-
21 memoriter
1.mĕmor, ŏris (anciently memoris, memore, acc. to Prisc. p. 772 P.; comp. memorior, id. p. 699 P.), adj. [Sanscr. root smar-, in smarti, memory; smara, love; Gr. martus, witness; merimna, care; cf.: memoria, mora, etc., not from memini], mindful of a thing, remembering; constr. with gen., with acc. and inf., with a rel,clause, and absol.I.In gen.(α).With gen.:(β).ut memor esses sui,
Ter. And. 1, 5, 46:se eorum facti memorem fore,
Caes. B. C. 1, 13:generis,
Sall. C. 60, 7:pristinarum virtutum,
Nep. Hann. 12 fin.:quique sui memores alios fecere merendo,
Verg. A. 6, 664:nostri,
Hor. C. 3, 27, 14; 1, 33, 1:vale nostri memor,
Juv. 3, 318.—With acc. and inf.:(γ).memor Lucullum periisse,
Plin. 25, 3, 7, § 25:memor objectum ab eo sibi,
Suet. Aug. 28.—With a rel. -clause:(δ).memor, quo ordine quisque discubuerat,
Quint. 11, 2, 13:vive memor, quam sis aevi brevis,
Hor. S. 2, 6, 97.—Absol.:B.memorem et gratum esse,
Cic. Fam. 13, 25: et bene apud memores veteris stat gratia facti, grateful. Verg. A. 4, 539: cf. 6, 664 supra:ipsa memor praecepta canam,
Hor. S. 2, 4, 11; id. A. P. 368:pectus,
Juv. 11, 28.—Prov.:mendacem memorem esse oportet,
a liar should have a good memory, Quint. 4, 2, 91.—Trop., of inanim. things et cadum Marsi memorem duelli, which remembers the Marsian war, i. e. was made during that war, Hor. C. 3, 14, 18:II.medium erat in Anco ingenium, et Numae et Romuli memor,
Liv. 1, 32:lingua,
Ov. Am. 3, 14, 48:pectus,
id. H. 13, 66:auris,
id. ib. 20, 98:cura,
id. P 4, 2, 7:manus,
id. ib. 1, 4, 56:saevae Junonis ira,
vindictive, avenging, Verg. A. 1, 4:supplicium exempli parum memoris legum humanarum,
unmindful of, not observing, Liv. 1, 28.—Esp.A.That easily remembers, possessed of a good memory:B.homo ingeniosus ac memor,
Cic. de Or. 3, 50, 194.—Poet., transf., that reminds one of a thing:A.nostri memorem sepulcro Scalpe querelam,
Hor. C. 3, 11, 51:impressit memorem dente labris notam,
id. ib. 1, 13, 12:indicii memor poena,
Ov. M. 4, 190:tabellae,
id. ib. 8, 744:versus,
id. P. 2, 7, 33.—Hence, adv., in two forms.mĕmŏre, by heart, readily (ante-class.): cum ista memore meministi, Pompon. ap. Non. 514, 23 (Com. Rel. v. 109 Rib.).—B. 1.From memory, by personal recollection:2.oratio est habita memoriter,
Cic. Ac. 2, 19, 63:omnes ordines memoriter salutavit,
Suet. Ner. 10:Q. Mucius multa narrare de Laelio memoriter et jucunde solebat,
Cic. Lael. 1, 1.—Esp.(α).With a good memory, by ready recollection:(β).ista exposuisti, ut tam multa, memoriter, ut tam obscura, dilucide,
Cic. Fin. 4, 1, 1:ut memoriter me Sauream vocabat,
Plaut. As. 3, 2, 38:hic quidem quae illic sunt res gestae memorat memoriter,
id. Am. 1, 1, 261:hem istuc si potes memoriter meminisse,
id. Capt. 2, 1, 53; cf. Afran. ap. Charis. 1, p. 89 P. (Com. Fragm. v. 365 Rib.).—Fully, accurately, correctly, Ter. Eun. 5, 3, 6; id. Phorm. 2, 3, 47:2.memoriter respondeto ad ea quae rogāro,
Cic. Vatin. 4, 10:nostra Aratea memoriter a te pronuntiata sunt,
id. Div. 2, 5, 14; Auct. ad Her. 3, 17, 30:tu, qui tam memoriter tenes omnes,
Plin. Ep. 6, 33, 11 (cf. Madv. ad Cic. Fin. 1, 10, 34).Mĕmor, ŏris, m., a Roman surname, lnscr. Mur. 1128, 5. -
22 modero
I.Lit.(α).With acc.: neque tuum te ingenium moderat, Pac. ap. Non. 471, 7.—(β).With dat.:II.ego voci moderabo meae,
Plaut. Mil. 2, 2, 115.—Transf., to regulate, Dig. 3, 5, 14:A.ita res moderatur, ut, etc.,
ib. 23, 3, 39.—Hence, mŏdĕrātus, a, um, P. a., keeping within due bounds, observing moderation, moderate (Ciceron.).Of persons:B.moderati senes tolerabilem agunt senectutem,
Cic. Sen. 3, 7:in omnibus vitae partibus moderatus ac temperans,
id. Font. 14, 40:moderatum esse in re aliquā,
id. Phil. 2, 16, 40; cf.:Gracchis cupidine victoriae haud satis moderatus animus,
Sall. J. 42, 2.—Of things, moderated, kept within due measure or bounds, moderate:convivium moderatum atque honestum,
Cic. Mur. 6, 13:ventus,
Ov. Tr. 4, 4, 57:mores,
Cic. Fam. 12, 27, 1:otium,
id. Brut. 2, 8:doctrina,
id. Mur. 29, 60:oratio,
id. de Or. 2, 8, 34.— Comp.: quando annona moderatior? Vell. 2, 126, 3. — Sup.: moderatissimus sensus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 5.—Hence, adv.: mŏdĕ-rātē, with moderation, moderately (Ciceron.):moderate dictum,
Cic. Font. 10, 31:omnia humana placate et moderate feramus,
id. Fam. 6, 1, 4:moderate et clementer jus dicere,
Caes. B. C. 3, 20.— Comp.:moderatius id volunt fieri,
Cic. Fin. 1, 1, 2. — Sup.:res moderatissime constituta,
Cic. Leg. 3, 5, 12. -
23 notatio
nŏtātĭo, ōnis, f. [noto], a marking, noting.I.In gen.:II.tabellarum,
i. e. the marking of the voting-tablets with wax of different colors, Cic. Clu. 47, 130.—In partic.A.The inflicting of disgrace by the nota censoria;B.v. nota, II. B. 2.: ad notationes auctoritatemque censoriam,
Cic. Clu. 46, 128.—A designation, choice:C.delectus et notatio judicum,
Cic. Phil. 5, 5, 13.—A noticing, observing, observation:D.notatio naturae et animadversio peperit artem,
Cic. Or. 55, 183:quae notatione et laude digna sint,
id. Brut. 17, 65:notatio temporum,
chronology, id. ib. 19, 74.—The designating of the meaning and derivation [p. 1218] of a word, etymology:E.tum notatio, cum ex vi verbi argumentum aliquid elicitur,
Cic. Top. 2, 10; cf.: multa etiam ex notatione sumuntur. Ea est autem, cum ex vi nominis argumentum elicitur: quam Graeci etumologian vocant, id est verbum e verbo, veriloquium, id. ib. 8, 35; cf. Quint. 1, 6, 28.—The use of letters to denote entire words, a species of short-hand:F.ad quas notationes publicas accessit, etc.,
Val. Prob. de Jur. Not. Signif. 1.—Rhet. t. t., a describing, depicting, characterizing:notatio est cum alicujus natura certis describitur signis, quae sicuti notae quaedam naturae sunt attributae,
Auct. Her. 4, 50, 63. -
24 observatio
observātĭo, ōnis, f. [observo], a watching, observing, observance (class.).I.In gen.:II.observationi operam dare,
Plaut. Mil. 2, 6, 5:siderum,
Cic. Div. 1, 1, 2.—As a gift or faculty, the power of observation, Plin. 18, 29, 69, § 284.—In partic.A.An office, duty, service (eccl. Lat.):B.Dei sui et expiationis,
Vulg. 2 Esdr. 12, 44:in observationibus sicut fas est,
id. 1 Macc. 12, 11.—An observation, remark; a precept, rule (post-Aug.), Plin. 17, 21, 35, § 163:C.dare observationes aliquas coquendi,
id. 22, 23, 47, § 99:sermonis antiqui,
Suet. Gram. 24.—In partic., circumspection, care, exactness:D.summa erat observatio in bello movendo,
Cic. Off. 1, 11, 36.—Regard, respect, esteem, reverence (post-class.):E.religionibus suam observationem reddere,
Val. Max. 1, 1, 8:Christianitatis, Cod. Th. 12, 1, 112: divina,
ib. 12, 1, 104.—Display, outward show (eccl. Lat.):F.non venit regnum Dei cum observatione,
Vulg. Luc. 17, 20.—Observance:dierum,
Gell. 3, 2, 3. -
25 observo
ob-servo, āvi, ātum, 1 (archaic fut. perf. observasso, Plaut. Mil. 2, 3, 57), v. a.I.In gen., to watch, note, heed, observe a thing; to take notice of, pay attention to (class.;II.syn.: animadverto, attendo): ne me observare possis, quid rerum geram,
Plaut. Aul. 1, 1, 14:quid ille faciat, ne id observes,
id. Men. 5, 2, 38:fetus,
to watch for, seek to catch, Verg. G. 4, 512:lupus observavit, dum dormitarent canes,
watched, waited, Plaut. Trin. 1, 2, 133:occupationem alicujus, et aucupari tempus,
to watch in order to take advantage of, Cic. Rosc. Am. 8, 22:si iniquitates observaveris, Domine,
Vulg. Psa. 129, 3: tempus epistulae alicui reddendae, to watch or wait for, Cic. Fam. 11, 16, 1:et insidiari,
to be on the watch, id. Or. 62, 210: observavit sedulo, ut praetor indiceret, etc., took care that, etc., Suet. Claud. 22.—So pass. impers.:observatum est, ne quotiens introiret urbem, supplicium de quoquam sumeretur,
Suet. Aug. 57 fin.:observans Acerroniae necem,
observing, perceiving, Tac. A. 14, 6:postquam poëta sensit, scripturam suam Ab iniquis observari,
to be scrutinized, Ter. Ad. prol. 1:sese,
to keep a close watch over one's self, Cic. Brut. 82, 283.—In partic.A.To watch, guard, keep any thing:B.januam,
Plaut. As. 2, 2, 7:fores,
id. Mil. 2, 3, 57:greges,
Ov. M. 1, 513: draconem, auriferam obtutu observantem arborem, Poët. ap. Cic. Tusc. 2, 9, 22; Sen. Hippol. 223.—To observe, respect, regard, attend to, heed, keep, comply with a law, precept, recommendation, etc.:C.leges,
Cic. Off. 2, 11, 40:censoriam animadversionem,
id. Clu. 42, 117:praeceptum diligentissime,
Caes. B. G. 5, 35:imperium,
Sall. J. 80, 2:foedus,
Sil. 17, 78:centesimas,
to adhere to, Cic. Att. 5, 21, 11:commendationes,
to attend to, regard, id. Fam. 13, 27, 1:auspicia,
Tac. G. 9:diem concilii,
Liv. 1, 50, 6:ordines,
to keep in the ranks, Sall. J. 51, 1.— Pass.:id ab omnibus,
Just. 21, 4, 5.—To pay attention or respect to; to respect, regard, esteem, honor one (syn.:D.veneror, revereor): tribules suos,
Cic. Planc. 18, 45:regem,
Verg. G. 4, 210:me, ut alterum patrem, et observat, et diligit,
Cic. Fam. 5, 8, 4:et colere aliquem,
id. Att. 2, 19, 5:aliquem perofficiose et amanter,
id. ib. 9, 20, 3:clarissimus et nobis observandus vir,
Front. Ep. ad Anton. p. 4.—Observare se a quā re = se abstinere, Vulg. Judic. 13, 12.—E.To observe, notice, perceive (eccl. Lat.):1.Amasa non observavit gladium,
Vulg. 2 Reg. 20, 10.—Hence,ob-servans, antis, P. a.A.Watchful, regardful, observant.—Comp.:B.observantior aequi Fit populus,
Claud. IV. Cons. Hon. 296.— Sup.:observantissimus omnium officiorum,
Plin. Ep. 7, 30, 1; 10, 11, 1: observantissima lex suorum itinerum, App. de Mundo, 33 fin. —Attentive, respectful:b.homo tui observans,
Cic. Quint. 11, 39; Charis. 77 P.:observantissimus mei homo,
Cic. Q. Fr. 1, 2, 3, § 11; id. Fam. 13, 3 init. —Hence, adv.: observanter, carefully, sedulously (post-class.):sequi,
Macr. Somn. Scip. 1, 1, § 7; App. Mag. p. 320, 11.— Comp.:observantius,
Amm. 23, 6, 79.— Sup.:aliquid observantissime vitare,
Gell. 10, 21.—Reverentially:2.ad precandum accedere,
Lact. 5, 19, 26.—observātē, adv., observantly, carefully, perspicaciously (postclass.):observate curioseque animadvertit M. Tullius,
Gell. 2, 17, 1. -
26 Palamedes
Pălămēdes, is, m., = Palamêdês, son of Nauplius, king of Eubœa, who lost his life before Troy, through the artifices of Ulysses, Cic. Tusc. 1, 41, 98; id. Off. 3, 26, 98; Auct. Her. 2, 19, 28. He is said, by observing the flight of cranes, to have invented the letters Th, X, Ph, Ch, acc. to others the letters U and D, Plin. 7, 56, 57, § 192; Mart. 13, 75, 2.—Hence,A.Pălămēdēus, a, um, adj., Palamedean, Manil. 4, 206.—B.Pă-lămēdĭăcus, a, um, adj., Palamedic:C.Palamediaci calculi,
the counters in the game of draughts which Palamedes invented, Cassiod. Var. 8, 31.—Pălămēdĭ-cus, a, um, adj., Palamedic, Aus. Techn. de Monosyll. 25. -
27 Palamedeus
Pălămēdes, is, m., = Palamêdês, son of Nauplius, king of Eubœa, who lost his life before Troy, through the artifices of Ulysses, Cic. Tusc. 1, 41, 98; id. Off. 3, 26, 98; Auct. Her. 2, 19, 28. He is said, by observing the flight of cranes, to have invented the letters Th, X, Ph, Ch, acc. to others the letters U and D, Plin. 7, 56, 57, § 192; Mart. 13, 75, 2.—Hence,A.Pălămēdēus, a, um, adj., Palamedean, Manil. 4, 206.—B.Pă-lămēdĭăcus, a, um, adj., Palamedic:C.Palamediaci calculi,
the counters in the game of draughts which Palamedes invented, Cassiod. Var. 8, 31.—Pălămēdĭ-cus, a, um, adj., Palamedic, Aus. Techn. de Monosyll. 25. -
28 Palamediacus
Pălămēdes, is, m., = Palamêdês, son of Nauplius, king of Eubœa, who lost his life before Troy, through the artifices of Ulysses, Cic. Tusc. 1, 41, 98; id. Off. 3, 26, 98; Auct. Her. 2, 19, 28. He is said, by observing the flight of cranes, to have invented the letters Th, X, Ph, Ch, acc. to others the letters U and D, Plin. 7, 56, 57, § 192; Mart. 13, 75, 2.—Hence,A.Pălămēdēus, a, um, adj., Palamedean, Manil. 4, 206.—B.Pă-lămēdĭăcus, a, um, adj., Palamedic:C.Palamediaci calculi,
the counters in the game of draughts which Palamedes invented, Cassiod. Var. 8, 31.—Pălămēdĭ-cus, a, um, adj., Palamedic, Aus. Techn. de Monosyll. 25. -
29 Palamedicus
Pălămēdes, is, m., = Palamêdês, son of Nauplius, king of Eubœa, who lost his life before Troy, through the artifices of Ulysses, Cic. Tusc. 1, 41, 98; id. Off. 3, 26, 98; Auct. Her. 2, 19, 28. He is said, by observing the flight of cranes, to have invented the letters Th, X, Ph, Ch, acc. to others the letters U and D, Plin. 7, 56, 57, § 192; Mart. 13, 75, 2.—Hence,A.Pălămēdēus, a, um, adj., Palamedean, Manil. 4, 206.—B.Pă-lămēdĭăcus, a, um, adj., Palamedic:C.Palamediaci calculi,
the counters in the game of draughts which Palamedes invented, Cassiod. Var. 8, 31.—Pălămēdĭ-cus, a, um, adj., Palamedic, Aus. Techn. de Monosyll. 25. -
30 rhythmice
rhythmĭcē, ēs, f., = rhuthmikê, sc. technê, the art of observing rhythm:rhythmice est ars omnis in numeris,
Mart. Cap. 9, § 969. -
31 speculamen
spĕcŭlāmen, ĭnis, n. [id.], a looking at, observing:glaucum,
Prud. Apoth. 88. -
32 tempero
tempĕro, āvi, ātum, 1 (old pres. subj. temperint, Plaut. Truc. 1, 1, 41; collat. dep. form tempĕror, Lact. 7, 5, 12), v. a. and n. [tempus].I.Act., to divide or proportion duly, mingle in due proportion; to combine or compound properly; to qualify, temper, etc. (class.; cf.: modifico, misceo).A.Lit.:2.nec vero qui simplex esse debet, ex dissimilibus rebus misceri et temperari potest,
Cic. Off. 3, 33, 119:qui (orbium motus) acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit,
id. Rep. 6, 18, 18:ea cum tria sumpsisset, unam in speciem temperavit,
id. Univ. 7:tale quiddam esse animum, ut sit ex igni atque animă temperatum,
id. N. D. 3, 14, 36:aes conflare et temperare,
Plin. 7, 56, 57, § 197:ferrum,
id. 34, 14, 41, § 145:herbas,
Ov. F. 5, 402:acetum melle,
Plin. 14, 17, 21, § 114:vinum,
id. 29, 3, 11, § 50: pocula, to flavor, i. e. to fill, Hor. C. 1, 20, 11; id. Epod. 17, 80; Mart. 9, 12, 7:venenum,
Suet. Ner. 2 fin.:unguentum,
Plin. 13, 2, 2, § 18:collyrium,
id. 27, 10, 59, § 83:colores,
id. 2, 18, 16, § 79 et saep.:ejusdem solis tum accessus modici tum recessus et frigoris et caloris modum temperant,
Cic. N. D. 2, 19, 49:Etesiarum flatu nimii temperantur calores,
id. ib. 2, 53, 131; cf.:vitis solem umbra temperans,
Plin. 17, 12, 18, § 91: quis aquam (i. e. balneum) temperet ignibus, who shall temper, i. e. warm, Hor. C. 3, 19, 6; so, balneum, Mart. 3, 25, 1:scatebrisque arentia temperat arva,
i. e. waters, Verg. G. 1, 110; so,arva (Galesus),
Claud. Cons. Prob. 260.—Transf., to rule, regulate, govern, manage, arrange, order:B.rem publicam institutis et legibus,
Cic. Tusc. 1, 1, 2; cf.:constituere et temperare civitates,
id. Ac. 2, 1, 3:Lycurgus, qui Lacedaemoniorum rem publicam temperavit,
id. Div. 1, 43, 96; cf.:qui (Juppiter) res hominum ac deorum, Qui mare ac terras variisque mundum Temperat horis,
Hor. C. 1, 12, 16:terram, mare, urbes, etc. (corresp. to regere),
id. ib. 3, 4, 45:mare,
id. ib. 4, 12, 1:aequor,
Verg. A. 1, 146:orbem,
Ov. M. 1, 770; 15, 869:arces aetherias,
id. ib. 15, 859:undas,
id. ib. 12, 580:ratem,
id. ib. 13, 366:solus id navigii genus temperans,
Vell. 2, 107:omnia pretio temperata,
id. 2, 60:senem delirum,
Hor. S. 2, 5, 71:ora frenis,
id. C. 1, 8, 7 et saep.:genius qui natale temperat astrum,
id. Ep. 2, 2, 187:annum,
id. ib. 1, 12, 16; Plin. 2, 6, 4, § 13:caeli fulgura,
Cic. Leg. 8, 21:fortunam suo arbitrio,
Petr. 137.— Poet.:carmen impositis articulis,
i. e. to tune, Prop. 2, 34 (3, 32), 80; cf.:testudinis aureae strepitum,
Hor. C. 4, 3, 18:Musam pede Archilochi,
id. Ep. 1, 19, 28 sq.:citharam nervis,
i. e. to string, Ov. M. 10, 108.—Trop.1.To regulate, rule, etc.:2.non modice temperatam sed nimis meracam libertatem sitiens haurire,
Cic. Rep. 1, 43, 96; cf.:cujus acerbitas morum immanitasque naturae ne vino quidem permixta temperari solet,
id. Phil. 12, 11, 26:quod (genus) erit aequatum et temperatum ex tribus optimis rerum publicarum modis,
id. Rep. 1, 45, 69; cf. id. ib. 2, 39, 65:ita in variā et perpetuā oratione hi (numeri) sunt inter se miscendi et temperandi,
id. Or. 58, 197; so,joined with miscere,
id. Off. 3, 33, 119 (on the contrary, opp. miscere, id. Rep. 2, 23, 42); cf.:at haec interdum temperanda et varianda sunt,
id. Or. 29, 103; 18, 60; 52, 176:iracundiam cohibere, victoriam temperare,
id. Marcell. 3, 8:amara lento Temperet risu,
Hor. C. 2, 16, 27: annonam macelli quotannis temperandam censuit, to be regulated, i. e. fixed at moderate prices, Suet. Tib. 34:(Aeolus) Sceptra tenens mollitque animos et temperat iras,
soothes, allays, Verg. A. 1, 57:sumptus,
Ov. Am. 1, 3, 10:Mercurius temperat astra,
Stat. Th. 1, 305.—Se temperare ab aliquā re, to refrain from, abstain from, forbear, etc. (late Lat.): temperare se a rectorum suorum reprehensione, Greg. M. in Job, 25, 38 init.; 18, 3: ab utro se temperat, Aug. c. Faust. 6, 5 fin.; id. Trin. 3 prooem.II.Neutr., to observe proper measure; to moderate or restrain one ' s self; to forbear, abstain; to be moderate or temperate (class.; cf. moderor).A.In gen., constr. with in aliquā re, alicui rei, ab aliquā re, a simple abl., an inf., or ne or quin with subj.(α).With in and abl.:(β).jam istoc probior es, cum in amore temperes,
Plaut. Ep. 1, 2, 8:in multa temperarunt tribuni,
Liv. 2, 52, 5; Sall. J. 85, 9.—With dat.:(γ).linguae tempera,
Plaut. Rud. 4, 7, 28; so,linguae,
Liv. 28, 44, 18:linguae,
Sen. Ira, 3, 6, 2:manibus,
Liv. 2, 23, 9; 4, 3, 6; 32, 20, 3; Curt. 7, 2, 24:oculis,
Liv. 21, 22, 7:irae,
id. 33, 20, 7:victoriae,
Sall. C. 11, 8:gulae,
Plin. Ep. 2, 6, 5:lacrimis,
Curt. 7, 2, 7.—With ab and abl.:(δ).temperare ab injuriā et maleficio,
Caes. B. G. 1, 7:a maleficio,
Auct. Her. 2, 19, 29:a lacrimis,
Verg. A. 2, 8:precibus ducis mitigati ab excidio civitatis temperavere,
Tac. H. 1, 63.—Rarely with sibi, etc.:cum sibi in contionibus credas a mendacio temperaturum?
Auct. Her. 4, 18, 25:ne a necessariis quidem sibi rabies temperat,
Sen. Clem. 1, 26, 4.—With abl. alone:(ε).lacrimis,
Liv. 30, 20; Tac. A. 15, 16:a venatibus,
Claud. III. Laud. Stil. 270:risu,
Liv. 32, 34, 3: neque verbis adversus principem neque factis, Suet. Vit. Lucan.—With inf.:(ζ).matronae Canorā hic voce suā tinnire temperent,
Plaut. Poen. prol. 33:dormire,
id. ib. 22:maledicere huic,
id. ib. 5, 2, 76: tollere puerum, Enn. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. v. 67 Vahl.):exordiri rem novam,
Gell. 4, 9, 5. —With ne and subj.:(η).quoi male faciundi est potestas, quom ne id faciat temperat,
Plaut. Stich. 1, 2, 60:quod in pluribus libris ne facerem temperavi,
Lact. 4, 3, 5.—With quin (post-Aug.):b.non temperante Tiberio quin premeret,
Tac. A. 3, 67: ne sedato quidem tumultu temperare potuit, quin, etc., Suet. Claud. 41; id. Calig. 54:vix temperabat, quin diceret,
Sen. Contr. 10, 1 (30), 7:Arruntius non temperavit, quin, etc.,
id. Ep. 114, 19.—With sibi or animis (so not in Cicero):c.neque sibi homines feros temperaturos existimabat, quin, etc.,
Caes. B. G. 1, 33:vix sibi temperant quin, etc.,
Sen. Ben. 2, 29, 2; Vell. 1, 16, 1: usque mihi temperavi, dum perducerem eo rem, ut, etc., Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2:nequeo mihi temperare, quominus, etc.,
Plin. 18, 6, 8, § 41; 1, praef. §30: non quivit temperare sibi in eo (signo), etc.,
id. 34, 8, 19, § 62; Plin. Ep. 6, 17, 1:vix temperavere animis, quin, etc.,
Liv. 5, 45, 7.—Impers. pass.:B.aegre temperatum est, quin, etc.,
they with difficulty refrained, Liv. 32, 10, 8:nec temperatum manibus foret, ni, etc.,
id. 2, 23, 10:jam superfundenti se laetitiae vix temperatum est,
id. 5, 7, 8:ab oppugnatione urbium temperatum,
id. 7, 20, 9:a caedibus,
id. 25, 25, 9.—In partic., pregn., to forbear, abstain, or refrain from; to spare, be indulgent to any thing (cf.: parco, abstineo); constr. with dat. or ab:A.ut si cuiquam ullā in re umquam temperaverit, ut vos quoque ei temperetis,
Cic. Verr. 2, 2, 6, § 17:superatis hostibus (shortly after, parcere),
id. ib. 2, 2, 2, §4: sociis,
id. ib. 2, 1, 59, §154: alicui in aliquā re,
id. ib. 2, 2, 6, §17: amicis,
id. Balb. 27, 60:privignis,
Hor. C. 3, 24, 18:ingenio suo,
Quint. 10, 1, 98 al.:in quo ab sociis temperaverant,
Liv. 6, 17, 8:ab his sacris,
id. 39, 10, 9:quamvis a plerisque cibis singuli temperemus,
Plin. Ep. 2, 5, 8; cf.:a mulso sibi temperare,
Cels. 4, 31.— Impers. pass.:templis deum temperatum est,
Liv. 1, 29, 6 Drak. N. cr.:nec ab ullo temperatum foret,
id. 24, 31, 11.—Hence,tempĕ-rans, antis, P. a., observing moderation, sober, moderate, temperate (syn.:B.modestus, abstinens): aut temperantem (dices), qui se in aliquā libidine continuerit, in aliquā effuderit?
Cic. Par. 3, 1, 21:homo in omnibus vitae partibus moderatus ac temperans, etc.,
id. Font. 18, 40; so,homo,
id. Att. 15, 1, 1.— Sup.:homo sanctissimus et temperantissimus,
Cic. Font. 17, 38:principes graviores temperantioresque a cupidine imperii,
refraining, abstaining, Liv. 26, 22, 14 Drak. N. cr. —With gen.:famae temperans,
Ter. Phorm. 2, 1, 41:temperans gaudii seraeque laetitiae,
Plin. Pan. 52, 5:potestatis temperantior,
Tac. A. 13, 46.—Hence, adv.: tempĕranter, with moderation, moderately, Tac. A. 4, 33; 15, 29. — Comp., Cic. Att. 9, 2, A, 2.— Sup. seems not to occur.—tempĕrātus, a, um, P. a.* 1. 2. (α).Lit.:(β).temperatae escae modicaeque potiones,
Cic. Div. 1, 51, 115:regiones caeli neque aestuosae neque frigidae sed temperatae,
Vitr. 1, 4; cf. Plin. 14, 2, 4, § 26.— Comp.:loca temperatiora,
Caes. B. G. 5, 12:o temperatae dulce Formiae litus,
Mart. 10, 30, 1:mitis ac temperatus annus,
Col. 3, 20, 1; cf. in sup.:temperatissimum anni tempus,
Varr. R. R. 2, 5, 14.—Trop., of moral character, of speech, etc., moderate, sober, calm, steady, temperate:a.est autem ita temperatis moderatisque moribus, ut summa severitas summā cum humanitate jungatur,
Cic. Fam. 12, 27:justi, temperati, sapientes,
id. N. D. 3, 36, 87: in victoriā tem, peratior, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 1:mens in bonis Ab insolenti temperata Laetitiā,
Hor. C. 2, 3, 3:vim temperatam di provehunt In majus,
id. ib. 3, 4, 66:animum temperatum virtutibus fuisse,
Liv. 1, 18, 4:hoc multo fortius est... illud temperatius,
Sen. Ep. 18, 3:aequabile et temperatum orationis genus,
Cic. Off. 1, 1, 3:oratio modica ac temperata,
id. Or. 27, 95.— Comp.:temperatior oratio,
Cic. de Or. 2, 53, 212.— Sup.:temperatissimi sanctissimique viri monumentum,
Cic. Verr. 2, 4, 38, § 83. — Adv.: tempĕrātē, in due proportion, with moderation, moderately, temperately.Lit.:b.tepebit,
Cato, R. R. 69, 2:arbores umoris temperate, parum terreni habentes,
Vitr. 2, 9 med. —Trop.:agere,
Cic. Att. 12, 32, 1:temperatius scribere,
id. ib. 13, 1, 1:temperatissime et castissime vivere,
Aug. Mus. 6, 15. -
33 temperor
tempĕro, āvi, ātum, 1 (old pres. subj. temperint, Plaut. Truc. 1, 1, 41; collat. dep. form tempĕror, Lact. 7, 5, 12), v. a. and n. [tempus].I.Act., to divide or proportion duly, mingle in due proportion; to combine or compound properly; to qualify, temper, etc. (class.; cf.: modifico, misceo).A.Lit.:2.nec vero qui simplex esse debet, ex dissimilibus rebus misceri et temperari potest,
Cic. Off. 3, 33, 119:qui (orbium motus) acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit,
id. Rep. 6, 18, 18:ea cum tria sumpsisset, unam in speciem temperavit,
id. Univ. 7:tale quiddam esse animum, ut sit ex igni atque animă temperatum,
id. N. D. 3, 14, 36:aes conflare et temperare,
Plin. 7, 56, 57, § 197:ferrum,
id. 34, 14, 41, § 145:herbas,
Ov. F. 5, 402:acetum melle,
Plin. 14, 17, 21, § 114:vinum,
id. 29, 3, 11, § 50: pocula, to flavor, i. e. to fill, Hor. C. 1, 20, 11; id. Epod. 17, 80; Mart. 9, 12, 7:venenum,
Suet. Ner. 2 fin.:unguentum,
Plin. 13, 2, 2, § 18:collyrium,
id. 27, 10, 59, § 83:colores,
id. 2, 18, 16, § 79 et saep.:ejusdem solis tum accessus modici tum recessus et frigoris et caloris modum temperant,
Cic. N. D. 2, 19, 49:Etesiarum flatu nimii temperantur calores,
id. ib. 2, 53, 131; cf.:vitis solem umbra temperans,
Plin. 17, 12, 18, § 91: quis aquam (i. e. balneum) temperet ignibus, who shall temper, i. e. warm, Hor. C. 3, 19, 6; so, balneum, Mart. 3, 25, 1:scatebrisque arentia temperat arva,
i. e. waters, Verg. G. 1, 110; so,arva (Galesus),
Claud. Cons. Prob. 260.—Transf., to rule, regulate, govern, manage, arrange, order:B.rem publicam institutis et legibus,
Cic. Tusc. 1, 1, 2; cf.:constituere et temperare civitates,
id. Ac. 2, 1, 3:Lycurgus, qui Lacedaemoniorum rem publicam temperavit,
id. Div. 1, 43, 96; cf.:qui (Juppiter) res hominum ac deorum, Qui mare ac terras variisque mundum Temperat horis,
Hor. C. 1, 12, 16:terram, mare, urbes, etc. (corresp. to regere),
id. ib. 3, 4, 45:mare,
id. ib. 4, 12, 1:aequor,
Verg. A. 1, 146:orbem,
Ov. M. 1, 770; 15, 869:arces aetherias,
id. ib. 15, 859:undas,
id. ib. 12, 580:ratem,
id. ib. 13, 366:solus id navigii genus temperans,
Vell. 2, 107:omnia pretio temperata,
id. 2, 60:senem delirum,
Hor. S. 2, 5, 71:ora frenis,
id. C. 1, 8, 7 et saep.:genius qui natale temperat astrum,
id. Ep. 2, 2, 187:annum,
id. ib. 1, 12, 16; Plin. 2, 6, 4, § 13:caeli fulgura,
Cic. Leg. 8, 21:fortunam suo arbitrio,
Petr. 137.— Poet.:carmen impositis articulis,
i. e. to tune, Prop. 2, 34 (3, 32), 80; cf.:testudinis aureae strepitum,
Hor. C. 4, 3, 18:Musam pede Archilochi,
id. Ep. 1, 19, 28 sq.:citharam nervis,
i. e. to string, Ov. M. 10, 108.—Trop.1.To regulate, rule, etc.:2.non modice temperatam sed nimis meracam libertatem sitiens haurire,
Cic. Rep. 1, 43, 96; cf.:cujus acerbitas morum immanitasque naturae ne vino quidem permixta temperari solet,
id. Phil. 12, 11, 26:quod (genus) erit aequatum et temperatum ex tribus optimis rerum publicarum modis,
id. Rep. 1, 45, 69; cf. id. ib. 2, 39, 65:ita in variā et perpetuā oratione hi (numeri) sunt inter se miscendi et temperandi,
id. Or. 58, 197; so,joined with miscere,
id. Off. 3, 33, 119 (on the contrary, opp. miscere, id. Rep. 2, 23, 42); cf.:at haec interdum temperanda et varianda sunt,
id. Or. 29, 103; 18, 60; 52, 176:iracundiam cohibere, victoriam temperare,
id. Marcell. 3, 8:amara lento Temperet risu,
Hor. C. 2, 16, 27: annonam macelli quotannis temperandam censuit, to be regulated, i. e. fixed at moderate prices, Suet. Tib. 34:(Aeolus) Sceptra tenens mollitque animos et temperat iras,
soothes, allays, Verg. A. 1, 57:sumptus,
Ov. Am. 1, 3, 10:Mercurius temperat astra,
Stat. Th. 1, 305.—Se temperare ab aliquā re, to refrain from, abstain from, forbear, etc. (late Lat.): temperare se a rectorum suorum reprehensione, Greg. M. in Job, 25, 38 init.; 18, 3: ab utro se temperat, Aug. c. Faust. 6, 5 fin.; id. Trin. 3 prooem.II.Neutr., to observe proper measure; to moderate or restrain one ' s self; to forbear, abstain; to be moderate or temperate (class.; cf. moderor).A.In gen., constr. with in aliquā re, alicui rei, ab aliquā re, a simple abl., an inf., or ne or quin with subj.(α).With in and abl.:(β).jam istoc probior es, cum in amore temperes,
Plaut. Ep. 1, 2, 8:in multa temperarunt tribuni,
Liv. 2, 52, 5; Sall. J. 85, 9.—With dat.:(γ).linguae tempera,
Plaut. Rud. 4, 7, 28; so,linguae,
Liv. 28, 44, 18:linguae,
Sen. Ira, 3, 6, 2:manibus,
Liv. 2, 23, 9; 4, 3, 6; 32, 20, 3; Curt. 7, 2, 24:oculis,
Liv. 21, 22, 7:irae,
id. 33, 20, 7:victoriae,
Sall. C. 11, 8:gulae,
Plin. Ep. 2, 6, 5:lacrimis,
Curt. 7, 2, 7.—With ab and abl.:(δ).temperare ab injuriā et maleficio,
Caes. B. G. 1, 7:a maleficio,
Auct. Her. 2, 19, 29:a lacrimis,
Verg. A. 2, 8:precibus ducis mitigati ab excidio civitatis temperavere,
Tac. H. 1, 63.—Rarely with sibi, etc.:cum sibi in contionibus credas a mendacio temperaturum?
Auct. Her. 4, 18, 25:ne a necessariis quidem sibi rabies temperat,
Sen. Clem. 1, 26, 4.—With abl. alone:(ε).lacrimis,
Liv. 30, 20; Tac. A. 15, 16:a venatibus,
Claud. III. Laud. Stil. 270:risu,
Liv. 32, 34, 3: neque verbis adversus principem neque factis, Suet. Vit. Lucan.—With inf.:(ζ).matronae Canorā hic voce suā tinnire temperent,
Plaut. Poen. prol. 33:dormire,
id. ib. 22:maledicere huic,
id. ib. 5, 2, 76: tollere puerum, Enn. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. v. 67 Vahl.):exordiri rem novam,
Gell. 4, 9, 5. —With ne and subj.:(η).quoi male faciundi est potestas, quom ne id faciat temperat,
Plaut. Stich. 1, 2, 60:quod in pluribus libris ne facerem temperavi,
Lact. 4, 3, 5.—With quin (post-Aug.):b.non temperante Tiberio quin premeret,
Tac. A. 3, 67: ne sedato quidem tumultu temperare potuit, quin, etc., Suet. Claud. 41; id. Calig. 54:vix temperabat, quin diceret,
Sen. Contr. 10, 1 (30), 7:Arruntius non temperavit, quin, etc.,
id. Ep. 114, 19.—With sibi or animis (so not in Cicero):c.neque sibi homines feros temperaturos existimabat, quin, etc.,
Caes. B. G. 1, 33:vix sibi temperant quin, etc.,
Sen. Ben. 2, 29, 2; Vell. 1, 16, 1: usque mihi temperavi, dum perducerem eo rem, ut, etc., Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2:nequeo mihi temperare, quominus, etc.,
Plin. 18, 6, 8, § 41; 1, praef. §30: non quivit temperare sibi in eo (signo), etc.,
id. 34, 8, 19, § 62; Plin. Ep. 6, 17, 1:vix temperavere animis, quin, etc.,
Liv. 5, 45, 7.—Impers. pass.:B.aegre temperatum est, quin, etc.,
they with difficulty refrained, Liv. 32, 10, 8:nec temperatum manibus foret, ni, etc.,
id. 2, 23, 10:jam superfundenti se laetitiae vix temperatum est,
id. 5, 7, 8:ab oppugnatione urbium temperatum,
id. 7, 20, 9:a caedibus,
id. 25, 25, 9.—In partic., pregn., to forbear, abstain, or refrain from; to spare, be indulgent to any thing (cf.: parco, abstineo); constr. with dat. or ab:A.ut si cuiquam ullā in re umquam temperaverit, ut vos quoque ei temperetis,
Cic. Verr. 2, 2, 6, § 17:superatis hostibus (shortly after, parcere),
id. ib. 2, 2, 2, §4: sociis,
id. ib. 2, 1, 59, §154: alicui in aliquā re,
id. ib. 2, 2, 6, §17: amicis,
id. Balb. 27, 60:privignis,
Hor. C. 3, 24, 18:ingenio suo,
Quint. 10, 1, 98 al.:in quo ab sociis temperaverant,
Liv. 6, 17, 8:ab his sacris,
id. 39, 10, 9:quamvis a plerisque cibis singuli temperemus,
Plin. Ep. 2, 5, 8; cf.:a mulso sibi temperare,
Cels. 4, 31.— Impers. pass.:templis deum temperatum est,
Liv. 1, 29, 6 Drak. N. cr.:nec ab ullo temperatum foret,
id. 24, 31, 11.—Hence,tempĕ-rans, antis, P. a., observing moderation, sober, moderate, temperate (syn.:B.modestus, abstinens): aut temperantem (dices), qui se in aliquā libidine continuerit, in aliquā effuderit?
Cic. Par. 3, 1, 21:homo in omnibus vitae partibus moderatus ac temperans, etc.,
id. Font. 18, 40; so,homo,
id. Att. 15, 1, 1.— Sup.:homo sanctissimus et temperantissimus,
Cic. Font. 17, 38:principes graviores temperantioresque a cupidine imperii,
refraining, abstaining, Liv. 26, 22, 14 Drak. N. cr. —With gen.:famae temperans,
Ter. Phorm. 2, 1, 41:temperans gaudii seraeque laetitiae,
Plin. Pan. 52, 5:potestatis temperantior,
Tac. A. 13, 46.—Hence, adv.: tempĕranter, with moderation, moderately, Tac. A. 4, 33; 15, 29. — Comp., Cic. Att. 9, 2, A, 2.— Sup. seems not to occur.—tempĕrātus, a, um, P. a.* 1. 2. (α).Lit.:(β).temperatae escae modicaeque potiones,
Cic. Div. 1, 51, 115:regiones caeli neque aestuosae neque frigidae sed temperatae,
Vitr. 1, 4; cf. Plin. 14, 2, 4, § 26.— Comp.:loca temperatiora,
Caes. B. G. 5, 12:o temperatae dulce Formiae litus,
Mart. 10, 30, 1:mitis ac temperatus annus,
Col. 3, 20, 1; cf. in sup.:temperatissimum anni tempus,
Varr. R. R. 2, 5, 14.—Trop., of moral character, of speech, etc., moderate, sober, calm, steady, temperate:a.est autem ita temperatis moderatisque moribus, ut summa severitas summā cum humanitate jungatur,
Cic. Fam. 12, 27:justi, temperati, sapientes,
id. N. D. 3, 36, 87: in victoriā tem, peratior, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 1:mens in bonis Ab insolenti temperata Laetitiā,
Hor. C. 2, 3, 3:vim temperatam di provehunt In majus,
id. ib. 3, 4, 66:animum temperatum virtutibus fuisse,
Liv. 1, 18, 4:hoc multo fortius est... illud temperatius,
Sen. Ep. 18, 3:aequabile et temperatum orationis genus,
Cic. Off. 1, 1, 3:oratio modica ac temperata,
id. Or. 27, 95.— Comp.:temperatior oratio,
Cic. de Or. 2, 53, 212.— Sup.:temperatissimi sanctissimique viri monumentum,
Cic. Verr. 2, 4, 38, § 83. — Adv.: tempĕrātē, in due proportion, with moderation, moderately, temperately.Lit.:b.tepebit,
Cato, R. R. 69, 2:arbores umoris temperate, parum terreni habentes,
Vitr. 2, 9 med. —Trop.:agere,
Cic. Att. 12, 32, 1:temperatius scribere,
id. ib. 13, 1, 1:temperatissime et castissime vivere,
Aug. Mus. 6, 15.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Observing — Ob*serv ing, a. Giving particular attention; habitually attentive to what passes; observant[1]; as, an observing person; an observing mind. {Ob*serv ing*ly}, adv. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
observing — observing; un·observing; … English syllables
observing — index circumspect Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
Observing — Observe Ob*serve ([o^]b*z[ e]rv ), v. t. [imp. & p. p. {Observed} ([o^]b*z[ e]rvd ); p. pr. & vb. n. {Observing}.] [L. observare, observatum; ob (see {Ob }) + servare to save, preserve, keep, heed, observe: cf. F. observer. See {Serve}.] 1. To… … The Collaborative International Dictionary of English
observing — (Roget s IV) modif. 1. [Observant] Syn. alert, keen, penetrating; see intelligent 1 , observant 1 . 2. [Engaged in observing] Syn. attentive, watchful, looking on; see observant 2 , watching … English dictionary for students
Observing Systems — Studio album by Tied Tickled Trio Released 8 September 2003 Recorded … Wikipedia
Observing the Moon — The waxing gibbous Moon as observed from Earth The Moon is Earth s largest natural satellite and the nearest major celestial object. Observing the Moon can be accomplished by using a variety of instruments ranging from the naked eye to large… … Wikipedia
observing angle — taikinio sankirtos kampas statusas T sritis Gynyba apibrėžtis Kampas tarp dviejų sekyklų (akustinių bazių ir kt. stebėjimo priemonių) stebėjimo plokštumų. Matuojamas nuo 0 iki 180°. atitikmenys: angl. obliquity; observing angle rus. угол засечки… … Artilerijos terminų žodynas
observing interval — sekimo laikas statusas T sritis Gynyba apibrėžtis Laiko tarpas tarp judančio taikinio dviejų nuoseklių koordinačių nustatymo (dviejų sankirtų) momentų. atitikmenys: angl. observing interval rus. наблюдательное время … Artilerijos terminų žodynas
observing sector — stebėjimo sektorius statusas T sritis Gynyba apibrėžtis Erdvės dalis, kurioje stebėtojas (stebėjimo postas, radiolokacijos stotis ir kt.) stebi priešą, savo pajėgas, vietovę ir objektus, atpažįsta aptiktus taikinius. atitikmenys: angl. observing… … Artilerijos terminų žodynas
observing — ob serv·ing || É™b sÉœrvɪŋ /É™b sÉœË adj. watching; examining; observant of religious laws; cautious; meticulous n. observance; keeping (of a custom); act of fulfilling (a religious law); watching carefully ob·serve || É™b zÉœrv / zÉœËv v.… … English contemporary dictionary