work+things

- dużo pływać/czytać to swim/read a lot

- za dużo jeść/gadać to eat/talk too much

- trochę za dużo zapłaciłeś you paid a bit too much

- powinieneś więcej pracować you should work harder

- im więcej o tym myślę, tym mniej rozumiem the more I think about it, the less I understand

- coraz więcej wiemy we know more and more

- najwięcej pracowałem po nocach I worked mostly at night

- dużo więcej osób/samochodów/domów far a. many more people/cars/houses

- dużo więcej czasu/miejsca/pieniędzy far a. much more time/space/money

- dużo mniej osób/samochodów/domów far fewer people/cars/houses

- dużo mniej czasu/miejsca/pieniędzy far a. much less time/space/money

- dużo bardziej/mniej skomplikowany far a. much more/less complicated

- dużo lepszy/gorszy far a. much better/worse

- tutaj czuję się dużo bezpieczniejsza I feel much safer here

- dużo więcej się tu nauczyłem I learnt far more here

- ty akurat dużo wiesz! a fat lot you know!

- dużo mi możesz zrobić! a fat lot you can do to me!

- dużo osób/samochodów/domów a lot of a. many people/cars/houses

- dużo czasu/miejsca/pieniędzy a lot of time/space/money

- przyszło dużo ludzi a lot of people came

- mamy jeszcze dużo czasu we still have a lot of time

- dużo się od tej pory zmieniło a lot has changed since then

- dużo się od niego nauczyłem I learnt a lot from him

- mamy jeszcze dużo do roboty pot. a. do zrobienia we still have a lot to do

- (on) zawsze ma dużo do powiedzenia (jest gadatliwy) he always has a great deal a. a lot to say

- on ma tu dużo/najwięcej do powiedzenia (jest wpływowy) he has a big/the biggest say around here

- w jabłkach jest dużo witamin apples are rich in vitamins

- nie ma tu zbyt dużo miejsca there isn’t too much room here

- coraz więcej osób uczy się angielskiego more and more people are learning English

- przynieś trochę więcej drewna bring some more firewood

- zarabiam więcej niż ona I earn more than she does

- najwięcej kosztują mieszkania w centrum flats in the city centre are the most expensive

- „ile masz książek?” – „dużo” ‘how many books have you got?’ – ‘lots’

- „ile mamy czasu?” – „dużo” ‘how much time have we got?’ – ‘a lot’

- mieć za dużo pracy/zmartwień to have too much work/too many problems

- zostało nam nie więcej niż sto złotych we have no more than 100 zlotys left

- jest więcej niż ładna she’s more than pretty

- już jej nigdy więcej nie zobaczyłem I haven’t seen her since

- lubię ją i nic więcej I like her and that’s all

- Słońce jest tylko gazową kulą i niczym więcej the Sun is nothing more than a gaseous sphere

- to doskonałe, więcej, genialne! that’s great – no, it’s downright brilliant!

- był wtedy w Londynie, a co więcej mieszkał w tym samym hotelu he was in London then and what’s more he stayed in the same hotel

■ co za dużo – to niezdrowo przysł. everything in moderation przysł.

* * *

comp więcej; adv

* * *

więcej

1. (= wiele) a lot, many l. much; dużo wody upłynie not in the nearest future; mam dużo czasu I have a lot of time; dużo przeszedłem w życiu I've gone through a lot during my life; mam dużo spraw do załatwienia I have a lot (of things) to do l. take care of; mam dużo na głowie I have a lot on my mind; dużo wcześniej much earlier; dużo palę I smoke heavily; powiedziałeś za dużo you said too much; sprzedać dużo samochodów sell a lot of cars; nie tak dużo not so much l. many; tak dużo, jak potrafię as much as I can.

2. iron. (= nic) nothing l. not anything; dużo tam wiesz you don't know anything; dużo by to dało! a fat lot of good that would do!

* * *

Gen.pl. głów

1. (człowieka, zwierzęcia) head; ból głowy headache; marzenie ściętej głowy pie in the sky, wishful thinking; trupia głowa skull and crossbones; od stóp do głów from head to foot; z odkrytą l. gołą głową bare-headed; bić kogoś na głowę be more than a match for sb; być czyimś oczkiem w głowie be the apple of sb's eye; chować głowę w piasek bury l. hide one's head in the sand; domagać się czyjejś głowy call for sb's head; drapać się w głowę scratch one's head; kręcić głową shake one's head; mieć dach nad głową have a roof over one's head; mieć głowę na karku pot. have a good head on one's shoulders; mieć słabą głowę pot. not be able to hold one's liquor; mieć urwanie głowy w pracy be having a hectic time at work; skinąć głową nod one's head; stawać na głowie, żeby coś robić stand on one's head l. bend over backwards to do sth; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie watch sb/sth like a hawk; zmyć komuś głowę pot. rake sb over the coals; dam sobie głowę uciąć, że... I'd bet my life that...; głowa mi pęka I've got a splitting headache; kręci mi się w głowie my head is spinning l. reeling; niech cię o to głowa nie boli never you mind; od przybytku głowa nie boli there is never too much of a good thing; ręczę za to głową I can vouch for it; włos z głowy mu nie spadnie not a hair of his head shall be injured, I can vouch for his safety; woda sodowa uderzyła mu do głowy pot. sb has got a big head, sb has grown too big for his/her britches; wszystko stoi na głowie everything has been turned upside down l. topsy turvy; głowa do góry! cheer up!

2. (= rozum) head, mind; człowiek z głową na karku a man with a good head on his shoulders; łamać sobie głowę nad czymś rack one's brains over sth; mieć coś z głowy have sth off one's mind; mieć olej w głowie have one's head screwed on right; przychodzić do głowy spring to mind; przyszło mi do głowy, że... it just came l. occurred to me that...; nic mi nie przychodzi do głowy nothing springs to mind; robić coś z głową use one's head to get sth done; suszyć komuś głowę give sb grief, bitch at sb; tracić głowę lose one's head; wylecieć z głowy slip one's mind; zawrócić komuś w głowie cast a spell on sb; zawracać komuś głowę pester l. bug sb about sth; nie zawracaj sobie tym głowy don't bother l. worry yourself about it; chodzi mi po głowie pewien pomysł I have an idea; chyba masz coś z głową pot. I think you have sth wrong upstairs; chyba masz nie po kolei w głowie pot. I don't think you have all your marbles; jego nazwisko wyleciało mi z głowy I had his name on the tip of my tongue; mam inne sprawy na głowie I've got other things to worry about; mam pustkę w głowie my mind is a blank, I have a mental block; moja w tym głowa, żeby... I'll make sure that...; nie mam głowy do interesów I don't have a head for business; to się nie mieści w głowie it staggers the mind l. imagination; wybij to sobie z głowy get that idea out of your head; spokojna głowa! pot. stay cool!; rusz głową! use your head!; zawracanie głowy! nonsense!; kto nie ma w głowie, ten ma w nogach little wit in the head makes much work for the feet l. heels.

3. (= człowiek jako osoba myśląca) head; co dwie głowy, to nie jedna two heads are better than one; co głowa, to rozum so many men, so many minds; mądrej głowie dość dwie słowie a word to the wise is sufficient.

4. (= człowiek jako jednostka) head; pół litra na głowę a half liter per head; płacić od głowy pay by the head.

5. (= zwierzchnik) head; głowa państwa head of state; koronowana głowa crowned head.

6. (np. kapusty) head; głowa cukru loaf of sugar.

* * *

idę idziesz, idź szedł szła szli

1. (= kroczyć pieszo) go, walk, stride; iść pieszo l. piechotą go on foot, walk (it), foot it; iść drogą walk l. go down the road, follow the road; iść pod górę walk uphill l. up the hill; iść przez park walk across the park; iść raźnym/niepewnym krokiem walk briskly/unsteadily; iść parami/dwójkami go in pairs/in twos; iść przy (czyjejś) nodze ( o psie) heel (sb).

2. (= poruszać się, posuwać się) go (on), go ahead l. along, move (on), run; iść prosto przed siebie go straight ahead; iść w górę/w dół go up/down; rise/fall; idziemy? shall we go?; patrz, jak idziesz! look where you go!; idź dalej go on, move on, keep walking; iść na czele czegoś head sth, lead sth; iść przodem lead the way; iść na oślep grope one's way; iść pod żaglami żegl. sail on, sail along; iść z wiatrem żegl. run free; sail before the wind.

3. (= podążać) iść za kimś/czymś follow sb/sth; iść za tropem myśl. l. przen. follow the scent; iść za czyjąś radą follow sb's advice; iść za czyimś przykładem follow sb's example l. lead; follow in sb's footsteps; iść za najnowszą modą follow the latest fashion; iść za głosem serca listen to one's heart; iść za głosem sumienia/rozsądku listen to the voice of conscience/reason.

4. (= udawać się w jakieś miejsce) go; iść do domu go home; iść na miasto go into town; iść do szkoły/pracy/kościoła go to school/work/church; iść do kina go to the movies; iść na przyjęcie go to a party; iść do łóżka go to bed; iść z kimś do łóżka euf. go to bed with sb.

5. (= udawać się gdzieś przymusowo) go, be taken to ( a place); iść do szpitala go l. be taken to hospital; iść do więzienia go to prison, go to jail; be imprisoned; iść do nieba/piekła go to heaven/hell; iść na dno founder, sink, go to the bottom; iść na zasiłek go on the dole; iść na zieloną trawkę pot. be given the sack; be sacked l. fired.

6. (= wychodzić z zamiarem zrobienia czegoś) go (out); iść na lunch go (out) for lunch; iść na przechadzkę l. na spacer go for a walk; iść na zakupy go shopping; iść na ryby/na polowanie go fishing/hunting; iść na narty/na łyżwy go skiing/skating; iść popływać go for a swim; go swimming; iść spać go to sleep.

7. (= odchodzić) go (away); idź sobie!, idź precz! l. idź stąd! go away!; pot. get lost!; idź do diabła! emf. go to hell!, go to the devil!; idź się utop! pot. go jump in the lake!

8. (= przemijać) iść w niepamięć be forgotten; iść w zapomnienie fall l. sink into oblivion.

9. (= wstępować do jakiejś instytucji) iść do college'u go to college; iść na studia wyższe go to university; iść na medycynę take up medicine; iść do wojska join the army; enlist, sign on l. up.

10. (= rozpoczynać coś) iść na urlop/przepustkę go on leave/furlough; iść na emeryturę retire.

11. (= atakować) iść do szturmu wojsk. charge ( na coś at sth); be on the attack; idź na niego! go at him!

12. (= ciągnąć się, prowadzić) lead, run, stretch, extend; ścieżka idzie pod górę the path runs uphill; droga szła milami przez pustynię the road stretched for miles across the desert.

13. (o filmie, sztuce, programie) (= być pokazywanym) be on, be played; (= być nadawanym) be on the air; co idzie dziś wieczorem? what's on tonight?; sztuka idzie bez przerwy od dwóch lat the play has been produced continuously for two years.

14. (= zbliżać się) come, approach; idzie burza a storm is coming; idzie deszcz it's going to rain; idzie lato the summer is approaching; idą trudne czasy hard times are coming.

15. (= wykazywać tendencję) iść w górę rise, soar, increase, go up, be on the rise; iść w dół drop, fall, dip, decrease, go down; idzie ku lepszemu things are looking up.

16. (= działać, pracować) run, work; iść w ruch be set in motion; start up, start working; silnik szedł na pełnych obrotach the engine was running at full speed.

17. ( o sprawach) (= toczyć się, posuwać się) go, proceed, be doing; nie idzie mi I'm stuck ( z czymś with sth); interesy idą dobrze the business is doing well; jak (ci) idzie? (= jak się masz?) how are you doing?; idzie jak po maśle/jak po grudzie it's going swimmingly/hard; wszystko idzie jak z płatka everything's (coming up) roses; idzie nam opornie it's slow l. tough going; iść pełną parą be in full swing; go full steam l. speed ahead; sprawiać, że coś idzie dobrze make sth tick; nie idzie tego zrobić sl. it can't be done.

18. (= sprzedawać się) sell, go; iść jak ciepłe bułeczki l. jak woda go like hot cakes; iść pod młotek come l. go under the hammer.

19. (= brzmieć) jak ta piosenka idzie? how does the song go?

20. (= chodzić o coś) idzie o to, że... what I mean is that...; the problem is that...; tu idzie o życie it's a matter of life and death; tu idzie o twój honor your honor is at stake.

21. ( w różnych wyrażeniach idiomatycznych) iść na całego go the whole hog; iść na coś (= zadowalać się czymś) settle for sth; iść na kompromis make a compromise ( z kimś with sb); compromise; iść na układy pact ( z kimś with sb); iść (z kimś) o zakład bet (sb) (że... that...); iść na noże l. na udry be at daggers drawn ( z kimś with sb) ( z kimś with sb); iść na łatwiznę take the easy way out; cut corners.

- zaczął chodzić, gdy miał rok he started walking when he was a year old

- pacjent zaczyna już chodzić the patient’s beginning to walk

- chodzić pieszo a. piechotą a. na piechotę to go on foot

- chodzić po lesie/górach to walk in the forest/mountains

- chodzić po pokoju/po mieszkaniu to walk around the room/flat

- chodzić po drzewach to climb trees

- chodzić po zakupy to go shopping

- chodzić na czworakach to crawl on all fours

- chodzić na palcach/na rękach to walk on tiptoe/on one’s hands

- chodzić o lasce to use a walking stick

- chodzić o kulach to walk on a. go about on crutches

- chodzić z kimś to go out with sb

- ta piosenka chodzi za mną cały dzień that song’s been going around in my head all day

- od rana chodzi za mną coś słodkiego I’ve been longing for something sweet to eat since this morning

- chodzić za czymś pot. to be looking for sth

- chodziłem za jakimś ładnym drobiazgiem dla mamy I’ve been looking for something nice for Mum

- chodzić do pracy/szkoły/biura to go to work/school/the office

- chodzić do kościoła to go to church

- chodzić do podstawówki/gimnazjum/liceum to go to primary school/middle school/upper school

- chodzić do kina/teatru to go to the cinema/theatre

- chodzić na uniwersytet to go to university

- chodzić na wykłady/zajęcia to attend a. go to lectures/classes

- raz w tygodniu chodzę na angielski I have a. I go to English lessons once a week

- chodzić na zebrania/na koncerty to go to meetings/concerts

- chodzić na basen to go swimming

- chodzić na masaże to go to massage sessions

- chodzić na wagary to play truant

- chodzić na wycieczki to go on walks/walking tours

- chodzić po kawiarniach/dyskotekach to go round coffee bars/discos

- chodzić po znajomych to go round visiting friends

- chodzić na grzyby to go mushroom picking

- chodzić na jagody to go berrying, to pick blueberries

- chodzić na ryby/polowanie to go fishing/hunting

- chodzić na zwiad to go on reconnaissance trips a. missions

- w niedziele chodzimy z wizytą do teściów on Sundays we visit my in-laws

- on często do nich chodzi he often visits them

- chodzić dokądś to go somewhere

- dokąd chodzi ten tramwaj? where does this tram go to?

- w dni świąteczne autobusy chodzą rzadziej the buses don’t run so often on holidays

- metro chodzi do północy the metro runs until midnight

- klucz w zamku lekko chodzi the key turns easily in the lock

- zegar dobrze/źle chodzi the clock keeps/doesn’t keep good time

- szczęki mu chodziły z wściekłości his chin quivered in fury

- wino chodzi pot. the wine is fermenting

- chodzą wieści, że zginął there are rumours going around that he’s died

- chodzą słuchy, że zagra główną rolę pot. everyone’s saying that s/he’ll play the main part

- chodzą mi po głowie różne pomysły I’ve got various ideas floating around in my head

- chodzić w płaszczu/spodniach to wear a coat/trousers

- chodzić w czerni/bieli to wear black/white

- chodzić w żałobie to be in a. wear mourning

- cały miesiąc chodziła w gipsie she had to wear a plaster cast for a whole month

- chodzić koło kogoś to look after sb

- ona umie chodzić koło dzieci she’s (very) good with children

- chyba się zakochał, bo chodzi koło niej jak psiak I think he’s in love – he runs around her like a little dog

- chodzić koło własnych spraw/interesów to look after one’s own affairs/interests

- chodzić pod żaglami to sail

- chodzi o to, że(by)… the point is that…

- chodziło o to, że szef niektórych faworyzował the point was that certain people were favoured by the boss

- nie chodzi o to, żeby… it’s not that…

- o co chodzi? what’s up, what’s the problem a. matter?

- nie rozumiem, o co chodzi w tym filmie I don’t get a. understand that film at all

- chodzi o nasze zarobki… it’s about our earnings…

- chodzi o sąsiada – właśnie miał wypadek it’s about our neighbour – he’s had an accident

- tu chodzi o sprawę najwyższej wagi we’re talking about an issue of the utmost gravity

- chodzi o jej szczęście/dobro it’s her happiness/well-being that’s at issue

- jeśli o mnie chodzi, to wolę jechać pociągiem as far as I’m concerned, I’d prefer to go by train

- (to w ogóle) nie o to chodzi that’s not the point (at all)

- o co ci chodzi? what do you mean?

- nie o to mi chodziło that’s not what I meant

- chodzi nam o dywan we’d like to buy a carpet

- dziewczyny, chodźcie popływać come on, girls, let’s go for a swim

- chodź, pokażę ci całe mieszkanie come on, I’ll show you the whole flat

- chodźcie jeść! let’s (go and) get something to eat

- chodź no tutaj! come here, will you!

- □ chodzić krótko a. przy nodze Myślis. to walk a. keep to heel

■ chodzić po prośbie a. po proszonym a. na żebry przest. to beg

- chodzić po świecie (wędrować) to roam; przen. (istnieć) to walk the earth

- chodzić własnymi drogami przen. to do things a. go one’s own way

- po ile chodzą teraz dolary? what’s the going rate for the dollar? pot.

- dobrze a. nieźle chodzić pot. to sell well

- takie kurtki dobrze chodzą na bazarze jackets like these sell well at the market

- chodzić w parze z czymś to go hand in hand with sth else

- nieszczęścia a. wypadki chodzą po ludziach przysł. you never know what the future may hold

- czynić hałas to make a noise

- czynić honory domu to do the honours pot.

- czynić komuś krzywdę to harm sb, to do sb harm

- czynić postępy to make progress

- czynić przygotowania do czegoś to make a. carry out preparations for sth

- czynić spostrzeżenia/uwagi na temat czegoś to make observations/comments about sth

- czynić z czegoś użytek to make use of sth

- czynić komuś wstręty (trudności) to put obstacles in sb’s way a. path; (przykrości) to make things uncomfortable for sb

- czynić dla kogoś/czegoś wyjątek to make an exception for sb/sth

- czynić wrażenie na kimś to make an impression on sb

- ich przechwałki nie czyniły na niej żadnego wrażenia their bragging made no impression on her whatsoever

- czynił wrażenie niedorozwiniętego he seemed retarded a. gave the impression of being retarded

- pałac czynił wrażenie ruiny the palace looked like a ruin

- czynić wszystko, co możliwe to do everything possible a. everything one possibly can

- czynić zamęt to stir up trouble

- wysiłki czynione na rzecz pokoju efforts towards peace

- odsunął się trochę, czyniąc mi miejsce he moved up a little to make room for me

- nie czynił tajemnicy ze swych zamiarów he made no secret of his intentions

- czynili, co mogli they did what they could

- nie czyń mu nic złego don’t do him any harm

- przebacz im, Boże, bo nie wiedzą, co czynią Bibl. forgive them, Lord, for they know not what they do

- propozycje te czynią zadość naszym żądaniom these proposals satisfy our demands

- nie powinnaś mu czynić próżnych nadziei you shouldn’t raise his hopes like that

- czynić komuś awanse przest. to bestow one’s attentions a. favours on sb przest.

- czynić cuda [osoba] to work a. perform miracles także przen.; [lek, kuracja, osoba] to do a. work wonders

- wiara czyi cuda faith works miracles ⇒ uczynić

- czynić coś bezużytecznym to render sth useless a. worthless

- kłopoty czyniły go odpornym na trudy życia his troubles made a. rendered him impervious to life’s hardships

- głód czynił zwierzęta odważnymi hunger made the animals more daring

- czynili z nich posłuszne sobie narzędzia they turned them into mere tools in their hands ⇒ uczynić

- czynił tak zawsze he always did that

- słusznie pan czyni, że dba pan tak o swoje zdrowie you’re quite right to be so health conscious

- to czyni razem dwieście złotych that makes a. comes to 200 zlotys altogether

- wrzask czynił się coraz donioślejszy the scream became louder and louder

- czyniło się coraz ciemniej it was getting darker and darker ⇒ uczynić się

- i nagle z kaczki czyni się królewna and all of a sudden the duck turns into a princess ⇒ uczynić się

■ nie czyń drugiemu, co tobie niemiło przysł. do as you would be done by przysł.; treat others as you would like to be treated yourself przysł.

- wiązać chustkę na głowie/szyi to tie a scarf on one’s head/around one’s neck

- wiązać kokardę/krawat/sznurowadła/zerwaną nić to tie a bow/one’s (neck)tie/one’s shoelaces/a broken thread

- wiązać linę na supeł a. węzeł to tie a rope into a knot ⇒ zawiązać

- wiązać matę/tratwę to bind a mat/raft

- wiązać sieć to tie a net

- wiązać książki w paczki to tie books up into parcels

- wiązać rzodkiewki w pęczki to tie radishes into bunches

- wiązać snopek to tie a sheaf

- wiązać rzeczy w tobołek a. węzełek to pack one’s things into a bundle ⇒ zawiązać , związać

- wiązać jeńców to tie up a. bind captives

- wiązać komuś nogi/ręce to tie (up) a. bind sb’s feet/hands

- wiązać konia u żłobu to tether a horse to a manger ⇒ związać

- wiąże ich miłość/przyjaźń love/friendship binds them

- przeżycia wiążą ludzi ze sobą experiences bring people together

- wiążą ich więzy rodzinne they’re bound by family ties ⇒ związać

- wiązać pracę zawodową z działalnością społeczną to combine one’s professional work and a. with social work

- wiązać wiedzę z praktyką to combine knowledge and a. with experience

- wiązać artystę z jakimś kierunkiem/epoką to associate an artist with a trend/epoch

- wiązać ocieplenie klimatu ze wzrostem uprzemysłowienia to associate global warming with increasing industrialization ⇒ powiązać

- linia kolejowa wiąże port ze stolicą a railway connects a. links the harbour with the capital city

- wiązać kogoś przysięgą/przepisami to bind sb by an oath/regulations

- decyzja/umowa wiążąca a binding decision/agreement

- belka wiążąca szczyt dachu a ridge purlin

- kit wiąże szybę z ramą putty bonds the glass to the frame

- wapno/zaprawa wiąże cegły lime/mortar bonds bricks ⇒ związać

- cement szybko wiąże cement sets quickly ⇒ związać

- drzewa/rośliny wiążą pączki trees/plants form buds

- kapusta/sałata wiąże główki cabbage/lettuce forms heads ⇒ zawiązać

- bakterie wiążące azot z powietrza bacteria binding a. fixing nitrogen from the air

- hemoglobina wiąże tlen haemoglobin binds oxygen

- substancja wiążąca dwutlenek węgla a substance binding carbon dioxide ⇒ związać

- przed wspinaczką wiązali się liną before climbing they tied themselves to a rope ⇒ zawiązać się

- wiązać się z jakąś organizacją/partią to join an organization/a party

- wiązać się z kimś uczuciowo to became involved emotionally with sb

- wiązać się na stałe z jakimś miejscem pracy to be permanently bound to the same workplace ⇒ związać się

- wiązać się w harmonijną całość to make up a. form a harmonious whole

- wyrazy wiążą się w zdanie words combine into a. make up a sentence ⇒ związać się

- ta wyprawa wiąże się z ryzykiem this expedition involves risk

- z budową domu wiążą się wydatki building a house involves expenses

- poranne nudności wiążą się z ciążą morning sickness is caused by pregnancy ⇒ związać się

- wiązać się przymierzem/traktatem/umową to bind oneself by alliance/a treaty/an agreement ⇒ związać się

- wiązać się w organizację społeczną/w partię polityczną to form an organization/a political party

- kapusta/sałata wiąże się w główki cabbage/lettuce forms heads

- na jabłoniach wiążą się owoce apple trees form fruits ⇒ zawiązać się

- atomy węgla wiążą się z tlenem carbon atoms bind to a. with oxygen ⇒ związać się

■ wiązać komuś/sobie ręce to tie sb’s/one’s hands

- wiązać z czymś/kimś nadzieje pot. to pin a. to put one’s hope on sth/sb, to place one’s hope in sth/sb

- (ledwo a. z trudem) wiązać koniec z końcem pot. (to find it hard) to make (both) ends meet

* * *

1. (= osobowość) (personal) character, personality; dobry/zły charakter good/bad character; gwałtowny/trudny charakter violent/difficult character; charakter introwertyczny/ekstrawertyczny introvert/extrovert character; mściwy charakter vindictive l. vengeful character; stałość charakteru being set in one's ways, being balanced l. level-headed; kształtować czyjś charakter mould l. form l. shape sb's character; niezgodność charakterów irreconcilable difference of characters; mieć charakter be a person of (strong) character; człowiek z charakterem person of (strong) character; person with backbone; człowiek bez charakteru person of weak character; person of low moral standards; person with no backbone; szkoła charakteru school of hard knocks; university of life; wyrabiać charakter build character; shape l. mould character; to nie leży w moim charakterze it isn't in character with me; it isn't my way of doing things.

2. (= cecha przedmiotu l. zjawiska) character, nature; urzędowy charakter official l. formal character; sprawa o charakterze urzędowym official business; w charakterze... in the capacity of...; in the character of...; acting as...; pracować w charakterze wykładowcy work as a lecturer; spotkanie ma oficjalny/nieoficjalny charakter it is an official/unofficial meeting; charakter pisma hand, handwriting, character; coś nabiera charakteru sth takes on character; nadawać czemuś charakter determine the character of sth; mieć charakter w nogach żart. be able to run fast; be the first to run away; uchwycić charakter czegoś capture the character l. nature of sth.

3. teor.lit. character, hero; komedia charakterów commedy of characters; charakter statyczny static character; charakter dynamiczny dynamic character; czarny charakter zwł. teatr l. film villain, bad guy.

* * *

1. (= docierać) arrive; dochodzić do kogoś/gdzieś reach sb/sth; paczka jeszcze nie doszła the parcel hasn't arrived yet; czy doszedł do ciebie mój list? did you get my letter?; dojść do adresata ( o przesyłce) reach its destination l. recipient; pociąg tam nie dochodzi pot. trains don't go there.

2. (= osiągać) reach; dochodzić do pięćdziesiątki be approaching fifty; dochodzi północ/ósma it's almost midnight/eight, it's getting on for midnight/eight, it's coming up on midnight/eight.

3. (= uzyskiwać) dochodzić do zdrowia be getting better, turn the corner; dojść do głosu take one's turn (to speak); dochodzić do porozumienia come to an agreement, reach agreement; (nie mogłem) dojść z nim do ładu (I couldn't) connect with him; dochodzić do siebie (= odzyskiwać pełnię sił, równowagę) pull l. get o.s. together, get over it; (= odzyskiwać przytomność) come round l. to, snap out of it; dochodzić do siebie po czymś get over sth; dojść do skutku (= odbyć się) take place, go ahead; (= zakończyć się sukcesem) work out; nie dojść do skutku fall through.

4. nieos. doszło do czegoś ( zdarzenia) there was sth, sth happened; doszło do wypadku there was an accident, an accident happened; doszło do rękoczynów it came to blows; jak do tego doszło? how did this l. it happen?

5. (= przybywać do kompletu) be added; pamiętaj, że dojdą jeszcze dodatkowe zajęcia don't forget new classes will be added; dojdzie nam dodatkowa godzina we'll have an extra hour.

6. (= dociekać) seek; pursue; search for; dochodzić prawdy search for the truth, seek the truth; dochodzić krzywdy seek compensation.

7. (= walczyć o) fight for; dochodzić swoich praw fight for one's rights; dojść do władzy rise to power; dochodzić czegoś na drodze sądowej fight for sth in court.

8. (= rozumować) dochodzić do przekonania/wniosku reach a conviction/conclusion; dochodzić do sedna sprawy get to the heart of the matter; dojść po nitce do kłębka przen. follow the thread to the end.

9. (o roślinach, owocach) (= dojrzewać) mature, ripen.

10. ( o potrawach) (= dogotowywać się) be almost done; (= dogotować się) be done.

11. pot. (= przylegać) fit tight; okna nie dochodzą windows won't close properly, windows are not tight.

12. myśl. ( zwierzynę) approach.

* * *

decl. like n. - jg- two, pair; sama wychowuję dwoje dzieci I'm raising two children on my own; nie ma dziś dwojga uczniów – Ani i Adama two students are absent today – Ann and Adam; jedno z dwojga one or the other; we dwoje (just) the two of us l. you l. them; złożyć coś we dwoje fold sth in two; na dwoje babka wróżyła there's not telling how things will turn out; zgiął się we dwoje he doubled up; z dwojga złego the lesser of two evils; pracować za dwoje do the work of two.

- gdzie są klucze? where are the keys?

- gdzie byliście na wakacjach? where did you go for your holiday(s)?

- gdzie idziesz? pot. where are you going?

- gdzie by to schować? where can I hide it?

- gdzieście wczoraj były? where were you yesterday?

- gdzie on nie był! w Indiach, Australii… he’s been everywhere – India, Australia…

- nie pamiętam, gdzie położyłem tę książkę I don’t remember where I put that book

- a gdzie kot? (and) where’s the cat?

- miasto, gdzie spędził dzieciństwo the town where he spent his childhood

- miejsce, gdzie ścieżka rozwidla się the point a. place where the path forks

- zgłosił się na posterunek, gdzie natychmiast został aresztowany he went to the police station, where he was immediately arrested

- kryli się, gdzie kto mógł they hid wherever they could

- zostań tam, gdzie jest sucho stay there, where it’s dry

- tam, gdzie teraz mieszkam where I live now

- spotkajmy się tam, gdzie zawsze let’s meet at the usual place

- tam, gdzie będzie to uzasadnione where(ver) it’s appropriate a. justified

- pojedźmy gdzieś, gdzie nie ma ludzi let’s go somewhere where there are no people

- gdzie tylko człowiek pójdzie a. gdzie by człowiek nie poszedł, wszędzie tłumy wherever one goes, there are always crowds of people

- siadajcie, gdzie chcecie sit wherever you like

- wszędzie, gdzie spojrzał wherever he looked

- sytuacje, gdzie może dojść do naruszenia praw człowieka situations that could lead to human rights violations

- pojedźmy gdzie na weekend pot. let’s go somewhere for the weekend

- masz gdzie spać? do you have anywhere a. somewhere to sleep?

- nie mam gdzie się podziać z pracą I have no space where I can work (properly)

- czy jest tam gdzie zaparkować samochód? is there anywhere to park the car there?

- gdzie mi staremu do żeniaczki? (będzie trudno) where’s an old man like me going to get married? pot.; (nie chcę) what would an old man like me want with marriage?

- gdzie mi do niego? I’m not a patch on him pot.

■ gdzie indziej elsewhere, somewhere else

- gdzie spojrzeć… wherever you look a. one looks…

- gdzie tam! pot. what are you talking about!

- mało a. rzadko gdzie hardly anywhere

- mało a. rzadko gdzie zachowały się stare drewniane kaplice the old wooden chapels have hardly survived anywhere

- gdzie Rzym, gdzie Krym they’re two entirely different things

* * *

* * *

indecl.

1. ( zaimek pytajny i względny) where; gdzie jest twój samochód? where's your car?; zaparkuję tam, gdzie znajdę wolne miejsce I'll park where I find a space; gdzie Rzym, gdzie Krym! (as like as) chalk and cheese.

2. gdzie jak gdzie of all places, never mind other places; gdzie jak gdzie, ale w tym pokoju musi być porządek never mind other rooms, we have to keep this one tidy.

3. pot. (= dokąd) where; gdzie idziesz? where are you going?

4. byle gdzie l. gdzie bądź anywhere, any place; połóż to byle gdzie put it anywhere.

5. ( także gdzie tylko) (= wszędzie, gdzie...) wherever; gdzie spojrzysz, wszędzie dookoła widać drzewa wherever you look there are trees all about.

6. przest. l. pot. w pytaniach = gdzieś; nie widzieliście gdzie mojego pióra? haven't you seen my pen somewhere?

( wyraża rezygnację) gdzie mi (tam) myśleć o wakacjach how can I think of the holidays; gdzie mi się (tam) równać z tobą how can I compete with you; gdzie tam! ciągle nic nie wiem sure enough, I still don't know anything.

- huk pioruna a rumble of thunder

- huk końskich kopyt the thud of horses’ hooves

- książka upadła na podłogę z hukiem the book fell to the ground with a thud

- pocisk rozerwał się ze strasznym hukiem the shell exploded with a terrible bang

- koło tej sprawy zrobił się straszny huk there was a tremendous commotion a. fuss over the affair

- narobił wiele huku swoim wystąpieniem his speech caused a great stir

- nowa stacja telewizyjna wystartowała z wielkim hukiem the new television station went on the air amid great excitement

- jubileusz obchodzono z wielkim hukiem the anniversary was celebrated in grand style

- wyrzucono go z pracy z wielkim hukiem he was thrown out on his ear pot.

- mam huk spraw na głowie I’ve got a load a. loads of things on my mind

- czeka ich huk roboty they’ve got loads a. piles of work to do

* * *

* * *

1. ( odgłos) boom, bang; ( grzmotu) clap, peal, roll; (wystrzału, wybuchu) report, crack.

2. pot. (= poruszenie, zamieszanie) fuss; narobił wiele huku wokół tej sprawy he's made a lot of fuss about it.

3. pot. (= zatrzęsienie, bardzo dużo) scads, lots.

- jakoś sobie poradzę I’ll manage somehow

- jakoś nie mogę w to uwierzyć somehow I don’t believe it

- tak się jakoś zawsze dziwnie składa, że… it always happens somehow that…

- czuł się jakoś niewyraźnie he felt out of sorts

- jakoś to będzie things will work out, it’ll be all right

- wysiadł z pociągu jakoś przed Warszawą he got off the train at some station before Warsaw

* * *

* * *

(= w jakiś sposób) somehow (or other); jakoś to będzie ( także jakoś sobie poradzimy) we'll manage (it somehow); jakoś nie umiałam się z nim dogadać somehow we didn't get along; jakoś się trzymam still surviving; jakoś tak something like this; ... czy jakoś tak... or something.

- niepodobna jej powstrzymać there’s no stopping her

- niepodobna nie podziwiać jej poświęcenia one cannot a. can’t help admiring her dedication

- niepodobna temu zaprzeczyć there’s no (way of) denying it

- niepodobna, żeby ona dochowała tajemnicy there’s no way she can keep a secret

- rzeczy, bez których żyć niepodobna things you cannot a. can’t possibly live without

* * *

* * *

niepodobna pracować w taki skwar it is impossible to work in such heat; niepodobna, żeby... it is unlikely that...

- „odkąd obowiązuje ten przepis?” – „od 1990 roku” ‘how long a. since when has this regulation been in force?’ – ‘since 1990’

- odkąd tu czekasz? how long have you been waiting (here)?

- odkąd to interesują cię takie tematy? iron. since when have you been interested in things like that?

- już trzy miesiące, odkąd rzuciłem palenie it’s three months since I gave up smoking

- odkąd zaczął pracować, pomagał finansowo matce since he started work, he had been helping his mother financially

- odkąd pamiętam… a. odkąd sięgam pamięcią… for as long as I can remember…

- odkąd świat światem ever since the world began, ever since the beginning of the world

- odkąd zaczyna się twoja działka? where does your plot of land begin?

- odkąd mam zacząć? where shall a. should I start from?

* * *

* * *

1. (= od kiedy) since.

2. (= od jakiego miejsca) where... from.

3. (= od kiedy) since when.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

comp; ostrzej; adv

* * *

1. (= spiczasto) sharply; (= stromo) steeply, abruptly; ( wznosić się) abruptly, steeply, rapidly.

2. (= mocno) severely; dać komuś ostro popalić pot. give sb hell, make sb's life a living hell, make it l. things hot for sb, ride roughshod over sb.

3. (= wyraziście) sharply, acutely.

4. (= energicznie) briskly, sharply, resolutely, vigorously; ( hamować) rapidly, suddenly; ostro zakręcić make a tight l. sharp turn; ostro wziąć się do roboty put l. set one's shoulder to the wheel, wade into sth, get cracking l. weaving, pull up one's socks, go roundly to work.

5. (= gniewnie) sharply; ( odpowiedzieć) sharply, harshly, brusquely; ostro zareagować put one's foot down, lower the boom on sb; potraktować kogoś ostro be sharp with sb, take sth out on sb, give sb a hard time, give sb a hell of a time.

6. (= intensywnie) strongly, intensely; podać coś na ostro serve sth hot l. spicy.

inv ( litera) U, u

* * *

indecl. ( litera) U, u; U jak Urszula U is for Uniform; U as in Uniform.

+ Gen.

1. ( w pobliżu) at; u drzwi at the door; u stóp wzgórza at the foot of the hill; być u władzy be in power; znaleźć się u celu/mety reach the destination/finishing line.

2. (część składowa, przynależność) of; rzemyk u hełmu stap of one's helmet; klamka u drzwi doorhandle; palce u nogi toes; palce u rąk fingers; szyja smukła jak u łabędzia a neck as slender as a swan's; u Szekspira in Shakespeare.

3. ( wskazuje na osobę) at; u Anny at Anna's, at Anna's place; wizyta u dentysty a visit to the dentist; (być) u siebie (be) at one's own place; czuć się jak u siebie w domu feel at home; mieszkać u przyjaciół stay with one's friends; pracować u szewca work at shoemaker's; co u was słychać? how is it going?, how are things with you?

1. ( ból) ooh.

2. ( rozczarowanie) doggone.

3. ( zdziwienie) oho.

- mieszkali blisko parku they lived near the park

- dzieci bawiły się blisko the children were playing nearby

- nie podchodź za blisko don’t come too close a. near

- dom był już blisko we/they were already close to home

- stąd masz/jest już blisko it’s not far from here

- mieszkać blisko od szkoły to live close to school a. near the school

- sklep jest blisko od stadionu the shop is close to a. near the stadium

- mam blisko od a. do dworca, więc nie jeżdżę samochodem I live close to the station, so I don’t go by car

- stałem blisko płotu I was standing near a. by the fence

- stoisz zbyt blisko urwiska you’re too close to a. near to the precipice

- siedział blisko niej he was sitting right up close to her

- sędzia był blisko akcji the referee was on the spot

- z rynku było wszędzie blisko the market place was centrally located

- przez las jest blisko nad jezioro/na plażę it’s close to the lake/beach when you go through the forest

- stąd jest znacznie bliżej it’s much nearer from here

- tędy jest/będzie/masz bliżej that way it’s quicker/it’ll be quicker

- chciała mieszkać bliżej córki she wanted to live closer to her daughter

- podszedł bliżej, żeby lepiej zobaczyć he went up closer to get a better look

- tłum był coraz bliżej the crowd was drawing closer a. nearer

- jak najbliżej as close a. near as possible

- budynek położony najbliżej rzeki the building standing closest to the river

- blisko osadzone oczy close-set eyes

- jesień już blisko autumn’s not far off

- święta już coraz bliżej Christmas/Easter is approaching fast a. getting closer and closer

- było blisko północy, gdy usłyszał krzyki it was close on a. just before midnight when he heard the screams

- im było bliżej jego przyjazdu, tym stawała się niecierpliwsza the closer it got to his visit, the more impatient she became

- wpółpracować z kimś blisko to work closely a. in close cooperation with sb

- zetknąłem się z nim blisko na studiach I came into close contact with him at university

- być z kimś blisko to be (very) close to sb, to be on close/intimate terms with sb

- w dzieciństwie byłyśmy ze sobą a. byłam z nią blisko we were close childhood friends/I was a close childhood friend of hers

- przyjaźnić się blisko z kimś to be sb’s close a. intimate friend

- zaprzyjaźnić się z kimś bliżej to form a. forge a close friendship with sb

- blisko związany z kimś/z czymś closely connected/linked with sb/sth

- świadek był blisko powiązany z oskarżonymi the witness had close links with a. was closely linked with the accused

- ta historia jest blisko związana z wydarzeniami sprzed roku this story is closely related to a. connected with the events of last year

- blisko spokrewniony closely related

- ludzie, którzy są blisko prezydenta people who are close to the president

- był blisko pięćdziesiątki he was almost a. approaching fifty

- bliżej jej do czterdziestki niż do trzydziestki she’s closer to a. nearer thirty than forty

- było już całkiem blisko do zwycięstwa we/they were on the verge of victory

- jesteś blisko prawdy you’re close to a. not far from the truth

- byłem blisko ich spraw I knew a lot about their affairs a. lives

- blisko godzinę/tydzień/rok close on a. nearly an hour/a week/a year

- blisko połowa/sto osób nearly half the people/close on a. nearly a hundred people

- blisko pięć milionów close on a. nearly five million

- miał blisko 50 lat he was almost a. approaching fifty

- znamy się blisko 20 lat we’ve known each other for close on a. almost twenty years

- wrócił po blisko dwuletnim pobycie za granicą he came back after almost a. nearly two years abroad

- poznać kogoś bliżej to get to know sb better

- zapoznać się bliżej ze sprawą/z zagadnieniem/z dokumentami to take a closer look at a. become better acquainted with the matter/problem/documents

- bliżej nieznany/nieokreślony unidentified/undefined

- mówili o sprawach bliżej mi nieznanych they were talking about things I knew very little about

- wyjechał na czas bliżej nieokreślony he went away for an indefinite period of time

- z bliska widać, że… from close up you can see that…

- dopiero z bliska dostrzegła, jak bardzo się zestarzał it was only (from) close up that she noticed how he had aged

- oglądał z bliska każdy bibelot he examined a. inspected every trinket closely

- znać się/poznać się z bliska (z kimś) to know/get to know (sb) well a. closely

- przyjrzeć się z bliska czemuś to take a good a. close a. closer look at sth

- nie wierzę w te czary-mary I don’t believe in all that mumbo-jumbo

- wydaje ci się, że powiesz: „czary-mary” i wszystko będzie dobrze you think you can just say ‘hey presto’, and everything will be all right

- czas płynie time passes a. goes by

- kawał czasu pot. a long time

- proces rozłożony w czasie a process continuing over time

- trwonić/marnować czas na coś to waste time on sth

- spędzać czas na czymś to spend time on sth

- czas mijał im na rozmowach o życiu they whiled away the time talking about life

- z czasem a. z biegiem a. upływem czasu with (the passing of) time

- czas odjazdu/przyjazdu arrival/departure time

- spojrzał na słońce, żeby określić czas he looked at the sun to determine the time

- określić przybliżony czas wybuchu to determine the approximate time of the explosion

- od czasu skończenia studiów after graduating

- rok minął od czasu ich ostatniego spotkania a year had/has passed since their last meeting

- co jakiś czas once in a while

- od czasu do czasu from time to time, every now and then, occasionally

- od tego czasu since then a. that time

- do czasu naszego wyjazdu (w przyszłości) before we leave; (w przeszłości) before we left

- do tego czasu nie dowiedzieliśmy się…/nie dowiemy się…/nie wiedzieli we still don’t know even now a. still haven’t learnt…/we won’t know a. find out before then/up to that time they didn’t know

- czas żniw/zbiorów harvest time

- nadszedł czas, żeby stąd wyjechać the time has come to leave this place

- o czasie on time a. schedule

- koncert rozpoczął się o czasie the concert began a. started on time

- przyszliśmy po czasie/przed czasem we arrived late/ahead of time

- do czasu (ostrzeżenie) you’ll/they’ll find out a. see (one day)!

- póki czas while there’s still time

- po jakimś czasie after some time

- w tym czasie at that time

- od dłuższego czasu for a long time

- przez cały czas all the time

- w czasie during

- w czasie wakacji/podróży during a holiday/trip a. journey

- ona będzie pod ścisłą obserwacją na czas leczenia she will be under close observation for the duration of the treatment

- na czas remontu możesz zamieszkać u mnie you can stay with me while the building work is being carried out

- mieć czas na coś/dla kogoś to have time for sth/sb

- nie mieć czasu na coś/dla kogoś to have no time for sth/sb

- mieć mało czasu to be pressed for time

- mieć dużo czasu to have lots of time a. time on one’s hands

- dawać a. dać komuś trzy dni/dwie godziny czasu na coś to give sb three days/two hours to do sth

- przygotowania zajęły mi mnóstwo czasu the preparations took up a lot of my time

- zabrakło nam czasu we ran out of time

- panie pośle, pański czas się skończył Sir, your time’s up

- uzyskał najlepszy czas he had the best time

- jaki masz czas na 100 metrów? what’s your time for the 100 metres?

- trener poprosił o czas the coach asked for a timeout

- czas letni summer time GB, daylight-saving time US

- czas zimowy standard time

- czas miejscowy local time

- czas przeszły/przyszły/teraźniejszy/zaprzeszły past/future/present/pluperfect a. past perfect tense

- czas spać it’s bedtime, it’s time to go to sleep

- czas, żeby poważnie pomyśleć o przyszłości it’s time to do some serious thinking about the future

- taksówka czeka, czas na dworzec the taxi’s waiting, it’s time to go to the station

- czas na mnie/nas it’s time for me/us to go

- najwyższy a. wielki czas iron. (it’s) about time (too) ron.

- najwyższy czas, żebyś się ożenił/żebyśmy poszli do domu it’s high a. about time you got married/we went home

- czas (jest) po temu książk. it’s (high) time; it’s about time pot.

- ciężkie czasy hard times

- od niepamiętnych czasów since time immemorial a. time out of mind

- po wieczne a. wsze a. wszystkie czasy książk. for ever

- to były czasy! those were the days

- w czasach minionych in days gone by

- w dzisiejszych czasach nowadays, in this day and age

- w ostatnich czasach a. ostatnimi czasy lately

- z czasów czegoś dating back to sth

- dziennik/broń z czasów wojny a diary/weapons dating back to the war

- za czyichś czasów in sb’s time a. day

- za dawnych czasów in days of old

- za wszystkie czasy as if there was no tomorrow

- pamiętać lepsze czasy przen. to have seen better days

- wyprzedzić swoje czasy to be ahead of one’s time

- czy nie masz czasem zapalniczki? do you have a lighter by any chance?, do you happen to have a lighter?

- nie zgub czasem tych pieniędzy mind a. be careful you don’t lose that money

- □ czas gwiazdowy Astron. sidereal time

- czas ochronnyMyślis. closed season

- czas strefowy Astron. zone time

- czas uniwersalny Astron. universal time, Greenwich Mean Time, G.M.T.

- średni czas słoneczny Astron. mean (solar) time

■ na czas (punktualnie) on time; (szybko) in a hurry a. rush

- nie róbmy tego na czas, zróbmy to dobrze let’s not rush it, let’s just do it well

- swego a. swojego czasu once, in one’s time a. day

- swego czasu był to ruchliwy port in its time a. day it was a (very) busy port

- w swoim czasie (niegdyś) once, in one’s time a. day; (w odpowiednim momencie) in due time a. course

- w swoim czasie był przystojnym mężczyzną he was a handsome man in his day

- dowiesz się wszystkiego w swoim czasie you’ll learn everything in due course a. when the time comes

- onego czasu przest., książk. in the olden days książk.

- wszech czasów all-time

- aktor/serial wszech czasów an all-time favourite actor/series

- gest był nie na czasie the gesture was ill-timed a. untimely

- kapelusze są teraz na czasie hats are in right now pot.

- narkomania to temat na czasie drug addiction is a very topical issue

- wyścig z czasem a race against time a. against the clock

- czas leczy a. goi rany przysł. time heals all wounds, time cures all things

- czas to pieniądz przysł. time is money

- szkoda czasu i atłasu przysł. it’s a waste of time and money, it’s not worth the trouble

- mieć daleko do pracy/szkoły to have a long way to go to work/school

- pozostać daleko w tyle to be left far behind

- to jeszcze daleko it’s a long way yet

- jak daleko jest (stąd) do dworca? how far is it (from here) to the railway station?

- mieszka daleko stąd/od centrum he lives a long way from here/from the town centre

- zostawił pogoń daleko za sobą he left his pursuers far behind

- gdzieś daleko rozbrzmiewały wystrzały shots could be heard somewhere in the distance

- daleko szukać tak dobrego pływaka you won’t find another swimmer like him in a long while, you’d go a long way to find another swimmer like him

- zapędzić a. posunąć się za daleko to go too far

- sprawy zaszły za daleko things have gone too far

- mówią, że zaszła daleko they say she’s gone far

- daleko temu do luksusu, do jakiego są przyzwyczajeni it’s a far cry from the luxury to which they are accustomed

- daleko mu do ciebie/do doskonałości he’s nowhere near you/perfect

- posunęli się daleko w badaniach they’ve made good progress in their research

- być daleko od spraw politycznych to take no interest in politics

- znajdować się daleko w klasyfikacji to come low down in the rankings

- daleko idące wpływy/skutki far-reaching impact/results

- daleko posunięta choroba an illness in its advanced stages

- jesteśmy daleko spokrewnieni we’re distantly related

- tak było zawsze, jak daleko sięgnę pamięcią it’s always been like that, as far back as I can remember

- do świąt jeszcze daleko Christmas is still a long way a. far off

- ma się daleko lepiej he feels far better

- mów dalej go on

- brawo, oby tak dalej well done, keep it up a. stick to it

- dalej, bierz się do roboty pot. come on, get moving pot.

- jutro, a najdalej pojutrze musimy jechać we’ll have to go away tomorrow or the day after, at the (very) latest

- trzymać się z daleka od kogoś/czegoś to keep away from sb/sth

- przyglądałem się jej z daleka I observed her from a distance

- przyjechali z daleka they came from far away a. from afar książk.

- z daleka słychać było dzwony the sound of bells a. some bells could be heard in the distance

■ i tak dalej and so on a. so forth, and so on and so forth

- nie dalej niż only

- rozmawiałem z nim nie dalej niż wczoraj I was talking to him only yesterday