forma, firmus], strong, powerful.I.Physically (rare;II.syn.: firmus, strenuus, incolumis, animosus): ecquid fortis visa est (mulier),
powerful, Plaut. Mil. 4, 3, 13:set Bacchis etiam fortis tibi vissast?
id. Bacch. 2, 2, 38: sicut fortis equus, spatio qui saepe supremo Vicit Olympia, nunc senio confectus quiescit, a powerful horse, Enn. ap. Cic. de Sen. 5, 14 (Ann. v. 441 ed. Vahl.); so,equus,
Lucr. 3, 8; 764; 4, 987; Verg. A. 11, 705.— Poet. transf.:aquarum,
Lucr. 6, 530:terrae pingue solum... Fortes invortant tauri,
Verg. G. 1, 65:contingat modo te filiamque tuam fortes invenire,
i. e. hearty, well, Plin. Ep. 4, 1 fin.; 4, 21, 4; 6, 4, 3:antecedebat testudo pedum LX., facta item ex fortissimis lignis,
Caes. B. C. 2, 2, 4; so,ligna fortissima,
Veg. 1, 24 fin.:invalidissimum urso caput, quod leoni fortissimum,
Plin. 8, 36, 54, § 130:fortiores stomachi,
id. 32, 7, 26, § 80:plantae fortiores fient,
Pall. Febr. 24, 7:fortiorem illum (pontem) tueri, Auct. B. Alex. 19, 2: castra,
Cic. Div. 1, 33, 72:aratra,
Plin. Ep. 5, 6, 10:fortiora remedia,
Tac. A. 1, 29:humeri,
Val. Fl. 1, 434:vincula,
Sen. Hippol. 34: sol (with medius), powerful, i. e. fierce, hot, id. Med. 588:fortiora ad hiemes frumenta, legumina in cibo,
Plin. 18, 7, 10, § 60:(vites) contra pruinas fortissimae,
id. 14, 2, 4, § 23.—Mentally, strong, powerful, vigorous, firm, steadfast, stout, courageous, brave, manly, etc., answering to the Gr. andreios (very freq. in all periods and sorts of composition).A.Of human beings: fortis et constantis est, non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur;B.sed praesenti animo uti et consilio, nec a ratione discedere,
Cic. Off. 1, 23, 80:temperantia libidinem (aspernatur), ignaviam fortitudo: itaque videas rebus injustis justos maxime dolere, imbellibus fortes,
id. Lael. 13, 47:gladiatores fortes et animosos et se acriter ipsos morti offerentes servare cupimus,
id. Mil. 34, 92:rebus angustis animosus atque Fortis appare,
Hor. C. 2, 10, 22:viri fortes et magnanimi,
Cic. Off. 1, 19, 63:vir fortis et acris animi magnique,
id. Sest. 20, 45:boni et fortes et magno animo praediti,
id. Rep. 1, 5; 1, 3:sapientissimi et fortissimi,
id. ib. 2, 34:vir liber ac fortis,
id. ib. 2, 19:horum omnium fortissimi sunt Belgae,
Caes. B. G. 1, 1, 3:fortissimus vir,
id. ib. 2, 25, 1; 2, 33, 4;3, 20, 2: hunc liberta securi Divisit medium, fortissima Tyndaridarum,
Hor. S. 1, 1, 100:vis recte vivere? quis non? Si virtus hoc una potest dare, fortis omissis Hoc age deliciis,
id. Ep 1, 6, 30:seu quis capit acria fortis Pocula,
id. S. 2, 6, 69: cavit, ne umquam infamiae ea res sibi esset, ut virum fortem decet, an honorable or worthy man, Ter. And. 2, 6, 13; cf.: FORCTIS frugi et bonus, sive validus, Paul. ex Fest. p. 84 Müll.; and:HORCTUM et FORCTUM pro bono dicebant,
id. p. 102:ego hoc nequeo mirari satis, Eum sororem despondisse suam in tam fortem familiam... Familiam optimam occupavit,
so respectable, honorable a family, Plaut. Trin. 5, 2, 9;(cf. bonus): vir ad pericula fortis,
Cic. Font. 15, 33:nondum erant tam fortes ad sanguinem civilem,
Liv. 7, 40, 2:vir contra audaciam fortissimus,
Cic. Rosc. Am. 30, 85: vidi in dolore podagrae hospitem meum fortiorem, id. Fragm. ap. Non. 527, 33:imperator in proeliis strenuus et fortis,
Quint. 12, 3, 5:virum fortem ac strenuum scio dixisse, etc.,
Sall. C. 51, 16:si fortes fueritis in eo, quem nemo sit ausus defendere,
if you had proceeded with vigor, energy, Cic. Verr. 2, 1, 1, § 3.— Poet., with dat.:fugacibus,
Ov. M. 10, 543; and with inf.:fortis et asperas Tractare serpentes,
Hor. C. 1, 37, 26:contemnere honores,
id. S. 2, 7, 86:aurum spernere fortior Quam cogere,
id. C. 3, 3, 50; Stat. Th. 10, 906.—Prov.:fortes fortuna adjuvat,
fortune favors the brave, Ter. Phorm. 1, 4, 26; cf.:fortes enim non modo fortuna adjuvat, ut est in vetere proverbio, sed multo magis ratio,
Cic. Tusc. 2, 4, 11: audendum est;fortes adjuvat ipsa Venus,
Tib. 1, 2, 16: fortibus est fortuna viris data, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 262 ed. Vahl.;for which: audentes fortuna iuvat,
Verg. A. 10, 284; and:audentes deus ipse juvat,
Ov. M. 10, 586); cf. also elliptically: sedulo, inquam, faciam: sed fortuna fortes;quare conare, quaeso,
Cic. Fin. 3, 4, 16; id. Fam. 7, 25.—Of animals (rare):C.fortes ad opera boves,
Col. 6, 1, 2:bestiae et fortiora animalia,
Lact. 6, 10, 13.—Of inanim. and abstr. things:1.ex quo fit, ut animosior senectus sit quam adolescentia et fortior,
Cic. de Sen. 22, 72:fortibus oculis,
with eyes sparkling with courage, id. Att. 15, 11, 1:fortissimo et maximo animo ferre,
id. Fam. 6, 13 fin.:animus,
Hor. S. 2, 5, 20:pectus,
id. Epod. 1, 14; id. S. 2, 2, 136:fortissimo quodam animi impetu,
Cic. de Or. 3, 8, 31:acerrima et fortissima populi Romani libertatis recuperandae cupiditas,
id. Phil. 12, 3, 7:in re publica forte factum,
id. Att. 8, 14, 2:ut nullum paulo fortius factum latere posset,
Caes. B. G. 3, 14, 8:fortia facta,
Sall. C. 59, 6; id. J. 53, 8; Liv. 26, 39, 3; Curt. 7, 2, 38:opera,
service, Liv. 40, 36, 11:consilia,
id. 9, 11, 4; 25, 31, 6; Cic. Sest. 23, 57; Tac. H. 3, 67:solatia,
id. A. 4, 8:nulla poterat esse fortior contra dolorem et mortem disciplina,
Cic. Tusc. 2, 17, 41:acerrimae ac fortissimae sententiae,
id. Cat. 3, 6, 13:oratio fortis et virilis,
id. de Or. 1, 54, 231; cf.:genus dicendi forte, vehemens,
id. ib. 3, 9, 32:non semper fortis oratio quaeritur, sed saepe placida, summissa, lenis,
id. ib. 2, 43, 183:placidis miscentem fortia dictis,
Ov. M. 4, 652:verba,
Prop. 1, 5, 14.—Hence, adv.: fortĭter.(Acc. to I.) Strongly, powerfully, vigorously (rare):2.astringere,
Plaut. Bacch. 4, 7, 25:verberare virgis uvas,
Pall. Oct. 19.— Comp.:sublatis fortius manibus,
Petr. 9:fortius attrahere lora,
Ov. R. Am. 398:ardere,
id. M. 6, 708.— Sup.:fortissime urgentes,
Plin. 9, 8, 9, § 32:rigorem fortissime servat ulmus,
id. 16, 40, 77, § 210. —(Acc. to II.) Strongly, powerfully, boldly, intrepidly, valiantly, bravely, manfully (very freq. in all periods and kinds of composition):quae (vincla, verbera, etc.) tulisse illum fortiter et patienter ferunt,
Cic. Phil. 11, 3, 7; cf.:fortiter et sapienter ferre,
id. Att. 14, 13, 3:fortiter excellenterque gesta,
id. Off. 1, 18, 61:facere quippiam (with animose),
id. Phil. 4, 2, 6:repudiare aliquid (with constanter),
id. Prov. Cons. 17, 41:bellum gerere,
id. Fl. 39, 98; cf.:sustinere impetum hostium,
Caes. B. G. 2, 11, 4:perire,
Hor. S. 2, 3, 42:absumptis rebus maternis atque paternis,
manfully made away with, id. Ep. 1, 15, 27.— Comp.:pugnare,
Caes. B. G. 2, 26, 2:evellere spinas animo an agro,
Hor. Ep. 1, 14, 4:et melius secat res,
id. S. 1, 10, 15.— Sup.:Dolabella injuriam facere fortissime perseverat,
Cic. Quint. 8, 31:restitit hosti,
Caes. B. G. 4, 12, 5. -
93 Fraus
1.fraus, fraudis ( gen. plur. fraudium, Cic. Off. 3, 18, 75; id. Pis. 19, 44; Dig. 9, 2, 23, § 4 al.:I.fraudum,
Tac. A. 6, 21; Gell. 14, 2, 6; Claud. Laud. Stil. 2, 214; archaic form dat. sing. frudi, Lucr. 6, 187 Lachm.; cf. acc. frudem, id. 2, 187; acc. to Cod. Quadrat.; nom. plur. frudes, Naev. B. Pun. 1, 1), f. [perh. root dhru-, bend, injure; Sanscr. dhru-ti, deception; cf. Gr. titrôskô, wound, thrauô, break, and Lat. frustum, frustra, Corss. Ausspr. 1, 150; Curt. Gr. Etym. p. 222], a cheating, deceit, imposition, fraud (class. in sing. and plur.; syn.: dolus, fallacia, calliditas, etc.).Lit.:II.cum duobus modis, id est aut vi aut fraude fiat injuria, fraus quasi vulpeculae, vis leonis videtur: utrumque homini alienissimum, sed fraus odio digna majore,
Cic. Off. 1, 13 fin.:nonne ab imis unguibus usque ad verticem summum ex fraude, fallaciis, mendaciis constare totus videtur?
id. Rosc. Com. 7, 20:fraus fidem in parvis sibi praestruit, ut, cum operae pretium sit, cum mercede magna fallat,
Liv. 28, 42:hostes sine fide tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerunt,
Caes. B. C. 2, 14, 1:fraude ac dolo aggressus est (urbem),
Liv. 1, 53, 4:per summam fraudem et malitiam,
Cic. Quint. 18, 56:in fraudem obsequio impelli,
id. Lael. 24, 89:metuo in commune, ne quam fraudem frausus siet,
Plaut. As. 2, 2, 20:fraudis, sceleris, parricidii, perjurii plenus,
id. Rud. 3, 2, 37:Litavici fraude perspecta,
Caes. B. G. 7, 40, 6:legi fraudem facere,
i. e. to circumvent, evade, Plaut. Mil. 2, 2, 9; cf.: contra legem facit, qui id facit, quod lex prohibet;in fraudem vero legis, qui salvis verbis legis sententiam ejus circumvenit. Fraus enim legi fit, ubi, quod fieri noluit, fieri autem non vetuit, id fit, etc.,
Dig. 1, 3, 29 and 30:quod emancipando filium fraudem legi fecisset,
Liv. 7, 16 fin.:facio fraudem senatusconsulto,
Cic. Att. 4, 12:inventum deverticulum est in fraude earum (legum), gallinaceos quoque pascendi,
Plin. 10, 50, 71, § 140:si quid in fraudem creditorum factum sit,
Dig. 42, 8, 6, § 8 al.:sese dedere sine fraude constituunt,
without deception, honorably, Caes. B. C. 2, 22, 1:sine fraude Punicum emittere praesidium,
Liv. 24, 47, 8 (in another sense under II. C. 2.):audax Iapeti genus (Prometheus) Ignem fraude malā gentibus intulit,
Hor. C. 1, 3, 28:aliter enim ad sororis filios quam concordiae fraude pervenire non poterat,
by the deceitful pretence of unanimity, Just. 24, 2:bestiae cibum ad fraudem suam positum aspernuntur,
Liv. 41, 23.—In plur.:exagitabantur omnes ejus fraudes atque fallaciae,
deceptions, Cic. Clu. 36, 101:qui fons est fraudium, maleficiorum, scelerum omnium,
id. Off. 3, 18, 75:noctem peccatis et fraudibus objice nubem,
Hor. Ep. 1, 16, 62:(Europe) scatentem Beluis pontum mediasque fraudes Palluit audax,
id. C. 3, 27, 28.Transf.A.Concr., of persons as a term of reproach, a cheater, deceiver, a cheat (ante-class and rare):B.fur, fugitive, fraus populi, Fraudulente,
Plaut. Ps. 1, 3, 131:gerro, iners, fraus, heluo, ganeo,
Ter. Heaut. 5, 4, 10.—In gen., a bad action, offence, crime (class.):C.otio aptus in fraudem incidi,
Plaut. Trin. 3, 2, 32 Brix ad loc.:est enim periculum, ne aut neglectis iis (rebus divinis) impia fraude, aut susceptis anili superstitione obligemur,
Cic. Div. 1, 4 fin.:si C. Rabirius fraudem capitalem admisit, quod arma contra L. Saturninum tulit,
id. Rab. Perd. 9, 26:scelus frausque,
id. de Or. 1, 46, 202:suscepta fraus,
id. Pis. 18 fin.:nocituram postmodo te natis fraudem committere,
Hor. C. 1, 28, 31.—In plur.:re publica violanda fraudes inexpiabiles concipere,
Cic. Tusc. 1, 30, 72.—In pass. signif., a being deceived, selfdeception, delusion, error, mistake (class.):2. (α).is me in hanc illexit fraudem,
Plaut. Mil. 5, 42:imperitos in fraudem illicis,
Ter. And. 5, 4, 8 Ruhnk.; cf.: oculi, supercilia, frons, vultus denique totus... hic in fraudem homines impulit;hic eos, quibus erat ignotus, decepit, fefellit, induxit,
Cic. Pis. 1, 1:nos in fraudem induimus frustraminis ipsi,
Lucr. 4, 417:quemquam pellicere in fraudem,
id. 5, 1005:jacere in fraudem,
id. 4, 1206: in fraudem deducere, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 23, 4:in fraudem incidere,
Cic. Att. 11, 16, 1; cf.:in fraudem in re publica delabi,
id. de Or. 3, 60, 226:ne tibi dent in eo flammarum corpora fraudem,
Lucr. 2, 187:ne tibi sit frudi, quod nos inferne videmus, etc.,
id. 6, 187:quem (Euryalum) jam manus omnis Fraude loci et noctis... oppressum rapit,
deception as to, ignorance of, Verg. A. 9, 397.—Prop., produced by deception or ignorance: aliud fraus est, aliud poena;(β).fraus enim sine poena esse potest, poena sine fraude esse non potest. Poena est noxae vindicta, fraus et ipsa noxa dicitur et quasi poenae quaedam praeparatio,
Dig. 50, 16, 131.—Injury, hurt, harm, in gen. (in the best prose confined to the phrases, sine fraude and fraudi esse; v. infra):2.tuis nunc cruribus scapulisque fraudem capitalem hinc creas,
Plaut. Mil. 2, 3, 23:id mihi fraudem tulit,
Cic. Att. 7, 26, 2:esse alicui fraudi aut crimini,
to tend to his injury, id. Mur. 35, 73; cf.:quae res nemini umquam fraudi fuit,
id. Clu. 33, 91; id. Att. 5, 21, 12; id. Phil. 5, 12, 34; 8, 11, 33; id. Rosc. Am. 17, 49:latum ad populum est, ne C. Servilio fraudi esset, quod, etc.,
Liv. 30, 19, 9 al.: sine fraude, or archaic SE (SED) FRAVDE, without injury, without damage, without risk (= sine damno, sine noxa): SI PLVS MINVSVE SECVERVNT SE FRAVDE ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 49;v. sine: rex respondit: QVOD SINE FRAVDE MEA POPVLIQVE ROMANI QVIRITIVM FIAT, FACIO,
Liv. 1, 24, 5:ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere,
Sall. C. 36, 2; cf. Liv. 26, 12, 5; Hor. C. 2, 19, 20; id. C. S. 41:quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra Egit?
Verg. A. 10, 72:jam nosces, ventosa ferat cui gloria fraudem,
id. ib. 11, 708.Fraus, personified, a deity, Cic. N. D. 3, 17, 44. In the service of Mercury, as the god of thieves, Mart. Cap. 1, § 51. -
94 fraus
1.fraus, fraudis ( gen. plur. fraudium, Cic. Off. 3, 18, 75; id. Pis. 19, 44; Dig. 9, 2, 23, § 4 al.:I.fraudum,
Tac. A. 6, 21; Gell. 14, 2, 6; Claud. Laud. Stil. 2, 214; archaic form dat. sing. frudi, Lucr. 6, 187 Lachm.; cf. acc. frudem, id. 2, 187; acc. to Cod. Quadrat.; nom. plur. frudes, Naev. B. Pun. 1, 1), f. [perh. root dhru-, bend, injure; Sanscr. dhru-ti, deception; cf. Gr. titrôskô, wound, thrauô, break, and Lat. frustum, frustra, Corss. Ausspr. 1, 150; Curt. Gr. Etym. p. 222], a cheating, deceit, imposition, fraud (class. in sing. and plur.; syn.: dolus, fallacia, calliditas, etc.).Lit.:II.cum duobus modis, id est aut vi aut fraude fiat injuria, fraus quasi vulpeculae, vis leonis videtur: utrumque homini alienissimum, sed fraus odio digna majore,
Cic. Off. 1, 13 fin.:nonne ab imis unguibus usque ad verticem summum ex fraude, fallaciis, mendaciis constare totus videtur?
id. Rosc. Com. 7, 20:fraus fidem in parvis sibi praestruit, ut, cum operae pretium sit, cum mercede magna fallat,
Liv. 28, 42:hostes sine fide tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerunt,
Caes. B. C. 2, 14, 1:fraude ac dolo aggressus est (urbem),
Liv. 1, 53, 4:per summam fraudem et malitiam,
Cic. Quint. 18, 56:in fraudem obsequio impelli,
id. Lael. 24, 89:metuo in commune, ne quam fraudem frausus siet,
Plaut. As. 2, 2, 20:fraudis, sceleris, parricidii, perjurii plenus,
id. Rud. 3, 2, 37:Litavici fraude perspecta,
Caes. B. G. 7, 40, 6:legi fraudem facere,
i. e. to circumvent, evade, Plaut. Mil. 2, 2, 9; cf.: contra legem facit, qui id facit, quod lex prohibet;in fraudem vero legis, qui salvis verbis legis sententiam ejus circumvenit. Fraus enim legi fit, ubi, quod fieri noluit, fieri autem non vetuit, id fit, etc.,
Dig. 1, 3, 29 and 30:quod emancipando filium fraudem legi fecisset,
Liv. 7, 16 fin.:facio fraudem senatusconsulto,
Cic. Att. 4, 12:inventum deverticulum est in fraude earum (legum), gallinaceos quoque pascendi,
Plin. 10, 50, 71, § 140:si quid in fraudem creditorum factum sit,
Dig. 42, 8, 6, § 8 al.:sese dedere sine fraude constituunt,
without deception, honorably, Caes. B. C. 2, 22, 1:sine fraude Punicum emittere praesidium,
Liv. 24, 47, 8 (in another sense under II. C. 2.):audax Iapeti genus (Prometheus) Ignem fraude malā gentibus intulit,
Hor. C. 1, 3, 28:aliter enim ad sororis filios quam concordiae fraude pervenire non poterat,
by the deceitful pretence of unanimity, Just. 24, 2:bestiae cibum ad fraudem suam positum aspernuntur,
Liv. 41, 23.—In plur.:exagitabantur omnes ejus fraudes atque fallaciae,
deceptions, Cic. Clu. 36, 101:qui fons est fraudium, maleficiorum, scelerum omnium,
id. Off. 3, 18, 75:noctem peccatis et fraudibus objice nubem,
Hor. Ep. 1, 16, 62:(Europe) scatentem Beluis pontum mediasque fraudes Palluit audax,
id. C. 3, 27, 28.Transf.A.Concr., of persons as a term of reproach, a cheater, deceiver, a cheat (ante-class and rare):B.fur, fugitive, fraus populi, Fraudulente,
Plaut. Ps. 1, 3, 131:gerro, iners, fraus, heluo, ganeo,
Ter. Heaut. 5, 4, 10.—In gen., a bad action, offence, crime (class.):C.otio aptus in fraudem incidi,
Plaut. Trin. 3, 2, 32 Brix ad loc.:est enim periculum, ne aut neglectis iis (rebus divinis) impia fraude, aut susceptis anili superstitione obligemur,
Cic. Div. 1, 4 fin.:si C. Rabirius fraudem capitalem admisit, quod arma contra L. Saturninum tulit,
id. Rab. Perd. 9, 26:scelus frausque,
id. de Or. 1, 46, 202:suscepta fraus,
id. Pis. 18 fin.:nocituram postmodo te natis fraudem committere,
Hor. C. 1, 28, 31.—In plur.:re publica violanda fraudes inexpiabiles concipere,
Cic. Tusc. 1, 30, 72.—In pass. signif., a being deceived, selfdeception, delusion, error, mistake (class.):2. (α).is me in hanc illexit fraudem,
Plaut. Mil. 5, 42:imperitos in fraudem illicis,
Ter. And. 5, 4, 8 Ruhnk.; cf.: oculi, supercilia, frons, vultus denique totus... hic in fraudem homines impulit;hic eos, quibus erat ignotus, decepit, fefellit, induxit,
Cic. Pis. 1, 1:nos in fraudem induimus frustraminis ipsi,
Lucr. 4, 417:quemquam pellicere in fraudem,
id. 5, 1005:jacere in fraudem,
id. 4, 1206: in fraudem deducere, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 23, 4:in fraudem incidere,
Cic. Att. 11, 16, 1; cf.:in fraudem in re publica delabi,
id. de Or. 3, 60, 226:ne tibi dent in eo flammarum corpora fraudem,
Lucr. 2, 187:ne tibi sit frudi, quod nos inferne videmus, etc.,
id. 6, 187:quem (Euryalum) jam manus omnis Fraude loci et noctis... oppressum rapit,
deception as to, ignorance of, Verg. A. 9, 397.—Prop., produced by deception or ignorance: aliud fraus est, aliud poena;(β).fraus enim sine poena esse potest, poena sine fraude esse non potest. Poena est noxae vindicta, fraus et ipsa noxa dicitur et quasi poenae quaedam praeparatio,
Dig. 50, 16, 131.—Injury, hurt, harm, in gen. (in the best prose confined to the phrases, sine fraude and fraudi esse; v. infra):2.tuis nunc cruribus scapulisque fraudem capitalem hinc creas,
Plaut. Mil. 2, 3, 23:id mihi fraudem tulit,
Cic. Att. 7, 26, 2:esse alicui fraudi aut crimini,
to tend to his injury, id. Mur. 35, 73; cf.:quae res nemini umquam fraudi fuit,
id. Clu. 33, 91; id. Att. 5, 21, 12; id. Phil. 5, 12, 34; 8, 11, 33; id. Rosc. Am. 17, 49:latum ad populum est, ne C. Servilio fraudi esset, quod, etc.,
Liv. 30, 19, 9 al.: sine fraude, or archaic SE (SED) FRAVDE, without injury, without damage, without risk (= sine damno, sine noxa): SI PLVS MINVSVE SECVERVNT SE FRAVDE ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 49;v. sine: rex respondit: QVOD SINE FRAVDE MEA POPVLIQVE ROMANI QVIRITIVM FIAT, FACIO,
Liv. 1, 24, 5:ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere,
Sall. C. 36, 2; cf. Liv. 26, 12, 5; Hor. C. 2, 19, 20; id. C. S. 41:quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra Egit?
Verg. A. 10, 72:jam nosces, ventosa ferat cui gloria fraudem,
id. ib. 11, 708.Fraus, personified, a deity, Cic. N. D. 3, 17, 44. In the service of Mercury, as the god of thieves, Mart. Cap. 1, § 51. -
95 hiulcus
I.Lit. (only poet.):* B. II.ubi hiulca siti findit Canis aestifer arva,
Verg. G. 2, 353:Aegyptus,
Stat. Th. 4, 708:venae fluminis,
id. ib. 9, 450:juga montis Tauri,
Sol. 38 fin.:nubes, Claud. Cons. Prob. et Olybr. 206: nimbi,
id. Rapt. Pros. 2, 230:vulnus,
Sid. Ep. 6, 7:ova,
Claud. III. Cons. Hon. 4 praef.: mucro, i. e. ungues ferrei, Prud. steph. 10, 452:ictus,
id. ib. 5, 113.—Trop.A.Of speech, gaping, not well connected, forming a hiatus (class.):* B.struere verba sic, ut neve asper eorum concursus neve hiulcus sit, sed quodammodo coagmentatus et levis,
Cic. de Or. 3, 43, 171; cf.:hiulcae voces,
id. Or. 44, 150:nonnumquam hiulca etiam decent,
Quint. 9, 4, 36.—* Adv.: hiulcē (acc. to II. A.), of speech, in a gaping manner, with a hiatus:non aspere, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabiliter et leniter (loqui),
Cic. de Or. 3, 12, 45. -
96 infit
in-fit, v. def. (infĭunt, Mart. Cap. 2, § 220: infe arxai, Gloss.: infĭo, Varr. ap. Prisc. 8 fin.), he ( she, it), begins:II.infit me percontarier,
Plaut. As. 2, 2, 76: laudare formam virginis, id. Rud. prol. 51. postulare plorans ejulans, ut, etc., id. Aul. 2, 4, 39:commutare animum (with adoritur),
Lucr. 3, 515:erigere caput,
id. 5, 1208:ita farier,
Verg. A. 11, 242. —In partic.A.He begins to speak:B.his vocibus infit,
Verg. A. 5, 708; cf.:talibus,
id. ib. 10, 860:tum ita Tullus infit: Romani, etc.,
Liv. 1, 28, 4; cf. with acc. and inf.:ibi infit, annum se tertium et octogesimum agere,
Liv. 3, 71, 6. —In gen., he speaks, Prud. Apoth. 805. -
97 insido
in-sīdo, sēdi ( perf. insidi, Amm. 28, 6, 4), sessum, 3, v. n. and a., to sit down in or on, to settle on; constr. with dat. ( poet. and post-Aug.).I.Lit.A.In gen.:B.apes floribus insidunt,
Verg. A. 6, 708:inscia Dido, Insidat quantus miserae deus,
id. ib. 1, 719;volucres metuunt insidere ramis,
Luc. 3, 407. — With acc.:locum,
Stat. Th. 2, 151:apex insiditur astris,
id. ib. 2, 36:littera "i" sibi insidit, coniicit enim est ab illo jacit,
coalesces, Quint. 1, 4, 11:digitos membris,
sink into, Ov. M. 10, 257.—In partic., to occupy, keep possession of a place.(α).With dat.:(β).iniquis silvis,
Verg. A. 11, 531.—With acc.:II.tumulos,
Liv. 8, 24:Aventinum,
id. 9, 34:viam,
id. 21, 34:arcem,
id. 26, 44:collem,
Flor. 3, 23:ad itinera insidenda,
Liv. 24, 31:fauces,
id. 35, 11:saltus ab hoste insessus,
id. 7, 34:montes insessi,
Tac. A. 13, 39:quo jugum melius aptum cervicibus insidat,
may sit more closely on, Col. 2, 22, 2.—Trop., to be fixed, remain, be rooted in, adhere to:in memoria,
Cic. de Or. 2, 28:insedit in animo oratio,
id. Tusc. 2, 4:tibi insedisset suspicio,
id. Mil. 25:macula insedit in nomine,
id. de Imp. Pomp. 3: dum illa verba memoriae insidant, settle, i. e. remain fixed or rooted in the memory, Quint. 10, 7, 2. -
98 intervenio
inter-vĕnĭo, vēni, ventum, 4, v. n., rarely a., to come between, come upon, to come in during, to intervene, interrupt (class.; syn. intercedo).I.Lit., constr. with dat., rarely with acc.A.Of persons:B.sponsae pater intervenit,
Ter. And. 4, 3, 17:quin malo abscedas: ne interveneris, quaeso, dum resipiscit,
Plaut. Mil. 4, 8, 23:verens ne molesti vobis interveniremus,
Cic. de Or. 2, 3:casu Germani equites interveniunt,
Caes. B. G. 6, 37:orationi,
Liv. 1, 48:Statius intervenit nonnullorum querelis,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 1.— With pro:pro sociis,
Flor. 1, 13, 6. — With ne:ne quid perperam fieret,
Suet. Tib. 33. —Of things.1.To come, be, or lie between:2. (α).medius paries intervenit,
Dig. 33, 3, 4:interveniente Ascanio lacu,
Plin. 5, 32, 43, § 148:interveniente flumine,
id. 5, 1, 1, § 13; 4, 21, 35, § 115.—With dat.:(β).nox proelio intervenit,
Liv. 23, 18:continuationi sermonis,
Quint. 9, 3, 23:verboque intervenit omni plangor,
Ov. M. 11, 708; so, of an oath in conversation: quoties lascivum intervenit illud, etc., Juv. 6, 194.—With acc. (only in Tacitus):II.ludorum diebus, qui cognitionem intervenerant,
Tac. A. 3, 23.—Transf.A.To take place meanwhile or among other things, to happen, occur:B.nulla mihi res posthac potest jam intervenire tanta, quae, etc.,
Ter. Heaut. 4, 3, 1:quae inter vos intervenerint, etc.,
id. Hec. 3, 2, 16:Epicurus exiguam dicit fortunam intervenire sapienti,
Cic. Fin. 1, 19:casus mirificus quidam intervenit,
has taken place, id. Fam. 7, 5, 2:interveniunt motu stellarum grandines, imbres,
Plin. 18, 25, 57, § 208:intervenit his cogitationibus avitum malum, regni cupido,
Liv. 1, 6.—To stand in the way of, to oppose, hinder, prevent, disturb:C.Sabinum bellum coeptis intervenit,
Liv. 1, 36:deliberationi metum pro republica intervenisse,
id. 2, 24:vilicum intervenientem flagellāsset,
Suet. Claud. 38:quis vestro Deus intervenit amori?
Calp. Ecl. 3, 23.—Leg. t. t.1.To interpose, become surety, Dig. 15, 1, 3, § 5; 50, 1, 17, § 15 al.—2.To conduct a suit in another ' s name, Gai. Inst. 4, 87; cf. 4, 86 init.:D.pro debitore,
id. ib. 4, 182.—To interfere, intermeddle, exercise one ' s authority:neque senatu interveniente,
Suet. Caes. 30:praetor interveniet,
Dig. 4, 3, 23. — Pass. impers.:si interventum est casu,
Cic. Top. 20:ubi de improviso est interventum mulieri,
Ter. Heaut. 2, 3, 40. -
99 jam
jam, adv. [for diam, collat. form of diem, cf. pri-dem, du-dum, Corss. Ausspr. I. p. 213; II. p. 850; but acc. to Curt. Gr. Etym. 398, 620; locat. form from pronom. stem ja].I.Of time, denoting a point or moment of time as coinciding with that of the action, etc., described.A.Of present time.1.As opp. to past or future, at this time, now, just now, at present, i. e. while I speak or write this.a.Jam alone:b.jamne autem, ut soles, deludis?
Plaut. Aul. 5, 11:jam satis credis sobrium esse me,
Ter. Eun. 4, 4, 36:saltus reficit jam roscida luna,
Verg. G. 3, 337:jam tenebris et sole cadente,
id. ib. 3, 401:jamque dies, ni fallor, adest,
id. A. 5, 49:jam advesperascit,
Ter. And. 3, 4, 2:reddere qui voces jam scit puer,
Hor. A. P. 158: stabat modo consularis, modo septemvir epulonum;jam neutrum,
Plin. Ep. 2, 11, 12:jam melior, jam, diva, precor,
Verg. A. 12, 179:Hem, scio jam quod vis dicere,
Plaut. Mil. 1, 1, 36:in ea (consuetudine) quaedam sunt jura ipsa jam certa propter vetustatem,
Cic. Inv. 2, 22, 67:jam tempus agi,
Verg. A. 5, 638:surgere jam tempus,
Cat. 62, 3.—Strengthened.(α).By repetition: jam jam, jam jamque (nearly = nunc), at this very time, precisely now:(β).jam jam intellego, Crasse, quod dicas,
Cic. de Or. 3, 24, 90:jam jam minime miror te otium perturbare,
id. Phil. 2, 34, 87:jam jam dolet quod egi, jam jamque paenitet,
Cat. 63, 73:jam jam linquo acies,
Verg. A. 12, 875:jam jamque video bellum,
Cic. Att. 16, 9 fin.:at illum ruere nuntiant et jam jamque adesse,
id. ib. 7, 20, 1; cf.:jam mihi, jam possim contentus vivere parvo,
Tib. 1, 1, 25 (7).—By nunc: jam nunc, just now, at this very time, as things now are:(γ).jam nunc irata non es,
Plaut. Am. 3, 2, 65:dux, jam nunc locatus in urbe,
Liv. 22, 38, 9; Hor. Ep. 2, 1, 127:quae cum cogito, jam nunc timeo quidnam, etc.,
Cic. Div. in Caecil. 13, 42:deliberationis ejus tempus ita jam nunc statui posse, etc.,
Liv. 31, 32, 3:ipsa Venus laetos jam nunc migravit in agros,
Tib. 2, 3, 3:nec jam nunc regina loquor,
Val. Fl. 8, 47; so,nunc jam (nunciam): secede huc nunciam,
Plaut. Capt. 2, 1, 23:audi nunciam,
Ter. And. 2, 1, 29:i nunciam,
id. Ad. 2, 1, 21: nunc jam sum expeditus, Cass. ap. Cic. Fam. 12, 12, 5:nunc jam nobis vobisque consulatus patet,
Liv. 7, 32, 14.—By tum:(δ).jam tum opifices funguntur munere,
Plin. 11, 21, 24, § 74; Verg. G. 2, 405; id. A. 1, 18.—By pridem, v. jampridem.—2.In contrast with the time at which something was expected.a.Of that which occurs sooner, already, so soon:b.quies (animos) aut jam exhaustos aut mox exhauriendos, renovavit,
Liv. 21, 21, 7:gravitate valetudinis, qua tamen jam paululum videor levari,
Cic. Fam. 6, 2, 1; 3, 8, 16:jamne ibis,
are you going so soon, Plaut. Men. 2, 3, 86; id. Rud. 2, 7, 26.—Of that which occurs later, at last, now, only now:3.ohe jam desine deos uxor gratulando obtundere,
Ter. Heaut. 5, 1, 8:postulo, Dave, ut redeat jam in viam,
id. And. 1, 2, 19:jamque sero diei subducit ex acie legionem faciendis castris,
Tac. A. 2, 21:jam sanguinis alti vis sibi fecit iter,
Luc. 2, 214.—Tandem or aliquando is often added:jam tandem ades ilico,
Plaut. Mil. 4, 2, 39:putamus enim utile esse te aliquando jam rem transigere,
Cic. Att. 1, 4, 1:jam tandem Italiae fugientis prendimus oras,
Verg. A. 6, 61; Liv. 22, 12, 10.—As continued from the past, already, by this time, ere now, till now, hitherto:4.et apud Graecos quidem jam anni prope quadrigenti sunt, etc.,
Cic. Or. 51, 171:obsolevit jam ista oratio,
id. de Imp. Pomp. 17, 52:nondum feminam aequavimus gloriā, et jam nos laudis satietas cepit?
Curt. 9, 6, 23.—With numerals and words specifying time:jam biennium est, cum mecum coepit rem gerere,
Plaut. Merc. 3, 1, 35; so,plus jam anno,
id. Curc. 1, 1, 14:sunt duo menses jam,
Cic. Rosc. Com. 3, 8:qui septingentos jam annos vivunt, etc.,
id. Fl. 26, 63:annum jam tertium et vicesimum regnat,
id. de Imp. Pomp. 3, 7; id. Fin. 2, 29, 94.—With imperatives, to express haste or impatience, like Engl. now, now, straightway, at once:5.quid miserum, Aenea, laceras? Jam parce sepulto,
Verg. A. 3, 41:sed jam age, carpe viam,
id. ib. 6, 629:et jam tu... illum adspice contra,
id. ib. 11, 373.—So in impetuous or passionate questions (freq. in Plaut.):Jam tu autem nobis praeturam geris?
Plaut. Ep. 1, 1, 23; cf. id. Aul. 5, 11; id. Bacch. 2, 2, 25.—Jam... jam, at one time... at another, now... now, at this time... at that:B.jamque eadem digitis jam pectine pulsat eburno,
Verg. A. 647:jamque hos cursu, jam praeterit illos,
id. ib. 4, 157:qui jam contento, jam laxo fune laborat,
Hor. S. 2, 7, 20:jam vino quaerens, jam somno fallere curas,
id. ib. 2, 7, 114:jam secundae, jam adversae res, ita erudierant, etc.,
Liv. 30, 30; Tib. 1, 2, 49; Ov. M. 1, 111.—Of past time.1.In the time just past, but now, a moment ago, a little while ago, just:2.videamus nunc quam sint praeclare illa his, quae jam posui, consequentia,
Cic. Fin. 3, 7, 26:Arsinoë et jam dicta Memphis,
Plin. 5, 9, 11, § 61:insulae praeter jam dictas,
id. 3, 26, 30, § 151:hiems jam praecipitaverat,
Caes. B. C. 3, 25, 1:domum quam tu jam exaedificatam habebas,
Cic. Att. 1, 6, 1.—Like English now, by this time, already.a.Alone:b.jam advesperascebat,
Liv. 39, 50:Hannibalem movisse ex hibernis, et jam Alpes transire,
id. 27, 39:et jam fama volans... domos et moenia complet,
Verg. A. 11, 139; 12, 582; Caes. B. G. 1, 11; 6, 6:jamque rubescebat Aurora,
Verg. A. 3, 521; 10, 260:ut semel inclinavit pugna, jam intolerabilis Romana vis erat,
Liv. 6, 32:cum decimum jam diem graviter ex intestinis laborarem,
Cic. Fam. 7, 26, 1.—Strengthened.(α).Jam jamque, Verg. A. 8, 708.—(β).By tum, as early as that:(γ).se jam tum gessisse pro cive,
Cic. Arch. 5, 11; Liv. 29, 1; Verg. 7, 738; Tac. Agr. 45.—By tunc (post-Aug.;3.once in Cic.),
Suet. Aug. 89; id. Ner. 7; Tac. H. 4, 50; Cic. Fam. 3, 12, 3 dub.—Of a time succeeding another time referred to, from that time, thenceforth, thereafter (esp. with a or ab, when it is often = Eng. even, very):C.qui aequom esse censent nos jam a pueris nasci senes,
Ter. Heaut. 2, 1, 2:quae me maxime sicuti jam a prima adolescentia delectarunt,
Cic. Fam. 1, 9, 67:benevolentia quae mihi jam a pueritia tua cognita est,
id. ib. 4, 7, 1:dederas enim jam ab adolescentia documenta,
id. Mil. 8, 22: jam ab illo tempore, cum, etc., from the very time when, etc., id. Fam. 2, 16, 9; cf.:urgerent philosophorum greges jam ab illo fonte et capite Socrate,
id. de Or. 1, 10, 42. —So with ex:jam ex quo ipse accepisset regnum,
ever since, Liv. 42, 11, 8.—Of future time.1.In the time immediately approaching, forthwith, straightway, directly, presently:2.occlude sis fores ambobus pessulis: jam ego hic ero,
Plaut. Aul. 1, 2, 25:ille jam hic aderit,
id. Ep. 2, 2, 72: omitte;jam adero,
Ter. Eun. 4, 6, 26; cf. id. ib. 4, 6, 1; id. And. 1, 2, 9; 4, 4, 38: bono animo es;jam argentum ad eam deferes, quod ei es pollicitus,
id. Heaut. 4, 6, 18:facere id ut paratum jam sit,
Plaut. As. 1, 1, 76:jam fuerit, neque post unquam revocare licebit,
Lucr. 3, 927:jam faciam quod voltis,
Hor. S. 1, 1, 16:jam enim aderunt consules ad suas Nonas,
Cic. Att. 7, 20, 2.—In the time immediately succeeding another time referred to, forthwith, at once, straightway, then:3.nunc ubi me illic non videbit, jam huc recurret,
Ter. Ad. 4, 1, 10:accede ad ignem... jam calesces,
id. Eun. 1, 2, 5:nisi puerum tollis, jam ego hunc in mediam viam provolvam,
id. And. 4, 4, 38:de quibus jam dicendi locus erit, cum de senioribus pauca dixero,
Cic. Brut. 25, 96:agedum, dictatorem creemus. Jam hic centicescet furor,
Liv. 2, 29, 11:aperi, inquit, jam scies,
Petr. 16, 2; cf. Verg. A. 1, 272.—Representing as present an impending event, now, already, presently (mostly poet.):D.jam te premet nox,
Hor. C. 1, 4, 16:jam veniet mors, jam subrepet iners aetas,
Tib. 1, 1, 70:jam mare turbari trabibus videbis, jam fervere litora flammis,
Verg. A. 4, 566; 6, 676:alius Latio jam partus Achilles,
id. ib. 6, 89:hic magnae jam locus urbis erit,
Tib. 2, 5, 55.—With negatives, denoting cessation of previous condition: jam non, no more, no longer:E.quem odisse jam non potestis,
Cic. Clu. 10, 29; Ov. M. 4, 382:non jam,
not any more, Cic. Div. in Caecil. 1, 3:nihil jam,
Caes. B. G. 2, 21.—With comparatives:II.ad mitiora jam ingenia,
which had become milder, Liv. 27. 39:ad ferociores jam gentes,
which then were less civilized, id. 21, 60:una jam potior sententia,
Stat. Th. 2, 368.In other relations.A.To denote that something will certainly, properly, or easily occur, under certain circumstances.1.In a conclusion, to emphasize its relation to the condition, then surely, then:2.si cogites, remittas jam me onerare injuriis,
Ter. And. 5, 1, 6: si quis voluerit animi sui [p. 1012] notionem evolvere, jam se ipse doceat, eum virum bonum esse, Cic. Off. 3, 19, 76:si hoc dixissem, jam mihi consuli jure optimo senatus vim intulisset,
id. Cat. 1, 8, 21; id. Leg. 1, 12, 34; id. Brut. 17, 68:si jubeat eo dirigi, jam in portu fore omnem classem,
Liv. 29, 27, 8.—In a consequence, to show that it is conceived as immediate, now, then, therefore: satis est tibi in te, satis in legibus;B.jam contemni non poteris,
Cic. Fin. 2, 26, 84:jam hoc non potest in te non honorifice esse dictum,
id. Fam. 5, 2, 2; id. Leg. 2, 24, 60; id. Clu. 16, 46:nec hanc solam Romani meretricem colunt... Jam quanta ista immortalitas putanda est,
Lact. 1, 20, 5:Quae cum ita sint, ego jam hinc praedico,
Liv. 40, 36, 14: conspecta et ex muris ea multitudo erat;jamque etiam legionariae cohortes sequebantur,
id. 10, 43, 1.—In transitions.1.To a new subject, now, moreover, again, once more then:2.jam de artificiis et quaestibus... haec fere accepimus,
Cic. Off. 1, 42, 150; Verg. G. 2, 57:jam jura legitima ex legibus cognosci oportebit,
Cic. Inv. 2, 22, 68:jam illud senatus consultum, quod eo die factum est, etc.,
id. Fam. 5, 2, 4:jam Saliare Numae carmen qui laudat,
Hor. Ep. 2, 1, 86. —So with vero:jam vero motus animi, sollicitudines aegritudinesque oblivione leniuntur,
Cic. Tusc. 5, 38, 110:jam vero virtuti Cn. Pompei quae potest par oratio inveniri?
id. de Imp. Pomp. 11, 29; 14, 41; id. Off. 3, 13 init. —With at enim:at enim jam dicetis virtutem non posse constitui, si ea, etc.,
Cic. Fin. 4, 15, 40 init. —In enumerations:C.et aures... itemque nares... jam gustatus... tactus autem,
Cic. N. D. 2, 56, 141.—So sometimes repeatedly, at one time... at another... at another, jam... jam... jam:jam medici, jam apparatus cibi, jam in hoc solum importatum instrumentum balinei nullius non succurrit valetudini,
Vell. 2, 114, 2; cf. Flor. 2, 17, 8, and I. A. 5. supra.—For emphasis.1.After non modo... sed ( = adeo), now, even, I may say:2.non cum senatu modo, sed jam cum diis bellum gerere,
Liv. 21, 63, 6.—Pressing the strict sense of a word or clause, now, precisely, indeed:3.(Hieronymum) quem jam cur Peripateticum appellem, nescio,
Cic. Fin. 5, 5, 14:hoc quidem haud molestum est jam, quod collus collari caret,
Plaut. Capt. 2, 2, 107:loquor enim jam non de sapientium, sed de communibus amicitiis,
Cic. Lael. 21, 77:te quoque jam, Thais, ita me di bene ament, amo,
Ter. Eun. 5, 2, 43:imitatio morum alienorum... jam inter leniores affectus numerari potest,
Quint. 9, 2, 58:reliqua jam aequitatis sunt,
id. 7, 1, 62:cetera jam fabulosa,
Tac. G. 46:desine: jam venio moriturus,
Verg. A. 10, 881.—So esp. with et: et jam (cf. etiam), and indeed, and in fact, et lenitas illa Graecorum et verborum comprehensio, et jam artifex, ut ita dicam, stilus, Cic. Brut. 25, 96:pulchriora etiam Polycleti et jam plane perfecta,
id. ib. 18, 70:Pompeium et hortari et orare et jam liberius accusare non desistimus,
id. Fam. 1, 1, 3; Quint. Decl. 5, 3; Luc. 8, 659; cf.jamque,
Cic. Fam. 4, 6, 9; so,jam et: nec deerat Ptolemaeus, jam et sceleris instinctor,
Tac. H. 1, 23; 1, 22;and, ac jam: ac jam, ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse,
Caes. B. G. 3, 9: jam ergo, in very fact:jam ergo aliquis condemnavit,
Cic. Clu. 41, 113.—In climax, even, indeed, really:opus Paniceis, opus Placentinis quoque... jam maritumi omnes milites opus sunt mihi,
Plaut. Capt. 1, 2, 59:jam illa quae natura, non litteris, assecuti sunt, neque cum Graecia neque ulla cum gente sunt conferenda,
Cic. Tusc. 1, 1, 2:jam in opere quis par Romano miles?
Liv. 9, 19, 8; Quint. 12, 1, 45; Cic. Rep. 1, 5; Hor. Ep. 2, 1, 83. -
100 Juturna
Jūturna, ae, f. [juvo], a fountain in Latium:II.Juturna fons est in Italia saluberrimus juxta Numicum flumen,
Serv. Verg. A. 12, 139.—Hence, also, a nymph, sister of Turnus, the king of the Rutuli, Verg. A. 12, 146; 154; Ov. F. 2, 585; 606.—Hence, ad Juturnae (sc. aedem), Cic. Clu. 36:Juturnae lacus, in Rome,
Ov. F. 1, 708; Lact. 2, 7, 9.—Hence, Jūturnālĭa, ium, n., the festival of the nymph Juturna, Serv. Verg. A. 12, 139.
См. также в других словарях:
708 — Années : 705 706 707 708 709 710 711 Décennies : 670 680 690 700 710 720 730 Siècles : VIIe siècle VIIIe sièc … Wikipédia en Français
708 — Portal Geschichte | Portal Biografien | Aktuelle Ereignisse | Jahreskalender ◄ | 7. Jahrhundert | 8. Jahrhundert | 9. Jahrhundert | ► ◄ | 670er | 680er | 690er | 700er | 710er | 720er | 730er | ► ◄◄ | ◄ | 704 | 705 | 706 | … Deutsch Wikipedia
-708 — Cette page concerne l année 708 du calendrier julien proleptique. Années : 711 710 709 708 707 706 705 Décennies : 730 720 710 700 690 680 670 Siècles : IX … Wikipédia en Français
708 — РСТ РСФСР 708{ 83} СПКП. Машины и оборудование для содержания автомобильных дорог. Номенклатура показателей. ОКС: 03.220.20, 43.080.99 КГС: Т51 Система документации, определяющая показатели качества, надежности и долговечности продукции Действие … Справочник ГОСТов
708 — NOTOC EventsBy PlaceAsia* August 29 Copper coins are minted in Japan for the first time (Traditional Japanese date: August 10, 708). * The Japanese court is moved from Heian to Nara. * Nazaktar Khan, a Turk Shahi prince, in alliance with the… … Wikipedia
708 — Años: 705 706 707 – 708 – 709 710 711 Décadas: Años 670 Años 680 Años 690 – Años 700 – Años 710 Años 720 Años 730 Siglos: Siglo VII – … Wikipedia Español
708-я пехотная дивизия (Германия) — 708 я пехотная дивизия 708. Infanterie Division Годы существования май 1941 февраля 1945 Страна … Википедия
708. Volksgrenadier-Division (Wehrmacht) — 708. Volksgrenadier Division Aktiv 4. September 1944–3. Februar 1945 Land Deutsches Reich NS … Deutsch Wikipedia
708 Raphaela — is a minor planet orbiting the Sun.External links* [http://cfa www.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.txt Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets] … Wikipedia
(708) Raphaela — Descubrimiento Descubridor Joseph Helffrich Fecha 3 de febrero de 1911 Nombre Provisional 1911 LJ … Wikipedia Español
708 год — Годы 704 · 705 · 706 · 707 708 709 · 710 · 711 · 712 Десятилетия 680 е · 690 е 700 е 710 е · … Википедия