scribam

hortensĭus, a, um, adj. [id.], of or belonging to a garden, garden-.

Adj.:

bulbi,

Plin. 20, 9, 40, § 105:

batis,

id. 26, 8, 50, § 82.—

Subst., in plur.: horten-sia, ōrum, n., garden-herbs, Plin. 19, 6, 31, § 98; 19, 8, 39, § 131; 26, 4, 10, § 22.

Hortensĭus (HORTÉSIVS, Inscr. Fabr. p. 235, n. 619), the name of a Roman gens; so,

in partic.: Q. Hortensius Hortalus,

a celebrated orator in the time of Cicero, Cic. Brut. 88, 301 sq.; Quint. 11, 3, 8; 12, 11, 27; Gell. 1, 5, 2; Tac. A. 2, 37. After him is named the treatise of Cicero entitled Hortensius, of which fragments remain (Bait. XI. 55 sqq.).— Hortensĭa, ae, f., his daughter, also celebrated for her skill in oratory, Val. Max. 8, 3, 3; cf. Quint. 1, 1, 6.—

Derivv.

Hortensĭus, a, um, adj., of or belonging to a Hortensius, Hortensian: lex, of the dictator Q. Hortensius, Gai. Inst. 1, 3; Dig. 1, 2, 2; cf. Plin. 16, 10, 15, § 37; Gell. 15, 27, 4.—Another lex Hortensia (ut nundinae essent fastae), perh. of the same Hortensius, Macr. S. 1, 16.—

Hortensĭānus, a, um, adj., Hortensian:

eloquentia,

Val. Max. 8, 3, 3: quod me admones, ut scribam illa Hortensiana, i. e. the treatise entitled Hortensius, Cic. Att. 4, 6, 3:

in aedibus Hortensianis,

Suet. Aug. 72.

inter-clūdo, ūsi, ūsum, 3, v. a. [claudo], to shut out, shut off.

Lit.

To cut off, hinder, stop, block up, shut off.

Of one's way, passage, entrance, retreat, etc.; constr. (syn. intersaepio).

With acc. of thing and dat. of person:

hisce omnis aditus ad Sullam,

Cic. Rosc. Am. 38, 110:

sibi reditum,

Just. 2, 5, 10; cf.

also: intercludit aditum veritati,

Aug. de Mendac. 11.—

Esp. freq. in milit. lang.: iter inimicis,

Plaut. Mil. 2, 2, 68:

exitum Romano,

Liv. 22, 13, 5:

aditum Romanis,

id. 22, 22, 10.—

With gen. of person (very rare):

multitudinis fugam,

Caes. B. G. 7, 11, 8.—

Pass., with abl. of thing:

his superatis aut reditu interclusis,

Caes. B. G. 4, 30, 2:

omni exitu interclusi,

id. ib. 7, 44, 4:

interclusus itinere Caesar,

id. ib. 7, 59, 1; id. B. C. 2, 20, 1; 7: ne reditu intercluderentur, Auct. B. Alex. 20, 5; but with abl. of manner, etc.:

via inculta atque interclusa frondibus et virgultis,

Cic. Cael. 18:

cum Byzantii totum Pontum aegre repulsum, et cervicibus interclusum suis, sustinerent,

id. Prov. Cons. 4.—

With acc. alone:

bene laudata virtus voluptatis aditus intercludat necesse est,

Cic. Fin. 2, 35, 118; cf.:

omnīs vias seditionum,

id. Rab. Perd. 1, 3:

ut fugam intercludat,

id. Att. 7, 20, 1:

iter,

id. ib. 8, 11, D. 4:

fugam,

Caes. B. G. 7, 11:

illos aspera ponti Interclusit hiemps,

Verg. A. 2, 111:

cervis objectis, ut viam intercluderet,

Liv. 44, 11, 4:

exitum ad opem ferendam,

id. 22, 13, 5.—

In gen., to shut off, cut off, stop, hinder, prevent:

commeatus hostibus,

Liv. 26, 39, 10; 44, 6, 12:

ob interclusos commeatus,

Suet. Aug. 16:

spiritum,

Curt. 7, 5, 15; 3, 6, 14:

vocem,

Just. 11, 8, 4; cf.:

consuli admiratio intercluserat vocem,

Liv. 2, 2, 8.—

To cut off, separate one from any thing.

From a place.

With acc., ab, and abl. (so most usu.):

adversarios ab oppido,

Caes. B. C. 1, 43, 2:

Pompeium ab eo (Dyrrachio),

id. ib. 3, 41, 3: ipsum ab reliquo exercitu, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 4: so,

ab exercitu,

Caes. B. G. 7, 1, 6:

a praesidio,

id. ib. 1, 59, 5:

intercludi ab oppido,

Liv. 1, 27, 10:

interclusi ab suis,

id. 3, 70, 5:

a patria,

id. 5, 42, 5:

ab acie,

id. 4, 41, 4:

tribunos a plebe,

id. 25, 4, 4 et saep.; Auct. B. Alex. 27, 4; Flor. 4, 2, 26. —

With acc. and abl. alone (rare):

hostem Hibero intercludere, et frumento prohibere (cf. 2. infra),

Caes. B. C. 1, 67, 3.—

From aid, supplies, relief, etc.; with abl.:

re frumentaria intercludi,

Caes. B. G. 1, 23, 3:

frumento commeatuque Caesarem,

id. ib. 1, 48, 2: commeatibus nostros. id. ib. 3, 23, 6; id. B. C. 1, 61, 2; 1, 72, 1:

ille commeatu et reliquis copiis intercludendus,

Cic. Att. 7, 9, 2:

hostem commeatibus,

Flor. 3, 19, 11:

hostes commeatibus in urbe inclusos intercludunt,

Just. 4, 4, 5.— Absol.:

ne tot fortissimos viros interclusos opprimeret hostis,

Liv. 4, 39, 3; cf.:

interclusi equites,

id. ib. § 2.—

To shut in, blockade:

metuo, ne jam intercludemur, ut cum velitis exire, non liceat,

Cic. Fam. 14, 14, 1:

libertatem suis praesidiis interclusam tenere,

id. Leg. 2, 28, 75:

veriti, ne angustiis intercluderentur,

Caes. B. C. 3, 69:

aliquem in insidiis,

Cic. Caecin. 29, 84:

animam,

to stop the breath, to stifle, Liv. 23, 7:

Amazoniā latus peltā,

to cover, Stat. S. 5, 1, 131. —

Trop., to hinder, prevent; with quominus:

intercludor dolore, quominus ad te plura scribam,

Cic. Att. 8, 8, 2. [p. 979]

lēgo, āvi, ātum (archaic perf. legassit for legaverit, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Inv. 2, 50, 148), 1, v. a. [lex; and therefore qs. lege creare], a publicist's and jurid. t. t.

A publicist's t. t.

To send with a commission or charge, to send on an embassy, send as ambassador; to depute, despatch:

ne hoc quidem senatui relinquebas, ut legati ex ejus ordinis auctoritate legarentur,

Cic. Vatin. 15, 35:

hominem honestum ac nobilem legarunt ad Apronium,

id. Verr. 2, 3, 48, § 114: eos privatae rei causa legari, id. Fam. 3, 8, 4:

juste pieque legatus venio,

Liv. 1, 32:

tres adulescentes in Africam legantur, qui reges adeant, etc.,

Sall. J. 21, 4:

quos Athenienses Romam ad senatum legaverant impetratum, etc.,

Gell. 7, 14, 8.—

Transf. to the commission itself (ante- and post-class.):

quae verba legaverint Rhodii ad hostium ducem,

what they told him through their deputies, Gell. 15, 31 in lemm. —

Beyond the official sphere:

quin potius, quod legatum est tibi negotium, Id curas?

committed, intrusted, Plaut. Cas. 1, 12.—

To appoint or choose as deputy (as the official assistant, lieutenant, of a general or governor):

eum (Messium) Caesari legarat Appius,

Cic. Att. 4, 15, 9:

ego me a Pompeio legari ita sum passus, ut, etc.,

id. ib. 4, 2, 6:

istum legatum iri non arbitror,

id. ib. 10, 1, 4:

ne legaretur Gabinius Pompeio expetenti,

id. de Imp. Pomp. 19, 57:

Dolabella me sibi legavit,

chose me for his lieutenant, id. Att. 15, 11, 4:

Calpurnius parato exercitu legat sibi homines nobiles, etc.,

Sall. J. 28.—

A jurid. t. t.: aliquid, to appoint by a last will or testament, to leave or bequeath as a legacy (class.):

Numitori, qui stirpis maximus erat, regnum vetustum Silviae gentis legat,

Liv. 1, 3: legavit quidam uxori mundum omne penumque, Lucil. ap. Gell. 4, 1, 3:

usumfructum omnium bonorum Caesenniae legat,

Cic. Caecin. 4, 11:

Fabiae pecunia legata est a viro,

id. Top. 3, 14:

cui argentum omne legatum est,

Quint. 5, 10, 62:

in argento legato,

id. 7, 2, 11.—

Aliquid alicui ab aliquo, to leave one a legacy to be paid by the principal heir:

uxori testamento legat grandem pecuniam a filio, si qui natus esset: ab secundo herede nihil legat,

Cic. Clu. 12, 33:

si paterfamilias uxori ancillarum usum fructum legavit a filio, neque a secundo herede legavit,

id. Top. 4, 21; Quint. 7, 9, 5.—Hence,

lēgātus, i, m.

(Acc. to lego, I. A.) An ambassador, legate, Cic. Vatin. 15, 35:

legatos mittere,

id. de Imp. Pomp. 12, 35:

ad senatum legatos de aliqua re mittere,

id. de Or. 2, 37, 155; cf.:

missi magnis de rebus uterque Legati,

Hor. S. 1, 5, 29:

legatos mittere ad indicendum bellum,

Liv. 31, 8; Ov. M. 14, 527.—

(Acc. to lego, I. B.).

An official assistant given to a general or the governor of a province, a deputy, lieutenant, lieutenant-general:

quos legatos tute tibi legasti?

Cic. Pis. 14, 33:

qui M. Aemilio legati fuerunt,

id. Clu. 36, 99:

Quintus frater meus legatus est Caesaris,

id. Fam. 1, 9, 21; id. Off. 3, 20, 79; cf.:

Murena summo imperatori legatus L. Lucullo fuit, qua in legatione duxit exercitum, etc.,

id. Mur. 9, 20; 14, 32:

neque se ei legatum defuturum,

id. Phil. 11, 7, 17; Val. Max. 5, 5, 1:

hiberna cum legato praefectoque tradidisses,

Cic. Pis. 35, 86:

(Calvisius) duos legatos Uticae reliquerat,

id. Phil. 3, 10 fin.:

quaestorius,

id. Verr. 2, 1, 21, § 56; Caes. B. G. 2, 5 fin.:

L. Caesar, cujus pater Caesaris erat legatus,

id. B. C. 1, 8, 2:

magnitudo et splendor legati,

Liv. 38, 58, 9:

in magna legatum quaere popina,

Juv. 8, 172.—

Under the emperors, a governor sent to a province by the emperor, Tac. A. 12, 40; id. Agr. 33; Suet. Vesp. 4; Spart. Hadr. 3 et saep.; cf. legatio, I. B. 2., and Orell. ad Tac. Agr. 9.—

Legati legionum, commanders, Suet. Tib. 19; id. Vesp. 4; cf.:

Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaestorem praefecit,

Caes. B. G. 1, 52; Tac. A. 2, 36; id. H. 1, 7.—Also called;

legatus praetorius,

Tac. Agr. 7.—

lēgātum, i, n. (acc. to lego, II.), a bequest, legacy:

legatum est delibatio hereditatis, qua testator ex eo, quod universum heredis foret, alicui quid collatum velit,

Dig. 30, 116:

Hortensii legata cognovi,

Cic. Att. 7, 3, 9:

reliqua legata varie dedit,

Suet. Aug. 101; id. Tib. 48:

legatum peto ex testamento,

Quint. 4, 2, 6:

jus capiendi legata alicui adimere,

Suet. Dom. 8:

cymbala pulsantis legatum amici,

Juv. 9, 62:

legatorum genera sunt quattuor,

Gai. Inst. 2, 192; cf. sqq.

lĕgo, lēgi, lectum ( gen. plur. part. legentum, Ov. Tr. 1. 7, 25), 3, v. a. [Gr. legô, logos, logas, etc.; Lat. legumen, di-leg-ens, neg-leg-o, etc.; cf. Germ. lesen], to bring together, to gather, collect.

Lit.

In gen.:

oleam,

Cato, R. R. 144:

nuces,

Cic. de Or. 2, 66, 265:

herbas collibus,

Ov. M. 14, 347: flores et humi nascentia fraga, [p. 1048] Verg. E. 3, 92; cf.:

roscida mala,

id. ib. 8, 38:

flores in calathos,

Ov. F. 5, 218:

spolia caesorum,

Liv. 5, 39:

quos (montanos asparagos),

Juv. 11, 69.—Of the dead who have been burned:

ossa,

Ov. H. 10, 150:

homini mortuo ossa,

Cic. Leg. 2, 24, 60: ossa filii, Sen. de Ira, 2, 33, 6; cf. Quint. 8, 5, 21; Lact. de Mort. Persec. 21, 11:

reliquias legerunt primores equestris ordinis,

Suet. Aug. 100. —

Esp.

To take out, pick out, extract, remove:

quibusdam et radi ossa et legi... quae sine totius pernicie corporis haerere non poterant,

Sen. Prov. 1, 3, 2:

ossa vivis,

id. ad Marc. 22, 3:

ossa in capite lecta,

id. Ben. 5, 24, 3:

ossa e vulneribus,

Quint. 6, 1, 30.—

To pluck, strip, gather fruit from (a tree, etc.):

oleam qui legerit,

Cato, R. R. 144, 1:

ficus non erat apta legi,

Ov. F. 2, 254.—

Poet.: legere fila, to wind up:

extrema Lauso Parcae fila legunt,

i. e. spin the last thread of life, Verg. A. 10, 815; cf.:

quae dedit ingrato fila legenda viro,

Ov. F. 3, 462:

stamen,

Prop. 4 (5), 4, 40 (42).—

Naut. t. t.: vela legere, to draw together, furl:

omnis navita ponto umida vela legit,

Verg. G. 1, 373:

vela legunt socii,

id. A. 3, 532:

ipse dabit tenera vela, legetque manu,

Ov. H. 15, 215; Val. Fl. 2, 13:

prora funem legit Argus ab alta,

draws in, takes in, id. 1, 312:

ancoras classis legit,

is weighing anchor, Sen. Troad. 759.—

To take to one's self unjustly, to carry off, steal, purloin, plunder, abstract (not in Cic.): omnia viscatis manibus leget, omnia sumet: crede mihi, auferet omnia, Lucil. ap. Non. 332 and 396, 4:

majus esse maleficium stuprare ingenuam quam sacrum legere,

Auct. Her. 2, 30 fin.:

sacra divum,

Hor. S. 1, 3, 117:

soceros legere et gremiis abducere pactas,

Verg. A. 10, 79 Serv. ad loc. (but Forbig. renders legere here as = eligere, sumere; cf. 8. infra).—

Of places, to go, pass, or wander through ( poet.):

nec me studiosius altera saltus Legit,

Ov. M. 5, 579:

pars cetera pontum Pone legit,

sails through, Verg. A. 2, 207:

vada dura lego,

id. ib. 3, 706:

freta,

id. ib. 3, 127:

aequora Afra,

Ov. F. 4, 289:

Ioniumque rapax Icariumque legit,

id. ib. 4, 566: vestigia alicujus, to follow one's footsteps, to track or pursue him:

subsequitur pressoque legit vestigia gressu,

id. M. 3, 17; cf.:

et vestigia retro Observata legit,

Verg. A. 9, 392:

tortos orbes,

to wander through, id. ib. 12, 481.—

To pass or sail by, to skirt, to coast along a shore, land, or place (mostly poet.):

Inarimen Prochytenque legit,

Ov. M. 14, 89; 15, 705; 709: primi litoris oram, coast along, i. e. not enter into details, Verg. G. 2, 44; id. E. 8, 7:

navibus oram Italiae,

Liv. 21, 51 fin.:

oram Campaniae,

Suet. Tib. 11; cf.

terram,

id. Aug. 16. —

Pregn., to choose from a number, to pick out, single out, select, elect (class.):

alia esse oportet forma quem tu pugno legeris,

pick out to fight with, Plaut. Am. 1, 1, 160:

judices,

Cic. Phil. 5, 6, 16:

omnia, quae leget quaeque reiciet,

id. Fin. 4, 15, 40:

scribam,

to elect, appoint, id. Clu. 45, 126:

condiciones nubendi,

id. Cael. 15:

cives in patres,

Liv. 23, 22:

viros ad bella,

Ov. M. 7, 669:

geminasque legit de classe biremes,

Verg. A. 8, 79: legit virum vir, each one singles out his man (of the combatants in a battle), id. ib. 11, 632:

senatum ad modum pristinum redegit duabus lectionibus: prima ipsorum arbitratu, quo vir virum legit,

Suet. Aug. 35; Tac. H. 1, 18: neque ejus legendam filiam (sc. virginem Vestalem) qui domicilium in Italia non haberet, At. Cap. ap. Gell. 1, 12, 8.—

With inf.:

fidissima custos Lecta sacrum justae veneri occultare pudorem,

Stat. Th. 1, 530.

Trop.

To catch up, i. e. overhear a conversation:

nunc huc concedam, ut horum sermonem legam,

Plaut. Ps. 1, 4, 21 (cf. sublegere, id. Mil. 4, 2. 98).—

To catch with the eye, to view, observe, behold, survey, see.

In gen.:

tumulum capit, unde omnes longo ordine posset Adversos legere,

Verg. A. 6, 755 Heyne ad loc.; and cf. Verg. A. 6, 34.—

In partic., to read or peruse a writing:

ut eos libros per te ipse legeres,

Cic. Top. 1:

defensionem causae,

id. Verr. 2, 5, 43, § 112:

legi apud Clitomachum, A. Albium jocantem dixisse, etc.,

id. Ac. 2, 45, 137:

aliquid studiose intenteque,

Plin. Ep. 9, 13, 1:

significas legisse te in quadam epistula mea, jussisse Verginium, etc.,

id. ib. 9, 19, 1: philosophorum consultorumque opiniones, Quint. 12, 11, 17:

liber tuus et lectus est et legitur a me diligenter,

Cic. Fam. 6, 5, 1:

orationem,

Quint. 1, 1, 6:

aiunt multum legendum esse non multa,

Plin. Ep. 7, 9, 15.—With a pers. obj.:

antiquos et novos,

Quint. 2, 5, 23:

antiquos studiosius,

id. 3, 6, 62:

poëtas,

id. 1, 4, 4. —In pass.:

Horatius fere solus legi dignus,

Quint. 10, 1, 96:

si cum judicio legatur Cassius Severus,

id. 10, 1, 116:

dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,

Ov. Tr. 5, 14, 5:

sepulcra legens,

when reading epitaphs, Cic. de Sen. 7, 21:

legentium plerisque,

Liv. 1 praef. §

4: opus nescio an minimae legentibus futurum voluptati,

to my readers, Quint. 3, 1, 2; cf. id. 9, 4, 2; 2, 5, 3:

nec Cynicos nec Stoica dogmata,

Juv. 13, 121.— Absol.:

legendi usus,

Lact. 3, 25, 9:

memoriam continuus legendi usus instruit,

Macr. S. 1, 5, 1.—

In partic.

To read out, read aloud, recite (esp. freq. in post-Aug. authors):

convocatis auditoribus volumen legere, etc.,

Cic. Brut. 51, 191: codicem pro contione, id. Fragm. ap. Quint. 4, 4, 8:

audio me male legere, dumtaxat versus, orationes enim commodius,

Plin. Ep. 9, 34:

obturem impune legentibus aures,

Hor. Ep. 2, 2, 105:

quem vero arripuit tenet occiditque legendo,

with recitation, id. A. P. 475:

quis dabit historico quantum daret acta legenti,

to read him the news, Juv. 7, 104.—

To find in an author or a writing:

ut scriptum legimus,

Cic. Deiot. 7, 19:

legi etiam scriptum, esse avem quandam, etc.,

id. N. D. 2. 49 init.:

ego vero haec scripta legi,

id. Planc. 39, 94:

praeterea scriptum legimus, Gallos in venatibus tinguere sagittas,

Gell. 17, 15, 7. relatum legere, Nep. praef. 1.— Pass.:

in aliis codicibus non peccato sed peccatis legitur,

Aug. Cont. Jul. Rel. 1, 22; id. Don. Persev. 6 init. al.—

A publicist's t. t.: legere senatum, to read over or call off the names of senators (which was done by the censors;

v. lectio, II. A. 2.): censores fideli concordia senatum legerunt,

Liv. 40, 51; 9, 29; 9, 30; 9, 46; 43, 15 al.—Hence, lĕgens, entis, Part. as subst. m., a reader ( poet. and in post-Aug. prose for lector), Ov. Tr. 1, 7, 25.— Plur., Liv. praef. 4; Quint. 3, 1, 2; Plin. 8, 16, 17, § 44; Tac. A. 4, 33.—Also, lectus, a, um, P. a., chosen, picked out, selected; choice, excellent (class.): argenti lectae numeratae minae, good, i. e. of full weight, Plaut. Ps. 4, 7, 50; so,

argentum,

Ter. Phorm. 1, 2, 3:

ut neque vir melior neque lectior femina in terris sit,

Cic. Inv. 1, 31, 52:

lectissimi viri atque ornatissimi,

id. Verr. 2, 1, 6, § 15; cf. id. Div. in Caecil. 9, 29:

uxor lectissima,

id. Inv. 1, 31, 52:

(verbis) lectis atque illustribus uti,

id. de Or. 3, 37, 150:

nihil est aliud... pulcre et oratorie dicere nisi optimis sententiis verbisque lectissimis dicere,

id. Or. 68, 227:

juvenum lectissime,

Stat. S. 5, 1, 247; cf.:

viginti lectis equitum comitatus,

Verg. A. 9, 48.—Hence, adv.: lectē, choicely, selectly (very rare):

ab lego lecte ac lectissime,

Varr. L. L. 6, § 36 Müll.— Comp.:

lectius,

Varr. R. R. 1, 54, 2 (al. lecta).

lēgo, āvi, ātum (archaic perf. legassit for legaverit, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Inv. 2, 50, 148), 1, v. a. [lex; and therefore qs. lege creare], a publicist's and jurid. t. t.

A publicist's t. t.

To send with a commission or charge, to send on an embassy, send as ambassador; to depute, despatch:

ne hoc quidem senatui relinquebas, ut legati ex ejus ordinis auctoritate legarentur,

Cic. Vatin. 15, 35:

hominem honestum ac nobilem legarunt ad Apronium,

id. Verr. 2, 3, 48, § 114: eos privatae rei causa legari, id. Fam. 3, 8, 4:

juste pieque legatus venio,

Liv. 1, 32:

tres adulescentes in Africam legantur, qui reges adeant, etc.,

Sall. J. 21, 4:

quos Athenienses Romam ad senatum legaverant impetratum, etc.,

Gell. 7, 14, 8.—

Transf. to the commission itself (ante- and post-class.):

quae verba legaverint Rhodii ad hostium ducem,

what they told him through their deputies, Gell. 15, 31 in lemm. —

Beyond the official sphere:

quin potius, quod legatum est tibi negotium, Id curas?

committed, intrusted, Plaut. Cas. 1, 12.—

To appoint or choose as deputy (as the official assistant, lieutenant, of a general or governor):

eum (Messium) Caesari legarat Appius,

Cic. Att. 4, 15, 9:

ego me a Pompeio legari ita sum passus, ut, etc.,

id. ib. 4, 2, 6:

istum legatum iri non arbitror,

id. ib. 10, 1, 4:

ne legaretur Gabinius Pompeio expetenti,

id. de Imp. Pomp. 19, 57:

Dolabella me sibi legavit,

chose me for his lieutenant, id. Att. 15, 11, 4:

Calpurnius parato exercitu legat sibi homines nobiles, etc.,

Sall. J. 28.—

A jurid. t. t.: aliquid, to appoint by a last will or testament, to leave or bequeath as a legacy (class.):

Numitori, qui stirpis maximus erat, regnum vetustum Silviae gentis legat,

Liv. 1, 3: legavit quidam uxori mundum omne penumque, Lucil. ap. Gell. 4, 1, 3:

usumfructum omnium bonorum Caesenniae legat,

Cic. Caecin. 4, 11:

Fabiae pecunia legata est a viro,

id. Top. 3, 14:

cui argentum omne legatum est,

Quint. 5, 10, 62:

in argento legato,

id. 7, 2, 11.—

Aliquid alicui ab aliquo, to leave one a legacy to be paid by the principal heir:

uxori testamento legat grandem pecuniam a filio, si qui natus esset: ab secundo herede nihil legat,

Cic. Clu. 12, 33:

si paterfamilias uxori ancillarum usum fructum legavit a filio, neque a secundo herede legavit,

id. Top. 4, 21; Quint. 7, 9, 5.—Hence,

lēgātus, i, m.

(Acc. to lego, I. A.) An ambassador, legate, Cic. Vatin. 15, 35:

legatos mittere,

id. de Imp. Pomp. 12, 35:

ad senatum legatos de aliqua re mittere,

id. de Or. 2, 37, 155; cf.:

missi magnis de rebus uterque Legati,

Hor. S. 1, 5, 29:

legatos mittere ad indicendum bellum,

Liv. 31, 8; Ov. M. 14, 527.—

(Acc. to lego, I. B.).

An official assistant given to a general or the governor of a province, a deputy, lieutenant, lieutenant-general:

quos legatos tute tibi legasti?

Cic. Pis. 14, 33:

qui M. Aemilio legati fuerunt,

id. Clu. 36, 99:

Quintus frater meus legatus est Caesaris,

id. Fam. 1, 9, 21; id. Off. 3, 20, 79; cf.:

Murena summo imperatori legatus L. Lucullo fuit, qua in legatione duxit exercitum, etc.,

id. Mur. 9, 20; 14, 32:

neque se ei legatum defuturum,

id. Phil. 11, 7, 17; Val. Max. 5, 5, 1:

hiberna cum legato praefectoque tradidisses,

Cic. Pis. 35, 86:

(Calvisius) duos legatos Uticae reliquerat,

id. Phil. 3, 10 fin.:

quaestorius,

id. Verr. 2, 1, 21, § 56; Caes. B. G. 2, 5 fin.:

L. Caesar, cujus pater Caesaris erat legatus,

id. B. C. 1, 8, 2:

magnitudo et splendor legati,

Liv. 38, 58, 9:

in magna legatum quaere popina,

Juv. 8, 172.—

Under the emperors, a governor sent to a province by the emperor, Tac. A. 12, 40; id. Agr. 33; Suet. Vesp. 4; Spart. Hadr. 3 et saep.; cf. legatio, I. B. 2., and Orell. ad Tac. Agr. 9.—

Legati legionum, commanders, Suet. Tib. 19; id. Vesp. 4; cf.:

Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaestorem praefecit,

Caes. B. G. 1, 52; Tac. A. 2, 36; id. H. 1, 7.—Also called;

legatus praetorius,

Tac. Agr. 7.—

lēgātum, i, n. (acc. to lego, II.), a bequest, legacy:

legatum est delibatio hereditatis, qua testator ex eo, quod universum heredis foret, alicui quid collatum velit,

Dig. 30, 116:

Hortensii legata cognovi,

Cic. Att. 7, 3, 9:

reliqua legata varie dedit,

Suet. Aug. 101; id. Tib. 48:

legatum peto ex testamento,

Quint. 4, 2, 6:

jus capiendi legata alicui adimere,

Suet. Dom. 8:

cymbala pulsantis legatum amici,

Juv. 9, 62:

legatorum genera sunt quattuor,

Gai. Inst. 2, 192; cf. sqq.

lĕgo, lēgi, lectum ( gen. plur. part. legentum, Ov. Tr. 1. 7, 25), 3, v. a. [Gr. legô, logos, logas, etc.; Lat. legumen, di-leg-ens, neg-leg-o, etc.; cf. Germ. lesen], to bring together, to gather, collect.

Lit.

In gen.:

oleam,

Cato, R. R. 144:

nuces,

Cic. de Or. 2, 66, 265:

herbas collibus,

Ov. M. 14, 347: flores et humi nascentia fraga, [p. 1048] Verg. E. 3, 92; cf.:

roscida mala,

id. ib. 8, 38:

flores in calathos,

Ov. F. 5, 218:

spolia caesorum,

Liv. 5, 39:

quos (montanos asparagos),

Juv. 11, 69.—Of the dead who have been burned:

ossa,

Ov. H. 10, 150:

homini mortuo ossa,

Cic. Leg. 2, 24, 60: ossa filii, Sen. de Ira, 2, 33, 6; cf. Quint. 8, 5, 21; Lact. de Mort. Persec. 21, 11:

reliquias legerunt primores equestris ordinis,

Suet. Aug. 100. —

Esp.

To take out, pick out, extract, remove:

quibusdam et radi ossa et legi... quae sine totius pernicie corporis haerere non poterant,

Sen. Prov. 1, 3, 2:

ossa vivis,

id. ad Marc. 22, 3:

ossa in capite lecta,

id. Ben. 5, 24, 3:

ossa e vulneribus,

Quint. 6, 1, 30.—

To pluck, strip, gather fruit from (a tree, etc.):

oleam qui legerit,

Cato, R. R. 144, 1:

ficus non erat apta legi,

Ov. F. 2, 254.—

Poet.: legere fila, to wind up:

extrema Lauso Parcae fila legunt,

i. e. spin the last thread of life, Verg. A. 10, 815; cf.:

quae dedit ingrato fila legenda viro,

Ov. F. 3, 462:

stamen,

Prop. 4 (5), 4, 40 (42).—

Naut. t. t.: vela legere, to draw together, furl:

omnis navita ponto umida vela legit,

Verg. G. 1, 373:

vela legunt socii,

id. A. 3, 532:

ipse dabit tenera vela, legetque manu,

Ov. H. 15, 215; Val. Fl. 2, 13:

prora funem legit Argus ab alta,

draws in, takes in, id. 1, 312:

ancoras classis legit,

is weighing anchor, Sen. Troad. 759.—

To take to one's self unjustly, to carry off, steal, purloin, plunder, abstract (not in Cic.): omnia viscatis manibus leget, omnia sumet: crede mihi, auferet omnia, Lucil. ap. Non. 332 and 396, 4:

majus esse maleficium stuprare ingenuam quam sacrum legere,

Auct. Her. 2, 30 fin.:

sacra divum,

Hor. S. 1, 3, 117:

soceros legere et gremiis abducere pactas,

Verg. A. 10, 79 Serv. ad loc. (but Forbig. renders legere here as = eligere, sumere; cf. 8. infra).—

Of places, to go, pass, or wander through ( poet.):

nec me studiosius altera saltus Legit,

Ov. M. 5, 579:

pars cetera pontum Pone legit,

sails through, Verg. A. 2, 207:

vada dura lego,

id. ib. 3, 706:

freta,

id. ib. 3, 127:

aequora Afra,

Ov. F. 4, 289:

Ioniumque rapax Icariumque legit,

id. ib. 4, 566: vestigia alicujus, to follow one's footsteps, to track or pursue him:

subsequitur pressoque legit vestigia gressu,

id. M. 3, 17; cf.:

et vestigia retro Observata legit,

Verg. A. 9, 392:

tortos orbes,

to wander through, id. ib. 12, 481.—

To pass or sail by, to skirt, to coast along a shore, land, or place (mostly poet.):

Inarimen Prochytenque legit,

Ov. M. 14, 89; 15, 705; 709: primi litoris oram, coast along, i. e. not enter into details, Verg. G. 2, 44; id. E. 8, 7:

navibus oram Italiae,

Liv. 21, 51 fin.:

oram Campaniae,

Suet. Tib. 11; cf.

terram,

id. Aug. 16. —

Pregn., to choose from a number, to pick out, single out, select, elect (class.):

alia esse oportet forma quem tu pugno legeris,

pick out to fight with, Plaut. Am. 1, 1, 160:

judices,

Cic. Phil. 5, 6, 16:

omnia, quae leget quaeque reiciet,

id. Fin. 4, 15, 40:

scribam,

to elect, appoint, id. Clu. 45, 126:

condiciones nubendi,

id. Cael. 15:

cives in patres,

Liv. 23, 22:

viros ad bella,

Ov. M. 7, 669:

geminasque legit de classe biremes,

Verg. A. 8, 79: legit virum vir, each one singles out his man (of the combatants in a battle), id. ib. 11, 632:

senatum ad modum pristinum redegit duabus lectionibus: prima ipsorum arbitratu, quo vir virum legit,

Suet. Aug. 35; Tac. H. 1, 18: neque ejus legendam filiam (sc. virginem Vestalem) qui domicilium in Italia non haberet, At. Cap. ap. Gell. 1, 12, 8.—

With inf.:

fidissima custos Lecta sacrum justae veneri occultare pudorem,

Stat. Th. 1, 530.

Trop.

To catch up, i. e. overhear a conversation:

nunc huc concedam, ut horum sermonem legam,

Plaut. Ps. 1, 4, 21 (cf. sublegere, id. Mil. 4, 2. 98).—

To catch with the eye, to view, observe, behold, survey, see.

In gen.:

tumulum capit, unde omnes longo ordine posset Adversos legere,

Verg. A. 6, 755 Heyne ad loc.; and cf. Verg. A. 6, 34.—

In partic., to read or peruse a writing:

ut eos libros per te ipse legeres,

Cic. Top. 1:

defensionem causae,

id. Verr. 2, 5, 43, § 112:

legi apud Clitomachum, A. Albium jocantem dixisse, etc.,

id. Ac. 2, 45, 137:

aliquid studiose intenteque,

Plin. Ep. 9, 13, 1:

significas legisse te in quadam epistula mea, jussisse Verginium, etc.,

id. ib. 9, 19, 1: philosophorum consultorumque opiniones, Quint. 12, 11, 17:

liber tuus et lectus est et legitur a me diligenter,

Cic. Fam. 6, 5, 1:

orationem,

Quint. 1, 1, 6:

aiunt multum legendum esse non multa,

Plin. Ep. 7, 9, 15.—With a pers. obj.:

antiquos et novos,

Quint. 2, 5, 23:

antiquos studiosius,

id. 3, 6, 62:

poëtas,

id. 1, 4, 4. —In pass.:

Horatius fere solus legi dignus,

Quint. 10, 1, 96:

si cum judicio legatur Cassius Severus,

id. 10, 1, 116:

dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,

Ov. Tr. 5, 14, 5:

sepulcra legens,

when reading epitaphs, Cic. de Sen. 7, 21:

legentium plerisque,

Liv. 1 praef. §

4: opus nescio an minimae legentibus futurum voluptati,

to my readers, Quint. 3, 1, 2; cf. id. 9, 4, 2; 2, 5, 3:

nec Cynicos nec Stoica dogmata,

Juv. 13, 121.— Absol.:

legendi usus,

Lact. 3, 25, 9:

memoriam continuus legendi usus instruit,

Macr. S. 1, 5, 1.—

In partic.

To read out, read aloud, recite (esp. freq. in post-Aug. authors):

convocatis auditoribus volumen legere, etc.,

Cic. Brut. 51, 191: codicem pro contione, id. Fragm. ap. Quint. 4, 4, 8:

audio me male legere, dumtaxat versus, orationes enim commodius,

Plin. Ep. 9, 34:

obturem impune legentibus aures,

Hor. Ep. 2, 2, 105:

quem vero arripuit tenet occiditque legendo,

with recitation, id. A. P. 475:

quis dabit historico quantum daret acta legenti,

to read him the news, Juv. 7, 104.—

To find in an author or a writing:

ut scriptum legimus,

Cic. Deiot. 7, 19:

legi etiam scriptum, esse avem quandam, etc.,

id. N. D. 2. 49 init.:

ego vero haec scripta legi,

id. Planc. 39, 94:

praeterea scriptum legimus, Gallos in venatibus tinguere sagittas,

Gell. 17, 15, 7. relatum legere, Nep. praef. 1.— Pass.:

in aliis codicibus non peccato sed peccatis legitur,

Aug. Cont. Jul. Rel. 1, 22; id. Don. Persev. 6 init. al.—

A publicist's t. t.: legere senatum, to read over or call off the names of senators (which was done by the censors;

v. lectio, II. A. 2.): censores fideli concordia senatum legerunt,

Liv. 40, 51; 9, 29; 9, 30; 9, 46; 43, 15 al.—Hence, lĕgens, entis, Part. as subst. m., a reader ( poet. and in post-Aug. prose for lector), Ov. Tr. 1, 7, 25.— Plur., Liv. praef. 4; Quint. 3, 1, 2; Plin. 8, 16, 17, § 44; Tac. A. 4, 33.—Also, lectus, a, um, P. a., chosen, picked out, selected; choice, excellent (class.): argenti lectae numeratae minae, good, i. e. of full weight, Plaut. Ps. 4, 7, 50; so,

argentum,

Ter. Phorm. 1, 2, 3:

ut neque vir melior neque lectior femina in terris sit,

Cic. Inv. 1, 31, 52:

lectissimi viri atque ornatissimi,

id. Verr. 2, 1, 6, § 15; cf. id. Div. in Caecil. 9, 29:

uxor lectissima,

id. Inv. 1, 31, 52:

(verbis) lectis atque illustribus uti,

id. de Or. 3, 37, 150:

nihil est aliud... pulcre et oratorie dicere nisi optimis sententiis verbisque lectissimis dicere,

id. Or. 68, 227:

juvenum lectissime,

Stat. S. 5, 1, 247; cf.:

viginti lectis equitum comitatus,

Verg. A. 9, 48.—Hence, adv.: lectē, choicely, selectly (very rare):

ab lego lecte ac lectissime,

Varr. L. L. 6, § 36 Müll.— Comp.:

lectius,

Varr. R. R. 1, 54, 2 (al. lecta).

pī̆grĭtĭa, ae, and pī̆grĭtĭes, ēi, f. [id.], sloth, sluggishness, laziness, indolence (cf.: desidia, socordia, inertia, segnities).

Lit.:

pigritiam definiunt metum consequentis laboris,

Cic. Tusc. 4, 8, 18:

propter pigritiam aut ignaviam,

id. Off. 1, 29, 102:

noli putare pigritiā me facere, quod non meā manu scribam,

id. Att. 15, 15: et haesitatio, Petr. 85:

nox Romanis pigritiem ad sequendum fecit,

Liv. 44, 42, 9:

lentae crimine pigritiae,

Mart. 11, 79, 2.—

Transf.

Tu das ingenuae jus mihi pigritiae, honorable repose, leisure, Mart. 12, 4, 6.—

Stomachi, weakness of the stomach, Sen. Prov. 3, 6.

pī̆grĭtĭa, ae, and pī̆grĭtĭes, ēi, f. [id.], sloth, sluggishness, laziness, indolence (cf.: desidia, socordia, inertia, segnities).

Lit.:

pigritiam definiunt metum consequentis laboris,

Cic. Tusc. 4, 8, 18:

propter pigritiam aut ignaviam,

id. Off. 1, 29, 102:

noli putare pigritiā me facere, quod non meā manu scribam,

id. Att. 15, 15: et haesitatio, Petr. 85:

nox Romanis pigritiem ad sequendum fecit,

Liv. 44, 42, 9:

lentae crimine pigritiae,

Mart. 11, 79, 2.—

Transf.

Tu das ingenuae jus mihi pigritiae, honorable repose, leisure, Mart. 12, 4, 6.—

Stomachi, weakness of the stomach, Sen. Prov. 3, 6.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. ( comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. posis, husband; des-potês, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces theoi dunatoi, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4:

nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus,

Plaut. Capt. 1, 1, 21.—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can:

at ea supterfugere potis es pauca,

Plaut. Capt. 5, 2, 17: neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12:

at non Evandrum potis est vis ulla tenere,

Verg. A. 11, 148:

quod nunquam potis est sejungi,

Lucr. 1, 452:

nec potis est cerni,

id. 5, 719; Cat. 76, 24:

qui potis est?

how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.):

duae plus satis dare potis sunt,

Plaut. Poen. 1, 2, 17:

quid pastores potis sint,

Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli? Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote:

si non aliud pote est,

Cat. 43, 16. Without est:

nec devitari letum pote,

Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap Non. 2, 876:

nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare,

id. R. R. 2, 2:

nec eniti remis pote,

Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46:

qui pote? vis dicam? nugaris,

Pers. 1, 56:

in te dici pote, Id, quod,

Cat. 98, 1:

nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam,

id. 67, 11:

hoc facito, sive id non pote sive pote,

be it impossible or possible, id. 76, 16:

quid pote simplicius?

what can be more simple? Mart. 9, 16, 2:

nihil pote supra,

nothing could exceed it, Ter. Ad. 2, 3, 11; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1:

quantum pote,

as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.):

aufugiamus istinc quam pote longissime,

App. M. 1, p. 107, 9; 2, p. 119, 33.—

Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).

Of persons:

numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego,

Plaut. Ps. 4, 1, 17; 1, 3, 95:

quem aequiust potiorem habere quam te?

id. Stich. 1, 2, 40: qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2:

itaque cives potiores quam peregrini,

id. Lael. 5, 19:

Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui,

Liv. 26, 31, 4:

at tu, qui potior nunc es,

happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69):

ut in judicio possessionis potior esset,

Dig. 18, 1, 34.—

Of things, better, stronger, preferable, more useful or important:

nulla potior serenda,

Varr. R. R. 1, 15:

sucus,

Plin. 36, 22, 43, § 158:

novistine locum potiorem rure beato?

Hor. Ep. 1, 10, 14:

sententia,

id. Epod. 16, 17:

mors civibus Romanis semper fuit servitute potior,

Cic. Phil. 10, 9, 19:

illi turpis vita integrā famā potior fuit,

Sall. J. 67, 3:

nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem,

I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9:

illa semper potiora duxisti, quae, etc.,

id. de Or. 3, 22, 82:

semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora,

Caes. B. C. 1, 8.— Subst.:

ut probetis potiora,

Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12.—

Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.

Of persons ( poet. and in post-Aug. prose):

item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit,

Plaut. Men. 2, 3, 9:

tantis potissimus umbris,

Stat. Th. 4, 627:

potissimos libertorum veneno interficere,

Tac. A. 14, 65.—

Of things (class.):

utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur,

Cic. Inv. 1, 12, 17:

cura,

Stat. S. 4, 4, 20:

nobilitas,

Plin. 14, 2, 4, § 25:

opusculum,

Plin. Ep. 4, 14, 10:

causa,

Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.

Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62:

sed scin', quid volo potius, sodes, facias?

Ter. Hec. 5, 1, 27; id. And. 5, 3, 2:

nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum,

Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11:

Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani,

Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.:

perpessus est omnia potius quam conscios indicaret,

rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52:

in oratione non vis potius quam delectatio postulatur,

Cic. de Or. 2, 78, 317:

privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem,

id. Ac. 2, 1, 3:

scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur,

id. Att. 5, 6, 2:

nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat,

Liv. 8, 7, 17:

per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur,

id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used:

dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere,

Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Muuml;ll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order:

quam potius,

Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied:

tacita, bona est mulier semper, quam loquens,

Plaut. Rud. 4, 4, 70; id. Men. 5, 1, 26:

tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere,

Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.— Comp., Ter. Hec. 4, 1, 19:

Uticae potius quam Romae esse malle,

Cic. Lig. 2, 5:

favorabiliores rei potius, quam actores habentur,

Dig. 50, 17, 167.—

Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.:

efficiet enim ratio ut... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius,

Cic. Tusc. 1, 11, 23:

quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine,

id. Sen. 11, 35:

erravit aut potius insanivit Apronius?

id. Verr. 2, 3, 48, § 113:

Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir,

id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—

Sup.: pŏtissĭmē ( pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum ( pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum:

responde, quo leto censes me ut peream potissimum?

Plaut. Merc. 2, 4, 15; Ter. And. 2, 6, 23:

exsistat aliquis et potissimum Caecus ille,

Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4:

nos id potissimum consecuti sumus,

id. Tusc. 5, 4, 11:

tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut,

Caes. B. C. 2, 43:

quid agam? aut quo potissimum infelix accedam?

Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. ( comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. posis, husband; des-potês, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces theoi dunatoi, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4:

nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus,

Plaut. Capt. 1, 1, 21.—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can:

at ea supterfugere potis es pauca,

Plaut. Capt. 5, 2, 17: neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12:

at non Evandrum potis est vis ulla tenere,

Verg. A. 11, 148:

quod nunquam potis est sejungi,

Lucr. 1, 452:

nec potis est cerni,

id. 5, 719; Cat. 76, 24:

qui potis est?

how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.):

duae plus satis dare potis sunt,

Plaut. Poen. 1, 2, 17:

quid pastores potis sint,

Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli? Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote:

si non aliud pote est,

Cat. 43, 16. Without est:

nec devitari letum pote,

Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap Non. 2, 876:

nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare,

id. R. R. 2, 2:

nec eniti remis pote,

Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46:

qui pote? vis dicam? nugaris,

Pers. 1, 56:

in te dici pote, Id, quod,

Cat. 98, 1:

nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam,

id. 67, 11:

hoc facito, sive id non pote sive pote,

be it impossible or possible, id. 76, 16:

quid pote simplicius?

what can be more simple? Mart. 9, 16, 2:

nihil pote supra,

nothing could exceed it, Ter. Ad. 2, 3, 11; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1:

quantum pote,

as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.):

aufugiamus istinc quam pote longissime,

App. M. 1, p. 107, 9; 2, p. 119, 33.—

Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).

Of persons:

numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego,

Plaut. Ps. 4, 1, 17; 1, 3, 95:

quem aequiust potiorem habere quam te?

id. Stich. 1, 2, 40: qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2:

itaque cives potiores quam peregrini,

id. Lael. 5, 19:

Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui,

Liv. 26, 31, 4:

at tu, qui potior nunc es,

happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69):

ut in judicio possessionis potior esset,

Dig. 18, 1, 34.—

Of things, better, stronger, preferable, more useful or important:

nulla potior serenda,

Varr. R. R. 1, 15:

sucus,

Plin. 36, 22, 43, § 158:

novistine locum potiorem rure beato?

Hor. Ep. 1, 10, 14:

sententia,

id. Epod. 16, 17:

mors civibus Romanis semper fuit servitute potior,

Cic. Phil. 10, 9, 19:

illi turpis vita integrā famā potior fuit,

Sall. J. 67, 3:

nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem,

I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9:

illa semper potiora duxisti, quae, etc.,

id. de Or. 3, 22, 82:

semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora,

Caes. B. C. 1, 8.— Subst.:

ut probetis potiora,

Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12.—

Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.

Of persons ( poet. and in post-Aug. prose):

item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit,

Plaut. Men. 2, 3, 9:

tantis potissimus umbris,

Stat. Th. 4, 627:

potissimos libertorum veneno interficere,

Tac. A. 14, 65.—

Of things (class.):

utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur,

Cic. Inv. 1, 12, 17:

cura,

Stat. S. 4, 4, 20:

nobilitas,

Plin. 14, 2, 4, § 25:

opusculum,

Plin. Ep. 4, 14, 10:

causa,

Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.

Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62:

sed scin', quid volo potius, sodes, facias?

Ter. Hec. 5, 1, 27; id. And. 5, 3, 2:

nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum,

Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11:

Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani,

Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.:

perpessus est omnia potius quam conscios indicaret,

rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52:

in oratione non vis potius quam delectatio postulatur,

Cic. de Or. 2, 78, 317:

privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem,

id. Ac. 2, 1, 3:

scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur,

id. Att. 5, 6, 2:

nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat,

Liv. 8, 7, 17:

per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur,

id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used:

dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere,

Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Muuml;ll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order:

quam potius,

Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied:

tacita, bona est mulier semper, quam loquens,

Plaut. Rud. 4, 4, 70; id. Men. 5, 1, 26:

tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere,

Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.— Comp., Ter. Hec. 4, 1, 19:

Uticae potius quam Romae esse malle,

Cic. Lig. 2, 5:

favorabiliores rei potius, quam actores habentur,

Dig. 50, 17, 167.—

Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.:

efficiet enim ratio ut... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius,

Cic. Tusc. 1, 11, 23:

quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine,

id. Sen. 11, 35:

erravit aut potius insanivit Apronius?

id. Verr. 2, 3, 48, § 113:

Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir,

id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—

Sup.: pŏtissĭmē ( pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum ( pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum:

responde, quo leto censes me ut peream potissimum?

Plaut. Merc. 2, 4, 15; Ter. And. 2, 6, 23:

exsistat aliquis et potissimum Caecus ille,

Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4:

nos id potissimum consecuti sumus,

id. Tusc. 5, 4, 11:

tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut,

Caes. B. C. 2, 43:

quid agam? aut quo potissimum infelix accedam?

Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. ( comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. posis, husband; des-potês, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces theoi dunatoi, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4:

nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus,

Plaut. Capt. 1, 1, 21.—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can:

at ea supterfugere potis es pauca,

Plaut. Capt. 5, 2, 17: neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12:

at non Evandrum potis est vis ulla tenere,

Verg. A. 11, 148:

quod nunquam potis est sejungi,

Lucr. 1, 452:

nec potis est cerni,

id. 5, 719; Cat. 76, 24:

qui potis est?

how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.):

duae plus satis dare potis sunt,

Plaut. Poen. 1, 2, 17:

quid pastores potis sint,

Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli? Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote:

si non aliud pote est,

Cat. 43, 16. Without est:

nec devitari letum pote,

Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap Non. 2, 876:

nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare,

id. R. R. 2, 2:

nec eniti remis pote,

Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46:

qui pote? vis dicam? nugaris,

Pers. 1, 56:

in te dici pote, Id, quod,

Cat. 98, 1:

nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam,

id. 67, 11:

hoc facito, sive id non pote sive pote,

be it impossible or possible, id. 76, 16:

quid pote simplicius?

what can be more simple? Mart. 9, 16, 2:

nihil pote supra,

nothing could exceed it, Ter. Ad. 2, 3, 11; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1:

quantum pote,

as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.):

aufugiamus istinc quam pote longissime,

App. M. 1, p. 107, 9; 2, p. 119, 33.—

Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).

Of persons:

numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego,

Plaut. Ps. 4, 1, 17; 1, 3, 95:

quem aequiust potiorem habere quam te?

id. Stich. 1, 2, 40: qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2:

itaque cives potiores quam peregrini,

id. Lael. 5, 19:

Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui,

Liv. 26, 31, 4:

at tu, qui potior nunc es,

happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69):

ut in judicio possessionis potior esset,

Dig. 18, 1, 34.—

Of things, better, stronger, preferable, more useful or important:

nulla potior serenda,

Varr. R. R. 1, 15:

sucus,

Plin. 36, 22, 43, § 158:

novistine locum potiorem rure beato?

Hor. Ep. 1, 10, 14:

sententia,

id. Epod. 16, 17:

mors civibus Romanis semper fuit servitute potior,

Cic. Phil. 10, 9, 19:

illi turpis vita integrā famā potior fuit,

Sall. J. 67, 3:

nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem,

I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9:

illa semper potiora duxisti, quae, etc.,

id. de Or. 3, 22, 82:

semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora,

Caes. B. C. 1, 8.— Subst.:

ut probetis potiora,

Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12.—

Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.

Of persons ( poet. and in post-Aug. prose):

item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit,

Plaut. Men. 2, 3, 9:

tantis potissimus umbris,

Stat. Th. 4, 627:

potissimos libertorum veneno interficere,

Tac. A. 14, 65.—

Of things (class.):

utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur,

Cic. Inv. 1, 12, 17:

cura,

Stat. S. 4, 4, 20:

nobilitas,

Plin. 14, 2, 4, § 25:

opusculum,

Plin. Ep. 4, 14, 10:

causa,

Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.

Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62:

sed scin', quid volo potius, sodes, facias?

Ter. Hec. 5, 1, 27; id. And. 5, 3, 2:

nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum,

Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11:

Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani,

Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.:

perpessus est omnia potius quam conscios indicaret,

rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52:

in oratione non vis potius quam delectatio postulatur,

Cic. de Or. 2, 78, 317:

privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem,

id. Ac. 2, 1, 3:

scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur,

id. Att. 5, 6, 2:

nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat,

Liv. 8, 7, 17:

per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur,

id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used:

dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere,

Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Muuml;ll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order:

quam potius,

Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied:

tacita, bona est mulier semper, quam loquens,

Plaut. Rud. 4, 4, 70; id. Men. 5, 1, 26:

tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere,

Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.— Comp., Ter. Hec. 4, 1, 19:

Uticae potius quam Romae esse malle,

Cic. Lig. 2, 5:

favorabiliores rei potius, quam actores habentur,

Dig. 50, 17, 167.—

Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.:

efficiet enim ratio ut... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius,

Cic. Tusc. 1, 11, 23:

quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine,

id. Sen. 11, 35:

erravit aut potius insanivit Apronius?

id. Verr. 2, 3, 48, § 113:

Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir,

id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—

Sup.: pŏtissĭmē ( pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum ( pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum:

responde, quo leto censes me ut peream potissimum?

Plaut. Merc. 2, 4, 15; Ter. And. 2, 6, 23:

exsistat aliquis et potissimum Caecus ille,

Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4:

nos id potissimum consecuti sumus,

id. Tusc. 5, 4, 11:

tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut,

Caes. B. C. 2, 43:

quid agam? aut quo potissimum infelix accedam?

Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. ( comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. posis, husband; des-potês, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces theoi dunatoi, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4:

nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus,

Plaut. Capt. 1, 1, 21.—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can:

at ea supterfugere potis es pauca,

Plaut. Capt. 5, 2, 17: neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12:

at non Evandrum potis est vis ulla tenere,

Verg. A. 11, 148:

quod nunquam potis est sejungi,

Lucr. 1, 452:

nec potis est cerni,

id. 5, 719; Cat. 76, 24:

qui potis est?

how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.):

duae plus satis dare potis sunt,

Plaut. Poen. 1, 2, 17:

quid pastores potis sint,

Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli? Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote:

si non aliud pote est,

Cat. 43, 16. Without est:

nec devitari letum pote,

Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap Non. 2, 876:

nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare,

id. R. R. 2, 2:

nec eniti remis pote,

Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46:

qui pote? vis dicam? nugaris,

Pers. 1, 56:

in te dici pote, Id, quod,

Cat. 98, 1:

nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam,

id. 67, 11:

hoc facito, sive id non pote sive pote,

be it impossible or possible, id. 76, 16:

quid pote simplicius?

what can be more simple? Mart. 9, 16, 2:

nihil pote supra,

nothing could exceed it, Ter. Ad. 2, 3, 11; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1:

quantum pote,

as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.):

aufugiamus istinc quam pote longissime,

App. M. 1, p. 107, 9; 2, p. 119, 33.—

Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).

Of persons:

numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego,

Plaut. Ps. 4, 1, 17; 1, 3, 95:

quem aequiust potiorem habere quam te?

id. Stich. 1, 2, 40: qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2:

itaque cives potiores quam peregrini,

id. Lael. 5, 19:

Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui,

Liv. 26, 31, 4:

at tu, qui potior nunc es,

happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69):

ut in judicio possessionis potior esset,

Dig. 18, 1, 34.—

Of things, better, stronger, preferable, more useful or important:

nulla potior serenda,

Varr. R. R. 1, 15:

sucus,

Plin. 36, 22, 43, § 158:

novistine locum potiorem rure beato?

Hor. Ep. 1, 10, 14:

sententia,

id. Epod. 16, 17:

mors civibus Romanis semper fuit servitute potior,

Cic. Phil. 10, 9, 19:

illi turpis vita integrā famā potior fuit,

Sall. J. 67, 3:

nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem,

I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9:

illa semper potiora duxisti, quae, etc.,

id. de Or. 3, 22, 82:

semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora,

Caes. B. C. 1, 8.— Subst.:

ut probetis potiora,

Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12.—

Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.

Of persons ( poet. and in post-Aug. prose):

item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit,

Plaut. Men. 2, 3, 9:

tantis potissimus umbris,

Stat. Th. 4, 627:

potissimos libertorum veneno interficere,

Tac. A. 14, 65.—

Of things (class.):

utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur,

Cic. Inv. 1, 12, 17:

cura,

Stat. S. 4, 4, 20:

nobilitas,

Plin. 14, 2, 4, § 25:

opusculum,

Plin. Ep. 4, 14, 10:

causa,

Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.

Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62:

sed scin', quid volo potius, sodes, facias?

Ter. Hec. 5, 1, 27; id. And. 5, 3, 2:

nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum,

Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11:

Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani,

Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.:

perpessus est omnia potius quam conscios indicaret,

rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52:

in oratione non vis potius quam delectatio postulatur,

Cic. de Or. 2, 78, 317:

privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem,

id. Ac. 2, 1, 3:

scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur,

id. Att. 5, 6, 2:

nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat,

Liv. 8, 7, 17:

per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur,

id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used:

dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere,

Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Muuml;ll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order:

quam potius,

Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied:

tacita, bona est mulier semper, quam loquens,

Plaut. Rud. 4, 4, 70; id. Men. 5, 1, 26:

tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere,

Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.— Comp., Ter. Hec. 4, 1, 19:

Uticae potius quam Romae esse malle,

Cic. Lig. 2, 5:

favorabiliores rei potius, quam actores habentur,

Dig. 50, 17, 167.—

Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.:

efficiet enim ratio ut... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius,

Cic. Tusc. 1, 11, 23:

quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine,

id. Sen. 11, 35:

erravit aut potius insanivit Apronius?

id. Verr. 2, 3, 48, § 113:

Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir,

id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—

Sup.: pŏtissĭmē ( pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum ( pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum:

responde, quo leto censes me ut peream potissimum?

Plaut. Merc. 2, 4, 15; Ter. And. 2, 6, 23:

exsistat aliquis et potissimum Caecus ille,

Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4:

nos id potissimum consecuti sumus,

id. Tusc. 5, 4, 11:

tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut,

Caes. B. C. 2, 43:

quid agam? aut quo potissimum infelix accedam?

Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

pŏtis (in the positive rarely declined, and in the neutr. pŏte), adj. ( comp. pŏ-tĭor, ius; sup. pŏtissĭmus, a, um; class. only in the comp.) [Sanscr. patis, lord; Gr. posis, husband; des-potês, lord; Lat. compotis (compos) potiri].

Posit., able, capable; possible (mostly ante-class. and poet.): divi qui potes pro illo quod Samothraces theoi dunatoi, Varr L. L. 5, § 58 Müll.; Macr. S. 3, 4:

nisi qui colaphos perpeti Potis parasitus,

Plaut. Capt. 1, 1, 21.—Usually in the connection potis or pote est, he, she, or it is able, may, or can:

at ea supterfugere potis es pauca,

Plaut. Capt. 5, 2, 17: neque sanguis ullo potis est pacto profluens consistere, old poet ap. Cic. Tusc. 2, 16, 38: istam non potis est vis saeva exstinguere venti, Poët. ap. Gell. 19, 9, 12:

at non Evandrum potis est vis ulla tenere,

Verg. A. 11, 148:

quod nunquam potis est sejungi,

Lucr. 1, 452:

nec potis est cerni,

id. 5, 719; Cat. 76, 24:

qui potis est?

how is it possible? id. 72, 7.—With plur.: si speres quicquam prodesse potis sunt, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll. (Ann. v. 410 Vahl.):

duae plus satis dare potis sunt,

Plaut. Poen. 1, 2, 17:

quid pastores potis sint,

Varr. R. R. 2, 2.—Without est: quis potis ingentes oras evolvere belli? Enn. ap. Diom. p. 381 P. (Ann. v. 178 Vahl.); Verg. A. 3, 671; Hor. C. 3, 17, 13.—Form pote:

si non aliud pote est,

Cat. 43, 16. Without est:

nec devitari letum pote,

Lucr. 3, 1079: viget, veget, utpote plurimum, Varr. ap Non. 2, 876:

nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare,

id. R. R. 2, 2:

nec eniti remis pote,

Val. Fl. 4, 680; Prop. 2, 1, 46:

qui pote? vis dicam? nugaris,

Pers. 1, 56:

in te dici pote, Id, quod,

Cat. 98, 1:

nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam,

id. 67, 11:

hoc facito, sive id non pote sive pote,

be it impossible or possible, id. 76, 16:

quid pote simplicius?

what can be more simple? Mart. 9, 16, 2:

nihil pote supra,

nothing could exceed it, Ter. Ad. 2, 3, 11; Auct. ap. Cic. Brut. 46, 172; Cic. Att. 13, 38, 1:

quantum pote,

as soon as possible, id. ib. 4, 13, 1: quam pote, as much as possible (post-class.):

aufugiamus istinc quam pote longissime,

App. M. 1, p. 107, 9; 2, p. 119, 33.—

Comp.: pŏtĭor, us, that may be preferred, preferred; better, preferable (class.).

Of persons:

numquam edepol erit ille potior Harpax, quam ego,

Plaut. Ps. 4, 1, 17; 1, 3, 95:

quem aequiust potiorem habere quam te?

id. Stich. 1, 2, 40: qui plus pollet potiorque est patre, old poet ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69; id. Fam. 10, 3, 2:

itaque cives potiores quam peregrini,

id. Lael. 5, 19:

Sosim et Moericum quibus tantam crederem rem, potiores habui,

Liv. 26, 31, 4:

at tu, qui potior nunc es,

happier in love, preferred, Tib. 1, 6, 33 (5, 69):

ut in judicio possessionis potior esset,

Dig. 18, 1, 34.—

Of things, better, stronger, preferable, more useful or important:

nulla potior serenda,

Varr. R. R. 1, 15:

sucus,

Plin. 36, 22, 43, § 158:

novistine locum potiorem rure beato?

Hor. Ep. 1, 10, 14:

sententia,

id. Epod. 16, 17:

mors civibus Romanis semper fuit servitute potior,

Cic. Phil. 10, 9, 19:

illi turpis vita integrā famā potior fuit,

Sall. J. 67, 3:

nihil mihi potius fuit quam ut Massinissam convenirem,

I had nothing more important, nothing more urgent to do, Cic. Rep. 6, 9, 9:

illa semper potiora duxisti, quae, etc.,

id. de Or. 3, 22, 82:

semper se rei publicae commoda privatis necessitatibus habuisse potiora,

Caes. B. C. 1, 8.— Subst.:

ut probetis potiora,

Vulg. Phil. 1, 10: hem, mater mea, tibi rem potiorem video (sc. verbis), I see a fact stronger than words, i. e. a clearer proof, Plaut. Aul. 4, 7, 12.—

Sup.: pŏtissĭmus, a, um, the chief, principal, most prominent, most important.

Of persons ( poet. and in post-Aug. prose):

item huic ultro fit, ut Meret, potissimus nostrae domi ut sit,

Plaut. Men. 2, 3, 9:

tantis potissimus umbris,

Stat. Th. 4, 627:

potissimos libertorum veneno interficere,

Tac. A. 14, 65.—

Of things (class.):

utrum potius, aut quid potissimum sit, quaeritur,

Cic. Inv. 1, 12, 17:

cura,

Stat. S. 4, 4, 20:

nobilitas,

Plin. 14, 2, 4, § 25:

opusculum,

Plin. Ep. 4, 14, 10:

causa,

Tac. A. 4, 16.—Hence, adv., only in the comp. and sup.

Comp.: pŏtĭus, rather, preferably, more (class.; cf.: satius, prius): quo nos vocabis nomine? Ar. Libortos. Le. Non patronos? Ar. Id potius, Plaut. As. 3, 3, 62:

sed scin', quid volo potius, sodes, facias?

Ter. Hec. 5, 1, 27; id. And. 5, 3, 2:

nec vero imperia expetenda: ac potius non accipienda interdum,

Cic. Off. 1, 20, 68.— With quam, Plaut. Aul. 4, 2, 11:

Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani,

Caes. B. G. 1, 45.—When the predicates are compared, the verb in the following clause is always in the subj.:

perpessus est omnia potius quam conscios indicaret,

rather than, Cic. Tusc. 2, 22, 52:

in oratione non vis potius quam delectatio postulatur,

Cic. de Or. 2, 78, 317:

privabo potius illum debito testimonio quam id cum meā laude communicem,

id. Ac. 2, 1, 3:

scribam aliquid potius, quam committam ut litterae non reddantur,

id. Att. 5, 6, 2:

nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica nostra peccata luat,

Liv. 8, 7, 17:

per interregem comitia habenda potius, quam consulum alter a bello avocaretur,

id. 22, 23, 10; 9, 14, 16.— So with quam ut:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8: audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore, quam ut armati, etc., id. 2, 34, 11; 6, 28, 8; 9, 14, 7.—But after verbs of willing, wishing (sometimes of declaring), the inf. is used:

dictatore obstinato tollere potius totum e re publicā consulatum, quam promiscuum facere,

Liv. 7, 21, 1; 23, 9, 8; 21, 13, 8: v. Weissenb. ad Liv. 2, 15, 2; Fest. s. v. olivitam, p. 202 Müll.; v. Muuml;ll. ad. loc. p. 203, a. —In an inverted order:

quam potius,

Verg. Copa, 5: quid mihi negotii est eum istis nugacibus, quam potius potamus mulsum? C. Titius ap. Macr. S. 2, 12.—Sometimes potius is to be supplied:

tacita, bona est mulier semper, quam loquens,

Plaut. Rud. 4, 4, 70; id. Men. 5, 1, 26:

tamen statuit congredi, quam cum tantis copiis refugere,

Nep. Dat. 8, 1.—Pleon., with words which already express comparison.— Comp., Ter. Hec. 4, 1, 19:

Uticae potius quam Romae esse malle,

Cic. Lig. 2, 5:

favorabiliores rei potius, quam actores habentur,

Dig. 50, 17, 167.—

Esp., introducing a repetition of a thought in a corrected or strengthened form: aut potius, vel potius, or rather, or I may better say, etc.:

efficiet enim ratio ut... mors aut malum non sit, aut sit bonum potius,

Cic. Tusc. 1, 11, 23:

quam fuit imbecillus P. Africani filius, quam tenui aut nullā potius valetudine,

id. Sen. 11, 35:

erravit aut potius insanivit Apronius?

id. Verr. 2, 3, 48, § 113:

Cato magnus hercule homo, vel potius summus et singularis vir,

id. Brut. 85, 293; Dig. 1, 5, 16.—

Sup.: pŏtissĭmē ( pŏtissŭ-), and more freq. pŏtissĭmum ( pŏtissŭ-), chiefly, principally, especially, in preference to all others, above all, most of all (class.).—Form potissime, Cels. 3, 6.—Form potissimum:

responde, quo leto censes me ut peream potissimum?

Plaut. Merc. 2, 4, 15; Ter. And. 2, 6, 23:

exsistat aliquis et potissimum Caecus ille,

Cic. Cael. 14, 33; id. Mur. 2, 4:

nos id potissimum consecuti sumus,

id. Tusc. 5, 4, 11:

tanta erat contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut,

Caes. B. C. 2, 43:

quid agam? aut quo potissimum infelix accedam?

Sall. J. 14, 15; Auct. Her. 3, 2, 2; Lact. 2, 18, 3.

quīn, conj. [abl. quī and ne].

As an interrog. particle, why not? wherefore not? (only in exhortation or remonstrance; not in inquiring for a fact; cf.: quidni, cur non).

Usu. with indic. pres.:

quid stas, lapis? Quin accipis?

Ter. Heaut. 4, 7, 4:

quin experimur,

id. Phorm. 3, 3, 5 Fleck. (Umpf experiemur):

quin continetis vocem?

Cic. Rab. Perd. 6, 18:

quin potius pacem aeternam Exercemus?

Verg. A. 4, 99:

quin igitur ulciscimur Graeciam?

Curt. 5, 7, 4:

quin conscendimus equos?

why not mount our horses? Liv. 1, 57.—

With imper.:

quin me aspice et contempla,

Plaut. Most. 1, 3, 16:

quin uno verbo dic, quid est, quod me velis,

just say in one word! Ter. And. 1, 1, 18:

quin tu hoc crimen obice ubi licet agere,

i. e. you had better, Cic. Rosc. Com. 9, 25. —

With subj. only in orat. obliq.:

quin illi congrederentur acie inclinandamque semel fortunae rem darent,

Liv. 3, 61, 14; 4, 43, 11; 40, 40, 4.—

Transf.

As a rel. particle, prop. quī or qui ne, and mostly where the rel. stands for a nom. masc. or for abl. of time, who... not, that not, but that, but, often = Engl. without and a participial clause.

In gen.:

curiosus nemo est quin sit malevolus,

Plaut. Stich. 2, 1, 54:

neque aequom est occultum id haberi, quin participem te,

id. Aul. 2, 1, 13; id. Cas. 2, 8, 68:

nulla causast quin me condones cruci,

id. Rud. 4, 4, 26:

ut nullo modo Introire possem, quin me viderent,

Ter. Eun. 5, 2, 2:

facere non possum, quin ad te mittam,

I cannot forbear sending to you, Cic. Att. 12, 27, 3:

cum causae nihil esset, quin secus indicaret,

id. Quint. 9, 32:

nihil abest, quin sim miserrimus,

id. Att. 11, 15, 3:

neminem conveni, quin omnes mihi maximas gratias agant,

id. Fam. 9, 14, 1:

nemo est, quin ubivis quam ibi ubi est, esse malit,

id. ib. 6, 1, 1:

repertus est nemo quin mori diceret satius est,

id. Verr. 2, 2, 36, § 88:

nemo, qui aliquo esset in numero, scripsit orationem quin redigeret omnis sententias, etc.,

id. Or. 61, 208:

nihil praetermisi, quin enucleate ad te scriberem,

id. Q. Fr. 3, 3, 1:

neque ullus flare ventus poterat quin aliquā ex parte secundum cursum haberent,

Caes. B. C. 3, 47:

nulli ex itinere excedere licebat quin ab equitatu Caesaris exciperetur,

without being cut off, id. ib. 1, 79:

nullum fere tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent,

without sending, id. B. G. 5, 55:

in castello nemo fuit omnino militum quin vulneraretur,

id. B. C. 3, 53:

quid recusare potest, quin et socii sibi consulant,

Liv. 32, 21: vix superat, quin triumphus decernatur, it wants little that, Quadrig. ap. Gell. 17, 13, 5:

paene factum est, quin castra relinquerentur,

i.e. they were very near deserting their camp, id. ib. 17, 13, 5.— So quin (= quī non) stands for a rel. abl. of time:

neque ullum fere tempus intercessit quin aliquem de motu Gallorum nuntium acciperet,

Caes. B. G. 5, 53.— More rarely quin stands for quae non, quod non, etc.: nulla est civitas quin ad id tempus partem senatus Cordubam mitteret. Caes. B. C. 2, 19:

nulla fuit Thessaliae civitas quin Caesari pareret,

id. ib. 3, 81:

nulla (natura), quin suam vim retineat,

Cic. Fin. 4, 13, 32:

horum autem nihil est quin intereat,

id. N. D. 3, 12, 30; id. Rep. 1, 2, 2: nihil est quin male narrando possit depravari, Ter. [p. 1513] Phorm. 4, 4, 16:

nihil tam difficilest quin investigare possiet,

id. Heant. 4, 2, 8:

cum nemo esset, quin hoc se audisse liquido diceret,

Cic. Verr. 2, 3, 59, § 136:

Messanam nemo venit, quin viderit,

id. ib. 2, 4, 4, §

7: nego ullam picturam fuisse, quin inspexerit,

id. ib. 2, 4, 1, § 1; cf. Gell. 17, 13, 2 sq., and Cato ap. Gell. ib. § 3.— 2. Esp. after words expressing hesitation (usu. with neg.):

non dubitaturum, quin cederet, Cic Mil. 23, 63: nolite dubitare, quin,

id. Imp. Pomp. 23, 68:

et vos non dubitatis, quin,

id. Agr. 2, 26, 69:

dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni in rem publicam conferatis?

id. Imp. Pomp. 16, 49. —

Much more freq. after words expressing doubt, ignorance, etc.:

non dubitabat, quin,

Cic. Att. 6, 2, 3:

cave dubites, quin,

id. Fam. 5, 20, 6:

non dubitabat quin... non posset,

id. Att. 5, 11, 7; id. Tusc. 1, 36, 88:

non esse dubium, quin... possent,

no doubt that, Caes. B. G. 1, 4; Ter. And. 2, 3, 17:

neque abest suspicio, quin,

a suspicion that, Caes. B. G. 1, 4:

quis ignerat, quin?

who is ignorant that? who does not know that? Cic. Fl. 27, 64:

dies fere nullus est, quin hic Satyrus domum meam ventitet,

hardly a day passes that he does not come, id. Att. 1, 1, 3.—

That not, as if not, as though not:

non quin ipse dissentiam, sed quod,

not but that, Cic. Fam. 4, 7, 1: non quin breviter reddi responsum potuerit, Liv 2, 15. —

For corroboration.

But, indeed, really, verily, of a truth:

Hercle quin tu recte dicis,

Plaut. Merc. 2, 3, 77: credo;

neque id injuria: quin Mihi molestum est,

Ter. Heaut. 3, 3, 20:

te nec hortor, nec rogo, ut domum redeas, quin hinc ipse evolare cupio,

Cic. Fam. 7, 30, 1.— Esp. in reaching a climax or adding a stronger assertion or proof: quin etiam, yea indeed, nay even:

credibile non est, quantum scribam die: quin etiam noctibus,

Cic. Att. 13, 26, 3; 14, 21, 3:

quin etiam necesse crit cupere et optare, ut, etc.,

id. Lael. 16, 59:

quin etiam voces jactare,

Verg. A. 2, 768: mortem non esse metuendam, quin etiam si, etc., nay, not even if, etc., Lact. 3, 27 fin.; cf.:

quin et Atridas Priamus fefellit,

Hor. C. 1, 10, 13.—

Rather, yea rather:

nihil ea res animum militaris viri imminuit, quin contra plus spei naotus,

Liv. 35, 26.—

In corrections, nay, rather:

non potest dici satis quantum in illo sceleris fuerit, Quin sic attendite, judices, etc.,

Cic. Mil. 29, 78 sq. (cf. Halm ad loc., and Lorenz ad Plaut. Most. 164).

rĕ-verto ( - vort-) and rĕ-vertor ( - vort-), versus (-vors-) ( inf. paragog. revertier, Phaedr. 4, 18, 14), 3 (the authors of the ante-Aug. per. make the perfect forms, with the exception of the part. reversus, only from the active root, reverti, reverteram, revertisse, etc., Plaut. Am. 3, 2, 28: [p. 1590] Cic. Fam. 10, 28, 1; id. Att. 8, 3, 7; id. Phil. 2, 24, 59; id. Div. 1, 15, 27; id. Phil. 8, 10, 28; id. Tusc. 5, 37, 107; Caes. B. G. 1, 8; 1, 31, 2, 29; 2, 14; Sall. C. 37, 11 et saep.:

reversus,

Cic. Phil. 6, 4, 10; Caes. B. G. 6, 42; Sall. H. 4, 4 Dietsch;

but cf.: reversus sum, etc.,

Vell. 2, 42, 3; Quint. 7, 8, 2; 11, 2, 17; Tac. A. 12, 21; Front. Strat. 4, 2, 8; 4, 5, 17; Val. Max. 5, 1, 1; Nep. Them. 5, 2. But in the present tenses the active form is rare:

revortit,

Lucr. 3, 1061; 5, 1153, and Pompon. ap. Non. 476, 2;

or Com. Rel. p. 201 Rib.: revertebant,

Amm. 19, 5, 2; cf. Neue, Formenl. 2, p. 345 sq.; Zumpt, Gram. § 209 fin.) [verto], to turn back, turn about; to come back, return (syn.: redeo, revenio).

Lit.:

clamitant me ut revertar,

Plaut. Ps. 5, 1, 30:

(Deiotarus) cum ex itinere revertisset... persaepe revertit ex itinere,

Cic. Div. 1, 15, 26 sq.; cf. id. ib. 2, 8, 20:

eodem (vultu) semper se vidisse exeuntem illum domo et revertentem,

id. Tusc. 3, 15, 31:

ita maestus rediit, ut retractus, non reversus videretur,

id. Phil. 6, 4, 10:

reversus ille, etc.,

Caes. B. G. 6, 42:

(mulier) per propinquos rogata, ut rediret, non est reversa,

Quint. 7, 8, 2 et saep.:

cum ego a foro revortor,

Plaut. Ps. 1, 2, 30:

a Fabricio ponte,

Hor. S. 2, 3, 36:

a Scythiā,

Just. 9, 3, 1; 22, 3, 6:

reverti ab exsilio,

Tac. H. 1, 77; 2, 92; Suet. Calig. 59:

a bello,

Cic. Ac. 2, 1, 3; Sen. Suas. 2, 8; for which poet.:

silvā,

Ov. M. 5, 585:

jam ad te revortar,

Plaut. Aul. 2, 2, 26:

ad aliquem,

id. Ep. 3, 3, 43; id. Ps. 4, 7, 62; Caes. B. G. 2, 14 et saep.:

nisi domum revorteris,

Plaut. Men. 2, 1, 31; so,

domum,

Ter. Heaut. 1, 1, 16 (opp. egredior); 70; 2, 3, 99; Cic. Tusc. 5, 37, 107 (opp. egressi); Hor. Ep. 1, 15, 24 al.:

Formias,

Cic. Att. 8, 3, 7:

Ameriam,

id. Rosc. Am. 9, 26:

Epheso Laodiceam,

id. Fam. 3, 10, 3:

hunc in locum,

id. Rep. 6, 25, 29:

in castra,

Sall. J. 58, 7:

ad assuetas sibi sedes,

Quint. 11, 2, 6:

huc,

Plaut. Am. 2, 2, 57; 3, 2, 28; Ter. Ad. 4, 1, 9; Cic. Rep. 6, 13, 13 (opp. hinc profecti). — With double nom.:

consules praedā ingenti partā victores reverterunt,

Liv. 7, 17. —

Of things:

sol inde (sc. a brumalibus flexibus) revortens,

Lucr. 5, 616:

revertitur idem sol sub terras,

id. 5, 658:

revertitur luna ad signum quodque,

id. 5, 635:

multa videbis retro repulsa revorti,

id. 2, 130:

retroque a terrā cunctā revorti,

id. 1, 785:

quis neget... Tiberim reverti,

Hor. C. 1, 29, 12:

sol reversus,

Manil. 5, 464. —

Trop.

In gen., to return:

nescit vox missa reverti,

Hor. A. P. 390; cf. Quint. 10, 7, 14:

leti jam limine ab ipso Ad vitam possint revorti,

Lucr. 2, 961:

ad superiorem consuetudinem,

Cic. Fam. 9, 24, 2:

ad illum animum meum pristinum,

id. ib. 10, 28, 1:

ad sanitatem,

Caes. B. G. 1, 42:

ad corporis commodum,

Cic. Inv. 2, 56, 168:

haec ad easdem particulas,

Quint. 3, 6, 65:

ad Musas,

Ov. Tr. 3, 7, 9:

ad bonam vitae consuetudinem,

Dig. 34, 4, 30:

ut reverteretur in gratiam mecum,

Petr. 87:

poena in caput tuum,

Ov. A. A. 1, 340; cf. Tac. H. 3, 31. —

In partic., in speech (after a digression), to return, revert to a theme, etc.:

scribam tibi tres libros, ad quos revertare,

Varr. R. R. 1, 1, 4:

discedo parumper a somniis, ad quae mox revertar,

Cic. Div. 1, 23, 47:

sed, ut ad propositum revertamur, etc.,

id. Fin. 2, 32, 104:

ut ad me revertar,

id. Cael. 3, 6:

ad illam puellam exposititiam,

Plaut. Cas. prol. 79:

proinde ad id revertar,

Curt. 7, 1, 26:

illuc,

Nep. Dion, 4. —

In a comic equivoque: revortor rursus denuo Carthaginem, Si quid mandare voltis aut curarier,

Plaut. Poen. prol. 79.

rĕ-verto ( - vort-) and rĕ-vertor ( - vort-), versus (-vors-) ( inf. paragog. revertier, Phaedr. 4, 18, 14), 3 (the authors of the ante-Aug. per. make the perfect forms, with the exception of the part. reversus, only from the active root, reverti, reverteram, revertisse, etc., Plaut. Am. 3, 2, 28: [p. 1590] Cic. Fam. 10, 28, 1; id. Att. 8, 3, 7; id. Phil. 2, 24, 59; id. Div. 1, 15, 27; id. Phil. 8, 10, 28; id. Tusc. 5, 37, 107; Caes. B. G. 1, 8; 1, 31, 2, 29; 2, 14; Sall. C. 37, 11 et saep.:

reversus,

Cic. Phil. 6, 4, 10; Caes. B. G. 6, 42; Sall. H. 4, 4 Dietsch;

but cf.: reversus sum, etc.,

Vell. 2, 42, 3; Quint. 7, 8, 2; 11, 2, 17; Tac. A. 12, 21; Front. Strat. 4, 2, 8; 4, 5, 17; Val. Max. 5, 1, 1; Nep. Them. 5, 2. But in the present tenses the active form is rare:

revortit,

Lucr. 3, 1061; 5, 1153, and Pompon. ap. Non. 476, 2;

or Com. Rel. p. 201 Rib.: revertebant,

Amm. 19, 5, 2; cf. Neue, Formenl. 2, p. 345 sq.; Zumpt, Gram. § 209 fin.) [verto], to turn back, turn about; to come back, return (syn.: redeo, revenio).

Lit.:

clamitant me ut revertar,

Plaut. Ps. 5, 1, 30:

(Deiotarus) cum ex itinere revertisset... persaepe revertit ex itinere,

Cic. Div. 1, 15, 26 sq.; cf. id. ib. 2, 8, 20:

eodem (vultu) semper se vidisse exeuntem illum domo et revertentem,

id. Tusc. 3, 15, 31:

ita maestus rediit, ut retractus, non reversus videretur,

id. Phil. 6, 4, 10:

reversus ille, etc.,

Caes. B. G. 6, 42:

(mulier) per propinquos rogata, ut rediret, non est reversa,

Quint. 7, 8, 2 et saep.:

cum ego a foro revortor,

Plaut. Ps. 1, 2, 30:

a Fabricio ponte,

Hor. S. 2, 3, 36:

a Scythiā,

Just. 9, 3, 1; 22, 3, 6:

reverti ab exsilio,

Tac. H. 1, 77; 2, 92; Suet. Calig. 59:

a bello,

Cic. Ac. 2, 1, 3; Sen. Suas. 2, 8; for which poet.:

silvā,

Ov. M. 5, 585:

jam ad te revortar,

Plaut. Aul. 2, 2, 26:

ad aliquem,

id. Ep. 3, 3, 43; id. Ps. 4, 7, 62; Caes. B. G. 2, 14 et saep.:

nisi domum revorteris,

Plaut. Men. 2, 1, 31; so,

domum,

Ter. Heaut. 1, 1, 16 (opp. egredior); 70; 2, 3, 99; Cic. Tusc. 5, 37, 107 (opp. egressi); Hor. Ep. 1, 15, 24 al.:

Formias,

Cic. Att. 8, 3, 7:

Ameriam,

id. Rosc. Am. 9, 26:

Epheso Laodiceam,

id. Fam. 3, 10, 3:

hunc in locum,

id. Rep. 6, 25, 29:

in castra,

Sall. J. 58, 7:

ad assuetas sibi sedes,

Quint. 11, 2, 6:

huc,

Plaut. Am. 2, 2, 57; 3, 2, 28; Ter. Ad. 4, 1, 9; Cic. Rep. 6, 13, 13 (opp. hinc profecti). — With double nom.:

consules praedā ingenti partā victores reverterunt,

Liv. 7, 17. —

Of things:

sol inde (sc. a brumalibus flexibus) revortens,

Lucr. 5, 616:

revertitur idem sol sub terras,

id. 5, 658:

revertitur luna ad signum quodque,

id. 5, 635:

multa videbis retro repulsa revorti,

id. 2, 130:

retroque a terrā cunctā revorti,

id. 1, 785:

quis neget... Tiberim reverti,

Hor. C. 1, 29, 12:

sol reversus,

Manil. 5, 464. —

Trop.

In gen., to return:

nescit vox missa reverti,

Hor. A. P. 390; cf. Quint. 10, 7, 14:

leti jam limine ab ipso Ad vitam possint revorti,

Lucr. 2, 961:

ad superiorem consuetudinem,

Cic. Fam. 9, 24, 2:

ad illum animum meum pristinum,

id. ib. 10, 28, 1:

ad sanitatem,

Caes. B. G. 1, 42:

ad corporis commodum,

Cic. Inv. 2, 56, 168:

haec ad easdem particulas,

Quint. 3, 6, 65:

ad Musas,

Ov. Tr. 3, 7, 9:

ad bonam vitae consuetudinem,

Dig. 34, 4, 30:

ut reverteretur in gratiam mecum,

Petr. 87:

poena in caput tuum,

Ov. A. A. 1, 340; cf. Tac. H. 3, 31. —

In partic., in speech (after a digression), to return, revert to a theme, etc.:

scribam tibi tres libros, ad quos revertare,

Varr. R. R. 1, 1, 4:

discedo parumper a somniis, ad quae mox revertar,

Cic. Div. 1, 23, 47:

sed, ut ad propositum revertamur, etc.,

id. Fin. 2, 32, 104:

ut ad me revertar,

id. Cael. 3, 6:

ad illam puellam exposititiam,

Plaut. Cas. prol. 79:

proinde ad id revertar,

Curt. 7, 1, 26:

illuc,

Nep. Dion, 4. —

In a comic equivoque: revortor rursus denuo Carthaginem, Si quid mandare voltis aut curarier,

Plaut. Poen. prol. 79.

rĕ-verto ( - vort-) and rĕ-vertor ( - vort-), versus (-vors-) ( inf. paragog. revertier, Phaedr. 4, 18, 14), 3 (the authors of the ante-Aug. per. make the perfect forms, with the exception of the part. reversus, only from the active root, reverti, reverteram, revertisse, etc., Plaut. Am. 3, 2, 28: [p. 1590] Cic. Fam. 10, 28, 1; id. Att. 8, 3, 7; id. Phil. 2, 24, 59; id. Div. 1, 15, 27; id. Phil. 8, 10, 28; id. Tusc. 5, 37, 107; Caes. B. G. 1, 8; 1, 31, 2, 29; 2, 14; Sall. C. 37, 11 et saep.:

reversus,

Cic. Phil. 6, 4, 10; Caes. B. G. 6, 42; Sall. H. 4, 4 Dietsch;

but cf.: reversus sum, etc.,

Vell. 2, 42, 3; Quint. 7, 8, 2; 11, 2, 17; Tac. A. 12, 21; Front. Strat. 4, 2, 8; 4, 5, 17; Val. Max. 5, 1, 1; Nep. Them. 5, 2. But in the present tenses the active form is rare:

revortit,

Lucr. 3, 1061; 5, 1153, and Pompon. ap. Non. 476, 2;

or Com. Rel. p. 201 Rib.: revertebant,

Amm. 19, 5, 2; cf. Neue, Formenl. 2, p. 345 sq.; Zumpt, Gram. § 209 fin.) [verto], to turn back, turn about; to come back, return (syn.: redeo, revenio).

Lit.:

clamitant me ut revertar,

Plaut. Ps. 5, 1, 30:

(Deiotarus) cum ex itinere revertisset... persaepe revertit ex itinere,

Cic. Div. 1, 15, 26 sq.; cf. id. ib. 2, 8, 20:

eodem (vultu) semper se vidisse exeuntem illum domo et revertentem,

id. Tusc. 3, 15, 31:

ita maestus rediit, ut retractus, non reversus videretur,

id. Phil. 6, 4, 10:

reversus ille, etc.,

Caes. B. G. 6, 42:

(mulier) per propinquos rogata, ut rediret, non est reversa,

Quint. 7, 8, 2 et saep.:

cum ego a foro revortor,

Plaut. Ps. 1, 2, 30:

a Fabricio ponte,

Hor. S. 2, 3, 36:

a Scythiā,

Just. 9, 3, 1; 22, 3, 6:

reverti ab exsilio,

Tac. H. 1, 77; 2, 92; Suet. Calig. 59:

a bello,

Cic. Ac. 2, 1, 3; Sen. Suas. 2, 8; for which poet.:

silvā,

Ov. M. 5, 585:

jam ad te revortar,

Plaut. Aul. 2, 2, 26:

ad aliquem,

id. Ep. 3, 3, 43; id. Ps. 4, 7, 62; Caes. B. G. 2, 14 et saep.:

nisi domum revorteris,

Plaut. Men. 2, 1, 31; so,

domum,

Ter. Heaut. 1, 1, 16 (opp. egredior); 70; 2, 3, 99; Cic. Tusc. 5, 37, 107 (opp. egressi); Hor. Ep. 1, 15, 24 al.:

Formias,

Cic. Att. 8, 3, 7:

Ameriam,

id. Rosc. Am. 9, 26:

Epheso Laodiceam,

id. Fam. 3, 10, 3:

hunc in locum,

id. Rep. 6, 25, 29:

in castra,

Sall. J. 58, 7:

ad assuetas sibi sedes,

Quint. 11, 2, 6:

huc,

Plaut. Am. 2, 2, 57; 3, 2, 28; Ter. Ad. 4, 1, 9; Cic. Rep. 6, 13, 13 (opp. hinc profecti). — With double nom.:

consules praedā ingenti partā victores reverterunt,

Liv. 7, 17. —

Of things:

sol inde (sc. a brumalibus flexibus) revortens,

Lucr. 5, 616:

revertitur idem sol sub terras,

id. 5, 658:

revertitur luna ad signum quodque,

id. 5, 635:

multa videbis retro repulsa revorti,

id. 2, 130:

retroque a terrā cunctā revorti,

id. 1, 785:

quis neget... Tiberim reverti,

Hor. C. 1, 29, 12:

sol reversus,

Manil. 5, 464. —

Trop.

In gen., to return:

nescit vox missa reverti,

Hor. A. P. 390; cf. Quint. 10, 7, 14:

leti jam limine ab ipso Ad vitam possint revorti,

Lucr. 2, 961:

ad superiorem consuetudinem,

Cic. Fam. 9, 24, 2:

ad illum animum meum pristinum,

id. ib. 10, 28, 1:

ad sanitatem,

Caes. B. G. 1, 42:

ad corporis commodum,

Cic. Inv. 2, 56, 168:

haec ad easdem particulas,

Quint. 3, 6, 65:

ad Musas,

Ov. Tr. 3, 7, 9:

ad bonam vitae consuetudinem,

Dig. 34, 4, 30:

ut reverteretur in gratiam mecum,

Petr. 87:

poena in caput tuum,

Ov. A. A. 1, 340; cf. Tac. H. 3, 31. —

In partic., in speech (after a digression), to return, revert to a theme, etc.:

scribam tibi tres libros, ad quos revertare,

Varr. R. R. 1, 1, 4:

discedo parumper a somniis, ad quae mox revertar,

Cic. Div. 1, 23, 47:

sed, ut ad propositum revertamur, etc.,

id. Fin. 2, 32, 104:

ut ad me revertar,

id. Cael. 3, 6:

ad illam puellam exposititiam,

Plaut. Cas. prol. 79:

proinde ad id revertar,

Curt. 7, 1, 26:

illuc,

Nep. Dion, 4. —

In a comic equivoque: revortor rursus denuo Carthaginem, Si quid mandare voltis aut curarier,

Plaut. Poen. prol. 79.

subtīlis, e, adj. [sub-tela; and therefore, prop., woven fine; hence], fine, not thick or coarse, thin, slender, minute (syn. tenuis).

Lit. (mostly poet. and in postAug. prose;

not in Cic.): quae vulgo volitant subtili praedita filo,

Lucr. 4, 88:

ventus subtili corpore tenuis,

id. 4, 901; cf. id. 3, 195; Cat. 54, 3:

acies gladii,

Sen. Ep. 76, 14:

farina,

Plin. 18, 7, 14, § 74:

mitra,

Cat. 64, 63:

ignis,

Lucr. 6, 225:

subtilia et minuta primordia rerum,

id. 4, 122; 4, 114.— Subst.: subtīlĭa, ĭum, n. plur., fine goods or stuffs, Vulg. Isa. 19, 9:

indui te subtilibus,

id. Ezech. 16, 10.— Comp.:

harundo,

Plin. 16, 36, 66, § 168:

semen raporum,

id. 18, 13, 34, § 129.— Sup.:

sucus subtilissimus,

Plin. 11, 5, 4, § 11.—

Transf., of the senses, fine, nice, acute, delicate, exqui site (rare):

palatum,

Hor. S. 2, 8, 38:

subtilior gula,

Col. 8, 16, 4.—

Trop., fine, nice, precise, exact, accurate, keen, subtle (class.; syn.: elegans, concinnus).

In gen.:

sollers subtilisque descriptio,

Cic. N. D. 2, 47, 121:

definitio,

id. de Or. 1, 23, 109:

observatio,

Plin. 18, 13, 35, § 132:

sententia,

id. 18, 17, 46, § 165:

argumentatio,

id. 2, 108, 112, § 247:

quaestio,

id. 11, 16, 16, § 46:

Graecia,

Manil. 4, 718.— Comp.:

reliquae (epistulae) subtiliores erunt,

more particular, Cic. Att. 5, 14, 3.— Sup.:

quae (curatio manus) inter subtilissimas haberi potest,

Cels. 7, 7, 13:

inventum,

Plin. 31, 3, 23, § 40:

Democritus, subtilissimus antiquorum,

Sen. Q. N. 7, 3, 2.—

Transf., of taste or judgment, fine, keen, delicate, exquisite (syn.:

sagax, acutus): judicium,

Cic. Fam. 15, 6, 1; Hor. Ep. 2, 1, 242; cf.:

subtilis veterum judex,

id. S. 2, 7, 101:

sapiens subtilisque lector,

Plin. Ep. 4, 14, 7:

vir subtilis, dispositus, acer, disertus,

id. ib. 2, 11, 17; 4, 17, 4.—

In partic., in rhet., of speech or of the speaker, plain, simple, unadorned (syn. simplex):

genus dicendi,

Cic. Or. 21, 69; cf.:

acutissimum et subtilissimum dicendi genus,

id. de Or. 2, 23, 98:

oratio,

id. Or. 5, 20; cf. id. ib. 23, 78:

Stoicorum non ignoras, quam sit subtile vel spinosum potius dicendi genus,

id. Fin. 3, 1, 3: subtile quod ischnon vocant, Quint. 12, 10, 58:

disputator,

Cic. Off. 1, 1, 3:

quis illo (Catone) in docendo edisserendoque subtilior?

id. Brut. 17, 65:

oratione limatus atque subtilis,

id. de Or. 1, 39, 180; cf. id. de Or. 3, 8, 31: Lysias subtilis scriptor atque [p. 1785] elegans, id. Brut. 9, 35; Quint. 10, 1, 78:

praeceptor,

id. 1, 4, 25; 12, 10, 51.—Hence, adv.: subtīlĭter, finely, minutely.

Lit.:

subtiliter insinuatus ad parvas partes aër,

Lucr. 6, 1031:

conexae res,

closely, intimately, id. 3, 739:

dividere aliquid,

Plin. 5, 12, 13, § 67:

fodere,

lightly, superficially, Pall. Febr. 21 fin. —

Trop., finely, acutely, minutely, accurately, subtly.

In gen.:

subtiliter judicare,

finely, acutely, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:

de re publicā quid ego tibi subtiliter? tota periit,

minutely, particularly, id. Att. 2, 21, 1; cf.:

haec ad te scribam alias subtilius,

id. ib. 1, 13, 4:

subtiliter exsequi numerum,

Liv. 3, 5:

de aliquā re subtiliter disserere,

Cic. Fl. 17, 41:

aliquid persequi,

id. de Or. 1, 21, 98; cf.:

id persequar subtilius,

id. Rep. 2, 23, 42:

subtilius haec disserunt,

id. Lael. 5, 18:

subtilius ista quaerunt,

id. ib. 2, 7 et saep. —

In partic., in rhet., plainly, simply, without ornament:

humilia subtiliter et magna graviter et mediocria temperate dicere,

Cic. Or. 29, 100:

versute et subtiliter dicere,

id. ib. 7, 22:

privatas causas agere subtilius: capitis aut famae ornatius,

id. Fam. 9, 21, 1:

magnifice an subtiliter dicere,

Quint. 8, 3, 40.

subtīlis, e, adj. [sub-tela; and therefore, prop., woven fine; hence], fine, not thick or coarse, thin, slender, minute (syn. tenuis).

Lit. (mostly poet. and in postAug. prose;

not in Cic.): quae vulgo volitant subtili praedita filo,

Lucr. 4, 88:

ventus subtili corpore tenuis,

id. 4, 901; cf. id. 3, 195; Cat. 54, 3:

acies gladii,

Sen. Ep. 76, 14:

farina,

Plin. 18, 7, 14, § 74:

mitra,

Cat. 64, 63:

ignis,

Lucr. 6, 225:

subtilia et minuta primordia rerum,

id. 4, 122; 4, 114.— Subst.: subtīlĭa, ĭum, n. plur., fine goods or stuffs, Vulg. Isa. 19, 9:

indui te subtilibus,

id. Ezech. 16, 10.— Comp.:

harundo,

Plin. 16, 36, 66, § 168:

semen raporum,

id. 18, 13, 34, § 129.— Sup.:

sucus subtilissimus,

Plin. 11, 5, 4, § 11.—

Transf., of the senses, fine, nice, acute, delicate, exqui site (rare):

palatum,

Hor. S. 2, 8, 38:

subtilior gula,

Col. 8, 16, 4.—

Trop., fine, nice, precise, exact, accurate, keen, subtle (class.; syn.: elegans, concinnus).

In gen.:

sollers subtilisque descriptio,

Cic. N. D. 2, 47, 121:

definitio,

id. de Or. 1, 23, 109:

observatio,

Plin. 18, 13, 35, § 132:

sententia,

id. 18, 17, 46, § 165:

argumentatio,

id. 2, 108, 112, § 247:

quaestio,

id. 11, 16, 16, § 46:

Graecia,

Manil. 4, 718.— Comp.:

reliquae (epistulae) subtiliores erunt,

more particular, Cic. Att. 5, 14, 3.— Sup.:

quae (curatio manus) inter subtilissimas haberi potest,

Cels. 7, 7, 13:

inventum,

Plin. 31, 3, 23, § 40:

Democritus, subtilissimus antiquorum,

Sen. Q. N. 7, 3, 2.—

Transf., of taste or judgment, fine, keen, delicate, exquisite (syn.:

sagax, acutus): judicium,

Cic. Fam. 15, 6, 1; Hor. Ep. 2, 1, 242; cf.:

subtilis veterum judex,

id. S. 2, 7, 101:

sapiens subtilisque lector,

Plin. Ep. 4, 14, 7:

vir subtilis, dispositus, acer, disertus,

id. ib. 2, 11, 17; 4, 17, 4.—

In partic., in rhet., of speech or of the speaker, plain, simple, unadorned (syn. simplex):

genus dicendi,

Cic. Or. 21, 69; cf.:

acutissimum et subtilissimum dicendi genus,

id. de Or. 2, 23, 98:

oratio,

id. Or. 5, 20; cf. id. ib. 23, 78:

Stoicorum non ignoras, quam sit subtile vel spinosum potius dicendi genus,

id. Fin. 3, 1, 3: subtile quod ischnon vocant, Quint. 12, 10, 58:

disputator,

Cic. Off. 1, 1, 3:

quis illo (Catone) in docendo edisserendoque subtilior?

id. Brut. 17, 65:

oratione limatus atque subtilis,

id. de Or. 1, 39, 180; cf. id. de Or. 3, 8, 31: Lysias subtilis scriptor atque [p. 1785] elegans, id. Brut. 9, 35; Quint. 10, 1, 78:

praeceptor,

id. 1, 4, 25; 12, 10, 51.—Hence, adv.: subtīlĭter, finely, minutely.

Lit.:

subtiliter insinuatus ad parvas partes aër,

Lucr. 6, 1031:

conexae res,

closely, intimately, id. 3, 739:

dividere aliquid,

Plin. 5, 12, 13, § 67:

fodere,

lightly, superficially, Pall. Febr. 21 fin. —

Trop., finely, acutely, minutely, accurately, subtly.

In gen.:

subtiliter judicare,

finely, acutely, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:

de re publicā quid ego tibi subtiliter? tota periit,

minutely, particularly, id. Att. 2, 21, 1; cf.:

haec ad te scribam alias subtilius,

id. ib. 1, 13, 4:

subtiliter exsequi numerum,

Liv. 3, 5:

de aliquā re subtiliter disserere,

Cic. Fl. 17, 41:

aliquid persequi,

id. de Or. 1, 21, 98; cf.:

id persequar subtilius,

id. Rep. 2, 23, 42:

subtilius haec disserunt,

id. Lael. 5, 18:

subtilius ista quaerunt,

id. ib. 2, 7 et saep. —

In partic., in rhet., plainly, simply, without ornament:

humilia subtiliter et magna graviter et mediocria temperate dicere,

Cic. Or. 29, 100:

versute et subtiliter dicere,

id. ib. 7, 22:

privatas causas agere subtilius: capitis aut famae ornatius,

id. Fam. 9, 21, 1:

magnifice an subtiliter dicere,

Quint. 8, 3, 40.

sŭper, adj., v. superus.

sŭper, adv. and prep. [Sanscr. upari; Gr. huper; Goth. ufar], above, over (often confounded in MSS. and edd. with supra, q. v.).

Adv., above, on top, thereupon, upon, etc. (rare but class.).

Lit., of place:

Anien infraque superque Saxeus,

Stat. S. 1, 3, 20:

eo super tigna bipedalia, iniciunt,

Caes. B. C. 2, 10:

haec super e vallo prospectant Troes,

Verg. A. 9, 168: implenturque super puppes, from above, i. e. by rain, id. ib. 5, 697:

purpureas super vestes... Coniciunt,

id. ib. 6, 221; cf. id. ib. 6, 217:

renes tunicis super conteguntur,

Cels. 3, 1 med.:

imponendum super medicamentum,

id. 6, 19 med. —

Transf.

Of that which is over and above in number or quantity, over, moreover, besides:

satis superque esse sibi suarum cuique rerum,

enough and to spare, more than enough, Cic. Lael. 13, 45:

satis superque prudentes,

id. Har. Resp. 9, 18:

contra Epicurum satis superque dictum est,

id. N. D. 2, 1, 2:

ut satis superque vixisse videamur,

id. Tusc. 1, 45, 110; Hor. Epod. 1, 31; Liv. 3, 53:

quidque furor valeat, satisque Ac super ostendit,

Ov. M. 4, 430:

poenas dedit usque superque Quam satis est,

Hor. S. 1, 2, 65: cui neque apud Danaos usquam locus;

et super ipsi Dardanidae infensi, etc.,

and moreover, and besides, Verg. A. 2, 71:

saevit amor ferri... Ira super,

id. ib. 7, 462:

super talis effundit pectore voces,

id. ib. 5, 482; 11, 670: voto deus aequoris alti Annuerat;

dederatque super, ne saucius ullis Vulneribus fieri posset,

Ov. M. 12, 206; 4, 751; 15, 308; Hor. S. 2, 7, 78; id. Ep. 2, 2, 33; Phaedr. 4, 24, 18:

annum agens aetatis sexagensimum ac nonum, superque mensem ac diem septimum,

Suet. Vesp. 24.— With gen. part.:

non operae est satis superque oneris sustinenti res a populo Romano gestas scribere,

Liv. 41, 25, 8:

primoribus, super quam quod dissenserant a consilio, territis etiam duplici prodigio,

besides that, Liv. 22, 3, 14; so,

super quam quod,

id. 27, 20, 10.—

Less freq. of that which is left over, over, left, remaining:

Atheniensibus exhaustis praeter arma et naves nihil erat super,

Nep. Alcib. 8, 1; cf.:

nec spes ulla super,

Val. Fl. 8, 435:

quid super sanguinis, qui dari pro republicā possit? rogitantes,

Liv. 4, 58, 13:

super tibi erunt, qui dicere laudes tuas cupiant,

Verg. E. 6, 6:

o mihi sola mei super Astyanactis imago,

id. A. 3, 489.

Prep. with acc. and abl., over, above, on the top of, upon, on.

With acc.

Lit., of place or situation:

super terrae tumulum noluit quid statui, nisi columellam,

Cic. Leg. 2, 26, 66:

super lateres coria inducuntur,

Caes. B. C. 2, 10; cf. id. ib. 2, 10, §

4: super quas (naves) turrim ad introitum opposuit,

id. ib. 3, 39 Dinter (al. quā):

super vallum praecipitari,

Sall. J. 58, 6; cf.:

cum alii super aliorum capita ruerent,

Liv. 24, 39, 5:

super caput hostium pervenire,

id. 32, 11, 8:

aqua super montium juga concreta,

id. 21, 58, 8:

domos super se ipsos concremaverunt,

id. 21, 14, 4:

cenaculum super aedes datum est,

id. 39, 14, 2:

ad senaculum ac super id curiam,

id. 41, 27, 7:

equi super eum ruentis,

id. 39, 49, 3:

super eam (aspidem) assidere,

Cic. Fin. 2, 18, 59:

super theatrum consistere,

Liv. 24, 39, 1:

aquila super carpentum volitans,

id. 1, 34, 8:

illa super terram defecto poplite labens,

Ov. M. 13, 477:

collis erat, collemque super planissima Area,

id. ib. 10, 86:

ut scopulum super duram illidat corticem,

Phaedr. 2, 6, 11:

clatri super aquam emineant,

Col. 8, 17, 10:

super arcem pensiles horti sunt,

Curt. 5, 1, 32:

vestis super genua est,

id. 5, 6, 18:

super pulpitum consulares conlocare,

Suet. Calig. 54.—

Of position or distance, above, beyond: Nomentanus erat super ipsum, Porcius infra, was above him (at table), Hor. S. 2, 8, 23:

Polypercon, qui cubabat super regem,

Curt. 8, 5, 22:

super se collocavit,

Suet. Aug. 43.—Of geographical situation:

super Numidiam Gaetulos accepimus,

beyond Numidia, Sall. J. 19, 5:

super et Garamantas et Indos Proferet imperium,

Verg. A. 6, 795:

super Sunium navigans,

Liv. 28, 8, 11:

sita est super Ambracium sinum,

id. 43, 21, 6:

super Demetriadem promunturium,

id. 31, 46, 7; 43, 21, 6:

qui super Bosporum colunt,

Curt. 6, 2, 13; 7, 6, 12; 8, 1, 7:

Lydia super Ioniam procedit,

extends beyond, Plin. 5, 29, 30, § 110.—Of official position ( = supra):

super armamentarium positus,

Curt. 6, 7, 22; Scrib. Comp. 162.—

Transf.

Of time, during, at (postAug.):

de hujus nequitiā omnes super cenam loquebantur,

Plin. Ep. 4, 22, 6; 3, 5, 11; 9, 33, 1; cf.:

super vinum et epulas,

Curt. 8, 4, 30; 8, 12, 17; Suet. Aug. 77; id. Caes. 87:

super mensam,

Curt. 7, 4, 7:

super hos divum honores,

i. e. during the sacrifice, Stat. Th. 1, 676; Flor. 4, 2, 69.—

Of that which is over and above a certain number or quantity, over, above, beyond, upon, besides, in addition to (not freq. till after the Aug. period):

quod alii super alios legati venirent speculaturi,

i. e. in rapid succession, constantly, Liv. 42, 25, 8: vox non paene tragoedorum sed super omnes tragoedos, [p. 1804] Quint. 12, 5, 5:

super modum ac paene naturam,

id. 11, 3, 169:

super necessitatem,

id. 9, 3, 46:

famosissima super ceteras fuit cena ei data adventicia,

Suet. Vit. 13:

super veteres amicos,

id. Tib. 55.—With numerals:

super tris modios,

Liv. 23, 12, 1:

super LX. milia,

Tac. G. 33:

super octingentos annos,

id. A. 13, 58:

super quadraginta reos,

Suet. Calig. 38:

super HS. millies,

id. Caes. 26; id. Ner. 30:

senioribus super sexaginta annos in Epirum missis,

Liv. 26, 25, 11; cf.:

super triginta ducibus triumphos decernendos curavit,

Suet. Aug. 38:

Punicum exercitum super morbum etiam fames affecit,

Liv. 28, 46, 15:

super tam evidentem tristis ominis eventum, etiam, etc.,

id. 41, 18, 14:

super dotem haec tibi dona accedent,

id. 26, 50, 12; 2, 51, 2:

super solitos honores,

id. 2, 31, 3:

super vota fluere,

beyond all wishes, Tac. H. 3, 48:

super obscena dicta et petulans jurgium,

Phaedr. 3, 11, 2:

dare savia super savia,

kisses upon kisses, Plaut. Ps. 4, 1, 38:

alii super alios trucidentur,

Liv. 1, 50, 6:

vulnus super vulnus,

id. 22, 54, 9:

ut habitationes super pretium libertatis praestarentur,

Dig. 18, 6, 19.—Esp. freq.: super omnia, above all, before all (in Plin. the elder, super omnia and super omnes always at the beginning of the phrase; v. Sillig ad Plin. 33, 3, 19, § 62):

talia carminibus celebrant: super omnia Caci Speluncam adiciunt,

Verg. A. 8, 303:

aetas et forma et super omnia Romanum nomen,

Liv. 31, 18, 3; Plin. 36, 15, 24, § 118; Quint. 12, 9, 12; Ov. M. 6, 526; 8, 677; so,

tu super omnes beatus,

Plin. Ep. 7, 13, 2; Suet. Vit. 13; Quint. 12, 5, 5.—

Hence, transf., in gen., for plus quam, amplius quam, more than (late Lat.):

qui amat filium aut filiam super me,

Vulg. Matt. 10, 37; cf.:

dulciora sunt super mel et favum,

id. Psa. 18, 11.—

With abl.

Lit., of place or situation (rare and mostly poet.):

regulae, quae lateres, qui super musculo struantur, contineant,

Caes. B. C. 2, 10:

ensis cui super Cervice pendet,

Hor. C. 3, 1, 17:

ligna super foco Large reponens,

id. ib. 1, 9, 5:

parumne campis atque Neptuno super Fusum est Latini sanguinis,

id. Epod. 7, 3:

super Pindo,

id. C. 1, 12, 6:

requiescere Fronde super viridi,

Verg. E. 1, 81. —

Transf.

Of time (cf. supra, A. 2. a.), during, in:

nocte super mediā,

Verg. A. 9, 61; cf.:

Centaurea cum Lapithis rixa super mero Debellata,

Hor. C. 1, 18, 8.—

For the usual de, to indicate respect, reference, upon, about, concerning, respecting (freq. in the ante-class. and after the Aug. period; in Cic. only a few times in his letters; not in Cæs.): nemo antea fecit super tali re cum hoc magistratu utique rem, Cato ap. Fest. s. v. superescit, p. 305 Müll.; so Pac. ib.; Plaut. Am. prol. 58; id. Most. 3, 2, 39:

hac super re scribam ad te Rhegio,

Cic. Att. 16, 6, 1:

sed hac super re nimis (sc. dixi),

id. ib. 10, 8, 10:

litteras super tantā re exspectare,

Liv. 26, 15, 5:

cura super tali re principum laudata est,

id. 40, 46, 15:

multus eā super re rumor,

Tac. A. 11, 23:

quid nuntias super anu?

Plaut. Cist. 4, 1, 8:

super Euclionis filia,

id. Aul. 4, 7, 2:

super ancillā,

id. Cas. 2, 3, 36:

super amicā,

id. Bacch. 2, 3, 133; 3, 6, 33; 4, 2, 25:

quid agendum nobis sit super legatione votivā,

Cic. Att. 14, 22, 2:

super tali causā missi,

Nep. Paus. 4:

legare super familia pecuniave sua,

Auct. Her. 1, 13, 23:

super tali causā,

Nep. Paus. 4, 1:

multa super Priamo rogitans, super Hectore multa,

Verg. A. 1, 750; 4, 233:

super arvorum cultu,

id. G. 4, 559:

mitte civiles super Urbe curas,

Hor. C. 3, 8, 17:

publicus ludus super impetrato Augusti reditu,

id. ib. 4, 2, 42:

decreta super jugandis Feminis,

id. C. S. 18:

consultant bello super,

Sil. 2, 271; 5, 615:

ne super tali scelere suspectum sese haberet,

Sall. J. 71, 5:

super adimendā vitā,

Amm. 14, 7, 12.—

Over and above, besides, beyond (very rare):

modus agri... hortus... fons... Et paulum silvae super his,

Hor. S. 2, 6, 3:

excogitatum est super his, ut, etc.,

Amm. 14, 1, 6; Sil. 1, 60.

► In composition, super denotes,

Above, over, of place: supercerno, supercresco, superdo, superemineo, superemorior, superferc, superfluo, superfugio, superfundo, supergredior, superjacio, superimpono, superincumbo, superinduco, supernato, superpono, supersedeo, supersterno, supersto, supervehor, supervenio, etc.—

Less freq., over and above, besides, in addition: superaddo, superbibo, supersum, superstes, superfio.

ut or ŭtī (old form ŭtei, C. I. L. 1, 196, 4 sq.; 1, 198, 8 et saep.), adv. and conj. [for quoti or cuti, from pronom. stem ka-, Lat. quo-, whence qui, etc., and locat. ending -ti of stem to-, whence tum, etc.].

As adv. of manner.

Interrog. = quomodo, how, in what way or manner.

In independent questions (colloq.; rare in class. prose; not in Cic.): De. Quid? ut videtur mulier? Ch. Non, edepol, mala. De. Ut morata'st? Ch. Nullam vidi melius mea sententia, Plaut. Merc. 2, 3, 56 sq.:

salve! ut valuisti? quid parentes mei? Valent?

id. ib. 5, 2, 107; id. Pers. 2, 5, 8:

ut vales?

id. Most. 2, 19, 29; 3, 2, 28; Ter. Heaut. 2, 4, 26:

ut sese in Samnio res habent?

Liv. 10, 18, 11:

ut valet? ut meminit nostri?

Hor. Ep. 1, 3, 12; id. S. 2, 8, 1.—

In exclamatory sentences (in all periods of the language): ut omnia in me conglomerat mala! Enn. ap. Non. p. 90, 14 (Trag. Rel. v. 408 Vahl.):

ut corripuit se repente atque abiit! Hei misero mihi!

Plaut. Merc. 3, 4, 76:

ut dissimulat malus!

id. ib. 5, 4, 13:

ut volupe est homini si cluet victoria!

id. Poen. 5, 5, 15: ut multa verba feci;

ut lenta materies fuit!

id. Mil. 4, 5, 4:

ut scelestus nunc iste te ludos facit!

id. Capt. 3, 4, 47:

ut saepe summa ingenia in occulto latent,

id. ib. 1, 2, 61; id. Rud. 1, 2, 75; 2, 3, 33 sq.:

ut falsus animi est!

Ter. Eun. 2, 2, 42:

heia! ut elegans est!

id. Heaut. 5, 5, 19:

fortuna ut numquam perpetua est bona!

id. Hec. 3, 3, 46; cf. id. Phorm. 5, 8, 52:

Gnaeus autem noster... ut totus jacet,

Cic. Att. 7, 21, 1:

quae ut sustinuit! ut contempsit, ac pro nihilo putavit!

id. Mil. 24, 64:

qui tum dicit testimonium ex nostris hominibus, ut se ipse sustentat! ut omnia verba moderatur, ut timet ne quid cupide... dicat!

id. Fl. 5, 12:

quod cum facis, ut ego tuum amorem et dolorem desidero!

id. Att. 3, 11, 2:

quanta studia decertantium sunt! ut illi efferuntur laetitia cum vicerint! ut pudet victos! ut se accusari nolunt! etc.,

id. Fin. 5, 22, 61:

ut vidi, ut perii! ut me malus abstulit error!

Verg. E. 8, 41:

ut melius quidquid erit pati!

Hor. C. 1, 11, 3:

ut tu Semper eris derisor!

id. S. 2, 6, 53:

o superbia magnae fortunae! ut a te nihil accipere juvat! ut omne beneficium in injuriam convertis! ut te omnia nimia delectant! ut to omnia dedecent!

Sen. Ben. 2, 13, 1:

ut me in supremis consolatus est!

Quint. 6, prooem. 11.—

In dependent questions.

With indic. (ante-class. and poet.): divi hoc audite parumper ut pro Romano populo... animam de corpore mitto, Enn. ap. Non. p. 150, 6 (Ann. v. 215 Vahl.): edoce eum uti res se habet, Plaut. [p. 1940] Trin. 3, 3, 21:

hoc sis vide ut avariter merum in se ingurgitat,

id. Curc. 1, 2, 33:

hoc vide ut dormiunt pessuli,

id. ib. 1, 2, 66:

illud vide os ut sibi distorsit carnufex,

Ter. Eun. 4, 4, 3:

vide ut otiosus it, si dis placet,

id. ib. 5, 3, 10:

illud vide, Ut in ipso articulo oppressit,

id. Ad. 2, 2, 21; 3, 5, 3:

viden ut faces Splendidas quatiunt comas?

Cat. 61, 77:

viden ut perniciter exiluere?

id. 62, 8:

adspicite, innuptae secum ut meditata requirunt,

id. 62, 12:

aspice, venturo laetantur ut omnia saeclo! (= omnia laetantia),

Verg. E. 4, 52 Forbig. ad loc.:

nonne vides, croceos ut Tmolus odores, India mittit ebur,

id. G. 1, 56; id. E. 5, 6; id. A. 6, 779. —

With subj. (class.):

nescis ut res sit, Phoenicium,

Plaut. Ps. 4, 4, 1:

oppido Mihi illud videri mirum, ut una illaec capra Uxoris dotem simiae ambadederit,

id. Merc. 2, 1, 16:

nam ego vos novisse credo jam ut sit meus pater,

id. Am. prol. 104:

narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet,

Ter. Hec. 1, 2, 70:

tute scis quam intimum Habeam te, et mea consilia ut tibi credam omnia,

id. Eun. 1, 2, 48:

videtis ut omnes despiciat, ut hominem prae se neminem putet, ut se solum beatum se solum potentem putet?

Cic. Rosc. Am. 46, 135:

videtisne ut Nestor de virtutibus suis praedicet?

id. Sen. 10, 31; id. Rosc. Am. 24, 66:

credo te audisse ut me circumsteterint, ut aperte jugula sua pro meo capite P. Clodio ostentarint,

id. Att. 1, 16, 4:

videte ut hoc iste correxerit,

id. Verr. 2, 1, 45, § 115:

docebat ut omni tempore totius Galliae principatum Aedui tenuissent,

Caes. B. G. 1, 43:

veniat in mentem, ut trepidos quondam majores vestros... defenderimus,

Liv. 23, 5, 8:

aspice quo submittat humus formosa colores,

Prop. 1, 2, 9:

infinitum est enumerare ut Cottae detraxerit auctoritatem, ut pro Ligario se opposuerit,

Quint. 6, 5, 10:

vides ut alta stet nive candidum Soracte,

Hor. C. 1, 9, 1:

nonne vides, ut... latus et malus Antennaeque gemant,

id. ib. 1, 14, 3 Orell. ad loc.:

audis... positas ut glaciet nives Puro numine Juppiter,

id. ib. 3, 10, 7; id. S. 1, 8, 42; 2, 3, 315; Verg. A. 2, 4; Tib. 2, 1, 26; Prop. 2, 34 (3, 32), 57:

mirum est ut animus agitatione motuque corporis excitetur,

Plin. Ep. 1, 6, 2.—

Relative adverb of manner = eo modo quo, as.

Without demonstr. as correlatives: ut aiunt, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 101 Mull. (fr inc. l. 10 Vahl.):

ego emero matri tuae Ancillam... forma mala, ut matrem addecet familias,

Plaut. Merc. 2, 3, 79:

apparatus sum ut videtis,

id. ib. 5, 2, 10:

verum postremo impetravi ut volui,

id. Mil. 4, 5, 5:

ero ut me voles esse,

id. Capt. 2, 1, 32:

faciam ut tu voles,

id. Men. 5, 9, 90: ut vales? Tox. Ut queo, id. Pers. 1, 1, 16:

ut potero feram,

Ter. And. 5, 3, 27:

faciam ut mones,

id. Hec. 4, 4, 97:

Ciceronem et ut rogas amo, et ut meretur et ut debeo,

Cic. Q. Fr. 3, 9, 9:

cupiditates quae possunt esse in eo qui, ut ipse accusator objecit, ruri semper habitarit?

id. Rosc. Am. 14, 39:

ut ex propinquis ejus audio, non tu in isto artificio callidior es, quam hic in suo,

id. ib. 17, 49:

homo demens, ut isti putant,

id. Rep. 1, 1, 1:

cumulate munus hoc, ut opinio mea fert, effecero,

id. ib. 1, 46, 70:

non ut clim solebat, sed ut nunc fit, mimum introduxisti,

id. Fam. 9, 16, 7:

Labienus, ut erat ei praeceptum, ne proelium committeret nisi, etc., monte occupato nostros exspectabat, proelioque abstinebat,

Caes. B. G. 1, 22:

cuncta ut gesta erant exposuit,

Liv. 3, 50, 4:

(Postumius) fugerat in legatione, ut fama ferebat, populi judicium,

id. 10, 46, 16:

sed, ut plerumque fit, major pars meliorem vicit,

id. 21, 4, 1:

nec temere, et ut libet conlocatur argentum, sed perite servitur,

Sen. Vit. Beat. 17, 2:

servus, ut placet Chrysippo, perpetuus mercenarius est,

id. Ben. 3, 22, 1.—Esp. parenthet., to denote that the facts accord with an assumption or supposition made in the principal sentence (= sicut):

si virtus digna est gloriatione, ut est,

Cic. Fin. 4, 18, 51:

quorum etiamsi amplecterer virtutem, ut facio, tamen, etc.,

id. Phil. 10, 9, 18:

quamvis fuerit acutus, ut fuit,

id. Ac. 2, 22, 69; cf.:

incumbite in causam, Quirites, ut facitis,

id. Phil. 4, 5, 12:

tu modo istam imbecillitatem valetudinis sustenta, ut facis,

id. Fam. 7, 1, 5:

satis enim erat, probatum illum esse populo Romano, ut est,

id. Phil. 1, 15, 37.—

With the correlative ita or sic: VTI LEGASSIT SVPER PECVNIA TVTELAVE SVAE REI, ITA IVS ESTO, Leg. XII. Tab. 5, fr. 3: alii, ut esse in suam rem ducunt, ita sint;

ego ita ero ut me esse oportet,

Plaut. Men. 5, 6, 24 sq.:

sic sum ut vides,

id. Am. 2, 1, 57:

omnes posthabui mihi res, ita uti par fuit,

Ter. Phorm. 5, 8, 15:

ut viro forti ac sapienti dignum fuit, ita calumniam ejus obtrivit,

Cic. Caecin. 7, 18.—In partic. with a superlative belonging to the principal sentence, attracted to the relative clause:

haec ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt (= ita breviter dicta sunt ut dici potuerunt),

Cic. de Or. 2, 41, 174.—So ut qui, with sup.:

te enim semper sic colam et tuebor ut quem diligentissime,

Cic. Fam. 12, 62 fin.; without sic or ita:

causas ut honorificentissimis verbis consequi potero, complectar,

id. Phil. 14, 11, 29:

sed exigenda est ut optime possumus,

Quint. 12, 10, 38.—And with comp.:

eruditus autem sic ut nemo Thebanus magis,

Nep. Epam. 2, 1; cf.:

ad unguem Factus homo, non ut magis alter, amicus,

Hor. S. 1, 5, 33:

cocto Chium sic convenit, ut non Hoc magis ullum aliud,

id. ib. 2, 8, 48.—

Doubled ut ut, as indefinite relative, = utcumque, in whatever manner, howsoever (mostly ante-class.; only with indic.):

gaudeo, ut ut erga me est merita,

Plaut. Am. 5, 1, 52:

age jam, utut est, etsi'st dedecori, patiar,

id. Bacch. 5, 2, 85:

utut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuo'st,

id. Ps. 1, 3, 76:

utut res sese habet, pergam, etc.,

id. Most. 3, 1, 14:

non potis est pietati opsisti huic, ututi res sunt ceterae,

id. Ps. 1, 3, 36; id. Cist. 1, 1, 110:

sed ut ut haec sunt, tamen hoc faciam,

Ter. Phorm. 3, 2, 46; cf. id. ib. 3, 1, 4; id. Heaut. 1, 2, 26; id. Ad. 2, 2, 40; 4, 4, 22:

ut ut est res, casus consilium nostri itineris judicabit,

Cic. Att. 15, 25 B. and K. (dub.;

v. Orell. ad loc.): sed ut ut est, indulge valetudini tuae,

id. Fam. 16, 18, 1 dub. (al. ut est).—

Causal, as, = prout, pro eo ut.

Introducing a general statement, in correspondence with the particular assertion of the principal clause, ut = as, considering... that, in accordance with:

atque, ut nunc sunt maledicentes homines, uxori meae mihique objectent, lenociniam facere,

Plaut. Merc. 2, 3, 75:

ut aetas mea est, atque ut huic usus facto est,

id. Men. 5, 2, 1:

haud scio hercle ut homo'st, an mutet animum,

Ter. Phorm. 5, 2, 9:

praesertim, ut nunc sunt mores,

id. ib. 1, 2, 5:

atque ille, ut semper fuit apertissimus, non se purgavit, sed, etc.,

Cic. Mur. 25, 51:

permulta alia colligit Chrysippus, ut est in omni historia curiosus,

id. Tusc. 1, 45, 108:

magnifice et ornate, ut erat in primis inter suos copiosus, convivium comparat,

id. Verr. 2, 1, 26, § 65:

Kal. Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt,

Liv. 3, 6, 1:

tribuni, ut fere semper reguntur a multitudine magis quam regunt, dedere plebi, etc.,

id. 3, 71, 5:

transire pontem non potuerunt, ut extrema resoluta erant, etc.,

id. 21, 47, 3.—Ellipt.:

mortales multi, ut ad ludos, convenerant (ut fit, si ludi sunt),

Plaut. Men. prol. 30:

Epicharmi, acuti nec insulsi hominis, ut Siculi,

as was natural, he being a Sicilian, Cic. Tusc. 1, 8, 15; so,

Diogenes, liberius, ut Cynicus... inquit,

id. ib. 5, 33, 92:

ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta,

Liv. 23, 14, 1.—

Reflecting the assertion to particular circumstances, etc., ut = for, as, considering:

hic Geta ut captus est servorum, non malus,

Ter. Ad. 3, 4, 34:

ut est captus hominum,

Cic. Tusc. 2, 27, 65; Caes. B. G. 4, 3: Themistocles ut apud nos perantiquus, ut apud Athenienses non ita sane vetus, in regard to us, etc., Cic. Brut. 10, 41:

Caelius Antipater, scriptor, ut temporibus illis, luculentus,

for those times, id. ib. 26, 102:

nonnihil, ut in tantis malis est profectum,

considering the unfortunate state of affairs, id. Fam. 12, 2, 2:

(orationis genus) ut in oratore exile,

for an orator, id. Or. 3, 18, 66:

multae (erant in Fabio) ut in homine Romano, litterae,

id. Sen. 4, 12:

consultissimus vir, ut in illa quisquam esse aetate poterat,

Liv. 1, 18, 1:

florentem jam ut tum res erant,

id. 1, 3, 3:

Apollonides orationem salutarem, ut in tali tempore, habuit,

id. 24, 28, 1:

Sp. Maelius, ut illis temporibus praedives,

id. 4, 13, 1: insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho, id. 10, 46, 2:

Ardeam Rutuli habebant, gens ut in ea regione atque in ea aetate divitiis praepollens,

id. 1, 57, 1:

vir, ut inter Aetolos, facundus,

id. 32, 33, 9:

Meneclidas, satis exercitatus in dicendo, ut Thebanus scilicet,

Nep. Epam. 5, 2:

ad magnam deinde, ut in ea regione, urbem pervenit,

Curt. 9, 1, 14:

multum, ut inter Germanos, rationis ac sollertiae,

Tac. G. 30. —

Ut before relatives, with subj., as it is natural for persons who, like one who, since he, since they, etc.; seeing that they, etc. (not in Cic.):

non demutabo ut quod certo sciam,

seeing that I know it for certain, Plaut. Ps. 1, 5, 153:

prima luce sic ab castris proficiscuntur ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo consilium datum,

Caes. B. G. 5, 31, 6:

facile persuadent (Lucumoni) ut cupido honorum, et cui Tarquinii materna tantum patria esset,

Liv. 1, 34, 6:

inde consul, ut qui jam ad hostes perventum cerneret, explorato, etc., procedebat,

id. 38, 18, 7:

Philippus, ut cui de summa rerum adesset certamen, adhortandos milites ratus, etc.,

id. 33, 4, 11:

Tarquinius ad jus regni nihil praeter vim habebat, ut qui neque populi jussu, neque auctoribus patribus regnaret,

id. 1, 49, 3; 25, 23, 3:

Aequorum exercitus, ut qui permultos annos imbelles egissent, sine ducibus certis, sine imperio,

id. 9, 45, 10:

igitur pro se quisque inermes, ut quibus nihil hostile suspectum esset, in agmen Romanum ruebant,

id. 30, 6, 3; 23, 15, 4; 23, 29, 12:

omnia nova offendit, ut qui solus didicerit quod inter multos faciendum est,

as is natural in one who, since he, Quint. 1, 2, 19:

in omni autem speciali inest generalis, ut quae sit prior,

id. 3, 5, 9:

ignara hujusce doctrinae loquacitas erret necesse est, ut quae vel multos vel falsos duces habeat,

id. 12, 2, 20; 5, 14, 28; 11, 3, 53.—Rarely with participle:

ne Volsci et Aequi... ad urbem ut ex parte captam venirent,

Liv. 3, 16, 2:

gens ferox cum procul visis Romanorum signis, ut extemplo proelium initura, explicuisset aciem, etc.,

id. 7, 23, 6.—

With perinde or pro eo, with reference to several alternatives or degrees to be determined by circumstances, as, according as, to the extent that, in the measure that, etc.:

perinde ut opinio est de cujusque moribus, ita quid ab eo factum et non factum sit, existimari potest,

Cic. Clu. 25, 70:

in exspectatione civitas erat, perinde ut evenisset res, ita communicatos honores habitura,

Liv. 7, 6, 8: pro eo ut temporis difficultas aratorumque penuria tulit, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 54, § 126.—

Transf. of local relations, like Gr. hina, where (very rare):

in eopse astas lapide, ut praeco praedicat,

Plaut. Bacch. 4, 7, 17:

flumen uti adque ipso divortio (aquae sunt),

Lucil. 8, 18 Mull.:

in extremos Indos, Litus ut longe resonante Eoa Tunditur unda,

Cat. 11, 2 sqq.; 17, 10; cf. Verg. A. 5, 329; Lucr. 6, 550 Munro ad loc.

Introducing comparative clauses of manner, = eodem modo quo, as, like.

In gen.

With sic as correlative:

haec res sic est ut narro tibi,

Plaut. Most. 4, 3, 40:

quae si ut animis sic oculis videre possemus, nemo de divina ratione dubitaret,

Cic. N. D. 2, 39, 99:

Pomponium Atticum sic amo ut alterum fratrem,

id. Fam. 13, 1, 5:

si sic ageres ut de eis egisti qui jam mortui sunt... ne tu in multos Autronios incurreres,

id. Brut. 72, 251:

sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, justitiam cole,

id. Rep. 6, 15, 15:

ut dicere alia aliis magis concessum est, sic etiam facere,

id. Quint. 11, 3, 150 (for ut... sic, in similes, v. sic, IV. 1. a.).—

With ita as correlative:

ut sementem feceris, ita metes,

Cic. Or. 2, 65, 261:

quamobrem, ut ille solebat, ita nunc mea repetat oratio populi origines,

id. Rep. 2, 1. 3:

non ut injustus in pace rex ita dux belli pravus fuit,

Liv. 1, 53, 1:

ut haec in unum congeruntur, ita contra illa dispersa sunt,

Quint. 9, 3, 39.—

With other correlatives:

in balteo tracta ex caseo ad eundem modum facito ut placentum sine melle,

Cato, R. R. 78:

encytum ad eundem modum facito uti globos,

id. ib. 80:

cum animi inaniter moveantur eodem modo rebus his quae nulla sint ut iis quae sint,

Cic. Ac. 2, 15, 47:

disputationem exponimus, eisdem fere verbis, ut disputatumque est,

id. Tusc. 2, 3, 9: scelerum caput, ut tute es item omnis censes esse' [p. 1941] Plaut. Rud. 4, 4, 55:

ut filium bonum patri esse oportet, item ego sum patri,

id. Am. 3, 4, 9:

fecisti item ut praedones solent,

Cic. Verr. 2, 4, 9, § 21:

item ut illo edicto de quo ante dixi... edixit, etc.,

id. ib. 2, 1, 45, § 117;

so with item,

id. Or. 60, 202:

is reliquit filium Pariter moratum ut pater eius fuit,

Plaut. Aul. prol. 21.—With atque:

nec fallaciam astutiorem ullus fecit Poeta atque ut haec est fabrefacta a nobis,

Plaut. Cas. 5, 1, 7.—And after aliter = than:

si aliter ut dixi accidisset,

Cic. Rep. 1, 4, 7.—

Without correlative:

rem omnem uti acta erat cognovit,

Sall. J. 71, 5:

quare perge ut instituisti,

Cic. Rep. 2, 11, 22:

apud me, ut apud bonum judicem, argumenta plus quam testes valent,

id. ib. 1, 38, 59:

miscent enim illas et interponunt vitae, ut ludum jocumque inter seria,

Sen. Vit. Beat. 12, 2:

comitetur voluptas, et circa corpus ut umbra versetur,

id. ib. 13, 5:

ut in animum ejus oratio, ut sol in oculos, incurrat,

Quint. 8, 2, 23.—

In partic.

Ut... ita or ut... sic; co-ordinate, introducing contrasted clauses.

= cum... tum, as... so, as on the one hand... so on the other, both and:

ut errare potuisti, sic decipi te non potuisse, quis non videt?

Cic. Fam. 10, 20, 2:

ut Poeni ad moenia urbis Romanae nullo prohibente se pervenisse in gloria ponebant, ita pigebat irriti incepti,

Liv. 26, 37, 6:

Dolabellam ut Tarsenses ita Laodiceni ultra arcessierunt,

Cic. Fam. 12, 13, 4:

fert sortem suam quisque ut in ceteris rebus ita in amicitiis,

Sen. Ben. 2, 28, 3.—

Concessive, = etsi... tamen, although... yet:

consul, ut fortasse vere, sic parum utiliter in praesens certamen, respondit, etc.,

Liv. 4, 6, 2:

Saguntini, ut a proeliis quietem habuerant per aliquot dies, ita non cessaverant ab opere,

id. 21, 11, 5:

ut quies certaminum erat, ita ab apparatu operum nihil cessatum,

id. 21, 8, 1:

haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta,

id. 3, 55, 15:

in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, ita... nihil praetermissurus,

id. 23, 14, 6; 23, 34, 12:

uti longe a luxuria, ita famae propior,

Tac. Agr. 6:

ut multo infirmior, ita aliquatenus lucidior,

Quint. 10, 1, 74:

ut est utilis saepe... ita obstabit melioribus,

id. 12, 2, 12:

quod, ut optimum est, ita longe quidem, sed sequitur tamen,

id. 5, 12, 9; cf. id. 10, 1, 62.—With certe in place of ita:

ut non demens, crudelis certe videtur,

Quint. 9, 2, 91.—

Ita... ut;

in oaths or strong asseverations: ita me di amabunt ut ego hunc ausculto lubens,

Plaut. Aul. 3, 5, 22:

ita me di ament ut ego nunc non tam meapte causa Laetor quam illius,

Ter. Heaut. 4, 3, 8:

ita me di amabunt, ut nunc Menedemi vicem Miseret me,

id. ib. 4, 5, 1:

ita vivo ut maximos sumptus facio,

Cic. Att. 5, 15, 2.—So with sic:

sic me di amabunt ut me tuarum miseritum'st fortunarum,

Ter. Heaut. 3, 1, 54.—

In exemplifications.

In gen., as for example, for instance:

nam aut ipsa cognitio rei perquiritur, ut: virtus suam ne, etc., aut agendi consilium exquiritur, ut: sitne sapienti, etc.,

Cic. de Or. 3, 29, 112:

sunt bestiae in quibus inest aliquid simile virtutis, ut in leonibus, ut in canibus, in equis, etc.,

id. Fin. 5, 14, 38:

in libero populo, ut Rhodi, ut Athenis, nemo est civium qui, etc.,

id. Rep. 1, 31, 47:

qui rem publicam constituissent, ut Cretum Minos, Lacedaemoniorum Lycurgus, etc.,

id. ib. 2, 1, 2; id. Ac. 2, 24, 76; id. Inv. 2, 52, 157:

est aliquid quod dominus praestare servo debeat, ut cibaria, ut vestiarium,

Sen. Ben. 3, 21, 2:

est etiam amarum quiddam... et aere, ut illud Crassi Ego te consulem putem? etc.,

Quint. 8, 3, 89; 4, 3, 12.—Where several instances are adduced, if each of them singly is made prominent, ut is repeated with each;

if they are taken in a group, ut occurs but once, e. g. quod erant, qui aut in re publica, propter sapientiam florerent, ut Themistocles, ut Pericles, ut Theramenes, aut, qui.. sapientiae doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, etc.,

Cic. de Or. 3, 16, 59.—

Ut si, if for instance; for example, if, etc.; with subj.:

ut si accusetur is qui P. Sulpicium se fateatur occidisse,

Auct. Her. 1, 15, 25:

ut si quis hoc velit ostendere, eum qui parentem necarit, etc.,

Cic. Inv. 2, 15, 48:

ut si qui docilem faciat auditorem, etc.,

id. ib. 1, 18, 26:

ut si qui in foro cantet,

id. Off. 1, 40, 145:

ut si quis ei quem urgeat fames venenum ponat,

Liv. 6, 40, 12; cf. Auct. Her. 2, 26, 4; 2, 27, 43; 3, 2, 2; Cic. Inv. 1, 49, 92:

ut si obsessi de facienda ad hostem deditione deliberent,

Quint. 3, 8, 23:

ut si des arma timidis et imbellibus,

id. 12, 5, 2; 5, 10, 34; 2, 4, 18; 9, 2, 79 et saep.—So with cum:

ut cum marem feminamque filios dicimus,

Quint. 9, 3, 63; 1, 6, 22; 3, 8, 30; 9, 1, 3.—

Before an appositive noun, as, the same as, like:

qui canem et felem ut deos colunt,

Cic. Leg. 1, 11, 32:

ut militiae Africanum ut deum coleret Laelius,

id. Rep. 1, 12, 18:

suam vitam ut legem praefert suis civibus,

id. ib. 1, 34, 52:

habuit (ei) honorem ut proditori, non ut amico fidem,

id. Verr. 2, 1, 15, § 38:

Hannibalem, non ut prudentem tantum virum, sed ut vatem omnium quae tum evenirent admirari,

Liv. 36, 15, 2: (Dionysium) dimisi a me ut magistrum Ciceronum non lubenter;

ut hominem ingratum non invitus,

in his capacity of, Cic. Att. 8, 10:

qui ante captas Syracusas non desciverant... ut socii fideles accepti, quos metus post captas Syracusas dediderat, ut victi a victore leges acceperunt,

Liv. 25, 40, 4:

qui et ipsum, ut ambiguae fidei virum, suspectum jam pridem habebat,

id. 24, 45, 12:

Cicero ea quae nunc eveniunt cecinit ut vates,

Nep. Att. 16:

et ipsam (virtutem) ut deos, et professores ejus ut antistites colite,

Sen. Vit. Beat. 26, 7:

hunc ut deum homines intuebuntur,

Quint. 12, 10, 65:

id ut crimen ingens expavescendum est,

id. 9, 3, 35.—

Ut si = quasi, velut si, tamquam si, as if, just as if:

mater coepit studiose... educere ita uti si esset filia,

Ter. Eun. 1, 2, 37:

Rufio tuus ita desiderabatur ut si esset unus e nobis,

Cic. Fam. 7, 20, 1:

ejus negotium sic velim suscipias ut si esset res mea,

id. ib. 2, 14, 1:

ita se gerant in istis Asiaticis itineribus ut si iter Appia via faceres,

id. Q. Fr. 1, 1, 6:

qui aliis nocent ut in alios liberales sint, in eadem sunt injustitia ut si in suam rem aliena convertant,

id. Off. 1, 14, 42; id. Opt. Gen. 4, 10:

similes sunt ut si qui gubernatorem in navigando nihil agere dicant,

like men who should say, Cic. Sen. 6, 17: similiter facere eos... ut si nautae certarent, etc., they act like sailors who, etc., id. Off. 1, 25, 87.—

Ut quisque... ita (sic), with superlatives (= eo magis... quo magis, with indefinite subjects): ut quisque est vir optimus, ita difficillime alios improbos suspicatur, the better a man is, the more difficult it is for him to, etc., Cic. Q. Fr. 1, 1, 4, § 12:

ut quaeque res est turpissima, sic maxime et maturissime vindicanda est,

id. Caecin. 2, 7:

ut quisque (morbus) est difficillimus, ita medicus nobilissimus quaeritur,

id. Clu. 21, 57:

ut quisque te maxime cognatione... attingebat, ita maxime manus tua putabatur,

id. Verr. 2, 2, 10, § 27; id. Off. 1, 16, 50; 1, 19, 64:

nam ut quaeque forma perfectissima ita capacissima est,

Quint. 1, 10, 40.—This construction is variously modified,

With ita understood:

facillime ad res injustas impellitur ut quisque altissimo animo est,

Cic. Off. 1, 19, 65. —

With virtual superlatives:

ut quisque in fuga postremus ita in periculo princeps erat,

Cic. Verr. 2, 5, 34, § 90:

ut quisque optime institutus est, esse omnino nolit in vita, si, etc.,

id. Fin. 5, 20, 57.—

The superlatives omitted in either clause:

ut quisque aetate antecedit, ita sententiae principatum tenet,

Cic. Sen. 18, 64:

ut quisque aetate et honore antecedebat, ita sententiam dixit,

id. Verr. 2, 4, 64, § 143:

pro se quisque, ut in quoque erat auctoritatis plurimum, ad populum loquebatur,

id. ib. 2, 1, 27, §

68: ut quisque gradu proximus erat, ita ignominiae objectus,

Liv. 9, 6, 1:

ut quisque maxime laboraret locus, aut ipse occurrebat, aut aliquos mittebat,

id. 34, 38, 6.—And with tum = ita:

nec prodesse tantum, sed etiam amari potest, tum... ut quisque erit Ciceroni simillimus,

in proportion to his resemblance, Quint. 2, 5, 20.—

With a comparative in one of the terms:

major autem (societas est) ut quisque proxime accederet,

Cic. Lael. 5, 19.—

Without superlative, as, according as:

de captivis, ut quisque liber aut servus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est,

Liv. 3, 18, 10 (for ut quisque... ita, in temporal clauses, v. B. 3. g infra).—

Introducing a temporal clause, the principal predicate being an immediate sequence; orig. = quo tempore.

With perf. indic.

In gen., as soon as:

principio ut illo advenimus... continuo Amphitruo delegit viros, etc.,

Plaut. Am. 1, 1, 49:

ut hinc te intro ire jussi, opportune hic fit mi obviam,

Ter. And. 3, 4, 11:

ut abii abs te fit forte obviam Mihi Phormio,

id. Phorm. 4, 3, 12:

ut modo argentum tibi dedimus apud forum, recta domum Sumus profecti,

id. ib. 5, 6, 19; id. Hec. 3, 3, 5; 5, 1, 26; id. Eun. 4, 7, 12:

qui ut peroravit, surrexit Clodius,

Cic. Q. Fr. 2, 3, 2:

eumque ut salutavit, amicissime apprehendit,

id. Rep. 1, 11, 7:

qui ut huc venit... hominesque Romanos bellicis studiis ut vidit incensos, existimavit, etc.,

id. ib. 2, 13, 25; cf. id. Verr. 2, 4, 22, § 48; id. Phil. 9, 4, 9; id. Brut. 8, 30:

ut vero aquam ingressi sunt... tum utique egressis rigere omnibus corpora,

Liv. 21, 54, 9:

ut haec dicta in senatu sunt, dilectus edicitur,

id. 3, 10, 9; 23, 34, 6; 24, 44, 10.—

In oblique discourse:

Ariovistum, ut semel Gallorum copias vicerit, superbe et crudeliter imperare,

Caes. B. G. 1, 31.—

With primum, when first, as soon as ever:

atque ego, ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso inquam, etc.,

Cic. Rep. 6, 15, 15:

Siculi, ut primum videre volgari morbos, in suas quisque urbes dilapsi sunt,

Liv. 25, 26, 13: ut primum lingua coepit esse in quaestu, curam morum qui diserti habebantur reliquerunt, Quint. prooem. 13.—

Rarely of coincidence in time:

nam ut dudum adcurrimus ad Alcesimarchum... tum mi puto prae timore hic excidisse Cistellam,

Plaut. Cist. 4, 2, 46.—

Ut = ex quo tempore. since:

ut Brundusio profectus es, nullae mihi abs te sunt redditae litterae,

Cic. Att. 1, 15, 2.—

With imperf. indic.

In gen.: Fabii oratio fuit qualis biennio ante;

deinde, ut vincebatur consensu, versa ad P. Decium collegam poscendum,

Liv. 10, 22, 2:

deinde ut nulla vi perculsos sustinere poterat, Quid ultra moror, inquit, etc.,

id. 10, 28, 20:

Marcellus, ut tanta vis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos,

id. 25, 26, 15:

ut vero... exurebatur amoenissimus Italiae ager, villaeque passim incendiis fumabant... tum prope de integro seditione accensi,

id. 22, 14, 1.— And with perf. and imperf. in co-ordinate clauses:

consules, ut ventum ad Cannas est, et in conspectu Poenum habebant,

Liv. 22, 44, 1:

ut in extrema juga ventum, et hostes sub oculis erant,

id. 22, 14, 3:

ut Poenus apparuit in collibus, et pauci... adferebant, etc.,

id. 24, 1, 6.—

Of repeated past actions, whenever:

ut quaeque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre,

Caes. B. G. 3, 4.—

With plupf.

= postquam (rare):

ut hinc forte ea ad obstetricem erat missa,

Ter. Ad. 4, 4, 10:

ut ad mare nostrae cohortes excubuerant, accessere subito prima luce Pompejani,

Caes. B. C. 3, 63.—

In epistolary style = the Engl. perf.:

litteras scripsi... statim ut tuas legeram (= litteras nunc scribo, ut tuas legi),

Cic. Att. 2, 12, 4:

ut Athenas a. d. VII. Kal. Quinct. veneram, exspectabam ibi jam quartum diem Pomptinium (= ut veni, exspecto),

id. ib. 5, 10, 1.—

Of repeated past actions, whenever:

ut cujusque sors exciderat... alacer arma capiebat,

Liv. 21, 42, 3 dub.:

ut quisque istius animum offenderat, in lautumias statim coniciebatur,

Cic. Verr. 2, 5, 55, § 143:

ut quidque ego apprehenderam, statim accusator extorquebat e manibus,

id. Clu. 19, 52:

ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt,

Caes. B. G. 7, 81; cf.:

ut quisque arma ceperat... inordinati in proelium ruunt,

Liv. 23, 27, 5.—With ita as correl.:

ut enim quisque contra voluntatem ejus dixerat, ita in eum judicium de professione jugerum postulabatur,

Cic. Verr. 2, 3, 15, § 39.—

With fut. perf., or, in oblique discourse, plupf. subj.:

neque, ut quaeque res delata ad nos erit, tum denique scrutari locos debemus,

Cic. Or. 2, 34, 146:

traditum esse ut quando aqua Albana abundasset, tum... victoriam de Veientibus dari,

Liv. 5, 15, 11 (for ut after simul, v. simul, VI.).—

Introducing substantive clauses, that; always with subj. (cf. ut as interrog. adverb in dependent clauses, I. A. 3. supra).

In object clauses.

In clauses which, if independent, would take the imperative mood, often rendered by the Engl. infinitive.

After verbs denoting [p. 1942] to wish, request, pray, demand, or invite:

malim istuc aliis ita videatur quam uti tu, soror, te collaudes,

Plaut. Poen. 5, 4, 18:

equidem mallem ut ires,

Cic. Att. 1, 16, 8:

equidem vellem ut pedes haberent (res tuae),

id. Fam. 7, 31, 2:

volo uti mihi respondeas num quis, etc.,

id. Vatin. 7, 17:

precor (deos) ut his infinitis nostris malis contenti sint,

id. Q. Fr. 1, 3, 9:

postulo ut ne quid praejudicati afferatis,

id. Clu. 2, 5:

petebant uti equites praemitterent,

Caes. B. G. 4, 11:

tibi instat Hortensius ut eas in consilium,

Cic. Quint. 10, 34:

hoc ut aliquando fieret, instabat,

Sen. Clem. 2, 1, 2:

illum Dolabellae dixisse (= eum rogasse) ut ad me scriberet (= me rogaret), ut in Italiam quam primum venirem,

Cic. Att. 11, 7, 2:

cupio ut quod nunc natura et impetus est, fiat judicium,

Sen. Clem. 2, 2, 2:

senectutem ut adipiscantur omnes optant,

Cic. Lael. 2, 4:

exigo a me, non ut optimis par sim, sed ut malis melior,

Sen. Vit. Beat. 17, 3.—With ut ne = ne:

Trebatio mandavi, ut, si quid te eum velles ad me mittere, ne recusaret,

Cic. Fam. 4, 1, 2; Tac. H. 4, 58 fin. —Also without verb, like utinam, to express a wish;

esp. in imprecations (ante-class.): ut te cum tua Monstratione magnus perdat Juppiter,

Ter. Ad. 4, 6, 2:

ut illum di deaeque perdant,

id. Eun. 2, 3, 10; id. Heaut. 4, 6, 6.—

After verbs expressing or implying advice, suggestion, or exhortation:

ego vos hortari tantum possum ut, etc.,

Cic. Lael. 5, 17:

quod suades ut ad Quinctium scribam, etc.,

id. Att. 11, 16, 4:

tibi auctor sum ut eum tibi ordinem reconcilies,

id. Fam. 1, 9, 26:

censeo ut iter reliquum conficere pergas,

I propose, id. Or. 2, 71, 200; Caes. B. C. 1, 2; Liv. 30, 40, 4:

dixeram a principio ut sileremus,

I had advised, Cic. Brut. 42, 157:

Pompejum monebat ut meam domum metueret,

id. Sest. 64, 133:

equidem suasi ut Romam pergeret,

id. Att. 16, 8, 2:

M. Messalae et ipsi Attico dixit ut sine cura essent,

exhorted, id. ib. 16, 16, A, 5.—

After verbs expressing resolution or agreement to do something:

rus ut irem jam heri constitiveram,

Plaut. Ps. 1, 5, 136:

decrevistis ut de praemiis militum primo quoque tempore referretur,

Cic. Phil. 5, 2, 4:

constitueram ut pridie Idus Aquini manerem,

id. Att. 16, 10, 1:

statuunt ut decem millia hominum in oppidum submittantur,

Caes. B. G. 7, 21:

Hasdrubal paciscitur cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant,

Liv. 25, 33, 3:

illos induxisse in animum, ut superbo quondam regi, tum infesto exuli proderent (patriam),

id. 2, 5, 7; 27, 9, 9; 42, 25, 11:

ut ne plebi cum patribus essent conubia sanxerunt,

Cic. Rep. 2, 27, 63:

servitia urbem ut incenderent conjurarunt,

Liv. 4, 45, 1.—

After verbs of command or prohibition:

imperat Laelio ut per collis circumducat equites,

Liv. 28, 33, 11:

illud praecipiendum fuit ut... diligentiam adhiberemus,

Cic. Lael. 16, 60:

M. Aemilio senatus negotium dat ut Patavinorum seditionem comprimeret,

Liv. 41, 27, 3:

consul edicere est ausus ut senatus ad vestitum rediret,

Cic. Pis. 8, 18:

jubet sententiam ut dicant suam,

Plaut. Am. 1, 1, 50:

hic tibi in mentem non venit jubere ut haec quoque referret,

Cic. Verr. 2, 4, 12, § 28.—With ne:

iis praedixit, ut ne prius Lacedaemoniorum legatos dimitteret, quam ipse esset remissus,

Nep. Them. 7, 3.—

Verbs expressing permission:

atque ille legem mihi de XII. tabulis recitavit quae permittit ut furem noctu liceat occidere,

Cic. Tull. 20, 47:

concedo tibi ut ea praetereas quae, etc.,

id. Rosc. Am. 19, 54:

dabis mihi hanc veniam ut eorum... auctoritatem Graecis anteponam,

id. de Or. 1, 6, 23:

ille tibi potestatem facturus est ut eligas utrum velis,

id. Div. in Caecil. 14, 45:

illud natura non patitur ut aliorum spoliis nostras facultates augeamus,

id. Off. 3, 5, 22.—

In dependent clauses implying an aim or end.

After verbs denoting direction and inclination of the mind, care, purpose, intention, or striving:

ut plurimis prosimus enitimur,

Cic. Ac. 2, 2, 6:

facilior erit ut albam esse nivem probet quam erat Anaxagoras,

he will be more inclined, disposed, id. ib. 2, 36, 117: ne ille longe aberit ut argumento credat philosophorum, far remote from believing = not inclined, id. ib. 2, 47, 144: qui sibi hoc sumpsit ut conrigat mores aliorum, quis huic ignoscat si, who undertakes to correct, id. Verr. 2, 3, 1, § 2:

navem idoneam ut habeas diligenter videbis,

care, id. Fam. 16, 1, 2:

ille intellexit id agi atque id parari ut filiae suae vis afferretur,

id. Verr. 2, 1, 26, § 67:

pater potuit animum inducere ut naturam ipsam vinceret,

id. Rosc. Am. 19, 53:

cum senatus temptaret ut ipse gereret sine rege rem publicam,

id. Rep. 2, 12, 23:

equidem ut honore dignus essem, maxime semper laboravi,

id. Planc. 20, 50:

omni contentione pugnatum est ut lis haec capitis existimaretur,

id. Clu. 41, 116:

omnis spes ad id versa ut totis viribus terra adgrederentur,

Liv. 24, 34, 12:

omnis cura solet in hoc versari, semper ut boni aliquid efficiam dicendo,

Cic. de Or. 2, 75, 306:

se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur,

Liv. 4, 2, 8; 2, 34, 11.—

Verbs of effecting:

nec potui tamen Propitiam Venerem facere uti esset mihi,

Plaut. Poen. 2, 6:

prior pars orationis tuae faciebat ut mori cuperem,

Cic. Tusc. 1, 47, 112:

caritas annonae faciebat ut istuc... tempore magnum videretur,

id. Verr. 2, 3, 92, § 215:

sol efficit ut omnia floreant,

id. N. D. 2, 15, 41:

potest praestare ut ea causa melior esse videatur,

id. Or. 1, 10, 44:

non committam ut tibi ipse insanire videar,

id. Fam. 5, 5, 3:

di prohibeant, judices, ut hoc praesidium sectorum existimetur,

id. Rosc. Am. 52, 151:

effecisti ut viverem et morerer ingratus,

Sen. Ben. 2, 25, 1:

quibus nihil aliud actum est quam ut pudor hominibus peccandi demeretur,

id. Vit. Beat. 26, 6.—

Verbs of obtaining:

Dumnorix a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur,

Caes. B. G. 1, 9:

quid assequitur, nisi hoc ut arent qui... in agris remanserunt,

what does he gain, Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:

facile tenuit ut (Chalcidis) portae sibi aperirentur,

Liv. 35, 51, 6:

vicerunt tribuni ut legem perferrent,

id. 4, 25, 13.—

Verbs of inducing and compelling:

nec ut omnia quae praescripta sunt defendamus necessitate ulla cogimur,

Cic. Ac. 2, 3, 8:

civitati persuasit ut de finibus suis exirent,

Caes. B. G. 1, 2:

exspectatione promissi tui moveor ut admoneam te,

Cic. Fam. 9, 8, 1:

Parhedrum excita ut hortum ipse conducat,

id. ib. 16, 18, 2:

ille adduci non potest ut... ne lucem quoque hanc eripere cupiat, etc.,

id. Rosc. Am. 52, 150:

impellit alios avaritia, alios iracundia ut levem auditionem pro re comperta habeant,

Caes. B. G. 7, 42:

ut de clementia scriberem, Nero Caesar, una me vox tua maxime compulit,

Sen. Clem. 2, 1, 1.—

After verbs implying duty, right, rule, condition, or possibility:

cum mihi ne ut dubitem quidem relinquatur,

not even the possibility of doubt, Cic. Ac. 2, 38, 119:

obsides inter se dent, Sequani ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii ut sine maleficio transeant,

Caes. B. G. 1, 9:

se ita a majoribus didicisse ut magis virtute quam dolo contenderent,

id. ib. 1, 13:

mea lenitas hoc exspectavit ut id quod latebat erumperet,

Cic. Cat. 2, 12, 27:

(natura) nobis insculpsit in mentibus, ut eos (deos) aeternos et beatos haberemus,

id. N. D. 1, 17, 45:

hoc mihi Metellus non eripuit, hoc etiam addidit ut quererer hoc sociis imperari,

he gave the additional right, id. Verr. 2, 2, 68, § 164:

ut vero conloqui cum Orpheo, Musaeo, Homero liceat, quanti tandem aestimatis?

the privilege of conversing, id. Tusc. 1, 41, 98:

respondet Socrates sese meruisse ut amplissimis honoribus decoraretur,

id. Or. 1, 54, 272:

meruit ut suspendatur,

Sen. Ep. 7, 5:

quia enim non sum dignus prae te ut figam palum in parietem,

Plaut. Mil. 4, 4, 4.—So after dignus, Liv. 24, 16, 19; Quint. 8, 5, 12.—